Julius Nyerere

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sw">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>swwiki</dbname>
    <base>https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maalum</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Majadiliano</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Mtumiaji</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Majadiliano ya mtumiaji</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Majadiliano ya Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Faili</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Majadiliano ya faili</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Majadiliano ya MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Kigezo</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Majadiliano ya kigezo</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Msaada</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Majadiliano ya msaada</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Jamii</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Majadiliano ya jamii</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Lango</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Majadiliano ya lango</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Wikichanzo</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Majadiliano ya Wikichanzo</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Julius Nyerere</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1752</id>
    <revision>
      <id>1607300</id>
      <parentid>1583197</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Machapisho yake */</comment>
      <origin>1607300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25280" sha1="sut214r19kuhuq9dr2fcpsljno20qhm" xml:space="preserve">{{Infobox president
| honorific-prefix = Mwalimu
| name             = Julius Nyerere
| honorific-suffix =
| image            = Julius Nyerere cropped.jpg
| alt              =
|imagesize         = 150px
| order            = 
| office           = [[Orodha ya Marais wa Tanzania|Rais wa kwanza wa Tanzania]]
| term_start       = 26 Aprili 1964
| term_end         = 5 Novemba 1985
| vicepresident    = [[Abeid Karume]] &lt;small&gt;(1964–72)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; [[Aboud Jumbe]] &lt;small&gt;(1972–84)&lt;/small&gt;&lt;br&gt; [[Ali Hassan Mwinyi]] &lt;small&gt;(1984–85)&lt;/small&gt;
| predecessor      =
| successor        = [[Ali Hassan Mwinyi]]
| primeminister    = [[Rashidi Kawawa]] &lt;small&gt;(1972–77)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[Edward Sokoine]] &lt;small&gt;(1977–80)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[Cleopa Msuya]] &lt;small&gt;(1980–83)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;[[Edward Sokoine]] &lt;small&gt;(1983–84)&lt;/small&gt; &lt;br/&gt;[[Salim Ahmed Salim|Salim A. Salim]] &lt;small&gt;(1984–85)&lt;/small&gt;
| order2           = 
| office2          = Rais wa Tanganyika
| term_start2      = 9 Desemba 1962
| term_end2        = 25 Aprili 1964
| vicepresident2   =
| primeminister2   = [[Rashidi Kawawa]]
| predecessor2     = 
| successor2       = 
| order3           = 
| office3          = Waziri Mkuu wa Tanganyika
| term_start3      = 1 Mei 1961
| term_end3        = 22 Januari 1962
| president3       =
| monarch3         = [[Elizabeth II]]
| Governor–General = [[Richard Turnbull (colonial governor)|Richard Turnbull)]]
| predecessor3     = Ofisi iliundwa
| successor3       = [[Rashidi Kawawa]]
| order4           = 
| office4          = Waziri Kiongozi wa Tanganyika
| term_start4      = 2 Septemba 1960
| term_end4        = 1 Mei 1961
| president4       =
| monarch4         = [[Elizabeth II]]
| predecessor4     = 
| successor4       = 
| birth_date       = {{Birth date|1922|4|13|df=y}}
| birth_place      = [[Butiama]], [[Tanganyika (nchi)|Tanganyika]]
| death_date       = {{death date and age|1999|10|14|1922|4|13|df=y}}
| death_place      = [[London]], [[Uingereza]]
| restingplace     = [[Butiama]], [[Tanzania]]
| nationality      = M[[tanzania]]
| spouse           = [[Maria Nyerere]]
| party            = [[Chama cha Mapinduzi|CCM]]
| relations        =
| children         = 7
| residence        =
| alma_mater       = [[Chuo Kikuu cha Makerere]] &lt;br&gt; Chuo Kikuu cha Edinburgh
| occupation       =
| profession       = [[Mwalimu]]
| religion         = [[Ukristo]] ([[Katoliki]])
| signature        =
| signature_alt    =
| website          = {{URL|juliusnyerere.info}}
| footnotes        =
}}
{{History of Tanzania}}
'''Julius Kambarage Nyerere''' ([[Butiama]], [[Mkoa wa Mara]], pembezoni mwa [[Ziwa Nyanza]], [[13 Aprili]] [[1922]] - [[London]], [[Uingereza]], [[14 Oktoba]] [[1999]]) alikuwa [[rais]] wa kwanza wa [[Tanzania]], na mara nyingi anatajwa kama &quot;Baba wa Taifa&quot; kwa jinsi alivyoathiri nchi hiyo. Kwanza aliongoza [[Tanganyika]] toka mwaka [[1961]] hadi [[1964]] kama [[waziri mkuu]], halafu kama rais; baada ya [[muungano]] wa [[Tanganyika]] na [[Zanzibar]], aliongoza Tanzania kuanzia mwaka [[1964]] hadi mwaka [[1985]] kama rais. Ndiye mwasisi wa [[itikadi]] ya [[ujamaa]] na kujitegemea iliyotangazwa hasa katika [[Azimio la Arusha]]. Mwalimu Nyerere ni kati ya viongozi wachache wa [[Afrika]] ambao wameacha [[madaraka]] kwa [[hiari]] baada ya kutawala kwa muda mrefu, akiwa bado anapendwa na wananchi walio wengi. Alipostaafu urais mwaka [[1985]] alirudi [[Kijiji|kijijini]] kwake Butiama ambako aliendesha shughuli za [[kilimo]]. Hata hivyo aliendelea kuwa na athari kubwa katika siasa ya Tanzania hadi kifo chake. Kabla ya kuingia kwenye [[siasa]] alikuwa [[mwalimu]]. [[Kazi]] hiyo ndiyo iliyompatia jina ambalo lilimkaa maisha yake yote la &quot;Mwalimu&quot;. 

Kwa ruhusa ya [[makao makuu]] ya [[Kanisa Katoliki]] duniani, [[Jimbo Katoliki la Musoma]] lilianza kushughulikia [[kesi]] ya kumtangaza [[mwenye heri]] na hatimaye [[mtakatifu]]. Kwa sababu hiyo anaitwa pia &quot;[[mtumishi wa Mungu]]&quot;. Baada ya hapo [[Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania]] limepokea [[jukumu]] la kuratibu mchakato huo pamoja na kesi kuhamishiwa [[Jimbo Kuu la Dar es Salaam]] kutokana na Nyerere kuishi muda mrefu [[Jiji|jijini]] humo&lt;ref&gt;https://www.mwananchi.co.tz/habari/kitaifa/Maaskofu-Katoliki-Tanzania-kuratibu-mchakato-/1597296-5310510-i48y5n/index.html&lt;/ref&gt;.

==Maisha yake==
Julius Kambarage Nyerere alizaliwa mwaka [[1922]] katika [[kijiji]] cha [[Butiama]], ambacho sasa ni [[makao makuu]] ya [[wilaya]] [[Wilaya ya Butiama|yenye jina hilohilo]], [[mkoa wa Mara]], Tanzania (wakati ule: [[Tanganyika (nchi)|Tanganyika]]). 

Alikuwa mmojawapo kati ya watoto 26 wa Nyerere Burito, [[chifu]] wa [[kabila]] la [[Wazanaki]]. 

Alipokuwa mtoto Nyerere alichunga mifugo ya [[baba]] yake; katika umri wa miaka 12 aliingia [[shule]] akitembea [[kilomita]] 30 hadi [[Musoma]]. 

Baada ya kumaliza [[shule ya msingi]] aliendelea kusomea shule ya [[wamisionari]] [[Wakatoliki]] huko [[Tabora]]. 

Katika [[umri]] wa miaka 20 [[ubatizo|alibatizwa]] akawa [[Mkristo]] Mkatoliki hadi mwisho wa maisha yake.

Ma[[padri]] wakiona [[akili]] yake kubwa walimsaidia kusomea ualimu huko [[Makerere]], [[Kampala]], [[Uganda]] kuanzia mwaka [[1943]] hadi [[1945]]. 

Akiwa Makerere alianzisha tawi la Umoja wa Wanafunzi Watanganyika, pia alijihusisha na tawi la Tanganyika African Association (TAA).

Baada ya kumaliza masomo ya ualimu alirudi Tabora akifundisha shule ya St.Mary. 

Mwaka [[1949]] alipata skolashipu ya kwenda kusoma kwenye [[Chuo Kikuu]] cha [[Edinburgh]], [[Uskoti]], [[Ufalme wa Muungano]], akapata M.A. ya [[historia]] na [[uchumi]] (alikuwa Mtanganyika wa kwanza kusoma katika chuo kikuu cha Uingereza na wa pili kupata [[shahada]] ya [[elimu ya juu]] nje ya Tanganyika).

Aliporejea kutoka masomoni, alifundisha Historia, [[Kiingereza]] na [[Kiswahili]] katika shule ya [[Fransisko wa Asizi|St. Francis]] iliyo karibu na [[Dar es Salaam]]. 

Mwaka [[1953]] alichaguliwa kuwa rais wa chama cha Tanganyika African Association (TAA), chama ambacho alikisaidia kukijenga alipokuwa mwanafunzi katika chuo kikuu cha Makerere. 

Mwaka [[1954]] alibadilisha jina la chama cha TAA kwenda chama cha [[Tanganyika African National Union]] (TANU), ambacho pia kilikuwa cha kisiasa zaidi kuliko TAA. Ndani ya mwaka mmoja chama cha TANU kikawa tayari chama cha siasa kinachoongoza nchini Tanganyika.

Uwezo wa Nyerere uliwashtua viongozi wa [[Ukoloni|kikoloni]] akalazimika kuchagua kati ya siasa na kazi ya ualimu. Nyerere alisikika akijisemea kuwa mwalimu kwa kuchagua na [[mwanasiasa]] kwa [[bahati]] mbaya. 

Alijiuzulu ualimu&lt;ref&gt;[[Barua ya kujiuzulu ualimu ya Julius Kambarage Nyerere]]&lt;/ref&gt; na kuzunguka nchi nzima ya Tanganyika kuzungumza na watu wa kawaida na machifu ili kuleta [[umoja]] katika kupigania [[uhuru]]. Pia alizungumza kwa niaba ya TANU katika Trusteeship Council na Fourth Committee ya [[Umoja wa Mataifa]] (UN) huko [[New York]]. 

Uwezo wake wa kuongea na wa kuunganisha watu ulimwezesha kufanikisha Tanganyika kupata uhuru bila [[umwagaji wa damu]]. 

Ushirikiano mzuri aliouonyesha aliyekuwa [[gavana]] wa wakati huo, [[Richard Turnbull]], ulisaidia pia kuharakisha upatikanaji wa uhuru.

Nyerere aliingia katika [[bunge]] la kikoloni mwaka [[1958]] na kuchaguliwa kuwa waziri mkuu mwaka [[1960]]. 

Mwaka [[1961]] Tanganyika ilipata uhuru wake na tarehe [[9 Desemba]] 1961 Nyerere alichaguliwa kuwa waziri mkuu wa [[Tanganyika]] huru; mwaka mmoja baadaye akawa rais wa kwanza wa [[Jamhuri]] ya Tanganyika. 

Nyerere alikuwa kiungo muhimu katika muungano wa Tanganyika na Zanzibar kutengeneza Tanzania mara baada ya [[mapinduzi ya Zanzibar]] mwaka [[1964]] yaliyomtoa madarakani [[sultani]] wa Zanzibar [[Jamshid bin Abdullah]].
[[Image:Julius Nyerere 1977.jpg|thumb|left|Julius Nyerere akiwa mzee mnamo mwaka [[1977]].]]
Tarehe [[5 Februari]] 1977 aliongoza chama cha TANU kuungana na [[chama tawala]] cha Zanzibar [[Afro Shirazi Party]] na kuanzisha chama kipya cha CCM ([[Chama cha Mapinduzi]]) akiwa mwenyekiti wake wa kwanza.

Nyerere aliendelea kuongoza [[taifa]] hadi 1985 alipomwachia nafasi rais wa pili, [[Ali Hassan Mwinyi]]. 

Aliacha kuongoza Tanzania ikiwa ni mojawapo kati ya nchi maskini zaidi duniani, ingawa yenye huduma za elimu na afya zilizoenea kwa wananchi wengi.

Hata hivyo aliendelea kuongoza CCM hadi mwaka [[1990]] na kuwa na athari kubwa katika siasa ya Tanzania hadi kifo chake. 

Kwa mfano, inasadikika kuwa Nyerere alishawishi uteuzi wa [[Benjamin W. Mkapa]] kama [[mgombea wa urais]] mwaka [[1995]], ambaye alichaguliwa kuwa rais kwenye [[uchaguzi]]. 

Nyerere alikaa muda mwingi kwake Butiama akilima [[shamba]] lake. Pamoja na haya alianzisha [[taasisi]] yenye jina lake; mwaka [[1996]] alionekana akiwa [[mpatanishi]] wa pande mbalimbali za [[vita vya wenyewe kwa wenyewe]] huko [[Burundi]]. 

Tarehe 14 Oktoba 1999 aliaga dunia katika [[hospitali]] ya [[St Thomas]] mjini [[London]] baada ya kupambana na [[kansa]] ya [[damu]].

==Mafanikio== 
Kati ya mafanikio makubwa ya Nyerere kuna: kujenga umoja wa taifa kati ya watu wa makabila na dini tofauti, na hivyo kudumisha [[amani]] ya muda mrefu tofauti na hali ya [[nchi]] jirani, iliyofanya Tanzania iitwe &quot;kisiwa cha amani&quot;.

Pia kustawisha [[utamaduni]] wa [[Afrika|Kiafrika]] pamoja na [[lugha]] ya [[Kiswahili]], kushinda [[ubaguzi wa rangi]], kutetea [[usalama wa taifa]] katika [[vita]] dhidi ya mvamizi [[Idi Amin]] wa Uganda.

Kutoa mchango kwa vyama vya [[ukombozi]] vya nchi za [[Kusini mwa Afrika]] kama vile: [[Zimbabwe]] ([[ZANU]]), [[Afrika Kusini]] ([[ANC]] na [[PAC]]), [[Namibia]] ([[SWAPO]]), [[Angola]] ([[MPLA]]) na [[Msumbiji]] ([[Frelimo]]).

==Ukosoaji dhidi yake==
Nyerere analaumiwa kwa siasa yake ya kiujamaa kuwa ilichelewesha [[maendeleo]] ya kiuchumi wa Tanzania. Siasa yake ya [[ujamaa]] ilishindikana kwa kiasi kikubwa baada ya mwaka [[1976]] kwa sababu mbalimbali za nje na za ndani ya nchi. 

Baada ya kuona kuwa uchumi wa Tanzania hautaweza kusimama kwa siasa ya kijamaa na kuwa hataweza kuvumilia kuendesha nchi kwa siasa nyingine ambazo yeye hakuwa na imani nazo, Nyerere kwa hiari yake mwenyewe aliamua kustaafu nafasi ya urais kuanzia uchaguzi wa mwaka 1985 na kumwachia [[usukani]] Ali Hassan Mwinyi, aliyetawala kwa siasa ya uchumi wa [[soko huria]].

Katika hali ya kukubali [[ukweli]], Nyerere katika [[tafrija]] ya kumwaga alitamka juu ya siasa yake upande wa uchumi: “Nimefeli. Tukubali hivyo.”

Kosa lingine ambalo wengine wanaona Nyerere alilifanya ni kumhadaa aliyekuwa [[Rais wa Zanzibar]] Mzee [[Abeid Amaan Karume]] kwa kuziunganisha Tanganyika na Zanzibar, na kuanza kupora [[mamlaka]] ya Zanzibar kidogokidogo. Kwa hivi sasa Wanzanzibari wengi wamechoka na Muungano huo, na wanataka uhuru wa nchi yao ili wapumue. Hata upande wa [[bara]] wananchi wengi wanalalamikia kutoweka kwa Tanganyika na serikali yake.

Pia kuna makundi ya [[Waislamu]] wanaomtuhumu kwa kuendesha kwa siri vita dhidi ya dini yao na kupendelea Wakristo katika utoaji wa elimu na madaraka,japo wasomi wengi kwa kipindi cha utawala wake walikuwa Wakristo.

===Sifa zake===
Pamoja na hayo, Nyerere bado anakumbukwa na Watanzania hasa wa hali ya chini kutokana na [[sera]] zake za kujali [[utu]]. Pia ataendelea kukumbukwa na Waafrika barani kote hasa kwa mchango wake mkubwa wakati wa harakati za kupigania uhuru katika nchi mbali mbali barani Afrika.

Mwalimu Julius Kambarage Nyerere ni mmoja wa viongozi wachache waadilifu waliokwepa kujilimbikizia [[mali]] pamoja na kutawala kwa miaka zaidi ya 24.

Mwishoni mwa maisha yake Nyerere aliishi kama mkulima wa kawaida kijijini kwake Butiama. Alipatwa na [[kansa ya damu]] (leukemia) akafariki Uingereza wakati wa kutibiwa katika mji wa [[London]] tarehe 14 Oktoba 1999. 

Alizikwa mahali pa kuzaliwa kwake, kijiji cha Butiama.

==Heshima na Tuzo==
===Nishani===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|--
! colspan=2 | Nishani
! Nchi
! Mwaka
! Ref
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Ribbon jose marti.png|80px]]
| Nishani ya José Marti
| {{flag|Cuba}}
| align=&quot;center&quot; | 1975
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;[http://lanic.utexas.edu/project/granma/1974.html Condecorado Julius K. Nyerere por el Gobierno Revolucionario con la Orden Nacional Jose Marti] LANIC [Latin American Network Information Center] ([[Granma (newspaper)|Granma]]) {{es icon}}&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:MEX Order of the Aztec Eagle 1Class BAR.png|80px]]
| Nishani ya Tai ya Kiazteki (Ukosi)
| {{flag|Mexiko}}
| align=&quot;center&quot; | 1975
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;NyerereAwards&quot;&gt;[http://www.juliusnyerere.info/index.php/nyerere/about/category/honoraries_and_awards/ Awards / Prices] {{Wayback|url=http://www.juliusnyerere.info/index.php/nyerere/about/category/honoraries_and_awards/ |date=20130323143740 }} Juliusnyerere.info&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Medalha Amílcar Cabral.svg|80px]]
| Nishani ya Amílcar Cabral
| {{flag|Guinea Bissau}}
| align=&quot;center&quot; | 1976
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;NyerereAwards&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | 
| Nishani ya Eduardo Mondlane
| {{flag|Msumbiji}}
| align=&quot;center&quot; | 1983
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;NyerereAwards&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Ordem Agostinho Neto.svg|80px]]
| Nishani ya Agostinho Neto
| {{flag|Angola}}
| align=&quot;center&quot; | 1985
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;NyerereAwards&quot;&gt;&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Order of the Companions of O.R. Tambo (ribbon bar).gif|80px]]
| Nishani ya Masahaba wa O. R. Tambo (Dhahabu)
| {{flag|Afrika Kusini}}
| align=&quot;center&quot; | 2004
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59692 |title= Government Gazette |format= [[PDF]] |date= 11 June 2004 |publisher= info.gov.za |language= Kiingereza accessdate=26 Septemba 2013 |accessdate= 2013-05-19 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130927212958/http://www.info.gov.za/view/DownloadFileAction?id=59692 |archivedate= 2013-09-27 }}&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | 
| Nishani ya Kifalme cha Munhumutapa
| {{flag|Zimbabwe}}
| align=&quot;center&quot; | 2005
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nyerere awarded Zimbabwe’s highest medal|url=http://www.kafoi.com/news/article.php?id=781|author=Maura Mwingira|publisher=Kafoi.com ([[Daily News (Harare)]])|date=18 April 2005|accessdate=17 June 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927041700/http://www.kafoi.com/news/article.php?id=781|archivedate=2013-09-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sardc.net/editorial/sadctoday/view.asp?vol=251&amp;pubno=v8n4 |title=The Royal Order of Munhumutapa |date=4 October 2005 |work=SADC Today |volume=8 |issue=4, |language=Kiingereza accessdate=26 Septemba 2013 |accessdate=2013-05-19 |archiveurl=https://archive.today/20130413200542/http://www.sardc.net/editorial/sadctoday/view.asp?vol=251&amp;pubno=v8n4 |archivedate=2013-04-13 }}&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Order of the Pearl of Africa (Uganda) - ribbon bar.gif|80px]]
| Nishani Ubora wa Lulu ya Afrika (Bwana tukufu)
| {{flag|Uganda}}
| align=&quot;center&quot; | 2005
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name= &quot;katonga&quot;&gt;{{cite news |title=Museveni honours Nyerere |author= |url=http://www.newvision.co.ug/D/8/13/575303 |newspaper=[[New Vision]] |date=10 July 2007 |language=Kiingereza accessdate=26 Septemba 2013 |accessdate=2013-05-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205155035/http://www.newvision.co.ug/D/8/13/575303 |archivedate=2014-12-05 }}&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Order of Katonga (Uganda) - ribbon bar.png|80px]]
| Nishani ya Katonga
| {{flag|Uganda}}
| align=&quot;center&quot; | 2005
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name= &quot;katonga&quot;/&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:National Liberation Medal (Rwanda) - ribbon bar.png|80px]]
| Medali ya Ukombozi wa Kitaifa 
| {{flag|Rwanda}}
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;RwandaNyerere&quot;&gt;{{cite news|title=Museveni, Zenawi, Nyerere to receive national honours|url=http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?a=17153&amp;i=13945|author=Daniel R. Kasule|publisher=[[The New Times (Rwanda)|The New Times]]|date=3 July 2009|language=Kiingereza accessdate=26 Septemba 2013|accessdate=2013-05-19|archivedate=2013-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928010509/http://www.newtimes.co.rw/news/index.php?a=17153&amp;i=13945}}&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Campaign Medal Against Genocide (Rwanda) - ribbon bar.png|80px]]
| Medali ya Kampeni Dhidi ya Mauaji ya Kimbari 
| {{flag|Rwanda}}
| align=&quot;center&quot; | 2009
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref name=&quot;RwandaNyerere&quot;/&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Order of the Most Ancient Welwitschia Mirabilis (Namibia) - ribbon bar.gif|80px]]
| Nishani ya Kikale cha Welwitschia Mirabilis
| {{flag|Namibia}}
| align=&quot;center&quot; | 2010
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130516132742/http://www.dailynews.co.tz/feature/?n=25923 Tanganyika: Africa’s mecca for liberation movements]Archived from [http://www.dailynews.co.tz/feature/?n=25923 the original] on 16 May 2013&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Order of Mwalimu Julius Kambarage Nyerere (Tanzania) - ribbon bar.png|80px]]
| Nishani ya Mwalimu Julius Kambarage Nyerere
| {{flag|Tanzania}}
| align=&quot;center&quot; | 2011
| align=&quot;center&quot; |
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:National Order of the Republic (Burundi) - ribbon bar.png|80px]]
| Nishani ya Kitaifa cha Burundi
| {{flag|Burundi}}
| align=&quot;center&quot; | 2012
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.newvision.co.ug/news/632623-museveni-gets-prestigious-burundi-award.html |title= Museveni gets prestigious Burundi award |date= 4 July 2012 |work= [[New Vision]] |language= Kiingereza accessdate=26 Septemba 2013 |accessdate= 2013-05-19 |archivedate= 2013-09-28 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130928000119/http://www.newvision.co.ug/news/632623-museveni-gets-prestigious-burundi-award.html }}&lt;/ref&gt;
|-
| width=&quot;80px&quot; | [[File:Order of Jamaica.gif|80px]]
| Nishani ya Jamaika
| {{flag|Jamaika}}
| align=&quot;center&quot; | 
| align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://opm.gov.jm/awards/order-of-jamaica/ |title=Members of the Order of Jamaica (Deceased) |date= |publisher=Government of Jamaica |accessdate=26 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160720000525/http://opm.gov.jm/awards/order-of-jamaica/ |archivedate=2016-07-20 }}&lt;/ref&gt;
|}

===Tuzo===
*1973: [[Jawaharlal Nehru Award for International Understanding]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.iccrindia.net/jnawardlist.html |title=List of the recipients of the Jawharlal Nehru Award |date= |publisher=[[Indian Council for Cultural Relations]] |accessdate=8 February 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6FLP6fz4N?url=http://www.iccrindia.net/jnawardlist.html |archivedate=2013-03-23 }}&lt;/ref&gt;
*1982: the Third World Prize
*1983: [[Nansen Refugee Award]]
*1986: Sir [[Seretse Khama]] [[Southern African Development Community|SADC]] Medal
*1987: [[Lenin Peace Prize]]
*1988: [[Frédéric Joliot-Curie|Joliot-Curie]] [[World Peace Council prizes|Medal of Peace]]
*1992: [[International Simón Bolívar Prize]]
*1995: [[Gandhi Peace Prize]]
{{small|'''Kisha kufa'''}}
*2000: Statesman of the 20&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; century by the [[Chama cha Mapinduzi]] 
*2009: World Hero of Social Justice by the 63&lt;sup&gt;rd&lt;/sup&gt; [[President of the United Nations General Assembly|President]] of [[United Nations General Assembly|UNGA]], [[Miguel d'Escoto Brockmann]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=342574&amp;CategoryId=14919 |title=Morales Named “World Hero of Mother Earth” by UN General Assembly |date= |work=[[Latin American Herald Tribune]] |accessdate=8 February 2013 |archivedate=2021-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210421032225/http://www.laht.com/article.asp?ArticleId=342574&amp;CategoryId=14919 }}&lt;/ref&gt;
*2011: Tanzania Professional Network Award&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://dailynews.co.tz/home/?n=26101 |title=Kikwete urges local experts to embrace integrity |date=4 December 2011 |work=[[Daily News (Tanzania)|Daily News]] |location=Tanzania |accessdate=9 February 2013 |archivedate=2013-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130516114145/http://dailynews.co.tz/home/?n=26101 }}&lt;/ref&gt;

== Machapisho yake ==
*''Freedom and Unity'' (Uhuru na Umoja): Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1952–1965'' ([[Oxford University Press]], 1967)
*''Freedom and Socialism'' (Uhuru na Ujamaa). Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1965-1967 (1968)
**Ndamo zimo: &quot;The Arusha Declaration&quot;; &quot;Education for self-reliance&quot;; &quot;The varied paths to socialism&quot;; &quot;The purpose is man&quot;; and &quot;Socialism and development&quot;.
*''Freedom &amp; Development'' (Uhuru na Maendeleo). Mkusanyiko wa maandiko na hotuba, 1968-73'' (Oxford University Press, 1974)
**Ndani zimo mada za elimu kwa watu wazima; uhuru na maendeleo; kujitegemea; na miaka kumi ya uhuru.
*''Ujamaa - Essays on Socialism''' (1977)
*''Crusade for Liberation'' (1979)
*''Julius Kaisari'', Tafsiri ya mchezo wa [[William Shakespeare]] unaoitwa ''[[Julius Caesar]]'' - Mkuki na Nyota, Dar es Salaam, 2026, ISBN 978-9987-08-614-4 na (kielektroniki) ISBN 978-9987-08-616-2
*''Mabepari wa Venisi'', Tafsiri ya mchezo mwingine wa William Shakespeare, ''[[The Merchant of Venice]]'' - Mkuki na Nyota, Dar es Salaam, 2026, ISBN 978-9987-08-615-3 na (kielektroniki) ISBN 978-9987-08-617-1
*''Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Mathayo'', Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Mathayo]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho 
*''Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Marko'', Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Marko]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho 
*''Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Luka'', Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Luka]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho 
*''Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Yohana'', Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Yohane]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho 
*''Utenzi wa Matendo ya Mitume'', Tafsiri ya kishairi ya [[Matendo ya Mitume]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho

==Tazama pia==
* [[Makongoro Nyerere]]
* [[Maria Nyerere]]
* [[Rosemary Nyerere]]

==Marejeo==
{{marejeo}}

==Viungo vya nje==
*[http://www.nyererefoundation.or.tz/ Taasisi ya Mwalimu Nyerere] {{Wayback|url=http://www.nyererefoundation.or.tz/ |date=20051105015719 }}
*[http://people.africadatabase.org/en/person/3226.html Contemporary Africa Database - People/ Nyerere] {{Wayback|url=http://people.africadatabase.org/en/person/3226.html |date=20070930204447 }}
* http://www.nathanielturner.com/juliuskambaragenyerere.htm {{Wayback|url=http://www.nathanielturner.com/juliuskambaragenyerere.htm |date=20051227034651 }}
*[http://www.theeastafrican.co.ke/magazine/-/434746/479582/-/view/printVersion/-/bkst8sz/-/index.html Mohamed Said: Mwalimu in 1950s Dar (East African October 12 2008)] {{Wayback|url=http://www.theeastafrican.co.ke/magazine/-/434746/479582/-/view/printVersion/-/bkst8sz/-/index.html |date=20110315021926 }}
*[http://www.hartford-hwp.com/archives/36/009.html Nyerere's remarks on Ali Hassan Mwinyi Corrupt practices]
*[http://www.pbs.org/newshour/bb/africa/december96/nyerere_12-27.html PBS Interview with Nyerere on the Great Lakes crisis, December 26, 1996] {{Wayback|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/africa/december96/nyerere_12-27.html |date=20130923074557 }}
*[http://www.infed.org/thinkers/et-nye.htm Infed.org article on Nyerere and his views on education in Tanzania] {{Wayback|url=http://www.infed.org/thinkers/et-nye.htm |date=20070703091502 }}
*[http://www.inmotionmagazine.com/nyerere.html Jerry Atkin's Nyerere tribute, from InMotion Magazine]
*[http://www.southcentre.org/mwalimu/ SouthCentre Nyerere Memorial Site]
**[http://www.southcentre.org/mwalimu/speeches/written/written.htm Mwalimu Neyerere Speeches]
*[http://www.archiveshub.ac.uk/news/0304jnye.html A translation of Merchant of Venice into KiSwahili]
*[http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/nyerere/newsart.html Nyerere Obituary] {{Wayback|url=http://www.anc.org.za/ancdocs/history/people/nyerere/newsart.html |date=20051120184754 }} from the [[African National Congress|ANC]]
*[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1065366 NPR Weekend Edition reflection on Nyerere]
*[http://www.africasummit.org/about/nyererefellowship.html Julius Nyerere Fellowship] {{Wayback|url=http://www.africasummit.org/about/nyererefellowship.html |date=20061019131749 }}
*[http://www.nyererefoundation.or.tz Nyererefoundation] {{Wayback|url=http://www.nyererefoundation.or.tz/ |date=20051105015719 }}
*[http://www.mercatornet.com/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=410 Called to greatness] [[MercatorNet]], 10 November 2006
*[http://www.cwnews.com/news/viewstory.cfm?recnum=42139 Beatification inquiry for Tanzania's Nyerere (from ''Catholic World News'')]
*[http://www.ippmedia.com/ipp/guardian/2006/01/24/58455.html Is Nyerere's process to sainthood timely? (from IPP Media)]
*[http://allafrica.com/stories/200906110873.html The Julius Nyerere Intellectual Festival Week] by Gacheke Gachihi, ''All Africa'', 11 June 2009
*[http://www.ed.ac.uk/schools-departments/student-funding/postgraduate/international/region/nyerere The Julius Nyerere Master's Scholarships (University of Edinburgh)]
{{Marais wa Tanzania}}
{{Pan-Africanism}}
{{DEFAULTSORT:Nyerere, Julius Kambarage}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1922]]
[[Jamii:Waliofariki 1999]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Tanzania]]
[[Jamii:Marais wa Afrika|N]]
[[Jamii:Watu wa historia ya Tanzania|N]]
[[Jamii:Marais wa Tanzania|N]]
[[Jamii:Julius Nyerere| ]]
[[Jamii:washairi wa Tanzania]]
[[Jamii:waandishi wa Kiswahili]]
[[Jamii:Afrocine 2019-Tanzania]]</text>
      <sha1>sut214r19kuhuq9dr2fcpsljno20qhm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosa Parks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1781</id>
    <revision>
      <id>1607255</id>
      <parentid>1397058</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T06:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Score Beethoven</username>
        <id>26647</id>
      </contributor>
      <comment>Makala imepanuliwa na kupangwa upya, pamoja na marejeo (imetafsiriwa kutoka fr.wikipedia)</comment>
      <origin>1607255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4098" sha1="ew5stgj4kfv5pw9ixkye61w5r3nihe7" xml:space="preserve">{{Infobox_Person
| jina           = Rosa Parks
| nchi           = [[Marekani]]
| picha          = Rosa Parks 1997.jpg
| maelezo_ya_picha = Rosa Parks mwaka 1997
| jina_la_kuzaliwa = Rosa Louise McCauley
| tarehe_ya_kuzaliwa = 4 Februari 1913
| mahala_pa_kuzaliwa = Tuskegee, [[Alabama]]
| tarehe_ya_kufariki = 24 Oktoba 2005
| mahala_alipofia    = [[Detroit, Michigan|Detroit]], [[Michigan]]
| anajulikana kwa = Kukataa kuachia kiti chake ndani ya basi huko Montgomery (1955)
| kazi_yake = Mshonaji, mwanaharakati wa haki za kiraia
}}
'''Rosa Louise McCauley Parks''' ([[4 Februari]] [[1913]] – [[24 Oktoba]] [[2005]]) alikuwa mwanaharakati Mmarekani Mweusi wa haki za kiraia. Anajulikana hasa kwa kukataa, tarehe 1 Desemba 1955 huko [[Montgomery, Alabama|Montgomery]] ([[Alabama]]), kumwachia abiria mweupe kiti chake ndani ya basi, kama sheria za [[ubaguzi wa rangi]] zilivyotaka.

Kukamatwa kwake kulisababisha Mgomo wa Mabasi wa Montgomery uliodumu siku 381, ambao ulikuwa mwanzo wa Vuguvugu la Haki za Kiraia nchini [[Marekani]]. Mara nyingi huitwa « mama wa vuguvugu la haki za kiraia ».

== Maisha ya awali ==
Rosa Louise McCauley alizaliwa Tuskegee, Alabama, na kukulia Pine Level karibu na Montgomery. Mwaka 1932 aliolewa na Raymond Parks, mwanachama wa shirika la NAACP (''National Association for the Advancement of Colored People''). Mwaka 1943 Rosa Parks naye alijiunga na NAACP na kuwa katibu wa tawi lake la Montgomery.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{Cite web |title=Rosa Parks |url=https://www.britannica.com/biography/Rosa-Parks |website=Encyclopædia Britannica |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alabama&quot;&gt;{{Cite web |title=Rosa Parks |url=http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-1111 |website=Encyclopedia of Alabama |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Kukamatwa kwa 1955 na mgomo wa mabasi ==
[[Picha:Rosa Parks being fingerprinted by Deputy Sheriff D.H. Lackey after being arrested on February 22, 1956, during the Montgomery bus boycott.jpg|thumb|Rosa Parks akichukuliwa alama za vidole baada ya kukamatwa tarehe 22 Februari 1956, wakati wa mgomo wa mabasi]]
Tarehe 1 Desemba 1955, alipokuwa akirudi nyumbani kutoka kazini, Rosa Parks alikataa agizo la dereva wa basi la kumwachia abiria mweupe kiti chake. Alikamatwa na kutozwa faini.&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

Kukamatwa kwake kulisababisha Wamarekani Weusi wa Montgomery kuanzisha mgomo wa kutopanda mabasi, ukiongozwa na [[Martin Luther King, Jr.]], aliyekuwa mchungaji kijana wakati huo. Mgomo ulidumu siku 381 na ulimalizika Desemba 1956, baada ya Mahakama Kuu ya Marekani kuamua kwamba ubaguzi ndani ya mabasi ulikiuka katiba.&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;blackpast&quot;&gt;{{Cite web |title=Rosa Parks (1913-2005) |url=https://www.blackpast.org/african-american-history/parks-rosa-1913-2005-0/ |website=BlackPast |date=2007-11-14 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Baada ya mgomo ==
Kutokana na vitisho na kukosa kazi, Rosa na mume wake walihamia [[Detroit, Michigan|Detroit]] mwaka 1957. Kuanzia 1965 hadi 1988 alifanya kazi katika ofisi ya mbunge John Conyers. Mwaka 1987 yeye na mume wake walianzisha taasisi ya kuendeleza vijana.&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;blackpast&quot; /&gt;

Alipokea tuzo nyingi, zikiwemo ''Presidential Medal of Freedom'' (1996) na ''Congressional Gold Medal'' (1999).&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;

== Kifo ==
Rosa Parks alifariki dunia huko Detroit tarehe 24 Oktoba 2005, akiwa na umri wa miaka 92. Mwili wake uliwekwa katika jengo la Bunge (''Capitol'') huko Washington ili watu watoe heshima zao; alikuwa mwanamke wa kwanza kupewa heshima hiyo.&lt;ref name=&quot;britannica&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;alabama&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}

== Viungo vya nje ==
* [http://www.tsum.edu/museum/ Makumbusho na Maktaba ya Rosa Parks] {{Wayback|url=http://www.tsum.edu/museum/ |date=20050424084248 }}
* [http://www.rosaparks.org Taasisi ya Maendeleo Binafsi ya Rosa Raymond Parks]
* [http://www.achievement.org/autodoc/page/par0int-1 Picha na mahojian ya Rosa Parks]
{{DEFAULTSORT:Parks, Rosa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1913]]
[[Jamii:Waliofariki 2005]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Jamii:Wamarekani Weusi]]
[[Jamii:Wanawake wa Marekani]]</text>
      <sha1>ew5stgj4kfv5pw9ixkye61w5r3nihe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krismasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1989</id>
    <revision>
      <id>1607124</id>
      <parentid>1577317</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28927" sha1="4x0lj6fyvxqz1we69san5ox1ut1d7c2" xml:space="preserve">[[Picha:Iconnativity.jpg|320px|thumbnail|[[Picha takatifu]] ya [[Waorthodoksi|Kiorthodoksi]] inayoonyesha kuzaliwa kwake [[Kristo]]. [[Yesu]] anaonekana amevikwa [[sanda]] na kulazwa [[kaburi]]ni, kwa maana alizaliwa ili awakomboe watu kwa [[kifo]] chake.]]
'''Krismasi''' (pia '''Noeli''') ni [[sikukuu]] ambayo [[Wakristo]] wengi husheherekea kuzaliwa kwake [[Yesu Kristo]] zaidi ya miaka 2000 iliyopita. Kwa kawaida husheherekewa [[tarehe]] [[25 Desemba]] katika [[Ukristo wa magharibi]]&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt; na tarehe [[6 Januari]] katika [[Ukristo wa mashariki|ule wa mashariki]].

[[Martyrologium Romanum]] inatangaza sherehe hiyo kwa maneno haya ya fahari: &quot;[[Karne]] nyingi baada ya [[uumbaji]] wa [[ulimwengu]], ambapo mwanzo [[Mungu]] aliumba [[mbingu]] na [[dunia]] akaunda [[mtu]] kwa [[sura]] yake mwenyewe; tena karne nyingi tangu [[Aliye Juu]], baada ya [[gharika kuu]], alipong'arisha [[upinde wa mvua]] [[wingu|mawinguni]] kama [[ishara]] ya [[agano]] na [[amani]]; karne 21 baada ya [[Abrahamu]], [[baba]] yetu katika [[imani]], kuhama nchi ya [[Ur]] wa [[Wakaldayo]]; karne 13 baada ya [[taifa]] la [[Israeli]] kutoka [[Misri]] chini ya [[Musa]]; miaka [[elfu]] hivi baada ya [[Daudi]] kupakwa [[mafuta]] awe [[mfalme]]; katika [[juma]] la 65 kadiri ya [[utabiri]] wa [[Danieli (Biblia)|Danieli]]; wakati wa [[Olimpiki]] ya 194; katika [[mwaka]] 752 tangu [[Roma]] uundwe; katika mwaka wa 42 wa [[utawala]] wa [[Kaisari]] [[Augusto|Oktaviano Augusto]], huku amani ikitawala duniani kote, Yesu Kristo, Mungu wa [[milele]] na [[Mwana]] wa [[Baba]] wa milele, akitaka kutakasa [[ulimwengu]] kwa ujio wake mtakatifu sana, kisha kutungwa [[mimba]] kwa uwezo wa [[Roho Mtakatifu]] na kupita miezi 9, alizaliwa na [[Bikira Maria]] huko [[Bethlehemu]] wa [[Yudea]] akawa [[binadamu]]: ndiyo Noeli, Kuzaliwa kwa [[Bwana]] wetu Yesu Kristo katika [[mwili]]&quot;&lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/20650&lt;/ref&gt;.

== Jina ==
Kwa [[Kiswahili]] kuna [[jina|majina]] mawili ya kawaida kwa ajili ya sikukuu hii:
* '''Krismasi''' kutokana na [[neno]] la [[Kiingereza]] lenye maana ya &quot;Christ`s Mass&quot; yaani [[misa]] au [[ibada]] ya [[Kristo]].
* '''Noeli''' kutokana na neno la Kiingereza &quot;Noel&quot; (au &quot;Nowell&quot;) ambalo limepokewa kutoka [[lugha]] ya [[Kifaransa]] &quot;Noël&quot;. Hilo ni [[ufupisho]] wa neno la [[Kilatini]] &quot;Natalis (dies)&quot;, &quot;(siku ya) kuzaliwa&quot;.

== Historia ya sherehe ya Krismasi ==
{{Mwaka wa liturujia}}
Hakuna hakika kamili ni lini Krismasi ilianza kusheherekewa. Ni sikukuu ya kale katika [[Ukristo]] lakini haikuwepo tangu mwanzo. [[Tarehe]] halisi ya kuzaliwa kwake [[Yesu]] haijulikani kwa sababu [[utamaduni]] wa [[Wayahudi]] wa wakati ule haukuwa na [[sherehe]] au [[kumbukumbu]] ya [[siku ya kuzaliwa]]. Lakini baadaye Ukristo ulienea katika [[Dola la Roma]] kati ya [[taifa|mataifa]] yaliyokuwa na kawaida ya kuzingatia siku ya kuzaliwa. Hivyo ilijitokeza [[hamu]] ya kusheherekea pia sikukuu ya kuzaliwa kwake Kristo. Ndiyo [[asili]] ya sikukuu ya Krismasi.

Tangu mwanzo wa [[karne ya 3]] [[BK]] kuna kumbukumbu ya [[waandishi]] mbalimbali waliojadili tarehe ya kuzaliwa kwake [[Yesu Kristo]].

Habari za kwanza kabisa za makadirio ya tarehe ya kuzaliwa kwake Yesu zinapatikana kutoka [[Misri]] mnamo [[mwaka]] [[200]] [[BK]]. [[Mwandishi]] Mkristo [[Klemens wa Alexandria]] &lt;ref&gt;''Stromateis'' I, xxi.&lt;/ref&gt; alilalamikia [[udadisi]] wa [[wataalamu]] kadhaa wa Misri waliodai kwamba wamekadiria tarehe hiyo katika mwezi [[Mei]], wengine katika [[Aprili]]. Alisema pia kuwa kikundi cha Kikristo cha wafuasi wa [[Basilide]] huko Misri walisheherekea [[Epifania]] pamoja na kuzaliwa kwake Yesu tarehe [[6 Januari]].

Lakini [[kadirio]] la tarehe 25 Desemba lina asili katika Misri pia. Kuanzia mwaka 200 (kwa mara ya kwanza katika [[maandishi]] ya [[Sixtus Julius Africanus]]) wataalamu nchini Misri waliona tarehe 14 [[Nisan]] ya [[kalenda ya Kiyahudi]] ambayo ni sawa na [[25 Machi]] ilikuwa tarehe ya [[kufa]] kwake Kristo na pia siku ya [[utungaji mimba]] wake. Kwa kuongeza miezi [[tisa]] ya [[mimba]] inajitokeza 25 Desemba kama tarehe ya kuzaliwa. Inaonekana tarehe hiyo ilianza kutumika wakati huo. Kwa vyovyote, kuna [[taarifa]] ya mwaka [[204]] kutoka [[Hipoliti wa Roma]] kwamba tarehe 25 Desemba ilikuwa sikukuu ya kuzaliwa kwake Yesu Kristo.

== Krismasi na sikukuu ya Sol Invictus ==
Mjini [[Roma ya Kale|Roma]] wakati wa [[karne ya 4]] tarehe ya Krismasi katika Desemba ilitokea pamoja na sikukuu ya [[Wapagani|Kipagani]] iliyoitwa &quot;Siku ya Sol Invictus&quot;. Hii ilikuwa sherehe ya [[Jua]] kama [[mungu]] &quot;Sol invictus&quot; (yaani &quot;Jua lisiloshindika&quot;). Hiyo ibada iliingia Roma labda kutoka [[Uajemi]] ambako [[Mithra]] aliabudiwa kama mungu wa [[nuru]].

Waumini wa [[dini]] ya Jua waliona wakati wa Desemba kama kipindi cha pekee kutokana na [[solistasi]] ya mwezi huo; katika [[Nusutufe ya kaskazini|nusutufe ya kaskazini ya Dunia]] urefu wa mchana unapungua na usiku unakuwa mrefu tangu [[sikusare]] ya 21/22 Septemba hadi tarehe 21/22 Desemba; kuanzia siku za 21/22 Desemba [[mchana]] huwa mrefu na nuru inaongezeka. Mwendo huo ulitazamwa kama [[ushindi]] wa nuru = Jua juu ya [[giza]]. 

Kaisari [[Eliogabalus]] (ambaye alizaliwa [[Syria]] akatawala Roma [[218]] hadi [[222]]) alianzisha sherehe ya sikukuu ya &quot;Kuzaliwa Jua&quot;  huko [[Roma]]. Baadaye [[Kaisari Aurelianus]] akaithibitisha rasmi mwaka [[273]]. Wakati wa Kaisari [[Licinius]] ([[308]]-[[324]]) sikukuu hiyo ilikuwa ikiadhimishwa bado tarehe 19 Desemba. &lt;ref&gt;Taz. maandishi yaliyotajwa na Allan S. Hoey katika ukurasa 480 (rejeo 128) wa Official Policy towards Oriental Cults in the Roman Army, Transactions and Proceedings of the American Philological Association (70) 1939, pp 456-481)&lt;/ref&gt;. Hatimaye ikahamishiwa tarehe 25 Desemba. Basi, [[wataalamu]] mbalimbali walidai kwamba [[Kanisa]] lilipachika sikukuu ya [[Kristo]] kwenye tarehe hiyo kwa nia ya kufanya ichukue nafasi ya sikukuu ya &quot;Jua lisiloshindika&quot;.

Kwa namna yoyote hata katika Ukristo Jua linatazamwa kama [[ishara]] ya Kristo; katika sehemu mbalimbali za [[Biblia ya Kikristo|Biblia]] Kristo alifananishwa tayari na Jua na maneno haya yaliandikwa [[muda]] mrefu kabla ya kutokea kwa siku ya Sol Invictus. Mifano ni [[Injili ya Luka]] 1,78 &lt;ref&gt;Nuru ya jua itatujia kutoka mbinguni na kuwaangazia wote &lt;/ref&gt; [[Ufunuo wa Yohane|Ufunuo]] 21, 23 &lt;ref&gt;Mwanakondoo ataangaza Yerusalemu badala ya Jua&lt;/ref&gt;, [[Malaki]] 4,2 &lt;ref&gt;&quot;kwenu ninyi mnaolicha jina langu, jua la haki litawazukia&quot;, maneno yaliyosomwa na Wakristo kama [[utabiri]] wa kuja kwa Kristo&lt;/ref&gt;, hivyo katika mashindano na [[dini]] ya kuabudu Jua Wakristo walitumia [[lugha]] ya [[Biblia]] kwa kudokeza Kristo ndiye Jua la kweli.

Kutoka Roma, uliokuwa [[mji mkuu]] wa [[Dola la Roma]], [[sherehe]] ya 25 Desemba ilienea kote katika Ukristo.

Wakristo wengi husheherekea tarehe [[25 Desemba]] ([[Wakatoliki]] na baadhi ya [[Waprotestanti]] na [[Waorthodoksi]]). Kati ya Waorthodoksi kuna tarehe nyingine, hasa [[6 Januari]] kutokana na tofauti katika [[kalenda]].

== Habari za Krismasi katika Biblia ==
Habari za Krismasi kama sherehe hazipatikani katika [[Biblia]] kwa sababu zilizotajwa hapa juu na kwa sababu mwanzoni mwa [[Kanisa]] mkazo ulikuwa juu ya [[Kifo cha Yesu|kifo]] na [[ufufuko wa Yesu]], tunavyoona hasa katika [[Nyaraka za Paulo|barua]] za [[Mtume Paulo]].

Baadaye tu, Wakristo walichunguza zaidi asili ya huyo aliyesadikiwa nao kuwa alikufa na kufufuka.

Hasa [[vitabu]] viwili vya [[Agano Jipya]] vina habari za kuzaliwa kwake Yesu, yaani [[Injili]] za [[Injili ya Mathayo|Mathayo]] na [[Injili ya Luka|Luka]].

=== Katika Injili ya Mathayo ===
[[Mtume Mathayo|Mathayo]] anasimulia habari hizo katika mlango wa kwanza kuanzia [[aya]] 18&lt;ref&gt;1:18Basi, hivi ndivyo Yesu Kristo alivyozaliwa: Maria, mama yake, alikuwa ameposwa na Yosefu. Lakini kabla hawajakaa pamoja kama mume na mke, alionekana kuwa mja mzito kwa uwezo wa Roho Mtakatifu. 19 Yosefu, mumewe, kwa vile alikuwa mwadilifu, hakutaka kumwaibisha hadharani; hivyo alikusudia kumwacha kwa siri. 20 Alipokuwa bado anawaza jambo hilo, malaika wa Bwana alimtokea katika ndoto, akamwambia, &quot;Yosefu, mwana wa Daudi, usiogope kumchukua Maria awe mke wako, maana amekuwa mja mzito kwa uwezo wa Roho Mtakatifu. 21 Atajifungua mtoto wa kiume, nawe utampa jina Yesu, kwa kuwa yeye atawaokoa watu wake kutoka katika dhambi zao.&quot; 22 Basi, haya yote yalitukia ili litimie lile neno Bwana alilosema kwa njia ya nabii: 23 &quot;Bikira atachukua mimba, atamzaa mtoto wa kiume, naye ataitwa Emanueli&quot; (maana yake, &quot;Mungu yu pamoja nasi&quot;). 24 Hivyo, Yosefu alipoamka usingizini alifanya kama malaika huyo alivyomwambia, akamchukua mke wake nyumbani. 25 Lakini hakumjua kamwe kimwili hata Maria alipojifungua mtoto wa kiume. Naye Yosefu akampa jina Yesu.&lt;/ref&gt; na katika mlango wa pili&lt;ref&gt;2:1 Yesu alizaliwa mjini Bethlehemu, mkoani Yudea, wakati Herode alipokuwa mfalme. Punde tu baada ya kuzaliwa kwake, wataalamu wa nyota kutoka mashariki walifika Yerusalemu, 2 wakauliza, &quot;Yuko wapi mtoto, Mfalme wa Wayahudi, aliyezaliwa? Tumeiona nyota yake ilipotokea mashariki, tukaja kumwabudu.&quot; 3 Mfalme Herode aliposikia hayo, alifadhaika, yeye pamoja na wakazi wote wa Yerusalemu. 4 Basi akawaita pamoja makuhani wakuu wote na walimu wa Sheria, akawauliza, &quot;Kristo atazaliwa wapi?&quot; 5 Nao wakamjibu, &quot;Mjini Bethlehemu, mkoani Yudea. Ndivyo nabii alivyoandika: 6 `Ewe Bethlehemu katika nchi ya Yuda, kwa vyovyote wewe si mdogo kabisa kati ya viongozi wa Yuda; maana kwako atatokea kiongozi atakayewaongoza watu wangu, Israeli.&quot;` 7 Hapo, Herode aliwaita faraghani hao wataalamu wa nyota, akawauliza wakati hasa ile nyota ilipowatokea. 8 Kisha akawatuma Bethlehemu akisema, &quot;Nendeni mkachunguze kwa makini habari za mtoto huyo. Mkisha mpata nileteeni habari ili nami niende nikamwabudu.&quot; 9 Baada ya kumsikiliza mfalme, hao wataalamu wa nyota wakaenda. Kumbe ile nyota waliyokuwa wameiona upande wa mashariki iliwatangulia hata ikaenda kusimama juu ya mahali pale alipokuwa mtoto. 10 Walipoiona hiyo nyota, walifurahi mno. 11 Basi, wakaingia nyumbani, wakamwona yule mtoto pamoja na Maria mama yake; wakapiga magoti, wakamsujudia. Kisha wakafungua hazina zao, wakampa zawadi: dhahabu, ubani na manemane. 12 Mungu aliwaonya katika ndoto wasimrudie Herode; hivyo wakarudi makwao kwa njia nyingine. 13 Baada ya wale wageni kuondoka, malaika wa Bwana alimtokea Yosefu katika ndoto, akamwambia, &quot;Amka! Mchukue mtoto pamoja na mama yake, mkimbilie Misri. Kaeni huko mpaka nitakapokwambia, maana Herode anakusudia kumwua huyu mtoto.&quot; 14 Hivyo, Yosefu aliamka, akamchukua mtoto pamoja na mama yake, akaondoka usiku, akaenda Misri. 
15 Akakaa huko mpaka Herode alipokufa. Jambo hilo lilifanyika ili neno alilosema Bwana kwa njia ya nabii litimie: &quot;Nilimwita Mwanangu kutoka Misri.&quot; 16 Herode alipogundua kwamba wale wataalamu wa nyota walikuwa wamemhadaa, alikasirika sana. Akaamuru watoto wote wa kiume mjini Bethlehemu na kandokando yake wenye umri wa miaka miwili na chini yake wauawe. Alifanya hivyo kufuatana na muda aliopata kujua kutoka kwa wale wataalamu wa nyota. 17 Ndivyo yalivyotimia maneno yaliyosemwa kwa njia ya nabii Yeremia: 18 &quot;Sauti imesikika mjini Rama, kilio na maombolezo mengi. Raheli anawalilia watoto wake, wala hataki kutulizwa, maana wote wamefariki.&quot; 19 
Baada ya kifo cha Herode, malaika wa Bwana alimtokea Yosefu katika ndoto kule Misri, 20 akamwambia, &quot;Amka! Mchukue mtoto pamoja na mama yake, urudi tena katika nchi ya Israeli, maana wale waliotaka kumwua mtoto huyo wamekwisha kufa.&quot; 21 Basi, Yosefu aliamka, akamchukua mtoto pamoja na mama yake, akarejea katika nchi ya Israeli. 22 Lakini Yosefu aliposikia kwamba Arkelao mwanawe Herode alikuwa mfalme wa Yudea mahali pa baba yake, aliogopa kwenda huko. Naye baada ya kuonywa katika ndoto, alikwenda katika mkoa wa Galilaya, 23 akahamia katika mji uitwao Nazareti. Ndivyo yalivyotimia maneno yaliyonenwa kwa njia ya manabii: &quot;Ataitwa Mnazare.&quot;&lt;/ref&gt;.

[[Bikira Maria]], [[Mama]] wa Yesu, alipata [[mimba]] wakati alipokuwa [[mchumba]] wa [[Yosefu (mume wa Maria)|Yosefu]]. Yosefu alitaka kumwacha lakini aliambiwa na [[malaika]] aanze kuishi naye na kumkubali [[mtoto]] kama wake kwa kumpa jina &quot;Yesu&quot;.

[[Mamajusi]] kutoka [[mashariki]] waliwatembelea [[kijiji|kijijini]] [[Bethlehemu]] na kuwaletea [[zawadi]] kwa sababu waliona [[nyota]] ya pekee iliyokuwa kwao [[alama]] ya kuzaliwa kwa [[mfalme]] mpya katika [[Uyahudi]] ikawaongoza hadi [[Mji|mjini]] [[Yerusalemu]]. Lakini walipompitia mfalme [[Herode Mkuu]], huyo alikasirika akimwogopa mfalme mpya. Hata hivyo aliwaelekeza Bethlehemu kadiri ya [[utabiri]] wa [[nabii]] [[Kitabu cha Mika|Mika]].

Yosefu alipata tena [[ujumbe]] kutoka kwa [[malaika]] akaondoka na [[mtoto]] na Maria kukimbilia Misri kabla ya [[askari]] wa Herode hawajaweza kumuua Yesu.

Baada ya [[kifo]] cha Herode walirudi kutoka Misri lakini hawakuenda tena Bethlehemu bali walihamia [[Nazareti]] katika [[mkoa]] wa [[Galilaya]].

=== Katika Injili ya Luka ===
Katika [[taarifa]] ya [[Luka mwinjili|Luka]] (mlango wa 1 na 2) Maria alipokea huko Nazareti ujumbe wa [[malaika mkuu]] [[Malaika Gabrieli|Gabrieli]] kwamba atapata mimba halafu [[mtoto]] wa pekee.&lt;ref&gt;1:26 Mnamo mwezi wa sita, malaika Gabrieli alitumwa na Mungu aende kwenye mji uitwao Nazareti huko Galilaya, 27 kwa msichana mmoja aitwaye Maria, mchumba wa mtu mmoja jina lake Yosefu, wa ukoo wa Daudi. 28 Malaika akamwendea, akamwambia, &quot;Salamu Maria! Umejaliwa neema nyingi! Bwana yu pamoja nawe.&quot; 29 Maria aliposikia maneno hayo alifadhaika sana, akawaza: maneno haya yanamaanisha nini? 30 Malaika akamwambia, &quot;Usiogope Maria, kwa maana Mungu amekujalia neema. 31 Utachukua mimba, utamzaa mtoto wa kiume na utampa jina Yesu. 32 Yeye atakuwa mkuu na ataitwa Mwana wa Mungu Mkuu. Bwana Mungu atampa kiti cha mfalme Daudi, babu yake. 33 Kwa hivyo atautawala ukoo wa Yakobo milele, na ufalme wake hautakuwa na mwisho.&quot; 
34 Maria akamjibu, &quot;Yatawezekanaje hayo, hali mimi ni bikira?&quot; 35 Malaika akamjibu, &quot;Roho Mtakatifu atakushukia, na uwezo wake Mungu Mkuu utakujia kama kivuli; kwa sababu hiyo, mtoto atakayezaliwa ataitwa Mtakatifu, Mwana wa Mungu. 36 Ujue pia kwamba hata Elisabeti, jamaa yako, naye amepata mimba ingawa ni mzee, na sasa ni mwezi wa sita kwake yeye ambaye watu walimfahamu kuwa tasa. 37 Kwa maana hakuna jambo lisilowezekana kwa Mungu.&quot; 38 Maria akasema, &quot;Mimi ni mtumishi wa Bwana, nitendewe kama ulivyosema.&quot; Kisha yule malaika akaenda zake.&lt;/ref&gt; 

Yosefu na Maria walikwenda Bethlehemu kwa sababu ya [[sensa]] iliyowataka kwenda katika mji asili wa [[ukoo]] wa Yosefu, [[mjukuu]] wa [[mfalme Daudi]]. Hapo Yesu alizaliwa katika [[hori]] la kulishia [[wanyama]]; [[wachungaji]] [[bonde|mabondeni]] walitangaziwa na [[malaika]] habari hiyo wakaja kumwona mtoto.&lt;ref&gt;2:1 Siku zile, tangazo rasmi lilitolewa na Kaisari Augusto kuwataka watu wote chini ya utawala wake wajiandikishe. 2 Kuandikishwa huku kulikuwa mara ya kwanza, wakati Kirenio alipokuwa mkuu wa mkoa wa Siria. 3 Basi, wote waliohusika walikwenda kujiandikisha, kila mtu katika mji wake. 4 Yosefu pia alifanya safari kutoka mjini Nazareti mkoani Galilaya. Kwa kuwa alikuwa wa jamaa na ukoo wa Daudi alikwenda mjini Bethlehemu mkoani Yuda alikozaliwa Mfalme Daudi. 5 Alikwenda kujiandikisha pamoja na mchumba wake Maria ambaye alikuwa mja mzito. 6 Walipokuwa huko, siku yake ya kujifungua ikawadia, 7 akajifungua mtoto wake wa kwanza wa kiume, akamvika nguo za kitoto, akamlaza horini kwa sababu hawakupata nafasi katika nyumba ya wageni. 8 Katika sehemu hizo, walikuwako wachungaji wakikesha usiku mbugani kulinda mifugo yao. 9 Malaika wa Bwana akawatokea ghafla, na utukufu wa Bwana ukawaangazia pande zote. Wakaogopa sana. 10 Malaika akawaambia, &quot;Msiogope! Nimewaleteeni habari njema ya furaha kuu kwa watu wote. 11 Kwa maana, leo hii katika mji wa Daudi, amezaliwa Mwokozi kwa ajili yenu, ndiye Kristo Bwana. 12 Na hiki kitakuwa kitambulisho kwenu: mtamkuta mtoto mchanga amevikwa nguo za kitoto, amelazwa horini.&quot; 13 Mara kundi kubwa la jeshi la mbinguni likajiunga na huyo malaika, wakamsifu Mungu wakisema: 14 &quot;Utukufu kwa Mungu juu mbinguni, na amani duniani kwa watu aliopendezwa nao!&quot; 15 Baada ya hao malaika kuondoka na kurudi mbinguni, wachungaji wakaambiana: &quot;Twendeni moja kwa moja mpaka Bethlehemu tukalione tukio hili Bwana alilotujulisha.&quot; 16 Basi, wakaenda mbio, wakamkuta Maria na Yosefu na yule mtoto mchanga amelazwa horini. 17 Hao wachungaji walipomwona mtoto huyo wakawajulisha wote habari waliyokuwa wamesikia juu yake. 18 Wote waliosikia hayo walishangaa juu ya habari walizoambiwa na wachungaji. 19 Lakini Maria aliyaweka na kuyatafakari mambo hayo yote moyoni mwake. 20 
Wale wachungaji walirudi makwao huku wakimtukuza na kumsifu Mungu kwa yote waliyokuwa wamesikia na kuona; yote yalikuwa kama walivyokuwa wameambiwa. 21 Siku nane baadaye, wakati wa kumtahiri mtoto ulipofika, walimpa jina Yesu, jina ambalo alikuwa amepewa na malaika kabla hajachukuliwa mimba.&lt;/ref&gt;

Baada ya kuzaliwa [[wazazi]] walimpeleka Yesu Yerusalemu katika [[hekalu]] kufuatana na [[sheria]] ya [[Agano la Kale]] ([[Kitabu cha Kutoka]] 13,2; 13,15) halafu wakarudi kwao Nazareti.&lt;ref&gt;2:22 Siku zilipotimia za Yosefu na Maria kutakaswa kama walivyotakiwa na Sheria ya Mose, wazazi hao walimchukua mtoto, wakaenda naye Yerusalemu ili wamweke mbele ya Bwana. 23 Katika Sheria ya Bwana imeandikwa: &quot;Kila mzaliwa wa kwanza wa kiume atawekwa wakfu kwa Bwana.&quot; 24 Pia walikwenda ili watoe sadaka: hua wawili au makinda wawili ya njiwa, kama ilivyotakiwa katika Sheria ya Bwana. 25 Wakati huo huko Yerusalemu kulikuwa na mtu mmoja, mwema na mcha Mungu, jina lake Simeoni. Yeye alikuwa akitazamia kwa hamu ukombozi wa Israeli. Roho Mtakatifu alikuwa pamoja naye. 26 Roho Mtakatifu alikuwa amemhakikishia kwamba hatakufa kabla ya kumwona Masiha wa Bwana. 27 Basi, akiongozwa na Roho Mtakatifu, Simeoni aliingia Hekaluni; na wazazi wa Yesu walipomleta Hekaluni mtoto wao ili wamfanyie kama ilivyotakiwa na Sheria, 28 Simeoni alimpokea mtoto Yesu mikononi mwake huku akimtukuza Mungu na kusema: 29 &quot;Sasa Bwana, umetimiza ahadi yako, waweza kumruhusu mtumishi wako aende kwa amani. 30 Maana kwa macho yangu nimeuona wokovu utokao kwako, 31 ambao umeutayarisha mbele ya watu wote: 32 Mwanga utakaowaangazia watu wa mataifa, na utukufu kwa watu wako Israeli.&quot; 33 Baba na mama yake Yesu walikuwa wakistaajabia maneno aliyosema Simeoni juu ya mtoto. 34 Simeoni akawabariki, akamwambia Maria mama yake, &quot;Mtoto huyu atakuwa sababu ya kupotea na kuokoka kwa watu wengi katika Israeli. Naye atakuwa ishara itakayopingwa na watu; 35 na hivyo mawazo ya watu wengi yataonekana wazi. Nawe mwenyewe, uchungu ulio kama upanga mkali utauchoma moyo wako.&quot; 36 Palikuwa na nabii mmoja mwanamke, mzee sana, jina lake Ana, binti Fanueli, wa kabila la Asheri. Alikuwa ameishi na mumewe kwa miaka saba tangu alipoolewa. 37 Halafu alibaki mjane hadi wakati huo akiwa mzee wa miaka themanini na minne. Wakati huo wote alikaa Hekaluni akifunga na kusali usiku na mchana. 38 Saa hiyohiyo alijitokeza mbele, akamshukuru Mungu, na akaeleza habari za huyo mtoto kwa watu wote waliokuwa wanatazamia ukombozi wa Yerusalemu. 39 Hao wazazi walipokwisha fanya yote yaliyoamriwa na Sheria ya Bwana, walirudi makwao Nazareti, mkoani Galilaya. 40 Mtoto akakua, akazidi kupata nguvu, akajaa hekima, na neema ya Mungu ilikuwa pamoja naye.&lt;/ref&gt;

==Suala la tarehe==
Kwa msingi wa habari zilizoandikwa na Luka, baadhi ya watu walihoji ukweli wa tarehe inayotumika kuadhimishwa kuzaliwa kwa Yesu. Kihistoria hakuna hakika yoyote hata kuhusu mwaka aliozaliwa, lakini alizaliwa kweli na Maria. Ndilo tukio linaloadhimishwa, si tarehe yake halisi, ambayo haijulikani. Kutofahamu tarehe kusisababishe Wakristo kumwadhimisha na kumshukuru Mwenyezi Mungu kwa kuwapatia watu Masiya. 

Hoja hizo zilizidi hasa nchini [[Tanzania]] ambapo watu wamezoea kuita miezi si kwa majina, bali kwa namba (mwezi wa kwanza, wa pili n.k.). Hivyo wanaposoma kwamba malaika Gabrieli alimwendea Maria mwezi wa sita, wanadhani ni Juni, hivyo wanahoji kwamba hadi Desemba kuna miezi sita tu, si tisa kama ilivyo kawaida ya ujauzito wa binadamu. Kwa hiyo Yesu angezaliwa &quot;njiti&quot;. Kumbe Luka hakuandika Juni bali mwezi wa sita akimaanisha wa sita baada ya tukio la Gabrieli kumtokea Zakaria hekaluni, na ndiyo sababu alimuambia Maria kwamba ulikuwa mwezi wa sita wa ujauzito kwa Elizabeti.

Pamoja na hayo, kuna kadirio la [[karne ya 20]], lililofanywa na Annie Jaubert (&quot;Le calendrier des Jubilées et de la secte de Qumran. Ses origines bibliques&quot;, in Vetus Testamentum, (1953) pp. 250-264) kwa kutegemea [[utafiti]] wa [[Myahudi]] Shemarjahu Talmon juu ya zamu za makuhani hekaluni (&quot;The Calendar Reckoning of the sect from the Judean Desert. Aspects of the Dead Sea Scrolls&quot;, in Scripta Hierosolymitana, vol. IV, Jerusalem 1958, pp 162-199), linalothibitisha kuwa Zakaria aliweza kupashwa habari ya kuwa atajaliwa [[mtoto]] Yohane alipokuwa hekaluni mwishoni mwa Septemba, hivyo Bikira Maria aliweza kupashwa habari yake mwenyewe miezi sita baadaye, yaani mwishoni mwa Machi ya mwaka uliofuata na hatimaye kumzaa Yesu miezi tisa baadaye, yaani mwishoni mwa Desemba. &lt;ref&gt;Taz. https://web.archive.org/web/20121208011538/http://www.vicariatusurbis.org/SettoreOvest/caritasovest/25_dicembre.htm&lt;/ref&gt;

== Habari za Krismasi katika Korani ==
[[Korani]] pia ina habari za kuzaliwa kwake Yesu ([[nabii Isa]]).

[[Surah|Sura]] ya tatu (Al Imran, 42-47) ina habari za tangazo la malaika kwa [[Bikira Mariamu]] zinazofanana na Luka 1.

Sura ya 19 (Mariamu, 16-34) inarudia tangazo la malaika kwa Mariamu na inasimulia kuzaliwa kwake Yesu chini ya [[mti]] wa [[mtende]], halafu [[majadiliano]] kati ya Mariamu na [[ndugu]] zake. [[Mtoto mchanga]] Yesu akaanza kusema wakati wa kuzaliwa akimtetea mama yake dhidi ya ndugu zake.

== Krismasi katika liturujia ==
Kama kawaida, [[imani]] na [[liturujia]] ya Kikristo zinaitikia haja za [[binadamu]]. Mojawapo ni kukutana na watu wa kupendeza kwa [[wema]] wao.

[[Kipindi cha Noeli]] kinatimiza haja hiyo, kwa kuwa kinaadhimisha kuzaliwa kwa mtu mpya kabisa ambaye anatuvutia kwa wema wake na ambaye tukimuona tumemuona [[Mungu]], tena tukimpokea tunazaliwa upya kama wana wa Mungu.

“Leo amezaliwa kwa ajili yenu [[Mwokozi]], ndiye Kristo [[Bwana]]”. Tunapoadhimisha Noeli tangazo hilo la malaika kwa wachungaji linatufikia sisi. Si kujidanganya, kana kwamba Yesu angezaliwa leo, wala hatukumbuki tu tukio la zamani, bali [[fumbo]] la kuzaliwa Bwana linatufikia leo katika liturujia na kutuletea [[neema]] zake. Hivyo tunaweza tukazaliwa upya kwa kushiriki kuzaliwa kwa [[kichwa]] chetu.

Liturujia inashangilia hivi, “Lo! Mabadilishano ya ajabu! [[Mwana wa Mungu]] anakuwa mtu kusudi mtu awe mwana wa Mungu!”. Tena si binadamu tu, bali [[viumbe]] vyote vinapata [[heshima]] mpya kwa [[Neno wa milele]] kujifanya [[kiumbe]].

== Desturi za Krismasi ==
Sherehe ya Krismasi imekuwa sikukuu muhimu sana katika tamaduni za mataifa yaliyoathiriwa na [[Ukristo]]. Kuna desturi nyingi zilizojitokeza katika [[karne]] zote za kusheherekea Krismasi. Sehemu ya desturi hizi zimeenea pia nje ya nchi za asili na hata kutumiwa na watu wasiofuata [[imani]] ya Kikristo.
* '''[[Pango la Noeli]]''' lililoanzishwa na [[Fransisko wa Asizi]] mwaka [[1223]] [[Kijiji|kijijini]] [[Greccio]] ([[Italia ya Kati]]) na kuenea kila mahali kama [[sanaa]] inayoonyesha kwa njia mbalimbali jinsi [[Yesu]] alivyozaliwa.
* '''[[Mapambo ya Krismasi]]:''' ni hasa [[nuru]] na [[taa]] za pekee. Alama za nyota kwa kukumbuka nyota iliyopeleka [[mamajusi]] hadi [[Bethlehemu]] inawekwa ndani na nje ya [[nyumba]] na ma[[duka]].
* '''[[Mti wa Krismasi]]''' - ni ishara ya pekee ya Krismasi yenye asili katika [[Ujerumani]] kusini-magharibi ya [[karne ya 16]] hivi. Asili yake iko katika maigizo yaliyosimulia hadithi za Biblia na mti wa [[Paradiso]] unaohusiana na masimulizi ya [[dhambi]] la kwanza na ujumbe wa Kristo kama [[mwokozi]] anayekuja kuondoa dhambi hilo. Kutoka maigizo ya kanisani ishara ya mti uliopambwa ma[[tunda]] uliingia katika nyumba za Wakristo ambako ulipambwa zaidi kwa matunda, [[keki]] tamu na [[pipi]] kwa watoto. Umekuwa mapambo ya nyumbani kwa majira ya Krismasi. Tangu Krismasi kuwa nafasi muhimu kwa [[uchumi]] kuna pia maduka mengi yanayoweka miti hii na katika [[mazingira]] ya ki[[biashara]] uhusiano wake na mti wa Paradiso umesahauliwa mara nyingi.
* '''[[Zawadi za Krismasi]]''' - [[Martin Luther]] alitaka kuongeza umuhimu wa Krismasi kwa Wakristo ambao wakati wake walikuwa na desturi ya kuwazawadia watoto kwenye siku ya [[Nikolasi wa Myra|Mtakatifu Nikolasi]] tarehe [[6 Desemba]], [[wiki]] 2 kabla ya sikukuu. Hapo Luther alipendekeza kuhamisha zawadi kwa watoto kwenda siku ya kuzaliwa kwake Yesu ili wamkumbuke zaidi Yesu kuliko [[mtakatifu]] huyo. Hapo alirejea zawadi zilizopelekwa kwa Yesu na [[mamajusi]] kutoka [[mashariki]] kufuatana na taarifa ya [[Injili ya Mathayo]] mlango 2. Desturi ya kuwazawadia watoto kwenye sikukuu hii ilienea hadi kuwa desturi ya kupeana zawadi kati ya watu wa kila [[umri]]. Katika [[karne ya 20]] desturi ilienea kiasi cha kuwa nafasi muhimu ya [[biashara]]. Katika nchi nyingi mwezi Desemba umekuwa mwezi wa mapato makubwa kushinda miezi mingine. Hata katika [[miji]] mikubwa ya nchi kama [[Dubai]] au [[Japani]] ambako Wakristo ni wachache desturi ya kupeana zawadi imeenea na mapambo ya Krismasi katika maduka yanataka kuwahamasisha wateja kununua zawadi za [[majira]].
* '''[[Baba Krismasi]]'''

==Tanbihi==
{{Marejeo}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* P. CHIWANGU KONGOCHA, Vipindi Vyenye Nguvu katika Liturujia, Toleo la pili, 2018 
* T. AMIGU, Zijue Barabara Sikukuu za Noeli na Pasaka, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2000, ISBN 9976-67-149-0
* F. VAN VLIJMEN, Majilio – Kulitafakari Neno la Mungu, T.M.P. Book, Tabora, 1989
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 474-476
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 464-465
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 401-402
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 95-96

== Marejeo ya lugha nyingine==
{{refbegin|30em}}
* {{cite book|title=Christmas in America: A History|first=Penne L.|last=Restad|url=https://books.google.com/books?id=0pnJDKfYi3QC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Christmas%20in%20America%3A%20A%20History&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true|location=New York|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=0-19-509300-3}}
* ''The Battle for Christmas'', by Stephen Nissenbaum (1996; New York: Vintage Books, 1997). ISBN 0-679-74038-4
* ''[https://books.google.com/books?id=ERahko4FXJgC&amp;lpg=PP1&amp;dq=The%20Origins%20of%20Christmas&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true The Origins of Christmas]'', by Joseph F. Kelly (August 2004: Liturgical Press) ISBN 978-0-8146-2984-0
* ''[https://books.google.com/books?id=1XRjAyL8LogC&amp;lpg=PP1&amp;dq=Christmas%20Customs%20and%20Traditions&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true Christmas Customs and Traditions]'', by Clement A. Miles (1976: Dover Publications) ISBN 978-0-486-23354-3
* ''The World Encyclopedia of Christmas'', by Gerry Bowler (October 2004: McClelland &amp; Stewart) ISBN 978-0-7710-1535-9
* ''Santa Claus: A Biography'', by Gerry Bowler (November 2007: McClelland &amp; Stewart) ISBN 978-0-7710-1668-4
* ''[https://books.google.com/books?id=NngtujclaxoC&amp;lpg=PP1&amp;dq=There%20Really%20Is%20a%20Santa%20Claus%3A%20The%20History%20of%20St.%20Nicholas%20%26%20Christmas%20Holiday%20Traditions&amp;pg=PP1#v=onepage&amp;q&amp;f=true There Really Is a Santa Claus: The History of St. Nicholas &amp; Christmas Holiday Traditions]'', by William J. Federer (December 2002: Amerisearch) ISBN 978-0-9653557-4-2
* ''St. Nicholas: A Closer Look at Christmas'', by Jim Rosenthal (July 2006: Nelson Reference) ISBN 1-4185-0407-6
* ''Just say Noel: A History of Christmas from the Nativity to the Nineties'', by David Comfort (November 1995: Fireside) ISBN 978-0-684-80057-8
* ''4000 Years of Christmas: A Gift from the Ages'', by Earl W. Count (November 1997: Ulysses Press) ISBN 978-1-56975-087-2
* {{cite book|title=The Birth of Christ|first=Peter|last=Sammons|date=May 2006|publisher=Glory to Glory Publications (UK)|isbn=0-9551790-1-7}}
{{refend}}

==Viungo vya nje==
{{Sister project links|v=no|voy=no|species=no|mw=no|n=Category:Christmas|d=Q19809|b=Category:Christmas recipes}}
* {{dmoz|Society/Holidays/Christmas/|Christmas}}
* ''[http://www.gutenberg.org/etext/22042 Christmas: Its Origin and Associations]'', by William Francis Dawson, 1902, from [[Project Gutenberg]]
{{Bikira Maria}}
[[Jamii:Liturujia]]
[[Jamii:Sikukuu za Ukristo]]
[[Jamii:Yesu Kristo]]
[[jamii:Krismasi]]
[[Jamii:Rozari]]</text>
      <sha1>4x0lj6fyvxqz1we69san5ox1ut1d7c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yesu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1996</id>
    <revision>
      <id>1607387</id>
      <parentid>1580207</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:39:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32114" sha1="4wz360llfnkjo9ak0n3pv9zqd02w6hu" xml:space="preserve">[[Picha:Codex Bruchsal 1 01v cropped.jpg|thumb|Yesu Kristo.]]
{{Yesu Kristo}}
{{Ukristo}}
[[Picha:Ellenrieder Jesus als Kinderfreund 1845.jpg|thumb|Yesu.]]
'''Yesu''' (kwa [[Kiebrania]] יֵשׁוּעַ, Yeshua, [[kifupisho]] cha יהושע‎, Yehoshua, yaani &quot;Mungu anaokoa&quot;) alikuwa [[Myahudi]] [[mwanamume]] aliyeishi miaka 2000 hivi iliyopita (labda [[6 KK]] - [[30]] [[BK]]). 

Alizaliwa na [[bikira Maria]] kwa uwezo wa [[Roho Mtakatifu]], huko [[Bethlehemu]] ya [[Uyahudi]]. [[Maisha]] yake yalikuwa ya pekee kwa kuwa alifahamu vitu vingi kwa mfano: sheria hata kuwazidi walimu wa sheria japokuwa hakusomea sheria. Alifanya pia maajabu mengi. 

Ndiyo maana leo hii zaidi ya [[nusu]] ya [[wanadamu]] wote wanamuamini kuwa [[Mwana wa Mungu]] (ndio wanaoitwa [[Wakristo]]) au walau [[nabii]] (hasa [[Waislamu]]).

Kutokana na umuhimu wake katika [[historia]] ya [[binadamu]], kwa kawaida miaka yote inahesabiwa kuanzia [[ujio]] wake (ulivyokadiriwa na [[Denis Mdogo]] kimakosa katika [[karne ya 6]]).

== Misingi ya ujuzi wetu juu yake ==
[[Picha:P52 recto.jpg|thumb|200px|[[Papyrus P52]], iliyoandikwa kwa [[Kigiriki]] mwaka [[125]] hivi, inahesabika kuwa andiko la zamani zaidi kutufikia kuhusu Yesu. Ina sehemu za [[Injili ya Yohane]]; mbele 18:31-33, nyuma 18;37-38.]]
Yesu hakuacha [[Maandishi|maandiko]] yoyote. [[Habari]] zake zinapatikana hasa katika [[Biblia]], kwa namna ya pekee katika [[Injili]] na [[vitabu]] vingine vya [[Agano Jipya]].

Nje ya [[Ukristo]] kuna habari fupi kuhusu Yesu katika maandiko ya [[waandishi]] wa [[Roma]], [[Wagiriki]] na Wayahudi. Habari hizo zinaangaliwa sana kwa sababu zimetungwa na watu wasiomwamini Yesu [[Dini|kidini]]. Kwa ujumla zinathibitisha ya kwamba Yesu alikuwepo, na kwamba wakati hao walipoandika alikuwa na [[wafuasi]] huko [[Roma]] na ya kwamba awali Waroma hawakuelewa tofauti kati ya wafuasi wake na Wayahudi. 

Kati ya waandishi hao muhimu ni hasa:

1. [[Mtaalamu]] Myahudi [[Flavius Josephus]]: huyo aliandika mnamo [[90]] BK kitabu cha &quot;Antiquitates Judaicae“ (Habari za [[historia]] ya Wayahudi) akitaja [[kifo]] cha &quot;[[Yakobo ndugu wa Yesu]]“ (sura ya 20, 200). 

2. Mwandishi Mroma [[Tacitus]]: huyo aliandika mnamo mwaka [[117]] ya kwamba [[Kaisari Nero]] alishtaki kikundi cha “Chrestiani” ya kuwa wamechoma [[moto]] [[mji]] wa Roma. Aliongeza: “Mtu ambaye ni asili ya jina hilo ni Chrestus aliyeuawa wakati wa [[Tiberio]] kwa [[amri]] ya [[Pontio Pilato]]” (Annales XV,44).

3. Mwandishi Mroma [[Svetonius]]: huyo alimtaja “Chrestos” katika kitabu chake juu ya [[maisha]] ya [[Kaisari Klaudio]] (25,4) ya kwamba huyu amesababisha [[fujo]] kati ya Wayahudi wa Roma hivyo [[Kaisari]] aliwafukuza wote mjini.

4. [[Mwanasiasa]] Mroma [[Gaius Plinius Caecilius Secundus]]: huyo aliacha [[barua]] kadhaa zinazotaja Wakristo mnamo mwaka [[100]] BK. Alimwuliza [[Kaisari Traianus]] jinsi ya kushughulikia Wakristo waliokataa kutoa [[sadaka]] mbele ya [[sanamu]] za Kaisari.

== Mazingira yake ==
Nchi ambayo [[Krismasi|Yesu alizaliwa]] akafundisha ni nchi ileile ambayo [[Mungu]] aliwaahidia [[Waisraeli]] tangu zamani za [[Abrahamu]], ni nchi ileile waliyoiteka chini ya [[Yoshua]], ni nchi ileile waliyoirudia kutoka [[Utumwa|utumwani]] [[Babeli]].

Lakini wakati wote wa [[Agano Jipya]], yaani tangu Yesu alipozaliwa hadi mwisho wa maisha ya [[Mitume wa Yesu|mitume wake]], nchi hiyo haikuwa huru, bali chini ya [[himaya]] ya [[Warumi]], ingawa pengine hao waliwakabidhi [[vibaraka]], yaani [[watawala]] [[wenyeji]] waliowekwa na [[wakoloni]].

Vibaraka hao ni [[Herode Mkuu]] ([[37 KK]]-[[4 KK]]) na wazawa wake, ambao tena hawakuwa Waisraeli halisi bali [[Waedomu]] ingawa [[kabila]] lao lililazimishwa kuingia [[dini]] ya [[Uyahudi]] [[karne]] iliyotangulia. [[Ukoo]] huo unajulikana kwa [[ukatili]], [[uchu wa madaraka]] na [[uzinifu]] wake.

Vilevile ma[[liwali]] wa Kirumi waliowekwa pengine kutawala nchi au sehemu fulani walionyesha mara nyingi ukatili na [[dharau]] kwa Waisraeli na dini yao, hata kusababisha [[chuki]] na mapigano kati ya [[jeshi]] na wananchi. Mfano mmojawapo ni [[Ponsyo Pilato]] aliyesimamia [[Uyahudi]] kuanzia mwaka [[26]] hadi [[36]] BK.

Mbali na hayo, [[utawala]] wa [[Dola la Roma]], ulioenea [[Ulaya]] [[Magharibi]] na [[Kusini]], [[Afrika]] [[Kaskazini]] na nchi za [[Mashariki ya Kati]] kupakana na [[Iraq]] ya leo, kwa jumla ulihakikisha hali ya [[amani]] kwa muda wote wa Agano Jipya na karne za kwanza za [[Kanisa]]. 

Hali hiyo, pamoja na [[umoja]] wa [[dola]] hilo lote, na urahisi wa [[mawasiliano]] kwa njia ya [[barabara]] zilizotengenezwa na Warumi, na [[uenezi]] wa [[lugha ya kimataifa]] ([[Kiyunani]], yaani [[Kigiriki]] cha zamani), ilichangia kasi ya uenezaji wa habari njema ([[Injili]]). 

[[Lugha]] hiyo ndiyo iliyotumiwa na waandishi wote wa Agano Jipya ili vitabu vyao viwafaidishe watu wengi zaidi, ingawa baadhi yao hawakuijua vizuri.

[[Lugha mama]] ya Yesu na ya Mitume ilikuwa [[Kiaramu]] ambacho ni jamii ya [[Kiyahudi]] na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya Wayahudi kuanzia [[karne ya 6 KK]].

Hao wote walitokea [[mkoa]] wa [[Galilaya]], uliokuwa na mchanganyiko wa watu (Waisraeli na mataifa), kiasi kwamba huko Wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi [[desturi]] za Kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa [[Kusini]] ([[Yerusalemu]] na mkoa wa [[Yudea]]).

Kati ya mikoa hiyo miwili ulienea mkoa wa [[Samaria]] ambao wakazi wake walijenga [[uadui]] mkubwa na Wayahudi baada ya [[uhamisho wa Babeli]], walipokataliwa kuchangia [[ujenzi]] wa [[hekalu la Yerusalemu|hekalu]] la pili la Yerusalemu.

== Maisha yake ==
[[Dionisi Mdogo]], [[mmonaki]] aliyeanzisha (mwaka [[533]] hivi) mtindo wa kuhesabu miaka tangu kuzaliwa Yesu kurudi nyuma ([[K.K.]]) au kwenda mbele ([[B.K.]]), alikosea [[hesabu]] zake. Leo tunakisia Yesu alizaliwa mwaka 6 hivi K.K. kwa sababu alizaliwa [[Bethlehemu]] chini ya Herode Mkuu aliyefariki tayari mwaka 4 K.K.

Huyo alipojaribu kumuua [[mtoto Yesu]], [[familia takatifu]] ilikimbilia [[Misri]] mpaka baada ya kufa kwa Herode. Hapo ikarudi Galilaya hata Yesu akajulikana kwa jina la [[kijiji]] cha [[Nazareti]] kilichodharauliwa na Wagalilaya pia. Ndipo alipokulia na kuishi akifanya [[kazi]] ya [[ufundi]].

Hivyo Yesu alitumia sehemu kubwa ya maisha yake kijijini akiwatii wazee wake Maria na Yosefu na kufanya kazi za [[mikono]]. “Alishuka pamoja nao mpaka Nazareti, naye alikuwa akiwatii” ([[Lk]] 2:51). Kwa namna hiyo ametuachia kielelezo cha [[utakatifu]] katika [[maisha]] ya [[familia]] na ya kazi ambayo ndiyo njia ya kawaida ya kukomaa kiutu na kumtumikia Mungu. “Mnyenyekeane katika kicho cha Kristo” ([[Ef]] 5:21).

Mwaka [[26]] hivi BK [[ndugu]] yake [[Yohane Mbatizaji]] aliacha maisha ya [[jangwa]]ni alikokulia na kuanza kuhubiri [[toba]] kandokando ya [[mto]] [[Yordani]]. Kwa kuwa Waisraeli walikosa [[manabii]] kwa muda mrefu, na walitamani sana [[ukombozi]], walimuendea kwa wingi hata wakamtia [[hofu]] [[Herode Antipa]].

Ingawa huyo akamfunga mapema akamuua, kazi ya Yohane ilikuwa imetimia kwa sababu aliweza kuwaandaa Waisraeli wengi (hasa watu wadogo na [[wakosefu]]) wampokee Yesu aliyebatizwa naye. Katika nafasi hiyo Yohane alimtambulisha kama [[Mwanakondoo wa Mungu]] aondoaye [[dhambi]] ya [[ulimwengu]].

Ndipo Yesu naye alipoanza kuhubiri, lakini pia kutenda [[Miujiza ya Yesu|miujiza]] ya kila aina, akapata haraka wafuasi wengi. Kati yao akachagua [[Mitume wa Yesu|Mitume]] wake 12 kama [[msingi]] mpya wa [[taifa la Mungu]] badala ya Israeli ya kale. 

Alifanya kazi hizo kuanzia Galilaya, akitangaza [[ujio]] wa [[ufalme wa Mungu]], kwa maana ya kwamba [[ufalme]] uliotazamiwa na Wayahudi umewajia kwa njia yake.

Ingawa hakupitia [[shule]] yoyote ya [[Biblia]], Yesu alionekana anafundisha vizuri kuliko [[walimu wa sheria]] wa kawaida, kama mtu mwenye [[mamlaka]] juu ya [[Torati]].

Mafundisho yake yalilingana na yale ya [[Mafarisayo]] kuliko na yale ya [[Masadukayo]], lakini alishindana pia na hao wa kwanza.

[[Kijicho]] na [[upinzani]] vikazidi hasa Yerusalemu, walipoanza kufanya [[njama]] za kumuua. Ingawa Yesu alijua hayo, alijikaza kwenda katika huo [[mji mtakatifu]] autangazie habari njema na kufia huko. 

Baada ya kupokewa kwa [[shangwe]] kabla ya [[sherehe]] ya [[Pasaka]] ya mwaka 30 (au [[33]]) akakamatwa na [[baraza la Israeli]] kwa [[tuhuma]] ya [[kufuru]] ya kujilinganisha na [[Mungu]], halafu akakabidhiwa kwa liwali wa Kirumi aliyekuwa na mamlaka ya kutoa [[adhabu ya kifo]]. 

Baada ya kikao ambapo Wayahudi walitafuta [[kisingizio]] cha ki[[siasa]], Ponsyo Pilato akalazimika kuagiza [[Msalaba wa Yesu|Yesu asulubiwe]], na kisha kufa kwake [[kaburi]] lilindwe na [[askari]].

Hata hivyo [[siku]] ya [[tatu]] kaburi likaonekana tupu, na Yesu akaanza kuwatokea wanafunzi wake [[Wanawake|wa kike]] na wa kiume kwa muda wa [[siku]] [[arubaini]], halafu [[Kupaa Bwana|akapaa mbinguni]] mbele ya macho yao.

Habari hizo zikatangazwa kwa [[sauti]] tu kwa miaka kadhaa, halafu zikaanza kuandikwa. 

[[Kanisa]] linaheshimu kwa namna ya pekee, kama [[ushuhuda]] mkuu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu na kama [[moyo]] wa Maandiko matakatifu yote, Injili nne zilizoandikwa na [[Marko]], [[Mtume Mathayo|Mathayo]], [[Mwinjili Luka]] na [[Mtume Yohane|Yohane]] kati ya mwaka [[65]] na [[100]] hivi.

Ni muhimu kujua maisha ya Yesu kwa sababu matendo na maneno yake, pamoja na [[kimya]] na [[sala]] yake, na hasa [[Kifo cha Yesu|kifo]] na [[Ufufuko wa Yesu|ufufuko wake]], yote yanatufunulia [[Mungu Baba|Baba]] na matakwa yake kwetu. “Mambo ya Yesu wa Nazareti, aliyekuwa mtu nabii, mwenye uwezo katika kutenda na kunena mbele za Mungu na watu wote” ([[Lk]] 24:19).

Baada ya kujua maisha ya Yesu tunapaswa kujilinganisha naye hadi aundwe na kuishi ndani mwetu akitushirikisha [[uhai]], kifo na ufufuko wake. “Nimesulibiwa pamoja na Kristo; lakini ni hai; wala si mimi tena, bali Kristo yu hai ndani yangu, na uhai nilio nao sasa katika mwili, ninao katika imani ya Mwana wa Mungu, ambaye alinipenda akajitoa nafsi yake kwa ajili yangu… Vitoto vyangu, ambao kwamba nawaonea utungu tena mpaka Kristo aumbike ndani yenu!” ([[Gal]] 2:20; 4:19).

== Sala zake ==

(Math 11:25-26)

Nakushukuru, Baba, Bwana wa mbingu na nchi,
kwa kuwa mambo haya uliwaficha wenye hekima na akili,
ukawafunulia watoto wachanga.
Naam, Baba, kwa kuwa ndivyo ilivyopendeza mbele zako

(Yoh 11:41-42)

Baba, nakushukuru kwa kuwa umenisikia.
Nami nalijua ya kuwa wewe wanisikia sikuzote;
lakini kwa ajili ya mkutano huu wanaohudhuria nalisema haya,
ili wapate kusadiki kwamba ndiwe uliyenituma.

(Yoh 17:1-26)

Baba, saa imekwisha kufika.
Mtukuze Mwanao, ili Mwana wako naye akutukuze wewe;
kama vile ulivyompa mamlaka juu ya wote wenye mwili,
ili kwamba wote uliompa awape uzima wa milele.
Na uzima wa milele ndio huu:
wakujue wewe, Mungu wa pekee wa kweli, na Yesu Kristo uliyemtuma. Mimi nimekutukuza duniani, hali nimeimaliza kazi ile uliyonipa niifanye.
Na sasa, Baba, unitukuze mimi pamoja nawe,
kwa utukufu ule niliokuwa nao pamoja nawe kabla ya ulimwengu kuwako. Jina lako nimewadhihirishia watu wale ulionipa katika ulimwengu; walikuwa wako, ukanipa mimi, na neno lako wamelishika.
Sasa wamejua ya kuwa yote uliyonipa yatoka kwako.
Kwa kuwa maneno uliyonipa nimewapa wao;
nao wakayapokea, wakajua hakika ya kuwa nalitoka kwako,
wakasadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma.
Mimi nawaombea hao; siuombei ulimwengu;
bali hao ulionipa, kwa kuwa hao ni wako;
na wote walio wangu ni wako, na walio wako ni wangu;
nami nimetukuzwa ndani yao.
Wala mimi simo tena ulimwenguni,
lakini hawa wamo ulimwenguni, nami naja kwako.
Baba mtakatifu, kwa jina lako ulilonipa uwalinde hawa,
ili wawe na umoja kama sisi tulivyo.
Nilipokuwapo pamoja nao,
mimi naliwalinda kwa jina lako ulilonipa, nikawatunza;
wala hapana mmojawapo wao aliyepotea,
ila yule mwana wa upotevu, ili andiko litimie.
Na sasa naja kwako;
na maneno haya nayasema ulimwenguni,
ili wawe na furaha yangu imetimizwa ndani yao.
Mimi nimewapa neno lako, na ulimwengu umewachukia,
kwa kuwa wao si wa ulimwengu, kama mimi nisivyo wa ulimwengu.
Mimi siombi kwamba uwatoe katika ulimwengu;
bali uwalinde na yule mwovu.
Wao si wa ulimwengu, kama mimi nisivyo wa ulimwengu.
Uwatakase kwa ile kweli; neno lako ndiyo kweli.
Kama vile ulivyonituma mimi ulimwenguni,
nami vivyo hivyo naliwatuma hao ulimwenguni.
Na kwa ajili yao najiweka wakfu mwenyewe,
ili na hao watakaswe katika kweli.
Wala si hao tu ninaowaombea;
lakini na wale watakaoniamini kwa sababu ya neno lao.
Wote wawe na umoja;
kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako,
hao nao wawe ndani yetu,
ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma.
Nami utukufu ule ulionipa nimewapa wao,
ili wawe na umoja kama sisi tulivyo umoja.
Mimi ndani yao, nawe ndani yangu, ili wawe wamekamilika katika umoja; ili ulimwengu ujue ya kuwa ndiwe uliyenituma,
ukawapenda wao kama ulivyonipenda mimi.
Baba, hao ulionipa nataka wawe pamoja nami popote nilipo,
wapate na kuutazama utukufu wangu ulionipa;
kwa maana ulinipenda kabla ya kuwekwa msingi ulimwengu.
Baba mwenye haki, ulimwengu haukukujua;
lakini mimi nalikujua, na hao wamejua ya kuwa ndiwe uliyenituma.
Nami naliwajulisha jina lako, tena nitawajulisha hilo,
ili pendo lile ulilonipenda mimi liwe ndani yao, nami niwe ndani yao.

(Mk 14:36)

Aba, Baba, yote yawezekana kwako; uniondolee kikombe hiki;
walakini, si kama nitakavyo mimi, bali utakavyo wewe.

(Mk 15:34)

Eloi, Eloi, lama sabakthani?
(maana yake, Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?)

(Lk 23:46)

Ee Baba, mikononi mwako naiweka roho yangu.

== Imani juu yake ==
Waumini wake wanaunda Kanisa la Kikristo ambalo linapatikana leo katika [[madhehebu]] mengi. Karibu wote wanamwamini kuwa Mungu aliyechukua [[umbile]] la mwanadamu au, kwa lugha nyingine, kuwa [[Mwana wa Mungu]]. 

Kwa imani hiyo, Yesu ni Mungu na mtu kwa pamoja, ndiyo sababu ni mshenga pekee kati ya Mungu na watu. “Kwa sababu Mungu ni mmoja, na mpatanishi kati ya Mungu na wanadamu ni mmoja, mwanadamu Kristo Yesu” ([[1Tim]] 2:5). “Katika yeye unakaa utimilifu wote wa Mungu, kwa jinsi ya kimwili” ([[Kol]] 2:9). Hivyo ni Mungu kweli na mtu kweli.

Umungu na utu wa Yesu vimeunganika katika nafsi moja visichanganyikane, kwa kuwa ndani yake hali hizo mbili zinatenda kila moja ya kwake. “Basi yule akida, aliyesimama hapo akimwelekea, alipoona ya kuwa alikata roho jinsi hii, akasema, ‘Hakika mtu huyu alikuwa Mwana wa Mungu’” ([[Mk]] 15:39).

Mwana wa Mungu tangu [[Umwilisho|atwae mwili]] ni mtu kamili mwenye akili na utashi wa kibinadamu. Katika umoja wa nafsi yake vipawa hivyo vinatenda kulingana na Umungu anaouchanga na Baba na Roho Mtakatifu milele. “Hayo maneno niwaambiayo mimi siyasemi kwa shauri langu; lakini Baba akaaye ndani yangu huzifanya kazi zake” ([[Yoh]] 14:10).

Hapa [[duniani]] Yesu alizaliwa na [[Bikira Maria]] kama malaika alivyomuambia: “Roho Mtakatifu atakujilia juu yako, na nguvu zake Aliye juu zitakufunika kama kivuli; kwa sababu hiyo, hicho kitakachozaliwa kitaitwa kitakatifu, Mwana wa Mungu” ([[Lk]] 1:35).

Hata hivyo Wakristo wachache wanaamini kuwa yeye ni [[mtume]] wa pekee wa Mungu ila si Mungu.

Katika dini ya [[Uislamu]], Yesu anajulikana kama [[Nabii]] [[Isa]]. Waislamu wanaamini kuwa yeye alikuwa nabii wa Mungu ila hakuwa mwana wa Mungu wala Mungu.

== Maadhimisho yake ==
Maisha yake yamekuwa msingi wa [[sikukuu]] mbalimbali zinazosheherekewa katika nchi nyingi duniani, kama vile Noeli au [[Krismasi]] (kuzaliwa kwake), [[Epifania]] (kuonekana kwake na kubatizwa kwake), [[Majilio]] (kuandaliwa kwa ujio wake wa kwanza na kutarajia [[ujio wa pili]]), [[Kwaresima]] ([[saumu|mafungo]] na [[mateso]] yake), [[Ijumaa Kuu]] (kifo chake); muhimu kuliko zote ni [[Pasaka]] (kufufuka kwake). 

== Tazama pia ==
* [[Yesu Kristo|- Makala &quot;Yesu Kristo&quot;: mafundisho ya Kikristo kuhusu Yesu]]
* [[Isa|- Makala &quot;Isa&quot;: mafundisho ya Uislamu kuhusu Yesu]]
* [[Masiya|- Makala juu ya cheo &quot;Kristo&quot;]]

== Tanbihi ==
{{reflist|colwidth=30em}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Mazingira ya Yesu - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1983
* C. MHAGAMA, Msimamo wa Yesu - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1982

== Marejeo ya lugha nyingine==
{{refbegin|30em}}
&lt;!--* {{cite book|last1=Ankerberg|first1=John |authorlink1=John Ankerberg| first2=Emir |last2=Caner |title=The Truth about Islam and Jesus|year=2009|publisher=Harvest House Publishers|isbn=978-0-7369-3663-7|page=19|url=http://books.google.com/?id=-XgH1R2AhbgC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}--&gt;
* {{cite book|first=Craig L.|last=Blomberg|authorlink=Craig Blomberg|title=Jesus and the Gospels: An Introduction and Survey|year=2009|isbn= 978-0-8054-4482-7| url=http://books.google.com/?id=U5rIPC1UgsgC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv |publisher=B&amp;H Publishing Group}}
* {{cite book|title=The people's New Testament commentary|first1= M. Eugene |last1=Boring|first2= Fred B. |last2=Craddock |authorlink2=Fred Craddock |year=2004 |isbn= 978-0-664-22754-8|publisher=Westminster John Knox Press|url=http://books.google.com/?id=N0tLXRIiIe0C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|title=The Gospel and Epistles of John: A Concise Commentary|first=Raymond E. |last=Brown |authorlink=Raymond E. Brown |year=1988 |isbn= 978-0-8146-1283-5 |ref=harv |publisher=Liturgical Press |url=http://books.google.com/?id=JIM0Q0bjgYkC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|last=Brown|first= Raymond E.|title= An Introduction to the New Testament|url=https://archive.org/details/introductiontone00brow_0|publisher= Doubleday |year=1997| isbn= 978-0-385-24767-2|ref=harv}}
* {{cite book|last=Carter|first=Warren|authorlink=Warren Carter|title=Pontius Pilate: portraits of a Roman governor|year=2003|isbn=978-0-8146-5113-1|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=mvhHcXKK0UEC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher= Liturgical Press}}
* {{cite book|title=Studying the Historical Jesus: Evaluations of the State of Current Research |first1= Bruce|last1= Chilton |authorlink1=Bruce Chilton |first2= Craig A.|last2= Evans |authorlink2=Craig A. Evans |year= 1998| isbn= 978-90-04-11142-4 |publisher=Brill |ref=harv |url= http://books.google.com/?id=AJM9grxOjjMC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|first1=Steven L.|last1=Cox|first2=Kendell H|last2=Easley|year=2007|title=Harmony of the Gospels|isbn=978-0-8054-9444-0 |url=http://books.google.com/?id=QjmwuFUksOQC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false | ref=harv |publisher=B&amp;H Publishing Group}}
* {{cite book|first1=John D.|last1=Crossan|authorlink1=John Dominic Crossan|first2=Richard G.|last2=Watts|title=Who Is Jesus?: Answers to Your Questions About the Historical Jesus|publisher=Westminster John Knox Press| year=1999|isbn=978-0-664-25842-9|ref=harv |url=http://books.google.com/books?id=XNkKf5htZq4C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|last=Dickson|first= John |authorlink= John Dickson (author) |title=Jesus: A Short Life|url=https://archive.org/details/jesusshortlife0000dick_v0i4|publisher= Kregel Publications|year= 2008| isbn= 978-0-8254-7802-4|ref=harv}}
* {{cite book|last=Dillenberger|first=John|authorlink=John Dillenberger|title=Images and Relics : Theological Perceptions and Visual Images in Sixteenth-Century Europe: Theological Perceptions and Visual Images in Sixteenth-Century Europe|url=https://archive.org/details/imagesrelicstheo0000dill|publisher=Oxford University Press|year=1999|isbn=978-0-19-976146-3|ref=harv}}
* {{cite book|first1=John R. |last1=Donahue|first2= Daniel J.|last2= Harrington|authorlink2=Daniel J. Harrington|title= The Gospel of Mark|publisher =Liturgical Press| year= 2002| url=http://books.google.com/?id=xZAIsUZOwSQC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |isbn =978-0-8146-5804-8|ref=harv}}
* {{cite book|last=Doninger|first= Wendy |year=1999 |title=Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions|publisher=Merriam-Webster | url=http://books.google.com/?id=ZP_f9icf2roC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false| isbn=978-0-87779-044-0 |ref=harv}}
* {{cite book|first=James D.G.|last=Dunn|title=Jesus Remembered|year=2003|isbn=978-0-8028-3931-2 |ref=harv |publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing| url=http://books.google.com/?id=G4qpnvoautgC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|last1=Eddy|first1=Paul R.|last2=Boyd|first2=Gregory A.|authorlink2=Greg Boyd (theologian)|year=2007|title=The Jesus legend: a case for the historical reliability of the synoptic Jesus tradition|publisher=Baker Academic|isbn=978-0-8010-3114-4|url=http://books.google.com/?id=U26_85NmwPUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|title=Jesus: Apocalyptic Prophet of the New Millennium|first= Bart |last=Ehrman |authorlink=Bart D. Ehrman |year=1999| isbn= 978-0-19-983943-8 |publisher=Oxford University Press|url=http://books.google.com/?id=c9K_6NN3llcC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|last=Evans|first=Craig A.|year=2003|title=The Bible Knowledge Background Commentary: Matthew-Luke| isbn= 978-0-7814-3868-1 |publisher=David C. Cook|url=http://books.google.com/?id=iZC-tdB35bAC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false|ref=harv}}
* {{cite book|last=Evans|first=Craig A.|year=2005|title=The Bible Knowledge Background Commentary: John's Gospel, Hebrews-Revelation|isbn= 978-0-7814-4228-2|publisher=David C. Cook|url=http://books.google.com/?id=UzWD61mgp7EC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false|ref=harv}}
* {{cite book|first=Craig A.|last= Evans|url=http://books.google.com/?id=87x8TqW6MJQC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Jesus and His World: The Archaeological Evidence |year=2012|publisher=Westminster John Knox Press|isbn=978-0-664-23413-3|ref=harv}}
* {{cite book|title=The Gospel of Matthew|first=R. T. |last= France | authorlink=R. T. France |year= 2007 |isbn=978-0-8028-2501-8 |ref=harv |url=http://books.google.com/?id=0ruP6J_XPCEC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher= Wm. B. Eerdmans Publishing}}
* {{Rejea kitabu|first=David N.|last=Freedman|authorlink=David Noel Freedman|title=Eerdmans Dictionary of the Bible|year=2000|publisher=Amsterdam University Press |isbn=978-0-8028-2400-4 |ref=harv |url=http://books.google.com/?id=P9sYIRXZZ2MC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|first1=Joel B. |last1=Green |first2=Scot |last2=McKnight |first3= I. Howard |last3=Marshall|authorlink1= Joel B. Green|authorlink2= Scot McKnight|authorlink3= I. Howard Marshall|title= Dictionary of Jesus and the Gospels |url=http://books.google.com/?id=9ntwNm-tOogC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=InterVarsity Press| year=1992 | page=442|isbn=978-0-8308-1777-1 |ref=harv}}
* {{cite book |title= Systematic Theology: An Introduction to Biblical Doctrine |last= Grudem |first= Wayne | authorlink= Wayne Grudem |year= 1994 |publisher= Zondervan |location= Grand Rapids, MI |isbn= 978-0-310-28670-7| url=http://books.google.com/?id=wzRVN2S8cVgC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|last=Houlden|first=J. Leslie|title=Jesus: the complete guide|year=2006|isbn=978-0-8264-8011-8|ref=harv |publisher= Continuum |url= http://books.google.com/?id=Ey8mZKV_jfkC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|first1=Andreas J.|last1=Köstenberger|first2=L. Scott|last2=Kellum|first3=Charles L|last3=Quarles|title=The Cradle, the Cross, and the Crown: An Introduction to the New Testament|year=2009|isbn=978-0-8054-4365-3 |url=http://books.google.com/?id=g-MG9sFLAz0C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false| ref=harv |publisher=B&amp;H Publishing Group}}
* {{cite book|title=Transfiguration |first=Dorothy A. |last=Lee |authorlink=Dorothy Lee (theologian) |year=2004 |isbn= 978-0-8264-7595-4|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=cYWwEefwCegC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=Continuum}}
* {{cite encyclopedia|title=Introduction|first=Amy-Jill |last=Levine|authorlink=Amy-Jill Levine|encyclopedia=The Historical Jesus in Context |editor-last1=Levine|editor-last2=Allison|editor-first3=John D.|editor-last3=Crossan|publisher=Princeton Univ Press| isbn= 978-0-691-00992-6|year=2006|ref=harv|editor1-first=Amy-Jill| editor2-first=Dale C.|editor2-link=Dale Allison}}
* {{cite encyclopedia|first=Paul L.|last=Maier|authorlink=Paul L. Maier|title=The Date of the Nativity and Chronology of Jesus|encyclopedia=Chronos, kairos, Christos: nativity and chronological studies |editor-last1=Finegan |editor-first2=Jerry |editor-last2=Vardaman| editor-first3=Edwin M.|editor-last3=Yamauchi|year=1989|isbn=978-0-931464-50-8|ref=harv |url=http://books.google.com/books?id=UCBBY_O88uYC&amp;pg=PA113#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=Eisenbrauns |editor-first=Jack |editor1-link=Jack Finegan|editor3-link=Edwin M. Yamauchi}}
* {{cite book|title=The Synoptics: Matthew, Mark, Luke|first1= Ján|last1= Majerník|first2= Joseph|last2= Ponessa|first3= Laurie W. |last3=Manhardt|year= 2005 |isbn= 978-1-931018-31-9|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=cqP5xHXGYPQC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=Emmaus Road Publishing}}
* {{cite book | url=http://books.google.com/books?id=v26doW8jIyYC&amp;pg=PA4#v=onepage&amp;q&amp;f=false | title=Christianity: An Introduction | publisher=John Wiley &amp; Sons | last=McGrath | first=Alister E. | authorlink=Alister McGrath | year=2006 | pages=4–6 | isbn=978-1-4051-0899-7 |ref=harv}}
* {{cite encyclopedia|last=Meier|first=John P.|authorlink=John P. Meier|title=How do we decide what comes from Jesus|encyclopedia=The Historical Jesus in Recent Research|editor-last1= Dunn |editor-last2=McKnight|year= 2006 |isbn= 978-1-57506-100-9 |url=http://books.google.com/?id=37uJRUF6btAC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv|editor1-first=James D.G. |publisher=Eisenbrauns |editor2-first=Scot}}
* {{cite book|last1=Mills|first1=Watson E.|last2=Bullard|first2=Roger A.|year=1998|title=Mercer dictionary of the Bible|publisher=Mercer University Press| isbn= 978-0-86554-373-7|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=goq0VWw9rGIC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|last=Morris|first= Leon|authorlink=Leon Morris|year=1992|title= The Gospel according to Matthew|publisher= Wm. B. Eerdmans Publishing |isbn= 978-0-85111-338-8|url=http://books.google.com/?id=-pwaSKcHyEEC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|last=Niswonger|first=Richard L.|title=New Testament History|year=1992|isbn=978-0-310-31201-7|ref=harv |publisher= Zondervan |url= http://books.google.com/?id=uyAXaNnz9sUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|last=Pannenberg|first=Wolfhart |authorlink=Wolfhart Pannenberg |url=http://books.google.com/?id=zWfvlpURwiIC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |title=Jesus—God and Man|year=1968|isbn=978-0-334-00783-8|publisher=S.C.M. Press |ref=harv}}
* {{cite book|last=Powell |first=Mark A.| authorlink=Mark Allan Powell | title=Jesus as a Figure in History: How Modern Historians View the Man from Galilee |year= 1998 | isbn= 978-0-664-25703-3|url=http://books.google.com/?id=IJP4DRCVaUMC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv |publisher=Westminster John Knox Press}}
* {{cite book|last=Rahner|first=Karl|authorlink=Karl Rahner|title=Encyclopedia of theology: a concise Sacramentum mundi|year=2004|isbn=978-0-86012-006-3 |publisher= Continuum|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=WtnR-6_PlJAC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|title=Who is Jesus?: an introduction to Christology|first=Thomas P.|last= Rausch |authorlink=Thomas Rausch |year=2003 |publisher=Liturgical Press |isbn= 978-0-8146-5078-3 |url=http://books.google.com/?id=8OJCa6euw5gC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|last=Redford|first=Douglas|title=The Life and Ministry of Jesus: The Gospels|year=2007|isbn=978-0-7847-1900-8|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=dDMQz5BVFbEC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=Standard Publishing}}
* {{cite book|title=Archaeology and the Galilean Jesus: a re-examination of the evidence|first=Jonathan L.|last= Reed |year=2002 |isbn= 978-1-56338-394-6|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=Xrav1ge-A_sC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |publisher=Continuum}}
* {{cite book|last=Sanders|first=Ed P. | authorlink=E. P. Sanders |title=The Historical Figure of Jesus|url=https://archive.org/details/historicalfigure0000sand|publisher=Allen Lane Penguin Press|year=1993|isbn=978-0-7139-9059-1|ref=harv}}
* {{cite book|last=Stanton|first=Graham|authorlink=Graham Stanton|title=The Gospels and Jesus|isbn=978-0-521-00802-0|publisher=Oxford University Press |year=2002|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=A7wNGMrAiD0C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|last1=Theissen|first1=Gerd|authorlink1=Gerd Theissen|last2=Merz|first2=Annette|authorlink2=Annette Merz|year=1998|title=The historical Jesus : a comprehensive guide |isbn=978-1-4514-0863-8|publisher=Fortress Press|ref=harv |url=http://books.google.com/?id=3ZU97DQMH6UC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|title=The Quest for the Plausible Jesus: The Question of Criteria|first1= Gerd |last1=Theissen|first2= Dagmar|last2= Winter |year=2002| isbn= 978-0-664-22537-7|ref=harv |publisher= Westminster John Knox Press |url=http://books.google.com/?id=qB5ulgKx4OUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
* {{cite book|first=Graham H. |last=Twelftree |authorlink=Graham Twelftree |title= Jesus the miracle worker: a historical &amp; theological study| isbn= 978-0-8308-1596-8 |url =http://books.google.com/books?id=DitVtGWdYeYC&amp;pg=PA95#v=onepage&amp;q&amp;f=false|year=1999 |publisher =InterVarsity Press |ref= harv}}
* {{cite book|last=Van Voorst|first=Robert E|year=2000|title=Jesus Outside the New Testament: An Introduction to the Ancient Evidence|publisher=Eerdmans Publishing|isbn=978-0-8028-4368-5| url=http://books.google.com/?id=lwzliMSRGGkC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|title=Expository Dictionary of New Testament Words|url=https://archive.org/details/expositorydictio0000wevi_s5j0|last= Vine | first= William E. | authorlink= William Edwy Vine |year= 1940|publisher= Fleming H. Revell Company|ref=harv |isbn= 978-0-916441-31-9}}
* {{cite book |title= Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels|url= https://archive.org/details/jesusjewhistoria0000verm|edition= |last= Vermes|first= Geza|authorlink1= Geza Vermes|year= 1981|publisher= First Fortress|location= Philadelphia|isbn= 0-8006-1443-7}}
* {{cite book|title=The Bible Knowledge Commentary: New Testament| first1=John F. |last1=Walvoord | authorlink1=John Walvoord|first2= Roy B.|last2= Zuck|year= 1983 |isbn= 978-0-88207-812-0|publisher=David C. Cook|url=http://books.google.com/?id=DP4UiA4gQNMC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false |ref=harv}}
* {{cite book|title=The Jesus Quest: The Third Search for the Jew of Nazareth|first= Ben|last= Witherington |year= 1997| isbn= 978-0-8308-1544-9 |ref=harv |publisher=InterVarsity Press |url=http://books.google.com/?id=IE_T3Xh2fyUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}
{{refend}}

== Viungo vya nje ==
{| align=&quot;right&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| {{Sister project links |wikt=Jesus |commons=ישוע |b=Biblical_Studies/Christianity/Jesus |n=no |q=Jesus |s=Portal:Christianity |v=Jesus |species=no |voy=no |mw=no |d=Q302 |m=no}}
|}
* {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Christianity/Jesus_Christ/}}
* [http://www.latinvulgate.com/christverse.aspx Complete Sayings of Jesus Christ] {{Wayback|url=http://www.latinvulgate.com/christverse.aspx |date=20180406022804 }} in parallel Latin and English.
* {{worldcat id|id=lccn-n79-84784}}
* [https://sw.godfootsteps.org/when-you-behold-the-spiritual-body-of-jesus-will-be-when-god-has-made-anew-heaven-and-earth.html Yesu] 
{{Bikira Maria}}

[[Jamii:Waliozaliwa 6 KK]]
[[Jamii:Waliofariki 30]]
[[Jamii:Yesu Kristo]]
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Watu wa Biblia]]
[[Jamii:Watu wa Israeli]]
[[Jamii:Manabii wa Agano Jipya]]
[[Jamii:Wafiadini]]
[[Category:Kristolojia]]
[[Jamii:Utatu Mtakatifu]]
[[Jamii:Bikira Maria]]
[[Jamii:Wayahudi]]</text>
      <sha1>4wz360llfnkjo9ak0n3pv9zqd02w6hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adolf Hitler</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2121</id>
    <revision>
      <id>1607090</id>
      <parentid>1427431</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68689" sha1="8m14mg66itkrtjqa0f3uao8si925dad" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = Adolf Hitler
| image               = Hitler portrait crop.jpg
| caption             = Hitler mwaka 1938
| office              = Führer wa Ujerumani
| deputy              = Rudolf Hess (1933–1941)
| term_start          = 2 Agosti 1934
| predecessor         = Paul von Hindenburg (kama Rais)
| successor           = Karl Dönitz (kama Rais)
| office1             = Chansela wa Ujerumani
| president1          = Paul von Hindenburg (1933–1934)
| term_start1         = 30 Januari 1933
| term_end1           = 30 Aprili 1945
| predecessor1        = Kurt von Schleicher
| successor1          = Joseph Goebbels
| office2             = Kiongozi wa Chama cha Nazi
| president2          = 
| primeminister2      = 
| term_start2         = 29 Julai 1921
| term_end2           = 30 Aprili 1945
| predecessor2        = Anton Drexler
| successor2          = Martin Bormann
| office3             = 
| president3          = 
| primeminister3      = 
| term_start3         = 
| term_end3           = 
| predecessor3        = 
| successor3          = 
| office4             = 
| president4          = 
| term_start4         = 
| term_end4           = 
| predecessor4        = 
| successor4          = 
| office5             = 
| term_start5         = 
| term_end5           = 
| predecessor5        = 
| successor5          = 
| birth_name          = Adolf Hitler
| birth_date          = {{birth date|1889|04|20|df=y}}
| birth_place         = Braunau am Inn, Austria-Hungaria
| death_date          = {{death date and age|1945|04|30|1889|04|20|df=y}}
| death_place         = Berlin, Ujerumani ya Nazi
| party               = Chama cha Nazi (1920–1945)
| otherparty          = German Workers' Party (1919–1920)
| spouse              = Eva Braun (m. 1945; d. 1945)
| relations           = Familia ya Hitler
| children            = Hakuna
| residence           = Berlin, Berghof
| education           = Shule ya Realschule (alikatiza)
| signature           = Hitler signature.svg
| website             = 
}}
'''Adolf Hitler''' alikuwa [[kiongozi]] wa [[siasa|kisiasa]] wa [[Ujerumani]] ambaye alihudumu kama [[dikteta]] wa [[Ujerumani]] ya [[Nazi]] kuanzia mwaka [[1934]] hadi 1945. Alizaliwa tarehe 20 Aprili 1889 katika mji wa [[Braunau am Inn]], [[Austria-Hungaria]] (sasa ni [[Austria]]), na alipata umaarufu akiwa kiongozi wa Chama cha Wafanyakazi wa Kijerumani wa Kijamaa cha Kitaifa (Chama cha Nazi). Baada ya kuteuliwa kuwa [[Kansela]] mwaka 1933, Hitler alikamata mamlaka kwa haraka, akaanzisha utawala wa kiimla na kujitangaza kuwa Führer, akijumuisha nafasi za mkuu wa [[nchi]] na [[serikali]].

Hitler anajulikana sana kwa kuanzisha [[Vita vya Pili vya Dunia]] kwa kuivamia [[Polandi]] mwaka 1939 na kwa kuongoza mauaji ya Holocaust, yaliyosababisha mauaji ya Wayahudi milioni sita na mamilioni ya wahanga wengine. Itikadi zake za kupanua maeneo na ubaguzi wa rangi zilijikita katika imani ya ubora wa jamii ya Aryan na chuki kali dhidi ya [[Wayahudi]], ambazo zilielekeza sera na propaganda za [[Nazi]]. Chini ya utawala wake, [[Ujerumani]] ilitekeleza uvamizi wa maeneo kwa fujo na kutumia mbinu za kikatili dhidi ya wale waliotajwa kuwa maadui wa taifa.

Uongozi wake ulimalizika kwa kushindwa kwa [[Ujerumani]] mwaka 1945. Wakati majeshi ya washirika yalipokaribia [[Berlin]], Hitler alijiua tarehe 30 Aprili 1945. Urithi wake unajulikana kama mmoja wa watu waliolaaniwa zaidi katika historia ya kisasa, akiwakilisha dhuluma, vita, na mauaji ya kimbari. Matendo na itikadi zake zilikuwa na athari kubwa na za kusikitisha katika [[karne ya 20]] na zinaendelea kujifunzwa kama onyo dhidi ya hatari za utawala wa kiimla na chuki.

== Maisha ==
=== Utoto na familia ===
[[Picha:Bundesarchiv Bild 183-1989-0322-506, Adolf Hitler, Kinderbild.jpg|thumb|200px|right|Adolf Hitler akiwa mtoto mchanga.]]
Alizaliwa nchini Austria mwaka [[1889]]. [[Wazazi]] wake walikuwa [[mtumishi]] wa [[forodha]] ya Austria Alois Hitler na [[mama]] yake Klara aliyekuwa [[mke]] wa [[tatu]] wa Alois. 

Adolf alikuwa na [[ndugu]] watano lakini kati yao ni [[dada]] yake Paula pekee aliyeishi kufikia [[umri]] wa [[mtu mzima]], wengine wote walikufa mapema. Alikuwa pia na ndugu wawili kutoka [[ndoa]] ya mke wa pili wa [[baba]] na hao waliitwa Alois mdogo na Angela waliokaa katika [[familia]] ya Alois [[mzee]] baada ya kifo cha mama. 

Kutokana na kuhamishwa kwa baba mara kwa mara Adolf alisoma kwenye [[Shule ya msingi|shule za msingi]] tofauti kati ya [[1895]] hadi [[1899]]. Kuanzia mwaka [[1900]] alisoma kwenye [[shule ya sekondari]] mjini [[Linz]] lakini hakufaulu, alipaswa kurudia [[Darasa|madarasa]] mawili. Hakupenda [[somo]] la [[dini]], lakini alivutiwa na [[historia]] na [[jiografia]]. Baba alimpiga mara nyingi katika kipindi kile akikasirika juu ya kutofaulu [[Shule|shuleni]]. 

Baada ya kifo cha baba Alois mwaka [[1903]] mamake alimhamisha kwenda shule nyingine mjini lakini alishindwa hapa pia, akarudi nyumbani kwa mama bila ya kumaliza masomo yake.

Alipokaa Linz Adolf alifahamika na mafundisho ya kiongozi wa [[Chama cha kisiasa|chama]] cha &quot;Alldeutsch&quot; &lt;ref&gt;Chama cha Kiaustria kilichodai kipaumbele cha Wajerumani katika Austria-Hungaria na maungano ya Wajerumani wote katika Ulaya pamoja na utawala wa Kijerumani juu ya mataifa madogo ya Ulaya ya Mashariki&lt;/ref&gt; na hapa alianza kusikia habari za chuki dhidi ya Wayahudi na dharau dhidi ya mataifa ya [[Waslavi]] ya [[Ulaya]].

Tangu [[1906]] Hitler alijisikia kuwa [[msanii]] alipeleleza nafasi za kusoma [[uchoraji]]. Mwaka [[1907]] aliomba kupokewa katika [[chuo cha sanaa]] mjini Vienna, lakini alishindwa. Akarudi nyumbani baada ya kusikia mamake alikuwa [[mgonjwa]] wa [[kansa]]. Aliangalia nyumba hadi kifo cha mama kwenye [[Desemba]] 1907. Mama alitibiwa na [[daktari]] [[Eduard Bloch]] aliyekuwa Myahudi; Adolf alimshukuru sana kwa juhudi zake na baadaye alimlinda Bloch dhidi ya mateso yaliyoandaliwa kwa Wayahudi katika [[miaka ya 1930]] baada ya Hitler kuwa [[mtawala]] wa Ujerumani na tangu [[1938]] wa Austria pia. 

=== &lt;span lang=&quot;FR&quot;&gt;Msanii asiyefaulu Vienna na Munich &lt;/span&gt; ===
&lt;span lang=&quot;FR&quot;&gt;Tangu Januari [[1908]] alitumia [[urithi]] wa mama pamoja na [[pensheni]] ya [[mjane]] kwa kuhamia Vienna alipokaa hadi [[1913]]. Alijaribu tena kupata nafasi kwenye chuo cha sanaa cha Vienna akashindwa tena. Mtu aliyeishi pamoja naye katika [[chumba]] kimoja alisema wakati ule Hitler alivutiwa zaidi na [[opera]] za [[Richard Wagner]] kuliko [[siasa]]. &lt;/span&gt;

&lt;span lang=&quot;FR&quot;&gt;Tangu mwisho wa 1908 alihama mara kwa mara sehemu alipokaa akitafuta kupanga vyumba kwa [[bei]] nafuu zaidi; inaonekana matatizo ya [[pesa]] yaliongezeka. Miaka [[1910]]-[[1911]] alipaswa kuishi katika [[bweni]] la [[wanaume]] wasio na nyumba&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;Mwaka 1938 baada ya maungano ya Ujerumani na Austria Hitler aliagiza kukamatwa kwa faili zote za polisi na manisipaa kuhusu vyumba na makazi yake katika Vienna. Alidai mwenyewe ya kwamba aliishi katika makao ya mwanafunzi&lt;/ref&gt;&lt;span lang=&quot;FR&quot;&gt;. &lt;/span&gt;

&lt;span lang=&quot;FR&quot;&gt;Tangu [[1910]] Hitler alikuwa na mapato madogo kwa njia ya kunakili [[picha]] alizouza kupitia watu walioishi pamoja naye katika bweni. Wengine waliouza picha kwa niaba yake walikuwa Wayahudi lakini, tofauti na daktari wa mamake, hakuwapa usaidizi wowote baadaye: waliteswa kama Wayahudi wote baada ya kuvamiwa kwa Austria 1938. &lt;/span&gt;

&lt;span lang=&quot;FR&quot;&gt;Hitler alisoma mengi wakati ule na hasa [[maandiko]] yaliyotangaza [[ubora]] wa [[mbari]] ya Kigermanik na chuki dhidi ya Wayahudi. &lt;/span&gt;

Mwaka [[1913]] alihamia [[Munich]] katika [[jimbo]] la [[Bavaria]], [[Ujerumani]]. Alikuwa amepokea hela kidogo kutoka urithi wa babake pia alitaka kujiondoa katika [[wajibu]] wa kufanya huduma ya lazima ya kijeshi katika [[Austria-Hungaria]]. Aliendelea kunakili picha na kuziuza kwenye [[duka|maduka]] ya [[sanaa]]. 

Mnamo [[Februari]] [[1914]] alikamatwa na [[polisi]] ya Bavaria na kupelekwa Austria lakini huko iliamuliwa hafai kwa huduma ya kijeshi akarudi Munich. Wakati wa kukaa Munich alisoma maandiko ya [[Houston Stewart Chamberlain]] kuhusu [[ubaguzi wa kimbari]].

=== Mwanajeshi [[1914]] - [[1918]] ===
Kuhamia kwake [[Munich]] kulifuatwa na [[vita]] mwaka 1914. Mnamo [[Agosti]] 1914, wakati wa mwanzo wa [[Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia]] alijitolea kwa [[jeshi]] la Bavaria ambapo kutokana na [[bidii]] na [[ukakamavu]] wake alipanda [[cheo]] na kuwa [[praiveti]]. Mwisho wa vita mwaka 1918 alikuwa na [[cheo]] cha [[koplo]]. Hakupewa shughuli za kupigania maadui moja kwa moja bali sehemu kubwa ya vita alihudumia kama [[tarishi]] aliyebeba habari na [[barua]] kati ya [[afisa|maafisa]] wa ngazi ya juu na hivyo mbali kiasi na eneo la mapigano. Alijeruhiwa mwaka [[1916]] alipopigwa na kibanzi cha kombora na tena kwenye Oktoba 1918 alipoathiriwa na [[gesi ya sumu]] iliyosababisha kipindi cha [[upofu]]. Alikuwa [[Hospitali|hospitalini]] bado aliposikia habari za [[mapinduzi]] katika Ujerumani na azimio la kusimamisha vita tarehe [[11 Novemba]] 1918. 

=== Kuingia siasa ===
Mwezi [[Novemba]] 1918 Hitler alirudi Munich alipoendelea kuwa [[mwanajeshi]] hadi mwaka [[1920]]. Munich iliona kipindi cha vuguvugu ya [[mapinduzi]]. Kwa muda alishiriki katika [[kamati]] zilizochaguliwa na wanajeshi na kuwawakilisha mbele ya [[serikali]] na maafisa. Munich iliona kipindi kifupi cha mapinduzi makali ambako viongozi wake walijaribu kuiga [[Mapinduzi ya Urusi ya 1917|mfano wa Urusi]]. Kipindi hiki kilikwisha baada ya mashambulio ya sehemu za jeshi zilizofuata amri za serikali kuu ya Berlin.

Sasa maafisa wa jeshi walioshika tena [[amri]] walipambana na mielekeo ya [[Ukomunisti|kikomunisti]] na [[Usoshalisti|kisoshalisti]] kati ya [[askari]] na [[wafanyakazi]] wa [[viwanda]]. Hapa Hitler aliteuliwa na wakuu wake kwa [[propaganda]] dhidi ya wanamapinduzi wasoshalisti. Alipelekwa kwa mafundisho ya [[Itikadi|kiitikadi]] akapewa mazoezi ya kuhutubia watu. Inaonekana ya kwamba ilikuwa katika kipindi hiki Hitler alipopokea mafundisho yaliyoimarisha itikadi ya chuki dhidi ya Wayahudi walioshtakiwa na wafuasi wa [[ufalme]] kuwa sababu ya kushindwa vitani pamoja na kuchochea mapinduzi.

Hitler alitumwa pia na wakuu wake kama [[mpelelezi]] kuhudhuria mikutano ya kisiasa mjini. 

Hapa ilitokea ya kwamba kwenye [[Septemba]] 1919 alihudhuria mkutano wa chama kidogo na kichanga kilichojiita &quot;Chama cha Wafanyakazi Wajerumani&quot; (''Deutsche Arbeiterpartei'', ''DAP)''. Hitler alishiriki katika [[majadiliano]] akakaribishwa kujiunga na chama hicho. Aliomba kibali cha mkuu wake jeshini kwa hatua hii akawa mwanachama wa 55 wa chama hiki. 

Aliteuliwa kuwa [[katibu mwenezi]] wa DAP na chama kilianza kupokea [[zawadi]] kutoka [[tajiri|matajiri]] waliomwona Hiler kama [[mhubiri]] mwenye [[kipaji]] kikubwa aliyepinga usoshalisti na ukomunisti. Mwezi Februari DAP ilibadilisha [[jina]] lake kuwa &quot;''Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei''&quot; ([[NSDAP|Chama cha Kizalendo - Kisoshialisti cha Wafanyakazi Wajerumani]]) kifupi NSDAP.

Kwenye [[Aprili]] [[1920]] Hitler alitoka katika jeshi akipata [[riziki]] yake kwa njia ya kuhutubia mikutano alipolipwa. Sifa zake kama mhubiri zilijulikana kote Munich na alianza kuwasiliana pia na wanasiasa waliokuwa na mielekeo ya kufanana huko [[Berlin]].

Mwaka [[1921]] hatimaye aliweza kushinda viongozi wa awali katika chama na kuwa kiongozi mkuu wa NSDAP ambao hadi wakati ule bado ilikuwa moja ya vyama vingi vidogo vilivyotangaza siasa ya kizalendo dhidi ya ukomunisti na pia dhidi ya [[demokrasia]]. 

=== Jaribio la mapinduzi 1923 ===
[[Picha:Benito Mussolini and Adolf Hitler.jpg|thumb|right|Adolf Hitler (kulia) pamoja na [[dikteta]] wa [[Italia]] [[Benito Mussolini]].]]
Hitler alivutiwa sana na mfano wa [[Benito Mussolini]], kiongozi wa [[Ufashisti|kifashisti]] wa [[Italia]], aliyefaulu mwaka [[1922]] kupindua serikali ya Italia kwa [[maandamano]] makubwa ya wafuasi wake kuelekea [[Roma]].

Mwaka [[1923]] Hitler alijaribu kumwiga Mussolini kwa kupindua serikali ya jimbo la Bavaria - kama utangulizi wa kupindua serikali ya kitaifa huko [[Berlin]] - lakini alikamatwa na kuhukumiwa kwa [[uasi]] huo kifungo cha miaka mitano, ingawa alitumikia miezi [[tisa]] tu. Chama chake kilipigwa marufuku. 

Hitler akiwa [[kijana]] aliwahi kusoma [[vitabu]] vya [[Mwingereza]] [[Neville Chamberlain]] aliyedai kwamba kuna mbari mbalimbali za watu zenye [[tabia]] na [[thamani]] tofauti sana. 

Akiwa [[gereza|gerezani]] aliandika kitabu kilichoitwa &quot;[[Mein Kampf]]&quot; (&quot;Mapambano Yangu&quot;) alimojaribu kueleza [[imani]] na siasa zake. Humo alieleza pia [[chuki dhidi ya Wayahudi]] na [[itikadi]] yake ya [[ubaguzi wa kimbari]].

Katika itikadi hiyo mbari ya juu ni watu wa [[Ulaya ya Kaskazini]] aliowaita &quot;[[Waaria]]&quot;, na wale ambao ni duni zaidi ni watu weusi. Vikundi vingine vimo katikati. Lakini watu wabaya kabisa katika itikadi hiyo ni [[Wayahudi]] ambao ni wajanja wakuu upande mmoja, lakini hawana uwezo wa kuunda kitu kwa upande mwingine. Hivyo wanajaribu kwa [[ujanja]] wao kutawala [[dunia]] kwa kuiba fikra na mafanikio ya Waaria.

=== Kujenga chama ===
Baada ya kutoka gerezani alirudi katika siasa. Aliahidi za kwamba atafuata sheria, hivyo chama cha [[NSDAP]] kiliruhusiwa tena. Hitler alisafiri kote Ujerumani akiunda [[tawi|matawi]] ya chama. Ndani ya chama alianzisha vikosi viwili vilivyovaa [[sare]] vikifanya mazoezi kama [[wanamgambo]] na kuwa tayari kupigana na maadui wa kisiasa wakati wa maandamano. 

Kikundi cha [[SA]] (&quot;Sturmabteilung&quot; - &quot;Kikosi cha kushambulia&quot;) kilikuwa na watu wengi sana kikavuta hasa [[wanaume]] wasio na [[kazi]] waliovaa sare ya [[kahawia]]. Kikosi cha pili kilikuwa na watu wachache kikaitwa &quot;[[SS]]&quot; (&quot;Schutzstaffel&quot; - &quot;Kikosi cha ulinzi&quot;) waliovaa sare nyeusi na kuwa na wajibu hasa kumlinda Hitler.

Chama chake hakikufaulu hadi [[1929]], wakati [[uchumi]] wa [[dunia]] pamoja na wa Ujerumani ulipoporomoka vibaya katika [[Mdodoro Mkuu]]. [[Milioni|Mamilioni]] ya watu waliachishwa kazi na kuona [[njaa]]. Katika hali hiyo watu walianza kupigia kura vyama vyenye [[itikadi kali]].

Katika [[uchaguzi]] wa mwaka [[1930]] kura za NSDAP ziliongezeka kutoka 2.6[[%]] hadi 18.3%. Serikali za Ujerumani zilikuwa za vyama vingi na dhaifu. 

Mwaka [[1932]] chama cha NSDAP kilipata 33% za kura na kuwa chama chenye kura nyingi zaidi nchini na chama kikubwa katika [[bunge]] la [[Reichstag]]. Katika hali hiyo viongozi wa [[Dola la Ujerumani]] waliamua kumwingiza Hitler katika serikali mwaka [[1933]].

=== Chansela na kiongozi wa Ujerumani ===
[[Tarehe]] [[30 Januari]] [[1933]] Hitler akawa [[Chansela]] wa Ujerumani. Mara moja alichukua nafasi kuwakandamiza wapinzani wake na baada ya [[mwaka]] mmoja hata wale waliomwingiza [[Madaraka|madarakani]].

Baada ya mwaka mmoja [[utawala]] wake ulisimama imara kabisa ilhali wapinzani wengi walikamatwa na kupelekwa katika [[makambi ya KZ]].

Hitler alifuata siasa ya kujenga uchumi na kurudisha watu kazini akibahatika kwamba uchumi wa dunia ukapaa tena. 

Hitler alifuta mapatano yote ya Ujerumani yaliyoweka mipaka kwa ukubwa wa jeshi lake kuwa watu 100,000 tu akajenga jeshi kubwa zaidi, akaanzisha [[utawala]] wa kidikteta wa &quot;[[Dola la Tatu]]&quot; akipiga marufuku [[vyama vya upinzani]]. Alitesa wapinzani wote na watu wa mbari alizochukia, hasa [[Wayahudi]].

=== Siasa dhidi ya Wayahudi ===
[[Chuki]] dhidi ya Wajerumani waliokuwa Wayahudi aliionyesha kwa [[sheria]] mbalimbali zilizokuwa kali zaidi na zaidi. Idadi ya Wayahudi katika Ujerumani ilikuwa ndogo, takriban nusu milioni kati ya wakazi milioni 62. Kila Mjerumani akitaka kuajiriwa na serikali au kupata nafasi ya masomo alitakiwa kuorodhesha wazazi na mababu hadi kizazi cha pili. Kwa njia hiyo Hitler alipanga Wajerumani wote katika vikundi vya &quot;Waaria&quot; (ambao hawana Wayahudi katika familia), &quot;Wayahudi&quot; (watu wenye asili ya Kiyahudi, hata kama wameshakuwa [[Wakristo]] tangu vizazi kadhaa au hawakufuata [[dini]]), &quot;Wayahudi nusu&quot; kama mzazi mmoja alikuwa Myahudi, &quot;Wayahudi robo&quot; kama mmoja kati ya mababu na mabibi wanne alikuwa Myahudi. Wayahudi na Wayahudi nusu walifukuzwa katika ajira ya serikali na walikataliwa kufanya kazi mbalimbali. 

Sheria kuhusu &quot;Aibu wa mbari&quot; ilikataza [[ndoa]] kati ya &quot;Waaria&quot; na &quot;Wayahudi&quot;; &quot;Wayahudi&quot; waliondolewa [[uraia]] kamili. 

Tokeo moja la siasa hiyo lilikuwa kuondoka kwa Wayahudi wengi kidogo katika Ujerumani; baada ya mashambulizi makali na mauaji mwaka [[1938]] mwelekeo huo uliongezeka. Hasa wanasayansi na wasanii wengi walihamia nchi huru.

Siasa yake katika mwaka [[1939]] ilisababisha [[Vita Kuu ya Pili ya Dunia]]. 

== Vita Kuu ya Pili ==
[[File:Buchenwald Corpses 60623.jpg|thumb|left|Behewa lililojaa maiti nje ya tanuri ya kambi la [[Buchenwald]] (Aprili 1945).]]
Hitler alifuata mwanzoni siasa ya kukusanya Wajerumani wote wa [[Ulaya]] katika Dola la Ujerumani. 

Mwaka [[1938]] alifaulu kuteka [[Austria]] na maeneo ya Wajerumani katika [[Ucheki]] bila upingamizi wa kimataifa. 

Lakini aliposhambulia [[Polandi]] tarehe [[1 Septemba]] [[1939]] tendo hili lilikuwa mwanzo wa [[Vita Kuu ya Pili ya Dunia]] kwa sababu [[Uingereza]] na [[Ufaransa]] walisimama imara kwa mikataba ya kusaidiana na Polandi.

Wakati wa vita Hitler alichukua mwenyewe uongozi mkuu wa jeshi. Mwanzoni alifaulu hata dhidi ya ushauri ya majenerali wake, hasa wakati wa vita dhidi ya Polandi na Ufaransa. Lakini maazimio yake ya 1941 ya kushambulia [[Urusi]] na kutangaza hali ya vita dhidi ya [[Marekani]] yalikuwa mwanzo wa mwisho wake. Nguvu ya kiuchumi wa Ujerumani haikutosha kushindana na dunia yote. 

Wakati wa vita aliamuru [[Maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya|uuaji wa Wayahudi wote wa Ulaya]], na inakadiriwa alifaulu kuwaua takriban milioni sita (2/3 ya Wayahudi wote wa Ulaya) pamoja na watu vya mbari mbalimbali kama [[Wasinti]] (kati ya 200,000 na 1,500,000). 

Hasa alipoona ya kwamba vita dhidi ya Urusi haikufaulu haraka jinsi alivyotegemea aliamua kumaliza jambo lililosababisha chuki yake hasa. Azimio la &quot;usuluhisho wa mwisho wa suala la Kiyahudi&quot; lilichukuliwa mwisho wa mwaka [[1941]] na kutangazwa mbele ya viongozi wachache mnamo Januari [[1942]] katika [[Mkutano wa Wannsee]]. 

Baadaye siasa ya kuwatenda Wayahudi vibaya na kuwaua katika maeneo fulani ilibadilishwa kulenga Wayahudi wote katika nchi zote zilizokuwa chini ya athira ya Ujerumani au kutekwa na jeshi lake. Hadi mwisho wa vita Wayahudi walikusanywa kutoka kote Ulaya na kupelekwa kwa [[reli]] hadi [[makambi ya KZ|makambi ya mauti]].

== Mwisho wa vita na kifo ==
[[Picha:Stars &amp; Stripes &amp; Hitler Dead2.jpg|left|thumb|Gazeti la Marekani &quot;Stars and Stripes&quot; la tarehe [[2 Mei]] 1945 latangaza kifo cha Hitler.]]
Maafisa wachache wa jeshi ya Ujerumani walipanga mara kadhaa kumwua Hitler. Tarehe [[20 Julai]] [[1944]] kanali [[Stauffenberg]] alilipusha bomu katika ikulu ya Hitler pale [[Prussia ya Mashariki]]. Hitler alijeruhiwa lakini hakufa.

Tangu Januari [[1945]] Hitler alihamia tena [[Berlin]] kutokana na uvamizi wa jeshi la Kirusi katika Ujerumani Mashariki. Hapa alikaa katika [[boma]] imara chini ya [[ardhi]]. Hakutoka mjini tena. 

Tarehe [[20 Aprili]] alishehereka mara ya mwisho [[sikukuu]] yake na kupokea wageni wachache. Siku iliyofuata vikosi vya kwanza vya [[jeshi la Urusi]] vilianz kuingia katika maeneo ya [[Jiji]] la Berlin. 

Tarehe [[25 Aprili]] 1945 Berlin yote ilizungukwa kama [[kisiwa]] na jeshi la [[Umoja wa Kisovyeti|Wasovyeti]] na tangu [[28 Aprili]] waliingia katika [[kitovu]] cha Berlin. Hitler bado alikuwa na tumaini kwamba vikosi vya jeshi la Kijerumani kutoka magharibi vitafika Berlin lakini majaribio yote yalishindikana. Habari zilipokelewa Berlin ya kwamba [[makamu]] zake Hitler kama [[Himmler]] na [[Goering]] walijaribu kutafuta mapatano na [[Marekani]] au [[Uingereza]]. Hitler aliwatangaza ni wasaliti akaamuru kuwakamata lakini [[amri]] hizi hazikutekelezwa tena maana hawakuwa karibu naye.

Katika hali hii Hitler alielewa ya kwamba hakuna njia ya kushinda na [[wataalamu]] hukubaliana ya kwamba hapo aliamua kujiua. Usiku wa [[27 Aprili]] [[Ndoa|alimwoa]] [[mpenzi]] wake wa miaka mingi [[Eva Braun]]. Aliendelea kutunga [[wosia]] wake ambamo alimtaja mkuu wa [[jeshi la maji]] [[Karl Doenitz]] kuchukua [[madaraka]] yake kama mkuu wa [[dola]] na wa [[jeshi]]. Kwenye [[29 Aprili]] [[jioni]] alipokea habari ya kwamba [[Benito Mussolini]] ameuawa huko [[Italia]]. 

Tarehe [[30 Aprili]] aligawa [[sumu]] kwa wote waliokuwa pamoja naye katika boma chini ya ardhi akawaruhusu kuondoka; aliagiza sumu ijaribishwe kwa [[mbwa]] wake mpendwa &quot;[[Blondi]]&quot;. Mnamo [[saa]] 15.30 Eva Brau alijiua kwa kumeza sumu na Hitler alipigia [[risasi]] [[Kichwa|kichwani]]. Wasaidizi wa mwisho walibeba [[maiti]] hadi [[bustani]] ya ikulu na kuziweka katika [[shimo]] kutokana na [[mlipuko]] wa [[bomu]]; hapa wakazichoma kwa [[petroli]].

Warusi waliingia saa chache baada ya [[Kifo|vifo]] hivi. Walikuta maiti tarehe [[5 Mei]] bila kutambua ni Hitler na Eva Braun. Tarehe [[10 Mei]] msaidizi wa [[daktari wa meno]] wa Hitler aliweza kutambua maiti kutokana na [[meno]]. Mabaki yalizikwa baadaye karibu na [[makao makuu]] ya jeshi la Kirusi katika [[Ujerumani ya Mashariki]]; yalihamishwa mara kadhaa kila wakati makao makuu yalipohamishwa. Mwishoni mabaki ya maiti yalichomwa na Warusi tarehe [[5 Aprili]] [[1970]], [[majivu]] yalisagwa na yote kutupwa katika [[mto]] mdogo karibu na mji wa [[Magdeburg]].

Taarifa hizi zilitunzwa kama [[siri]] kwa miaka mingi hadi mwisho wa [[Ukomunisti]] katika Urusi na hivi kulikuwa na uvumi wa kwamba Hitler hajafa na labda alikimbia hadi [[Amerika Kusini]], jinsi [[idadi]] ya wasaidizi wake waliofaulu kutoroka.

==Marejeo==
&lt;references /&gt;

== Kujisomea zaidi ==
{{refbegin|30em}}
* {{Rejea kitabu
 | last = Aigner
 | first = Dietrich
 | editor1-last = Koch
 | editor1-first = H.W
 | title = Aspects of the Third Reich
 | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933
 | year = 1985
 | publisher = MacMillan
 | location = London
 | chapter = Hitler's ultimate aims&amp;nbsp;– a programme of world dominion?
 | isbn = 978-0-312-05726-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Bauer
 | first = Yehuda
 | title = Rethinking the Holocaust
 | publisher = Yale University Press
 | year = 2000
 | page = 5
 | isbn = 978-0-300-08256-2
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Beevor
 | first = Antony
 | authorlink = Antony Beevor
 | title = [[Berlin: The Downfall 1945]]
 | year = 2002
 | publisher = Viking-Penguin Books
 | location = London
 | isbn = 978-0-670-03041-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last1 = Beevor
 | first1 = Antony
 | last2 = Attar
 | first2 = Rob
 | title = The World in Flames
 | journal = BBC History Magazine
 | date = Juni 2012
 | volume = 13
 | issue = 6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Bendersky
 | first = Joseph W
 | title = A History of Nazi Germany: 1919–1945
 | year = 2000
 | publisher = Rowman &amp; Littlefield
 | isbn = 978-1-4422-1003-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Bloch
 | first = Michael
 | title = Ribbentrop
 | url = https://archive.org/details/ribbentrop0000bloc
 | location = New York
 | publisher = Crown Publishing
 | year = 1992
 | isbn = 978-0-517-59310-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Bonney
 | first = Richard
 | authorlink = Richard Bonney
 | title = The Nazi Master Plan, Annex 4: The Persecution of the Christian Churches
 | journal = Rutgers Journal of Law and Religion
 | year = 2001
 | url = http://www.leics.gov.uk/the_nazi_master_plan.pdf
 | accessdate =7 June 2011
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Bullock
 | first = Alan
 | authorlink = Alan Bullock
 | title = Hitler: A Study in Tyranny
 | location = London
 | publisher = Penguin Books
 | year = 1962
 | origyear = 1952
 | isbn = 978-0-14-013564-0
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Bullock
 | first = Alan
 | authorlink = Alan Bullock
 | title = Hitler: A Study in Tyranny
 | year = 1999
 | origyear = 1952
 | publisher = Konecky &amp; Konecky
 | location = New York
 | isbn = 978-1-56852-036-0
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Butler
 | first1 = Ewan
 | last2 = Young
 | first2 = Gordon
 | title = The Life and Death of Hermann Göring
 | url = https://archive.org/details/lifedeathofherma0000butl
 | publisher = [[David &amp; Charles]]
 | location = Newton Abbot, Devon
 | year = 1989
 | isbn = 978-0-7153-9455-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Carr
 | first = William
 | title = Arms, Autarky and Aggression
 | url = https://archive.org/details/armsautarkyaggre0000carr
 | publisher = Edward Arnold
 | location = London
 | year = 1972
 | isbn = 978-0-7131-5668-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Conway
 | first = John S.
 | author-link = John S. Conway (historian)
 | title = The Nazi Persecution of the Churches 1933–45
 | year = 1968
 | location = London
 | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson
 | isbn = 978-0-297-76315-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Crandell
 | first = William F.
 | title = Eisenhower the Strategist: The Battle of the Bulge and the Censure of Joe McCarthy
 | url = https://archive.org/details/sim_presidential-studies-quarterly_summer-1987_17_3/page/487
 | journal = Presidential Studies Quarterly
 | year = 1987
 | volume = 17
 | issue = 3
 | pages = 487–501
 | ref = harv
 | jstor = 27550441
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Del Testa
 | first1 = David W
 | last2 = Lemoine
 | first2 = Florence
 | last3 = Strickland
 | first3 = John
 | title = Government Leaders, Military Rulers, and Political Activists
 | year= 2003
 | publisher = Greenwood Publishing Group
 | page = 83
 | isbn = 978-1-57356-153-2
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Dietrich
 | first = Otto
 | authorlink = Otto Dietrich
 | title = The Hitler I Knew: Memoirs of the Third Reich's Press Chief
 | url = https://archive.org/details/hitleriknewmemoi0000diet_a3m5
 | publisher = Skyhorse
 | location = New York
 | year = 2010
 | isbn = 978-1-60239-972-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Dollinger
 | first = Hans
 | title = The Decline and Fall of Nazi Germany and Imperial Japan: A Pictorial History of the Final Days of World War II
 | isbn = 978-0-517-12399-7
 | year = 1995
 | origyear = 1965
 | publisher = Gramercy
 | location = New York
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Downing
 | first = David
 | title = The Nazi Death Camps
 | year = 2005
 | publisher = Gareth Stevens
 | series = World Almanac Library of the Holocaust
 | isbn = 978-0-8368-5947-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Evans
 | first = Richard J.
 | authorlink = Richard J. Evans
 | title = [[The Coming of the Third Reich]]
 | year = 2003
 | publisher = Penguin Group
 | isbn = 978-0-14-303469-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Evans
 | first = Richard J.
 | title = The Third Reich in Power
 | url = https://archive.org/details/thirdreichinpowe00evan
 | year = 2005
 | publisher = Penguin Group
 | location = New York
 | isbn = 978-0-14-303790-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Evans
 | first = Richard J.
 | title = The Third Reich At War
 | url = https://archive.org/details/thirdreichatwar00evan_0
 | year = 2008
 | publisher = Penguin Group
 | location = New York
 | isbn = 978-0-14-311671-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Fest
 | first = Joachim C.
 | author-link = Joachim Fest
 | title = The Face of the Third Reich
 | url = https://archive.org/details/faceofthirdreich0000fest_t9z2
 | location = London
 | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson
 | year = 1970
 | isbn = 978-0-297-17949-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Fest
 | first = Joachim C.
 | title = Hitler
 | location = London
 | publisher = Weidenfeld &amp; Nicolson
 | year = 1974
 | origyear = 1973
 | isbn = 978-0-297-76755-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Fest
 | first = Joachim C.
 | title = Hitler
 | url = https://archive.org/details/hitler0000fest_f2e9
 | year = 1977
 | origyear = 1973
 | publisher = Penguin
 | location = Harmondsworth
 | isbn = 978-0-14-021983-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Fischer
 | first = Klaus P.
 | title = Nazi Germany: A New History
 | url = https://archive.org/details/nazigermanynewhi0000fisc_z4c7
 | location = London
 | publisher = Constable and Company
 | year = 1995
 | isbn = 978-0-09-474910-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Fromm
 | first = Erich
 | authorlink = Erich Fromm
 | title = The Anatomy of Human Destructiveness
 | year = 1977
 | origyear = 1973
 | publisher = Penguin Books
 | location = London
 | isbn = 978-0-14-004258-0
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Fulda
 | first = Bernhard
 | title = Press and Politics in the Weimar Republic
 | year = 2009
 | publisher = Oxford University Press
 | isbn = 978-0-19-954778-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Gellately
 | first = Robert
 | title = Reviewed work(s): Vom Generalplan Ost zum Generalsiedlungsplan by Czeslaw Madajczyk. Der &quot;Generalplan Ost&quot;. Hauptlinien der nationalsozialistischen Planungs- und Vernichtungspolitik by Mechtild Rössler; Sabine Schleiermacher
 | journal = Central European History
 | volume = 29
 | issue = 2
 | year = 1996
 | pages = 270–274
 | ref = harv
 | doi = 10.1017/S0008938900013170
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Goldhagen
 | first = Daniel
 | authorlink = Daniel Goldhagen
 | title = [[Hitler's Willing Executioners|Hitler's Willing Executioners: Ordinary Germans and the Holocaust]]
 | year = 1996
 | publisher = Knopf
 | location = New York
 | isbn = 978-0-679-44695-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Hakim
 | first = Joy
 | authorlink = Joy Hakim
 | series = [[A History of US]]
 | title = War, Peace, and All That Jazz
 | volume = 9
 | publisher = Oxford University Press
 | year = 1995
 | location = New York
 | isbn = 978-0-19-509514-2
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Halperin
 | first1 = Samuel William
 | title = Germany Tried Democracy: A Political History of the Reich from 1918 to 1933
 | url = https://archive.org/details/germanytrieddemo00halp
 | publisher = W.W. Norton
 | location = New York
 | year = 1965
 | origyear = 1946
 | isbn = 978-0-393-00280-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Hamann
 | first1 = Brigitte
 | authorlink1 = Brigitte Hamann
 | title = Hitler's Vienna: A Dictator's Apprenticeship
 | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic00hama
 | publisher = Oxford University Press
 | location = New York
 | year = 1999
 | others = Trans. Thomas Thornton
 | isbn = 978-0-19-512537-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Hamann
 | first = Brigitte
 | title = Hitler's Vienna: A Portrait of the Tyrant as a Young Man
 | url = https://archive.org/details/hitlersviennadic0000hama_j7f5
 | publisher = Tauris Parke Paperbacks
 | location = London; New York
 | year = 2010
 | origyear = 1999
 | others = Trans. Thomas Thornton
 | isbn = 978-1-84885-277-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Hancock
 | first = Ian
 | authorlink = Ian Hancock
 | editor1-last = Stone
 | editor1-first = Dan
 | title = The Historiography of the Holocaust
 | year = 2004
 | publisher = Palgrave Macmillan
 | location = New York; Basingstoke
 | isbn = 978-0-333-99745-1
 | chapter = Romanies and the Holocaust: A Reevaluation and an Overview
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Heck
 | first = Alfons
 | authorlink = Alfons Heck
 | title = A Child of Hitler: Germany In The Days When God Wore A Swastika
 | origyear = 1985
 | year = 2001
 | publisher = Renaissance House
 | location = Phoenix, AZ
 | isbn = 978-0-939650-44-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Heston
 | first1 = Leonard L.
 | last2 = Heston
 | first2 = Renate
 | title = The Medical Casebook of Adolf Hitler: His Illnesses, Doctors, and Drugs
 | url = https://archive.org/details/medicalcasebooko0000hest
 | year = 1980
 | origyear = 1979
 | publisher = Stein and Day
 | location = New York
 | isbn = 978-0-8128-2718-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Hildebrand
 | first = Klaus
 | author-link = Klaus Hildebrand
 | title = The Foreign Policy of the Third Reich
 | location = London
 | publisher = Batsford
 | year = 1973
 | isbn = 978-0-7134-1126-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Hitler
 | first = Adolf
 | title = [[Mein Kampf]]
 | location = Boston
 | publisher = Houghton Mifflin
 | year = 1999
 | origyear = 1925
 | others = Trans. [[Ralph Manheim]]
 | isbn = 978-0-395-92503-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Hitler
 | first1 = Adolf
 | last2 = Trevor-Roper
 | first2 = Hugh
 | author2-link = Hugh Trevor-Roper
 | title = [[Hitler's Table Talk|Hitler's Table-Talk, 1941–1945: Hitler's Conversations Recorded by Martin Bormann]]
 | location = Oxford
 | publisher = Oxford University Press
 | year = 1988
 | origyear = 1953
 | isbn = 978-0-19-285180-2
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Hitler
 | first = Adolf
 | title = Hitler's Table Talk, 1941–1944
 | location = London
 | publisher = Enigma
 | year = 2000
 | origyear = 1941–1944
 | isbn = 1-929631-05-7
 | url =https://archive.org/details/hitlerstabletalk0000hitl
 | format =
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Jetzinger
 | first = Franz
 | authorlink = Franz Jetzinger
 | title = Hitler's Youth
 | year = 1976
 | origyear = 1956
 | publisher = Greenwood Press
 | location = Westport, Conn
 | isbn = 978-0-8371-8617-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Joachimsthaler
 | first = Anton
 | others = Trans. Helmut Bögler
 | title = The Last Days of Hitler: The Legends, the Evidence, the Truth
 | url = https://archive.org/details/lastdaysofhitler0000joac_o3a8
 | year = 1999
 | origyear = 1995
 | publisher = Brockhampton Press
 | location = London
 | isbn = 978-1-86019-902-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kee
 | first = Robert
 | authorlink = Robert Kee
 | title = Munich: The Eleventh Hour
 | url = https://archive.org/details/municheleventhho0000keer
 | publisher = Hamish Hamilton
 | location = London
 | year = 1988
 | isbn = 978-0-241-12537-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Keegan
 | first = John
 | authorlink = John Keegan
 | title = The Mask of Command: A Study of Generalship
 | publisher = Pimlico
 | location = London
 | year = 1987
 | isbn = 978-0-7126-6526-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Keller
 | first = Gustav
 | title = Der Schüler Adolf Hitler: die Geschichte eines lebenslangen Amoklaufs
 | trans_title = The Student Adolf Hitler: The Story of a Lifelong Rampage
 | publisher = LIT
 | language = German
 | location = Münster
 | year = 2010
 | isbn = 978-3-643-10948-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kellogg
 | first = Michael
 | title = The Russian Roots of Nazism White Émigrés and the Making of National Socialism, 1917–1945
 | publisher = Cambridge University Press
 | year = 2005
 | isbn = 978-0-521-84512-0
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kershaw
 | first = Ian
 | author-link = Ian Kershaw
 | title = Hitler: 1889–1936: Hubris
 | url = https://archive.org/details/hitlerhubris00kers
 | location = New York
 | publisher = [[W. W. Norton &amp; Company]]
 | year = 1999
 | origyear = 1998
 | isbn = 978-0-393-04671-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kershaw
 | first = Ian
 | title = The Nazi Dictatorship: Problems and Perspectives of Interpretation
 | url = https://archive.org/details/nazidictatorship00kers
 | edition = 4th
 | location = London
 | publisher = Arnold
 | year = 2000a
 | origyear = 1985
 | isbn = 978-0-340-76028-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kershaw
 | first = Ian
 | title = Hitler, 1936–1945: Nemesis
 | location = New York; London
 | publisher = W. W. Norton &amp; Company
 | year = 2000b
 | isbn = 978-0-393-32252-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kershaw
 | first = Ian
 | title = Hitler: A Biography
 | url = https://archive.org/details/hitlerbiography0000kers
 | publisher = W. W. Norton &amp; Company
 | location = New York
 | year = 2008
 | isbn = 978-0-393-06757-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kershaw
 | first = Ian
 | title = The End: Hitler's Germany, 1944–45
 | url = https://archive.org/details/endhitlersgerman0000kers_i7u7
 | year = 2012
 | publisher = Penguin
 | location = London
 | isbn = 978-0-14-101421-0
 | edition = Paperback
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Knickerbocker
 | first = H. R.
 | authorlink = Hubert Renfro Knickerbocker
 | title = Is Tomorrow Hitler's? 200 Questions On the Battle of Mankind
 | year=1941
 | publisher = Reynal &amp; Hitchcock
 | location = New York
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Koch
 | first = H. W.
 | title = Operation Barbarossa&amp;nbsp;– The Current State of the Debate
 | url = https://archive.org/details/sim_historical-journal_1988-06_31_2/page/377
 | journal = [[The Historical Journal]]
 | volume = 31
 | issue = 2
 | month = June
 | year = 1988
 | pages = 377–390
 | doi = 10.1017/S0018246X00012930
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kolb
 | first = Eberhard
 | authorlink = Eberhard Kolb
 | title = The Weimar Republic
 | origyear = 1984
 | year = 2005
 | isbn = 978-0-415-34441-8
 | publisher = Routledge
 | location = London; New York
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kolb
 | first = Eberhard
 | year = 1988
 | origyear = 1984
 | title = The Weimar Republic
 | location = New York
 | publisher = Routledge
 | isbn = 978-0-415-09077-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kressel
 | first = Neil J.
 | title = Mass Hate: The Global Rise Of Genocide And Terror
 | url = https://archive.org/details/masshateglobalri0000kres
 | year = 2002
 | publisher = Basic Books
 | location = Boulder
 | isbn = 978-0-8133-3951-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kubizek
 | first = August
 | title = The Young Hitler I Knew
 | url = https://archive.org/details/younghitleriknew0000kubi
 | authorlink = August Kubizek
 | year = 2006
 | origyear = 1953
 | publisher = MBI
 | location = St. Paul, MN
 | isbn = 978-1-85367-694-9
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Kurowski
 | first = Franz
 | title = The Brandenburger Commandos: Germany's Elite Warrior Spies in World War II
 | publisher = Stackpole Books
 | series = Stackpole Military History series
 | location = Mechanicsburg, PA
 | year = 2005
 | isbn = 978-0-8117-3250-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Langer
 | first = Walter C.
 | authorlink = Walter Charles Langer
 | title = [[The Mind of Adolf Hitler|The Mind of Adolf Hitler: The Secret Wartime Report]]
 | year = 1972
 | origyear = 1943
 | publisher = Basic Books
 | location = New York
 | isbn = 978-0-465-04620-1
 | ref = harv}}
* {{Rejea kitabu
 | last = Larson
 | first = Erik
 | title = In the Garden of Beasts: Love, Terror, and an American Family in Hitler's Berlin
 | url = https://archive.org/details/ingardenofbeasts0000lars_a2r9
 | publisher = Random House/Crown Publishing Group
 | location = New York, NY
 | year = 2011
 | isbn = 978-0-307-40884-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Lichtheim
 | first = George
 | author-link = George Lichtheim
 | title = Europe In The Twentieth Century
 | url = https://archive.org/details/europeintwentiet0000lich
 | location = London
 | publisher = Sphere Books
 | year = 1974
 | isbn = 978-0-351-17192-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Linge
 | first1 = Heinz
 | authorlink1 = Heinz Linge
 | others = Intro. [[Roger Moorhouse]]
 | title = With Hitler to the End: The Memoirs of Adolf Hitler's Valet
 | url = https://archive.org/details/withhitlertoendm00ling
 | year = 2009
 | origyear = 1980
 | publisher = Skyhorse Publishing
 | location = New York
 | isbn = 978-1-60239-804-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Maiolo
 | first = Joseph
 | title = The Royal Navy and Nazi Germany 1933–39: Appeasement and the Origins of the Second World War
 | year = 1998
 | publisher = Macmillan Press
 | location = London
 | isbn = 978-0-333-72007-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Manvell
 | first1 = Roger
 | author1-link = Roger Manvell
 | last2 = Fraenkel
 | first2 = Heinrich
 | author2-link = Heinrich Fraenkel
 | title = Heinrich Himmler: The Sinister Life of the Head of the SS and Gestapo
 | year = 2007
 | origyear = 1965
 | publisher = Greenhill; Skyhorse
 | location = London; New York
 | isbn = 978-1-60239-178-9
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Maser
 | first = Werner
 | title = Hitler: Legend, Myth, Reality
 | url = https://archive.org/details/hitler0000mase
 | year = 1973
 | publisher = Allen Lane
 | location = London
 | isbn = 978-0-7139-0473-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Marrus
 | first = Michael
 | authorlink = Michael Marrus
 | title = The Holocaust in History
 | url = https://archive.org/details/holocaustinhisto0000marr_d3f8
 | location = Toronto
 | publisher = Key Porter
 | year = 2000
 | isbn = 978-0-299-23404-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = McNab
 | first = Chris
 | title = The Third Reich
 | publisher = Amber Books Ltd
 | year = 2009
 | isbn = 978-1-906626-51-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Megargee
 | first = Geoffrey P.
 | title = War of Annihilation: Combat and Genocide on the Eastern Front, 1941
 | url = https://archive.org/details/warofannihilatio0000mega
 | location = Lanham, Md
 | publisher = Rowman &amp; Littlefield
 | year = 2007
 | isbn = 978-0-7425-4482-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Messerschmidt
 | first = Manfred
 | title = [[Germany and the Second World War]]
 | volume = 1
 | chapter = Foreign Policy and Preparation for War
 | location = Oxford
 | publisher = Clarendon Press
 | year = 1990
 | editor1-last = Deist
 | editor1-first = Wilhelm
 | isbn = 978-0-19-822866-0
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Mitcham
 | first = Samuel W.
 | title = Why Hitler?: The Genesis of the Nazi Reich
 | url = https://archive.org/details/whyhitlergenesis0000mitc
 | year = 1996
 | publisher = Praeger
 | location = Westport, Conn
 | isbn = 978-0-275-95485-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Murray
 | first = Williamson
 | title = The Change in the European Balance of Power
 | url = https://archive.org/details/changeineuropean0000murr
 | location = Princeton
 | publisher = Princeton University Press
 | year = 1984
 | isbn = 978-0-691-05413-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Naimark
 | first = Norman M.
 | year = 2002
 | title = Fires of Hatred: Ethnic Cleansing in Twentieth-Century Europe
 | publisher = Harvard University Press
 | isbn = 978-0-674-00994-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Niewyk
 | first1 = Donald L.
 | last2 = Nicosia
 | first2 = Francis R.
 | title = The Columbia Guide to the Holocaust
 | url = https://archive.org/details/columbiaguidetot00niew
 | year = 2000
 | publisher = Columbia University Press
 | location = New York
 | isbn = 978-0-231-11200-0
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = O'Donnell
 | first = James P.
 | authorlink = James P. O'Donnell
 | title = [[The Bunker (book)|The Bunker]]
 | publisher = Da Capo Press
 | location = New York
 | year = 2001
 | origyear = 1978
 | isbn = 978-0-306-80958-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last1 = Overy
 | first1 = Richard
 | last2 = Wheatcroft
 | first2 = Andrew
 | author-link = Richard Overy
 | title = The Road To War
 | url = https://archive.org/details/roadtowar0000over
 | location = London
 | publisher = Macmillan
 | year = 1989
 | isbn = 978-0-14-028530-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Overy
 | first = Richard
 | editor1-last = Lukes
 | editor1-first = Igor
 | editor2-last = Goldstein
 | editor2-first = Erik
 | title = The Munich Crisis, 1938: Prelude to World War II
 | url = https://archive.org/details/munichcrisis193800igor
 | year = 1999
 | publisher = Frank Cass
 | location = London; Portland, OR
 | chapter = Germany and the Munich Crisis: A Mutilated Victory?
 | oclc = 40862187
 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27The Munich Crisis.27.27|1999|p=207}}
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Overy
 | first = Richard
 | authorlink = Richard Overy
 | editor1-last = Martel
 | editor1-first = Gordon
 | title = The Origins of the Second World War Reconsidered
 | url = https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0
 | year = 1999
 | publisher = Routledge
 | location = London
 | chapter = Misjudging Hitler
 | pages = [https://archive.org/details/originsofsecondw00gord_0/page/93 93]–115
 | isbn = 978-0-415-16324-8
 | ref = {{sfnRef|Overy, .27.27Origins of WWII Reconsidered.27.27|1999}}
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Overy
 | first = Richard
 | title = The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia
 | publisher = Penguin Books
 | year = 2005
 | isbn = 978-0-393-02030-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Payne
 | first = Robert
 | authorlink = Pierre Stephen Robert Payne
 | title = The Life and Death of Adolf Hitler
 | publisher = Hippocrene Books
 | location = New York, New York
 | year = 1990
 | origyear = 1973
 | isbn = 978-0-88029-402-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Plating
 | first = John D.
 | title = The Hump: America's Strategy for Keeping China in World War II
 | year = 2011
 | publisher = Texas A&amp;M University Press
 | location = College Station
 | series = Williams-Ford Texas A&amp;M University military history series, no. 134
 | isbn = 978-1-60344-238-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Redlich
 | first = Fritz R.
 | title = Hitler: Diagnosis of a Destructive Prophet
 | year = 2000
 | month = September
 | publisher = Oxford University Press
 | pages =
 | isbn = 978-0-19-513631-9
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Rees
 | first = Laurence
 | authorlink = Laurence Rees
 | title = [[The Nazis: A Warning from History]]
 | location = New York
 | publisher = New Press
 | year = 1997
 | isbn = 978-0-563-38704-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Rißmann
 | first = Michael
 | title = Hitlers Gott. Vorsehungsglaube und Sendungsbewußtsein des deutschen Diktators
 | location = Zürich München
 | publisher = Pendo
 | year = 2001
 | isbn = 978-3-85842-421-1
 | language = German
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Roberts
 | first = G.
 | title = Stalin's Wars: From World War to Cold War, 1939–1953
 | url = https://archive.org/details/stalinswarsfromw0000robe
 | location = New Haven
 | publisher = Yale University Press
 | year = 2006
 | isbn = 0-300-11204-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Roberts
 | first = J. M.
 | author-link = John Roberts (historian)
 | title = A History of Europe
 | url = https://archive.org/details/historyofeurope0000robe
 | location = Oxford
 | publisher = Helicon
 | year = 1996
 | isbn = 978-1-85986-178-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Roberts
 | first = Martin
 | title = The New Barbarism&amp;nbsp;– A Portrait of Europe 1900–1973
 | url = https://archive.org/details/portraitofeurope0000unse_o6l1
 | year = 1975
 | publisher = Oxford University Press
 | isbn = 978-0-19-913225-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Robertson
 | first = Esmonde M.
 | title = Hitler's Pre-War Policy and Military Plans: 1933–1939
 | publisher = Longmans
 | location = London
 | year = 1963
 | oclc = 300011871
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Robertson
 | first = E. M.
 | editor1-first = Koch
 | editor1-last = H.W
 | title = Aspects of the Third Reich
 | url = https://archive.org/details/aspectsofthirdre001933
 | year = 1985
 | publisher = Macmillan
 | location = London
 | chapter = Hitler Planning for War and the Response of the Great Powers
 | isbn = 978-0-312-05726-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Rosenbaum
 | first = Ron
 | authorlink = Ron Rosenbaum
 | title = [[Explaining Hitler: The Search for the Origins of His Evil]]
 | year = 1999
 | publisher = Harper Perennial
 | isbn = 978-0-06-095339-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Rosmus
 | first = Anna Elisabeth
 | year = 2004
 | title = Out of Passau: Leaving a City Hitler Called Home
 | url = https://archive.org/details/isbn_9781570035081
 | publisher = University of South Carolina Press
 | location = Columbia, S.C
 | isbn = 978-1-57003-508-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Rothwell
 | first = Victor
 | title = The Origins of the Second World War
 | year = 2001
 | publisher = Manchester University Press
 | location = Manchester
 | isbn = 978-0-7190-5957-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Rummel
 | first = Rudolph
 | authorlink = Rudolph Rummel
 | title = Death by Government
 | url = https://archive.org/details/deathby_rum_1994_00_3431
 | year = 1994
 | publisher = Transaction
 | location = New Brunswick, NJ
 | isbn = 978-1-56000-145-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Ryschka
 | first = Birgit
 | title = Constructing and Deconstructing National Identity: Dramatic Discourse in Tom Murphy's the Patriot Game and Felix Mitterer's in Der Löwengrube
 | date = 29 Septemba 2008
 | publisher = Peter Lang
 | isbn = 978-3-631-58111-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
  | last = Sereny
  | first = Gitta
  | authorlink = Gitta Sereny
  | origyear = 1995
  | year = 1996
  | title = Albert Speer: His Battle With Truth
  | url = https://archive.org/details/albertspeerhisba00sere
  | publisher = Vintage
  | location = New York; Toronto
  | isbn = 0-679-76812-2
  | ref = harv
  }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Shirer
 | first = William L.
 | authorlink = William L. Shirer
 | title = [[The Rise and Fall of the Third Reich]]
 | publisher = Simon &amp; Schuster
 | location = New York
 | year = 1960
 | isbn = 978-0-671-62420-0
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Snyder
 | first = Timothy
 | authorlink = Timothy D. Snyder
 | title = [[Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin]]
 | publisher = Basic Books
 | location = New York
 | year = 2010
 | isbn = 978-0-465-00239-9
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Speer
 | first = Albert
 | authorlink = Albert Speer
 | origyear = 1969
 | year = 1971
 | title = [[Inside the Third Reich]]
 | publisher = Avon
 | location = New York
 | isbn = 978-0-380-00071-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Spiro
 | first = Jonathan Peter
 | title = Defending the Master Race: Conservation, Eugenics, and the Legacy of Madison Grant
 | year = 2008
 | publisher = University Press of Vermont
 | location = Lebanon, NH
 | isbn = 978-1-58465-715-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Stackelberg
 | first = Roderick
 | title = The Routledge Companion to Nazi Germany
 | url = https://archive.org/details/routledgecompani0000stac
 | year = 2007
 | publisher = Routledge
 | location = New York
 | isbn = 978-0-415-30860-1
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Steigmann-Gall
 | first = Richard
 | authorlink = Richard Steigmann-Gall
 | title = The Holy Reich: Nazi Conceptions of Christianity, 1919–1945
 | url = https://archive.org/details/holyreichnazicon0000stei
 | location = Cambridge; New York
 | publisher = Cambridge University Press
 | year = 2003
 | isbn = 978-0-521-82371-5
 | doi = 10.2277/978-0-521-82371-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Steinberg
 | first = Jonathan
 | title = The Third Reich Reflected: German Civil Administration in the Occupied Soviet Union, 1941-4
 | url = https://archive.org/details/sim_english-historical-review_1995-06_110_437/page/620
 | journal = The English Historical Review
 | year = 1995
 | month = June
 | volume = 110
 | issue = 437
 | pages = 620–651
 | oclc = 83655937
 | ref = harv
 | doi = 10.1093/ehr/CX.437.620
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Steiner
 | first = John Michael
 | title = Power Politics and Social Change in National Socialist Germany: A Process of Escalation into Mass Destruction
 | url = https://archive.org/details/powerpoliticssoc0000stei
 | year = 1976
 | publisher = Mouton
 | location = The Hague
 | isbn = 978-90-279-7651-2
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Stolfi
 | first = Russel
 | title = Barbarossa Revisited: A Critical Reappraisal of the Opening Stages of the Russo-German Campaign (June–December 1941)
 | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-history_1982-03_54_1/page/27
 | journal = [[The Journal of Modern History]]
 | year = 1982
 | month = March
 | volume = 54
 | issue = 1
 | pages = 27–46
 | doi = 10.1086/244076
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Tames
 | first = Richard
 | title = Dictatorship
 | url = https://archive.org/details/dictatorship0000tame_g0o2
 | publisher = Heinemann Library
 | location = Chicago
 | year = 2008
 | isbn = 978-1-4329-0234-6
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Le Tissier
 | first = Tony
 | title = Race for the Reichstag
 | publisher = Pen &amp; Sword
 | year = 2010
 | origyear = 1999
 | isbn = 978-1-84884-230-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Toland
 | first = John
 | authorlink = John Toland (author)
 | title = Adolf Hitler
 | publisher = Anchor Books
 | location = New York
 | year = 1992
 | origyear = 1976
 | isbn = 978-0-385-42053-2
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Trevor-Roper
 | first = Hugh
 | authorlink = Hugh Trevor-Roper
 | title = The Last Days of Hitler
 | year = 1987
 | origyear = 1947
 | publisher = University of Chicago Press
 | location = Chicago
 | isbn = 978-0-226-81224-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Vinogradov
 | first = V. K.
 | title = Hitler's Death: Russia's Last Great Secret from the Files of the KGB
 | url = https://archive.org/details/hitlersdeathruss0000vino
 | publisher = Chaucer Press
 | year = 2005
 | isbn = 978-1-904449-13-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Waite
 | first = Robert G. L.
 | authorlink = Robert G. L. Waite
 | year = 1993
 | origyear = 1977
 | title = The Psychopathic God: Adolf Hitler
 | url = https://archive.org/details/psychopathicgoda00wait_0
 | publisher = Da Capo Press
 | location = New York
 | isbn = 0-306-80514-6
 | ref = harv
}} 
* {{Rejea kitabu
 | last = Weber
 | first = Thomas
 | title = Hitler's First War: Adolf Hitler, The Men of the List Regiment, and the First World War
 | url = https://archive.org/details/hitlersfirstwara0000webe
 | year = 2010
 | publisher = Oxford University Press
 | location = Oxford; New York
 | isbn = 978-0-19-923320-5
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Weinberg
 | first = Gerhard
 | title = Hitler's Private Testament of 2 May 1938
 | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-history_1955-12_27_4/page/415
 | journal = The Journal of Modern History
 | date = Desemba 1955
 | volume = 27
 | issue = 4
 | pages = 415–419
 | oclc = 482752575
 | doi = 10.1086/237831
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Weinberg
 | first = Gerhard
 | title = Hitler's Image of the United States
 | journal = The American Historical Review
 | date = Desemba 1964
 | volume = 69
 | issue = 4
 | pages = 1006–1021
 | ref = harv
 | doi = 10.2307/1842933
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Weinberg
 | first = Gerhard
 | author-link = Gerhard Weinberg
 | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Diplomatic Revolution in Europe 1933–1936
 | publisher = University of Chicago Press
 | location = Chicago, Illinois
 | year = 1970
 | isbn = 978-0-226-88509-4
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Weinberg
 | first = Gerhard
 | title = The Foreign Policy of Hitler's Germany Starting World War II
 | url = https://archive.org/details/foreignpolicyofh0000wein
 | publisher = University of Chicago Press
 | year = 1980
 | isbn = 978-0-226-88511-7
 | location = Chicago, Illinois
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Weinberg
 | first = Gerhard
 | title = Germany, Hitler, and World War II: Essays in Modern German and World History
 | year = 1995
 | publisher = Cambridge University Press
 | location = Cambridge
 | chapter = Hitler and England, 1933–1945: Pretense and Reality
 | isbn = 978-0-521-47407-8
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Welch
 | first = David
 | title = Hitler: Profile of a Dictator
 | url = https://archive.org/details/hitlerprofileofd0000welc
 | year = 2001
 | publisher = Routledge
 | isbn = 978-0-415-25075-7
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Wheeler-Bennett
 | first = John
 | authorlink = John Wheeler-Bennett
 | title = The Nemesis of Power
 | location = London
 | publisher = Macmillan
 | year = 1967
 | isbn = 978-1-4039-1812-3
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Wilt
 | first = Alan
 | authorlink = Alan F. Wilt
 | title = Hitler's Late Summer Pause in 1941
 | journal = Military Affairs
 | date = Desemba 1981
 | volume = 45
 | issue = 4
 | pages = 187–191
 | doi = 10.2307/1987464
 | jstor = 1987464
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Winkler
 | first2 = Heinrich August
 | title = Germany: The Long Road West. Vol. 2, 1933–1990
 | publisher = [[Oxford University Press]]
 | location = New York
 | year = 2007
 | isbn = 978-0-19-926598-5
 | ref = harv
 | others = Sager, Alexander (trans.)
 }}
* {{Rejea kitabu
 | last = Ziemke
 | first = Earl F.
 | title = Battle for Berlin: End of the Third Reich
 | series = Ballantine's Illustrated History of World War II
 | volume = Battle Book #6
 | publisher = [[Ballantine Books]]
 | year = 1969&lt;!--pre isbn--&gt;
 | oclc = 23899
 | ref = harv
}}
{{refend}}

==Viungo vya nje==
{{refbegin|30em}}
* {{Rejea tovuti
 | last = Bazyler
 | first = Michael J.
 | title = Holocaust Denial Laws and Other Legislation Criminalizing Promotion of Nazism
 | date = 25 Desemba 2006
 | publisher = [[Yad Vashem]]
 | url = http://www1.yadvashem.org/yv/en/holocaust/insights/pdf/bazyler.pdf
 | format = PDF
 | accessdate = 7 January 2013
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea habari
 | title = Parkinson's part in Hitler's downfall
 | publisher = BBC News
 | date = 29 Julai 1999
 | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/406713.stm
 | accessdate = 13 June 2011
 | ref = {{sfnRef|BBC News, 1999}}
 }}
* {{Rejea tovuti
 | title = 1933&amp;nbsp;– Day of Potsdam
 | publisher = City of Potsdam
 | url = http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/
 | accessdate = 13 June 2011
 | ref = {{sfnRef|City of Potsdam}}
 | archivedate = 2012-06-06
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120606032402/http://www.potsdam.de/cms/beitrag/10000945/33981/
 }}
* {{Rejea habari
 | title = Documents: Bush's Grandfather Directed Bank Tied to Man Who Funded Hitler
 | date = 17 Oktoba 2003
 | publisher = Fox News
 | url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,100474,00.html
 | accessdate = 16 October 2011
 | ref = {{sfnRef|Fox News, 2003}}
 }}
* {{Rejea tovuti
 | title = Hitler's Last Days
 | publisher = MI5 Security Service
 | work = mi5.gov.uk
 | url = https://www.mi5.gov.uk/home/mi5-history/world-war-ii/hitlers-last-days.html
 | accessdate = 5 January 2012
 | ref = {{sfnRef|MI5, .27.27Hitler's Last Days.27.27}}
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130518185757/https://www.mi5.gov.uk/home/mi5-history/world-war-ii/hitlers-last-days.html
 | archivedate = 2013-05-18
 }}
* {{Rejea habari
 | last = Evans
 | first = Richard J.
 | title = How the First World War shaped Hitler
 | newspaper = [[The Globe and Mail]]
 | date = 22 Juni 2011
 | publisher = Phillip Crawley
 | url = http://www.theglobeandmail.com/arts/books-and-media/hitlers-first-war-by-thomas-weber/article4261721/
 | accessdate = 23 September 2012
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea tovuti
 | last = Frauenfeld
 | first = A. E
 | title = The Power of Speech
 | publisher = [[Calvin College]]
 | date = Agosti 1937
 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm
 | accessdate = 19 October 2011
 | ref = harv
 | archive-date = 2014-06-06
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140606094146/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/machtrede.htm
 | url-status = dead
 }}
* {{Rejea tovuti
 | last = Glantz
 | first = David
 | authorlink = David Glantz
 | title = The Soviet‐German War 1941–45: Myths and Realities: A Survey Essay
 | publisher = Strom Thurmond Institute of Government and Public Affairs, [[Clemson University]]
 | format = PDF
 | location = Clemson, SC
 | date = 11 Oktoba 2001
 | url = http://sti.clemson.edu/index.php?option=com_docman&amp;task=doc_details&amp;gid=189&amp;Itemid=310
 | accessdate = 12 December 2012
 | ref = harv
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20150218155036/http://sti.clemson.edu/index.php?option=com_docman&amp;task=doc_details&amp;Itemid=310&amp;gid=189
 | archivedate = 2015-02-18
 }}
* {{Rejea tovuti
 | last = Goebbels
 | first = Joseph
 | title = The Führer as a Speaker
 | publisher = [[Calvin College]]
 | year = 1936
 | url = http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm
 | accessdate = 19 October 2011
 | ref = harv
 | archive-date = 2014-06-04
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140604083118/http://www.calvin.edu/academic/cas/gpa/ahspeak.htm
 | url-status = dead
 }}
* {{Rejea habari
 | last = Hinrichs
 | first = Per
 | publisher = Spiegel Online
 | title = Des Führers Pass: Hitlers Einbürgerung
 | trans_title = The Führer's Passport: Hitler's Naturalisation
 | date = 10 Machi 2007
 | language = German
 | url = http://www.spiegel.de/panorama/zeitgeschichte/0,1518,470844,00.html
 | accessdate = 16 October 2011
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea tovuti
 | last = Kotanko
 | first = Florian
 | title = House of Responsibility
 | publisher = 
 | year = 
 | month = 
 | url = http://www.hrb.at/index.php?path=languages/english/body.php
 | accessdate = 8 January 2013
 | ref = {{sfnRef|House of Responsibility}}
 | archivedate = 2013-11-13
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131113231404/http://www.hrb.at/index.php?path=languages/english/body.php
 }}
* {{Rejea tovuti
 | title = Introduction to the Holocaust
 | publisher = [[United States Holocaust Memorial Museum]]
 | url = http://www.ushmm.org/wlc/article.php?lang=en&amp;ModuleId=10005143
 | accessdate = 17 October 2011
 | ref = {{sfnRef|Holocaust Memorial Museum}}
 }}
* {{Rejea tovuti
 | title = Eingabe der Industriellen an Hindenburg vom November 1932
 | trans_title = Letter of the industrialists to Hindenburg, November 1932
 | publisher = Glasnost–Archiv
 | url = http://www.glasnost.de/hist/ns/eingabe.html
 | accessdate = 16 October 2011
 | ref = {{sfnRef|Letter to Hindenburg, 1932}}
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Longerich
 | first = Heinz Peter
 | authorlink = Peter Longerich
 | title = Hitler's Role in the Persecution of the Jews by the Nazi Regime
 | chapter = 15. Hitler and the Mass Shootings of Jews During the War Against Russia
 | publisher = Emory University
 | location = Atlanta
 | year = 2003
 | url = http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/15
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120722085727/http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/15
 | archivedate = 22 July 2012
 | accessdate = 31 July 2013
 | ref = {{sfnRef|Longerich, Chapter 15|2003}}
 }}
* {{Rejea jarida
 | last = Longerich
 | first = Heinz Peter
 | title = Hitler's Role in the Persecution of the Jews by the Nazi Regime
 | chapter = 17. Radicalisation of the Persecution of the Jews by Hitler at the Turn of the Year 1941–1942
 | publisher = Emory University
 | location = Atlanta
 | year = 2003
 | url = http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/17
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20090709111759/http://www.hdot.org/en/trial/defense/pl1/17
 | archivedate = 9 July 2009
 | accessdate = 31 July 2013
 | ref = {{sfnRef|Longerich, Chapter 17|2003}}
 }}
* {{Rejea tovuti
 | last = McMillan
 | first = Dan
 | title = Review of Fritz, Stephen G., ''Ostkrieg: Hitler's War of Extermination in the East''
 | publisher = H-Genocide, H-Net Reviews
 | year = 2012
 | month = October
 | url = http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=35868
 | accessdate = 16 October 2012
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea jarida
 | title = Der Hitler-Prozeß vor dem Volksgericht in München
 | trans_title = The Hitler Trial Before the People's Court in Munich
 | language = German
 | year = 1924
 | ref = {{sfnRef|Munich Court, 1924}}
 | postscript = .
 }}
* {{Rejea jarida
 | author = Office of Strategic Services
 | title = The Nazi Master Plan: The Persecution of the Christian Churches
 | journal = Rutgers Journal of Law and Religion
 | year = 1945
 | publisher = Cornell Law Library
 | location = Ithaca, NY
 | pages = 6–7
 | oclc = 320083040
 | url = http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml
 | ref = {{sfnRef|Office of Strategic Services, 1945}}
 | access-date = 2013-11-24
 | archive-date = 2013-09-26
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130926204151/http://org.law.rutgers.edu/publications/law-religion/nurinst1.shtml
 | dead-url = yes
 }}
* {{Rejea tovuti
 | url = http://www.ns-archiv.de/personen/hitler/oesterreich/staatsbuergerschaft.php
 | title = Hitler ersucht um Entlassung aus der österreichischen Staatsangehörigkeit
 | trans_title = Hitler's official application to end his Austrian citizenship
 | date = 7 Aprili 1925
 | publisher = NS-Archiv
 | language = German
 | accessdate = 13 April 2012
 | ref = {{sfnRef|NS-Archiv, 7 April 1925}}
 }}
* {{Rejea tovuti
 | last = Phayer
 | first = Michael
 | title = The Response of the Catholic Church to National Socialism
 | year = 2000
 | work = The Churches and Nazi Persecution
 | publisher = Yad Vashem
 | format = PDF
 | url = http://www.yadvashem.org/yv/en/education/courses/life_lessons/pdfs/lesson8_4.pdf
 | ref = harv
 | accessdate = 2013-11-24
 | archivedate = 2019-01-20
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190120033233/https://www.yadvashem.org/yv/en/education/courses/life_lessons/pdfs/lesson8_4.pdf
 }}
* {{Rejea habari
 | last = Sharkey
 | first = Joe
 | title = Word for Word/The Case Against the Nazis; How Hitler's Forces Planned To Destroy German Christianity
 | newspaper = The New York Times
 | date = 13 Januari 2002
 | url = http://www.nytimes.com/2002/01/13/weekinreview/word-for-word-case-against-nazis-hitler-s-forces-planned-destroy-german.html?pagewanted=all
 | accessdate = 7 June 2011
 | ref = harv
 }}
* {{Rejea habari
 | title = Leni Riefenstahl
 | date = 10 Septemba 2003
 | work = [[The Daily Telegraph]]
 | publisher = [[Telegraph Media Group|TMG]]
 | location = [[London]]
 | issn = 0307-1235
 | oclc = 49632006
 | url = http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1440991/Leni-Riefenstahl.html?pageNum=3
 | accessdate = 10 May 2013
 | ref = {{sfnRef|.27.27The Daily Telegraph.27.27, 2003}}
 }}
* {{Rejea habari
 | title = Man of the Year
 | work = Time Magazine
 | publisher = Time
 | date = 2 Januari 1939
 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html
 | accessdate = 22 May 2008
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080607103145/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,760539-1,00.html
 | archivedate = 7 June 2008 &lt;!--DASHBot--&gt;
 | deadurl = no
 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, January 1939}}
 }}
* {{Rejea habari
 | title = Seven Years War?
 | work = Time Magazine
 | publisher = Time
 | date = 2 Oktoba 1939
 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html
 | accessdate = 30 August 2008
 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, October 1939}}
 | archivedate = 2008-03-09
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080309075838/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,789000,00.html
 }}
* {{Rejea habari
 | title = Germany: Second Revolution?
 | date = 2 Julai 1934
 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321,00.html
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20080417000456/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,754321-2,00.html
 | work = Time Magazine
 | publisher = Time
 | accessdate = 15 April 2013
 | archivedate = 17 April 2008
 | ref = {{sfnRef|.27.27Time.27.27, 1934}}
 }}
* {{Rejea tovuti
 | title = Poles: Victims of the Nazi Era: The Invasion and Occupation of Poland
 | work = ushmm.org
 | publisher = United States Holocaust Memorial Museum
 | url = http://www.ushmm.org/education/resource/poles/poles.php
 | accessdate = 26 May 2013
 | ref = {{sfnRef|US Holocaust Memorial Museum}}
 | archivedate = 2014-07-14
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20140714193743/https://ushmm.org/education/resource/poles/poles.php
 |  = https://web.archive.org/web/20140714193743/https://ushmm.org/education/resource/poles/poles.php
 }}
* {{Rejea tovuti
 | last = Wilson
 | first = Bee
 | title = Mein Diat&amp;nbsp;– Adolf Hitler's diet
 | publisher = [[Questia]]
 | work = New Statesman
 | location = UK
 | date = 9 Oktoba 1998
 | accessdate = 22 May 2008
 | url = http://www.questia.com/library/1G1-21238666/mein-diat
 | ref = harv
 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20131213032448/http://www.questia.com/library/1G1-21238666/mein-diat
 | archivedate = 2013-12-13
 | url-status = dead
 }} {{subscription required}}
{{refend}}

{{Kanzler}}

{{DEFAULTSORT:Hitler, Adolf}}

[[Jamii:Waliozaliwa 1889]]
[[Jamii:Waliofariki 1945]]
[[Jamii:Adolf Hitler]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Ujerumani]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Austria]]
[[Jamii:Historia ya Ujerumani]]
[[Jamii:Wanasiasa katika Historia ya Ujerumani]]
[[Jamii:Vita Vikuu vya Pili]]</text>
      <sha1>8m14mg66itkrtjqa0f3uao8si925dad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ethiopia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2404</id>
    <revision>
      <id>1607276</id>
      <parentid>1602207</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38715" sha1="36ssze1q3iztan3277clc5p7p7h2hba" xml:space="preserve">{{Redirect|Uhabeshi}}
{{Jedwali la nchi
|jina_rasmi=Jamhuri ya Kidemokrasia ya Shirikisho la Ethiopia
|jina_asili=የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ([[Kiamhara]])
|bendera=Flag_of_Ethiopia.svg|wimbo=ወደፊት ገስግሺ ፣ ውድ እናት ኢትዮጵያ&lt;br&gt;&quot;Mbele Tembea, Mama Mpendwa Ethiopia&quot;&lt;br&gt;[[File:Wedefit_Gesgeshi_Widd_Innat_Ittyoppya.ogg]]
|nembo=Emblem_of_Ethiopia.svg|ramani=Ethiopia (Africa orthographic projection).svg
|ramani2=Ethiopia.png
|serikali=[[Jamhuri ya shirikisho]]
|majira_saa=+3&lt;br&gt;([[Saa za Afrika Mashariki|Afrika Mashariki]])
|majina_viongozi=[[Sahle-Work Zewde]]&lt;br&gt;[[Abiy Ahmed]]
|vyeo_viongozi={{*}}Rais&lt;br&gt;{{*}}Waziri Mkuu
|tld=.et
|iso3166=ET
|msimbo_simu=+251
|fedha=[[Birr ya Ethiopia]]
|lugha_rasmi=[[Kiafar]]&lt;br&gt;[[Kiamhara]]&lt;br&gt;[[Kioromo]]&lt;br&gt;[[Kisomali]]&lt;br&gt;[[Kitigrinya]]
|eneo_jumla=1 104 300 &lt;ref name=&quot;worldfactbook&quot;&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Ethiopia|access-date=23 March 2024|year=2023}}&lt;/ref&gt;
|watu_kadirio=116 462 712&lt;ref name=&quot;worldfactbook&quot; /&gt;|pato={{ongezeko}} USD bilioni 192.013&lt;ref name=&quot;IMFWEO.ET&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=644,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Ethiopia) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=12 October 2023}}&lt;/ref&gt;|mwaka_pato=2024|pato_kwa_mtu={{ongezeko}} USD 1 787.176&lt;ref name=&quot;IMFWEO.ET&quot; /&gt;|pato_halisi={{ongezeko}} USD bilioni 393.297&lt;ref name=&quot;IMFWEO.ET&quot; /&gt;|pato_halisi_kwa_mtu={{ongezeko}} USD 3 719&lt;ref name=&quot;IMFWEO.ET&quot; /&gt;|mwaka_maendeleo=2021|maendeleo={{ongezeko}} 0.498&lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|title=Human Development Report 2021/2022|language=en|publisher=[[Mradi wa Maendeleo wa Umoja wa Mataifa]]|date=September 8, 2022|access-date=September 8, 2022}}&lt;/ref&gt; - {{duni}}|mji_mkuu=[[Addis Ababa]]|latd=9|latm=1|latNS=N|longd=38|longm=45|longEW=E}}
'''Ethiopia''' (kwa [[Kiamhari]]: ኢትዮጵያ ''Ityopp'ya''; awali ilijulikana kama '''Uhabeshi''') ni nchi ya [[Afrika ya Mashariki]] iliyoko kwenye [[Pembe ya Afrika]]. Inapakana na [[Sudan]] na [[Sudan Kusini]] upande wa [[magharibi]], [[Eritrea]] na [[Jibuti]] upande wa [[kaskazini]], [[Somalia]] upande wa [[mashariki]] na [[Kenya]] upande wa [[kusini]]. Ni nchi ambayo ina [[historia]] ya pekee [[Afrika]] na hata [[dunia]]ni kwa ujumla. Ethiopia ni moja ya nchi mbili za [[Afrika]] ambazo hazikutawaliwa na [[wakoloni]] wakati walipong’ang’ania Afrika. Nchi ya pili ni [[Liberia]]. Kabla ya [[Vita Kuu ya Pili ya Dunia]] Ethiopia ilivamiwa na [[Italia|Waitalia]] ([[1936]]) lakini ilipata [[uhuru]] wake tena baada ya miaka michache.

Ethiopia ni moja ya mataifa ya kale zaidi duniani, ikiwa na historia inayorudi nyuma maelfu ya miaka. Mara nyingi inahusishwa na Ufalme wa kale wa [[Aksum]], ambao ulikuwa dola la kibiashara lenye nguvu lililostawi kati ya karne ya 1 na ya 7 BK, na unachukuliwa kuwa mojawapo ya [[ustaarabu]] mkubwa wa dunia ya kale. Ethiopia pia inajulikana kwa urithi wake wa muda mrefu wa [[Ukristo]]; iliukubali katika karne ya 4, na kuwa mojawapo ya mataifa ya kwanza kabisa kuikubali dini hiyo rasmi. [[Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia]] linabakia kuwa [[taasisi]] kuu katika [[jamii]] na [[utamaduni]] wa nchi hiyo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=History of Ethiopia|url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Ethiopia|author=Harold Marcus|publisher=Britannica|website=www.britannica.com|access-date=2026-04-06}}&lt;/ref&gt;

Ethiopia ya kisasa ni [[jamhuri]] ya [[demokrasia|kidemokrasia]] ya [[bunge|kibunge]] yenye muundo wa [[shirikisho]], inayoundwa na majimbo ya [[Kabila|kikabila]]. Ina idadi ya watu wanaozidi milioni 135, na hivyo kuwa nchi ya pili kwa idadi ya watu barani [[Afrika]] baada ya [[Nijeria]] na ya kumi duniani. Nchi hii ni makazi ya zaidi ya [[Kabila|makabila]] 80 na [[lugha]] mbalimbali, huku [[Kiamhari]] kikiwa ndiyo [[lugha rasmi]] ya kazi ya [[serikali]] ya [[shirikisho]]. Ethiopia imekumbwa na changamoto mbalimbali za ndani na nje katika miongo ya hivi karibuni, ikiwa ni pamoja na misukosuko ya [[siasa|kisiasa]], migogoro ya kikabila, na matatizo ya [[mazingira]] kama vile [[ukame]]. Licha ya changamoto hizo, [[nchi]] imepata maendeleo makubwa ya [[miundombinu]] na ukuaji wa [[uchumi|kiuchumi]] katika maeneo kama [[kilimo]], [[ujenzi]], na [[nishati]] mbadala.

== Jina ==
[[Asili]] ya [[jina]] &quot;'''Ethiopia'''&quot; haijulikani. Kuna maelezo mbalimbali lakini yote yanakosa uhakika. Hilo ni sawa pia kwa jina la pili la kihistoria ambalo ni &quot;Habasha&quot; ilikuwa &quot;Uhabeshi&quot;.

Ethiopia mara nyingi linaelezwa kuwa neno la [[Kigiriki cha Kale]] Αἰθιοπία ''Aithiopia'' lililotokana na Αἰθίοψ &quot;Aithiops&quot; ; maana yake &quot;uso&quot; (ὄψ) &quot;kuwaka&quot; (αιθw) hivyo labda &quot;uso uliochomwa&quot; ama [[sura]] [[nyeusi]]. Lakini jina hili halikumaanisha hasa nchi ya Ethiopia ya leo lakini nchi zote zenye watu wenye rangi nyeusinyeusi. Kwa muda mrefu watu wa [[Ulaya]] waliita Afrika yote kwa jina &quot;Ethiopia&quot;. Pia si wazi kama neno la Kiafrika lenye maana tofauti limechukuliwa na [[Wagiriki]] kwa maana ya neno lao la &quot;aithiops&quot;.

Nchi yenyewe ilijulikana kwa muda mrefu wa historia yake kwa jina la '''Habasha'''. Habasha ilikuwa jina la [[Kiarabu]] kwa ajili ya nchi ikaingia kama &quot;Uhabeshi&quot; katika Kiswahili au &quot;Abisinia&quot; katika [[lugha]] za [[Ulaya]]. Asili ya jina hilo haliko wazi; wengine husema ni katika lugha ya kale ya nchi yenyewe kumaanisha &quot;nchi kwenye [[nyanda za juu]]&quot;; tena wengine wanadai kwamba jina limetoka [[Uarabuni]] wa kusini lilipokuwa jina la [[kabila]] moja lililohamia na watu walioleta [[lugha za kisemiti]] Ethiopia.

== Jiografia ==
{{Main|Orodha ya mito ya Ethiopia}}
[[File:Ethiopia Topography.png|thumb|Topografia ya Ethiopia]]
Ethiopia ina eneo la [[kilometa mraba]] 1,127,127 ([[maili mraba]] 435,071). Nchi yenyewe ni mojawapo ya nchi za [[Pembe ya Afrika]] upande wa mashariki. 

Nchini Ethiopia kuna milima mirefu; sehemu kubwa ya nchi inaundwa na [[Nyanda za juu za Ethiopia]] zilizotenganishwa na [[Bonde la Ufa la Afrika Mashariki]], ambalo limepasua kutoka kusini - magharibi kwenda kaskazini – mashariki na kuzungukwa na [[mbuga]] maeneo yaliyo chini. [[Bonde|Mabonde]] na milima hasa nchini Ethiopia yanaathiri [[hali ya hewa]], [[udongo]], [[mimea]], na makazi ya watu.

Ukweo wa milima na eneo la kijiografia vinasababisha aina mbili za hali ya hewa: eneo lililopoa liko zaidi ya ukweo wa [[mita]] 2,400 ([[futi]] 7,900) ambapo [[vipimo vya joto]] ni kati ya kuganda na 16°[[Selsiasi|C]] (32°–61°[[Fahrenheit|F]]); vipimo vya joto kwa ukweo wa mita 1,500 na 2,400 (futi 4,900—7,900) joto ni 16°C hadi 30°C (61°–86°F); joto zaidi liko chini ya mita 1,500 (futi 4,900) ni [[hali ya hewa]] ya [[tropiki]] na hali ya hewa ya [[ukame]] na joto saa za mchana ni 27°C mpaka 50°C (81°–122°F).

[[Mvua]] ya kawaida ni kuanzia kati ya Juni mpaka kati ya Septemba lakini eneo la milima ya kusini mvua hunyesha zaidi ikianzia na mvua kidogo ya Februari ama Machi.

Ethiopia ni nchi ambayo ina [[ikolojia]] tambakazi. [[Ziwa Tana]], ambalo liko kaskazini mwa nchi, ndilo [[Chanzo (mto)|chanzo]] cha [[Mto]] [[Naili ya Buluu]] (kwa [[Kiarabu]]: Bahr al Zraq). Eneo la mto huo lina aina za [[wanyama]] za pekee kama [[Gelada - nyani]], [[Walia ibeka]] na pia [[Mbwa mwitu]].

== Historia ==
{{main|Historia ya Ethiopia}}
=== Historia ya awali ===
Historia ya [[binadamu]] katika Ethiopia ilianza mapema kabisa. [[Mifupa]] ya kale kabisa ya [[zamadamu|viumbe jamii ya watu]] imepatikana katika nchi hii kwa sababu zilihifadhiwa katika [[mazingira]] [[yabisi]] ya nchi.

[[Wataalamu]] wengi huamini ya kwamba Ethiopia (pamoja na [[Kenya]] na [[Tanzania]]) inaweza kuwa mahali ambako watu wa aina ya [[Homo Sapiens]] walianza kupatikana duniani.

Kuna ma[[baki]] mbalimbali ya ki[[utamaduni]] yanayochunguzwa na [[akiolojia]], lakini sehemu kubwa ya nchi haijaangaliwa bado kitaalamu. Inaonekana kwamba katika [[karne]] za [[K.K.]] kulikuwa na [[uhusiano]] wa karibu na [[Uarabuni]] kwa sababu lugha za Kiethiopia ni karibu na lugha za upande mwingine wa [[Bahari ya Shamu]]. Inaaminiwa kwamba watu kutoka Uarabuni Kusini walihamia Ethiopia na kuleta lugha yao huko.

[[Biblia]] ina taarifa juu ya [[ziara]] ya [[malkia wa Sheba]] aliyemtembelea [[mfalme]] [[Suleimani]] wa [[Yerusalemu]]. [[Milki ya Sheba]] imedaiwa kuwepo ama Ethiopia au [[Yemen]] na wengine huamini ya kwamba ilikuwa [[dola]] la pande zote mbili za [[mlangobahari]] wa [[Bab el Mandeb]] unaotenganisha [[Eritrea]] ya leo na Uarabuni Kusini.

=== Historia ya kale ===
[[Milki]] ya kwanza ya Ethiopia inayoweza kutajwa kutokana na mabaki ya ma[[jengo]] na [[maandishi]] ilikuwa milki ya [[D'mt]] (pia: Da'amot) katika Ethiopia ya kaskazini pamoja na [[Eritrea]] ya leo. Kuna mabaki ya [[hekalu]] la [[Yeha]] pamoja na ma[[kaburi]] ambako majina ya wafalme kadhaa yamehifadhiwa kwa maandishi kwenye [[mawe]]. [[Lugha]] ilikuwa karibu sana na lugha za kale za [[Uarabuni]]. Ilikuwa na [[athira]] juu ya sehemu za kaskazini ya Ethiopia kwa kipindi kikubwa cha [[milenia ya 1 KK]].

Ilifuata milki kubwa ya [[Aksum]], iliyoanzishwa wakati wa kuzaliwa [[Yesu]]. [[Ufalme wa Aksum]] ulikuwa milki ya kwanza kutawala maeneo makubwa ya Ethiopia. [[Nabii]] [[Mwajemi]] [[Mani]] aliuweka [[Ufalme wa Aksum]] kwa [[utukufu]] sawa na [[Roma]], [[Uajemi]] na [[Uchina]] kama nchi zilizokuwa na nguvu duniani [[karne ya 3]] [[BK]], wakati yeye alipoishi.

Ilikuwa [[karne ya 4]] [[BK]] ambapo [[Frumentius]], mtu [[Siria|Msiro]]-[[ugiriki|Mgiriki]] aliyekuwa amepotelea [[bahari]]ni kutokana na kuzama kwa [[jahazi]], alishikwa na Wahabeshi na kupelekwa [[korti]]ni na baadaye kumuongoa mfalme [[Ezana]] kuingia [[Ukristo]]. Kwa hiyo Wahabeshi wakampa jina ''Abba Selama''. Kwa muda mfupi dini hiyo mpya ilienea kote&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.avvenire.it/agora/pagine/ritrovate-le-chiese-piu-antiche-dell-africa-subsahariana |title=Nakala iliyohifadhiwa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221211081032/https://www.avvenire.it/agora/pagine/ritrovate-le-chiese-piu-antiche-dell-africa-subsahariana |archivedate=2022-12-11 |accessdate=2022-12-11 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Mara nyingi [[karne ya 6]] Aksum ilitawala eneo la [[Yemeni]] ng'ambo ya [[Bahari ya Shamu]].

Aksum ilistawi hasa kutokana na [[biashara]] kati ya [[Mediteranea]] na [[Bara Hindi]] iliyopita kwenye [[mlangobahari]] wa [[Bab el Mandeb]] ikatumia [[bandari]] ya [[Adulis]] (karibu na [[Massawa]] ya leo nchini Eritrea).

Uenezi wa [[Uislamu]] ulivuruga biashara hiyo na Aksum ilipoteza [[utawala]] juu ya [[pwani]]. Kuporomoka kwa uwezo wa kibiashara kunaonekana katika kusimamishwa kwa [[uchapaji]] [[pesa]] ya wafalme wa Aksum katika [[karne ya 7]]. Nchi ilishambuliwa pia kutoka milki za barani.

Mabaki ya ufalme wa Aksum yaliharibiwa mnamo mwaka [[900]] wakati na [[malkia Gudit]] (au Judith) aliyekuwa ama [[Myahudi]] ama kiongozi wa makabila ya Kipagani kutoka [[nyanda za juu]].

=== Milki ya Ethiopia ===
Kiongozi wa kabila la Agaw alimwoa [[binti]] wa mfalme wa mwisho wa Aksum akaanzisha [[nasaba]] ya Zagwe na kuunda upya ufalme wa Kikristo katika nyanda za juu. [[Kitovu]] cha ufalme huu kilipelekwa zaidi mbali na pwani.

Nasaba hii ilipinduliwa mnamo [[1270]] na [[Yekuno Amlak]] aliyetumia jina la kifalme [[Tasfa Iyasus]]. Alianzisha nasaba iliyojiita &quot;Wa Suleimani&quot; kwa kudai ilikuwa [[ukoo]] wa [[mwana]] wa mfalme Suleimani na malkia wa Sheba. Tasfa Iyasus alitumia [[cheo]] cha [[Negus Negesti]] (&quot;Mfalme wa Wafalme&quot;).

Enzi ya Mfalme [[Lebna Dengel]], Ethiopia iliweza kuwasiliana na nchi za Ulaya na kudumisha [[ubalozi]] na nchi kama [[Ureno]]. Lakini, Mfalme [[Susenyos]] alipojiunga na [[Kanisa Katoliki]] mwaka [[1622]], chakari na misukosuko ilifuata. [[Wamisionari]] [[Wajesuiti]] walichukiwa na waamini wa [[Kanisa la Ethiopia]], na katika hiyo [[karne ya 17]] Susenyos mwana wa Mfalme [[Basil wa Ethiopia|Basil]] aliwafukuza wanamisheni hao.

Baadaye [[Waoromo]] wakaanza kuasi [[amri]] ya [[Kanisa la Ethiopia]] na kutafuta njia za [[dini]] yao, eneo hili la Uhebeshi.

Mambo hayo yote yalifanya Ethiopia itengwe [[miaka ya 1700]]. Wafalme wakawa kama [[wakurugenzi]], ambao waliamriwa na ma[[sharifu]] kama Ras [[Mikael Sehul]] wa [[Tigrinya]]. Ethiopia ilitoka kutoka utengo kwa kufuatia [[misheni]] ya [[Uingereza]] kufika Ethiopia na kukamilisha [[muungano]] kati ya nchi hizi mbili; lakini, hadi milki ya [[Tewodros II wa Ethiopia|Tewodros II]] ndipo Ethiopia ilipoanza tena shauri za Duni.

[[Picha:Early nineteenth century warriors Colour.jpg|thumb|250px|left|Mashujaa Ethiopia karne ya 1800]]

[[Miaka ya 1880]] ilikuwa miaka ya Ulaya kung’ang’ania [[ukoloni]] Afrika ambapo Waitalia na Waingereza walitafuta kutawala eneo la [[Assab]], bandari iliyoko karibu na [[mdomo]] wa bahari ya Shamu. Bedari ya Kusini, karibu na kiingilio cha bahari ya Shamu, ilinunuliwa na Waitalia kutoka [[sultani]] mwenyeji Machi [[1870]] ambayo mwaka [[1882]] ilizaa [[koloni]] la [[Eritrea]].

Haya yalizua magombano kati ya Waethiopia na Waitalia na [[Vita vya Adowa]] mwaka [[1896]], ambapo Waethiopia walishtua dunia kwa kupiga nguvu za wakoloni na kulinda [[madaraka]] yao kwa [[uongozi]] wa [[Menelik II]]. [[Italia]] na Ethiopia zilisaini [[mkataba wa amani]] tarehe [[26 Oktoba]] 1896.

===Karne ya 20 hadi leo===
[[Karne ya 20]] miaka ya kwanzakwanza ilimilikiwa na Mfalme [[Haile Selassie]], aliyechukua nafasi ya kuendeleza Ethiopia mpaka uongozi wake ulipokatizwa kwa [[Vita vya pili vya Uhabeshi na Waitalia|Vita ya pili ya Uhabeshi na Italia]] ([[1936]]).

[[Waingereza]] na wazalendo wa Jeshi la Ethiopia wakakomboa nchi mwaka [[1941]], na Waingereza kukiri madaraka ya Ethiopia kwa [[mkataba wa Uingereza na Ethiopia]] mnamo [[Desemba]] [[1944]].

Milki ya Haile Selassie ilikoma mwaka [[1974]], ambapo [[Wakomunisti]] wa &quot;[[Derg]]&quot; walimpindua na kuanzisha [[serikali ya kikomunisti]] chini ya [[Mengistu Haile Mariam]]. 

Mapinduzi hayo yalifuatwa na [[msukosuko]] wa [[vita]] na migogoro pamoja na [[ukame]] na shida za [[wakimbizi]].

Mwaka [[1977]] [[Somalia]] ilivamia eneo la [[Ogaden]] ([[Vita vya Ogaden]]), lakini Ethiopia iliweza kuwafukuza Wasomali kwa msaada wa vifaa vya kijeshi vya [[Urusi]], na majeshi ya [[Kuba]], [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani|Ujerumani Mashariki]] na [[Yemeni]]. Usaidizi mwingi kutoka [[Nchi za Kikomunisti]] uliwezesha Ethiopia kudumisha mojawapo ya majeshi kubwa Afrika.

Lakini hii haikuzuia [[ukereketwa]] wa jimbo la Eritrea na [[Tigrinya|Tigray]], ambapo ukame wa mwaka [[1985]] na [[mapinduzi]] ya [[siasa]] hasa kwa Kambi za [[Ujamaa]], zilileta uongozi wa Derg [[1991]] kukoma. Chama cha kukomboa Eritrea (EPLF) na [[Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi Ethiopia]] (EPRDF), ziliungana kukomboa Ethiopia, wengi wa [[wanamgambo]] wakiwa wanaharakati wa Eritrea.

Mwaka [[1993]] jimbo la [[Eritrea]] likawa huru kutoka Ethiopia, kufuatia [[kura ya maoni]] iliyofanywa ili kumaliza vita hivyo vilivyodumu miaka 20, mmojawapo kati ya migogoro ya muda mrefu zaidi Afrika.

Mwaka [[1994]] Ethiopia kaiweka [[Katiba]] mpya ambayo ilileta [[uchaguzi]] wa ki[[demokrasia]].

Mwaka [[1998]] magombano ya mipaka na Eritrea yalileta [[Vita vya Eritrea na Ethiopia]] ambayo vilidumu hadi [[Juni]] [[2000]]. Vita hivyo vilileta [[uvivu]] wa uchumi na nguvu ya muungano unaongoza nchi.

== Demografia ==
[[Picha:GariAdama.jpg|thumb|Gari huko Adama (Nazareth), Ethiopia.]]
[[Idadi]] ya wakazi ilikadiriwa kuwa 135,500,000 ([[2025]]) ambao wanaongezeka kwa [[asilimia]] 2.88 kwa mwaka.

Ethiopia ina makabila zaidi ya 80 yenye utamaduni tofautitofauti. Watu wengi huongea [[lugha za Kisemiti]] na [[lugha za Kikushi]].

[[Waoromo]] (34.49%), [[Waamhara]] (26.89%), [[Wasomali]] (6.20%) na [[Tigray|Watigrinya]] (6.07%) ni zaidi ya 73% ya wananchi wote. Kumbe kuna makabila mengine yenye watu wachache kiasi kama 10,000.

=== Lugha ===
Ethiopia ina lugha 90/109 za kienyeji (angalia [[Orodha ya Lugha za Ethiopia]]). Mifano muhimu ni kama ifuatavyo:
{|border=&quot;0&quot;
|+
|-
|
* [[Kiafar]]
* [[Kiamhari]]
* [[Kianfillo]]
* [[Kiberta]]
* [[Kibussa]]
* [[Kigamo-Gofa-Dawro|Kigamo]]
|
* [[Kigedeo]]
* [[Kigumuz]]
* [[Kigurage cha Sebat Bet|Kigurage]]
* [[Kihadiyya]]
* [[Kiharari]]
* [[Kikafa]]
|
* [[Kikonso]]
* [[Kiongota]]
* [[Kioromo-Kusini]]
* [[Kioromo-Magharibi]]
* [[Kioromo-Mashariki]]
* [[Kisaho]]
|
* [[Kisidamo]]
* [[Kisilt'e]]
* [[Kisoddo]]
* [[Kisomali]]
* [[Kitigrinya]]
* [[Kiwolaytta]]
|}
[[Kiingereza]] ndiyo lugha ya kigeni inayoongelewa zaidi na kufunzwa katika [[shule ya upili]]. 

Kiamhari ilikuwa lugha ya ufundishaji katika [[shule ya msingi]] lakini sasa sehemu nyingi nafasi yake imeshikwa na [[Kioromo]] na [[Kitigrinya]].

=== Dini ===
[[Wakristo]], ambao ndio wengi (67.3%, kati yao [[Waorthodoksi wa mashariki]] 43.8%), wanaishi hasa kwenye milima, na [[Waislamu]] (31.3%) na [[Wapagani]] (0.6%) wengi wanaishi kwenye mabonde.

==== Ukristo ====
[[Picha:Ethiopian Painting 2005 SeanMcClean.JPG|left|thumb|Picha katika ngozi inayomuonyesha [[padri]] wa [[Kanisa Orthodoksi la Ethiopia Tewahedo]] akichezea [[ala]] za [[muziki]] za kienyeji.]]
[[Ufalme wa Aksum]] ulikuwa milki ya kwanza kukubali [[Ukristo]], ambapo [[askofu]] [[Frumentius]] wa [[Taya]], aliyetumwa na [[Atanasi]] wa [[Aleksandria]] [[Uinjilishaji|kuiinjilisha]] nchi, alimuongoa [[Ezana wa Aksum]] katika [[karne ya 4]]. Kwa hiyo Wahabeshi wakampa jina ''Abba Selama''. Kwa muda mfupi dini hiyo mpya ilienea kote&lt;ref&gt;https://www.avvenire.it/agora/pagine/ritrovate-le-chiese-piu-antiche-dell-africa-subsahariana {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Labda Frumentius alifika tayari na [[wamonaki]] kama [[wamisionari]]. Lakini [[umonaki]] hasa ulianza mnamo mwaka [[500]] walipofika wamonaki tisa wenye asili ya [[Siria]] waliotokea [[Misri]] katika [[monasteri]] za [[Pakomi]].

Hivyo mpaka leo mtindo huo ndio unaotawala kati ya umati wa wamonaki wa Ethiopia, wakati [[wakaapweke]] ni wachache, ingawa hawajawahi kukosekana. Athari za Siria na Misri zinajitokeza katika mambo mengi.

Wamonaki wanaishi katika vibanda vya binafsi wakikutana kwa [[sala]] tu. Wamonaki [[wanawake]] (kawaida ni [[wajane]]) wanaishi jirani na monasteri ya kiume wakiitegemea kiroho na kiuchumi.

=== Uislamu ===
[[Uislamu]] nchini Ethiopia unapatikana kutoka mwanzo wa dini hiyo; ambapo [[nabii]] [[Muhammad]] aliwaambia Waislamu waepuke kuuliwa [[Maka]] kwa kukimbilia Uhabeshi, ambayo ilitawaliwa na Mfalme Mkristu.

Hata [[utamaduni]] wa Kiislamu wasema [[Bilal ibn Ribah|Bilal]], mfuasi wa Nabii Muhammad, alikuwa ametokea Ethiopia.

=== Uyahudi ===
[[Wayahudi]], ambao wanaitwa Beta Israeli au Wafalasha, walioishi Ethiopia tangu karne nyingi, wengi wao wamehamia [[Israeli]] hasa katika [[karne ya 20]].

=== Dini za jadi ===
Mbali na dini hizo za kimataifa, kuna wafuasi wa [[dini za jadi]] za [[Dini asilia za Kiafrika|Kiafrika]].
== Uchumi ==
[[Picha:Eth1 coffeelady.jpg|thumb|Mwanamke mkulima wa mbuni na kapu la mbegu za kahawa huko Ethiopia]]
Ethiopia imebaki [[nchi fukara]] mojawapo: Waethiopia wengi wanapewa [[chakula cha msaada]] kutoka ng’ambo.

Baada ya mapinduzi ya mwaka [[1974]], uchumi wa Ethiopia ulikuwa [[uchumi wa kijamaa]]: amri ya uchumi iliwekwa na jimbo, na upande mkubwa wa uchumi uliwekwa kwa jamii, kutoka viwanda vyote vya kisasa, [[kilimo cha biashara]], [[taasisi za kukopesha]] na mashamba yote na mali yote ya kukomboa.

Kutoka kati ya [[1991]], uchumi ulianza kutolewa katika [[ujamaa]] na kuendekeza [[uchumi wa soko huria]], serikali inasisitiza uchumi wa rasilimali ili kuzuia uvivu wa uchumi uliojitokeza wakati wa amri ya ujamaa. Mwaka [[1993]], [[Ubinafsishaji]] wa kampuni kaanza, viwanda, mabenki, ukulima, [[biashara za ndani]] na [[biashara za kimataifa]].

Kilimo ni karibu asilimia 41% ya [[mapato ya uchumi]] (GDP), ambayo ni asilimia 80 ya biashara ya kimataifa, na asilimia 80 ya wananchi wanategemea kilimo.

Mambo mengi ya biashara hutegemea ukulima, wauzaji, viwanda vya kufunganya na kuuza nje mavuno ya ukulima. Mavuno yanayouzwa nje mengi yanatolewa na [[wakulima wa kiasi]] binafsi. Wanazalisha [[kahawa]], [[nafaka]] (hasa maharagwe), [[mbegu za mafuta]], [[viazi]], [[miwa]], na [[mboga]].

Biashara ya nje hasa ni ya kuuza mazao, kahawa ikiwa ndiyo inayoleta pesa nyingi za kigeni.

[[Mifugo]] ya Ethiopia inaaminika kuwa ndiyo wengi zaidi Afrika. Mnamo [[1987]] ilihesabika kuwa asilimia 15 ya mapato ya uchumi yanatokana na mifugo.

== Siasa ==
Uchaguzi wa Ethiopia ulipitisha wanabaraza 547 Bungeni. Baraza hilo la bunge lilijumuika Juni 1994 na kupitisha katiba mpya ya Jimbo la Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia mnamo Desemba 1994. Uchaguzi huu ulikuwa wa kwanza kuchagua wanabaraza wa kitaifa kwa sifa bungeni na wanabaraza wa majimbo mnamo Mei na Juni [[1995]]. Vyama vingi vya upinzani viligoma kushiriki uchaguzi. Ushindi ulichukuliwa na [[Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi cha Watu wa Ethiopia]] (EPRDF). Umoja wa Mataifa ukasema vyama vya upinzani vingeweza kushiriki uchaguzi kama zingetaka.

Serikali ya Majimbo ya Demokrasia ya Jamhuri ya Ethiopia ilichukua mamlaka mnamo Agosti 1995. Rais wa kwanza [[Negasso Gidada]]. EPRDF ikaongoza serikali na Waziri Mkuu [[Meles Zenawi]] ambaye aliunga mkono majimbo ya kikabila, na kuwapa madaraka viongozi wa kikabila. Ethiopia sasa ina majimbo 9 ambayo yana serikali ya [[madaraka ya shirika]], na hata majimbo haya yanakubaliwa kutoza ushuru na kutumia [[akiba ya ushuru]]. Hata hivyo, uhuru wa habari na kisiasa bado umefinywa.

Serikali ya Zenawi ilichaguliwa tena mwaka 2000 kwa uchaguzi wa kwanza wa Kidemokrasia, Rais akiwa [[Girma Wolde-Giorgis]].

Kutoka [[1991]], Ethiopia imetafuta urafiki zaidi na [[Marekani]] na [[Umoja wa Ulaya]], ili kuweza kukopa fedha za kusaidia uchumi wake na pia kutoka [[Benki ya Dunia]].

Mwaka [[2004]], serikali ilianza kuhamisha watu kutoka maeneo ya ukame wakisema hii itazuia njaa. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_pictures/3640227.stm].

[[Uchaguzi]] mwingine wa Ethiopia ulikuwa tarehe [[15 Mei]] [[2005]], ambao ulivutia wapigakura kiasi cha juu zaidi, asilimia 90% ya wananchi waliojiandikisha. Watazamaji wa [[Umoja wa Ulaya]] walidai uchaguzi haujafikia kiwango cha kimataifa, lakini [[Umoja wa Afrika]] ulitoa ripoti tarehe [[14 Septemba]] kwamba Waethiopia walionyesha kujitokeza na kuheshimu demokrasia, halafu tarehe 15 Septemba, Carter Center, ikasema matokeo ya uchaguzi yaaminika na kuonyesha ushindani wa kisiasa. Uangalizi na ushuhuda wote ulimalizia kuranki Uchaguzi wa Ethiopia na kesi nyingine waipa, asilimia 64% ya matokeo mazuri, na vizuri zaidi kulingana na kesi nyingine 24%.
[[File:Arat Kilo Monument.JPG|200px|thumb|Arat Kilo monument]]
[[File:Ethiopian Commercial Bank Addis Abeba.jpg|thumb|200px|Commercial [[Bank of Ethiopia]]]]
[[File:ET Addis asv2018-01 img01 Meskel Square.jpg|200px|thumb|[[Meskel Square]]]]
[[File:Cathédrale Saint Georges Addis Abeba1.jpg|200px|thumb|[[Kanisa kuu]] la [[George mfiadini|Mt. George]] (Addis Ababa)]]
[[File:HagerFikirTheatre.jpg|200px|thumb|Thieta [[Hager Fikir]] (April 2006)]]
[[File:Ethiopian Television.JPG|200px|thumb|Kituo cha TV ya Ethiopia]] 
[[File:Ethiopian Federal Police HQ Addis Abeba.JPG|thumb|200px|Makao makuu ya Polisi]]

Katika [[Uchaguzi wa Ethiopia, 2005]] EPRDF ilitokea iking’ang’ania uongozi. 
Tarehe za kwanza za Juni na tena Novemba, [[polisi]] kwa amri ya EPRDF wakafyatua [[risasi]] na kuua watu kwa [[maandamano]] yaliyokuwa yakipinga [[matokeo ya kura]].

Ni kwamba vyama vya upinzani vililalamika kwamba EPRDF iliiba kura na kuwazisha wananchi na kusema baraza 299, wapata hitilafu ya wizi wa kura. Hayo yote yalichunguzwa na Watazamaji wa Uchaguzi wa kimataifa na pia Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia. 

Matokeo ya uchunguzi huo kama haijatokea mnamo [[Juni 2005]], wanafunzi wa [[chuo kikuu]] walianza maandamano wakisaidiwa na wanamgambo wa Muungano wa Vyama vya Upinzani. Lakini serikali kwa kutoa amri ya kukomesha maaandamano, mnamo [[8 Juni]], watu 26 waliuliwa mjini [[Addis Ababa]] kwa msukosuko wa maandamano na wengine wengi kushikwa. 

Mnamo [[5 Septemba]] [[2005]], Kamisheni ya Uchaguzi Ethiopia, ilitoa matokeo na kusema kwamba (EPRDF) kashinda uchaguzi na kwa hiyo iongoze serikali. Lakini vyama vya upinzani viliongezea viti bungeni kutoka 12 mpaka 176. Muungano wa umoja na demokrasia ulishinda viti vyote vya Addis Ababa, kwa Bunge la Taifa na [[Baraza la mtaala]].

Maandamano yalizuka tena mitaani [[1 Novemba]], ambapo vyama vya upinzani viliitisha mgomo kwa jumla na pia kwa Bunge mpya, wakatae matokeo ya uchaguzi. Polisi tena walijaribu kuzuia maandamano hayo na watu 42 wakafa kwa misukosuko mjini Addis Ababa. Polisi saba pia wakafa na mwingine pia kafa kutokana na majeruhi ya mlipuko wa [[bomu]]. Tope la watu walishikwa na kufungwa jela. Februari 2006 watu elfu sita bado walikuwa jela wakingoja hukumu Machi.

Mnamo 14 Novemba, Bunge la Ethiopia lilipitisha mkataba kuimarisha Kamisheni huru na kuchunguza visa vya 8 Juni na tarehe 1 na tarehe 2 Novemba. Februari 2006 Waziri mkuu wa Uingereza [[Tony Blair]], alitamka kwamba, EPRDF kashinda kura, lakini angetaka kuona Ethipia ikitatua shida zake yenyewe na iendelee katika njia ya demokrasia. [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4707232.stm].

== Serikali na Utawala ==
=== Majimbo ya Kujitawala ===
{{Main|Majimbo ya Ethiopia}}
Ethiopia imegawiwa katika [[jimbo|majimbo]] 9 ya [[mamlaka]] ya kikabila (''kililoch''; umoja: ''kilil''), na maeneo 68.

* [[Jimbo la Afar|Afar]]
* [[Jimbo la Amhara|Amhara]]
* [[Jimbo la Benishangul-Gumuz|Benishangul-Gumuz]]
* [[Jimbo la Gambela|Gambela]]
* [[Jimbo la Harar|Harar]]
* [[Jimbo la Oromia|Oromia]]
* [[Jimbo la Somali|Somali]]
* [[Jimbo la Makabila ya kusini]]
* [[Jimbo la Tigray|Tigray]]

Zaidi ya hayo kuna maeneo ya miji miwili (''astedader akababiwoch''; umoja: ''astedader akababi''): [[Addis Ababa]] na [[Dire Dawa]].

== Utamaduni ==
Mnamo Aprili [[2005]], [[Mnara wa Aksum]], mojawapo ya dafina za kidini Ethiopia, ulirudishwa na Waitalia &lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4458105.stm&lt;/ref&gt; ambao waliunyakua mwaka [[1937]] na kuupeleka [[Roma]]. Italia ikakubali kuurudisha mnamo [[1947]] kulingana na mkataba wa [[UN|Umoja wa Mataifa]].

Ethiopia ndiyo Nyumba ya kiroho ya [[Rastafari|Mwendo wa Rastafari]], ambao wanaamini Ethiopia ni [[Zion]]. Warastafari wamuona mfalme Haile Selassie I kama [[Yesu]].

=== Sikukuu ===
''Ona pia: [[Kalenda ya Waethiopia]]
{|  border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot; align=&quot;center&quot;
|-
!  style=&quot;background:#efefef;&quot; | Tarehe
!  style=&quot;background:#efefef;&quot; | Jina za Kiswahili
!  style=&quot;background:#efefef;&quot; | Jina za waenyeji
!  style=&quot;background:#efefef;&quot; | Maelezo
|-
| 7 Januari
| [[Waminina wa Dini ya Ethiopia, Kanisa la Tewahedo|Waminina]] [[Krismasi|Siku ya Krismasi]]
| Genna
| &amp;nbsp;
|-
| 10 Januari
| Siku kuu ya sadaka
| [[Eid ul-Adha|'Id al-Adha]]
| ya kutegemea; tarehe ya 2006
|-
| 19 Januari
| [[Epifania|Siku kuu ya Epifania]]
| [[Timket]]
| &amp;nbsp;
|-
| 2 Machi
| [[Vita vya Adowa|Siku ya Adwa]]
| Ye'adowa B'al
| &amp;nbsp;
|-
| 11 Aprili
| Kuzaliwa kwa nabii [[Muhammad]]
| [[Mawlid|Mawlid an-Nabi]]
| ya kutegemea; tarehe ya 2006
|-
| 21 Aprili
| [[Waminina wa Dini ya Ethiopia, Kanisa la Tewahedo|Waminina]] [[Ijumaa Kuu|Ijumaa ya Pasaka]]
| Siqlet (kusulubiwa)
| ya kutegemea; tarehe ya 2006
|-
| 23 Aprili
| [[Waminina wa Dini ya Ethiopia, Kanisa la Tewahedo|Waminina]] [[Pasaka]]
| Fasika
| ya kutegemea; tarehe ya 2006
|-
| 24 Aprili
| Jumatatu ya Pasaka (sikukuu)
| &amp;nbsp;
| ya kutegemea; tarehe ya 2006
|-
| Mei 1
| [[Siku Mai #Siku ya wanakazi|Siku ya Wafanyakazi Kimataifa]]
| &amp;nbsp;
| &amp;nbsp;
|-
| Mei 5
| Siku ya wazalendo
| Arbegnoch Qen
| &amp;nbsp;
|-
| Mei 28
| Siku ya Taifa
| &amp;nbsp;
| Kuanguka kwa [[Derg]]
|-
| 18 Agosti
| &amp;nbsp;
| [[Buhe]]
| &amp;nbsp;
|-
| 11 Septemba
| [[Mwaka mpya]] wa Ethiopia
| [[Enkutatash|Inqut'at'ash]]
| &amp;nbsp;
|-
| 27 Septemba
| [[Siku kuu ya Msalaba|Kutafuta Msalaba Halisi]]
| [[Meskel]]
| &amp;nbsp;
|-
| 24 Oktoba
| Mwisho wa Mwezi wa [[Ramadhan]]i
| [[Eid ul-Fitr|'Id al-Fitr]]
| ya kutegemea; tarehe ya 2006
|}

=== Michezo ===
Ethiopia ni nchi mojawapo inayotoa [[wanariadha]] wazuri zaidi duniani, hasa kama wa [[mbio]] wa [[masafa ya kati]] na [[masafa marefu]]. [[Kenya]] na [[Morocco]] ni wapinzani wa Ethiopia kwa [[Michezo ya mabingwa wa Dunia]] na [[Michezo ya olimpiki|Olimpiki]] kwa masafa ya kati na marefu.

Machi [[2006]], Waethiopia wawili walitamalaki mbio za masafa marefu, kwa jina wakiwa: [[Haile Gebreselassie]] (Bingwa wa Dunia na Olimpiki) aliyevunja [[rekodi]] ya [[kilometa]] 10 na sasa pia kilomita 20, Nusu[[Marathoni]], na rekodi ya kilomita 25, na kijana [[Kenenisa Bekele]] (bingwa wa dunia, mbio za majira (bara), na pia bingwa wa olimpiki), anayeshikilia [[Rekodi za Dunia]] za [[mita]] 5,000 na 10,000.

Huko nyuma Ethiopia ilitoa mwanariadha maarufu katika historia ya mchezo huu duniani, [[Abebe Bikila]].

== Tazama pia ==
* [[Kanisa la Kiorthodoksi la Ethiopia]]
* [[Uislamu nchini Ethiopia]]
* [[Muziki wa Ethiopia]]
* [[Vyakula vya Ethiopia]]
* [[Orodha ya kampuni za Ethiopia]]
* [[Jeshi la Ethiopia]]
* [[Orodha ya Wafalme wa Ethiopia]]
* [[Hifadhi za Taifa Ethiopia]]
* [[Mawasiliano nchini Ethiopia]]
* [[Usafiri nchini Ethiopia]]
* [[Vyuo vikuu vya Ethiopia]]
* [[Orodha ya nchi kufuatana na wakazi]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na idadi ya watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na msongamano wa watu]]
* [[Orodha ya nchi za Afrika kulingana na pato la taifa]]
* [[Demografia ya Afrika]]

==Marejeo==
&lt;references/&gt;
== Bibliografia ==
*{{Rejea kitabu|last=Zewde|first=Bahru |title=A History of Modern Ethiopia, 1855–1991|url=https://archive.org/details/historyofmoderne00bahr|edition= 2nd |year=2001 |publisher=Ohio University Press |location=Athens, OH |isbn=0-8214-1440-2}}
*{{Rejea kitabu|last=Selassie I. |first=Haile |title=My Life and Ethiopia's Progress: The Autobiography of Emperor Haile Selassie I |authorlink=Haile Selassie I of Ethiopia |others=Translated by Edward Ullendorff |year=1999 |publisher=Frontline |location=Chicago |isbn=0-948390-40-9 }}
* Deguefé, Taffara (2006). ''Minutes of an Ethiopian Century'', Shama Books, Addis Ababa, ISBN 99944-0-003-7.
* Hugues Fontaine, ''Un Train en Afrique. African Train'', Centre Français des Études Éthiopiennes / Shama Books. Édition bilingue français / anglais. Traduction : Yves-Marie Stranger. Postface : Jean-Christophe Belliard. Avec des photographies de Matthieu Germain Lambert et Pierre Javelot. Addis Abeba, 2012, ISBN 978-99944-867-1-7. English and French. [http://www.africantrain.org/]
*{{Rejea kitabu|last=Henze |first=Paul B. |title=Layers of Time: A History of Ethiopia |year=2004 |publisher=Shama Books|isbn=1-931253-28-5 }}
*{{Rejea kitabu|last=Marcus |first=Harold G. |title=The Life and Times of Menelik II: Ethiopia, 1844–1913 |year=1975 |publisher=Clarendon |location=Oxford, U.K.}} Reprint, Trenton, NJ: Red Sea, 1995. ISBN 1-56902-009-4.
*{{Rejea kitabu|last=Marcus |first=Harold G. |title=A History of Ethiopia |url=https://archive.org/details/historyofethiopi0000marc |edition=updated |year=2002 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=0-520-22479-5 }}
* Mauri, Arnaldo (2010). ''Monetary developments and decolonization in Ethiopia'', Acta Universitatis Danubius Œconomica, VI, n. 1/2010, pp.&amp;nbsp;5–16. [http://journals.univ-danubius.ro/index.php/oeconomica/article/view/337-319] {{Wayback|url=http://journals.univ-danubius.ro/index.php/oeconomica/article/view/337-319 |date=20160303180844 }} and WP [http://ideas.repec.org./p/mil/wpdepa/2010-15.html]
*{{Rejea kitabu|last=Mockler |first=Anthony |title=Haile Selassie's War |url=https://archive.org/details/haileselassieswa0000mock |year=1984 |publisher=Random House |location=New York }} Reprint, New York: Olive Branch, 2003. ISBN 1-902669-53-3.
* Murphy, Dervla (1968). ''In Ethiopia with a Mule''. London: Century, 1984, cop. 1968. ''N.B''.: An account of the author's travels in Ethiopia. 280 p., ill. with a b&amp;w map. ISBN 0-7126-3044-9
*{{Rejea kitabu|last=Rubenson|first=Sven|title=The Survival of Ethiopian Independence|edition=4th|year=2003|publisher=Tsehai|location=Hollywood, CA |isbn=0-9723172-7-9}}
* Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2003). ''[[Encyclopaedia aethiopica]]'', Vol. 1: A-C. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
* Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2005). ''Encyclopaedia aethiopica'', Vol. 2: D-Ha. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
* Siegbert Uhlig, et al. (eds.) (2007). ''Encyclopaedia aethiopica'', Vol. 3: He-N. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
* Siegbert Uhlig &amp; Alessandro Bausi, et al. (eds.) (2010). ''[[Encyclopaedia aethiopica]]'', Vol. 4: O-X. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.
* Alessandro Bausi &amp; S. Uhlig, et al. (eds.) (2014). ''[[Encyclopaedia aethiopica]]'', Vol. 5: Y-Z and addenda, corrigenda, overview tables, maps and general index. Wiesbaden: Harrassowitz Verlag.

*{{cite book|ref=Abir|author=Abir, Mordechai |title=Ethiopia: The Era of the Princes; The Challenge of Islam and the Re-unification of the Christian Empire (1769–1855)|place=London|publisher=Longmans|year= 1968}}
*{{cite book|ref=Beshah|author=Beshah, Girma and Aregay, Merid Wolde |title=The Question of the Union of the Churches in Luso-Ethiopian Relations (1500–1632)|place=Lisbon|publisher= Junta de Investigações do Ultramar and Centro de Estudos Históricos Ultramarinos |year=1964}}
*{{cite book|ref=Munro-Hay|author=Munro-Hay, Stuart|year=1991|url=http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf|title=Aksum: An African Civilization of Late Antiquity|place=Edinburgh|publisher=University Press|isbn=0-7486-0106-6|accessdate=2016-03-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130123223427/http://www.dskmariam.org/artsandlitreature/litreature/pdf/aksum.pdf|archivedate=2013-01-23}}
*{{cite book|ref=Valdes Vivo|author=Valdes Vivo, Raul |title=Ethiopia's Revolution|url=https://archive.org/details/ethiopiasrevolut0000vald|publisher=International Publishers|place= New York|year= 1977|isbn=0717805565}}

== Viungo vya nje ==
'''Serikali'''
* [http://www.ethiopianembassy.org/index.shtml Balozi wa Ethiopia- Washington DC] {{Wayback|url=http://www.ethiopianembassy.org/index.shtml |date=20090122223926 }} yakupa taarifa za serikali ya Ethiopia
* [http://www.mfa.gov.et/ Idara ya mambo ya nje Ethiopia]
* [http://www.moinfo.gov.et/ idara ya taarifa Ethiopia] {{Wayback|url=http://www.moinfo.gov.et/ |date=20080426230300 }}
* [http://www.ethiopiancrown.org/ baraza la wafalme wa Ethiopia] Wafalme wa Ethiopia
* [http://www.ethiopar.net/ Bunge ya Ethiopia] {{Wayback|url=http://www.ethiopar.net/ |date=20190825060812 }} Tovuti rasmi

'''Habari'''
* [http://www.addistribune.com/ Addis Tribune] gazeti la kila wiki online edition
* [https://web.archive.org/web/20101120050437/http://allafrica.com/ethiopia/ allAfrica - Ethiopia] news
* [http://www.ena.gov.et/ Ethiopian News Agency (ENA)] {{Wayback|url=http://www.ena.gov.et/ |date=20060616005534 }} hii ni idara ya serikali
* [http://www.nazret.com Nazret.com] {{Wayback|url=http://www.nazret.com/ |date=20220623053204 }} Ethiopian news portal
* [http://ethiopianreview.homestead.com/ Ethiopian Review]
* [http://ethiomedia.com/ Uptodate ethiopian news] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/ |date=20101115211721 }}
* [http://www.helmmagazine.com/ Helm Magazini] sanaa, utamaduni, fasheni na heba kutoka Ethiopia
* [http://www.waltainfo.com/ Walta Information Center] habari

'''Masomo'''
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1072164.stm BBC Habari – Umbo wa: Ethiopia]
* [http://www.ethiopiantreasures.toucansurf.com Ethiopian Treasures] {{Wayback|url=http://www.ethiopiantreasures.toucansurf.com/ |date=20160817225751 }} Dafina za Ethiopia- Historia, Utamaduni, Lugha, Dini - Ethiopia
* [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/et.html CIA - The World Factbook: Ukweli wa mambo kuhusu Duniani] {{Wayback|url=http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/et.html |date=20060111035635 }}
* [http://www.guardian.co.uk/ethiopia2000/0,2759,181415,00.html Guardian Unlimited - Special Report: Ethiopia 2000]
* [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/ettoc.html /mktaba wa Congress ya marikani] tareki nyingi ni kutoka Julai 1991

'''Maelekezo'''
* [http://www.meetethiopia.com meetethiopia.com] {{Wayback|url=http://www.meetethiopia.com/ |date=20071205170700 }} Portal that introduces and celebrates the rich history, culture and diversity of Ethiopia through the use of a repository that contains Ethiopia-related websites ranging from Arts, Society and Religion to Entertainment, Shopping and Technology
* [http://www.ethiosearch.com Ethio Search ] {{Wayback|url=http://www.ethiosearch.com/ |date=20210302003857 }}Ethiopian on-line directory and search engine
* [http://dmoz.org/Regional/Africa/Ethiopia/ Open Directory Project - Ethiopia] {{Wayback|url=http://dmoz.org/Regional/Africa/Ethiopia/ |date=20060614062728 }} directory category
* [http://www-sul.stanford.edu/depts/ssrg/africa/ethio.html Stanford University - Africa South of the Sahara: Ethiopia] directory category
* [http://www.afrika.no/index/Countries/Ethiopia/index.html The Index on Africa - Ethiopia] {{Wayback|url=http://www.afrika.no/index/Countries/Ethiopia/index.html |date=20060405181124 }} directory category

'''Utalii'''
* [http://www.tourismethiopia.org Ethiopian Tourism Commission] {{Wayback|url=http://www.tourismethiopia.org/ |date=20081016001329 }} government agency

'''Lugha'''
* [http://www.mediatikdigital.com/glossword/index.php?a=list&amp;d=3 English-Amharic Dictionary] {{Wayback|url=http://www.mediatikdigital.com/glossword/index.php?a=list&amp;d=3 |date=20061108145558 }} based on Amsalu Aklilu and G. P. Mosback's dictionary
* [http://www.amharicdictionary.com/ Online Dictionary of the official language of Ethiopia] {{Wayback|url=http://www.amharicdictionary.com/ |date=20061106042009 }}
* [http://www.ethiopiandictionary.com/ Amharic Dictionary] {{Wayback|url=http://www.ethiopiandictionary.com/ |date=20060220114139 }}

'''Mashirika ya msaada'''
* [http://www.thedenanproject.com/ The Denan Project – inasaidia kihospitali watu wa Denan]

'''Mengineyo'''
* [http://www.konradlicht.com 4 Films about Ethiopia]
{{Afrika}}
{{African Union}}
[[Jamii:Ethiopia|*]]
[[Jamii:Nchi za Afrika]]
[[Jamii:Umoja wa Afrika]]
[[Jamii:Pembe ya Afrika]]
[[Jamii:Afrika ya Mashariki]]

[[Jamii:Nchi]]</text>
      <sha1>36ssze1q3iztan3277clc5p7p7h2hba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pasaka ya Kikristo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2481</id>
    <revision>
      <id>1607127</id>
      <parentid>1579001</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12838" sha1="rdce077zu2ovnffjb67gpugwkhnszkg" xml:space="preserve">{{Kwa|matumizi mengine|Pasaka|Pasaka ya Kiyahudi}}
[[image:Resurrection (24).jpg|150px|thumb|&lt;small&gt;[[Picha takatifu]] ya Ufufuko, ikimuonyesha Kristo akiwa amevunja [[mlango|milango]] ya [[kuzimu]] na kutoa [[Adamu]] na [[Eva]] nje ya [[kaburi|makaburi]]. Kristo anazungukwa na [[watakatifu]], huko [[Shetani]], aliyechorwa kama [[mzee]], amefungwa kwa minyororo.&lt;/small&gt;]]
[[Picha:Mwaka wa kanisa.jpg|300px|thumb|Mwaka wa Kanisa kadiri ya [[kalenda ya liturujia]] ya [[Roma]] kama kielelezo cha kawaida kwa [[Ukristo wa magharibi]].]]
'''Pasaka ya Kikristo''' ni [[sikukuu]] ya [[Ukristo|Kikristo]] inayoadhimisha [[ufufuko wa Yesu]] [[Masiha|Kristo]] kutoka kwa [[kufa|wafu]], tukio linaloaminika kutokea siku ya tatu baada ya kusulubiwa, kufa na kuzikwa kwake. Ni kilele cha [[siku tatu kuu za Pasaka]] na inachukuliwa kuwa tukio muhimu na la [[furaha]] zaidi katika [[Mwaka wa Kanisa|kalenda ya Kikristo]]. Inasherehekewa siku ya [[Jumapili]] mwanzoni mwa [[majira ya kuchipua]], ikiashiria [[maisha]] mapya, [[tumaini]], na [[ushindi]] dhidi ya [[dhambi]] na [[mauti]].

==Umuhimu==
Inahesabiwa kuwa sikukuu muhimu kabisa katika [[madhehebu]] mengi ya [[Ukristo]], kwa sababu ufufuko huo ndio msingi wa [[imani]] ya Kikristo. [[Mtume Paulo]] aliandika kwamba [[Kristo]] asingefufuka, imani hiyo ingekuwa haina maana, kwa kuwa asingeondolea [[dhambi]] za watu.

Pamoja na [[kifo cha Yesu]], ndio [[kiini]] cha [[kanuni ya imani]] ya Wakristo wa kwanza kama alivyoipokea Paulo mwenyewe alipoongoka miaka [[sita]] baada ya matukio hayo. Katika [[Waraka wa kwanza kwa Wakorintho]] aliandika: 

15:1 Basi, ndugu zangu, nawaarifu ile injili niliyowahubiri; ambayo ndiyo mliyoipokea, na katika hiyo mnasimama, 2 na kwa hiyo mnaokolewa; ikiwa mnayashika sana maneno niliyowahubiri isipokuwa mliamini bure. 3 Kwa maana naliwatolea ninyi hapo mwanzo yale niliyoyapokea mimi mwenyewe, ya kuwa Kristo alikufa kwa ajili ya dhambi zetu, kama yanenavyo maandiko; 4 na ya kuwa alizikwa; na ya kuwa alifufuka siku ya tatu, kama yanenavyo maandiko; 5 na ya kuwa alimtokea Kefa; tena na wale Thenashara; 6 baadaye aliwatokea ndugu zaidi ya mia tano pamoja; katika hao wengi wanaishi hata sasa, ila baadhi yao wamelala; 7 baadaye akamtokea Yakobo; tena na mitume wote; 8 na mwisho wa watu wote, alinitokea mimi, kama ni mtu aliyezaliwa si kwa wakati wake. 9 Maana mimi ni mdogo katika mitume, nisiyestahili kuitwa mitume, kwa sababu naliliudhi Kanisa la Mungu. 10 Lakini kwa neema ya Mungu nimekuwa hivi nilivyo; na neema yake iliyo kwangu ilikuwa si bure, bali nalizidi sana kufanya kazi kupita wao wote; wala si mimi, bali ni neema ya Mungu pamoja nami. 11 Basi, kama ni mimi, kama ni wale, ndivyo tuhubirivyo, na ndivyo mlivyoamini.

12 Basi, ikiwa Kristo anahubiriwa ya kwamba amefufuka katika wafu, mbona baadhi yenu husema kwamba hakuna kiyama ya wafu? 13 Lakini kama hakuna kiyama ya wafu, Kristo naye hakufufuka; 14 tena kama Kristo hakufufuka, basi, kuhubiri kwetu ni bure na imani yenu ni bure. 15 Naam, na sisi tumeonekana kuwa mashahidi wa uongo wa Mungu; kwa maana tulimshuhudia Mungu ya kuwa alimfufua Kristo, ambaye hakumfufua, ikiwa wafu hawafufuliwi. 16 Maana kama wafu hawafufuliwi, Kristo naye hakufufuka. 17 Na kama Kristo hakufufuka, imani yenu ni bure; mngalimo katika dhambi zenu. 18 Na hapo wao nao waliolala katika Kristo wamepotea. 19Kama katika maisha haya tu tumemtumaini Kristo, sisi tu maskini kuliko watu wote.

20 Lakini sasa Kristo amefufuka katika wafu, limbuko lao waliolala. 21 Maana kwa kuwa mauti ililetwa na mtu, kadhalika na kiyama ya wafu ililetwa na mtu. 22 Kwa kuwa kama katika Adamu wote wanakufa, kadhalika na katika Kristo wote watahuishwa. 23 Lakini kila mmoja mahali pake; limbuko ni Kristo; baadaye walio wake Kristo, atakapokuja. 24 Hapo ndipo mwisho, atakapompa Mungu Baba ufalme wake; atakapobatilisha utawala wote, na mamlaka yote, na nguvu. 25 Maana sharti amiliki yeye, hata awaweke maadui wake wote chini ya miguu yake. 26 Adui wa mwisho atakayebatilishwa ni mauti. 27 Kwa kuwa, Alivitiisha vitu vyote chini ya miguu yake. Lakini atakaposema, Vyote vimetiishwa, ni dhahiri ya kuwa yeye aliyemtiishia vitu vyote hayumo. 28 Basi, vitu vyote vikiisha kutiishwa chini yake, ndipo Mwana mwenyewe naye atatiishwa chini yake yeye aliyemtiishia vitu vyote, ili kwamba Mungu awe yote katika wote.

==Etimolojia==
[[Jina]] la &quot;[[Pasaka]]&quot; limetokana na [[sherehe]] ya [[Pasaka ya Kiyahudi]] linaloitwa &quot;פסח&quot; (tamka: pasakh) kwa [[lugha]] ya [[Kiebrania]]. Kinyume cha [[Kiingereza]], ambacho kina maneno mawili, ''Passover'' na ''Easter'', katika [[Kiswahili]] na lugha nyingine nyingi majina ya sherehe za Kikristo na Kiyahudi hazitofautiani. 

[[Asili]] yake ni kwamba kusulibiwa na kufufuka kwa [[Yesu]] [[Kristo]] kumetokea wakati wa sikukuu ya Pasaka ya Kiyahudi mnamo [[Aprili]] ya [[mwaka]] [[30]] [[BK]]. 

Wakristo wa kwanza, ambao wote walikuwa Wayahudi, walisheherekea sikukuu ya Kiyahudi pamoja na kumbukumbu ya [[ufufuko]] wa Yesu. Baadaye sherehe na pia [[tarehe]] zikawa tofauti, ingawa bila kwenda mbali sana. Badiliko kubwa zaidi lilikuwa lile la Wakristo kuadhimisha daima Pasaka siku ya Jumapili kwa kuwa ndiyo siku ya ufufuko, wakati Wayahudi wanadhimisha Pasaka kwa kuangalia tarehe, bila kujali ni siku ipi ya juma.

==Tarehe ya Pasaka==
{| border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;6&quot; style=&quot;float:right; margin-left:15px;&quot;
|-
|+style=&quot;padding-right: 1.5em;&quot;align=center|'''Tarehe za Pasaka kwa miaka 2000-2040'''&lt;br&gt;''(Tarehe zote zinaonyeshwa kufuatana na kalenda ya Gregori)''
|-
|+ Jumapili ya Pasaka &lt;br /&gt;kuanzia 2000 hadi 2040
|- class=&quot;hintergrundfarbe6&quot;
! '''Mwaka''' !! '''Ukristo wa Magharibi &lt;br&gt;([[Kalenda ya Gregori]])'''!! '''Ukristo wa Mashariki &lt;br&gt;([[Kalenda ya Juliasi]])''' 
|-
! 2000
| [[23 Aprili]] || [[30 Aprili]]
|-
! 2001
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[15 Aprili]]
|-
! 2002
| [[31 Machi]] || [[5 Mei]]
|-
! 2003
| [[20 Aprili]] || [[27 Aprili]]
|-
! 2004
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[11 Aprili]]
|-
! 2005
| [[27 Machi]] || [[1 Mei]]
|-
! 2006
| [[16 Aprili]] || [[23 Aprili]]
|-
! 2007
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[8 Aprili]]
|-
! 2008
| [[23 Machi]] || [[27 Aprili]]
|-
! 2009
| [[12 Aprili]] || [[19 Aprili]]
|-
! 2010
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[4 Aprili]]
|-
! 2011
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[24 Aprili]]
|-
! 2012
| [[8 Aprili]] || [[15 Aprili]]
|-
! 2013
| [[31 Machi]] || [[5 Mei]]
|-
! 2014
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[20 Aprili]]
|-
! 2015
| [[5 Aprili]] || [[12 Aprili]]
|-
! 2016
| [[27 Machi]] || [[1 Mei]]
|-
|-
! 2017
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[16 Aprili]]
|-class=&quot;hintergrundfarbe3&quot;
! 2018
| [[1 Aprili]] || [[8 Aprili]]
|-
! 2019
| [[21 Aprili]] || [[28 Aprili]]
|-
! 2020
| [[12 Aprili]] || [[19 Aprili]]
|-
! 2021
| [[4 Aprili]] || [[2 Mei]]
|-
! 2022
| [[17 Aprili]] || [[24 Aprili]]
|-
! 2023
| [[9 Aprili]] || [[16 Aprili]]
|-
! 2024
| [[31 Machi]] || [[5 Mei]]
|-
! 2025
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[20 Aprili]]
|-
! 2026
| [[5 Aprili]] || [[12 Aprili]]
|-
! 2027
| [[28 Machi]] || [[2 Mei]]
|-
! 2028
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[16 Aprili]]
|-
! 2029
| [[1 Aprili]] || [[8 Aprili]]
|-
! 2030
| [[21 Aprili]] || [[28 Aprili]]
|-
! 2031
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[13 Aprili]] 
|-
! 2032
| [[28 Machi]]|| [[2 Mei]]
|-
! 2033
| [[17 Aprili]]|| [[24 Aprili]]
|-
! 2034
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[9 Aprili]] 
|-
! 2035
| [[25 Machi]]|| [[29 Aprili]]
|-
! 2036
| [[13 Aprili]]|| [[20 Aprili]]
|-
! 2037
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[5 Aprili]] 
|-
! 2038
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[25 Aprili]] 
|-
! 2039
| [[10 Aprili]]|| [[17 Aprili]]
|-
! 2040
| [[1 Aprili]]|| [[6 Mei]]
|}&lt;/small&gt;
{{Mwaka wa liturujia}}
Katika [[kalenda]] ya kawaida [[tarehe]] ya Pasaka inabadilika kila [[mwaka]], ila inapatikana katika [[Machi]] au [[Aprili]] tu, kwa sababu upande mmoja inafuata kuonekana kwa [[mwezi]] [[anga|angani]], lakini imefungwa pia kwa [[sikusare]] (au ekwinoksi, yaani siku ya usawa wa [[mchana]] na [[usiku]]), kwa hiyo haizunguki mwaka mzima kama tarehe za sherehe za [[Uislamu]].

Pasaka ya Kiyahudi inafuata kalenda yao maalumu: ni tarehe 15 Nisan ambayo ni siku baada ya [[mwezi mpevu]] wa kwanza unaofuata sikusare ya [[Majira ya machipuko]] katika [[nusutufe ya kaskazini]] ya [[Dunia]] (mnamo 21 Machi).

Wakristo wa kwanza, ambao wote walikuwa Wayahudi, walisherehekea sikukuu ya Kiyahudi pamoja na kumbukumbu ya ufufuko wa Yesu. Baadaye sherehe na pia tarehe zikawa tofauti, ingawa bila kwenda mbali sana. 

Badiliko kubwa zaidi lilikuwa lile la Wakristo, tangu [[karne ya 1]] au [[karne ya 2|ya 2]], kuadhimisha daima Pasaka siku ya [[Jumapili]] kwa kuwa ndiyo siku ya ufufuko, wakati Wayahudi wanaadhimisha Pasaka kwa kuangalia tarehe, bila kujali ni siku ipi ya [[juma]].

[[Mtaguso wa kwanza wa Nisea]] mwaka [[325]] uliamua kwamba Pasaka isherehekewe Jumapili ya kwanza baada ya mwezi mpevu wa kwanza unaofuata tarehe 21 Machi. Kwa kuwa mwezi mpevu baada ya 21 Machi inaweza kutokea kati ya 22 Machi na 19 Aprili, tarehe ya Pasaka, ambayo ni Jumapili inayofuata, hutokea kati ya [[22 Machi]] na [[25 Aprili]].

Katika Ukristo kuna kalenda mbili zinazotumika, hivyo pia tarehe mbili za Pasaka. [[Kanisa la Magharibi|Kanisa la magharibi]], yaani [[Wakatoliki]] wengi na [[Waprotestanti]], hufuata [[Kalenda ya Gregori|kalenda ilivyorekebishwa]] na [[Papa Gregori XIII]] (ambayo imekuwa kalenda ya kawaida ya kimataifa), lakini [[Waorthodoksi]] wanaendelea kutumia kalenda iliyotangulia, yaani [[Kalenda ya Juliasi]]. Ndiyo maana mara nyingi Pasaka inaadhimishwa katika Jumapili tofauti kati ya pande hizo mbili: tofauti ya kalenda inaleta [[Ukristo wa Mashariki|Kanisa la Mashariki]] kusheherekea Pasaka wakati mwingine hata katika mwezi [[Mei]] wa kalenda ya Gregori, kwa kuwa kwao bado ni Aprili kufuatana na kalenda ya Juliasi.

Kwa sasa kuna majadiliano yenye lengo la kukubaliana ili kuadhimisha Pasaka pamoja kama ilivyokusudiwa na Mtaguso wa kwanza wa Nisea.

== Tanbihi ==
{{Reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* P. CHIWANGU KONGOCHA, Vipindi Vyenye Nguvu katika Liturujia, Toleo la pili, 2018 
* T. AMIGU, Zijue Barabara Sikukuu za Noeli na Pasaka, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2000, ISBN 9976-67-149-0
* MAURICE SOSELEJE, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 34-35

== Viungo vya nje ==
{{Commons category|Easter}}
{{Wikisource|Category:Easter}}

; Liturujia
* [http://www.catholicexpert.com/easterprayer.htm 50 Catholic Prayers for Easter] {{Wayback|url=http://www.catholicexpert.com/easterprayer.htm |date=20120331041907 }}
* [http://www.liturgies.net/Easter/Easter.htm Liturgical Resources for Easter]
* [http://ocafs.oca.org/FeastSaintsViewer.asp?SID=4&amp;ID=1&amp;FSID=27 Holy Pascha: The Resurrection of Our Lord] (Orthodox [[icon]] and [[synaxarion]])

; Mapokeo
* [https://web.archive.org/web/20080304151920/http://www.greekorthodox.org.au/general/livinganorthodoxlife/liturgicalmeaningofholyweek/saturdayoflazarus Liturgical Meaning of Holy Week (Greek Orthodox Archdiocese of Australia)]
* [http://www.armenianchurch.net/worship/easter/index.html Easter in the Armenian Orthodox Church] {{Wayback|url=http://www.armenianchurch.net/worship/easter/index.html |date=20060129112415 }}
* [http://www.newadvent.org/cathen/05224d.htm Roman Catholic View of Easter] (from the ''[[Catholic Encyclopedia]]'')
* [http://www.belarus.by/en/press-center/photo/believers-consecrate-eater-repast_ti_72_0000000326.html Easter in Belarus: In Pictures] {{Wayback|url=http://www.belarus.by/en/press-center/photo/believers-consecrate-eater-repast_ti_72_0000000326.html |date=20120604212653 }} on the [http://www.belarus.by/en/ official website of the Republic of Belarus] {{Wayback|url=http://www.belarus.by/en/ |date=20180115201716 }}
* [http://culture.pl/en/article/polish-easter-traditions Polish Easter Traditions]

; Hesabu
* [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/easter/eastercalculator.htm A Perpetual Easter and Passover Calculator] Julian and Gregorian Easter for any year plus other info
* [https://web.archive.org/web/20031202162538/http://www.ely.anglican.org/cgi-bin/easter Almanac—The Christian Year] Julian or Gregorian Easter and associated festivals for any year
* [http://www.assa.org.au/edm.html Easter Dating Method] {{Wayback|url=http://www.assa.org.au/edm.html |date=20120314142053 }} for calculator
* [http://aa.usno.navy.mil/data/docs/easter.php Dates for Easter 1583–9999] {{Wayback|url=http://aa.usno.navy.mil/data/docs/easter.php |date=20071014191355 }}
* [http://www.noeticspace.com/paschalion Orthodox Paschal Calculator] Julian Easter and associated festivals in Gregorian calendar 1583–4099
{{mbegu-Ukristo}}
[[Category:Ukristo]]
[[Category:Kalenda]]
[[Category:Sikukuu za Ukristo]]</text>
      <sha1>rdce077zu2ovnffjb67gpugwkhnszkg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utendi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2634</id>
    <revision>
      <id>1607131</id>
      <parentid>1100525</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:37:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tenzi maarufu za Kiswahili */</comment>
      <origin>1607131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2743" sha1="11cfzv1174q7imxwlmgbe3x1ltnr2ss" xml:space="preserve">'''Utendi''' (pia: '''utenzi'''; kutoka [[kitenzi]] &quot;kutenda&quot;) ni aina ya [[ushairi]] na [[tanzu]] mojawapo ya [[fasihi simulizi]]. Kwa kawaida, utendi husimulia [[maisha]] na matendo ya mhusika [[shujaa]] au wa [[kisasili|visasili]]&lt;ref&gt;Knappert (1967)&lt;/ref&gt;. 

Maarufu katika [[fasihi]] ya [[Ulaya]], kuna tendi kama ''wimbo wa [[Troya]]'', ''wimbo wa [[Odisei]]'' na wimbo wa [[kabila]] la ''[[Nibelungi]]''; [[India]] kuna ''wimbo wa [[Mahabharata]]''; [[Afrika]] kuna ''[[utendi wa Sundiata]]'' na ''wimbo wa [[Oduduwa]]''. Hizo zote mara nyingi hudondolewa kama mifano ya utendi. 

Siku hizi hata [[riwaya]] au [[filamu]], hasa kama ni ndefu sana pamoja na [[wahusika]] wengi au nyakati nyingi, huitwa utendi.

Kwa [[Wakristo]] wanaotumia [[Kiswahili]] [[tahajia]] &quot;utenzi&quot; inataja hasa nyimbo za kiroho.

==Tenzi maarufu za Kiswahili==
*[[Utenzi wa Tambuka]] ([[kazi]] ya [[Bwana Mwengu]], [[karne ya 18]])
*[[Utenzi wa Shufaka]] ([[mtunzi]] na [[wakati]] hawajulikani)
*[[Utenzi wa Mwanakupona|Utenzi wa Mwana Kupona]] (kazi ya [[Mwana Kupona]], [[karne ya 19]])
*[[Utenzi wa inkishafi|Utenzi wa Inkishafi]] (kazi ya [[Sayyid Abdallah Bin Ally]])
*[[Utendi wa Fumo Liyongo]] (kazi ya [[Muhamad Kijumwa]])
*[[Utenzi wa Hayati Sokoine]] (kazi ya [[Charles Mloka]], [[karne ya 20]])
*Utenzi wa Enjili Takatifu, Ndanda Mission Press, 1962 (kazi ya [[Mathias E. Mnyampala]]) 
*Utenzi wa Zaburi, Ndanda Mission Press, 1965 (kazi ya Mathias E. Mnyampala) 
*[[Tenzi za Enjili]] (kazi ya [[Julius Nyerere]])
*[[Utenzi wa Hati na Adili]] (kazi ya [[Shaaban Robert]])
*[[Mwanangu Nakuusia]] (kazi ya [[Audax Kahendaguza Vedasto]])

== Tanbihi ==
&lt;references /&gt;

==Marejeo==
*Chum, Haji &amp; H.E. Lambert (1962). ''Utenzi wa vita vya Uhud (The epic of the battle of Uhud)'', collected and compiled by Haji Chum, edited with a translation and notes by H. E. Lambert. (Johari za Kiswahili, vol. 3). Nairobi.
* Gérard, S. (1976) &quot;Structure and values in three Swahili epics&quot;, ''Research in African Literatures'', 7, 1, 7-22.
*Knappert, Jan (1967). ''Traditional Swahili poetry: an investigation into the concepts of East African Islam as reflected in the Utenzi literature''. Leiden: Brill.
*Knappert, Jan (1977). ''Het Epos van Heraklios. Uit het Swahili vertaald in het oorspronkelijke metrum''. Amsterdam: Meulenhoff. (Dutch translation in the original [[meter (poetry)|meter]]).
*Knappert, Jan. (1999). ''A Survey of Swahili Islamic Epic Sagas''. Lewiston [etc.]: Edwin Mellen Press.
*Wamitila, K. W. (1999). &quot;A Rhetorical Study of Kiswahili Classical Poetry: An Investigation into the Nature and Role of Repetition&quot;, ''Research in African Literatures'', 30, 1, Spring 1999, 58-73.

{{mbegu-lugha}}
[[Category:Fasihi]]
[[Jamii:Fasihi ya Kiswahili]]</text>
      <sha1>11cfzv1174q7imxwlmgbe3x1ltnr2ss</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607301</id>
      <parentid>1607131</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tenzi maarufu za Kiswahili */</comment>
      <origin>1607301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="2zprxqmdjoarmqjvmqfz3caxa0mcgam" xml:space="preserve">'''Utendi''' (pia: '''utenzi'''; kutoka [[kitenzi]] &quot;kutenda&quot;) ni aina ya [[ushairi]] na [[tanzu]] mojawapo ya [[fasihi simulizi]]. Kwa kawaida, utendi husimulia [[maisha]] na matendo ya mhusika [[shujaa]] au wa [[kisasili|visasili]]&lt;ref&gt;Knappert (1967)&lt;/ref&gt;. 

Maarufu katika [[fasihi]] ya [[Ulaya]], kuna tendi kama ''wimbo wa [[Troya]]'', ''wimbo wa [[Odisei]]'' na wimbo wa [[kabila]] la ''[[Nibelungi]]''; [[India]] kuna ''wimbo wa [[Mahabharata]]''; [[Afrika]] kuna ''[[utendi wa Sundiata]]'' na ''wimbo wa [[Oduduwa]]''. Hizo zote mara nyingi hudondolewa kama mifano ya utendi. 

Siku hizi hata [[riwaya]] au [[filamu]], hasa kama ni ndefu sana pamoja na [[wahusika]] wengi au nyakati nyingi, huitwa utendi.

Kwa [[Wakristo]] wanaotumia [[Kiswahili]] [[tahajia]] &quot;utenzi&quot; inataja hasa nyimbo za kiroho.

==Tenzi maarufu za Kiswahili==
*[[Utenzi wa Tambuka]] ([[kazi]] ya [[Bwana Mwengu]], [[karne ya 18]])
*[[Utenzi wa Shufaka]] ([[mtunzi]] na [[wakati]] hawajulikani)
*[[Utenzi wa Mwanakupona|Utenzi wa Mwana Kupona]] (kazi ya [[Mwana Kupona]], [[karne ya 19]])
*[[Utenzi wa inkishafi|Utenzi wa Inkishafi]] (kazi ya [[Sayyid Abdallah Bin Ally]])
*[[Utendi wa Fumo Liyongo]] (kazi ya [[Muhamad Kijumwa]])
*[[Utenzi wa Hayati Sokoine]] (kazi ya [[Charles Mloka]], [[karne ya 20]])
*Utenzi wa Enjili Takatifu, Ndanda Mission Press, 1962 (kazi ya [[Mathias E. Mnyampala]]) 
*Utenzi wa Zaburi, Ndanda Mission Press, 1965 (kazi ya Mathias E. Mnyampala) 
*Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Mathayo, Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Mathayo]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho (kazi ya [[Julius Nyerere]]) 
*Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Marko, Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Marko]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho (kazi ya Julius Nyerere) 
*Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Luka, Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Luka]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho (kazi ya Julius Nyerere) 
*Utenzi wa Enjili Kadiri ya Utungo wa Yohana, Tafsiri ya kishairi ya [[Injili ya Yohane]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho (kazi ya Julius Nyerere) 
*Utenzi wa Matendo ya Mitume, Tafsiri ya kishairi ya [[Matendo ya Mitume]] - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho (kazi ya Julius Nyerere)
*[[Utenzi wa Hati na Adili]] (kazi ya [[Shaaban Robert]])
*[[Mwanangu Nakuusia]] (kazi ya [[Audax Kahendaguza Vedasto]])

== Tanbihi ==
&lt;references /&gt;

==Marejeo==
*Chum, Haji &amp; H.E. Lambert (1962). ''Utenzi wa vita vya Uhud (The epic of the battle of Uhud)'', collected and compiled by Haji Chum, edited with a translation and notes by H. E. Lambert. (Johari za Kiswahili, vol. 3). Nairobi.
* Gérard, S. (1976) &quot;Structure and values in three Swahili epics&quot;, ''Research in African Literatures'', 7, 1, 7-22.
*Knappert, Jan (1967). ''Traditional Swahili poetry: an investigation into the concepts of East African Islam as reflected in the Utenzi literature''. Leiden: Brill.
*Knappert, Jan (1977). ''Het Epos van Heraklios. Uit het Swahili vertaald in het oorspronkelijke metrum''. Amsterdam: Meulenhoff. (Dutch translation in the original [[meter (poetry)|meter]]).
*Knappert, Jan. (1999). ''A Survey of Swahili Islamic Epic Sagas''. Lewiston [etc.]: Edwin Mellen Press.
*Wamitila, K. W. (1999). &quot;A Rhetorical Study of Kiswahili Classical Poetry: An Investigation into the Nature and Role of Repetition&quot;, ''Research in African Literatures'', 30, 1, Spring 1999, 58-73.

{{mbegu-lugha}}
[[Category:Fasihi]]
[[Jamii:Fasihi ya Kiswahili]]</text>
      <sha1>2zprxqmdjoarmqjvmqfz3caxa0mcgam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orodha ya Watakatifu Wakristo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3736</id>
    <revision>
      <id>1607083</id>
      <parentid>1603423</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T12:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="376451" sha1="3o2cw5210a5w1zkp0h5lcj8629qn271" xml:space="preserve">'''Orodha ya Watakatifu Wakristo''' inataja kwa mpangilio wa [[alfabeti]] baadhi ya [[Watakatifu]], yaani watu wanaoheshimiwa na [[madhehebu]] mbalimbali ya [[Ukristo]] kama vielelezo vya [[uadilifu]] wa Ki[[injili]]. Orodha hii inakusudia kuonyesha pia kila mtakatifu huheshimiwa na nani.

[[Kanisa Katoliki]] linaheshimu watakatifu na [[wenye heri]] zaidi ya [[elfu]] [[kumi]], kati yao [[Papa|Mapapa]] 78. Habari fupi za baadhi yao zinatunzwa katika [[kitabu]] rasmi kinachoitwa [[Martyrologium Romanum]].
{{kigezo:Kutangaza watakatifu}}
Katika [[Makanisa ya Kiorthodoksi]] na ya [[Waorthodoksi wa Mashariki]] [[idadi]] ni kubwa zaidi kwa vile hakuna kanuni za kutangaza watakatifu kama zile zinazofuatwa na [[Papa]], ambaye amejiwekea [[mamlaka]] hiyo tangu [[Karne za Kati]]. Hapa wameorodheshwa wanaoheshimiwa walau na [[Kanisa]] moja wa [[kundi]] lake. Habari fupi za baadhi yao zinatunzwa katika [[kitabu]] kinachoitwa [[Synaxarion]].

[[Waanglikana]] walimtangaza mtakatifu mmoja tu (Mfalme [[Charles I wa Uingereza]]), lakini wanawatambua watakatifu wengine waliotangazwa kuwa watakatifu, hasa kabla ya [[Matengenezo ya Kiprotestanti]], kama wanavyofanya [[Walutheri]] na [[Wamethodisti]]. Madhehebu hayo na mengineyo yana [[marehemu]] wengine ambao bila kutangazwa rasmi wameingizwa katika [[kalenda ya watakatifu]] katika nchi moja au zaidi.

== Orodha ==
__NOTOC__{{compact ToC|side=yes|top=yes|num=no}}

=== A ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=10 | [[Waanglikana]]
! width=10| [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=10 | [[Waorthodoksi]]
! width=10| [[Wakatoliki]]
|-
|[[Abadir, Iraya na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abadiu wa Antinoe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abadiu wa Bilgai]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abaidus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Abako]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abaku]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abamun wa Tarnut]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abamun wa Tukh]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abanubi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abasad]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abashade]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abaskhiron]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abda (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abda (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Abda, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogeli na Abdala|Abdala wa Cordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abdala wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Abdas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abdel Messih El-Makari]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake|Abdhaykla]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abdia wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abdon na Senen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abeluzius]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Abensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abersi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamlacha|Abiatha]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Abibi, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abibi na Apoloni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Abibus wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugeni, Euganda na Abilandi|Abilandi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abili wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ablak]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abnodi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abo wa Tiflis]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake|Abondansi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na Irenei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi wa Como]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abra wa Poitiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Abrahamu, Ethnus na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu Fukara]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu mkaapweke]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Arbela]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Faiyum]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Farshut]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yakobo, Abrahamu na Yohane|Abrahamu wa Gamndui]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abrahamu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Kuro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Minuf]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Skete]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Absadi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abudemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Achadi wa Mt. Vikta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Achilas wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Achilas wa Skete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Achile Kiwanuka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Fortunati na Achilei|Achilei, Felisi na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Achilei mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Achindini, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ada wa Ethiopia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adalardo wa Corbie]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adalbert wa Magdeburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adalbert wa Prague]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adalberto wa Egmond]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adamu wa Fermo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adamu wa Guglionesi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adariki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Adaukti, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Adauti|Adauti na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Adauti wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Addai]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelaide Brando]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adelaide wa Italia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adelaide wa Vilich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Adelari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelelmo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adelfo wa Metz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelfo wa Remiremont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelino wa Celles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Adeodatus I|Adeodatus I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Adiuto, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adiuto wa Cava]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adiutus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adolfo Mukasa Ludigo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adolfo na Yohane]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adolfo wa Arras]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adolfo wa Osnabruck]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adomnani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adoni wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Adrami]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Adrasti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani, Vikta na Sekundili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adriani wa Hilvarenbeek]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adriano wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriano wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Adriano III|Adriano III]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adrioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aed wa Kildare]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aelredo wa Rievaulx]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aflahos na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Afra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afraate]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Afrodisi, Theodora na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro na Afrodisi|Afrodisi wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afrodisi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afrodisi wa Beziers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Aftoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Aftse|Aftse]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Agabi wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agabo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agape na Kionia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Agape wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa na wanae|Agapi, Basa na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Agapi wa Sebaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Agapio wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agapio, Sekondino na wenzao|Agapio wa Hispania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agapio wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti|Agapiti, Gaudensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Agapiti, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agapiti wa Palestrina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisisimo na Agapito|Agapito na Felisisimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Agapitus I|Agapitus I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Agapius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agata Chon Kyonghyob]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Kim Agi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Kwon Chini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Lin Zhao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatha mfiadini|Agata wa Catania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi Kannan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi Kyongi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi Sosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klementi na Agatanjelo|Agatanjelo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agathius]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Agatho|Agatho (Papa)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hor, Susia na wanao|Agatho, Hor na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Agatho na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho wa Aleksandria (patriarki)]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Agatho wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Agatodoro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Agatoni, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoni, Lusia na Diogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoni mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa, Paula na Agatonika|Agatonika, Basa na Paula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpo, Papilo na wenzao|Agatonika wa Pergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Agatopo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filo na Agatopodi|Agatopodi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatopodo na Theodulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agileus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agilolfo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agnelo wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agnelus mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes Cao Guiying]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes Kim Hyochu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes Le Thi Thanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Asizi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Poitiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Praha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agoardi na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agostina Pietrantoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agrari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agrikola wa Avignon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vitali na Agrikola|Agrikola wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agrikola wa Chalon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agrikola wa Nevers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Agripiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripina wa Mineo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripini wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripino wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agrisi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aidani wa Ferns]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aidani wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aigulfi na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aikardi wa Jumieges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ailbe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Airaldo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ajabeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Masula|Ajabosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ajeriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ajilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ajuture]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agoardi na wenzake|Ajibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Amida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Akasi wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Mileto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Sebaste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akebishma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Akile wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akilei wa Larissa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Akra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Akrates, Abrahamu na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Primo, Aksidi na Pasimoni|Aksidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuli wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akursius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Prokulo, Eutisi na Akusi|Akusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwila na Priska]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severianus na Akwila|Akwila wa Kaisarea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwila wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilina wa Byblos]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilino wa Evreux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albano Roe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Albano wa Uingereza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albano wa Mainz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albati wa Trapani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberiko Crescitelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberiko wa Citeaux]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Albert Lutuli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Alberti Chmielowski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberti wa Louvain]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto Hurtado]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto Mkuu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Butrio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Cashel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Montecorvino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Pontida]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Albino, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albino wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albinus wa Angers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albuino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aldegunda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aldelmo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alderiko wa Le Mans]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aldetruda wa Maubeuge]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aldo mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abba Alef|Alef]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Aleksanda I|Aleksanda I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Aleksanda, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfeo, Aleksanda na Zosimo|Aleksanda, Alfeo na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evensi na wenzake|Aleksanda, Evensi na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Aleksanda, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda Briant]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Aleksanda, Epimako na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Aleksanda, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patermuti na wenzake|Aleksanda, Patermuti na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda Sauli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao|Aleksanda, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Bergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Fiesole]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Aleksanda wa Filomelio na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Aleksanda|Aleksanda wa Frigia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Malko na Aleksanda|Aleksanda, Prisko na Malko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Aleksanda, Timolai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Lyon (+ 177)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Lyon (+ 178)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Makaa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Pidna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Sisili]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Aleksandra wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksandra wa Hesse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Aleksandra wa Misri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksi Falconieri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aleksi Toth]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Aleksi U Seyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aleksi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksi wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Alesi wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfayo na Zakayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfege wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfege wa Winchester]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfeo, Aleksanda na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alferi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfio na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfonsa Matathupadathu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso Maria Fusco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso Maria wa Liguori]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso Rodriguez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roko, Alfonso na Yohane|Alfonso Rodriguez-Olmedo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso wa Orozco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfredi Mkuu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alida Mkoma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alipi wa mnarani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alipius wa Thagaste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alcuin Mtakatifu|Alkwino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Almaki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nunilona na Alodia|Alodia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Beaulieu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Bertran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aloysius Gonzaga|Alois Gonzaga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois na Maria Azelia Martin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Maria wa Montfort]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Versiglia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alonio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alpino wa Chalons]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Altifridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Altmani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alveri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Amabili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amadeo wa Amidei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amalberga wa Maubeuge]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amandi wa Bordeaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amando na Juniano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amando wa Maastricht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jetuli|Amansi, Jetuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amansi wa Como]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amansi wa Rodez]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko na Amansyo|Amansi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amaranti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius|Amaranti, Sofroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Preieto na Amarino|Amarino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amasio wa Teano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amato Ronconi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amato wa Habend]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amato wa Nusco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amato wa Sion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amatori, Petro na Ludoviko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amatori wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi Edwadi Barlow]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi wa Agaune]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosio Fransisko Ferro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ambrosio Kibuuka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amedeo wa Lausanne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Amfamoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amfiani na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Amfiloki, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoes wa Skete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Amonaria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amonasi]]||&amp;nbsp;;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp
|-
|[[Amoni Abati]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Amoni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Amoni, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Amoni, Emiliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Dio na Amoni|Amoni, Fausto na Dio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina|Amoni na Modesti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Amoni, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Amoni, Tuliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zeno na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni wa Pentapoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Amonito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelius wa Abitina|Ampeli wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampeli wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelio mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelo wa Messina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Amundi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ana (nabii)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ana An Jiaozhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana An Xinzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Kim Changgum]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Pak Agi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Schaeffer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Wang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Anacletus|Anakleti (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anania wa Arbela]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anania wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake|Anania wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi balozi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi Dobi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi, Felisi na Digna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Anastasi, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Persia na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi II wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Anastasi wa Brescia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Schemaris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Sens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Sinai]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Anastasia, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisa na Anastasia|Anastasia na Basilisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasia wa Sirmio]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasia wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Anastasius I|Anastasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastazia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Anatilino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anatalo wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anatoli Kiriggwajjo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anatoli wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anatoli wa Laodikea]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anatolia na Viktoria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Anbes|Anbes]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Andeoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andoki, Tirso na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Andrea|Andrea Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Avellino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Bauer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Bessette]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Bobola]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Chong Hwagyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Corsini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Dung-Lac]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Andrea, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Hubati Fournet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ipasi, Asiani na Andrea|Andrea, Ipasi na Asiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Kaggwa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Kalibita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Kim Taegon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea na askari wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Nguyen Kim Thong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Tran Van Thong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Tuong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Krete]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Firenze]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Andrea wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Masula|Andrea wa Masula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Soveral na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Wang Tianqing]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Wouters]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrei Rublev]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Androniko, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Androniko na Athanasia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarako, Probo na Androniko|Androniko, Tarako na Probo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Androniko wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Andropelagia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anemondi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Anesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Anempodisto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anfiloki wa Ikonio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Angela Merichi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aniani wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aniano wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anibale Maria di Francia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Anikleto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Anicetus|Aniseti (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aniseti na Fosyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Aniseti wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aniseto Adolfo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anisi wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anisia wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anjela wa Foligno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anjela wa Msalaba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anjelo wa Acri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anjelo wa Yerusalemu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anjibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anna Line]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anoni wa Koln]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Anovi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansberto wa Rouen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anselm wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anselmi wa Lucca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anselmo wa Nonantola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ansfridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansgar Mtakatifu|Ansgar]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansovini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansuero na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antelmi wa Belley]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anthusa wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Antia na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antia|Antia na Eleuteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antidi wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antimo na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antimo wa Brantome]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antimo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Antiokiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko wa Anastasiopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko wa Sulcis]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antipa wa Pergamo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Anto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni Abati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni|Antoni, Andrea na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Antoni, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni Daniel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Kauleas]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni Kim Songu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Maria Claret]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Maria Zakaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Nguyen Dich]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Nguyen Huu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Gerace]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Hoornaert]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Kiev]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Lerins]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Mt. Ana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Nagasaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Antoni wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Padua]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kristofa, Antoni na Yohane|Antoni wa Tlaxcala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Weert]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Tertula na Antonia|Antonia, Emiliani na Tertula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonina wa Nisea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Antonini, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonini, Nisefori na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino Fantosati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Apamea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Firenze]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Piacenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Sorrento]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonio Gonzalez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Maria Gianelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Maria Pucci]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Primaldo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Vallesio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antusa wa Eskihisar]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antusa wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anubu mmonaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anububisoyo, Joji na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anyesi wa Montepulciano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Apiani wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apiani wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apiano wa Comacchio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Apodemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Apolinari, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolinari wa Ierapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolinari wa Ravenna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apolinari wa Valence]]||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apolinaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo mchungaji]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo (Biblia)|Apolo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo wa Bawit]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Apoloni, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abibi na Apoloni|Apoloni na Abibi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni na Filemoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Apoloni, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni wa Sardi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolonia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Apolonio, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apro wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apronia wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprunkulo wa Langres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abuna Aregawi|Aragawi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Arapolini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Arato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Arbasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arbogasti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ardani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ardo Smaragdo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aredi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ares, Promo na Elia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aresi na Rogati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Aresto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aretha mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arey]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Areyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Argimiro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus|Argirus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arialdo wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ariana mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ariani mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Arioni, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Arioni, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristarko wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristide wa Athens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristobulo wa Britania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristoni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Aritife]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arjeo, Narsisi na Marselino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Arkadi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadius wa Mauretania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkanjelo Tadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori, Arkelao na Felisisima|Arkelao, Gregori na Felisisima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fosyo, Arkelao, Kwirino na wenzao|Arkelao wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako na Arkelao|Arkelao wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkimino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkonsi wa Viviers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arkupo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armaeli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Armata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Temeda, Armeni na wenzao|Armeni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armentari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armini wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armogaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arnold Janssen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arnulfi wa Soissons]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arnulfo wa Gap]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arnulfo wa Metz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius na Aroni|Aroni wa Caerleon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arponi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arsasi wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni wa Armo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni wa Korfu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artelaide]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Artema]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artemi na Paulina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artemi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artemis Zatti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asafo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asela wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Asenei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aseolo na Asio|Aseolo]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi, Asiani na Andrea|Asiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erodioni, Asinkrito na Flego|Asinkrito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aseolo na Asio|Asio]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asisklo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Askla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asklepiadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Asklipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aspasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aspreno wa Napoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Asteksi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Asteri, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Asteri, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Asteri na Neoni|Asteri wa Egea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marinus na Asteri|Asteri wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asteri wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asteri wa Petra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Astio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Astusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atala wa Bobbio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Atalo, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Atalo, Zotiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi Bazzekuketta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ireus na Atanasi|Atanasi na Ireus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi wa Aleksandria|Atanasi I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Atanasi wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia wa Egina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atenodoro wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Atenodoro wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atenodoro wa Syria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atenogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Atevulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Athanasi wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Athanasi wa Mlima Athos]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Athenagora wa Athene]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Yustini na Atilano|Atilano Cruz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Atilano|Atilano wa Zamora]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro|Atne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atoni wa Pistoia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Atora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atrata]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Attalus wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aubati wa Avranches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Audactus wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Audifas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Audito wa Braga]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Auditori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Audomari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Augeni, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augin wa Klusma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Augulo]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuosi, Auguri na Euloji|Auguri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augusta na Faustina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Augusti, Primo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino Caloca]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino na Felisita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino Erlandsson]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Pak Chongwon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Roscelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Schoeffler]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agostino wa Hippo|Augustino wa Hippo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino Webster]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Yi Kwanghon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Yu Chinkil]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Zhao Rong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augusto Andrea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augusto Chapdelaine]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augusto wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augusto wa Caserta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aunakari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurea wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurea wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurea wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Aureli wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurelia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aureliano wa Arles]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aurelius wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aureus wa Mainz|Aureo, Yustina na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Auriga, Klaudia na Rutile]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ausani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Ausensi, Eustrasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao|Ausensi wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ausenti abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ausoni wa Angouleme]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auspisi wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auspisi wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Austindo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Austreberta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Austregesili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Austremoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Autberi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Autonomo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Autus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aventino wa Chartres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aventino wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktavi, Solutori na Aventori|Aventori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Avertino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aviti wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Avito wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Avitus mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== B ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Babila na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefina Bakhita|Bakhita]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bakus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Balbina wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baldomero wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baldwino wa Rieti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beato na Banto|Banto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bar Bashmin|Bar Bashmin na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bar Hadbesaba wa Erbil]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baradati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Barakio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Baralo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Barasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barbara Cho Chungi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Choe Yongi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Cui Lianzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Han Agi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Kim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Ko Suni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Kwon Hui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara wa Nikomedia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barbara Yi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Yi Chonghui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbasiani wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barbato]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Barhadbesaba wa Kashkar (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Barhadbesaba wa Kashkar (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Bariko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barlaam wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Barnaba|Barnaba Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baronsi na Desideri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barsanufi wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barsauma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Barsen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barsimeo wa Edessa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bartholomayo Chong Munho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Bartolomayo|Bartolomayo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bartolomea Capitanio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bartolomeo Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bartolomeo wa Simeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Basa, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa na wanae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa, Paula na Agatonika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bashinuna]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Basiani, Primitivi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano wa Lodi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basila wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basila wa Srijem]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilei wa Amasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jovino na Basileo|Basileo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Basili, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili Mzee]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili na Prokopi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili wa Antiokia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili wa Ostrog]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nino na wenzake|Basilia, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilide wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Basilide wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilide wa Lori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisa na Anastasia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Basilisa|Basilisa na Juliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na Basilisa|Basilisa wa Galatia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Basilisa wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisa wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisko wa Gumenek]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basino wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Basoes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Bastami]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Bastamoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Batazoni, Palemoni na Garuma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Batilde]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Batista Varano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Baudeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bauli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bavo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bazalota na Eufemia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Bazili wa Pario]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Bazili wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beano wa Ireland]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Beati, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beato na Banto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beatriz wa Silva]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Beatus, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beatus wa Vendome]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sharbel na Bebaya|Bebaya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beda Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beda Mhashamu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bega wa Andenne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bega wa Cumbria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helaniki na Begei|Begei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Belfius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Beliko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Belino wa Padova]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benani wa Armagh]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikta Cambiagio Frassinello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikta Hyong Kyongnyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikta wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Benedikto II|Benedikto II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Biscop]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Menni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Mwafrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zoeradi na Benedikto|Benedikto na Zoeradi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Aniane]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Antella]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Avignon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Herbauge]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto, Yohane na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Yosefu Labre]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benignus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benilde wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benildo Romancon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beninyo wa Dijon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beninyo wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beninyo wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benito wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benjamini Juliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beno wa Meissen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benvenuto Scotivoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benwadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benyamini na Bejoki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benyamini I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Benyamini II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Benyamini wa Argol]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berardo mfiadini|Berardo wa Carbio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Berectina wa Abitina|Berektina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berengari wa Saint-Papoul]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beresi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berilo wa Catania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berkari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berlinda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bernadeta Soubirous]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernadi wa Parma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernard Due Van Vo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardino Realino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardino wa Siena]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo Tolomei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Alzira]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Clairvaux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Corleone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Menthon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Tiron]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bernika, Prosdoka na Domnina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bernodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berta wa Blangy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bertila wa Maroeil]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bertino wa Sithieu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bertulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Besa wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu, Priori na Besarioni|Besarioni, Yosefu na Priori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Besarioni wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Besas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bessus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Betari wa Chartres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Betirani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Betrandi wa Comminges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Betrandi wa Garrigues]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Betselote na Honori]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Bianori na Silvani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bili wa Vannes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Birgita wa Uswidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Birinus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didara, Bisoe na Nor|Bisoe, Didara na Nor]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Bishoy na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa|Bistamonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bladolfo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Blaise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Blandina wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Blanka]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blasto na Diogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blesila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blimondi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bogumili]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bona wa Pisa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonaventura wa Bagnoregio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonaventura wa Meako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonfili]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Boniface I|Bonifasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Boniface IV|Bonifasi IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifas mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasi, Tekla na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Bonifasi wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasi wa Sicilibba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasi wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasia Rodriguez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonito wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bononi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi, Zosima na Bonosa|Bonosa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonoso wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Boris na Gleb]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Bosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Bosba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Bosimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Botvidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Branoki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brauli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brendan Baharia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bretanioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brigida wa Kildare]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brigo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brinolfo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brisi wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bruno Sserunkuma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Cologne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Querfurt]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Segni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Wurzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Buonfiglio wa Monaldi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Burkado wa Wurzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== C ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Carlo Acutis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Cesidio Giacomantonio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Chad wa Mercia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Charles de Foucauld]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charbel Makhlouf]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charles I wa Uingereza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Charles Cho Shinchol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charles Garnier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charles Hyon Songmun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nazari na Chelsi|Chelsi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Chi Zhuze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Cuthbert Mayne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Cuthbert wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== D ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Dacianus wa Abitina|Dachani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo, Dada na Kwintiliani|Dada]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dado]] (Ouen wa Rouen)||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dafrosa wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Dagioni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dagobert II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dalmasi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dalmasi wa Pavia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Damaris]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Damasus I|Damasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Damasi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Damian de Veuster]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Damiani Nam Myonghyok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Damiani wa Afrika]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Damiani wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Damiano wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danakte]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Daniel Comboni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Danieli Fasanella na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Danieli, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Bangor]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Mnarani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Danieli wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Padua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Skete]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Danilo II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Krisanto na Daria|Daria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Dasi, Juliani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Dasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio, Zotiko na Kayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasya wa Tanda]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Dasyo wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dativa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Dativus, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dativus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dato wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Datulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Daudi I wa Uskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Daudi Galvan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi Lewis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi Uribe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi wa Thesalonike]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Daudi wa Uswidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi wa Wales]] (Dewi)||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karalampo na wenzake|Daukto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake|David Roldan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Davini wa Lucca]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Defendente]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Defensa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deikolo abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deklan wa Ardmore]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dekoroso wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Delfino wa Bordeaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetri wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Demetri wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Demetria, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetria wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetrius I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetrius wa Thesalonike]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demiana|Demiana na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Demokrito na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Denis, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Denis wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Denis wa Paris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Denisi, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Denisi wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Denisi wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Denisi wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodati wa Nevers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodati wa Nola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodato wa Blois]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodato wa Ruticinium]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Deogratias wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baronsi na Desideri|Desideri na Baronsi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Festo na Desideri|Desideri wa Benevento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Desideri wa Langres]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Desideri wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo|
|-
|[[Desiree wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Desiree wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deusdedit wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Deusdedit wa Montecassino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Devota wa Mariana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diarmaid]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didara, Bisoe na Nor]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Didier wa Cahors]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Didimo, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori, Diomede na Didimo|Didimo, Diodori na Diomede]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Didimo, Emiliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didimo Kipofu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Didimo, Theodora na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didimo wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diego wa Alkala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dietrich Bonhoeffer]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Difilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emerita wa Roma|Digna wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Digno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa|Dilbamonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dimani wa Connor]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dimfna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Dio na Amoni|Dio, Fausto na Amoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dio Mtendamiujiza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori, Diomede na Didimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Diodori, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori na Rodopiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Diodoro wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Diodoto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Diogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Diogeni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorensi na Dioklesyani|Dioklesyani wa Osimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori, Diomede na Didimo|Diomede, Diodori na Didimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Diomede, Pristi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diomede wa Nisea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Dionysius|Dionisi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Dionisi, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Dionisi, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demokrito na wenzake|Dionisi, Demokrito na Sekundo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi|Dionisi, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisi na wenzake (27 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionysius Mwareopago|Dionisi Mwareopago]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisi Ssebuggwawo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Dionisi, Theodori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Dionisya, Epimako na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Dionisi wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Dionisya wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisya wa Vita na wenzake|Dionisya wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Dionusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoridi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoro I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Dioskoro II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Afesi na wenzake|Dioskoro, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Dioskoro, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake|Dioskoro, Arseni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro|Dioskoro, Eroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoro mfiadini (20 Agosti)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Dioskoro wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Dioskoro wa Pamfilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoro wa Qais]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei|Disei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Disibodo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mames na Diskus|Diskus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dismas Mtakatifu|Dismas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dodati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo na Domasi|Domasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Domati, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domesi Mganga]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domesi wa Nusaybin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Domesi wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Dominanda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Dominika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Buy Van Uy]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Cam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Dinh Dat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Guzman]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Henares]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Huyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Ibáñez de Erquicia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Loricatus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Mao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Mau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Ngon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nguyen Van Hanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nguyen Van Xuyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Ninh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Pham Thong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Savio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Tori]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Trach]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Tuoc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko wa Calzada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko wa Silos]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko wa Sora]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domisiani wa Bebron]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domisyano wa Melitene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Domni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domnina wa Ainvarza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domnini wa Digne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Vinsenti na Domninus|Domninus na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domnio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani na Rogasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani wa Chalons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Donasiani wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Donata, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Donata, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Donata, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Donati, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Donati, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Donati, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani, Donati na Rufini|Donati, Epifani na Rufini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Donati, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Justus na Herenas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Donati, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Donati, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Makari na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Donati, Manilo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Donati, Mansueti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Donati|Donati na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papias na Donati|Donati na Papia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Donati, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati|Donati, Taski na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Donati, Viktorini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Arezzo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Eurea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kopriko, Vikta na Donati|Donati wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Donatila, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima, Donatila na Sekunda|Donatila wa Taburba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato Mskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo na Donato|Donato na Primo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Donato wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato wa Sisteron]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donini wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donini wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donino wa Fidenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donino wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donulus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dorimedonti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotea na Theofili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotea wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Doroteo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotheo wa Gaza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Dorotheo wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Dorotheo na Gorgoni|Dorotheo wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotheo wa Turo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dositeo wa Gaza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Drogo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Droktovei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Droside]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Drostano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Drusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati|Dubitati, Taski na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dunstan wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Dusisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Duthak]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== E ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Eata]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebediesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (mmonaki)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eberigisili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ebrolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edbati wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edburga wa Winchester]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edda wa Winchester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edesi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edilburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edith Stein]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Editha]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmund Rich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmund wa Anglia Mashariki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edmundi Arrowsmith]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmundi Campion]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmundi Gennings]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edward Muungamaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edward Shahidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Efebo wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Efisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Efrem wa Syria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Efremu, Basili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Egbert wa Ripon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Egesipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi Maria wa Mt. Yosefu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egwini wa Evesham]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ekembodo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eklesio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Ekomei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao|Ekomini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ekwisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eladi wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eladi wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Elafa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Elasipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eldrado]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helier Mtakatifu|Eleri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elesbaan]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eleukadio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eleuteri|Eleuteri (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Eleuteri, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Iliriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Paris]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Spoleto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Tarsia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Tournai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ares, Promo na Elia|Elia, Aresi na Promo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia Facchini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elia na Simeoni Afamarie]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Elia na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Elia, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia, Paulo na Isidori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia Speleota]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia wa Enna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Eliabu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Masula|Eliani wa Masula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Eliasi, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eliena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elifi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eligius wa Noyon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elikonida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao|Elio, Peleo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eliodori wa Altino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti (Injili)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elizabeth Ann Seton]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti Chong Chonghye]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti Qin Bianzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Schonau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Ureno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Elizabeti wa Utatu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elpidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Elpidi, Basili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermogene na Elpidi|Elpidi na Ermogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Elpidi, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Elpidiforo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Eluri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elzeari wa Sabran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Gonzalez Garcia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Le Van Phung]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Miguez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake|Emanueli Morales]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Trieu Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Embakomu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Emebati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emelia Mtakatifu|Emelia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Emeramo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emerensyana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeriko wa Hungaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emerita wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Emeriti, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti|Emeriti, Gaudensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeritus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeteri na Seledoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emila na Yeremia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi|Emili, Marina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emilia wa Vialar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emilia wa Villeneuve]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emiliana wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Emiliani, Hugal na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Tertula na Antonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Cogolla]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Kuziko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Valence]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Vercelli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasto na Emilio|Emilio na Kasto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emma wa Gurk]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emma wa Lesum]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emmeram wa Regensburg]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Enda wa Aran]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eneko wa Onya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Engelbert wa Cologne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Engrasya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Enodi wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Enriko wa Osso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eoni wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epafra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epafrodito|Epafrodito wa Filipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Epafrodito wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eparki wa Angouleme]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epeneto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani, Donati na Rufini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Epifani wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani wa Salamina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifanio wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Epikari na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikari wa Bizanti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Epikteto, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epipodi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani wa Salamina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galatio na Episteme|Episteme]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Babila na wenzake|Epoloni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erakla wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi|Erakli, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erakli na Paulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Eraklide wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erardo Mskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erasmo wa Formia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erasto wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Eredina|Eredina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erembati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erentruda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erik IX]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Erkolani wa Brescia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erkolano wa Perugia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erkonvaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake|Erkulano wa Fiumicino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Ermagora|Ermagora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermelandi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermenfridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermengild]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermengol wa Urgell]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ermes wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermia wa Gumenek]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Ermia wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermili na Stratoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermogene na Elpidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodota na wanae|Ermogene, Theodota na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro na Ermogene|Ermogene wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Ermoji]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erodioni, Asinkrito na Flego]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Erone wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Esanto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Esas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki, Pakomi na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki wa Sinai]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Esikyo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Espagathus wa Lyon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Espero, Zoe na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperansi wa Cingoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperansi wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Esuperi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini, Esuperi na Felisiani|Esuperi, Severini na Felisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperi wa Bayeux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperi wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Esyo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Etbini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Etelwoldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Eteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ethelbert wa Kent]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ethelreda wa Ely]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Ethnus, Abrahamu na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eubulo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eudokia wa Heliopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Eudoimoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Eudomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eudoni abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Eudosi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia|Eudosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bazalota na Eufemia|Eufemia na Bazalota]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eufemia wa Kalsedonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Eufra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrasi na Klarus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Eufrasi, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrasi wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Eufrasia wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrasia wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufroni wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrosina wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugeni, Euganda na Abilandi|Euganda]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eugeni, Euganda na Abilandi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Migdoni na wenzake|Eugeni, Migdoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Eugeni, Eustrasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Eugeni wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugeni wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Eugenia, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugenius wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena, Hermogene na Eugrafo|Eugrafo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukari wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eugene I|Eujeni I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Eujeni, Basili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujeni Mazenod]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Eujeni, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujeni wa Ardstraw]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Eujeni wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujeni wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Eujeni wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujenia wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukari wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukeri wa Lyon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukeri wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulalia wa Barcelona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulalia wa Merida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulampi na Eulampia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Eulogi, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulogi wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulogi wa Edessa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulogi wa Kordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuosi, Auguri na Euloji|Eulogi wa Tarragona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eumasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eumeni wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eumeni wa Gortina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Eunisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Eunuko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Eunus|Eunus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Euplo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Eupolo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Euprepi wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Euprepi wa Verona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eupsiki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eurosia wa Jaca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eusebius|Eusebi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Eusebi, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Eusebi, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Karalampo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Fano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Kaisarea]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eusebi wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Viktorsberg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebia wa Hamay]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebia wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebius wa Vercelli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusigni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Eusiri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustaki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi wa Luxeuil]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Eustasi wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi White]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eustoji II]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustoki wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustokia Calafato]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eustokya wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustolia na Sopatra]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustorji wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi Mtendamiujiza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi wa Sufres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Como]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Eutiki wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Eutiki wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Trasacco]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Eutikiani, Arkadina wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Filipo na Eutikiani|Eutikiani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eutychian|Eutikiano (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Eutiko, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiko, Fortunati, Saturnini, Marsia, Vikta, Stefano na Januari|Eutiko, Fortunati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei|Eutiko, Modesti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutikyo shemasi mdogo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutikyo wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutimi Mkuu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutimi wa Sardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutimio wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutisi wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokulo, Eutisi na Akusi|Eutisi wa Pozzuoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleoniki na Eutropi|Eutropi wa Amasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tigri na Eutropi|Eutropi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi wa Orange]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi wa Saintes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi, Zosima na Bonosa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Eutropia wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eva wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evagri wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kresenti na Evagri|Evagri wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Evangeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Evaristus|Evaristi (Papa)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Evaristi wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Evasi, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Evasi, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evasi na Privati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evelio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Evelpisto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evensi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evermodo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Evesi wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtakatifu Evilasius|Evilasius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodota na wanae|Evodi, Theodota na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evodi wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Evodi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Evolesus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evurzi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ewadi na Ewadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ewen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ewostatewos]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Ezana]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Ezekieli Moreno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== F ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Papa Fabian|Fabiani (Papa)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Fabiani, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fabius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fahitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Faina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fakundi na Primitivi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Famiano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fana wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fandila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fantino Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fantino Mzee]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fara]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fasilides wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fausta wa Bourges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausta wa Kuziko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustina Kowalska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Liberata na Faustina|Faustina wa Como]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Faustini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Faustini, Lusius na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini na Jovita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini na wenzake 44]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali|Faustini, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Faustini na Nafiani|Faustini, Saturnini na Nafiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao|Faustini, Simplisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustiniani wa Bologna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Dio na Amoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Januari na Marsiali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto shemasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto wa Riez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Febadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Febe (Biblia)|Febe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Febronia wa Akhmim]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Febronia wa Nusaybin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fedele wa Como]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Federiko wa Utrecht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felichisima wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felichisimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felikola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felimi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felino na Grasyano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Felix I|Felisi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Felix III|Felisi III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Felix IV|Felisi IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Felisi, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Felisi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andoki, Tirso na Felisi|Felisi, Andoki na Tirso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Felisi, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Felisi, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Felisi, Epikteto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Fortunati na Achilei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti|Felisi, Gaudensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Felisi, Kalepodi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Felisi, Katulino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Felisi, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Felisi, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Felisi, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Felisi, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Felisi, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi|Felisi, Marina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi mfiadini (3 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Feliche Mwafrika|Felisi Mwafrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Adauti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Genadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Regula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus|Felisi, Narsisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Felisi, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Felisi, Revokati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Felisi, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Felisi, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Felisi, Veruli na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao|Felisi, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Abbir]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Como]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felix wa Cantalice|Felisi wa Cantalice]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Felisi wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Dunwich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Gerona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Nantes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Nicosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Nola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Felisi wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Split]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Susa]] (askofu)||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Felisi wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Thibiuca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Toniza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Fortunati|Felisi wa Vicenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Felisi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Felisi, Yustino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao|Felisia na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Felisiani, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini, Esuperi na Felisiani|Felisiani, Severini na Esuperi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani wa Foligno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo na Felisiani|Felisiani wa Mentana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori, Arkelao na Felisisima|Felisisima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisisimo na Agapito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felista Mtakatifu|Felisita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Felisita, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino na Felisita|Felisita na Augustino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Felisita, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisita wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ferdinando III wa Kastilia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fereolo wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fermo wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli na Ferusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli wa Grenoble]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli wa Limoges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ferreol wa Uzes|Fereoli wa Uzes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Feruchi wa Mainz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli na Ferusi|Ferusi na Fereoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina|Festina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Festo na Desideri|Festo wa Benevento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Festo|Festo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiakri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fibisi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|- 
|[[Fidelis wa Sigmaringen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fides wa Agen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfio na wenzake|Filadelfi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filani wa Pittenweem]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filarete wa Seminara]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filastri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filemoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filibati wa Jumieges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Filipa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani na wenzake|Filipiani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipina Duchesne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo Benizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo Evans]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gayo, Joviani na Filipo|Filipo, Gayo na Joviani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Howard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Filipo, Italo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Filipo, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo mfiadini (13 Septemba)|Filipo mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Minh Van Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Filipo|Filipo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo na watoto kumi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Neri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo|Filipo, Niseta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Filipo, Silano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Smaldone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo wa Agira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo na Herme|Filipo wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Filipo na Eutikiani|Filipo wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo Zhang Zhihe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filo na Agatopodi|Filo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filogoni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filomena wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filomeno wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filoromus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filothea wa Athene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Filothei wa Pemdje]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao|Filotheo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filotheo wa Durunka]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Romano wa Samosata|Filotheo wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fina mtakatifu|Fina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Finano wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Finbari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fintano wa Clonenagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fintano wa Doon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorensi na Dioklesyani|Fiorensi wa Osimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorensi wa Poitiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasio na Fiorenso|Fiorenso wa Bonn]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorenso wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Fiorenso wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorenso wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorentino wa Bremur]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorenzo wa Nebbio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmina wa Amelia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Firmini, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmini wa Amiens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmini wa Metz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmino wa Mende]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmino wa Uzes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Firmus, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmus wa Tagaste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Fisosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flavi Klementi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flavi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flavia Domitila]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Flaviani, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flaviani wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flaviano wa Kostantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flaviano wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Flavio Latino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erodioni, Asinkrito na Flego|Flego]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensiani wa Midila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flora na Maria|Flora wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Florensi, Yustino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Cahors]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Orange]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Strasbourg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Semina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Florenti, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Florenti wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florentina wa Cartagena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Floriani wa Lorch]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Floridi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Floro wa Lodeve]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Floskolo wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Foibamoni wa Asiut]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Foibamoni wa Preht]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fokas wa Sinope]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Folko Scotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Fortunansiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Fortunati, Adaukti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Fortunati, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Fortunati, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Fortunati, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Fortunati na Achilei|Fortunati, Felisi na Achilei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia|Fortunati, Lusioli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Ermagora|Fortunati wa Akwileya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Lusiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Marsiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati, Felisi, Silvi, Vitalis, Apolo, Isaki na Krotate|Fortunati, Silvi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Fortunati, Viktorini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati wa Montefalco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Fortunati wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati wa Todi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Fortunati|Fortunati wa Vicenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunato wa Fano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunatus wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Fortuni, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Fortuni, Noblus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Foskolo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fosyo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Fosyo, Arkelao, Kwirino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Fosyo, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Fosyo wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frambodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frances Cabrini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Franka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Franko wa Assergi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransiska wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransiska wa Sales Aviat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Adauktus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Antoni Fasani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Blanco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Borja]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Caracciolo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Chieu Van Do]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Choe Kyonghwan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Coll]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko De Geronimo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Diaz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Fogolla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Gil de Frederich]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Ha Thong Mau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Isidore Gagelin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Jaccard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Maria wa Camporosso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Marto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane-Fransisko-Regis Clet|Fransisko Regis Clet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Saveri Maria Bianchi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Serrano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Shoyemon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Solano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Spinelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Trung Von Tran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Asizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Laval]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Meako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Mt. Mikaeli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Paola]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Roye]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Sales]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Xavier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Zhang Rong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fraterno wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fredegandi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frediani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frezali]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Friardi na Sekondeli|Friardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fridesvida]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fridolini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frodobati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Froilano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aigulfi na wenzake|Fronjenti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fronti wa Perigueux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fronto na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Frontoni wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Fruktuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frumensi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoriani, Frumenti na wenzao|Frumenti wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuoso wa Braga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuosi, Auguri na Euloji|Frutoso wa Tarragona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Frunumi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fulbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fulgensyo wa Ruspe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fuljensi wa Ecija]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fulkrano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fursei abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== G ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Gabriel Abdel El-Metgaly]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli Malaika Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli VII wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli Lalemant]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli Taurin Dufresse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli wa Bikira Maria wa Mateso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli wa Ize]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaetano Catanoso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaetano Errico]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaetano wa Thiene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Gagus, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Gaiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Gajola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galatio na Episteme|Galatio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galatori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galdino wa Sala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Galgano Guidotti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Galikani mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Galinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galla wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gall Mtakatifu|Galus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galus I wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gangolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Garima|Garima]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Batazoni, Palemoni na Garuma|Garuma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gaspare Bertoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaspare del Bufalo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Ossero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Rimini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudioso wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudioso wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaugeriki wa Cambrai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaukeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gavino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ripsime na wenzake|Gayana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermes na Gayo|Gayo na Hermes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gayo, Joviani na Filipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Gayo, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Gayo, Timotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gayo wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelo wa Messina|Gayo wa Messina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gebardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gebre Menfes Kidus]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Tekle Hawarjat na Gebre Yohane|Gebre Yohane]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gelasius I|Gelasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Gelasi wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gelasi wa Nilopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Geltrude Comensoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gemma Galgani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Genadi|Genadi na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Genadi wa Astorga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Generali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Genetlio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Genoveva Torres Morales]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vitoriko na Fushano|Gensyano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[George mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[George El Mozahem]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[George Herbert]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Artilai na wenzake|Georgi, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geranus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gerardino wa Sostegno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Gerasi, Karitoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Gerasi, Revokati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gerasimo Palladas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Gerasimo wa Yordani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gerlako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Geroldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Geronsi, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Geronsi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geronsi wa Cervia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geronsi wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geronsi wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gertrudi wa Thuringia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gerulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gervasi na Protasi|Gervasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Getrude wa Nivelles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gibriani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Giganti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilbati wa Caithness]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gilbati wa Meaux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilbati wa Neuffonts]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilberti wa Sempringham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gilda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gildadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilduino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gimer]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Girgis wa Asiut na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kunialdi na Gisilari|Gisilari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gisleno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Givalius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Giyorgis wa Segla]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gliseri wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gliseria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Glodesinda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Goar]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Goardo na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gobani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gobati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godefrid Duynen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godefrid wa Melveren]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godeleva]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godfredi wa Amiens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godfredo wa Cappenberg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godric wa Finchale]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Goeriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Golveni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reinilde, Grimoaldi na Gondolfi|Gondolfi wa Saintes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gondulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gonsalo Garcia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gonzaga Gonza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godehard wa Hildesheim|Gotardo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gordiani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Gordiani wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gordio wa Kaisarea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Gorgoni, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Dorotheo na Gorgoni|Gorgoni wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gorgoni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gorgonia wa Nazienzi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Gorjo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gosbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gozelino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria na Grasya|Grasya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felino na Grasyano|Grasyano na Felino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grasyano wa Tours]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Grati wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grato wa Aosta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori I|Gregori I]] (Mkuu)||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori II|Gregori II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori III|Gregori III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori VII|Gregori VII]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori, Arkelao na Felisisima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Barbarigo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori Grassi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Gregori Maurus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Mletamwanga]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Mtendamiujiza]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Palamas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Gregori wa Agrigento]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Dekapoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Elvira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Gregori wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Narek]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Nazienzi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Nisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Spoleto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Tours]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Utrecht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grellan Mtakatifu|Grelan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Reinilde, Grimoaldi na Gondolfi|Grimoaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guarino wa Palestrina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Guarino wa Sion]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abba Guba|Guba]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gudene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gudula]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gulielmo wa Firenze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gumbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gumesindi na Servidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Gumus na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Gundekari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guntram]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Gurdino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guria na Samona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guthierni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwalfadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gwenog]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwenole]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwido Maria Conforti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gwido wa Anderlecht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwido wa Pomposa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwineari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwinliu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gyavira Musoke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== H ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Habetdeus wa Teudali]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Habib Girgis]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Habibu wa Edesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hallvard Mtakatifu|Halvard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Hani (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Hani (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamlacha|Hathes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hedwig wa Andechs]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hedwiga wa Polandi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Heimo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofili na Heladi|Heladi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helaniki na Begei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helena Mtakatifu|Helena]] ([[mama]] wa [[Konstantino Mkuu]])||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sentola|Helena na Sentola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helena wa Sinope]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Helena wa Uswidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Heliodori na Venusti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Heliodori wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Hemerioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Hemeteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heming]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri II]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri Morse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri Walpole]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri wa Ufini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Heraklemon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Herakli, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herakli na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Herakli, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Herakli, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Justus na Herenas|Herenas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Herenia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heribert wa Cologne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Herma wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herman wa Alaska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Hermani Yosefu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Herme, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo na Herme|Herme wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herme wa Numidia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Hermemfi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermes na Gayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermes wa Vidin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermione]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena, Hermogene na Eugrafo|Hermogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Hero]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake|Heroni, Arseni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heroni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Hervei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Hesiki, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hesiki wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Hesiki wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hidulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Hyginus|Higinius (Papa)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Hilarius|Hilari I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Hilari, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Hilari, Migdoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake|Hilari, Saloni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari na Tasyani|Hilari wa Akwileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Bremur]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Carcassonne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Mende]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Poitiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentini na Hilari|Hilari wa Viterbo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Hilaria, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Hilarini, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarion bin Saturninus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarioni Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarioni Mpya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo na Hilarioni|Hilarioni wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarioni wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Hilarioni wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilda wa Whitby]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hildegard wa Bingen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hildemarka]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilduadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hinemodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Hinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Hipeas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Hipereki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Hipoliti, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simfroni na Ipoliti|Hipoliti na Simfroni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hipoliti wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Hipus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honesto wa Nimes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorata wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Honorati, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Honorati, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Honorati, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Amiens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Buzancais]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Subiaco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Vercelli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Honori, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Honori, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Honori wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honori wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorina wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hor, Susia na wanao|Hor, Abahor na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Hor, Susia na wanao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Hor wa Nitria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Hormisdas|Hormisda (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hormisda wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Horpresi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Horsiesi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Hortulani wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Horus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Hospia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hubati wa Liege]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugo wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|
|-
|[[Hugo wa Lincoln]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hugolino mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hunfridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== I ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Ia wa Cornwall]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ia wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Iader]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ianuaria wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ibrahim El-Gohary]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Ida wa Herzfeld]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Idefonsi, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ifigenia wa Ethiopia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ignas Delgado y Cebrián]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas Kim Chejun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Laconi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Santhià]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Loyola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti na Ignasi|Ignasi wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ignasi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ildefonso wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ilidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iltruda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iluminata wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Imbenia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Imeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Indaleti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zenoni na wenzao|Ingene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Injenwino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Innocent I|Inosenti I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Inosenti askofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Inosenti, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Inosenti wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Inosenti wa Alaska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Inosenti wa Imakulata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Inosenti wa Tortona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Invensyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi, Asiani na Andrea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi wa Bitinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi wa Gangra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Iperki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abadir, Iraya na wenzao|Iraya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irenarki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Irene, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irene wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irene wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na Irenei|Irenei na Abondi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irenei wa Pentapoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irenei wa Srijem]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ireneo wa Lyons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ireus na Atanasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irmina wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irmingarda wa Koln]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isaka Jogues]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isaka Mdalmatia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka wa Kellia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Isaka wa Monteluco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka wa Ninawi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Isaka wa Tiphre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isarno wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Isauri wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Isaya, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Isicho wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidora mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidora Mpumbavu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake|Isidori, Arseni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia, Paulo na Isidori|Isidori, Elia na Paulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro|Isidori, Eroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Kio]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Pelusio]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Skete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidoro Mkulima]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidoro wa Sevila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Isiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Isitani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ismidoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ita wa Cluain]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Italiki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Italo, Zotiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Itamari wa Rochester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iveta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ivo Helory]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Iyasus Mo'a]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|}

=== J ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Jakuto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[James Nam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Janani Luwum]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Januari, Adaukti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Januari, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Januari, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Januari na Marsiali|Januari, Fausto na Marsiali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Januari, Filipo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Januari, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Januari, Katulino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Januari, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Januari, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano na Januari|Januari na Mariano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari na Marino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Januari, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari Sanchez Delgadillo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini|Januari, Severi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Januari, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Ianuarius wa Abitina|Januari wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari mfiadini|Januari wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari wa Turris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Januaria, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Januaria, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Januaria, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Janula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jean Baptiste Con]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jean-Charles Cornay]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jean-Louis Bonnard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Jelati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Jemini, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusia na Jeminiano|Jeminiano na Lusia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jenesi wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jenesi wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeradi Edwards]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi Majella]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi Sagredo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Brogne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Corbie]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Macon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Potenza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeremari wa Fly]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jerio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermana Cousin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Jermana, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jerlando wa Agrigento]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermani, Selestini na Santina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermaniko wa Filadelfia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Jermano, Donasyani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano na Randoaldo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano, Theofilo na Sirili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servando na Jermano|Jermano wa Cadiz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeromu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeromu Emiliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu Hermosilla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu Lu Tingmei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu wa Pratis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu wa Weert]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jetuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jiminyano wa Modena]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joakima wa Vedruna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joanisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[John Henry Newman]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joja wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anububisoyo, Joji na wenzao|Joji, Anububisoyo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji Limniota]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji Preca]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Joji wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Koziba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Mitilene]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Suelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Vabres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jokondiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Jokundi, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Jokundo wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jordano Ansalone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Josaphat Mtakatifu|Josaphat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jose Vaz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Josemaría Escrivá]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Josipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jovenale wa Narni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gayo, Joviani na Filipo|Joviani, Gayo na Filipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joviani wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joviniani wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jovino na Basileo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini na Jovita|Jovita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juan Diego]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Judikaeli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Judita Vannini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Judoki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Jukundi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Jukundi, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Jukundi, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Jukundi, Noblus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Julia, Katulino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Julia, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Julia, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julia Salzano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julia wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verisimo, Masima na Julia|Julia wa Lisboa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|- 
|[[Optati, Luperki na wenzao|Julia wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Juliana, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana Falconieri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo na Juliana|Juliana wa Akko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Cornillon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Firenze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Norwich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Juliana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani Alfredo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Juliani, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Juliani, Dasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Juliani, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Juliani, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina|Juliani, Modesti na Posina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Basilisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Eunus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Juliani, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani Saba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Ainvarza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Aleksandria (patriarki)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Masimiani na Juliani|Juliani wa Beauvais]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Brioude]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Cuenca]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Juliani wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Juliani wa Kapadokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Juliani wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Le Mans]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Misri na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Sora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Sesari|Juliani wa Terracina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Juliani wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Juliano wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julie Billiart]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julio Alvarez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julio wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julita na Kwiriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Julita wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julita wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Julius I|Julius I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Julius, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Julius, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Julius, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marusi, Restiti na Julius|Julius, Marusi na Restiti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Julius, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius na Aroni|Julius wa Caerleon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Julius wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Junipero Serra]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Polieni, Serapioni na Justili|Justili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justin mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justini wa Chieti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Justini wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justiniani I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Justiniani II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Justino de Jacobis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Justino Maria Russolillo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Justo wa Urgell]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justus wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juventino na Masimino|Juventino wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== K ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Kadoko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Caius|Kaio (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisari wa Bus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Kaldote]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaletriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Kalide]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Kalimako]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalimeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tirso, Leukio na wenzao|Kaliniko wa Apolonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na Basilisa|Kaliniko wa Galatia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko wa Gangra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Kaliniko wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Kaliniko wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliopi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Kalisti I|Kalisti I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalisti Caravario]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theodota na wanae|Kalisti, Theodota na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Kalisto wa Amorio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalistrato wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parteni na Kalogeri|Kalogeri wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalojero wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalojero wa Sisilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Kamaro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kameliano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kamili wa Lellis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kandida Maria wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kandida Mzee]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandida wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandida wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Kandidi, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Kandidi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Kandidi, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi na Piperioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kanio wa Atella]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Kanioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kanoaldi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kansyo na wenzake|Kansyanila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kansyo na wenzake|Kansyano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kansyo na wenzake|Kansyo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kanuti IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kanuto Lavard]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Kapitolini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Kapitoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Kapitulini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaprasi wa Agen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaprasi wa Lerins]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Karalampo na wenzao|Karalampo, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karalampo na wenzake|Karalampo wa Magnesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karagoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karanogi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karas mkaapweke]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Karauno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karilefi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Karini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karioni wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||||&amp;nbsp;
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Karisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Karisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karisima]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Karisimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Karito wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Karitoni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni wa Souka]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Karo, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karoli Borromeo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karoli wa Mlima Argus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karolo Lwanga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karolo Mkuu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karolo wa Sezze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karpo, Papilo na wenzao|Karpo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Karpofori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kartaki wa Lismore]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Cassianus wa Abitina|Kasiani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiani wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiani wa Imola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiani wa Tanja]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiano wa Benevento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasilda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasimir Mtakatifu|Kasimiri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Kasio, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasio na Fiorenso|Kasio wa Bonn]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasio wa Narni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Kasius, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Kasti, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasto na Emilio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori, Vikta na Rogasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori wa Apt]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori wa Karden]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Kastori wa mto Sava]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Kastrensi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastrese]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Kastrikio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastrisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasyo na Viktorini|Kasyo wa Clermont]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kataldo wa Taranto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katarina wa Uswidi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kateri Tekakwitha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Chong Choryom]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Labouré]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Tomas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Volpicelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Bologna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Genoa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Ricci]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Siena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Yi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katharine Drexel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Katula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Katulini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Katulus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio, Zotiko na Kayo|Kayo, Dasio na Zotiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Kayo, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Kayo, Sereali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Aleksanda|Kayo wa Frigia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Kremensi|Kayo wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kedroni wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Keladioni wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kelidona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kenelmi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaniko abati|Kenneth]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kentigerno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Keremone, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Keremoni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Keremoni wa Nitria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Kerkas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ketilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kevin wa Glendalough]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kieran Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kieran wa Saighir]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kiliani wa Wurzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kim Iulitta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kinga wa Hungaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agape na Kionia|Kionia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kiriako mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Espero, Zoe na wanao|Kiriako, Theodulo na wazazi wao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kizito]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klara wa Asizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klara wa Montefalco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klarensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaro wa Tours]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaro wa Vienne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Klasiki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Klaudi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Klaudi, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi wa Condat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Asteri na Neoni|Klaudi wa Egea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Lupersi na Viktori|Klaudi wa Leon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auriga, Klaudia na Rutile|Klaudia, Auriga na Rutile]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Klaudia wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Klaudiani, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Klaudiani|Klaudiani wa Hierapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Klaudiani wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia, Theodori na Klaudiani|Klaudiani wa Perge]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Klaudiano wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudina Thevenet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudio wa Colombiere]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Klaudio wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Klaudio wa mto Sava]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Clautus wa Abitina|Klauti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klelia Barbieri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Klementi I|Klemens I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klemens Maria Hofbauer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klemens wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klementi na Agatanjelo|Klementi wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klementi wa Ohrid]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleofa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleoniki na Eutropi|Kleoniki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleopatra wa Mlima Tabori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klinio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klod]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klodolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klotilda malkia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kluthi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao|Kodrati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kointa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolegus na Kolotus|Kolegus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koleta Boylet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Koliondola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Cloyne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Dromore]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Kilmacduagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Orkney]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koloman wa Stockerau]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolomba wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolomba wa Sens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolegus na Kolotus|Kolotus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolumba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolumba Kim Hyoim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kolumbani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koluthi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Koluti, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Koneksi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kongal]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Konkordi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konkordi wa Spoleto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konlaedo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kono wa Diano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kono wa Naso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kononi mtunzabustani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kononi wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konrad wa Parzham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Konradi wa Konstanz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konrado wa Piacenza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Konsesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Konsesi, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake|Konsesi, Saloni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Konstansi, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstanti wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Konstantino, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Konstantino wa Amorio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Britania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Konstantino wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Gap]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Murom]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kontardo wa Este]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Konvoyone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Patermuti na wenzake|Kopra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kopriko, Vikta na Donati|Kopriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korbiniani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korebus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Kordio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kordula wa Koln]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korentino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akida Korneli|Korneli (akida)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Korneli wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Korneli wa Wijk-bij-Durstede]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Kornelio|Korneli (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Kornelia, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Korona|Korona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Korus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Cosmas Mtakatifu|Kosma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kosma Takeya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kosma I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kosma II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kosma III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Koskoni, Zenoni na Melanipo|Koskoni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kostabile]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kostansi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kostanso wa Ancona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kostanso wa Aquino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kostanso wa Perugia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Kotili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Kremensi|Kremensi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Kresensi, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Kresensi, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Trier|Kresensi, Kostansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Kresensi, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Kresensi wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesto na Kresensya|Kresensya na Modesto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresensyano wa Turris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Kresenti, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao|Kresenti, Fidelis na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresenti wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresenti wa Bizasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresenti wa Myra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kresenti na Evagri|Kresenti wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Kresentiani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreshensi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Kreshensiani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni wa Tripoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Kresto, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresto na Papo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Krisanto wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Krisanto wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krisanto na Daria|Krisanto wa Roma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Krisini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krisogoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Krispini, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispini mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispini na Krispiniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Krispini wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispini na Krispiniani|Krispiniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispino wa Ecija]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispino wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispino wa Viterbo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Krispo wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti, Sabina na Kristeta|Kristeta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristina wa Bolsena]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristina wa Persia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Kristofa, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristofa Magallanes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leovigildi na Kristofa|Kristofa wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristofa wa Lisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristofa, Antoni na Yohane|Kristofa wa Tlaxcala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kristos Samra]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Krodegangi wa Metz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krodegangi wa Seez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kromasi wa Aquileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kroni wa Nitria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kronide, Leonsi na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Kronide, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Kronio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Krusesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Ksanthi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Ktesifoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kukufas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kunegunda wa Luxemburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kunialdi na Gisilari|Kunialdi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kunibati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kuro wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Kwadrati, Pristi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Aljeria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Athens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Herbipoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Utica]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwartilosa na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwarto (Biblia)]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kwarto na Kwinto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Kwieto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius|Kwinti, Sofroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani wa Rodez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo, Dada na Kwintiliani|Kwintiliani wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Kwintiliani wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Kwintini, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintino wa Vermand]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Kwinto, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Kwinto, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Kwinto, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwarto na Kwinto|Kwinto wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwiriaki wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Kwiriako, Marselino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Kwiriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Kwirili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Kwirini, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao|Kwirini wa Vexin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fosyo, Arkelao, Kwirino na wenzao|Kwirino wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwirino wa Roma (25 Machi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwirino wa Roma (30 Aprili)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwirino wa Sisak]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Kwirus, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwiteria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== L ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Ladislaus I wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Freising]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Maastricht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Vence]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Zaragoza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lamberti wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Lambese]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Lampasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landelini wa Crespin]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landelini wa Ettenheim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landeriki wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landrada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lanfranko wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lang Yangzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Largi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Lasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laudo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Launomaro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laura wa Mt. Katerina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Palasya na Laurensya|Laurensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Bai Xiaoman]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Company]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Giustiniani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Han Ihyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Huong Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Maiorano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti-Maria-Yosefu Imbert]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marsiali, Laurenti na wenzao|Laurenti, Marsiali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti wa Brindisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti na Ignasi|Laurenti wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Wang Bing]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Mfiadini|Laurenti wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lauriano wa Vatan]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laveri wa Grumento|Laveri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lawa-Krestos]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Lazaro wa Bethania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Kyoto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Serbia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Lea wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leandri wa Sevilia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leandro wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lebna Dengel]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Lebuino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lelia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo I|Leo I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo I wa Cava]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo II|Leo II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo III|Leo III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo IV|Leo IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo IX|Leo IX]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Leo, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo na Paregori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Catania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leobasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leodegar wa Autun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo Ignas Mangin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo Karasuma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Africo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Bayonne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Mantenay]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Mira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Sens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leobardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leobini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leokadia wa Toledo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leokrisya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leoluka]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonardi Veghel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leonardi wa Limoges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonardo Murialdo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leonardo wa Portomaurizio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Leonida, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Leonida wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonidas wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonides wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Leonila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonio wa Poitiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Ipasi na Theoduli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kronide, Leonsi na Serapioni|Leonsi, Kronide na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi wa Bordeaux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Camerino|Leonsi wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Leonsi wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Leonsi wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi wa Tarabulus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsya wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leopoldo III wa Austria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leopoldo Mandich]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leovigildi na Kristofa|Leovigildi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leto wa Nefta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leucho wa Brindisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Severus na Leucho|Leucho wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leudini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leufridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tirso, Leukio na wenzao|Leukio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberali wa Altino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberali wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberata mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberata na Faustina|Liberata wa Como]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Liberati wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao|Liberati, Fidelis na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberi wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Liberiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Liberius|Liberius]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Libertino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Libori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Libosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liboso wa Beja]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lidano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Lidia, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lidia wa Thiatira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lidwina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lidwini wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lifardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Likano|Likano]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Likarioni na Potamiona|Likarioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Liliosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Linus|Linus (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lioba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liseri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lisini wa Angers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Lisini, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Liteo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Litifridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Litori wa Tours]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liudgeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lodoviko Pavoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lomani wa Trim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lonjino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Lonjino wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lonjino wa Pamaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lorcán Ua Tuathail]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lorenzo Ruiz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Louis Martin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luchita]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Lucho, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Lucho, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Lucho, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolomei, Lucho na mwenzao|Lucho, Tolomei na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Lucho wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Lucius I|Lucius I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ludan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ludmila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ludolfo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amatori, Petro na Ludoviko|Ludoviko, Amatori na Petro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ludoviko Ibaraki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ludoviko wa Casoria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ludoviko wa Toulouse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luigi Guanella]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luigi Orione]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luigi Scrosoppi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luiji Maria Palazzolo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luis IX]] wa [[Ufaransa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo|Luis, Egidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luisa wa Marillac]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Alonso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Banabakintu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Hwang Soktu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka Kirby]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Loan Ba Vu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka mwinjili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka Thin Viet Pham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Demenna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Melicuccà]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Messina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Nicosia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Lukania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lukio wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lukio wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lukresia wa Merida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Lukresya, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lulo wa Mainz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Lupersi na Viktori|Lupersi, Klaudi na Viktori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupersi wa Eauze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Lupersi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupisino wa Condat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupisino wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Limoges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Sistov]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupulo wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupus wa Sens]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Filippini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Kim Kopchu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Kim Nusia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia na Jeminiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusia Pak Huisun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Wang Cheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Wang Wangzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia wa Sirakusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusia Yi Zhenmei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Lusiani, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Lusiani, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Lusiani, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Lusiani, Manilo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Lusiani, Sabino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Lusiani wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Lusiani|Lusiani na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Masimiani na Juliani|Lusiani wa Beauvais]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiano na Marsiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiano wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiano wa Lentini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Lusida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Lusila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiferi wa Cagliari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Lusio, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Lusiola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia|Lusioli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Lusius, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Lusius, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius|Lusius, Sofroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lutgarda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== M ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Mac Cairthinn wa Clogher]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Machani wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake|Machano, Abondi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Machano wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Machano wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Machano wa Konya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Madelberta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mael Ruain]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mael Ruba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Magarus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Cho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Du Fengju]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Han Yongi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Ho Kyeim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Kim Obi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Pak Pongson]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Sofia Barat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Son Sobyok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena wa Canossa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena wa Nagasaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Yi Yongdok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Yi Yonghui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Magina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maglori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magneriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Magnili, Nino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Magnili, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magnus wa Fuessen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magnus wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magnus wa Orkney]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano|Magnus wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Magnus wa Trani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magret Bays]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maimbodo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mainchin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Majoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maior wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Majoriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makanisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Makari II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Makari III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Donati, Makari na Theodori|Makari, Donati na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Makari, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Aleksandria|Makari Kijana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Makari, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Makari wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Collesano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Gent]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Fayum]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Pelekete]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Makaria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Makedoni, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makrina Mdogo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makrina Mkubwa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Makrobi, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Makrobi wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makroni wa Thoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Maksimila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maximilian Kolbe|Maksimiliani Maria Kolbe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maksimiliani wa Lorch]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maksimiliani wa Tebessa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maksimo Muungamadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Malakia wa Armagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Malardo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Malko wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Malko na Aleksanda|Malko wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Malko wa Maronia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Malo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maloni wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Maloso|Maloso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Mamari, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Mamari, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamas wa Awlatos]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mamas wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Mamasi wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamerto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mames na Diskus|Mames]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Mamili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamlacha]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Mamori, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manaeni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mancho wa Evora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Manea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Manilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Mansueti, Donasyani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Mansueti wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti wa Urusi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueto wa Toul]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mapaliko na wenzake|Mapaliko]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marana na Sira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Marcha]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marchano Yosefu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marcouf]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Mardoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Margareta wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margaret Clitherow]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margaret Ward]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margareta Maria Alacoque]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margareta wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margareta wa Uskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margarita Bourgeoys]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margarita wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Margarito Flores]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Cesolo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Città di Castello]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Cortona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Youville]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Mari (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Mari (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bikira Maria|Maria (mama wa Yesu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Adolfina Dierk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Alfonsina Danil]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Amandina wa Moyo Mtakatifu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Ana wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria An Guozhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria An Lihua]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Antonia wa Mt. Yosefu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Bernarda Buetler]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Bertila Boscardin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria binti Saturninus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria De Mattias]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Desolata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Dominika Mantovani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Dominika Mazzarello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Du Tianshi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Du Zhauzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Elizabeti Hesselblad]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Ermelina wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Eufrasia Pelletier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Eujenia wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Fan Kun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Fransiska wa Madonda Matano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Fu Guilin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Goretti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Guadalupe Garcia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Guliema Emilia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Guo Lizhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Katharina Kasper]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Klara Nanetti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Kresensya Hoess]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Maajabu wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Magdalena]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Magdalena Postel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Magdalena wa Pazzi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Mikaela Desmaisieres]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Msulubiwa Di Rosa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria na Grasya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Pak Kunagi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Qi Yu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Rivier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Maria, Senofonte na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Teresa Chiramel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Amani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Bethania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Maria wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Kleopa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flora na Maria|Maria wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Msaada]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Msalaba MacKillop]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Mt. Natalia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Mt. Yusto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Mlima Karmeli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Purisima]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Umwilisho Guyart]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Maria wa Yesu Ekaristi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Wang Lizhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Won Kwiim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yi Indok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yi Yonhui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yosefa Rossello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yosefa wa Moyo wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zhao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zhao Guozhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zheng Xu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zhou Wuzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mariam Baouardy]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Mariani, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano na Januari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Mariano wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marie-Nicolas-Antoine Daveluy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina wa Allariz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina wa Bitinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina wa Omura]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari na Marino|Marino na Januari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marino shemasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marino wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Marinus, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Marinus, Viktori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marinus na Asteri|Marinus wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Marinus wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Mario, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Mario, Martha na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario wa Bodon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Marjabu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Markelmo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Markiano II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Markionila na Selso|Markionila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mwinjili Marko|Marko]] [[Wainjili|Mwinjili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Marko|Marko (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Marko, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Marko, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko Chong Uibae]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Marko, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko Ji Tianxiang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko Krisini na wenzake|Marko Krisini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mkaapweke (Libya)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mkaapweke (mwandishi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mkaapweke (Misri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mtawa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Marko, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino, Marko na Valeri|Marko, Rufino na Valeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko wa Aretusa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko wa Efeso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Marko na Musiani|Marko wa Mesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko na Marseliani|Marko wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Marmari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marolo wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maroni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maroni mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Marsela wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsela wa Marseille]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsela wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Marseli, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marseli wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko na Marseliani|Marseliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondiano, Marseliano na Veriano|Marseliano na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselina wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Marcellinus|Marselino (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arjeo, Narsisi na Marselino|Marselino, Arjeo na Narsisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino Champagnat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marselino na Petro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Vinsenti na Domninus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino wa Ancona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino wa Embrun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Marselino wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Marcellus I|Marselo I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Apamea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Chalon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Die]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Paris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Tanja]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia|Marsia, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi|Marsia, Marina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Marsia, Noblus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Marsia, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Marsiali, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Januari na Marsiali|Marsiali, Fausto na Januari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Marsiali, Filipo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Marsiali, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiali, Laurenti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali|Marsiali, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Marsiali, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiali wa Limoges]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Marsiali wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Marsiana na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiana wa Mauretania]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Marsiani, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Marsiani|Marsiani na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Marsiano, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko, Marsiano na wenzao|Marsiano, Marko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiri na Marsiano|Marsiano na Martiri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikandro na Marsiano|Marsiano na Nikandro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano wa Kalsedonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano wa Siracusa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano wa Tortona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marta wa Antiokia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha binti Pusisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha Kim Songim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Martha, Mario na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha wa Bethania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha Wang Luoshi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Martin I|Martin I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martin de Porres]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martin-Luc Huin]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martin Luther King, Jr.]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Martin Tho]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martin Tinh Duc Ta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martina wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prosesi na Martiniani|Martiniani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniano wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Braga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Huerta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Kupaa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Msalaba Mtakatifu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Mondragone]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Saujon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino Wu Xuesheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martinus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Martiri, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiri na Marsiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Marubi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marusi, Restiti na Julius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maruta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maryahb]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Patrisia na Modesta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Teoduli na Tasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni wa Siria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masensi wa Poitiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masensi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima bikira]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Masima, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Montani na Masima|Masima na Montani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verisimo, Masima na Julia|Masima wa Lisboa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima, Donatila na Sekunda|Masima wa Taburba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maximianus wa Abitina|Masimiani wa Abitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimiani wa Bagai]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Masimiani na Juliani|Masimiani wa Beauvais]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Masimiani wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Masimiani wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimiano wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masimiano wa Siracusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimiliani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimino wa Aix]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juventino na Masimino|Masimino wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimino wa Micy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masimino wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Masimo, Migdoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo na Domasi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Masimo na Vitorino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo padri mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake|Masimo, Saloni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Masimo, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako na Arkelao|Masimo, Siriako na Arkelao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi, Valeriani na Masimo|Masimo, Tibursi na Valeriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Masimo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Asia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Aveia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Chinon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Cumae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Masimo wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Masimo wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Limony]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Nola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Padova]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Masimo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Riez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo, Dada na Kwintiliani|Masimo wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Torino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Vuchim]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maskula]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Materno wa Koln]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Materno wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Mathayo|Mathayo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mathayo I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mathayo II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mathayo Alonzo Leciniana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Correa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Dac Phuong Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Gam Van Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Kohioye]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Soveral na wenzake|Mathayo Moreira]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Mathia|Mathia Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matia Feng De]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matia Marko]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matia wa Meako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matia wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matias Mulumba Kalemba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matilda wa Ringelheim]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matlan Tabibu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Matrona wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Matrona wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matrona wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matthew Ayariga]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Maturini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maturus wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maugholdi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maura]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maura wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Mauriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Maurila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maurili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtakatifu Mauro|Mauro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei|Mauro, Modesti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia na Mauro|Mauro na Papia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro, Pantaleo na Serjo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Mauro, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro wa Cesena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro wa Parenzo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauronti abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauronti wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mavilus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mayolo wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mbaga Tuzinde]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Medadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Medaduli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mederiki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Medilama]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meinradi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meiraksi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mel]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melani wa Rennes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melania Kijana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koskoni, Zenoni na Melanipo|Melanipo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Melas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Melasipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Melei, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Melei, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Melesi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi wa Sanaklar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesyo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melito wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melito wa Sardi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melki wa Klusma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Melkiori García Sampedro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko Krisini na wenzake|Melkiori Grodziecki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Memi, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Memi wa Chalons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Memia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Memno wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Memno wa Viza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Memori na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena, Hermogene na Eugrafo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena wa Molise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Menandri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani, Theodori na wenzao|Menedemo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Menei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Menelanti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Menelao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menelei wa Menat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Menesidei na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menigni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menodora, Metrodora na Nimfodora|Menodora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Merkuri wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Merkuria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Merkuriali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mesalina wa Foligno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Mesto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Meteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Methodi wa Thesalonike]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metodi I wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metodi wa Olimpo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metras|Metras na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Metrobi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menodora, Metrodora na Nimfodora|Metrodora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metrofane wa Bizanti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metroni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meugan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meuris wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meveni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Migdoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mijin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Mika, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli V wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli de la Mora]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Dinh-Hy Ho]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Febres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Malaika Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli My Huy Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Garicoits]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Kozaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Kurobioye]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Aozaraza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Aragave]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Sinnada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Watakatifu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Milburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Miltiades|Miltiades (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Miniato wa Firenze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Miro wa Kuziko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mirokle]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mirope wa Kio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Misaeli mkaapweke]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Misori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mitri wa Aix]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mitrofani Chi Sung]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Moallem Malati]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Masedoni, Patrisia na Modesta|Modesta, Masedoni na Patrisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesta wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti Andlauer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao|Modesti, Kastuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti na Amoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Trier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesto na Kresensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modoaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mohrael]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Pristi na wenzake|Moisei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Molaise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Molia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Moluag]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Momoli wa Fleury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monegunda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monika]] ([[mama]] wa [[Agostino wa Hippo]])||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Moninne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monitori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Montani, Hugal na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Montani na Masima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Montano wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mora wa Benhor]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Morandi wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Morandi wa Douai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Morisi Duaod]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Morisi wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maurice Mtakatifu|Morisi wa Thebe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Mose, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Moses wa Psammaniu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mosyo wa Bizanti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mosyo wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mugagga Lubowa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mukasa Kiriwawanvu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Muredak]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Murita wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Musa, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musa Mwafrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musa Mwarabu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Musa, Palidi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musa wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Museo, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musiani Maria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko na Musiani|Musiani wa Mesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mustiola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Mustoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== N ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Nabore]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Nabori, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Faustini na Nafiani|Nafiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Namfamo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Namfamoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narno wa Bergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narsete na Yosefu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narsisa wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arjeo, Narsisi na Marselino|Narsisi, Arjeo na Marselino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus|Narsisi, Viktori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narsisi wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Natalia wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Natei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nathalan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nazari na Chelsi|Nazari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nazaria Ignasya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nemesi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Nemesi wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Nemesiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Nemorati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Neofito wa Nisea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Neofito wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Neomedi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Asteri na Neoni|Neoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Neopuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Neot Mtakatifu|Neot]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Nepori, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Nerei, Martiniani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nerei mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Nerses Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nerses Shnorhali]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao|Nestabo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao|Nestori, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nestori wa Magido]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Nika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikanda mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Nikanda wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikanori mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Nikandro, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikandro na Herme]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikandro na Marsiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi wa Heeze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Nikasi wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Nike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikodemo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikodemo wa Cirò]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Nikolasi I|Nikola I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola II wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nikola na Trano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola Owen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Pieck]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Politi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Poppel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Tavelic]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Flue]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikolasi wa Myra|Nikola wa Mira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Sassoferrato]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Studion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Tolentino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Trani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikolai wa Japani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nikolai Velimirovic]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nikolasi Saggio wa Longobardi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikolasi Thé Duc Bui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikomedi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikon wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Hieroni na wenzake|Nikoni wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Nikoni wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikoni wa Sparta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Nikostrati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nil Sorsky]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nilamoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao|Nilo, Peleo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nilo wa Rossano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nilo wa Sinai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nimattullah Kassab Al-Hardini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Nimfidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menodora, Metrodora na Nimfodora|Nimfodora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ninian Mtakatifu|Ninian]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino wa Georgia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Nise]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Nisefori, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonini, Nisefori na wenzao|Nisefori, Antonini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Nisefori, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Nisefori wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Nisefori wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseforo wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo|Niseta, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta Mgoti|Nikita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta wa Medikion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta wa Pojani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta wa Remesiana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Niseti, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Nisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Nobilitani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Noblus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noe Mawaggali]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Noeli Chabanel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Nonina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake|Nono wa Fiumicino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nonoso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didara, Bisoe na Nor|Nor, Didara na Bisoe]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Norbert wa Xanten]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nostriano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Notburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nothelm wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Novato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Numidiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Nunesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nunilona na Alodia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nuno Alvares]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nunzio Sulprizio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== O ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Odilo wa Cluny]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odo wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odo wa Urgell]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Odrada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odrani mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odrani wa Iona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oengus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktavi, Solutori na Aventori|Oktavi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktaviani wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Olaf II Haraldsson]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Olegari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Olga wa Kiev]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Olga wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Olimpia wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliva wa Anagni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliva wa Brescia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliva wa Palermo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliver Plunkett]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Omobono]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Onesiforo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onesimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onesimo Nesib]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Onioni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onofri wa Panaia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onorata wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onorati wa Bennefa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onufri mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oportuna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optasiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Optati wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optatus wa Milevi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Optioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Orati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orensi na Pasyensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Oreste, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Oreste, Eustrasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oreste wa Tyana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oriensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Origen mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orikuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Orioni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi|Orioni, Apolo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Orioni wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orisi mmonaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ormisda wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Oro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oronsi, Vinsenti na Vikta|Oronsi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Orsenufi wa Sue]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orsisius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Aosta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Loches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ortari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni, Ortasi na Serapioni|Ortasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Orus, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Osburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oscar Romero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Oseani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ositha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Osmundi wa Salisbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ospisi wa Nizza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Ostriki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oswadi wa York]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oswald wa Northumbria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Otilia wa Alsasya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Otimus]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Oto mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Oto wa Ariano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Otto wa Bamberg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oyand wa Condat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== P ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Pafnusi Mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pafnusi wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Pafnusi wa Nitria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Pafnusi wa Tebe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Pafnusi wa Tentyra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paisius Velichkovsky]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| &amp;nbsp;
|-
|[[Pakomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Esiki, Pakomi na Theodori|Pakomi, Esiki na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Paladi, Kotili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi wa Uskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Paladia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Palasya na Laurensya|Palasya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Palemoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Batazoni, Palemoni na Garuma|Palemoni, Batazoni na Garuma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Palikoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Palmasi, Kalepodi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Palmasi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Palmato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pamaki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pambo wa jangwani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Pambo mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pamfili wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Panfilo wa Beirut]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo wa Sulmona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pankrasi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Pankrasi wa Taormina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pansofi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pantagati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro, Pantaleo na Serjo|Pantaleo, Mauro na Serjo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pantaleo wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Pantaleo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Panteleoni|Pantelewon]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Panteno]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Panteri, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Panteri wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Panubri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Panus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Papa wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa wa Seleukia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Papas, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia na Mauro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao|Papia, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Papia wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia, Theodori na Klaudiani|Papia wa Perge]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papias]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Papias, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Papias, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papias na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Papias, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Papias wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpo, Papilo na wenzao|Papilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papiniani wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papiri wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresto na Papo|Papo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Paposiniki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parakodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo na Paregori|Paregori na Leo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Paregori wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paride wa Teano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Parmena mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parsoma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Parteni wa Lampsaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parteni na Kalogeri|Parteni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Pasamona]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Paskasi, Arkadi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasiensi wa Metz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasienti wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasifiko wa San Severino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pasikrate na Valensyoni|Pasikrate]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo, Aksidi na Pasimoni|Pasimoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Paskali I|Paskali I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paskali Baylon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paskari wa Nantes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paskasi Radberti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paskasi wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Pastene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusti na Pastori|Pastori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orensi na Pasyensya|Pasyensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patapi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao|Patermusi, Peleo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patermuti na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterni wa Avranches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterni wa Vannes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterniani wa Fano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Paternika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterno wa Auch]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patrick wa Ireland]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patrisi Dong Bodi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Patrisia na Modesta|Patrisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patroklo wa Troyes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa, Paula na Agatonika|Paula, Basa na Agatonika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paula Elizabeti Cerioli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paula Frassinetti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paula Montal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paula wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Paula|Paula wa Urusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Paulilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Paulina, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulina wa Fulda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulina Visintainer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Pauliniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulino wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulino wa Nola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulino wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulinus wa York|Paulino wa York]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Paulo|Paulo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Paulo I|Paulo I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Paulo VI|Paulo VI]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo I wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Paulo, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Aureliani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Paulo, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Paulo, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Chen Changpin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Chong Hasang]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Denn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Duong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo|Paulo, Egidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elia, Paulo na Isidori|Paulo, Elia na Isidori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Paulo, Eusiri na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Paulo, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Ge Tingzhu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Hanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Ho Hyob]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Hong Yongju]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Ibaraki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Paulo, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Paulo, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Khoan Khan Pham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Paulo, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Paulo, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Lang Fu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Liu Hanzuo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Liu Jinde]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Loc Van Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Miki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Mnyofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erakli na Paulo|Paulo na Erakli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Nguyen Ngan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Nguyen Van My]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Paulo, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Paulo, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Suzuki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Tinh Bao Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Tong Buong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo na Juliana|Paulo wa Akko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Paulo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reveriano|Paulo wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Paulo wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Paulo wa Iamnia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentina, Thea na Paulo|Paulo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Kupro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Paulo wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Paulo wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Msalaba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Narbonne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Prusa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Tammah]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Paulo wa Tebe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Trois-Chateaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Verdun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Paulo Wu Juan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Wu Wanshu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Pauside wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Pausilipi|Pausilipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pavel wa Taganrog]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Pedrog]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Pegasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Pekida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelagia wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelagia wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelaji wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelaji wa Konstanz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelegrino Laziosi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu na Pelegrino|Pelegrino wa Antiokia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Pelegrino wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao|Peleoniki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelusius wa Abitina|Pelusi wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelusi wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Penika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Peoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pere Ermengol]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pere Sans Jorda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Peregrini wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao|Peregrino, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peregrino wa Terni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perfekto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perpetua Mtakatifu|Perpetua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perpetua Hong Kimju]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Perpetua, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perpetui wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Persei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Petheko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Petro|Petro Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro I wa Sebaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Petro, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Almató]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amatori, Petro na Ludoviko|Petro, Amatori na Ludoviko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni|Petro, Andrea, Yohane na Antoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Petro, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Apselamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Aumaitre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Baptista]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Calungsod]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Cho Hwaso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Choe Changhub]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Choe Hyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Chong Wonji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Claver]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Da]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Peter Damian|Petro Damiani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Dong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Dung Van Dinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Duong Van Truong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Esqueda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Petro, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Favre]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro-Filibati Maubant]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Fourier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Fransisko Néron]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro-Henri Dorie]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Hieu Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Hong Pyongju]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Juliani Eymard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Petro, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Kamino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Kanisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Khanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Petro, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Petro, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Krisologo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Kwon Tugin]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Li Quanhui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Liu Wenyuan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Liu Ziyu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Malasanch]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Maldonado]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro na Afrodisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Nam Kyongmun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nolasco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nguyen Khac Tu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nguyen Van Luu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nguyen Van Tu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Orseolo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Poveda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Qui Cong Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Regalado]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Petro, Sabino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Severus na Leucho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peter Chanel|Petro Shanel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Son Sonji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Spano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Sukejiro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Thi Van Truong Pham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tomaso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tuan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tuan Ba Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tuy Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Van Van Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Vincioli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Vo Bang Khoa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Vu Van Truat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro VII wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro wa Alkantara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Anagni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Arbues]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Argo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Assche]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Bearn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Betancur]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Cava]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Chavanon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Petro wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Petro wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Iberia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro wa Kapitolias]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Petro wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro na Ermogene|Petro wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Moutiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Mt. Maria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Narbone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro, Dorotheo na Gorgoni|Petro wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Osma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Poitiers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Petro wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Wang Erman]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Wang Zuolong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa San Gemini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Sebaste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Petro wa Souan]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Trevi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Verona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Wu Guosheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Wu Anpeng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yi Hoyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yi Myongso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yu Chongnyul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yu Tae-chol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Zhang Banniu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Zhao Mingzhen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Zhou Rixin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petroni wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petroni wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petronila wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petronio wa Die]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Pia, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piamun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Piato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao|Piensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pier Giorgio Frassati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pierio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pierre Borie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pierre Dumoulin-Borie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pijimi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Artakse na wenzake|Pikti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pimeni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pinito wa Knoso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Pinuti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pio wa Pietrelcina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pioni wa Smirna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pior]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi na Piperioni|Piperioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piran Mtakatifu|Piran]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pirmini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pishoi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Basa na wanae|Pisto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pitirim wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Pius I|Pius I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Pius V|Pius V]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Pius X|Pius X]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtakatifu Plasido|Plasido (Mbenedikto)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plasido na Sigisbati|Plasido wa Disentis]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plasido wa Trasacco]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plato wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plato wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi|Plausi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plautila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Plebri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plekelmi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Pleni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Pleosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Plesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Plesius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Plutarko wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Poemen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Poemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Poliano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polidori Plasden]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Polieni, Serapioni na Justili|Polieni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polieuto wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polieuto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polikarpo wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Polikrasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Polokroni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pompei wa Pavia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pompili Maria Pirrotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Pompini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pomponi wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pomponia wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pomposa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao|Ponsiani, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyano Ngondwe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Pontian|Ponsyano (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyano wa Spoleto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyo wa Cimiez]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyo wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Ponsyo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyo wa Pradleves]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pontio Pilato]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Poponi abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Populi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karalampo na wenzake|Porfiri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Porkari na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Porfiri, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Porfiri, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Camerino|Porfiri wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Porfiri wa Gaza]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Porsiani abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Porto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Posesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Posidi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina|Posina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo|Postiniana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Potamia, Julius na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Potamia, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Potamiena wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Likarioni na Potamiona|Potamiona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Potamoni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni, Ortasi na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni wa Heraklea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabiniani na Potensyani|Potensyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potinus wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potito wa Sardica]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prasede wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Preieto na Amarino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Presidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Babila na wenzake|Prilidani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Prima, Emiliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Prima, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prima wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Primiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Primitivi, Basiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fakundi na Primitivi|Primitivi na Fakundi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primitivi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Primitivi wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Primitivi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jetuli|Primitivo, Jetuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo, Aksidi na Pasimoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo na Donato]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Primo, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Primo, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Primo na Felisiani|Primo wa Mentana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prinsipi wa Soissons]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu, Priori na Besarioni|Priori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwila na Priska|Priska (mke wa Akwila)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Priska wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Prisko, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko wa Auxerre]] na wenzake||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Malko na Aleksanda|Prisko wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko wa Nocera]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kresenti na Evagri|Prisko wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Pristi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Privata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Privati, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evasi na Privati|Privati na Evasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Privati wa Mende]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Privatula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarako, Probo na Androniko|Probo, Tarako na Androniko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Probo wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Probo wa Rieti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo na Hilarioni|Proklo wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo wa Bisignano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokolo wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokopi Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili na Prokopi|Prokopi na Basili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokopi wa Sazava]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Prokoro mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Prokula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokulo, Eutisi na Akusi|Prokulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ares, Promo na Elia|Promo, Aresi na Elia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Promo, Paskasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Proposi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prosdosimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prosesi na Martiniani|Prosesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Akwitania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Reggio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Tarragona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Protadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Protasi Chong Kukbo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gervasi na Protasi|Protasi na Gervasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Protasi wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Protea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi|Protei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Proteri, Sereali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proteri wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Proto, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proto na Yasinto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proto wa Aquileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proto wa Turris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Provino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prudensi wa Tarazona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prudensi wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publi wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Publi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publia wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Publio, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Vikta, Herme na Papias]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio wa Athene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Puplikano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pulkeria wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Puplikano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake|Pusayk]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pusisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

===Q===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Quintus wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Quodvultdeus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== R ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Rabanus Maurus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Radegunda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rafaela Maria wa Moyo Mtakatifu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Arnaiz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Guizar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Kalinowski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Malaika Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rafqa Pietra Choboq Ar-Rayès|Rafka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raimundi Gayrard]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raimundi Li Quanzhen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raimundi wa Penyafort]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raineri wa Split]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rais bikira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ramon Nonat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ramon wa Fitero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermano na Randoaldo|Randoaldo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ranieri wa Forcona]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ranieri wa Pisa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raphael wa Brooklyn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Reatri, Dasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rebeka wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Regiola wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Regula|Regula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Regulo wa Senlis]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reinilde, Grimoaldi na Gondolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reinoldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Rejina, Marselino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rejina wa Alise]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rejinaldo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Rekombi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Rekumbi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Remakli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rembati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teridi na Remedi|Remedi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Remi Isore]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Remi wa Reims]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Remi wa Rouen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Renato Goupil]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Renato wa Angers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Renato wa Sorrento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Renula]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reparata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Respektati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marusi, Restiti na Julius|Restiti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restituta wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restituta wa Teniza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restituti wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restitutus wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Retisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reveriano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Revokati wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revocatus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Revokata (6 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Richadi Gwyn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Richadi wa Andria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Richard Reynolds]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Richard wa Chichester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Richard wa Sussex]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rikarda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rikardo Pampuri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rikari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rikitrude]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rikovero wa Lippi-Uguccioni|Rikovero]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rinaldo wa Nocera]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Rino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Riochi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ripsime na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Risini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rita wa Cascia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati Lawrence]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati Southwell]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati wa Chaise-Dieu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati wa Molesme]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati wa Newminster]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roberto Bellarmino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roderiki na Solomoni|Roderiki wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roderiko Aguilar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rodingo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rodolfo wa Gubbio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Diodori na Rodopiani|Rodopiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Rogasyani, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani na Rogasiani|Rogasyani na Donasyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori, Vikta na Rogasiani|Rogasyani, Kastori na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Rogasyani, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogatianus wa Abitina|Rogasyani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogasyani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Rogata, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Rogati, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aresi na Rogati|Rogati na Aresi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati na Suchesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Rogati, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogatus wa Abitina|Rogati wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Rogati wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao|Rogato, Kastuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogeli na Abdala|Rogeli wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roko, Alfonso na Yohane|Roko Gonzalez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roko wa Montpellier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Romano Adame]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Romano, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano Mwimbaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Blaye]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Condat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Rouen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romariki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romedi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Romolo wa Fiesole]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romualdo Abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Romulo wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Romulo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romulo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ronano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rosa Fransiska Molas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosa Kim Nosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosa Venerini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosa wa Lima]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosalia Bikira]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roselina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Rosyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roza Chen Aixie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roza Eluvathingal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roza Fan Hui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roza Zhao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Rozikya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rudesindo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rudolf Sherwin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rufilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufina na Sekunda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Rufina|Rufina wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri na Rufini|Rufini wa Soissons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Rufiniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Rufino, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani, Donati na Rufini|Rufino, Epifani na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino, Marko na Valeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino na Rufo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino wa Asizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino na Rufo|Rufo na Rufino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao|Rufo, Simplisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Avignon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Rufo wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Metz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ruma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rumoldi wa Mechelen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rupati wa Bingen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rupert wa Salzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Rustiko, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Rustiko, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Rustiko wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Narbonne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Paris]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustikula]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Rustisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Rusula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auriga, Klaudia na Rutile|Rutile]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rutilio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Rutuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== S ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Saba abati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saba Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saba Mgoti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saba Reyes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Sabiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti, Sabina na Kristeta|Sabina wa Avila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabina wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Sabiniani wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabiniani na Potensyani|Sabiniani wa Sens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabiniani wa Troyes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Sabiniano wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao|Sabino, Emanueli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Canosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Minya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Piacenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Sabino wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Spoleto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sadoth na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Safo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sagari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saizana]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Salaberga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salib]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Aprili na wenzake|Salito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salome (mke wa Zebedayo)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni wa Geneva]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Salunus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salutari wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake|Salvatore Lara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Salvatore wa Belluno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Salvatore wa Horta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Salvatori, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio wa Albi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio wa Amiens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio na Superio|Salvio wa Angouleme]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvius mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Salvus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guria na Samona|Samona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samsoni wa Dol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samsoni wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samueli mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Samueli wa Kalamun]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Samueli wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Samweli, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samweli wa Dabra Wagag]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Samweli wa Waldebba]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sanami]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Sancho]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sanctius wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sandali wa Cordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermani, Selestini na Santina|Santina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Santino wa Verdun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Urbani na Sapargi|Sapargi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sara na wanae]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sara wa jangwani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sarmata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Sarmata, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Sarpando]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saserdosi wa Limoges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Saserdosi wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Satiro wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Satuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Saturi, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Saturi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Saturi, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Saturi wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Saturiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Saturnina, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnina wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini (2 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini (6 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Saturnini, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Saturnini, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Saturnini, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Faustini na Nafiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Saturnini, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Saturnini, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Saturnini, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Saturnini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Saturnini, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Saturnini, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Saturnini, Marselino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Saturnini, Martiniani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Saturnini, Nimfidi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Saturnini, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali|Saturnini, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Saturnini, Sekunduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Saturnini, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini wa Karthago (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini wa Karthago (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Saturnini wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Saturnini wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Saturnini wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Saturnini wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Saturnini wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnino wa Cagliari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturninus wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturninus bin Saturninus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturninus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturus wa Afrika]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturus wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sava wa Serbia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Artilai na wenzake|Saviniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sebaldi wa Nurnberg]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sebastiani mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sebastiani Nam Igwan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sebastiani wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sebi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Sehma|Sehma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Friardi na Sekondeli|Sekondeli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Sekondiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondiano, Marseliano na Veriano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Sekondiano wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondina wa Anagni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondini wa Kordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondino wa Apulia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Secunda wa Abitina|Sekunda wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima, Donatila na Sekunda|Sekunda wa Taburba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Sekundi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Sekundi, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Sekundi, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Sekundi, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini|Sekundi, Severi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Sekundi, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Sekundi, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Sekundi wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani, Vikta na Sekundili|Sekundili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Sekundini, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundini wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Sekundini wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundino wa Eire]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demokrito na wenzake|Sekundo, Demokristo na Dionisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Sekundo, Epikteto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Sekundo, Fidensyani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Sekundo, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundo wa Asti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundo wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Sekunduli wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekwani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Seledoni, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeteri na Seledoni|Seledoni na Emeteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Seleni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selerina wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selerino wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Celestine I|Selestini I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Celestine V|Selestini V]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermani, Selestini na Santina|Selestini, Jermani na Santina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Seleuko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieronide, Leonsi na wenzao|Seleusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Seliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Seliano, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Selifloria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selso na Markionila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selso wa Armagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Semproni wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senari wa Avranches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senatori wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senatori wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senatro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abdon na Senen|Senen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Seneriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Senofonte]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senorina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sensuri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sentola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senuthi wa Buasti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi|Septimi, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Septimi, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Septimi, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Septimia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Septimini, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Septimus wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serafino wa Montegranaro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Serafino wa Sarov]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Serapia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Serapioni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kronide, Leonsi na Serapioni|Serapioni, Kronide na Leonsi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirius na Serapioni|Serapioni na Sirius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Serapioni, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polieni, Serapioni na Justili|Serapioni, Polieni na Justili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni, Ortasi na Serapioni|Serapioni, Potamoni na Ortasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Serapioni, Sereali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Aleksandria (mfiadini)]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Algiers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Serapioni wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Serapioni wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Serapioni wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Masedonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Pentapoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[erapioni wa shuka]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Thmuis]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Serapioni wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serboni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serdo askofu|Serdo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Serea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali, Populi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jetuli|Sereali, Jetuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Sereni, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Sereno wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereno wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sergi wa Kapadokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sergi wa Radonezh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sergius I|Serjo I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro, Pantaleo na Serjo|Serjo, Mauro na Pantaleo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sergius Mtakatifu|Serjo na Bako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Serotina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servando na Jermano|Servando]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servatius Mtakatifu|Servasyo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gumesindi na Servidi|Servidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Serviliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi na Servisyani|Servisyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Servuli wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servulo wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servulo wa Trieste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servus wa Tuburbium]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Servyo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Sesarei, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesari wa Arles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesari wa Nazianzo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesari wa Terracina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesaria wa Arles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Sesili, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesili wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sesilia mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Caecilia wa Abitina|Sesilia wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesilia Yu Sosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Sesiliana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Caecilianus wa Abitina|Sesiliani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Sesiliani wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Setei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Setimini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Setimino, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Setimo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Setrida]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Severa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Severi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Severi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi mfiadini|Severi wa Algeria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Severiani, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Severiani wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severianus na Akwila|Severianus wa Kaisarea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini Boesyo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Severini, Esuperi na Felisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini wa Bordeaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini wa Tivoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino Gallo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Severino, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Agaune]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Koln]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Noriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Settempeda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Agde]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Antrodoco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Auch]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Barcelona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Catania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Viza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Severus na Leucho|Severus, Petro na Leucho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Sevi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Shamul wa Taraphia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sharbel na Bebaya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sharda Hawaryat]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Shenuda I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Shenute]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eobani na wenzake|Shibaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siagri wa Autun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siagri wa Nice]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sidhom Bishay]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Sidino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sidoni Apolinari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sifredi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sigebati III]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sigimundi Felinski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sigimundi Gorazdowski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Plasido na Sigisbati|Sigisbati wa Disentis]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sigismundi wa Bourgogne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sigolena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Silano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silinia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silivi wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Silo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Silvani, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Silvani, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Silvano wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Gaza na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Silvano wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Levroux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Silvano wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Terracina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Silverius|Silveri (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Silvester I|Silvesta I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvesta Guzzolini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Silvesta wa Chalon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvesta wa Troina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Silvi, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvia wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvino wa Auchy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Simako|Simako (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni I wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Elia na Simeoni Afamarie|Simeoni Afamarie]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni-Fransisko Berneux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simeoni Metafraste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni Mirotocivi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni Mwanateolojia Mpya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni Mwenye Haki]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni Mweusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni na Yohane|Simeoni wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Simeoni wa Kashkar (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Simeoni wa Kashkar (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Mantova]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Mnarani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Mnarani Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Siracusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Thou]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simetri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Similiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simfroni na Ipoliti|Simfroni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simon Hoa Dac Phan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni Chen Ximan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni-Maria-Yusto Ranfer de Bretenières]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni Mkananayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simoni Mshonangozi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Simoni Qin Chunfu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Crepy]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Lara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Lipnica]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Rojas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Tapcho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Simplicius|Simplisi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Simplisi, Kalepodi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Simplisi, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Simplisi wa mto Sava]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi wa Sardinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Simproniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sindolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforiani wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinkletika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani wa Genouillac]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani mfiadini|Sipriani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani na Yustina|Sipriani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani wa Unizibira]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siprila wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marana na Sira|Sira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sireno wa Sirmio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaka wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaka wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Siriaki, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Siriaki na Siriaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Siriaki, Tuliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Siriaki, Valeria na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Klaudiani|Siriaki wa Hierapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Paula|Siriaki wa Urusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako wa Ancona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako wa Buonvicino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako na Arkelao|Siriako wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Siriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili Bertràn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sirili na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Sirili, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Eliopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano, Theofilo na Sirili|Sirili wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Saloniki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Aleksandria|Sirili I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili V wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili VI wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfio na wenzake|Sirini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Sirioni, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Siricius|Sirisi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Sirisi wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirius askofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirius na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro na Yohane|Siro wa Canopus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro wa Genova]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro wa Pavia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisebuto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sisenandi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisini, Martiri na Aleksanda|Sisini wa Kapadokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisini wa Kuziko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Sisini wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisini wa Tantatho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisoi Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisti wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sisto I|Sisto I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sisto II|Sisto II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sisto III|Sisto III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Sito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siviardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Skolastika wa Nursia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao|Skuvikuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Smaragdo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Smeraldi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia wa Fermo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Sokrate, Nino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Sokrate, Theodori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Solange]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Solemni wa Chartres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Soli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Solomoni Leclercq]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Solomoni wa Bretagne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roderiki na Solomoni|Solomoni wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Solone]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Soluti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktavi, Solutori na Aventori|Solutori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sosyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sotere wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Soter|Sotero (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sotero wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sozonti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Spes wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Speusipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Spiridoni wa Tremetusia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Spisina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Stakteo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus Kazimierczyk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus Kostka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus Papczynski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Statuniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Stefano I|Stefano I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano I wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Stefano II wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Harding]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Stefano, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano|Stefano, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Stefano, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Min Kuk-ka]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Stefano|Stefano na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko Krisini na wenzake|Stefano Pongracz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano Theodori Cuenot]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano Vinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Châtillon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Cuneo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Grandmont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Nisea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Obazine]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Perm]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Piperi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Stefano wa Rieti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Rossano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Sterkori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Stiriaki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieronide, Leonsi na wenzao|Stratoni, Hieronide na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermili na Stratoni|Stratoni na Ermili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Filipo na Eutikiani|Stratoni wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Stratoni wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Stratoni wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sturmi wa Fulda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati na Suchesi|Suchesi na Rogati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suibne I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Suksesi, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi na wenzake 17]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Suksesi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Suksesi, Petro na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi wa Afrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi wa Numidia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Suksesi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi na Servisyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi Pius]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi Severi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Sundofagi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio na Superio|Superi]]
|-
|[[Hor, Susia na wanao|Susia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Suzana na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suzana U Surim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Suzana wa Roma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Switbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Swithun wa Winchester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Swithun Wells]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== T ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Tabita wa Yopa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tadayo Liu Ruiting]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Talalei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amma Talida|Talida]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Talo|Talo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Tamaro, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tamaro wa Benevento]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarako, Probo na Androniko|Tarako]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarasi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarbo|Tarbo na mwenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarsila wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarsisi wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarsisia wa Rodez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasak]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Teoduli na Tasiani|Tasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasyana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasyana wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Hilari na Tasyani|Tasyani wa Akwileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Tata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tatiana Li]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Taurini, Nimfidi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taurini wa Evreux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake|Taurino wa Fiumicino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Tekla, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina|Tekla, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekla wa Ikonio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekla wa Kitzingen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekle Hawarjat na Gebre Yohane|Tekle Hawarjat]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekle Haymanot]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Tekusa wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Telesfori|Telesfori (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Telesfori, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Telika wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Telio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Temeda, Armeni na wenzao|Temeda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoli wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina|Teodoli, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoriko Balat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teodoriko van der Eem]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teodoriko wa Reims]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodosi abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia|Teodosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Teodoto wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Teoduli, Anesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Teoduli na Tasiani|Teoduli, Masedoni na Tasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Teodulo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodomiro wa Carmona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoro wa Marseille]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofane muungamadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofilati wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofilo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofilo wa Corte]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teofilo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofredo abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa na wanae|Teogni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Teokosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Teona, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teopempto na Teona|Teona na Teotempto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teopempto na Teona|Teotempto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Teoprepi, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia|Teotista na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teotista|Teotista wa Caccamo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Terensi na wenzake|Terensi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Terensiani wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teresa Couderc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Eustoki Verzeri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Kim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Kim Imi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Margerita Redi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Kolkata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Mtoto Yesu]] (wa Lisieux)||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Ureno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Yesu]] (wa Avila)||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Yesu Jornet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Yesu wa Los Andes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Yi Maeim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Zhang Hezhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teridi na Remedi|Teridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tersyo wa Byzacena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Tertula na Antonia|Tertula, Emiliani na Antonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tertulino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Teturo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thadei mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thamel na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thea wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentina, Thea na Paulo|Thea wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Themeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Themistokle wa Myra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theobadi wa Provins]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theobadi wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodgari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodoko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Theodora, Didimo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora Guerin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Theodora, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Theodora wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora wa Turo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoreto wa Kuro]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Theodor I|Theodori I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Donati, Makari na Theodori|Theodori, Donati na Makari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki, Pakomi na Theodori|Theodori, Esiki na Pakomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Theodori, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Theodori, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Pausilipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Theofane]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia, Theodori na Klaudiani|Theodori, Papia na Klaudiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani, Theodori na wenzao|Theodori wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Shotep]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Sion]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Sykeon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Tabennese]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoreto wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoriko wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Theodoro Krateros]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro Trikinas]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Amasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Enaton]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodoro wa Heraklea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodoro wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Pentapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Pherme]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodoro wa Studion]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodoro wa Tarso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosi I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao|Theodosi, Emanueli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosi wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosi wa Kiev]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodosia wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosius Mkuu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodota na wanae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Theodoto, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoto wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoto wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodoto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evensi na wenzake|Theodulo, Evensi na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Espero, Zoe na wanao|Theodulo, Kiriako na wazazi wao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatopodo na Theodulo|Theodulo na Agatopodo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Theodulo, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodulo wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Theofane|Theofane wa Nisea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofani mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theofani Vénard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dorotea na Theofili|Theofili na Dorotea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofili na Heladi|Theofili shemasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theofili wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zenoni na wenzao|Theofilo, Amoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofilo Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofilo wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Theofilo wa Amorio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofilo wa Bulgaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano, Theofilo na Sirili|Theofilo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofredi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theogene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theogene wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto na Theoklia|Theoklia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Theoktiste wa Lesbo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Theoma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Theonas, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theonas wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theonas wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Theoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theopista]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Theoprepi, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Theosebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Theosisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotiko wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Theotimo wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theresia Chen Jinxie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thespesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Thioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Thoma|Thoma Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thoma Hioji]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thoma wa Cori]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp||Ndiyo
|-
|[[Thomas Aquinas|Thoma wa Akwino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thoma wa Shenshif]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Thoma wa Tanphot]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thomas Becket]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas De Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Du Viet Dinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Khuong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas More]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Son Chasuhn]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Thien Tran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Toan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas wa Cantilupe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Tiberi|Tiberi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi, Valeriani na Masimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tigre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tigri na Eutropi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Tigrini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tikhon wa Moscow]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Tikhon wa Zadonsk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Tikoni wa Limassol]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tilone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Timolai]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timone mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Timori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|- 
|[[Timoteo wa Mauretania]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Timotheo IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Timotheo Msomaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Timotheo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao|Timotheo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Timotheo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Timotheo, Zotiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Tino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Tinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tipasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tiranioni na Zenobi|Tiranioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Tirano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andoki, Tirso na Felisi|Tirso, Andoki na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tirso, Leukio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tisyano wa Brescia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tisyano wa Oderzo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Titoes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Titus Brandsma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Tobia wa Sebaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Tokwato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolemayo bin Eparki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zenoni na wenzao|Tolomayo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolomayo wa Shoka]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Tolomea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolomei, Lucho na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tomais wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tomaso Danki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso Kozaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso Shen Jihe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso wa Terreti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso wa Villanova]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Tonioni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Toribi wa Liebana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Toribio Romo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Torpesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Toskana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Trankwilino Ubiarco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola na Trano|Trano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trasea wa Eumenia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trifilo wa Nikosia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Trifoni, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Trifoni, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trifoni wa Campsada]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trifoni wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Triviero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Troadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Trofima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Tiberi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Trofimo, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Talo|Trofimo wa Laodikea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Troiani wa Saintes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trudo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Tuboni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tudful]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tukiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Tuliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Tulius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Tuno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Turiavo wa Dol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Turibi wa Astorga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Turibio wa Mongrovejo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aigulfi na wenzake|Turkari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Tuskus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== U ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Ubaldeska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ubaldo wa Gubbio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ugo wa Grenoble]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ugo wa Rouen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ulpiani wa Turo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ulrich wa Augsburg]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Umile wa Bisignano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Urban I|Urbani I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Urbani, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Babila na wenzake|Urbani, Prilidani na Epoloni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Urbani, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Urbani na Sapargi|Urbani, Vikta na Sapargi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani wa Jerba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani, Theodori na wenzao|Urbani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Urbani wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbano wa Langres]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbano wa Teano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urpasiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali, Valeria na wenzao|Ursichini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursichini wa Iliriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursichino wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursino wa Bourges]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursisheno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursmari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urso wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursula Mtakatifu|Ursula na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursula Ledochowska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Ursus, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ustazhad na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== V ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Vadim wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Vakari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Valabonso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valdo wa Evreux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Valensi, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati|Valensi, Taski na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasikrate na Valensyoni|Valensyoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentina, Thea na Paulo|Valentina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Valentini, Katulus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Valentini, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentini na Hilari|Valentini wa Viterbo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentiniano wa Koira]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Valentino Berriochoa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Valentino wa Griselles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentino wa Passau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Valentinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Valeri, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Valeri, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino, Marko na Valeri|Valeri, Rufino na Marko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri wa Limoges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Valeri wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri na Rufini|Valeri wa Soissons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Valeri wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Valeria, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Valeria, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali, Valeria na wenzao|Valeria, Vitali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Valeriana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieronide, Leonsi na wenzao|Valeriani, Hieronide na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi, Valeriani na Masimo|Valeriani, Tibursi na Masimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriani wa Aquileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriani wa Cimiez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriani wa Tournus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriano wa Avensano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valero wa Onhaye]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Valteri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Variko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Varo na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vatrude]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vedasto wa Arras]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Viviers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vendelini wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vendemiale]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veneri mkaapweke]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Veneri, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veneri wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Venusti, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Venusti, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Venusti, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heliodori na Venusti|Venusti na Heliodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verano wa Cavaillon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verano wa Vence]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verdiana wa Castelfiorentino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Veremundo wa Irache]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Verena wa Zurzach]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondiano, Marseliano na Veriano|Veriano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verisimo, Masima na Julia|Verisimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veronika Giuliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Veruli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viatori wa Bergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viatori wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viatori wa Sologne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao|Viatrisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viborada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viche wa Sabrata]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vigbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vigori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vijili wa Salzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vijili wa Trento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Viktor I|Vikta I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani, Vikta na Sekundili|Vikta, Adriani na Sekundili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Vikta, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta askofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Vikta, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Vikta, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Vikta, Hugal na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori, Vikta na Rogasiani|Vikta, Kastori na Rogasyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Vikta, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Vikta, Lucho na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Vikta, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta Mauro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta mfiadini (20 Julai)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta mkaapweke]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Korona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Maloso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Stefano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Vikta, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Vikta, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oronsi, Vinsenti na Vikta|Vikta, Oronsi na Vinsenti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Vikta, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Urbani na Sapargi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Afrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Asyut]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Campbon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Vikta wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Vikta wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Vikta wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Le Mans]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kopriko, Vikta na Donati|Vikta wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Marseille]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Vikta wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Solothurn]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Viktori, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Lupersi na Viktori|Viktori wa Leon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Viktoria, Fidensyani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Viktoria, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Viktoria, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoria wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoria wa Culusi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoria wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Victorianus wa Abitina|Viktoriani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoriani, Frumenti na wenzao|Viktoriani wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoriano Pio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Viktorini, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Viktorini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Viktorini, Manilo na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Viktorini, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini|Viktorini, Severi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Viktorini, Theodora na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Victorinus wa Abitina|Viktorini wa Abitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Viktorini wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini wa Amiterno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasyo na Viktorini|Viktorini wa Clermont]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Viktorini wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Viktorisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoryo wa Utica]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Vikturus, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vincent Ferrer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vincent shemasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vincent wa Lerins]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vincent wa Paulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vindisiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Vindomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinebadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Vinsensia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Vinsenti, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Vinsenti, Dasi wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao|Vinsenti, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Grossi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano|Vinsenti, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Vinsenti, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Maria Strambi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Vinsenti na Domninus|Vinsenti, Marselino na Domninus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oronsi, Vinsenti na Vikta|Vinsenti, Oronsi na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Pallotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Romano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Shiwozuka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vincentius wa Abitina|Vinsenti wa Abitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti wa Agen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti, Sabina na Kristeta|Vinsenti wa Avila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti wa Dax]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti wa Digne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Vintrungi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Virginia Centurione Bracelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Virginia wa Poitou]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Virjili wa Arles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visensiani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visensya Gerosa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenta Maria Lopez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Duong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Liem Pham Hieu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Madelgari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visenti Nguyen The Diem]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Tuong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Yen Do]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Vistremundo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitale wa Castronovo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Vitali, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali, Valeria na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali na Agrikola|Vitali wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali wa Savigny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Vitalian|Vitaliani (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitaliani wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Vitalis, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Vitalis, Epikteto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Vitalis, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Vitalis, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Vitalis, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Vikturus, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitalis wa Gaza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitalis wa Spoleto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitesindi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vito wa Pontida]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Vitoriko, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Vitoriko wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitoriko na Fushano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorini wa Ptuj]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Vitorino wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitrisi wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitus Mtakatifu|Vitus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vivensioli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viviana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viviani wa Saintes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vivina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vladimir wa Kiev]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Volusiano wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vulframi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vulfustani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vulmari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== W ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Waanzilishi saba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wadamun]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Walatta Petros]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Walburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Waldebati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Walter wa Esterp]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Walter wa Pontoise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Walter wa Servigliano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wanas]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wandrili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa|Warsenofa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Watoto wa Bethlehemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wenseslaus I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Werburga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wido wa Acqui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wileadi wa Bremen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wilehadi wa Denmark]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wilfrid wa Ripon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wilfrido]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Firmati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu na Pelegrino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Pinchon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Saggiano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Tempier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Dijon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Eskill]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Gellone]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Malavalle]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Pontoise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Vercelli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa York]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wilibaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Willibrord Mtakatifu|Wilibrodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiligisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[William Courtet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Winifrida]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Winoko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wistani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wolfeius]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wolfgang Mtakatifu|Wolfugang]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo;
|}

=== Y ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Yakobo, Abrahamu na Yohane|Yakobo wa Manug]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yakobo Berthieu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Buzabaliawo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Do Mai Nam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Yakobo, Ethnus na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Yakobo, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Hilari Barbal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo-Honorati Chastan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Kisai]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Kyushei Tomonaga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Lacops]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Mdogo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Mkatwakatwa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Mkubwa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo muungamadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Yakobo|Yakobo na Yohane]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Yakobo wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Yakobo wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Marka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Moutiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Nisibi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Yakobo wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Sarug]]||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Yan Guodong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Zhao Quanxin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yared wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yarilati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasay]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yasinta Marescotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yasinta Marto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yasinto Casteñeda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Amasra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Krakau]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Proto na Yasinto|Yasinto wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Sabina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Yemata|Yemata]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yeremia mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Yeremia, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Yeremia wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yesu Mendez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Antida Thouret]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Beretta Molla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Delanoue]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Elizabeti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Fransiska wa Chantal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Jugan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana mke wa Kuza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Arc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Bagno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Lestonnac]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Valois]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohakimu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohakimu He Kaizhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohakim Royo|Yohakimu Royo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohakimu Sakakibara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Yohane I|Yohane I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane II wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane XIV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Yohane XXIII|Yohane XXIII]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake|Yohane, Abondi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Yohane, Abrahamu na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane Akida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Alcober]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Almond]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni|Yohane, Andrea na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Antoni Farina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Baptista de La Salle]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Berchmans]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Bosco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Boste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Bunyan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane Calabria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Chen Xianheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Climacus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Dat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Eudes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Fisher]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Yohane, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane-Fransisko-Regis Clet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Gabrieli Perboyre]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Grande]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Gualberto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Heer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Hoan Trinh Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Houghton]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Isauro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Jones]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kalibita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Yohane, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kasiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kemble]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kinuya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Yohane, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Krisostomu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Leonardi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Lloyd]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Macias]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Maria Muzei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Maria Vianney]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Maron]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Yohane, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Chon Changun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Garcia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Luo Tingyin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Nam Chongsam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Piamarta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Scalabrini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji wa Rossi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Wu Mantang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Yi Kwangnyol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Zhao Mingxi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Zhou Wurui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbilikimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mnyamavu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mtendamiujiza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Yohane|Yohane Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mvunaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mwema]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mwenyehuruma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Festo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Yakobo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Nepomuk Neumann]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Ogilvie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Pak Hujae]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Paulo II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo|Yohane, Egidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Payne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Petro Neel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Plessington]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Rigby]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Roberts]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Sarkander]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Southworth]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Stone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Thanh Van Dinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Twenge]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Afusia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Avila]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Beverley]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Bizane]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Brebeuf]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Brito]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Buonagiunta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Siro na Yohane|Yohane wa Canopus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Castillo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Chinon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Damasko]]||Ndiyo&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Dukla]]||Ndiyo&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Yohane wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Goto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Grenada]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Yohane wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni na Yohane|Yohane wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Kapestrano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Yohane wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Kety]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Yohane wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Lodi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Malaika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Matera]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Matha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Misri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Montemarano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Msalaba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Mungu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Nepomuk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Oisterwijk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Parma (abati)|Yohane wa Parma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Parrano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Reom]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Ribera]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Sahagun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo, Abrahamu na Yohane|Yohane wa Samanoud]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane wa Saint-Malo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Senhout]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Shanghai na San Francisco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kristofa, Antoni na Yohane|Yohane wa Tlaxcala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Tobolsk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Yohane wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Triora]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Valence]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wall]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wang Guixin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wang Rui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wu Wenyin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Yi Munu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Yi Yun-il]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Yosefu wa Msalaba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Zhang Huan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Zhang Tianshen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Zhang Jingguang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yona wa Marchiennes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu (mume wa Maria)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Aprili na wenzake|Yosefu, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Barsaba]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Benedikto Cottolengo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Bilczewski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Cafasso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Calasanz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Canh Luang Hoang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Chang Chugi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Chang Songjib]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Cho Yunho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu El Abah]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yosefu Fernandez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joseph Freinademetz|Yosefu Freinademetz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Gabrieli wa Rozari]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Han Wonso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Hien Quang Do]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Im Chipek]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Isabel Flores]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Khang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Khang Duy Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Luu Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Ma Taishun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Manyanet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Marchand]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Marello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Díaz Sanjurjo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Gambaro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Robles]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Rubio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Tomasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria wa Yermo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Moscati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Mtungatenzi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Mukasa Balikuddembe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Narsete na Yosefu|Yosefu na Narsete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Nghi Kim]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Oriol]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Pham Thong Ta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Pignatelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu, Priori na Besarioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Sanchez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Sebastiani Pelczar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Thi Dang Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Tuan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Tuan Van Tran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Tuc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Uyen Dinh Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Vien Dinh Dang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Anchieta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Arimataya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Copertino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Yosefu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Leonessa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Panefo]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yosefu wa Studion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Wang Guiji]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Wang Yumei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Yuan Gengyin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Yuan Zaide]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Zhang Dapeng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Zhang Wenlan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Yuda Tadei|Yuda Tadei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Eredina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Yusta wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Rufina|Yusta wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Yusta, Yustino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani na Yustina|Yustina wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aureus wa Mainz|Yustina wa Mainz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yustina wa Padova]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustini na Kreshensioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustini wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Yustino, Florensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustini na Atilano|Yustino Orona]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Yusto, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Yusto, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Justus na Herenas|Yusto, Donati na Herenas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto El-Antony]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yusto na Theoklia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yusto na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Yusto, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusti na Pastori|Yusto wa Alcala]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Aleksandria (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Yusto wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Condat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Trieste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== Z ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Zakaria (Injili)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Zakaria|Zakaria (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zakaria wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Zakaria wa mlima Mercurio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zakaria wa Skete]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Zakayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Alfayo na Zakayo|Zakayo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zakayo wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zama wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Zatamgeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zdislava]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Zefirini|Zefirini (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zelia Guerin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao|Zeno, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Zeno, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Zeno, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zeno na wenzao|Zeno wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zeno wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zeno wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zeno wa Verona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Zenobi wa Firenze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Zenobi wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zenobi wa Saida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tiranioni na Zenobi|Zenobi wa Tiro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Zenoni, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zenoni wa Maiuma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koskoni, Zenoni na Melanipo|Zenoni wa Nisea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zhang Huailu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zita wa Lucca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Espero, Zoe na wanao|Zoe, Espero na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zoe wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zoelo wa Listra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zoeradi na Benedikto|Zoeradi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zoilo wa Cordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Zoilo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Zoilus, Timotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi, Zosima na Bonosa|Zosima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Zosimus|Zosimo (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfeo, Aleksanda na Zosimo|Zosimo, Alfeo na Aleksanda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herakli na Zosimo|Zosimo na Herakli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo na Zosimo|Zosimo na Rufo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Zosimo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zosimo wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zosimo wa Palestina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zosimo wa Sirakusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zota mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Zotiki, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao|Zotiki, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Zotiko, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio, Zotiko na Kayo|Zotiko, Dasio na Kayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Zotiko, Italo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao|Zotiko, Kastuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko na Amansyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Zotiko, Pristi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Zotiko, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko wa Comana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Zotiko wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Zotiko, Timotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Zotiko wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
* [[Jamii:Watakatifu]]
==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo==
* Antoni van Aken, [[Wamisionari wa Afrika|W.F.]] - Maisha ya Watakatifu - 1912
* P. Sacleux, [[C.S.Sp.]] - Ngano za Hadisi ya Watakatifu - 1930
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021

==Viungo vya nje==
*[http://www.catholic.org/saints/stindex.php Orodha ya Watakatifu Wakatoliki]
*[http://www.catholic-forum.com/saints/indexsnt.htm Faharasa ya Watakatifu Wakatoliki] {{Wayback|url=http://www.catholic-forum.com/saints/indexsnt.htm |date=20070625171623 }}
*[http://www.sspx.ca/Angelus/2003_January/On_The_Canonizations.htm Waliotangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu] {{Wayback|url=http://www.sspx.ca/Angelus/2003_January/On_The_Canonizations.htm |date=20040804000334 }}
*[http://www.westsrbdio.org/prolog/prolog.htm Dibaji ya Ohrid Mkusanyiko wa hadithi kuhusu Watakatifu Waorthodoksi] {{Wayback|url=http://www.westsrbdio.org/prolog/prolog.htm |date=20100324092639 }}
*[http://www.oca.org/FSlives.asp?SID=4 Habari kuhusu Watakatifu Waorthodoksi katika tovuti ya [[Kanisa la Kiorthodoksi la Marekani]]]
*[http://st-takla.org/Gallery/Gallery-Saints-01.html Watakatifu Wakopti] 
*[http://www.cofe.anglican.org/worship/liturgy/commonworship/texts/calendar/holydays.html Kalenda ya Kanisa Anglikana la Uingereza] {{Wayback|url=http://www.cofe.anglican.org/worship/liturgy/commonworship/texts/calendar/holydays.html |date=20100409083619 }}

[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Watakatifu Wakristo|*]]
[[Jamii:Orodha za watu|Watakatifu]]
[[Jamii:historia ya Ukristo]]
[[Jamii:orodha za watu]]</text>
      <sha1>3o2cw5210a5w1zkp0h5lcj8629qn271</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607084</id>
      <parentid>1607083</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T12:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="376455" sha1="a220kn9qdzl9dzq5zwqvdgl7tvyu5t9" xml:space="preserve">'''Orodha ya Watakatifu Wakristo''' inataja kwa mpangilio wa [[alfabeti]] baadhi ya [[Watakatifu]], yaani watu wanaoheshimiwa na [[madhehebu]] mbalimbali ya [[Ukristo]] kama vielelezo vya [[uadilifu]] wa Ki[[injili]]. Orodha hii inakusudia kuonyesha pia kila mtakatifu huheshimiwa na nani.

[[Kanisa Katoliki]] linaheshimu watakatifu na [[wenye heri]] zaidi ya [[elfu]] [[kumi]], kati yao [[Papa|Mapapa]] 78. Habari fupi za baadhi yao zinatunzwa katika [[kitabu]] rasmi kinachoitwa [[Martyrologium Romanum]].
{{kigezo:Kutangaza watakatifu}}
Katika [[Makanisa ya Kiorthodoksi]] na ya [[Waorthodoksi wa Mashariki]] [[idadi]] ni kubwa zaidi kwa vile hakuna kanuni za kutangaza watakatifu kama zile zinazofuatwa na [[Papa]], ambaye amejiwekea [[mamlaka]] hiyo tangu [[Karne za Kati]]. Hapa wameorodheshwa wanaoheshimiwa walau na [[Kanisa]] moja wa [[kundi]] lake. Habari fupi za baadhi yao zinatunzwa katika [[kitabu]] kinachoitwa [[Synaxarion]].

[[Waanglikana]] walimtangaza mtakatifu mmoja tu (Mfalme [[Charles I wa Uingereza]]), lakini wanawatambua watakatifu wengine waliotangazwa kuwa watakatifu, hasa kabla ya [[Matengenezo ya Kiprotestanti]], kama wanavyofanya [[Walutheri]] na [[Wamethodisti]]. Madhehebu hayo na mengineyo yana [[marehemu]] wengine ambao bila kutangazwa rasmi wameingizwa katika [[kalenda ya watakatifu]] katika nchi moja au zaidi.

== Orodha ==
__NOTOC__{{compact ToC|side=yes|top=yes|num=no}}

=== A ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=10 | [[Waanglikana]]
! width=10| [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=10 | [[Waorthodoksi]]
! width=10| [[Wakatoliki]]
|-
|[[Abadir, Iraya na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abadiu wa Antinoe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abadiu wa Bilgai]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abaidus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Abako]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abaku]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abamun wa Tarnut]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abamun wa Tukh]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abanubi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abasad]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abashade]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abaskhiron]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abda (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abda (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Abda, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogeli na Abdala|Abdala wa Cordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abdala wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Abdas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abdel Messih El-Makari]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake|Abdhaykla]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abdia wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abdon na Senen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abeluzius]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Abensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abersi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamlacha|Abiatha]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Abibi, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abibi na Apoloni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Abibus wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugeni, Euganda na Abilandi|Abilandi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abili wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ablak]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abnodi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abo wa Tiflis]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake|Abondansi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na Irenei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi wa Como]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abra wa Poitiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Abrahamu, Ethnus na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu Fukara]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu mkaapweke]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Arbela]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Faiyum]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Farshut]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yakobo, Abrahamu na Yohane|Abrahamu wa Gamndui]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Abrahamu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Kuro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu wa Minuf]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abrahamu wa Skete]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Absadi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abudemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Achadi wa Mt. Vikta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Achilas wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Achilas wa Skete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Achile Kiwanuka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Fortunati na Achilei|Achilei, Felisi na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Achilei mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Achindini, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ada wa Ethiopia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adalardo wa Corbie]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adalbert wa Magdeburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adalbert wa Prague]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adalberto wa Egmond]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adamu wa Fermo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adamu wa Guglionesi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adariki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Adaukti, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Adauti|Adauti na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Adauti wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Addai]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelaide Brando]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adelaide wa Italia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adelaide wa Vilich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Adelari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelelmo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adelfo wa Metz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelfo wa Remiremont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adelino wa Celles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Adeodatus I|Adeodatus I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Adiuto, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adiuto wa Cava]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adiutus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adolfo Mukasa Ludigo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adolfo na Yohane]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adolfo wa Arras]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adolfo wa Osnabruck]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adomnani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adoni wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Adrami]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Adrasti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani, Vikta na Sekundili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adriani wa Hilvarenbeek]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adriano wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriano wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Adriano III|Adriano III]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Adrioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aed wa Kildare]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aelredo wa Rievaulx]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aflahos na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Afra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afraate]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Afrodisi, Theodora na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro na Afrodisi|Afrodisi wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afrodisi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afrodisi wa Beziers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Aftoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Aftse|Aftse]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Agabi wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agabo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agape na Kionia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Agape wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa na wanae|Agapi, Basa na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Agapi wa Sebaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Agapio wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agapio, Sekondino na wenzao|Agapio wa Hispania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agapio wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti|Agapiti, Gaudensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Agapiti, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agapiti wa Palestrina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisisimo na Agapito|Agapito na Felisisimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Agapitus I|Agapitus I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Agapius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agata Chon Kyonghyob]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Kim Agi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Kwon Chini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Lin Zhao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatha mfiadini|Agata wa Catania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi Kannan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi Kyongi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agata Yi Sosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klementi na Agatanjelo|Agatanjelo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agathius]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Agatho|Agatho (Papa)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hor, Susia na wanao|Agatho, Hor na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Agatho na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho wa Aleksandria (patriarki)]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Agatho wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Agatodoro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Agatoni, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoni, Lusia na Diogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoni mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa, Paula na Agatonika|Agatonika, Basa na Paula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpo, Papilo na wenzao|Agatonika wa Pergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Agatopo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filo na Agatopodi|Agatopodi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatopodo na Theodulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agileus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agilolfo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agnelo wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agnelus mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes Cao Guiying]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes Kim Hyochu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes Le Thi Thanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Asizi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Poitiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Praha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agnes wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agoardi na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agostina Pietrantoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agrari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agrikola wa Avignon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vitali na Agrikola|Agrikola wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agrikola wa Chalon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agrikola wa Nevers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Agripiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripina wa Mineo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripini wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agripino wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agrisi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aidani wa Ferns]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aidani wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aigulfi na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aikardi wa Jumieges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ailbe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Airaldo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ajabeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Masula|Ajabosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ajeriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ajilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ajuture]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agoardi na wenzake|Ajibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Amida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Akasi wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Mileto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akasi wa Sebaste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akebishma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Akile wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akilei wa Larissa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Akra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Akrates, Abrahamu na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Primo, Aksidi na Pasimoni|Aksidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuli wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akursius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Prokulo, Eutisi na Akusi|Akusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwila na Priska]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severianus na Akwila|Akwila wa Kaisarea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwila wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilina wa Byblos]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilino wa Evreux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albano Roe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Albano wa Uingereza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albano wa Mainz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albati wa Trapani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberiko Crescitelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberiko wa Citeaux]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Albert Lutuli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Alberti Chmielowski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberti wa Louvain]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto Hurtado]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto Mkuu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Butrio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Cashel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Montecorvino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Pontida]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alberto wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Albino, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albino wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albinus wa Angers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Albuino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aldegunda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aldelmo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alderiko wa Le Mans]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aldetruda wa Maubeuge]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aldo mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abba Alef|Alef]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Aleksanda I|Aleksanda I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Aleksanda, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfeo, Aleksanda na Zosimo|Aleksanda, Alfeo na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evensi na wenzake|Aleksanda, Evensi na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Aleksanda, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda Briant]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Aleksanda, Epimako na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Aleksanda, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patermuti na wenzake|Aleksanda, Patermuti na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda Sauli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao|Aleksanda, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Bergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Fiesole]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Aleksanda wa Filomelio na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Aleksanda|Aleksanda wa Frigia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Malko na Aleksanda|Aleksanda, Prisko na Malko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Aleksanda, Timolai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Lyon (+ 177)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Lyon (+ 178)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Makaa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Pidna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Sisili]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksanda wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Aleksandra wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksandra wa Hesse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Aleksandra wa Misri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksi Falconieri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aleksi Toth]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Aleksi U Seyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aleksi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aleksi wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Alesi wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfayo na Zakayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfege wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfege wa Winchester]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfeo, Aleksanda na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alferi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfio na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfonsa Matathupadathu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso Maria Fusco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso Maria wa Liguori]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso Rodriguez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roko, Alfonso na Yohane|Alfonso Rodriguez-Olmedo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfonso wa Orozco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alfredi Mkuu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alida Mkoma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alipi wa mnarani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alipius wa Thagaste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alcuin Mtakatifu|Alkwino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Almaki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nunilona na Alodia|Alodia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Beaulieu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Bertran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aloysius Gonzaga|Alois Gonzaga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois na Maria Azelia Martin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Maria wa Montfort]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Versiglia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alonio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alpino wa Chalons]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Altifridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Altmani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alveri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Amabili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amadeo wa Amidei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amalberga wa Maubeuge]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amandi wa Bordeaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amando na Juniano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amando wa Maastricht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jetuli|Amansi, Jetuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amansi wa Como]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amansi wa Rodez]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko na Amansyo|Amansi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amaranti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius|Amaranti, Sofroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Preieto na Amarino|Amarino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amasio wa Teano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amato Ronconi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amato wa Habend]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amato wa Nusco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amato wa Sion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amatori, Petro na Ludoviko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amatori wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi Edwadi Barlow]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi wa Agaune]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ambrosio Fransisko Ferro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ambrosio Kibuuka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amedeo wa Lausanne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Amfamoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amfiani na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Amfiloki, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoes wa Skete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Amonaria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amonasi]]||&amp;nbsp;;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp
|-
|[[Amoni Abati]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Amoni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Amoni, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Amoni, Emiliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Dio na Amoni|Amoni, Fausto na Dio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina|Amoni na Modesti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Amoni, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Amoni, Tuliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zeno na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni wa Pentapoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Amonito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelius wa Abitina|Ampeli wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampeli wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelio mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelo wa Messina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Amundi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ana (nabii)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ana An Jiaozhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana An Xinzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Kim Changgum]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Pak Agi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Schaeffer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ana Wang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Anacletus|Anakleti (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anania wa Arbela]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anania wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake|Anania wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi balozi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi Dobi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi, Felisi na Digna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Anastasi, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Persia na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi II wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Anastasi wa Brescia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Schemaris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Sens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasi wa Sinai]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Anastasia, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisa na Anastasia|Anastasia na Basilisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasia wa Sirmio]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastasia wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Anastasius I|Anastasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anastazia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Anatilino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anatalo wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anatoli Kiriggwajjo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anatoli wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anatoli wa Laodikea]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anatolia na Viktoria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Anbes|Anbes]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Andeoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andoki, Tirso na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Andrea|Andrea Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Avellino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Bauer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Bessette]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Bobola]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Chong Hwagyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Corsini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Dung-Lac]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Andrea, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Hubati Fournet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ipasi, Asiani na Andrea|Andrea, Ipasi na Asiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Kaggwa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Kalibita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Kim Taegon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea na askari wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Nguyen Kim Thong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Tran Van Thong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Tuong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Krete]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Firenze]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Andrea wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Masula|Andrea wa Masula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Soveral na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea Wang Tianqing]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea Wouters]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrei Rublev]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Androniko, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Androniko na Athanasia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarako, Probo na Androniko|Androniko, Tarako na Probo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Androniko wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Andropelagia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anemondi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Anesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Anempodisto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anfiloki wa Ikonio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Angela Merichi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aniani wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aniano wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anibale Maria di Francia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Anikleto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Anicetus|Aniseti (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aniseti na Fosyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Aniseti wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aniseto Adolfo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anisi wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anisia wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anjela wa Foligno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anjela wa Msalaba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anjelo wa Acri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anjelo wa Yerusalemu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anjibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anna Line]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anoni wa Koln]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Anovi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansberto wa Rouen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anselm wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anselmi wa Lucca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anselmo wa Nonantola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ansfridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansgar Mtakatifu|Ansgar]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansovini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ansuero na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antelmi wa Belley]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Anthusa wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Antia na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antia|Antia na Eleuteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antidi wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antimo na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antimo wa Brantome]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antimo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Antiokiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko wa Anastasiopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko wa Sulcis]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antipa wa Pergamo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Anto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni Abati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni|Antoni, Andrea na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Antoni, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni Daniel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Kauleas]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni Kim Songu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Maria Claret]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Maria Zakaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Nguyen Dich]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni Nguyen Huu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Gerace]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Hoornaert]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Kiev]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Lerins]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Mt. Ana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Nagasaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Antoni wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Padua]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kristofa, Antoni na Yohane|Antoni wa Tlaxcala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antoni wa Weert]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Tertula na Antonia|Antonia, Emiliani na Tertula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonina wa Nisea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Antonini, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonini, Nisefori na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino Fantosati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Apamea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Firenze]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Piacenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonino wa Sorrento]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonio Gonzalez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Maria Gianelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Maria Pucci]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Primaldo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antonio Vallesio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Antusa wa Eskihisar]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antusa wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anubu mmonaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anububisoyo, Joji na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anyesi wa Montepulciano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Apiani wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apiani wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apiano wa Comacchio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Apodemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Apolinari, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolinari wa Ierapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolinari wa Ravenna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apolinari wa Valence]]||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apolinaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo mchungaji]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo (Biblia)|Apolo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo wa Bawit]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Apoloni, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abibi na Apoloni|Apoloni na Abibi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni na Filemoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Apoloni, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apoloni wa Sardi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolonia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Apolonio, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apro wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apronia wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprunkulo wa Langres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abuna Aregawi|Aragawi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Arapolini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Arato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Arbasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arbogasti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ardani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ardo Smaragdo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aredi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ares, Promo na Elia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aresi na Rogati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Aresto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aretha mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arey]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Areyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Argimiro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus|Argirus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arialdo wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ariana mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ariani mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Arioni, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Arioni, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristarko wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristide wa Athens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristobulo wa Britania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aristoni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Aritife]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arjeo, Narsisi na Marselino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Arkadi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadius wa Mauretania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkanjelo Tadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori, Arkelao na Felisisima|Arkelao, Gregori na Felisisima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fosyo, Arkelao, Kwirino na wenzao|Arkelao wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako na Arkelao|Arkelao wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkimino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkonsi wa Viviers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arkupo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armaeli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Armata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Temeda, Armeni na wenzao|Armeni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armentari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armini wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Armogaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arnold Janssen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arnulfi wa Soissons]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arnulfo wa Gap]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arnulfo wa Metz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius na Aroni|Aroni wa Caerleon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arponi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arsasi wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni wa Armo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni wa Korfu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artelaide]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Artema]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artemi na Paulina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artemi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artemis Zatti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asafo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asela wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Asenei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aseolo na Asio|Aseolo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi, Asiani na Andrea|Asiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erodioni, Asinkrito na Flego|Asinkrito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aseolo na Asio|Asio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asisklo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Askla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asklepiadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Asklipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aspasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aspreno wa Napoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Asteksi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Asteri, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Asteri, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Asteri na Neoni|Asteri wa Egea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marinus na Asteri|Asteri wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asteri wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asteri wa Petra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Astio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Astusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atala wa Bobbio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Atalo, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Atalo, Zotiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi Bazzekuketta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ireus na Atanasi|Atanasi na Ireus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi wa Aleksandria|Atanasi I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Atanasi wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasi wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia wa Egina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atenodoro wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Atenodoro wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atenodoro wa Syria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atenogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Atevulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Athanasi wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Athanasi wa Mlima Athos]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Athenagora wa Athene]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Yustini na Atilano|Atilano Cruz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Atilano|Atilano wa Zamora]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro|Atne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atoni wa Pistoia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Atora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atrata]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Attalus wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aubati wa Avranches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Audactus wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Audifas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Audito wa Braga]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Auditori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Audomari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Augeni, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augin wa Klusma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Augulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuosi, Auguri na Euloji|Auguri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augusta na Faustina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Augusti, Primo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino Caloca]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino na Felisita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino Erlandsson]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Pak Chongwon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Roscelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Schoeffler]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agostino wa Hippo|Augustino wa Hippo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino Webster]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Yi Kwanghon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Yu Chinkil]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augustino Zhao Rong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augusto Andrea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augusto Chapdelaine]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Augusto wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augusto wa Caserta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aunakari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurea wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurea wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurea wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Aureli wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aurelia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aureliano wa Arles]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aurelius wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aureus wa Mainz|Aureo, Yustina na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Auriga, Klaudia na Rutile]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ausani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Ausensi, Eustrasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao|Ausensi wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ausenti abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ausoni wa Angouleme]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auspisi wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auspisi wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Austindo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Austreberta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Austregesili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Austremoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Autberi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Autonomo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Autus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aventino wa Chartres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aventino wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktavi, Solutori na Aventori|Aventori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Avertino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aviti wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Avito wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Avitus mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== B ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Babila na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefina Bakhita|Bakhita]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bakus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Balbina wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baldomero wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baldwino wa Rieti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beato na Banto|Banto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bar Bashmin|Bar Bashmin na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bar Hadbesaba wa Erbil]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baradati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Barakio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Baralo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Barasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barbara Cho Chungi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Choe Yongi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Cui Lianzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Han Agi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Kim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Ko Suni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Kwon Hui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara wa Nikomedia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barbara Yi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbara Yi Chonghui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Barbasiani wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barbato]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Barhadbesaba wa Kashkar (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Barhadbesaba wa Kashkar (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Bariko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barlaam wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Barnaba|Barnaba Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baronsi na Desideri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barsanufi wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barsauma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Barsen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Barsimeo wa Edessa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bartholomayo Chong Munho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Bartolomayo|Bartolomayo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bartolomea Capitanio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bartolomeo Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bartolomeo wa Simeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Basa, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa na wanae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa, Paula na Agatonika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bashinuna]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Basiani, Primitivi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano wa Lodi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basila wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basila wa Srijem]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilei wa Amasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jovino na Basileo|Basileo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Basili, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili Mzee]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili na Prokopi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili wa Antiokia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili wa Ostrog]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nino na wenzake|Basilia, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilide wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Basilide wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilide wa Lori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisa na Anastasia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Basilisa|Basilisa na Juliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na Basilisa|Basilisa wa Galatia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Basilisa wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisa wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basilisko wa Gumenek]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basino wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Basoes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Bastami]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Bastamoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Batazoni, Palemoni na Garuma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Batilde]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Batista Varano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Baudeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bauli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bavo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bazalota na Eufemia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Bazili wa Pario]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Bazili wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beano wa Ireland]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Beati, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beato na Banto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beatriz wa Silva]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Beatus, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beatus wa Vendome]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sharbel na Bebaya|Bebaya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beda Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beda Mhashamu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bega wa Andenne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bega wa Cumbria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helaniki na Begei|Begei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Belfius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Beliko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Belino wa Padova]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benani wa Armagh]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikta Cambiagio Frassinello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikta Hyong Kyongnyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikta wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Benedikto II|Benedikto II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Biscop]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Menni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Mwafrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zoeradi na Benedikto|Benedikto na Zoeradi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Aniane]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Antella]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Avignon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Herbauge]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benedikto, Yohane na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benedikto Yosefu Labre]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benignus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benilde wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benildo Romancon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beninyo wa Dijon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beninyo wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Beninyo wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benito wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benjamini Juliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beno wa Meissen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benvenuto Scotivoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Benwadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benyamini na Bejoki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Benyamini I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Benyamini II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Benyamini wa Argol]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berardo mfiadini|Berardo wa Carbio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Berectina wa Abitina|Berektina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berengari wa Saint-Papoul]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Beresi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berilo wa Catania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berkari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berlinda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bernadeta Soubirous]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernadi wa Parma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernard Due Van Vo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardino Realino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardino wa Siena]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo Tolomei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Alzira]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Clairvaux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Corleone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Menthon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Tiron]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bernardo wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bernika, Prosdoka na Domnina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bernodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Berta wa Blangy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bertila wa Maroeil]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bertino wa Sithieu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bertulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Besa wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu, Priori na Besarioni|Besarioni, Yosefu na Priori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Besarioni wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Besas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bessus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Betari wa Chartres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Betirani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Betrandi wa Comminges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Betrandi wa Garrigues]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Betselote na Honori]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Bianori na Silvani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bili wa Vannes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Birgita wa Uswidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Birinus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didara, Bisoe na Nor|Bisoe, Didara na Nor]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Bishoy na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa|Bistamonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bladolfo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Blaise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Blandina wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Blanka]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blasto na Diogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blesila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Blimondi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bogumili]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bona wa Pisa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonaventura wa Bagnoregio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonaventura wa Meako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonfili]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Boniface I|Bonifasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Boniface IV|Bonifasi IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifas mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasi, Tekla na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Bonifasi wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasi wa Sicilibba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasi wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonifasia Rodriguez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bonito wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bononi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi, Zosima na Bonosa|Bonosa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bonoso wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Boris na Gleb]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Bosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Bosba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Bosimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Botvidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Branoki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brauli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brendan Baharia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bretanioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brigida wa Kildare]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brigo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brinolfo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brisi wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Brito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bruno Sserunkuma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Cologne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Querfurt]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Segni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Bruno wa Wurzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Buonfiglio wa Monaldi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Burkado wa Wurzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== C ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Carlo Acutis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Cesidio Giacomantonio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Chad wa Mercia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Charles de Foucauld]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charbel Makhlouf]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charles I wa Uingereza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Charles Cho Shinchol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charles Garnier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Charles Hyon Songmun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nazari na Chelsi|Chelsi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Chi Zhuze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Cuthbert Mayne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Cuthbert wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== D ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Dacianus wa Abitina|Dachani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo, Dada na Kwintiliani|Dada]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dado]] (Ouen wa Rouen)||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dafrosa wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Dagioni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dagobert II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dalmasi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dalmasi wa Pavia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Damaris]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Damasus I|Damasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Damasi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Damian de Veuster]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Damiani Nam Myonghyok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Damiani wa Afrika]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Damiani wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Damiano wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danakte]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Daniel Comboni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Danieli Fasanella na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Danieli, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Bangor]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Mnarani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Danieli wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Padua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Danieli wa Skete]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Danilo II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Krisanto na Daria|Daria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Dasi, Juliani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Dasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio, Zotiko na Kayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasya wa Tanda]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Dasyo wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dativa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Dativus, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dativus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dato wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Datulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Daudi I wa Uskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Daudi Galvan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi Lewis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi Uribe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi wa Thesalonike]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Daudi wa Uswidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Daudi wa Wales]] (Dewi)||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karalampo na wenzake|Daukto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake|David Roldan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Davini wa Lucca]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Defendente]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Defensa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deikolo abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deklan wa Ardmore]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dekoroso wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Delfino wa Bordeaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetri wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Demetri wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Demetria, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetria wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetrius I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demetrius wa Thesalonike]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demiana|Demiana na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Demokrito na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Denis, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Denis wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Denis wa Paris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Denisi, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Denisi wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Denisi wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Denisi wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodati wa Nevers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodati wa Nola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodato wa Blois]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deodato wa Ruticinium]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Deogratias wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Baronsi na Desideri|Desideri na Baronsi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Festo na Desideri|Desideri wa Benevento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Desideri wa Langres]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Desideri wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo|
|-
|[[Desiree wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Desiree wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Deusdedit wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Deusdedit wa Montecassino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Devota wa Mariana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diarmaid]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didara, Bisoe na Nor]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Didier wa Cahors]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Didimo, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori, Diomede na Didimo|Didimo, Diodori na Diomede]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Didimo, Emiliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didimo Kipofu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Didimo, Theodora na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didimo wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diego wa Alkala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dietrich Bonhoeffer]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Difilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emerita wa Roma|Digna wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Digno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa|Dilbamonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dimani wa Connor]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dimfna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Dio na Amoni|Dio, Fausto na Amoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dio Mtendamiujiza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori, Diomede na Didimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Diodori, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori na Rodopiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Diodoro wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Diodoto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Diogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Diogeni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorensi na Dioklesyani|Dioklesyani wa Osimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diodori, Diomede na Didimo|Diomede, Diodori na Didimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Diomede, Pristi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Diomede wa Nisea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Dionysius|Dionisi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Dionisi, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Dionisi, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demokrito na wenzake|Dionisi, Demokrito na Sekundo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi|Dionisi, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisi na wenzake (27 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionysius Mwareopago|Dionisi Mwareopago]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisi Ssebuggwawo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Dionisi, Theodori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Dionisya, Epimako na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Dionisi wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Dionisya wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dionisya wa Vita na wenzake|Dionisya wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Dionusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoridi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoro I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Dioskoro II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Afesi na wenzake|Dioskoro, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Dioskoro, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake|Dioskoro, Arseni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro|Dioskoro, Eroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoro mfiadini (20 Agosti)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Dioskoro wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Dioskoro wa Pamfilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dioskoro wa Qais]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei|Disei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Disibodo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mames na Diskus|Diskus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dismas Mtakatifu|Dismas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dodati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo na Domasi|Domasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Domati, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domesi Mganga]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domesi wa Nusaybin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Domesi wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Dominanda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Dominika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Buy Van Uy]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Cam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Dinh Dat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Guzman]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Henares]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Huyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Ibáñez de Erquicia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Loricatus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Mao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Mau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Ngon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nguyen Van Hanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nguyen Van Xuyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Nhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Ninh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Pham Thong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Savio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Tori]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Trach]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko Tuoc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko wa Calzada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko wa Silos]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dominiko wa Sora]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domisiani wa Bebron]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domisyano wa Melitene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Domni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domnina wa Ainvarza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domnini wa Digne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Vinsenti na Domninus|Domninus na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Domnio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani na Rogasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani wa Chalons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Donasiani wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Donata, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Donata, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Donata, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Donati, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Donati, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Donati, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani, Donati na Rufini|Donati, Epifani na Rufini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Donati, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Justus na Herenas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Donati, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Donati, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Makari na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Donati, Manilo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Donati, Mansueti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Donati|Donati na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papias na Donati|Donati na Papia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Donati, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati|Donati, Taski na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Donati, Viktorini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Arezzo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Eurea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kopriko, Vikta na Donati|Donati wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Donatila, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima, Donatila na Sekunda|Donatila wa Taburba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato Mskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo na Donato|Donato na Primo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Donato wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato wa Sisteron]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donini wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donini wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donino wa Fidenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donino wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donulus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dorimedonti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotea na Theofili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotea wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Doroteo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotheo wa Gaza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Dorotheo wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Dorotheo na Gorgoni|Dorotheo wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dorotheo wa Turo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dositeo wa Gaza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Drogo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Droktovei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Droside]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Drostano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Drusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati|Dubitati, Taski na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dunstan wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Dusisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Duthak]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== E ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Eata]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebediesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (mmonaki)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Ebedjesu (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eberigisili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ebrolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edbati wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edburga wa Winchester]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edda wa Winchester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edesi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edilburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edith Stein]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Editha]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmund Rich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmund wa Anglia Mashariki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edmundi Arrowsmith]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmundi Campion]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edmundi Gennings]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Edward Muungamaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Edward Shahidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Efebo wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Efisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Efrem wa Syria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Efremu, Basili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Egbert wa Ripon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Egesipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi Maria wa Mt. Yosefu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egwini wa Evesham]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ekembodo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eklesio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Ekomei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao|Ekomini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ekwisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eladi wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eladi wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Elafa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Elasipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eldrado]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helier Mtakatifu|Eleri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elesbaan]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eleukadio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eleuteri|Eleuteri (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Eleuteri, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Iliriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Paris]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Spoleto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Tarsia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eleuteri wa Tournai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ares, Promo na Elia|Elia, Aresi na Promo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia Facchini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elia na Simeoni Afamarie]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Elia na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Elia, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia, Paulo na Isidori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia Speleota]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia wa Enna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Eliabu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Masula|Eliani wa Masula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Eliasi, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eliena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elifi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eligius wa Noyon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elikonida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao|Elio, Peleo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eliodori wa Altino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti (Injili)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elizabeth Ann Seton]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti Chong Chonghye]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti Qin Bianzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Schonau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Ureno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elizabeti wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Elizabeti wa Utatu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elpidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Elpidi, Basili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermogene na Elpidi|Elpidi na Ermogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Elpidi, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Elpidiforo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Eluri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elzeari wa Sabran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Gonzalez Garcia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Le Van Phung]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Miguez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake|Emanueli Morales]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emanueli Trieu Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Embakomu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Emebati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emelia Mtakatifu|Emelia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Emeramo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emerensyana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeriko wa Hungaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emerita wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Emeriti, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti|Emeriti, Gaudensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeritus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeteri na Seledoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emila na Yeremia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi|Emili, Marina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emilia wa Vialar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emilia wa Villeneuve]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Emiliana wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Emiliani, Hugal na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Tertula na Antonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Cogolla]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Kuziko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Valence]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Vercelli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasto na Emilio|Emilio na Kasto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emma wa Gurk]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emma wa Lesum]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emmeram wa Regensburg]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Enda wa Aran]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eneko wa Onya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Engelbert wa Cologne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Engrasya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Enodi wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Enriko wa Osso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eoni wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epafra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epafrodito|Epafrodito wa Filipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Epafrodito wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eparki wa Angouleme]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epeneto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani, Donati na Rufini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Epifani wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani wa Salamina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifanio wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Epikari na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikari wa Bizanti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Epikteto, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epipodi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani wa Salamina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galatio na Episteme|Episteme]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Babila na wenzake|Epoloni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erakla wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi|Erakli, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erakli na Paulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Eraklide wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erardo Mskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erasmo wa Formia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erasto wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Eredina|Eredina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erembati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erentruda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erik IX]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Erkolani wa Brescia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erkolano wa Perugia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erkonvaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake|Erkulano wa Fiumicino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Ermagora|Ermagora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermelandi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermenfridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermengild]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermengol wa Urgell]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ermes wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermia wa Gumenek]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Ermia wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermili na Stratoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermogene na Elpidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodota na wanae|Ermogene, Theodota na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro na Ermogene|Ermogene wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Ermoji]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erodioni, Asinkrito na Flego]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Erone wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Esanto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Esas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki, Pakomi na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki wa Sinai]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Esikyo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Espagathus wa Lyon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Espero, Zoe na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperansi wa Cingoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperansi wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Esuperi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini, Esuperi na Felisiani|Esuperi, Severini na Felisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperi wa Bayeux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esuperi wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Esyo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Etbini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Etelwoldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Eteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ethelbert wa Kent]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ethelreda wa Ely]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Ethnus, Abrahamu na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eubulo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eudokia wa Heliopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Eudoimoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Eudomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eudoni abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Eudosi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia|Eudosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bazalota na Eufemia|Eufemia na Bazalota]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eufemia wa Kalsedonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Eufra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrasi na Klarus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Eufrasi, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrasi wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Eufrasia wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrasia wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufroni wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eufrosina wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugeni, Euganda na Abilandi|Euganda]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eugeni, Euganda na Abilandi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Migdoni na wenzake|Eugeni, Migdoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Eugeni, Eustrasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Eugeni wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugeni wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Eugenia, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eugenius wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena, Hermogene na Eugrafo|Eugrafo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukari wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eugene I|Eujeni I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Eujeni, Basili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujeni Mazenod]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Eujeni, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujeni wa Ardstraw]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Eujeni wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujeni wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Eujeni wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eujenia wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukari wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukeri wa Lyon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eukeri wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulalia wa Barcelona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulalia wa Merida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulampi na Eulampia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Eulogi, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulogi wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulogi wa Edessa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eulogi wa Kordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuosi, Auguri na Euloji|Eulogi wa Tarragona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eumasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eumeni wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eumeni wa Gortina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Eunisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Eunuko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Eunus|Eunus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Euplo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Eupolo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Euprepi wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Euprepi wa Verona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eupsiki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eurosia wa Jaca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eusebius|Eusebi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Eusebi, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Eusebi, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Karalampo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Fano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Kaisarea]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eusebi wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi wa Viktorsberg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebia wa Hamay]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebia wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebius wa Vercelli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusigni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Eusiri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustaki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi wa Luxeuil]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Eustasi wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustasi White]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eustoji II]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustoki wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustokia Calafato]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eustokya wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustolia na Sopatra]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustorji wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi Mtendamiujiza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi wa Sufres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Como]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Eutiki wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Eutiki wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiki wa Trasacco]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Eutikiani, Arkadina wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Filipo na Eutikiani|Eutikiani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Eutychian|Eutikiano (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Eutiko, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutiko, Fortunati, Saturnini, Marsia, Vikta, Stefano na Januari|Eutiko, Fortunati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei|Eutiko, Modesti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutikyo shemasi mdogo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutikyo wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutimi Mkuu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutimi wa Sardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutimio wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutisi wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokulo, Eutisi na Akusi|Eutisi wa Pozzuoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleoniki na Eutropi|Eutropi wa Amasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tigri na Eutropi|Eutropi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi wa Orange]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi wa Saintes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi, Zosima na Bonosa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropia wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Eutropia wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eva wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evagri wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kresenti na Evagri|Evagri wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Evangeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Evaristus|Evaristi (Papa)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Evaristi wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Evasi, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Evasi, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evasi na Privati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evelio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Evelpisto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evensi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evermodo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Evesi wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtakatifu Evilasius|Evilasius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodota na wanae|Evodi, Theodota na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evodi wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Evodi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Evolesus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evurzi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ewadi na Ewadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ewen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ewostatewos]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Ezana]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Ezekieli Moreno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== F ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Papa Fabian|Fabiani (Papa)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Fabiani, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fabius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fahitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Faina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fakundi na Primitivi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Famiano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fana wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fandila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fantino Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fantino Mzee]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fara]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fasilides wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fausta wa Bourges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausta wa Kuziko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustina Kowalska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Liberata na Faustina|Faustina wa Como]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Faustini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Faustini, Lusius na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini na Jovita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini na wenzake 44]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali|Faustini, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Faustini na Nafiani|Faustini, Saturnini na Nafiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao|Faustini, Simplisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustiniani wa Bologna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Dio na Amoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Januari na Marsiali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto shemasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto wa Riez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Febadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Febe (Biblia)|Febe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Febronia wa Akhmim]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Febronia wa Nusaybin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fedele wa Como]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Federiko wa Utrecht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felichisima wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felichisimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felikola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felimi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felino na Grasyano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Felix I|Felisi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Felix III|Felisi III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Felix IV|Felisi IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Felisi, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Felisi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andoki, Tirso na Felisi|Felisi, Andoki na Tirso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Felisi, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Felisi, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Felisi, Epikteto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Fortunati na Achilei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti|Felisi, Gaudensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Felisi, Kalepodi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Felisi, Katulino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Felisi, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Felisi, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Felisi, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Felisi, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Felisi, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi|Felisi, Marina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi mfiadini (3 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Feliche Mwafrika|Felisi Mwafrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Adauti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Genadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Regula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus|Felisi, Narsisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Felisi, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Felisi, Revokati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Felisi, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Felisi, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Felisi, Veruli na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao|Felisi, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Abbir]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Como]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felix wa Cantalice|Felisi wa Cantalice]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Felisi wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Dunwich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Gerona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Nantes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Nicosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Nola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Felisi wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Split]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Susa]] (askofu)||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Felisi wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Thibiuca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi wa Toniza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Fortunati|Felisi wa Vicenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Felisi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Felisi, Yustino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao|Felisia na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Felisiani, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini, Esuperi na Felisiani|Felisiani, Severini na Esuperi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani wa Foligno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo na Felisiani|Felisiani wa Mentana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori, Arkelao na Felisisima|Felisisima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisisimo na Agapito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felista Mtakatifu|Felisita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Felisita, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Augustino na Felisita|Felisita na Augustino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Felisita, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisita wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ferdinando III wa Kastilia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fereolo wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fermo wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli na Ferusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli wa Grenoble]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli wa Limoges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ferreol wa Uzes|Fereoli wa Uzes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Feruchi wa Mainz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fereoli na Ferusi|Ferusi na Fereoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina|Festina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Festo na Desideri|Festo wa Benevento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Festo|Festo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiakri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fibisi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|- 
|[[Fidelis wa Sigmaringen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fides wa Agen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfio na wenzake|Filadelfi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filani wa Pittenweem]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filarete wa Seminara]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filastri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filemoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filibati wa Jumieges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Filipa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisiani na wenzake|Filipiani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipina Duchesne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo Benizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo Evans]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gayo, Joviani na Filipo|Filipo, Gayo na Joviani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Howard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Filipo, Italo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Filipo, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo mfiadini (13 Septemba)|Filipo mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Minh Van Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Filipo|Filipo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo na watoto kumi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Neri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo|Filipo, Niseta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Filipo, Silano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo Smaldone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo wa Agira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo na Herme|Filipo wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Filipo na Eutikiani|Filipo wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filipo Zhang Zhihe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Filo na Agatopodi|Filo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filogoni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filomena wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filomeno wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filoromus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filothea wa Athene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Filothei wa Pemdje]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao|Filotheo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filotheo wa Durunka]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Romano wa Samosata|Filotheo wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fina mtakatifu|Fina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Finano wa Lindisfarne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Finbari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fintano wa Clonenagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fintano wa Doon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorensi na Dioklesyani|Fiorensi wa Osimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorensi wa Poitiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasio na Fiorenso|Fiorenso wa Bonn]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorenso wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Fiorenso wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorenso wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorentino wa Bremur]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fiorenzo wa Nebbio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmina wa Amelia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Firmini, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmini wa Amiens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmini wa Metz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmino wa Mende]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmino wa Uzes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Firmus, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Firmus wa Tagaste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Fisosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flavi Klementi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flavi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flavia Domitila]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Flaviani, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flaviani wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flaviano wa Kostantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flaviano wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Flavio Latino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erodioni, Asinkrito na Flego|Flego]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensiani wa Midila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flora na Maria|Flora wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Florensi, Yustino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Cahors]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Orange]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Strasbourg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florensi wa Semina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Florenti, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Florenti wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Florentina wa Cartagena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Floriani wa Lorch]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Floridi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Floro wa Lodeve]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Floskolo wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Foibamoni wa Asiut]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Foibamoni wa Preht]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fokas wa Sinope]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Folko Scotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Fortunansiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Fortunati, Adaukti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Fortunati, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Fortunati, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Fortunati, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Fortunati na Achilei|Fortunati, Felisi na Achilei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia|Fortunati, Lusioli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Ermagora|Fortunati wa Akwileya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Lusiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Marsiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati, Felisi, Silvi, Vitalis, Apolo, Isaki na Krotate|Fortunati, Silvi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Fortunati, Viktorini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati wa Montefalco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Fortunati wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati wa Todi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Fortunati|Fortunati wa Vicenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunato wa Fano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunatus wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Fortuni, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Fortuni, Noblus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Foskolo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fosyo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Fosyo, Arkelao, Kwirino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Fosyo, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Fosyo wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frambodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frances Cabrini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Franka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Franko wa Assergi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransiska wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransiska wa Sales Aviat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Adauktus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Antoni Fasani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Blanco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Borja]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Caracciolo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Chieu Van Do]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Choe Kyonghwan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Coll]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko De Geronimo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Diaz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Fogolla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Gil de Frederich]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Ha Thong Mau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Isidore Gagelin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Jaccard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Maria wa Camporosso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Marto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane-Fransisko-Regis Clet|Fransisko Regis Clet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Saveri Maria Bianchi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Serrano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Shoyemon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Solano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Spinelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Trung Von Tran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Asizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Laval]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Meako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Mt. Mikaeli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Paola]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Roye]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko wa Sales]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Xavier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko Zhang Rong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fraterno wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fredegandi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frediani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frezali]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Friardi na Sekondeli|Friardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fridesvida]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fridolini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frodobati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Froilano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aigulfi na wenzake|Fronjenti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fronti wa Perigueux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fronto na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Frontoni wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Fruktuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frumensi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoriani, Frumenti na wenzao|Frumenti wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuoso wa Braga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Frutuosi, Auguri na Euloji|Frutoso wa Tarragona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Frunumi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fulbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fulgensyo wa Ruspe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fuljensi wa Ecija]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fulkrano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fursei abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== G ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Gabriel Abdel El-Metgaly]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli Malaika Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli VII wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gabrieli Lalemant]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli Taurin Dufresse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli wa Bikira Maria wa Mateso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gabrieli wa Ize]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaetano Catanoso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaetano Errico]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaetano wa Thiene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Gagus, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Gaiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Gajola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galatio na Episteme|Galatio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galatori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galdino wa Sala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Galgano Guidotti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Galikani mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Galinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galla wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gall Mtakatifu|Galus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Galus I wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gangolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Garima|Garima]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Batazoni, Palemoni na Garuma|Garuma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gaspare Bertoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaspare del Bufalo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi, Felisi, Agapiti na Emeriti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Ossero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudensi wa Rimini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudioso wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaudioso wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaugeriki wa Cambrai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gaukeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gavino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ripsime na wenzake|Gayana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermes na Gayo|Gayo na Hermes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gayo, Joviani na Filipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Gayo, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Gayo, Timotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gayo wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ampelo wa Messina|Gayo wa Messina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gebardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gebre Menfes Kidus]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Tekle Hawarjat na Gebre Yohane|Gebre Yohane]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gelasius I|Gelasi I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Gelasi wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gelasi wa Nilopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Geltrude Comensoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gemma Galgani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Genadi|Genadi na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Genadi wa Astorga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Generali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Genetlio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Genoveva Torres Morales]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vitoriko na Fushano|Gensyano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[George mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[George El Mozahem]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[George Herbert]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Artilai na wenzake|Georgi, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geranus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gerardino wa Sostegno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Gerasi, Karitoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Gerasi, Revokati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gerasimo Palladas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Gerasimo wa Yordani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gerlako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Geroldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Geronsi, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Geronsi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geronsi wa Cervia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geronsi wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Geronsi wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gertrudi wa Thuringia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gerulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gervasi na Protasi|Gervasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Getrude wa Nivelles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gibriani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Giganti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilbati wa Caithness]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gilbati wa Meaux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilbati wa Neuffonts]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilberti wa Sempringham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gilda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gildadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gilduino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gimer]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Girgis wa Asiut na wenzake]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kunialdi na Gisilari|Gisilari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gisleno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Givalius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Giyorgis wa Segla]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gliseri wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gliseria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Glodesinda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Goar]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Goardo na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gobani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gobati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godefrid Duynen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godefrid wa Melveren]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godeleva]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godfredi wa Amiens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godfredo wa Cappenberg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godric wa Finchale]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Goeriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Golveni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reinilde, Grimoaldi na Gondolfi|Gondolfi wa Saintes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gondulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gonsalo Garcia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gonzaga Gonza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Godehard wa Hildesheim|Gotardo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gordiani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Gordiani wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gordio wa Kaisarea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Gorgoni, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Dorotheo na Gorgoni|Gorgoni wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gorgoni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gorgonia wa Nazienzi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Gorjo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gosbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gozelino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria na Grasya|Grasya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felino na Grasyano|Grasyano na Felino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grasyano wa Tours]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Grati wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grato wa Aosta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori I|Gregori I]] (Mkuu)||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori II|Gregori II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori III|Gregori III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Gregori VII|Gregori VII]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori, Arkelao na Felisisima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Barbarigo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori Grassi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Gregori Maurus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Mletamwanga]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Mtendamiujiza]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori Palamas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Gregori wa Agrigento]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Dekapoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Elvira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Gregori wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Narek]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Nazienzi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Nisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Spoleto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Tours]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gregori wa Utrecht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grellan Mtakatifu|Grelan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Reinilde, Grimoaldi na Gondolfi|Grimoaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guarino wa Palestrina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Guarino wa Sion]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abba Guba|Guba]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Gudene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gudula]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gulielmo wa Firenze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gumbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gumesindi na Servidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Gumus na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Gundekari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guntram]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Gurdino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guria na Samona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guthierni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwalfadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gwenog]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwenole]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwibati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwido Maria Conforti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gwido wa Anderlecht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwido wa Pomposa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwineari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gwinliu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gyavira Musoke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== H ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Habetdeus wa Teudali]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Habib Girgis]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Habibu wa Edesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hallvard Mtakatifu|Halvard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Hani (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Hani (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamlacha|Hathes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hedwig wa Andechs]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hedwiga wa Polandi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Heimo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofili na Heladi|Heladi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helaniki na Begei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helena Mtakatifu|Helena]] ([[mama]] wa [[Konstantino Mkuu]])||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sentola|Helena na Sentola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Helena wa Sinope]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Helena wa Uswidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Heliodori na Venusti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Heliodori wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Hemerioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Hemeteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heming]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri II]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri Morse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri Walpole]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Henri wa Ufini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Heraklemon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Herakli, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herakli na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Herakli, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Herakli, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Justus na Herenas|Herenas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Herenia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heribert wa Cologne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Herma wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herman wa Alaska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Hermani Yosefu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Herme, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Filipo na Herme|Herme wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herme wa Numidia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Hermemfi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermes na Gayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermes wa Vidin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hermione]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena, Hermogene na Eugrafo|Hermogene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Hero]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake|Heroni, Arseni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heroni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Hervei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Hesiki, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hesiki wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Hesiki wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hidulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Hyginus|Higinius (Papa)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Hilarius|Hilari I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Hilari, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Hilari, Migdoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake|Hilari, Saloni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari na Tasyani|Hilari wa Akwileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Bremur]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Carcassonne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Mende]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Poitiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilari wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentini na Hilari|Hilari wa Viterbo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Hilaria, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Hilarini, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarion bin Saturninus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarioni Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarioni Mpya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo na Hilarioni|Hilarioni wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilarioni wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Hilarioni wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilda wa Whitby]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hildegard wa Bingen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hildemarka]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hilduadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hinemodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Hinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Hipeas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Hipereki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Hipoliti, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simfroni na Ipoliti|Hipoliti na Simfroni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hipoliti wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Hipus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honesto wa Nimes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorata wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Honorati, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Honorati, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Honorati, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Amiens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Buzancais]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Subiaco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorati wa Vercelli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Honori, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Honori, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Honori wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honori wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Honorina wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hor, Susia na wanao|Hor, Abahor na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Hor, Susia na wanao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Hor wa Nitria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Hormisdas|Hormisda (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hormisda wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Horpresi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Horsiesi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Hortulani wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Horus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Hospia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hubati wa Liege]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugo wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|
|-
|[[Hugo wa Lincoln]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hugolino mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hunfridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== I ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Ia wa Cornwall]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ia wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Iader]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ianuaria wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ibrahim El-Gohary]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Ida wa Herzfeld]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Idefonsi, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ifigenia wa Ethiopia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ignas Delgado y Cebrián]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas Kim Chejun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Laconi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Santhià]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ignas wa Loyola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti na Ignasi|Ignasi wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ignasi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ildefonso wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ilidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iltruda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iluminata wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Imbenia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Imeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Indaleti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zenoni na wenzao|Ingene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Injenwino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Innocent I|Inosenti I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Inosenti askofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Inosenti, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Inosenti wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Inosenti wa Alaska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Inosenti wa Imakulata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Inosenti wa Tortona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Invensyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi, Asiani na Andrea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi wa Bitinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ipasi wa Gangra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Iperki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abadir, Iraya na wenzao|Iraya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irenarki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Irene, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irene wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irene wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na Irenei|Irenei na Abondi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irenei wa Pentapoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irenei wa Srijem]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ireneo wa Lyons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ireus na Atanasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irmina wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Irmingarda wa Koln]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isaka Jogues]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isaka Mdalmatia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka wa Kellia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Isaka wa Monteluco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isaka wa Ninawi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Isaka wa Tiphre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isarno wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Isauri wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Isaya, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Isicho wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidora mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidora Mpumbavu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arseni na wenzake|Isidori, Arseni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Elia, Paulo na Isidori|Isidori, Elia na Paulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eroni, Atne, Isidori na Dioskoro|Isidori, Eroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Kio]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Pelusio]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isidori wa Skete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidoro Mkulima]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isidoro wa Sevila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Isiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Isitani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ismidoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ita wa Cluain]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Italiki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Italo, Zotiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Itamari wa Rochester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iveta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ivo Helory]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Iyasus Mo'a]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|}

=== J ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Jakuto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[James Nam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Janani Luwum]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Januari, Adaukti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Januari, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Januari, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Januari na Marsiali|Januari, Fausto na Marsiali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Januari, Filipo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Januari, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Januari, Katulino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Januari, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Januari, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano na Januari|Januari na Mariano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari na Marino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Januari, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari Sanchez Delgadillo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini|Januari, Severi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Januari, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Ianuarius wa Abitina|Januari wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari mfiadini|Januari wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari wa Turris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Januaria, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Januaria, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Januaria, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Janula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jean Baptiste Con]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jean-Charles Cornay]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jean-Louis Bonnard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Jelati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Jemini, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusia na Jeminiano|Jeminiano na Lusia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jenesi wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jenesi wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeradi Edwards]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi Majella]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi Sagredo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Brogne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Corbie]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Macon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Potenza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeradi wa Toul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeremari wa Fly]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jerio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermana Cousin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Jermana, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jerlando wa Agrigento]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermani, Selestini na Santina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermaniko wa Filadelfia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Jermano, Donasyani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano na Randoaldo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano, Theofilo na Sirili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servando na Jermano|Jermano wa Cadiz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeromu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jeromu Emiliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu Hermosilla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu Lu Tingmei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu wa Pratis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jeromu wa Weert]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jetuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jiminyano wa Modena]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joakima wa Vedruna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joanisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[John Henry Newman]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joja wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Anububisoyo, Joji na wenzao|Joji, Anububisoyo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji Limniota]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji Preca]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Joji wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Koziba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Mitilene]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Suelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Vabres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jokondiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Jokundi, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Jokundo wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jordano Ansalone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Josaphat Mtakatifu|Josaphat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jose Vaz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Josemaría Escrivá]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Josipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jovenale wa Narni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gayo, Joviani na Filipo|Joviani, Gayo na Filipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joviani wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joviniani wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jovino na Basileo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini na Jovita|Jovita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juan Diego]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Judikaeli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Judita Vannini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Judoki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Jukundi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Jukundi, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Jukundi, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Jukundi, Noblus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Julia, Katulino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Julia, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Julia, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julia Salzano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julia wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verisimo, Masima na Julia|Julia wa Lisboa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|- 
|[[Optati, Luperki na wenzao|Julia wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Juliana, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana Falconieri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo na Juliana|Juliana wa Akko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Cornillon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Firenze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliana wa Norwich]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Juliana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani Alfredo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Juliani, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Juliani, Dasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Juliani, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Juliani, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina|Juliani, Modesti na Posina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Basilisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Eunus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Juliani, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani Saba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Ainvarza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Aleksandria (patriarki)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Masimiani na Juliani|Juliani wa Beauvais]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Brioude]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Cuenca]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Juliani wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Juliani wa Kapadokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Juliani wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Le Mans]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Misri na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Sora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani na Sesari|Juliani wa Terracina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Juliani wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juliani wa Toledo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Juliano wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julie Billiart]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julio Alvarez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Julio wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julita na Kwiriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Julita wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julita wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Julius I|Julius I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Julius, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Julius, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Julius, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marusi, Restiti na Julius|Julius, Marusi na Restiti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Julius, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius na Aroni|Julius wa Caerleon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Julius wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Junipero Serra]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Polieni, Serapioni na Justili|Justili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justin mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justini wa Chieti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Justini wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justiniani I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Justiniani II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Justino de Jacobis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Justino Maria Russolillo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Justo wa Urgell]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Justus wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juventino na Masimino|Juventino wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== K ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Kadoko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Caius|Kaio (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisari wa Bus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Kaldote]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaletriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Kalide]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Kalimako]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalimeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tirso, Leukio na wenzao|Kaliniko wa Apolonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na Basilisa|Kaliniko wa Galatia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko wa Gangra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Kaliniko wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Kaliniko wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliopi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Kalisti I|Kalisti I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalisti Caravario]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theodota na wanae|Kalisti, Theodota na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Kalisto wa Amorio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalistrato wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parteni na Kalogeri|Kalogeri wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalojero wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalojero wa Sisilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Kamaro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kameliano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kamili wa Lellis]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kandida Maria wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kandida Mzee]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandida wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandida wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Kandidi, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Kandidi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Kandidi, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi na Piperioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kanio wa Atella]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Kanioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kanoaldi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kansyo na wenzake|Kansyanila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kansyo na wenzake|Kansyano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kansyo na wenzake|Kansyo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kanuti IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kanuto Lavard]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Kapitolini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili, Eujeni na wenzao|Kapitoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Kapitulini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaprasi wa Agen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaprasi wa Lerins]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Karalampo na wenzao|Karalampo, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karalampo na wenzake|Karalampo wa Magnesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karagoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karanogi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karas mkaapweke]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Karauno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karilefi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Karini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karioni wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||||&amp;nbsp;
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Karisa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Karisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karisima]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Karisimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Karito wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Karitoni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni wa Souka]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Karo, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karoli Borromeo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karoli wa Mlima Argus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karolo Lwanga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karolo Mkuu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karolo wa Sezze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karpo, Papilo na wenzao|Karpo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Karpofori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kartaki wa Lismore]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Cassianus wa Abitina|Kasiani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiani wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiani wa Imola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiani wa Tanja]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasiano wa Benevento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasilda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasimir Mtakatifu|Kasimiri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Kasio, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasio na Fiorenso|Kasio wa Bonn]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasio wa Narni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Kasius, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Kasti, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasto na Emilio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori, Vikta na Rogasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori wa Apt]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori wa Karden]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Kastori wa mto Sava]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Kastrensi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastrese]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Kastrikio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastrisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasyo na Viktorini|Kasyo wa Clermont]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kataldo wa Taranto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katarina wa Uswidi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kateri Tekakwitha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Chong Choryom]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Labouré]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Tomas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Volpicelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Bologna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Genoa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Ricci]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina wa Siena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katerina Yi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Katharine Drexel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Katula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Katulini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Katulus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio, Zotiko na Kayo|Kayo, Dasio na Zotiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Kayo, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Kayo, Sereali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Aleksanda|Kayo wa Frigia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Kremensi|Kayo wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kedroni wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Keladioni wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kelidona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kenelmi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaniko abati|Kenneth]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kentigerno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Keremone, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Keremoni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Keremoni wa Nitria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Kerkas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ketilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kevin wa Glendalough]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kieran Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kieran wa Saighir]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kiliani wa Wurzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kim Iulitta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kinga wa Hungaria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agape na Kionia|Kionia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kiriako mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Espero, Zoe na wanao|Kiriako, Theodulo na wazazi wao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kizito]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klara wa Asizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klara wa Montefalco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klarensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaro wa Tours]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaro wa Vienne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Klasiki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Klaudi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Klaudi, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi wa Condat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Asteri na Neoni|Klaudi wa Egea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Lupersi na Viktori|Klaudi wa Leon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auriga, Klaudia na Rutile|Klaudia, Auriga na Rutile]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Klaudia wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Klaudiani, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Klaudiani|Klaudiani wa Hierapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Klaudiani wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia, Theodori na Klaudiani|Klaudiani wa Perge]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Klaudiano wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudina Thevenet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudio wa Colombiere]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Klaudio wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Klaudio wa mto Sava]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Clautus wa Abitina|Klauti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klelia Barbieri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Klementi I|Klemens I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klemens Maria Hofbauer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klemens wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klementi na Agatanjelo|Klementi wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klementi wa Ohrid]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleofa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleoniki na Eutropi|Kleoniki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kleopatra wa Mlima Tabori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klinio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klod]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klodolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klotilda malkia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kluthi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao|Kodrati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kointa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolegus na Kolotus|Kolegus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koleta Boylet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Koliondola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Cloyne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Dromore]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Kilmacduagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolmani wa Orkney]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koloman wa Stockerau]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolomba wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolomba wa Sens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolegus na Kolotus|Kolotus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolumba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kolumba Kim Hyoim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kolumbani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koluthi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Koluti, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Koneksi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kongal]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Konkordi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konkordi wa Spoleto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konlaedo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kono wa Diano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kono wa Naso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kononi mtunzabustani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kononi wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konrad wa Parzham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Konradi wa Konstanz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konrado wa Piacenza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Konsesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Konsesi, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake|Konsesi, Saloni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Konstansi, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstanti wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Konstantino, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Konstantino wa Amorio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Britania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Konstantino wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Gap]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Konstantino wa Murom]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kontardo wa Este]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Konvoyone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Patermuti na wenzake|Kopra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kopriko, Vikta na Donati|Kopriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korbiniani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korebus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Kordio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kordula wa Koln]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korentino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akida Korneli|Korneli (akida)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Korneli wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Korneli wa Wijk-bij-Durstede]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Kornelio|Korneli (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Kornelia, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Korona|Korona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Korus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Cosmas Mtakatifu|Kosma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kosma Takeya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kosma I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kosma II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kosma III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Koskoni, Zenoni na Melanipo|Koskoni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kostabile]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kostansi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kostanso wa Ancona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kostanso wa Aquino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kostanso wa Perugia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Kotili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kayo na Kremensi|Kremensi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Kresensi, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Kresensi, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Trier|Kresensi, Kostansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Kresensi, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Kresensi wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesto na Kresensya|Kresensya na Modesto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresensyano wa Turris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Kresenti, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao|Kresenti, Fidelis na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresenti wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresenti wa Bizasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresenti wa Myra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kresenti na Evagri|Kresenti wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Kresentiani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani wa Afrika Kaskazini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreshensi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Kreshensiani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni wa Tripoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Kresto, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresto na Papo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Krisanto wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Krisanto wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krisanto na Daria|Krisanto wa Roma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Krisini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krisogoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Krispini, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispini mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispini na Krispiniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Krispini wa Thagura]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispini na Krispiniani|Krispiniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispino wa Ecija]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispino wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krispino wa Viterbo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Krispo wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti, Sabina na Kristeta|Kristeta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristina wa Bolsena]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristina wa Persia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Kristofa, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristofa Magallanes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leovigildi na Kristofa|Kristofa wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristofa wa Lisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kristofa, Antoni na Yohane|Kristofa wa Tlaxcala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kristos Samra]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Krodegangi wa Metz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Krodegangi wa Seez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kromasi wa Aquileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kroni wa Nitria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kronide, Leonsi na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Kronide, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Kronio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Krusesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Ksanthi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Ktesifoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kukufas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kunegunda wa Luxemburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kunialdi na Gisilari|Kunialdi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kunibati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kuro wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Kwadrati, Pristi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Aljeria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Athens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Herbipoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwadrato wa Utica]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwartilosa na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwarto (Biblia)]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kwarto na Kwinto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Kwieto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius|Kwinti, Sofroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani wa Rodez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo, Dada na Kwintiliani|Kwintiliani wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Kwintiliani wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Kwintini, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintino wa Vermand]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Kwinto, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Kwinto, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Kwinto, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwarto na Kwinto|Kwinto wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwiriaki wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Kwiriako, Marselino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Kwiriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Kwirili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Kwirini, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao|Kwirini wa Vexin]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fosyo, Arkelao, Kwirino na wenzao|Kwirino wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwirino wa Roma (25 Machi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwirino wa Roma (30 Aprili)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwirino wa Sisak]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Kwirus, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwiteria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== L ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Ladislaus I wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Freising]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Maastricht]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Vence]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lambati wa Zaragoza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lamberti wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Lambese]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Lampasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landelini wa Crespin]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landelini wa Ettenheim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landeriki wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Landrada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lanfranko wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lang Yangzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Largi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Lasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laudo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Launomaro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laura wa Mt. Katerina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Palasya na Laurensya|Laurensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Bai Xiaoman]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Company]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Giustiniani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Han Ihyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Huong Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Maiorano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti-Maria-Yosefu Imbert]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marsiali, Laurenti na wenzao|Laurenti, Marsiali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti wa Brindisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti na Ignasi|Laurenti wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Wang Bing]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Laurenti wa Novara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laurenti Mfiadini|Laurenti wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lauriano wa Vatan]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Laveri wa Grumento|Laveri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lawa-Krestos]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Lazaro wa Bethania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Kyoto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lazaro wa Serbia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Lea wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leandri wa Sevilia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leandro wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lebna Dengel]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Lebuino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lelia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo I|Leo I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo I wa Cava]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo II|Leo II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo III|Leo III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo IV|Leo IV]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Leo IX|Leo IX]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Leo, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo na Paregori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Catania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leobasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leodegar wa Autun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo Ignas Mangin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo Karasuma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Africo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Bayonne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Mantenay]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Mira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo wa Sens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leobardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leobini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leokadia wa Toledo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leokrisya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leoluka]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonardi Veghel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leonardi wa Limoges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonardo Murialdo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leonardo wa Portomaurizio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Leonida, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Leonida wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonidas wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonides wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Leonila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonio wa Poitiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Ipasi na Theoduli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kronide, Leonsi na Serapioni|Leonsi, Kronide na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi wa Bordeaux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Camerino|Leonsi wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Leonsi wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Leonsi wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi wa Tarabulus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsya wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leopoldo III wa Austria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leopoldo Mandich]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Leovigildi na Kristofa|Leovigildi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leto wa Nefta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leucho wa Brindisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Severus na Leucho|Leucho wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leudini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leufridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tirso, Leukio na wenzao|Leukio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberali wa Altino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberali wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberata mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberata na Faustina|Liberata wa Como]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Liberati wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidelis, Felisia na wanao|Liberati, Fidelis na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberi wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Liberiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Liberius|Liberius]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Libertino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Libori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Libosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liboso wa Beja]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lidano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Lidia, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lidia wa Thiatira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lidwina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lidwini wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lifardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Likano|Likano]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Likarioni na Potamiona|Likarioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Liliosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Linus|Linus (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lioba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liseri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lisini wa Angers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Lisini, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Liteo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Litifridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Litori wa Tours]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liudgeri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lodoviko Pavoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lomani wa Trim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lonjino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Lonjino wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lonjino wa Pamaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lorcán Ua Tuathail]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lorenzo Ruiz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Louis Martin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luchita]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Lucho, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Lucho, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Lucho, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolomei, Lucho na mwenzao|Lucho, Tolomei na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Lucho wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Lucius I|Lucius I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ludan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ludmila]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ludolfo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amatori, Petro na Ludoviko|Ludoviko, Amatori na Petro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ludoviko Ibaraki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ludoviko wa Casoria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ludoviko wa Toulouse]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luigi Guanella]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luigi Orione]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luigi Scrosoppi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luiji Maria Palazzolo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luis IX]] wa [[Ufaransa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo|Luis, Egidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luisa wa Marillac]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Alonso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Banabakintu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Hwang Soktu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka Kirby]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka Loan Ba Vu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka mwinjili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka Thin Viet Pham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Demenna]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Melicuccà]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Messina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Luka wa Nicosia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Lukania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lukio wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lukio wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lukresia wa Merida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Lukresya, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lulo wa Mainz]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Lupersi na Viktori|Lupersi, Klaudi na Viktori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupersi wa Eauze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Lupersi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupisino wa Condat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupisino wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Limoges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Sistov]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupo wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupulo wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lupus wa Sens]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Filippini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Kim Kopchu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Kim Nusia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia na Jeminiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusia Pak Huisun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Wang Cheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia Wang Wangzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Lusia wa Sirakusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusia Yi Zhenmei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Lusiani, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Lusiani, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Lusiani, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Lusiani, Manilo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Lusiani, Sabino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Lusiani wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Lusiani|Lusiani na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Masimiani na Juliani|Lusiani wa Beauvais]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiano na Marsiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiano wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiano wa Lentini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Lusida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Lusila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiferi wa Cagliari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Lusio, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Lusiola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia|Lusioli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Lusius, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Lusius, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius|Lusius, Sofroni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lutgarda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== M ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Mac Cairthinn wa Clogher]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Machani wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake|Machano, Abondi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Machano wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Machano wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Machano wa Konya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Madelberta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mael Ruain]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mael Ruba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Magarus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Cho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Du Fengju]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Han Yongi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Ho Kyeim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Kim Obi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Pak Pongson]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Sofia Barat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Son Sobyok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena wa Canossa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena wa Nagasaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Yi Yongdok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Magdalena Yi Yonghui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Magina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maglori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magneriki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Magnili, Nino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Magnili, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magnus wa Fuessen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magnus wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magnus wa Orkney]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano|Magnus wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Magnus wa Trani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Magret Bays]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maimbodo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mainchin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Majoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maior wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Majoriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makanisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Makari II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Makari III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Donati, Makari na Theodori|Makari, Donati na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Makari, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Aleksandria|Makari Kijana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Makari, Vikturus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Makari wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Collesano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Gent]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Fayum]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Pelekete]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makari wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Makaria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Makedoni, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makrina Mdogo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makrina Mkubwa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Makrobi, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Makrobi wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Makroni wa Thoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Maksimila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maximilian Kolbe|Maksimiliani Maria Kolbe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maksimiliani wa Lorch]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maksimiliani wa Tebessa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maksimo Muungamadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Malakia wa Armagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Malardo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Malko wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Malko na Aleksanda|Malko wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Malko wa Maronia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Malo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maloni wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Maloso|Maloso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Mamari, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Mamari, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamas wa Awlatos]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mamas wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Mamasi wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamerto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mames na Diskus|Mames]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Mamili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamlacha]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Mamori, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manaeni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mancho wa Evora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Manea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Manilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Mansueti, Donasyani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Mansueti wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti wa Urusi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueto wa Toul]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mapaliko na wenzake|Mapaliko]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marana na Sira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Marcha]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marchano Yosefu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marcouf]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Mardoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Margareta wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margaret Clitherow]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margaret Ward]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margareta Maria Alacoque]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margareta wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margareta wa Uskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margarita Bourgeoys]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margarita wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Margarito Flores]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Cesolo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Città di Castello]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Cortona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Margerita wa Youville]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Mari (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Mari (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Bikira Maria|Maria (mama wa Yesu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Adolfina Dierk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Alfonsina Danil]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Amandina wa Moyo Mtakatifu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Ana wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria An Guozhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria An Lihua]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Antonia wa Mt. Yosefu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Bernarda Buetler]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Bertila Boscardin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria binti Saturninus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria De Mattias]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Desolata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Dominika Mantovani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Dominika Mazzarello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Du Tianshi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Du Zhauzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Elizabeti Hesselblad]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Ermelina wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Eufrasia Pelletier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Eujenia wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Fan Kun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Fransiska wa Madonda Matano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Fu Guilin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Goretti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Guadalupe Garcia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Guliema Emilia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Guo Lizhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Katharina Kasper]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Klara Nanetti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Kresensya Hoess]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Maajabu wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Magdalena]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Magdalena Postel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Magdalena wa Pazzi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Mikaela Desmaisieres]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Msulubiwa Di Rosa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria na Grasya]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Pak Kunagi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Qi Yu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Rivier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Maria, Senofonte na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria Teresa Chiramel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Amani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Bethania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Maria wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Kleopa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Flora na Maria|Maria wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Msaada]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Msalaba MacKillop]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Mt. Natalia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Mt. Yusto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Mlima Karmeli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Purisima]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Umwilisho Guyart]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Maria wa Yesu Ekaristi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Wang Lizhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Won Kwiim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yi Indok]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yi Yonhui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yosefa Rossello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Yosefa wa Moyo wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zhao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zhao Guozhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zheng Xu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Maria Zhou Wuzhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mariam Baouardy]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Mariani, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano na Januari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Mariano wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marie-Nicolas-Antoine Daveluy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina wa Allariz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina wa Bitinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina wa Omura]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari na Marino|Marino na Januari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marino shemasi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marino wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Marinus, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Marinus, Viktori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marinus na Asteri|Marinus wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Marinus wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Mario, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Mario, Martha na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mario wa Bodon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Marjabu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Markelmo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Markiano II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Markionila na Selso|Markionila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mwinjili Marko|Marko]] [[Wainjili|Mwinjili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Marko|Marko (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Marko, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Marko, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko Chong Uibae]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Marko, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko Ji Tianxiang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko Krisini na wenzake|Marko Krisini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mkaapweke (Libya)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mkaapweke (mwandishi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mkaapweke (Misri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko mtawa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Marko, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino, Marko na Valeri|Marko, Rufino na Valeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko wa Aretusa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko wa Efeso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Marko na Musiani|Marko wa Mesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko na Marseliani|Marko wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Marmari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marolo wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maroni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maroni mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Marsela wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsela wa Marseille]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsela wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Marseli, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marseli wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko na Marseliani|Marseliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondiano, Marseliano na Veriano|Marseliano na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselina wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Marcellinus|Marselino (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arjeo, Narsisi na Marselino|Marselino, Arjeo na Narsisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino Champagnat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marselino na Petro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Vinsenti na Domninus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino wa Ancona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino wa Embrun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Marselino wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Marcellus I|Marselo I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Apamea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Chalon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Die]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Paris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselo wa Tanja]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Lusioli, Fortunati na Marsia|Marsia, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marina, Marsia, Emili na Felisi|Marsia, Marina na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Marsia, Noblus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Marsia, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Marsiali, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Januari na Marsiali|Marsiali, Fausto na Januari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Marsiali, Filipo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Marsiali, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiali, Laurenti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali|Marsiali, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Marsiali, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiali wa Limoges]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Marsiali wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Marsiana na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiana wa Mauretania]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Marsiani, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fortunati na Marsiani|Marsiani na Fortunati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Marsiano, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko, Marsiano na wenzao|Marsiano, Marko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiri na Marsiano|Marsiano na Martiri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikandro na Marsiano|Marsiano na Nikandro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano wa Kalsedonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano wa Siracusa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano wa Tortona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marta wa Antiokia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha binti Pusisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha Kim Songim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mario, Martha, Audifas na Abako|Martha, Mario na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha wa Bethania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martha Wang Luoshi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Martin I|Martin I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martin de Porres]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martin-Luc Huin]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martin Luther King, Jr.]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Martin Tho]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martin Tinh Duc Ta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martina wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prosesi na Martiniani|Martiniani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniano wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Braga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Huerta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Kupaa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Msalaba Mtakatifu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Mondragone]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Saujon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martino Wu Xuesheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Martinus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Martiri, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiri na Marsiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Marubi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marusi, Restiti na Julius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maruta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maryahb]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Patrisia na Modesta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Teoduli na Tasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni wa Siria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masensi wa Poitiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masensi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima bikira]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Masima, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Montani na Masima|Masima na Montani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verisimo, Masima na Julia|Masima wa Lisboa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima, Donatila na Sekunda|Masima wa Taburba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maximianus wa Abitina|Masimiani wa Abitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimiani wa Bagai]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Masimiani na Juliani|Masimiani wa Beauvais]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Masimiani wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Masimiani wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimiano wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masimiano wa Siracusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimiliani wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimino wa Aix]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Juventino na Masimino|Masimino wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimino wa Micy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masimino wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Masimo, Migdoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo na Domasi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Masimo na Vitorino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo padri mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake|Masimo, Saloni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Masimo, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako na Arkelao|Masimo, Siriako na Arkelao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi, Valeriani na Masimo|Masimo, Tibursi na Valeriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Masimo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Asia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Aveia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Chinon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Cumae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Masimo wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Masimo wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Limony]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Nola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Padova]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Masimo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Riez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo, Dada na Kwintiliani|Masimo wa Silistra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Torino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Vuchim]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masimo wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maskula]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Materno wa Koln]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Materno wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Mathayo|Mathayo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mathayo I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mathayo II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mathayo Alonzo Leciniana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Correa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Dac Phuong Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Gam Van Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mathayo Kohioye]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea wa Soveral na wenzake|Mathayo Moreira]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Mathia|Mathia Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matia Feng De]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matia Marko]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matia wa Meako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matia wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matias Mulumba Kalemba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matilda wa Ringelheim]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Matlan Tabibu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Matrona wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Matrona wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matrona wa Thesalonike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Matthew Ayariga]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Maturini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maturus wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maugholdi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maura]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maura wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Mauriani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Maurila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maurili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtakatifu Mauro|Mauro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei|Mauro, Modesti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia na Mauro|Mauro na Papia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro, Pantaleo na Serjo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Mauro, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro wa Cesena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro wa Parenzo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauronti abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauronti wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mavilus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mayolo wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mbaga Tuzinde]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Medadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Medaduli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mederiki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Medilama]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meinradi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meiraksi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mel]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melani wa Rennes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melania Kijana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koskoni, Zenoni na Melanipo|Melanipo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Melas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Melasipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Melei, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Melei, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Melesi na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi wa Sanaklar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesyo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melito wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melito wa Sardi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melki wa Klusma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Melkiori García Sampedro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko Krisini na wenzake|Melkiori Grodziecki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Memi, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Memi wa Chalons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Memia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Memno wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Memno wa Viza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Memori na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena, Hermogene na Eugrafo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mena wa Molise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Menandri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani, Theodori na wenzao|Menedemo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Menei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Menelanti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Menelao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menelei wa Menat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Menesidei na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menigni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menodora, Metrodora na Nimfodora|Menodora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Merkuri wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epimako, Aleksanda na wenzao|Merkuria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Merkuriali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mesalina wa Foligno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Mesto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Meteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Methodi wa Thesalonike]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metodi I wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metodi wa Olimpo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metras|Metras na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Metrobi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menodora, Metrodora na Nimfodora|Metrodora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metrofane wa Bizanti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Metroni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meugan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meuris wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Meveni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Migdoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mijin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Mika, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli V wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Mikaeli de la Mora]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Dinh-Hy Ho]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Febres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Malaika Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli My Huy Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Garicoits]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Kozaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli Kurobioye]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Aozaraza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Aragave]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Sinnada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mikaeli wa Watakatifu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Milburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Miltiades|Miltiades (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Miniato wa Firenze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Miro wa Kuziko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mirokle]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mirope wa Kio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Misaeli mkaapweke]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Misori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mitri wa Aix]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mitrofani Chi Sung]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Moallem Malati]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Masedoni, Patrisia na Modesta|Modesta, Masedoni na Patrisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesta wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti Andlauer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Eutiko, Mauro na Disei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao|Modesti, Kastuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti na Amoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Trier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Modesti wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesto na Kresensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modoaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mohrael]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Pristi na wenzake|Moisei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Molaise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Molia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Moluag]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Momoli wa Fleury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monegunda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monika]] ([[mama]] wa [[Agostino wa Hippo]])||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Moninne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monitori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Montani, Hugal na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Montani na Masima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Montano wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Monulfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mora wa Benhor]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Morandi wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Morandi wa Douai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Morisi Duaod]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Morisi wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Maurice Mtakatifu|Morisi wa Thebe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Mose, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Moses wa Psammaniu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mosyo wa Bizanti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mosyo wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mugagga Lubowa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mukasa Kiriwawanvu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Muredak]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Murita wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Musa, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musa Mwafrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musa Mwarabu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Musa, Palidi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musa wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Museo, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Musiani Maria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marko na Musiani|Musiani wa Mesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mustiola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Mustoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== N ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Nabore]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Nabori, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Faustini na Nafiani|Nafiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Namfamo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Namfamoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narno wa Bergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narsete na Yosefu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narsisa wa Yesu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Arjeo, Narsisi na Marselino|Narsisi, Arjeo na Marselino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus|Narsisi, Viktori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Narsisi wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Joji, Aureli na wenzao|Natalia wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Natei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nathalan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nazari na Chelsi|Nazari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nazaria Ignasya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nemesi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Nemesi wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Nemesiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Nemorati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Neofito wa Nisea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Neofito wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Neomedi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Asteri na Neoni|Neoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Neopuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Neot Mtakatifu|Neot]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Nepori, Abidiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Nerei, Martiniani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nerei mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Nerses Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nerses Shnorhali]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao|Nestabo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao|Nestori, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nestori wa Magido]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Nika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikanda mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Nikanda wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikanori mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Nikandro, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikandro na Herme]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikandro na Marsiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi wa Heeze]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Eutropia na wenzao|Nikasi wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Nike]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikodemo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikodemo wa Cirò]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Nikolasi I|Nikola I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola II wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nikola na Trano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola Owen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Pieck]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Politi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Poppel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola Tavelic]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Flue]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikolasi wa Myra|Nikola wa Mira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Sassoferrato]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Studion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Tolentino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola wa Trani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikolai wa Japani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nikolai Velimirovic]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nikolasi Saggio wa Longobardi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikolasi Thé Duc Bui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikomedi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikon wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Hieroni na wenzake|Nikoni wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Nikoni wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikoni wa Sparta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Nikostrati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nil Sorsky]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nilamoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao|Nilo, Peleo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nilo wa Rossano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nilo wa Sinai]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nimattullah Kassab Al-Hardini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Nimfidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Menodora, Metrodora na Nimfodora|Nimfodora]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ninian Mtakatifu|Ninian]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino wa Georgia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Nise]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Nisefori, Abundanti na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antonini, Nisefori na wenzao|Nisefori, Antonini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Nisefori, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Nisefori wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Nisefori wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseforo wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo|Niseta, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta Mgoti|Nikita]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta wa Medikion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta wa Pojani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseta wa Remesiana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Niseti, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Besancon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Niseti wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Nisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Nobilitani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noblus, Marsia, Hermemfi, Fortuni na Jukundi|Noblus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Noe Mawaggali]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Noeli Chabanel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Nonina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake|Nono wa Fiumicino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nonoso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Didara, Bisoe na Nor|Nor, Didara na Bisoe]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Norbert wa Xanten]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nostriano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Notburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nothelm wa Canterbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Novato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Numidiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Nunesia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nunilona na Alodia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nuno Alvares]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nunzio Sulprizio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== O ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Odilo wa Cluny]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odo wa Cluny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odo wa Urgell]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Odrada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odrani mfiadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Odrani wa Iona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oengus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktavi, Solutori na Aventori|Oktavi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktaviani wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Olaf II Haraldsson]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Olegari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Olga wa Kiev]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Olga wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Olimpia wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliva wa Anagni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliva wa Brescia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliva wa Palermo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oliver Plunkett]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Omobono]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Onesiforo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onesimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onesimo Nesib]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Onioni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onofri wa Panaia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onorata wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onorati wa Bennefa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Onufri mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oportuna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optasiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Optati wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optatus wa Milevi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Optioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Orati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orensi na Pasyensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Oreste, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eustrasi na wenzake|Oreste, Eustrasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oreste wa Tyana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oriensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Origen mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orikuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Orioni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi|Orioni, Apolo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Orioni wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orisi mmonaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ormisda wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Oro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oronsi, Vinsenti na Vikta|Oronsi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Orsenufi wa Sue]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orsisius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Aosta]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Loches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orso wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ortari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni, Ortasi na Serapioni|Ortasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Orus, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Osburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oscar Romero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Oseani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ositha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Osmundi wa Salisbury]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ospisi wa Nizza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Ostriki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oswadi wa York]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oswald wa Northumbria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Otilia wa Alsasya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Otimus]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Oto mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Oto wa Ariano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Otto wa Bamberg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oyand wa Condat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== P ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Pafnusi Mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pafnusi wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Pafnusi wa Nitria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Pafnusi wa Tebe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Pafnusi wa Tentyra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paisius Velichkovsky]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| &amp;nbsp;
|-
|[[Pakomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Esiki, Pakomi na Theodori|Pakomi, Esiki na Theodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Paladi, Kotili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paladi wa Uskoti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Paladia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Palasya na Laurensya|Palasya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Palemoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Batazoni, Palemoni na Garuma|Palemoni, Batazoni na Garuma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Paladi, Kotili, Adrami, Musa, Esas na Palikoni|Palikoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Palmasi, Kalepodi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Palmasi wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Palmato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pamaki wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pambo wa jangwani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Pambo mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pamfili wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Panfilo wa Beirut]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo wa Sulmona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pankrasi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Pankrasi wa Taormina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pansofi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pantagati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro, Pantaleo na Serjo|Pantaleo, Mauro na Serjo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pantaleo wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Pantaleo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Panteleoni|Pantelewon]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Panteno]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Panteri, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Panteri wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Panubri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Panus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Papa wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa wa Seleukia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Papas, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia na Mauro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao|Papia, Vikta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Papia wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia, Theodori na Klaudiani|Papia wa Perge]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papias]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Papias, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Papias, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papias na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Papias, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Papias wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpo, Papilo na wenzao|Papilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papiniani wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papiri wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresto na Papo|Papo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abidiani na wenzake|Paposiniki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parakodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leo na Paregori|Paregori na Leo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Paregori wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paride wa Teano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Parmena mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parsoma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Parteni wa Lampsaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parteni na Kalogeri|Parteni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Pasamona]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Paskasi, Arkadi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasiensi wa Metz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasienti wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasifiko wa San Severino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pasikrate na Valensyoni|Pasikrate]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo, Aksidi na Pasimoni|Pasimoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Paskali I|Paskali I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paskali Baylon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paskari wa Nantes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paskasi Radberti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paskasi wa Vienne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Pastene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusti na Pastori|Pastori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Orensi na Pasyensya|Pasyensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patapi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao|Patermusi, Peleo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patermuti na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterni wa Avranches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterni wa Vannes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterniani wa Fano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Paternika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paterno wa Auch]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patrick wa Ireland]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patrisi Dong Bodi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Patrisia na Modesta|Patrisia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Patroklo wa Troyes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa, Paula na Agatonika|Paula, Basa na Agatonika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paula Elizabeti Cerioli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paula Frassinetti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paula Montal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paula wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Paula|Paula wa Urusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Paulilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Paulina, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulina wa Fulda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulina Visintainer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Pauliniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulino wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulino wa Nola]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulino wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulinus wa York|Paulino wa York]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Paulo|Paulo Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Paulo I|Paulo I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Paulo VI|Paulo VI]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo I wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Paulo, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Aureliani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Paulo, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Paulo, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Chen Changpin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Chong Hasang]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Denn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Duong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo|Paulo, Egidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Elia, Paulo na Isidori|Paulo, Elia na Isidori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao|Paulo, Eusiri na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Paulo, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Ge Tingzhu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Hanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Ho Hyob]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Hong Yongju]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Ibaraki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Paulo, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Paulo, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Khoan Khan Pham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Denisi na wenzao|Paulo, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Paulo, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Lang Fu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Liu Hanzuo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Liu Jinde]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Loc Van Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Miki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Mnyofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Erakli na Paulo|Paulo na Erakli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Nguyen Ngan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Nguyen Van My]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Paulo, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Paulo, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo Suzuki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Tinh Bao Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Tong Buong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo na Juliana|Paulo wa Akko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Paulo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reveriano|Paulo wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Paulo wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Paulo wa Iamnia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentina, Thea na Paulo|Paulo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Kupro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Paulo wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Paulo wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Msalaba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Narbonne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Prusa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Tammah]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Paulo wa Tebe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Trois-Chateaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo wa Verdun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Paulo Wu Juan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Paulo Wu Wanshu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Pauside wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Pausilipi|Pausilipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pavel wa Taganrog]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Pedrog]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Asidini na wenzake|Pegasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Pekida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelagia wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelagia wa Tarso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelaji wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelaji wa Konstanz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelegrino Laziosi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu na Pelegrino|Pelegrino wa Antiokia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Isauri, Inosenti na wenzao|Pelegrino wa Pojani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peleo, Nilo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao|Peleoniki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelusius wa Abitina|Pelusi wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pelusi wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Penika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karitoni na wenzake|Peoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pere Ermengol]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pere Sans Jorda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Peregrini wa Auxerre]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao|Peregrino, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peregrino wa Terni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perfekto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perpetua Mtakatifu|Perpetua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perpetua Hong Kimju]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Perpetua, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Perpetui wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Persei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Petheko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Petro|Petro Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro I wa Sebaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Petro, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Almató]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Amatori, Petro na Ludoviko|Petro, Amatori na Ludoviko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni|Petro, Andrea, Yohane na Antoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Antioko, Mario na wenzao|Petro, Antioko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Apselamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Aumaitre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Baptista]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Calungsod]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Cho Hwaso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Choe Changhub]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Choe Hyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Chong Wonji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Claver]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Da]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Peter Damian|Petro Damiani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Dong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Dung Van Dinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Duong Van Truong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Esqueda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Kayo na wenzao|Petro, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Favre]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro-Filibati Maubant]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Fourier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Fransisko Néron]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro-Henri Dorie]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Hieu Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Hong Pyongju]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Juliani Eymard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Petro, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Kamino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Kanisi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Khanh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Petro, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Petro, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Krisologo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Kwon Tugin]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Li Quanhui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Liu Wenyuan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Liu Ziyu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Malasanch]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Maldonado]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro na Afrodisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Nam Kyongmun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nolasco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nguyen Khac Tu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nguyen Van Luu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Nguyen Van Tu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Orseolo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Poveda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Qui Cong Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Regalado]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Petro, Sabino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Severus na Leucho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Peter Chanel|Petro Shanel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Son Sonji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Spano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Sukejiro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Thi Van Truong Pham]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tomaso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tuan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tuan Ba Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Tuy Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Van Van Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Vincioli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Vo Bang Khoa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Vu Van Truat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro III wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro VII wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro wa Alkantara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Anagni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Arbues]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Argo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Assche]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Bearn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Betancur]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Cava]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Chavanon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Petro wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Petro wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Iberia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Petro wa Kapitolias]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Andrea, Paulo na Dionisya|Petro wa Lapseki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro na Ermogene|Petro wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Moutiers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Mt. Maria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Narbone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro, Dorotheo na Gorgoni|Petro wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Osma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Poitiers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Petro wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro Wang Erman]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Wang Zuolong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa San Gemini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Sebaste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Iskirioni na wenzake|Petro wa Souan]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Trevi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro wa Verona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Wu Guosheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Wu Anpeng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yi Hoyong]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yi Myongso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yu Chongnyul]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Yu Tae-chol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Zhang Banniu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Zhao Mingzhen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petro Zhou Rixin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Petroni wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petroni wa Misri]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Petronila wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petronio wa Die]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Pia, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piamun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Piato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piensi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao|Piensya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pier Giorgio Frassati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pierio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pierre Borie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pierre Dumoulin-Borie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pijimi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Artakse na wenzake|Pikti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pimeni wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pinito wa Knoso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Pinuti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pio wa Pietrelcina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Pioni wa Smirna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pior]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kandidi na Piperioni|Piperioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Piran Mtakatifu|Piran]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pirmini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pishoi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Basa na wanae|Pisto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pitirim wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Pius I|Pius I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Pius V|Pius V]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Pius X|Pius X]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtakatifu Plasido|Plasido (Mbenedikto)]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plasido na Sigisbati|Plasido wa Disentis]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plasido wa Trasacco]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plato wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plato wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi|Plausi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plautila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Plebri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plekelmi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Pleni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Pleosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Plesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Plesius]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Plutarko wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Poemen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Poemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Poliano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polidori Plasden]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Polieni, Serapioni na Justili|Polieni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polieuto wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polieuto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polikarpo Mtakatifu|Polikarpo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polikarpo wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Polikrasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abundanti na wenzake|Polokroni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pompei wa Pavia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pompili Maria Pirrotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Pompini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pomponi wa Napoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pomponia wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pomposa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao|Ponsiani, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyano Ngondwe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Pontian|Ponsyano (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyano wa Spoleto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyo wa Cimiez]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyo wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Ponsyo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ponsyo wa Pradleves]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pontio Pilato]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Poponi abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Populi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karalampo na wenzake|Porfiri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Porkari na wenzake]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Porfiri, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Porfiri, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Camerino|Porfiri wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Porfiri wa Gaza]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Porsiani abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Porto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Posesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Posidi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Modesti, Juliani na Posina|Posina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Niseta, Postiniana na Filipo|Postiniana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Julius, Potamia, Krispini, Felisi na Grati|Potamia, Julius na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Potamia, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Potamiena wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Likarioni na Potamiona|Potamiona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Potamoni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni, Ortasi na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni wa Heraklea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabiniani na Potensyani|Potensyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potinus wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potito wa Sardica]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prasede wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Preieto na Amarino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasyani, Presidi na wenzao|Presidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Babila na wenzake|Prilidani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Lasi na wenzao|Prima, Emiliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Prima, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prima wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Primiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Primitivi, Basiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fakundi na Primitivi|Primitivi na Fakundi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primitivi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Primitivi wa Tivoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Primitivi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jetuli|Primitivo, Jetuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo, Aksidi na Pasimoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo na Donato]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Primo, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Primo, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Primo wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Primo na Felisiani|Primo wa Mentana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prinsipi wa Soissons]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu, Priori na Besarioni|Priori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwila na Priska|Priska (mke wa Akwila)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Priska wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Prisko, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko wa Auxerre]] na wenzake||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Malko na Aleksanda|Prisko wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko wa Nocera]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kresenti na Evagri|Prisko wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Pristi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Privata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Privati, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evasi na Privati|Privati na Evasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Privati wa Mende]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Privatula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarako, Probo na Androniko|Probo, Tarako na Androniko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Probo wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Probo wa Rieti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo na Hilarioni|Proklo wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo wa Bisignano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proklo wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokolo wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokopi Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basili na Prokopi|Prokopi na Basili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokopi wa Sazava]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Prokoro mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Prokula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prokulo, Eutisi na Akusi|Prokulo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ares, Promo na Elia|Promo, Aresi na Elia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Arkadi, Paskasi na wenzao|Promo, Paskasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Proposi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prosdosimi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prosesi na Martiniani|Prosesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Akwitania]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Reggio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prospa wa Tarragona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Protadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Protasi Chong Kukbo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Gervasi na Protasi|Protasi na Gervasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Protasi wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Protea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apolo, Protei, Orioni na Plausi|Protei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Proteri, Sereali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proteri wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Proto, Basiano na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proto na Yasinto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proto wa Aquileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Proto wa Turris]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Provino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prudensi wa Tarazona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prudensi wa Troyes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publi wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Publi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publia wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Parmeni na wenzake|Publio, Parmeni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Vikta, Herme na Papias]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio wa Athene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Puplikano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pulkeria wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Puplikano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake|Pusayk]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pusisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

===Q===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Quintus wa Abitina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Quodvultdeus]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== R ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Rabanus Maurus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Radegunda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rafaela Maria wa Moyo Mtakatifu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Arnaiz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Guizar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Kalinowski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rafaeli Malaika Mkuu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rafqa Pietra Choboq Ar-Rayès|Rafka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raimundi Gayrard]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raimundi Li Quanzhen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raimundi wa Penyafort]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raineri wa Split]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rais bikira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ramon Nonat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ramon wa Fitero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermano na Randoaldo|Randoaldo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ranieri wa Forcona]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ranieri wa Pisa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Raphael wa Brooklyn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Reatri, Dasi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rebeka wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Regiola wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi na Regula|Regula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Regulo wa Senlis]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reinilde, Grimoaldi na Gondolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reinoldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Rejina, Marselino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rejina wa Alise]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rejinaldo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Rekombi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Rekumbi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Remakli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rembati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teridi na Remedi|Remedi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Remi Isore]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Remi wa Reims]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Remi wa Rouen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Renato Goupil]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Renato wa Angers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Renato wa Sorrento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Renula]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reparata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Respektati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marusi, Restiti na Julius|Restiti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restituta wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restituta wa Teniza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restituti wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Restitutus wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Retisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Reveriano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Revokati wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revocatus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Revokata (6 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Richadi Gwyn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Richadi wa Andria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Richard Reynolds]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Richard wa Chichester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Richard wa Sussex]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rikarda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rikardo Pampuri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rikari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rikitrude]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rikovero wa Lippi-Uguccioni|Rikovero]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rinaldo wa Nocera]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Rino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Riochi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ripsime na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Risini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rita wa Cascia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati Lawrence]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati Southwell]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati wa Chaise-Dieu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati wa Molesme]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Robati wa Newminster]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roberto Bellarmino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roderiki na Solomoni|Roderiki wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roderiko Aguilar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rodingo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rodolfo wa Gubbio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Diodori na Rodopiani|Rodopiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Rogasyani, Akuta na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donasiani na Rogasiani|Rogasyani na Donasyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori, Vikta na Rogasiani|Rogasyani, Kastori na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Rogasyani, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogatianus wa Abitina|Rogasyani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogasyani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Rogata, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Rogati, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aresi na Rogati|Rogati na Aresi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati na Suchesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Rogati, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogatus wa Abitina|Rogati wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Rogati wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao|Rogato, Kastuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogeli na Abdala|Rogeli wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roko, Alfonso na Yohane|Roko Gonzalez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roko wa Montpellier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Romano Adame]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Romano, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano Mwimbaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Blaye]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Condat]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Rouen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romariki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romedi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Romolo wa Fiesole]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romualdo Abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Romulo wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Romulo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romulo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ronano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rosa Fransiska Molas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosa Kim Nosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosa Venerini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosa wa Lima]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rosalia Bikira]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roselina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Rosyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roza Chen Aixie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roza Eluvathingal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roza Fan Hui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Roza Zhao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Rozikya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rudesindo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rudolf Sherwin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Rufilo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufina na Sekunda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Rufina|Rufina wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri na Rufini|Rufini wa Soissons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Rufiniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Rufino, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epifani, Donati na Rufini|Rufino, Epifani na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino, Marko na Valeri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino na Rufo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino wa Asizi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino na Rufo|Rufo na Rufino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo na Zosimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao|Rufo, Simplisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Avignon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Capua]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Rufo wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Metz]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ruma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rumoldi wa Mechelen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rupati wa Bingen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rupert wa Salzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Rustiko, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Rustiko, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Clermont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Rustiko wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Narbonne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustiko wa Paris]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rustikula]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Rustisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Rusula]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Auriga, Klaudia na Rutile|Rutile]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rutilio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Rutuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== S ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Saba abati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saba Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saba Mgoti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saba Reyes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Sabiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti, Sabina na Kristeta|Sabina wa Avila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabina wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Sabiniani wa Damasko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabiniani na Potensyani|Sabiniani wa Sens]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabiniani wa Troyes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Sabiniano wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao|Sabino, Emanueli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Canosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Minya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Piacenza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Sabino wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino wa Spoleto]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sadoth na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Safo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sagari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saizana]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Salaberga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salib]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Aprili na wenzake|Salito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salome (mke wa Zebedayo)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saloni wa Geneva]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Salunus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salutari wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alois Batis na wenzake|Salvatore Lara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Salvatore wa Belluno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Salvatore wa Horta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Salvatori, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio wa Albi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio wa Amiens]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio na Superio|Salvio wa Angouleme]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvius mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sabino, Lusiani na wenzao|Salvus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Guria na Samona|Samona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samsoni wa Dol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samsoni wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samueli mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Samueli wa Kalamun]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Abda na Ebediesi|Samueli wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Samweli, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Samweli wa Dabra Wagag]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Samweli wa Waldebba]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sanami]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Sancho]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sanctius wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sandali wa Cordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermani, Selestini na Santina|Santina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Santino wa Verdun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Urbani na Sapargi|Sapargi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sara na wanae]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sara wa jangwani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sarmata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Sarmata, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Sarpando]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saserdosi wa Limoges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Saserdosi wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Satiro wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Satuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Saturi, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Saturi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Saturi, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Saturi wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Saturiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Saturnina, Donata na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnina wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini (2 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini (6 Februari)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Saturnini, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Saturnini, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Saturnini, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Faustini na Nafiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Felisi na wenzao|Saturnini, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Grani na wenzake|Saturnini, Grani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Saturnini, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Saturnini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Eleuteri na wenzao|Saturnini, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Saturnini, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Satuli na wenzao|Saturnini, Marselino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Saturnini, Martiniani na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Saturnini, Nimfidi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Saturnini, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati, Saturnini, Faustini na Marsiali|Saturnini, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Saturnini, Sekunduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao|Saturnini, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini wa Karthago (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini wa Karthago (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Saturnini wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Saturnini wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Saturnini wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Saturnini wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Saturnini wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnino wa Cagliari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturninus wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturninus bin Saturninus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturninus wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturus wa Afrika]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturus wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sava wa Serbia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Artilai na wenzake|Saviniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sebaldi wa Nurnberg]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sebastiani mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sebastiani Nam Igwan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sebastiani wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sebi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Sehma|Sehma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Friardi na Sekondeli|Sekondeli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Sekondiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondiano, Marseliano na Veriano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Sekondiano wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondina wa Anagni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondini wa Kordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondino wa Apulia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Secunda wa Abitina|Sekunda wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masima, Donatila na Sekunda|Sekunda wa Taburba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Sekundi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Sekundi, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Sekundi, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Sekundi, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini|Sekundi, Severi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao|Sekundi, Silvani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Sekundi, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Sekundi wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani, Vikta na Sekundili|Sekundili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Sekundini, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundini wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Sekundini wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundino wa Eire]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Demokrito na wenzake|Sekundo, Demokristo na Dionisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Sekundo, Epikteto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Sekundo, Fidensyani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Sekundo, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundo wa Asti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundo wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Revokati, Sekunduli na wenzao|Sekunduli wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekwani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Seledoni, Artilai na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emeteri na Seledoni|Seledoni na Emeteri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Nikandro na wenzao|Seleni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selerina wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selerino wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Celestine I|Selestini I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Celestine V|Selestini V]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Jermani, Selestini na Santina|Selestini, Jermani na Santina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Seleuko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieronide, Leonsi na wenzao|Seleusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Faustini, Lusius, Kandidi, Seliani, Marko, Januari na Fortunati|Seliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Seliano, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Selifloria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selso na Markionila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Selso wa Armagh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Semproni wa Afrika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senari wa Avranches]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senatori wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senatori wa Milano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senatro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abdon na Senen|Senen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Seneriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Senofonte]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senorina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sensuri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sentola]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Senuthi wa Buasti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Erakli, Dionisi na Septimi|Septimi, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Adaukti, Januari, Fortunati na Septimi|Septimi, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Septimi, Venansi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Septimia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Septimini, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Septimus wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serafino wa Montegranaro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Serafino wa Sarov]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Serapia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Serapioni, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kronide, Leonsi na Serapioni|Serapioni, Kronide na Leonsi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirius na Serapioni|Serapioni na Sirius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Serapioni, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Polieni, Serapioni na Justili|Serapioni, Polieni na Justili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Potamoni, Ortasi na Serapioni|Serapioni, Potamoni na Ortasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali na wenzake|Serapioni, Sereali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Aleksandria (mfiadini)]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Algiers]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Serapioni wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Serapioni wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Serapioni wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Masedonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Pentapoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa shuka]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni wa Thmuis]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Serapioni wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serboni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serdo askofu|Serdo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Martiniani, Saturiani na wenzao|Serea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereali, Populi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jetuli|Sereali, Jetuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Sereni, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Plutarko, Potamiena na wenzao|Sereno wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sereno wa Marseille]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sergi wa Kapadokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sergi wa Radonezh]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sergius I|Serjo I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mauro, Pantaleo na Serjo|Serjo, Mauro na Pantaleo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sergius Mtakatifu|Serjo na Bako]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donata, Paulina na wenzao|Serotina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servando na Jermano|Servando]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servatius Mtakatifu|Servasyo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gumesindi na Servidi|Servidi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Serviliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi na Servisyani|Servisyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Servuli wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servulo wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servulo wa Trieste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Servus wa Tuburbium]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Servyo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Sesarei, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesari wa Arles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesari wa Nazianzo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesari wa Terracina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesaria wa Arles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesidi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Sesili, Tokwato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesili wa Karthago]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sesilia mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Caecilia wa Abitina|Sesilia wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sesilia Yu Sosa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Sesiliana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Caecilianus wa Abitina|Sesiliani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Sesiliani wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Setei]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Setimini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Setimino, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Liberati, Bonifasi na wenzao|Setimo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Setrida]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Severa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Severi, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori|Severi wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi mfiadini|Severi wa Algeria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Severiani, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Severiani wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severianus na Akwila|Severianus wa Kaisarea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini Boesyo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Severini, Esuperi na Felisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini wa Bordeaux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini wa Paris]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severini wa Tivoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino Gallo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karpoforo, Esanto na wenzao|Severino, Karpoforo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Agaune]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Koln]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Noriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severino wa Settempeda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Agde]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Antrodoco]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Auch]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Barcelona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Catania]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Ravenna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severo wa Viza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Severus na Leucho|Severus, Petro na Leucho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Sevi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Shamul wa Taraphia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sharbel na Bebaya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sharda Hawaryat]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Shenuda I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Shenute]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Eobani na wenzake|Shibaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siagri wa Autun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siagri wa Nice]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sidhom Bishay]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Sidino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sidoni Apolinari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sifredi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sigebati III]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sigimundi Felinski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sigimundi Gorazdowski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Plasido na Sigisbati|Sigisbati wa Disentis]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sigismundi wa Bourgogne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sigolena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Silano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silinia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silivi wa Toulouse]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Silo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Silvani, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvani, Rutuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Silvani, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Silvano wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Gaza na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Silvano wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Levroux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Silvano wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvano wa Terracina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Silverius|Silveri (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Silvester I|Silvesta I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvesta Guzzolini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Silvesta wa Chalon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvesta wa Troina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Silvi, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvia wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Silvino wa Auchy]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Simako|Simako (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni I wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Elia na Simeoni Afamarie|Simeoni Afamarie]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni bar Sabas na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni-Fransisko Berneux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simeoni Metafraste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni Mirotocivi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni Mwanateolojia Mpya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Simeoni Mwenye Haki]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni Mweusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni na Yohane|Simeoni wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Simeoni wa Kashkar (padri)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Simeoni wa Kashkar (shemasi)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Mantova]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Mnarani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Mnarani Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Siracusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni wa Thou]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simetri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Similiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simfroni na Ipoliti|Simfroni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simon Hoa Dac Phan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni Chen Ximan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni-Maria-Yusto Ranfer de Bretenières]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni Mkananayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simoni Mshonangozi]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Simoni Qin Chunfu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Crepy]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Lara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Lipnica]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Rojas]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Simoni wa Tapcho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Simplicius|Simplisi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kalepodi|Simplisi, Kalepodi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Simplisi, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Simplisi wa mto Sava]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi wa Sardinia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simproniani na wenzake|Simproniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sindolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforiani wa Autun]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinkletika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani wa Genouillac]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani mfiadini|Sipriani wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani na Yustina|Sipriani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani wa Unizibira]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siprila wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marana na Sira|Sira]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sireno wa Sirmio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaka wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaka wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Siriaki, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Apolinari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Siriaki na Siriaki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Siriaki, Tuliani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Siriaki, Valeria na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Klaudiani|Siriaki wa Hierapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki na Paula|Siriaki wa Urusi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako wa Ancona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako wa Buonvicino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriako na Arkelao|Siriako wa Ostia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Siriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili Bertràn]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sirili na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Sirili, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Eliopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano, Theofilo na Sirili|Sirili wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Saloniki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili wa Aleksandria|Sirili I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili V wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili VI wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Sirili wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfio na wenzake|Sirini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Sirioni, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Siricius|Sirisi (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Sirisi wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirius askofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirius na Serapioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro na Yohane|Siro wa Canopus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro wa Genova]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siro wa Pavia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisebuto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Sisenandi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisini, Martiri na Aleksanda|Sisini wa Kapadokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisini wa Kuziko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonsi, Morisi na wenzao|Sisini wa Nikopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisini wa Tantatho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisoi Mkuu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sisti wa Reims]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sisto I|Sisto I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sisto II|Sisto II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Sisto III|Sisto III]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Sito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siviardi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Skolastika wa Nursia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nikasi, Kwirini na wenzao|Skuvikuli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Largi na wenzao|Smaragdo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Migdoni na wenzake|Smeraldi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia wa Fermo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni, Amaranti, Kwinti na Lusius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofroni wa Yerusalemu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Sokrate, Nino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao|Sokrate, Theodori na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Solange]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Solemni wa Chartres]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artilai na wenzake|Soli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Solomoni Leclercq]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Solomoni wa Bretagne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Roderiki na Solomoni|Solomoni wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Solone]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Soluti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oktavi, Solutori na Aventori|Solutori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sosyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sotere wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Soter|Sotero (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sotero wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sozonti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Spes wa Nursia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Speusipo, Elasipo, Melasipo na Leonila|Speusipo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Spiridoni wa Tremetusia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake|Spisina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sinforosa na wanae|Stakteo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus Kazimierczyk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus Kostka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stanislaus Papczynski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Akuta na wenzake|Statuniani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Stefano I|Stefano I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano I wa Konstantinopoli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Stefano II wa Antiokia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Harding]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Stefano, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano|Stefano, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Stefano, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano Min Kuk-ka]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Stefano|Stefano na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Marko Krisini na wenzake|Stefano Pongracz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano Theodori Cuenot]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano Vinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Châtillon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Cuneo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Grandmont]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Hungaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Lyon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Nisea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Obazine]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Perm]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Piperi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Stefano wa Rieti]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stefano wa Rossano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Sterkori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Stiriaki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieronide, Leonsi na wenzao|Stratoni, Hieronide na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ermili na Stratoni|Stratoni na Ermili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Filipo na Eutikiani|Stratoni wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Stratoni wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Stratoni wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sturmi wa Fulda]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rogati na Suchesi|Suchesi na Rogati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suibne I]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kato, Jermana na wenzao|Suksesi, Kato na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi na wenzake 17]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Suksesi, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Suksesi, Petro na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi wa Afrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suksesi wa Numidia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Suksesi wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi na Servisyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi Pius]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi Severi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sulpisi wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Sundofagi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Salvio na Superio|Superi]]
|-
|[[Hor, Susia na wanao|Susia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Melesi, Suzana, Marsiana na Paladia|Suzana na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Suzana U Surim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Suzana wa Roma]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Switbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Swithun wa Winchester]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Swithun Wells]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|}

=== T ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Tabita wa Yopa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tadayo Liu Ruiting]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Talalei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amma Talida|Talida]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Talo|Talo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Tamaro, Prisko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tamaro wa Benevento]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarako, Probo na Androniko|Tarako]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarasi wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarbo|Tarbo na mwenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarsila wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarsisi wa Roma]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tarsisia wa Rodez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasak]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Teoduli na Tasiani|Tasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasyana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tasyana wa Urusi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Hilari na Tasyani|Tasyani wa Akwileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Tata na wanao|Tata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tatiana Li]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Nimfidi, Saturnini, Taurini, Nemorati na Arapolini|Taurini, Nimfidi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taurini wa Evreux]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akonsi na wenzake|Taurino wa Fiumicino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teilo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Tekla, Fausto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina|Tekla, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekla wa Ikonio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekla wa Kitzingen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekle Hawarjat na Gebre Yohane|Tekle Hawarjat]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tekle Haymanot]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Tekusa wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Telesfori|Telesfori (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akuto, Anastasia na wenzao|Telesfori, Akuto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Telika wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao|Telio]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Temeda, Armeni na wenzao|Temeda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoli wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwintiani, Teodoli, Tekla na Festina|Teodoli, Kwintiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodolfi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoriko Balat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teodoriko van der Eem]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teodoriko wa Reims]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodosi abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia|Teodosia]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoto, Tekusa na wenzao|Teodoto wa Ankara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Teoduli, Anesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Masedoni, Teoduli na Tasiani|Teoduli, Masedoni na Tasiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Teodulo wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodomiro wa Carmona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodoro wa Marseille]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofane muungamadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofilati wa Nikomedia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofilo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofilo wa Corte]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teofilo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teofredo abati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Basa na wanae|Teogni]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Teokosi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Teona, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teopempto na Teona|Teona na Teotempto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teopempto na Teona|Teotempto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Teoprepi, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Atanasia, Teodosia, Teotista na Eudosia|Teotista na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teotista|Teotista wa Caccamo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Terensi na wenzake|Terensi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Terensiani wa Todi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teresa Couderc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Eustoki Verzeri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Kim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Kim Imi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Margerita Redi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Kolkata]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Mtoto Yesu]] (wa Lisieux)||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Ureno]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Yesu]] (wa Avila)||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Yesu Jornet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa wa Yesu wa Los Andes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Yi Maeim]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teresa Zhang Hezhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Teridi na Remedi|Teridi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tersyo wa Byzacena]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Emiliani, Tertula na Antonia|Tertula, Emiliani na Antonia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tertulino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Teturo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thadei mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thamel na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thea wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentina, Thea na Paulo|Thea wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Themeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Themistokle wa Myra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theobadi wa Provins]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theobadi wa Vienne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodgari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodoko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Theodora, Didimo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora Guerin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Theodora, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Leonida, Karisa na wenzao|Theodora wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora wa Turo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoreto wa Kuro]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Theodor I|Theodori I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Donati, Makari na Theodori|Theodori, Donati na Makari]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Esiki, Pakomi na Theodori|Theodori, Esiki na Pakomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori, Filipa na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Theodori, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Theodori, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Pausilipi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Theofane]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papia, Theodori na Klaudiani|Theodori, Papia na Klaudiani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Aleksandria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani, Theodori na wenzao|Theodori wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Shotep]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Sion]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Sykeon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori wa Tabennese]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoreto wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoriko wa Orleans]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Theodoro Krateros]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro Trikinas]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Amasea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Enaton]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodoro wa Heraklea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Kurene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodoro wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Pentapoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoro wa Pherme]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodoro wa Studion]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodoro wa Tarso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosi I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Emanueli, Sabino na wenzao|Theodosi, Emanueli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosi wa Auxerre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosi wa Kiev]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodosia wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodosius Mkuu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theodota na wanae]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Theodoto, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoto wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodoto wa Marmara]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodoto wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Evensi na wenzake|Theodulo, Evensi na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Espero, Zoe na wanao|Theodulo, Kiriako na wazazi wao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatopodo na Theodulo|Theodulo na Agatopodo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Theodulo, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theodulo wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodori na Theofane|Theofane wa Nisea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofani mkaapweke]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Theofani Vénard]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Dorotea na Theofili|Theofili na Dorotea]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofili na Heladi|Theofili shemasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theofili wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zenoni na wenzao|Theofilo, Amoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofilo Kijana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofilo wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Amorio|Theofilo wa Amorio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofilo wa Bulgaria]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Jermano, Theofilo na Sirili|Theofilo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theofredi wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theogene]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Theogene wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto na Theoklia|Theoklia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Theoktiste wa Lesbo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Theoma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Theonas, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theonas wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theonas wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Theoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theopista]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fileto na wenzake|Theoprepi, Fileto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Theosebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fausto, Abibi na wenzao|Theosisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotiko wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Theotimo wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotoni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Theresia Chen Jinxie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thespesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Thioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Thoma|Thoma Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thoma Hioji]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thoma wa Cori]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp||Ndiyo
|-
|[[Thomas Aquinas|Thoma wa Akwino]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thoma wa Shenshif]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Thoma wa Tanphot]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Thomas Becket]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas De Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Du Viet Dinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Khuong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas More]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Son Chasuhn]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Thien Tran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas Toan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Thomas wa Cantilupe]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Tiberi|Tiberi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi, Valeriani na Masimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tigre]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tigri na Eutropi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Tigrini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tikhon wa Moscow]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Tikhon wa Zadonsk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Tikoni wa Limassol]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tilone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Timolai na wenzake|Timolai]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timone mwinjilisti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Januari, Masima na wenzao|Timori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|- 
|[[Timoteo wa Mauretania]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo I wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo II wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Timotheo IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Timotheo Msomaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Diogeni na wenzao|Timotheo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo wa Gaza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theotimo, Filotheo na wenzao|Timotheo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Timotheo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Timotheo, Zotiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Tino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Tinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tipasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tiranioni na Zenobi|Tiranioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Tirano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Andoki, Tirso na Felisi|Tirso, Andoki na Felisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tirso, Leukio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tisyano wa Brescia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tisyano wa Oderzo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tito]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Titoes]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Titus Brandsma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Karteri na wenzake|Tobia wa Sebaste]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tokwato na wenzake|Tokwato]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolemayo bin Eparki]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zenoni na wenzao|Tolomayo wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolomayo wa Shoka]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Tolomea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tolomei, Lucho na mwenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tomais wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tomaso Danki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso Kozaki]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso Shen Jihe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso wa Terreti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Tomaso wa Villanova]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Basiano na wenzake|Tonioni]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Toribi wa Liebana]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Toribio Romo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Torpesi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Toskana]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Trankwilino Ubiarco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Nikola na Trano|Trano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trasea wa Eumenia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trifilo wa Nikosia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Akwilini, Jemini na wenzao|Trifoni, Akwilini na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Trifoni, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trifoni wa Campsada]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trifoni wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Triviero]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Troadi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Trofima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Tiberi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Trofimo, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo wa Arles]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trofimo na Talo|Trofimo wa Laodikea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Troiani wa Saintes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Trudo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Tuboni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tudful]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tukiko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tuliani, Antia, Siriaki na Amoni|Tuliani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Juliani na wenzao|Tulius]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Suksesi na wenzao|Tuno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Turiavo wa Dol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Turibi wa Astorga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Turibio wa Mongrovejo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aigulfi na wenzake|Turkari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Tuskus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== U ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Ubaldeska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ubaldo wa Gubbio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ugo wa Grenoble]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Ugo wa Rouen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ulpiani wa Turo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ulrich wa Augsburg]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Umile wa Bisignano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Urban I|Urbani I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao|Urbani, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Babila na wenzake|Urbani, Prilidani na Epoloni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sirili, Rogati na wenzao|Urbani, Sirili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Urbani na Sapargi|Urbani, Vikta na Sapargi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani wa Jerba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbani, Theodori na wenzao|Urbani wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Optati, Luperki na wenzao|Urbani wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbano wa Langres]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbano wa Teano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urbisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urpasiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali, Valeria na wenzao|Ursichini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursichini wa Iliriko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursichino wa Brescia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursino wa Bourges]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursisheno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursmari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Urso wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursula Mtakatifu|Ursula na wenzake]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ursula Ledochowska]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Ursus, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Ustazhad na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== V ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Vadim wa Uajemi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Vakari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Valabonso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valdo wa Evreux]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Valensi, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Taski, Dubitati, Valensi na Donati|Valensi, Taski na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pasikrate na Valensyoni|Valensyoni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentina, Thea na Paulo|Valentina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulus, Tuskus, Valentini na Magarus|Valentini, Katulus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Valentini, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentini na Hilari|Valentini wa Viterbo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentiniano wa Koira]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Valentino Berriochoa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Valentino wa Griselles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valentino wa Passau]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Valentinus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Valeri, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Valeri, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufino, Marko na Valeri|Valeri, Rufino na Marko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri wa Limoges]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Hieroni na wenzake|Valeri wa Melitene]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri na Rufini|Valeri wa Soissons]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Stratoni, Valeri na wenzao|Valeri wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeri wa Zaragoza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Valeria, Marsia, Diogene na Mika|Valeria, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teoduli, Anesi na Kornelia|Valeria, Teoduli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali, Valeria na wenzao|Valeria, Vitali na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Valeriana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hieronide, Leonsi na wenzao|Valeriani, Hieronide na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tibursi, Valeriani na Masimo|Valeriani, Tibursi na Masimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriani wa Aquileia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriani wa Cimiez]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriani wa Tournus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriano wa Avensano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valeriko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Valero wa Onhaye]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Valteri]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Variko]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Varo na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vatrude]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vedasto wa Arras]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi, Anastasi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Venansi wa Viviers]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vendelini wa Trier]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vendemiale]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veneri mkaapweke]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Veneri, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veneri wa Milano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Afesi na wenzake|Venusti, Afesi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Venusti, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Venusti, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Heliodori na Venusti|Venusti na Heliodori]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verano wa Cavaillon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verano wa Vence]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verdiana wa Castelfiorentino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Veremundo wa Irache]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Verena wa Zurzach]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekondiano, Marseliano na Veriano|Veriano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Verisimo, Masima na Julia|Verisimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Veronika Giuliani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Veruli, Sekundini na wenzao|Veruli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viatori wa Bergamo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viatori wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viatori wa Sologne]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simplisi, Faustini na wenzao|Viatrisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viborada]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viche wa Sabrata]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vigbati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vigori]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vijili wa Salzburg]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vijili wa Trento]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Viktor I|Vikta I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Adriani, Vikta na Sekundili|Vikta, Adriani na Sekundili]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Vikta, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta askofu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Vikta, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dominiko, Vikta na wenzao|Vikta, Dominiko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Hugal na wenzake|Vikta, Hugal na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastori, Vikta na Rogasiani|Vikta, Kastori na Rogasyani]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Vikta, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Vikta, Lucho na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mamari, Felisi, Vikta, Albino na Domati|Vikta, Mamari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta Mauro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta mfiadini (20 Julai)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta mkaapweke]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Korona]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Maloso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta na Stefano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nemesiani na wenzake|Vikta, Nemesiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Vikta, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oronsi, Vinsenti na Vikta|Vikta, Oronsi na Vinsenti]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Vikta, Publio na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta, Urbani na Sapargi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Afrika]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Asyut]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Campbon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Vikta wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kresentiani, Vikta, Rusula na Generali|Vikta wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Vikta wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Le Mans]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kopriko, Vikta na Donati|Vikta wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Marseille]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Vikta wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Solothurn]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikta wa Thebe]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Felisi, Narsisi na Argirus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Gereoni na wenzake|Viktori, Gereoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori, Marinus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Lupersi na Viktori|Viktori wa Leon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktori wa Vita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Viktoria, Fidensyani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Viktoria, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Nino na wenzake|Viktoria, Nino na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoria wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoria wa Culusi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoria wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Victorianus wa Abitina|Viktoriani wa Abitina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoriani, Frumenti na wenzao|Viktoriani wa Susa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoriano Pio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Aprili na wenzake|Viktorini, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Eusiri na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Viktorini, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Manilo, Donati, Maurila, Lusiani, Viktorini na Nise|Viktorini, Manilo na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Suksesi na wenzao|Viktorini, Paulo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Severi, Sekundi, Januari na Viktorini|Viktorini, Severi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Theodora, Didimo, Afrodisi na Viktorini|Viktorini, Theodora na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Victorinus wa Abitina|Viktorini wa Abitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sekundi, Karpofori na wenzao|Viktorini wa Albano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini wa Amiterno]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini wa Camerino]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kasyo na Viktorini|Viktorini wa Clermont]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini, Vikta wa wenzao|Viktorini wa Hu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktorini wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Paulo, Sirili na wenzao|Viktorisi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viktoryo wa Utica]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Vikturus, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vikturus na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vincent Ferrer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vincent shemasi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vincent wa Lerins]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vincent wa Paulo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vindisiani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Prisko, Kastrensi na wenzao|Vindomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinebadi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Publio, Saturnini na wenzao|Vinsensia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Vinsenti, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasi, Juliani, Reatri, Vinsenti na wenzao|Vinsenti, Dasi wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Ponsiani na wenzao|Vinsenti, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Grossi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Januari, Vinsenti, Magnus na Stefano|Vinsenti, Januari na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo 
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Vinsenti, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Maria Strambi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marselino, Vinsenti na Domninus|Vinsenti, Marselino na Domninus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Oronsi, Vinsenti na Vikta|Vinsenti, Oronsi na Vikta]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Pallotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Romano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti Shiwozuka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vincentius wa Abitina|Vinsenti wa Abitina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti wa Agen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti, Sabina na Kristeta|Vinsenti wa Avila]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti wa Dax]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vinsenti wa Digne]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eobani na wenzake|Vintrungi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Virginia Centurione Bracelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Virginia wa Poitou]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Virjili wa Arles]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visensiani]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visensya Gerosa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenta Maria Lopez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Duong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Liem Pham Hieu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Madelgari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visenti Nguyen The Diem]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Tuong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visenti Yen Do]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Visia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Visini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Vistremundo]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitale wa Castronovo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Artakse na wenzake|Vitali, Artakse na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali, Valeria na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali na Agrikola|Vitali wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitali wa Savigny]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Vitalian|Vitaliani (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitaliani wa Capua]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Vitalis, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Epikteto, Yukundo na wenzao|Vitalis, Epikteto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Felisi, Filipo na wenzao|Vitalis, Felisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaisi na wenzake|Vitalis, Kaisi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Klaudiani, Sipriani na wenzao|Vitalis, Klaudiani na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Korus na wenzake|Vikturus, Korus na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitalis wa Gaza]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitalis wa Spoleto]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitesindi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vito wa Pontida]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Kwinto, Simplisi na wenzao|Vitoriko, Kwinto na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lucho, Montano na wenzao|Vitoriko wa Karthago]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitoriko na Fushano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorini wa Ptuj]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitorino, Vikta na wenzao|Vitorino wa Korintho]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitrisi wa Rouen]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vitus Mtakatifu|Vitus]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Vivensioli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viviana wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Viviani wa Saintes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vivina]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vladimir wa Kiev]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Volusiano wa Tours]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vulframi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vulfustani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Vulmari]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== W ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Waanzilishi saba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wadamun]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Walatta Petros]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Walburga]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Waldebati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Walter wa Esterp]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Walter wa Pontoise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Walter wa Servigliano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wanas]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wandrili]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sofia, Dilbamonia, Bistamonia na Warsenofa|Warsenofa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Watoto wa Bethlehemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wenseslaus I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Werburga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wido wa Acqui]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wileadi wa Bremen]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wilehadi wa Denmark]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wilfrid wa Ripon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wilfrido]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Firmati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu na Pelegrino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Pinchon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Saggiano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu Tempier]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Bourges]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Dijon]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Eskill]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Gellone]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Malavalle]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Pontoise]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa Vercelli]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wiliamu wa York]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wilibaldi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Willibrord Mtakatifu|Wilibrodi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wiligisi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[William Courtet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Winifrida]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Winoko]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wistani]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wolfeius]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wolfgang Mtakatifu|Wolfugang]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo;
|}

=== Y ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Yakobo, Abrahamu na Yohane|Yakobo wa Manug]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yakobo Berthieu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Buzabaliawo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Do Mai Nam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Yakobo, Ethnus na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Yakobo, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Hilari Barbal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo-Honorati Chastan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Kisai]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Kyushei Tomonaga]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Lacops]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Mdogo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo mkaapweke]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Mkatwakatwa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Mkubwa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo muungamadini]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Yakobo|Yakobo na Yohane]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Yakobo wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mariano, Yakobo na wenzao|Yakobo wa Lambesa]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Marka]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Moutiers]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Nisibi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Romano wa Samosata|Yakobo wa Samosata]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yakobo wa Sarug]]||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Yan Guodong]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo Zhao Quanxin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yared wa Ethiopia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yarilati]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasay]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yasinta Marescotti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yasinta Marto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yasinto Casteñeda]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Amasra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Krakau]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Proto na Yasinto|Yasinto wa Misri]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yasinto wa Sabina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abba Yemata|Yemata]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yeremia mfiadini]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Panfilo na wenzake|Yeremia, Panfilo na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Petro, Valabonso na wenzao|Yeremia wa Cordoba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yesu Mendez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Antida Thouret]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Beretta Molla]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Delanoue]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Elizabeti]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Fransiska wa Chantal]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana Jugan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana mke wa Kuza]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Arc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Bagno]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Lestonnac]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yoana wa Valois]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohakimu]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohakimu He Kaizhi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohakim Royo|Yohakimu Royo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohakimu Sakakibara]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Yohane I|Yohane I]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane II wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane IV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane XIV wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Papa Yohane XXIII|Yohane XXIII]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abondi na wenzake|Yohane, Abondi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Abrahamu, Ethnus, Akrates, Yakobo na Yohane|Yohane, Abrahamu na wenzao]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane Akida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Alcober]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Almond]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Andrea, Yohane, Petro na Antoni|Yohane, Andrea na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Antoni Farina]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Baptista de La Salle]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Berchmans]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Bosco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Boste]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Bunyan]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane Calabria]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Chen Xianheng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Climacus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Dat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Eudes]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Fisher]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Fransisko, Yakobo na wenzao|Yohane, Fransisko na wenzao]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane-Fransisko-Regis Clet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Gabrieli Perboyre]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Grande]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Gualberto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Heer]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Hoan Trinh Doan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Houghton]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Isauro]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Jones]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kalibita]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kaliniko na wenzake|Yohane, Kaliniko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kasiano]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kemble]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Kinuya]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano|Yohane, Klaudi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Krisostomu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Leonardi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Lloyd]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Macias]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Maria Muzei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Maria Vianney]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Maron]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Marsiano, Jukundi na wenzao|Yohane, Marsiano na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Chon Changun]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Garcia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Luo Tingyin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Nam Chongsam]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Piamarta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Scalabrini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji wa Rossi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Wu Mantang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Yi Kwangnyol]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Zhao Mingxi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbatizaji Zhou Wurui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mbilikimo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mnyamavu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mtendamiujiza]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Mtume Yohane|Yohane Mtume]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mvunaji]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mwema]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Mwenyehuruma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Festo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane na Yakobo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane Nepomuk Neumann]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Ogilvie]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Pak Hujae]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Paulo II]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Egidi, Luis, Yohane na Paulo|Yohane, Egidi na wenzao]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Payne]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Petro Neel]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Plessington]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Rigby]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Roberts]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Sarkander]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Southworth]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Stone]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Thanh Van Dinh]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Twenge]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Afusia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Avila]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Beverley]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Bizane]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Brebeuf]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Brito]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Buonagiunta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Siro na Yohane|Yohane wa Canopus]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Castillo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Chinon]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Damasko]]||Ndiyo&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Dukla]]||Ndiyo&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini saba wa Efeso|Yohane wa Efeso]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Goto]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Grenada]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Mlango wa Shaba|Yohane wa Halki]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Simeoni na Yohane|Yohane wa Homs]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Kapestrano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Yohane wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Kety]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Senofonte, Maria na wanao|Yohane wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Lodi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Malaika]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Matera]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Matha]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Misri]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Montemarano]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Msalaba]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Mungu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Napoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Nepomuk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Oisterwijk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Parma (abati)|Yohane wa Parma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Parrano]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Pavia]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Ravenna]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Reom]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Ribera]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Roma]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Sahagun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yakobo, Abrahamu na Yohane|Yohane wa Samanoud]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yohane wa Saint-Malo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Senhout]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Shanghai na San Francisco]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Kristofa, Antoni na Yohane|Yohane wa Tlaxcala]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Tobolsk]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Marselino, Manea na wenzao|Yohane wa Tomi]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Triora]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane wa Valence]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wall]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wang Guixin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wang Rui]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Wu Wenyin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Yi Munu]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Yi Yun-il]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Yosefu wa Msalaba]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Zhang Huan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Zhang Tianshen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yohane Zhang Jingguang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yona wa Marchiennes]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu (mume wa Maria)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu I wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Aprili na wenzake|Yosefu, Aprili na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Barsaba]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Benedikto Cottolengo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Bilczewski]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Cafasso]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Calasanz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Canh Luang Hoang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Chang Chugi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Chang Songjib]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Cho Yunho]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu El Abah]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yosefu Fernandez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Joseph Freinademetz|Yosefu Freinademetz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Gabrieli wa Rozari]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Han Wonso]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Hien Quang Do]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Im Chipek]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Isabel Flores]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Khang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Khang Duy Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Luu Van Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Ma Taishun]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Manyanet]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Marchand]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Marello]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Díaz Sanjurjo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Gambaro]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Robles]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Rubio]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria Tomasi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Maria wa Yermo]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Moscati]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Mtungatenzi]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Mukasa Balikuddembe]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Narsete na Yosefu|Yosefu na Narsete]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Nghi Kim]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Oriol]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Pham Thong Ta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Pignatelli]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu, Priori na Besarioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Sanchez]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Sebastiani Pelczar]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Thi Dang Le]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Tuan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Tuan Van Tran]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Tuc]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Uyen Dinh Nguyen]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Vien Dinh Dang]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Anchieta]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Arimataya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Copertino]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Abda na Ebediesi|Yosefu wa Kashkar]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Leonessa]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu wa Panefo]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yosefu wa Studion]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Wang Guiji]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Wang Yumei]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Yuan Gengyin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Yuan Zaide]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Zhang Dapeng]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yosefu Zhang Wenlan]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Mtume Yuda Tadei|Yuda Tadei]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Eredina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Katulino na wenzake|Yusta wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusta na Rufina|Yusta wa Sevilia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Yusta, Yustino na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Sipriani na Yustina|Yustina wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Aureus wa Mainz|Yustina wa Mainz]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yustina wa Padova]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustini na Kreshensioni]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustini wa Trier]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustino, Florensi, Felisi na Yusta|Yustino, Florensi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yustini na Atilano|Yustino Orona]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Apriko, Sirioni na wenzao|Yusto, Apriko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Fidensyani, Valeriana, Viktorya na wenzao|Yusto, Bariko na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donati, Justus na Herenas|Yusto, Donati na Herenas]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto El-Antony]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yusto na Theoklia]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Yusto na wenzake]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo, Prisko na wenzao|Yusto, Rufo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusti na Pastori|Yusto wa Alcala]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Aleksandria (askofu)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Aleksandria (mfiadini)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Donato, Solone na wenzao|Yusto wa Concordia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Condat]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Lyon]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Yusto wa Trieste]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

=== Z ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%&quot;
|-
! Mtakatifu
! width=50 | [[Waanglikana]]
! width=50 | [[Waorthodoksi wa Mashariki]]
! width=50 | [[Waorthodoksi]]
! width=50 | [[Wakatoliki]]
|-
|[[Zakaria (Injili)]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Zakaria|Zakaria (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zakaria wa Aleksandria]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|[[Zakaria wa mlima Mercurio]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zakaria wa Skete]]||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo||&amp;nbsp;
|-
|[[Zakayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Alfayo na Zakayo|Zakayo wa Kaisarea]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zakayo wa Yerusalemu]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zama wa Bologna]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Zatamgeli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zdislava]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Papa Zefirini|Zefirini (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zelia Guerin]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Eusebi, Nestabo na wenzao|Zeno, Eusebi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kreskoni, Zeno na wenzao|Zeno, Kreskoni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Serapioni, Trofimo na wenzao|Zeno, Serapioni na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Amoni, Zeno na wenzao|Zeno wa Aleksandria]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zeno wa Nikomedia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zeno wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zeno wa Verona]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo|| Ndiyo
|-
|[[Zenobi wa Firenze]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Lusiani, Metrobi na wenzao|Zenobi wa Libya]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zenobi wa Saida]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Tiranioni na Zenobi|Zenobi wa Tiro]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Zenoni, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zenoni wa Maiuma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Koskoni, Zenoni na Melanipo|Zenoni wa Nisea]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zhang Huailu]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zita wa Lucca]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Espero, Zoe na wanao|Zoe, Espero na wanao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zoe wa Roma]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zoelo wa Listra]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zoeradi na Benedikto|Zoeradi]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo
|-
|[[Zoilo wa Cordoba]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Zoilo wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Zoilus, Timotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Eutropi, Zosima na Bonosa|Zosima]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Papa Zosimus|Zosimo (Papa)]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Alfeo, Aleksanda na Zosimo|Zosimo, Alfeo na Aleksanda]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Herakli na Zosimo|Zosimo na Herakli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Rufo na Zosimo|Zosimo na Rufo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Isicho na wenzake|Zosimo wa Antiokia]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zosimo wa Karthago]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zosimo wa Palestina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zosimo wa Sirakusa]]||Ndiyo||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zota mfiadini]]||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatoniki, Zotiki na wenzao|Zotiki, Agatoniki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Siriaki, Ekomini, Peleoniki, Zotiki na mwenzao|Zotiki, Siriaki na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Agatho na wenzake|Zotiko, Agatho na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Dasio, Zotiko na Kayo|Zotiko, Dasio na Kayo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Italo, Zotiko, Kamaro, Filipo na Atalo|Zotiko, Italo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Kastuli, Modesti na wenzao|Zotiko, Kastuli na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko na Amansyo]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Pristi na wenzake|Zotiko, Pristi na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Saturnini, Klaudi na wenzao|Zotiko, Saturnini na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko wa Comana]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Zotiko wa Konstantinopoli]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Teodulo, Saturnini na wenzao|Zotiko wa Gortina]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Timotheo, Zotiko, Italiki, Zoilus na Jelati|Zotiko, Timotheo na wenzao]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|-
|[[Wafiadini wa Plovdiv|Zotiko wa Plovdiv]]||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo||Ndiyo
|}

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
* [[Jamii:Watakatifu]]
==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo==
* Antoni van Aken, [[Wamisionari wa Afrika|W.F.]] - Maisha ya Watakatifu - 1912
* P. Sacleux, [[C.S.Sp.]] - Ngano za Hadisi ya Watakatifu - 1930
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021

==Viungo vya nje==
*[http://www.catholic.org/saints/stindex.php Orodha ya Watakatifu Wakatoliki]
*[http://www.catholic-forum.com/saints/indexsnt.htm Faharasa ya Watakatifu Wakatoliki] {{Wayback|url=http://www.catholic-forum.com/saints/indexsnt.htm |date=20070625171623 }}
*[http://www.sspx.ca/Angelus/2003_January/On_The_Canonizations.htm Waliotangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu] {{Wayback|url=http://www.sspx.ca/Angelus/2003_January/On_The_Canonizations.htm |date=20040804000334 }}
*[http://www.westsrbdio.org/prolog/prolog.htm Dibaji ya Ohrid Mkusanyiko wa hadithi kuhusu Watakatifu Waorthodoksi] {{Wayback|url=http://www.westsrbdio.org/prolog/prolog.htm |date=20100324092639 }}
*[http://www.oca.org/FSlives.asp?SID=4 Habari kuhusu Watakatifu Waorthodoksi katika tovuti ya [[Kanisa la Kiorthodoksi la Marekani]]]
*[http://st-takla.org/Gallery/Gallery-Saints-01.html Watakatifu Wakopti] 
*[http://www.cofe.anglican.org/worship/liturgy/commonworship/texts/calendar/holydays.html Kalenda ya Kanisa Anglikana la Uingereza] {{Wayback|url=http://www.cofe.anglican.org/worship/liturgy/commonworship/texts/calendar/holydays.html |date=20100409083619 }}

[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Watakatifu Wakristo|*]]
[[Jamii:Orodha za watu|Watakatifu]]
[[Jamii:historia ya Ukristo]]
[[Jamii:orodha za watu]]</text>
      <sha1>a220kn9qdzl9dzq5zwqvdgl7tvyu5t9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Bosco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3825</id>
    <revision>
      <id>1607111</id>
      <parentid>1580236</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29354" sha1="oropbbot17joha3xhihtpwv12xiw30w" xml:space="preserve">[[Faili:Don Bosco @ Torino, 1880 (original).jpg|thumbnail|right|200px|Giovanni Bosco.]]
'''Giovanni Bosco''' ([[16 Agosti]] [[1815]] – [[31 Januari]] [[1888]]) alikuwa [[padri]] wa [[Kanisa Katoliki]] na mwanachama wa [[Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko]]. Alijitahidi kwa nguvu zake zote kuwalea [[watoto]] na [[vijana]], hasa [[Wanaume|wa kiume]], wajifunze [[kazi]] na [[maisha]] ya [[Ukristo|Kikristo]], akianzisha kwa ajili hiyo ''Shirika la Mt. Fransisko wa Sales'' na, kwa kushirikiana na [[Maria Dominika Mazzarello]], “Shirika la Mabinti wa Maria Msaada wa Wakristo” &lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/22600&lt;/ref&gt;.

Mbinu zake za [[malezi]] ni kwa pamoja: [[akili]], [[dini]], [[hisani]]. Hakutaka kurekebisha vijana kwa ukali, bali kuwakinga dhidi ya maovu kwa wema. [[Upendo]] wake wa ajabu kwa vijana ndio [[siri]] ya mafanikio yake ya ajabu katika malezi.

[[Papa Pius XI]] alimtangaza [[mwenye heri]] [[tarehe]] [[2 Juni]] [[1929]] na [[mtakatifu]] tarehe [[1 Aprili]] [[1934]]. 

[[Sikukuu]] yake ni tarehe [[31 Januari]]&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt;.

==Maisha==
===Utoto===
Giovanni Bosco alizaliwa na Francesco Bosco na [[Margherita Occhiena]] tarehe 16 Agosti 1815 karibu na Castelnuovo d'Asti, leo [[Castelnuovo Don Bosco]]. Baba yake alifariki mwaka 1917 akimuachia mke wake watoto watatu. Ilikuwa miaka migumu kwa maradhi na njaa, lakini mama yake alijitahidi kuwatunza na kuwalea vizuri.

Alipokuwa na miaka 9 Yohane alipata [[ndoto]] ya kinabii iliyomtabiria [[utume]] wake kwa vijana. Baadaye [[Mungu]] alizidi kumjalia [[karama]] nyingi za pekee.

Kufuatana na ndoto hiyo, Yohane aliamua kuwa padri, ingawa hakuweza kusoma hata shule ya msingi, kwa sababu ilikuwa mbali. Lakini taratibu mama alimfanyia mpango dhidi ya upinzani wa kaka yake. Wakati huohuo alianza utume wake akitumia vipawa vyake vyaajabu.

Tarehe 26 Machi [[1826]], siku ya [[Pasaka]], alikubaliwa kupokea [[ekaristi]] ya kwanza kabla ya wakati.

===Seminarini===
[[Picha:Donbosco furbo.jpg|thumb|Don Bosco akiwa padri kijana.]]
Alipokwenda Chieri, pamoja na kuendelea vizuri na masomo, alifunga urafiki na [[Luigi Comollo]], kijana mwema aliyemsaidia kuthamini [[wokovu]] wa milele kama jambo muhimu pekee, hata Yohane alifanya kauli mbiu ya maisha yake maneno: &quot;Da mihi animas, caetera tolle&quot; (&quot;Unipe roho za watu, uniondolee mengine yote&quot;).

Kwa shauri la [[Yosefu Cafasso]] tarehe 30 Oktoba [[1835]] aliingia seminari ya Chieri. Tarehe 3 Novemba [[1837]] alianza masomo ya [[teolojia]], na tarehe 29 Machi [[1841]] akapewa [[daraja takatifu]] ya u[[shemasi]], na tarehe 5 Juni 1841 [[upadri]] huko [[Torino]].

Badala ya kuitikia mialiko ya kufanya utume wenye malipo mazuri, mnamo Novemba [[1841]] alijiunga na Bweni la [[Torino]], ambapo padri Luigi Guala, akisaidiwa na Cafasso, alikuwa anakamilisha malezi ya mapadri vijana 45 waweze kukabili ulimwengu wa wakati huo.

===Kukutana na vijana wenye shida===
Huko Torino kulikuwa na watoto 7184 chini ya umri wa miaka 10 waliofanya kazi viwandani. Yohane Bosco aliwatafuta ili kuwasaidia kijamii na kidini.

Pamoja na Cafasso alitembelea magereza akashtuka kuona hali ya wafungwa vijana. Kwa wema wake aliwavuta kumuahidia wamuendee mara baada ya kutoka.

Tarehe [[8 Desemba]] [[1841]] Bartolomeo Garelli alikuwa wa kwanza kujiunga na kundi lake (Oratorio). Muda mfupi baadaye vijana walikuwa wengi hivi hata akahitaji msaada wa mapadri watatu na vijana wakubwa kadhaa.

Hatimaye tarehe 12 Aprili [[1846]] alipata nafasi kwa vijana wake: kibanda na kiwanja huko [[Valdocco]].

===Kueneza utume kwa vijana===
Mwaka [[1854]] alianzisha shirika la mapadri kwa utume wa vijana ([[kifupi|kifupisho]] chake ni [[SDB]]).

Miaka 10 baadaye alianza ujenzi wa [[patakatifu]] pa [[Bikira Maria]] [[Msaada wa Wakristo]] (ndivyo alivyopendelea kumuitamama wa [[Yesu]]).

Mwaka [[1872]], pamoja na Maria Dominika Mazzarello, alianzisha shirika la [[Mabinti wa Bikira Maria Msaidizi]], ili walee wasichana kwa roho ileile.

Mwaka [[1875]] alituma Wasalesiani wa kwanza huko [[Argentina]], na wakati huohuo alianzisha kundi la watawa wasaidizi aliowaona kama «Wasalesiani wa nje».

Yohane Bosco alifariki tarehe 31 Januari [[1888]].

==Maandishi yake==
=== Yaliyochapwa na mwaka wake ===
*1844: ''Cenni storici sulla vita del chierico Luigi Comollo'', Biografia, Opere Edite, Ed. LAS (Libreria Ateneo Salesiano), I,1
*1845: ''Il divoto dell’Angelo Custode'', Novena, OE I,2
*1845: ''Storia Ecclesiastica'', Storia, OE I,3
*1846: ''Giordano Felice, Cenni istruttivi di perfezione'', Biografia, OE II,1
*1846: ''Esercizio di divozione alla misericordia di Dio'', Devozionario, OE II,2
*1847: ''Il giovane provveduto'', Educazione alla fede, OE II,3
*1847: ''Storia Sacra'', Storia, OE III,1
*1848: ''Il Cristiano guidato alla virtù ed alla civiltà'', Catechismo, OE III,2
*1848: ''L'Amico della Gioventù'', Articoli, OE XXXVIII, 3
*1849: ''Il Sistema metrico decimale'', Sistema metrico, OE IV,1
*1849: ''L'Armonia (1849-1863)'', Articoli, OE XXXVIII, 1
*1850: ''Società di mutuo soccorso'', Regolamento, OE IV,2
*1850: ''Breve ragguaglio della festa fattasi nel distribuire il regalo di Pio IX'', Papa, OE IV,3
*1850: ''La Chiesa cattolica-apostolica-romana'', Chiesa, OE IV,4
*1852: ''Catalogo degli oggetti offerti per la Lotteria'', Lotteria, OE IV,5
*1853: ''Avvisi ai Cattolici'', Catechismo, OE IV,6
*1853: ''Il Cattolico istruito nella sua religione'', Catechismo, OE IV,7
*1853: ''Notizie storiche intorno al miracolo del SS. Sacramento'', Racconto, OE V,1
*1853: ''Fatti contemporanei'', Racconto, OE V,2
*1853: ''Dramma. Una disputa tra un avvocato e un ministro protestante'', Dramma, OE V,3
*1853: ''Vita di Santa Zita e di Sant’Isidoro'', Agiografia, OE V,4
*1853: ''Vita infelice di un novello apostata'', Racconto, OE V,5
*1853: ''Il Galantuomo pel 1854'', Almanacco, OE V,6
*1854: ''Il Giubileo'', Giubileo, OE V,10
*1854: ''Catechismo cattolico sulle rivoluzioni'', Catechismo, OE V,7
*1854: ''Conversione di una valdese'', Racconto, OE V,8
*1854: ''Raccolta di curiosi avvenimenti contemporanei'', Racconto, OE V,9
*1854: ''Il Galantuomo pel 1855'', Almanacco, OE VI,1
*1854: ''Ai Contadini'', Galateo, OE VI,2
*1855: ''Maniera facile per imparare la Storia Sacra'', Storia, OE VI,3
*1855: ''Conversazioni tra un avvocato e un curato di campagna'', Catechismo, OE VI,4
*1855: ''La forza della buona educazione'', Racconto, OE VI,5
*1855: ''Vita di San Martino vescovo di Tours'', Agiografia, OE VI,6
*1855: ''Il Galantuomo pel 1856'', Almanacco, OE VI,7
*1855: ''La Storia d’Italia'', Storia, OE VII,1
*1856: ''La chiave del Paradiso'', Educazione alla fede, OE VIII,2
*1856: ''Vita di S. Pancrazio martire'', Agiografia, OE VIII,3
*1856: ''Vita di San Pietro, principe degli Apostoli e primo Papa dopo Gesù Cristo'', OE VIII,4
*1856: ''Il Galantuomo pel 1857'', Almanacco, OE VIII,5
*1856: ''Avvisi alle figlie cristiane'', Educazione alla fede, OE VIII,6
*1857: ''Catalogo degli oggetti posti in lotteria'', Lotteria, OE IX,1
*1857: ''Due conferenze intorno al Purgatorio'', Catechismo, OE IX,2
*1857: ''Vita di S. Paolo apostolo'', Agiografia, OE IX,3
*1857: ''Vita de’ Sommi Pontefici S. Lino, S. Cleto, S. Clemente Papa'', Papa, OE IX,4
*1857: ''Vita de’ Sommi Pontefici S. Anacleto, S. Evaristo, S. Alessandro I Papa'', Papa, OE IX,5
*1857: ''Vita de’ Sommi Pontefici S. Sisto, S. Telesforo, S. Igino, S. Pio I Papa'', Papa, OE X,1
*1857: ''Vita di S. Policarpo'', Agiografia, OE X,2
*1857: ''Il Galantuomo pel 1858'', Almanacco, OE X,3
*1858: ''Vita de’ Sommi Pontefici S. Aniceto, S. Sotero, S. Eleutero, S. Vittore e S. Zefirino'', Papa, OE X,4
*1858: ''Il mese di maggio consacrato a Maria SS. Immacolata'', Maria, OE X,5
*1858: ''Porta teco cristiano'', Educazione alla fede, OE XI,1
*1858: ''Vita del Sommo Pontefice S. Callisto I Papa'', Papa, OE XI,2
*1858: ''Il Galantuomo pel 1859'', Almanacco, OE XI,3
*1859: ''Vita del giovanetto Savio Domenico'', OE XI,4
*1859: ''Vita del Sommo Pontefice S. Urbano I Papa'', Papa, OE XI,5
*1859: ''Vita dei Sommi Pontefici S. Ponziano, S. Antero e S. Fabiano Papa'', Papa, OE XI,6
*1859: ''La persecuzione di Decio e il pontificato di San Cornelio I Papa'', OE XII,1
*1859: ''Il Galantuomo pel 1860'', Almanacco, OE XII,2
*1860: ''Frassinetti Giuseppe, Industrie spirituali'', Educazione alla fede, OE XII,3
*1860: ''Vita e martirio de’ Sommi Pontefici San Lucio I e S. Stefano I Papa'', Papa, OE XII,4
*1860: ''Il pontificato di San Sisto II e le glorie di San Lorenzo martire'', Papa, OE XII,5
*1860: ''Biografia del sacerdote Giuseppe Cafasso'', Biografia, OE XII,6
*1860: ''Il Galantuomo pel 1861'', Almanacco, OE XII,7
*1860: ''Angelina o la buona fanciulla'', Educazione alla fede, OE XIII,1
*1861: ''Esempi edificanti'', Racconto, OE XIII,2
*1861: ''Una famiglia di martiri'', Agiografia, OE XIII,3
*1861: ''Cenno biografico sul giovanetto Magone Michele'', Biografia, OE XIII,4
*1861: ''Il pontificato di S. Dionigi Papa'', Papa, OE XIII,5
*1861: ''Il Galantuomo pel 1862'', Almanacco, OE XIII,6
*1862: ''Il pontificato di S. Felice primo e di S. Eutichiano Papi e Martiri, Papa, OE XIII,7
*1862: ''Una preziosa parola ai figli ed alle figlie'', Educazione alla fede, OE XIII,8
*1862: ''Cenni storici intorno alla vita della B. Caterina De-Mattei da Racconigi'', Agiografia, OE XIV,1
*1862: ''Elenco degli oggetti graziosamente donati a beneficio degli Oratorii'', Lotteria, OE XIV,2
*1862: ''Novella amena di un vecchio soldato di Napoleone I'', Racconto, OE XIV,3
*1862: ''Le due orfanelle'', Educazione alla fede, OE XIV,4
*1862: ''Germano l’ebanista'', Educazione alla fede, OE XIV,5
*1862: ''Specchio della dottrina cristiana cattolica'', Catechismo, OE XIV,6
*1863: ''Il giovane provveduto [nuova edizione]'', Educazione alla fede, OE XIV,7
*1863: ''Il pontificato di S. Caio Papa e Martire'', Papa, OE XIV,8
*1864: ''Il pontificato di S. Marcellino e di S. Marcello Papi e Martiri'', Papa, OE XV,1
*1864: ''Episodi ameni e contemporanei'', Racconto, OE XV,2
*1864: ''Il cercatore della fortuna'', Varietà, OE XV,3
*1864: ''Il pastorello delle Alpi ovvero vita del giovane Besucco Francesco'', Biografia, OE XV,4
*1864: ''Il Galantuomo pel 1865'', Almanacco, OE XV,5
*1864: ''L'Unità Cattolica (1864-1888)'', Articoli, OE XXXVIII,2
*1865: ''La casa della fortuna'', Dramma, OE XVI,1
*1865: ''Dialoghi intorno all’istituzione del Giubileo'', Giubileo, OE XVI,2
*1865: ''La pace della Chiesa ossia il Pontificato di S. Eusebio e S. Melchiade'', Papa, OE XVI,3
*1865: ''Lotteria d'oggetti'', Lotteria, OE XVI,4
*1865: ''Boccalandro Pietro, Storia dell’inquisizione'', Storia, OE XVI,5
*1865: ''Vita della Beata Maria degli Angeli'', Agiografia, OE XVI,6
*1865: ''Il Galantuomo pel 1866'', Almanacco, OE XVI,7
*1866: ''Elenco degli oggetti graziosamente donati a beneficio degli Oratorii'', Lotteria, OE XVII,1
*1866: ''Card. Wiseman, La perla nascosta'', Dramma, OE XVII,2
*1866: ''Marchale Vittorio, Una parola da amico all’esercito'', Racconto, OE XVII,3
*1866: ''Metti Giulio, Daniele e i tre suoi compagni'', Dramma, OE XVII,4
*1866: ''Valentino o la vocazione impedita'', Vocazione, OE XVII,5
*1866: ''Chi è D. Ambrogio?! Dialogo tra un barbiere ed un teologo'', Racconto, OE XVII,6
*1866: ''Pratiche devote per l’adorazione del SS. Sacramento'', Devozionario, OE XVII,7
*1867: ''Vita di S. Giuseppe'', Agiografia, OE XVII,8
*1867: ''Novelle e racconti'', Racconto, OE XVII,9
*1867: ''Il Centenario di S. Pietro Apostolo'', Papa, OE XVIII,1
*1867: ''Vita di San Pietro'', Papa, OE XVIII,2
*1867: ''Societas Sancti Francisci Salesii'', Società Salesiana, OE XVIII,3
*1867: ''Lettera del Sacerdote D. Giovanni Bosco al P. Alessandro Checcucci'', Lettera, OE XVIII,4
*1867: ''Il Galantuomo pel 1868'', Almanacco, OE XVIII,5
*1868: ''Il cattolico provveduto per le pratiche di pietà'', Catechismo, OE XIX,1
*1868: ''I Papi da S. Pietro a Pio IX'', Papa, OE XVIII,6
*1868: ''Notizie storiche intorno al Santuario di nostra Signora della Pieve in vicinanza di Ponzone'', Storia, OE XVIII,7
*1868: ''Notitia brevis Societatis Sancti Francisci Salesii'', Società Salesiana, OE XVIII,8
*1868: ''Severino'', Racconto, OE XX,1
*1868: ''Maraviglie della Madre di Dio'', Maria, OE XX,2
*1868: ''Vita di S. Giovanni Battista'', Agiografia, OE XX,3
*1868: ''Bonetti Giovanni, Vita del giovane Saccardi Ernesto'', Biografia, OE XX,4
*1868: ''Rimembranza di una solennità in onore di Maria Ausiliatrice'', Maria, OE XXI,1
*1868: ''Il Galantuomo pel 1869'', Almanacco, OE XXI,2
*1869: ''La Chiesa Cattolica e la sua gerarchia'', Chiesa, OE XXI,3
*1869: ''Associazione de’ divoti di Maria Ausiliatrice'', Maria, OE XXI,4
*1869: ''I Concili generali e la Chiesa Cattolica'', Chiesa, OE XXII,1
*1869: ''Angelina o l’orfanella degli Appennini'', Educazione alla fede, OE XXII,2
*1869: ''Il Galantuomo pel 1870'', Almanacco, OE XXII,3
*1870: ''Nove giorni consacrati all’Augusta Madre del Salvatore sotto al titolo di Maria Ausiliatrice'', Maria, OE XXII,4
*1870: ''Lemoyne G. B., Biografia del giovane Mazzarello Giuseppe'', Biografia, OE XXII,5
*1870: ''Il Galantuomo pel 1871'', Almanacco, OE XXII,6
*1871: ''Apparizione della Beata Vergine sulla montagna di La Salette'', Maria, OE XXII,7
*1871: ''Corona dei sette dolori di Maria'', Maria, OE XXIII,1
*1871: ''Fatti ameni della vita di Pio IX'', Papa, OE XXIII,2
*1871: ''Storia Ecclesiastica [quarta edizione migliorata]'', Storia, OE XXIV,1
*1871: ''Il Galantuomo pel 1872'', Almanacco, OE XXIV,2
*1872: ''Società di S. Francesco di Sales. Anno 1872'', Società Salesiana, OE XXIV,3
*1872: ''Fondamenti della Cattolica Religione'', Catechismo, OE XXIV,4
*1872: ''Il Galantuomo pel 1873'', Almanacco, OE XXV,1
*1873: ''Vita di S. Pancrazio [quarta edizione]'', Agiografia, OE XXV,2
*1873: ''Regulae Societatis S. Francisci Salesii'', Costituzioni, OE XXV,3
*1873: ''Le maraviglie della Madonna di Lourdes - (Ai benemeriti nostri corrispondenti e lettori), Maria, OE XXV,4
*1873: ''Societas S. Francisci Salesii. De Societate S. Francisci Salesii brevis notitia'', Società Salesiana, OE XXV,7
*1874: ''Regulae Societatis S. Francisci Salesii (Typis de Propaganda Fide, I)'', Costituzioni, OE XXV,10
*1874: ''Regulae Societatis S. Francisci Salesii (Typis de Propaganda Fide, II), Costituzioni, OE XXV,11
*1874: ''Congregazione particolare dei Vescovi e Regolari, sopra l’approvazione delle Costituzioni della Società Salesiana (marzo 1874)'', Società Salesiana, OE XXV,12
*1874: ''Sagra Congregazione de’ Vescovi e Regolari, Consultazione per una Congregazione particolare (marzo 1874)'', Società Salesiana, OE XXV,13
*1874: ''Unione cristiana'', Regolamento, OE XXV,14
*1874: ''Regulae seu Constitutiones Societatis S. Francisci Salesii juxta approbationis decretum die 3 aprilis 1874 (Augustae Taurinorum 1874)'', Costituzioni, OE XXV,15
*1874: ''Società di S. Francesco di Sales. Anno 1874'', Società Salesiana, OE XXV,16
*1874: ''Il Galantuomo pel 1875'', Almanacco, OE XXV,17
*1874: ''Belasio Antonio Maria, Della vera scuola per ravviare la società'', Scuola, OE XXV,5
*1874: ''Il Galantuomo pel 1874'', Almanacco, OE XXV,6
*1874: ''Massimino'', Racconto, OE XXV,8
*1874: ''Cenno istorico sulla Congregazione di S. Francesco di Sales'', Società Salesiana' OE XXV,9
*1875: ''Associazione di opere buone (Unione cristiana)'', Regolamento, OE XXV,18
*1875: ''Il giovane provveduto (quarantesima seconda edizione)'', Educazione alla fede, OE XXVI,1
*1875: ''Il Giubileo del 1875'', Giubileo, OE XXVI,2
*1875: ''Maria Ausiliatrice col racconto di alcune grazie'', Maria, OE XXVI,3
*1875: ''Opera di Maria Ausiliatrice per le vocazioni allo stato ecclesiastico'', Vocazioni, OE XXVII,1
*1875: ''Regole o Costituzioni della Società di S. Francesco di Sales secondo il decreto di approvazione del 3 aprile 1874'', Costituzioni, OE XXVII,2
*1875: ''Sagra Congregazione de’ Vescovi e Regolari, Consultazione per la Congregazione speciale'', Società Salesiana, OE XXVII,3
*1875: ''Il Galantuomo pel 1876'', Almanacco, OE XXVII,4
*1875: ''Ioannis Tamietti, Sancti Hieronymi De Viris illustribus'', Agiografia, OE XXVII,5
*1876: ''Brevi biografie dei confratelli salesiani'', Necrologio, OE XXVII,6
*1876: ''Storia Sacra (edizione decima)'', Storia, OE XXVII,7
*1876: ''Il cercatore della fortuna (seconda edizione)'', Varietà, OE XXVII,8
*1876: ''Il cristiano guidato alla virtù ed alla civiltà (edizione seconda)'', Catechismo, OE XXVIII,1
*1876: ''Cooperatori Salesiani ossia un modo pratico per giovare al buon costume ed alla civile società'', Cooperatori, OE XXVIII,2
*1876: ''Chiala Cesare, Da Torino alla Repubblica Argentina. Lettere dei missionari salesiani'', Missioni, OE XXVIII,3
*1876: ''Il Galantuomo pel 1877'', Almanacco, OE XXVIII,4
*1877: ''Opera di Maria Ausiliatrice per le vocazioni allo stato ecclesiastico'', Vocazioni, OE XXIX,1
*1877: ''Regolamento dell’Oratorio di S. Francesco di Sales per gli esterni'', Regolamento, OE XXIX,2
*1877: ''Regolamento per le case della Società di S. Francesco di Sales'', Regolamento, OE XXIX,3
*1877: ''Regole o Costituzioni della Società di S. Francesco di Sales secondo il decreto di approvazione del 3 aprile 1874'', Costituzioni, OE XXIX,4
*1877: ''Bareris Giulio, La Repubblica Argentina e la Patagonia. Lettere dei Missionari Salesiani'', Missioni, OE XXIX,5
*1877: ''Il Galantuomo pel 1878'', Almanacco, OE XXIX,6
*1877: ''Società di S. Francesco di Sales. Anno 1877'', Società Salesiana, OE XXIX,7
*1877: ''Capitolo Generale della Congregazione Salesiana da convocarsi in Lanzo nel prossimo settembre 1877'', Società Salesiana, OE XXVIII,5
*1877: ''Cooperatori Salesiani ossia un modo pratico per giovare al buon costume ed alla civile società'', Cooperatori, OE XXVIII,6
*1877: ''Inaugurazione del Patronato di S. Pietro in Nizza a mare'', Avvenimento, OE XXVIII,7
*1877: ''La nuvoletta del Carmelo'', Maria, OE XXVIII,8
*1878: ''Deliberazioni del Capitolo Generale della Pia Società Salesiana tenuto in Lanzo-Torinese nel settembre 1877'', Società Salesiana, OE XXIX,8
*1878: ''Il più bel fiore del Collegio Apostolico ossia la elezione di Leone XIII'', Papa, OE XXX,1
*1878: ''Regole o Costituzioni per l’Istituto delle Figlie di Maria SS. Ausiliatrice'', Costituzioni, OE XXX,2
*1878: ''Società di S. Francesco di Sales. Anno 1878'', Società Salesiana, OE XXX,3
*1878: ''Arrigotti Francesco, Notizie storiche sul convento e sul Santuario di Santa Maria delle Grazie presso Nizza Monferrato'', Storia, OE XXX,4
*1878: ''Il Galantuomo pel 1879'', Almanacco, OE XXX,5
*1878: ''Lotteria di doni diversi a favore dei poveri giovanetti dell’Ospizio di S. Vincenzo de’ Paoli in S. Pier d’Arena'', Lotteria, OE XXX,6
*1879: ''Le scuole di beneficenza dell’Oratorio di S. Francesco di Sales in Torino'', Società Salesiana, OE XXX,7
*1879: ''Società di S. Francesco di Sales. Anno 1879'', Società Salesiana, OE XXXI,1
*1879: ''Il Galantuomo pel 1880'', Almanacco, OE XXXI,2
*1879: ''Lemoyne G. Batt., L’arca dell’alleanza'', Maria, OE XXXI,3
*1879: ''Esposizione alla S. Sede dello stato morale e materiale della Pia Società di S. Francesco di Sales'', Società Salesiana, OE XXXI,4
*1879: ''L’Oratorio di S. Francesco di Sales'', Società Salesiana, OE XXXI,5
*1879: ''Scelta di laudi sacre ad uso delle Missioni'', Lodi, OE XXXI,6
*1880: ''Letture amene ed edificanti ossia biografie salesiane'', Biografia, OE XXXI,7
*1880: ''Società di S. Francesco di Sales. Anno 1880'', Società Salesiana, OE XXXI,8
*1880: ''Il Galantuomo pel 1881'', Almanacco, OE XXXI,9
*1881: ''Breve notizia sullo scopo della Pia Società Salesiana'', Società Salesiana, OE XXXII,1
*1881: ''Biografie. Confratelli chiamati da Dio alla vita eterna nell’anno 1880'', Necrologio, OE XXXII,2
*1881: ''Eccellentissimo Consigliere di Stato'', Lettera, OE XXXII,3
*1881: ''Esposizione del sacerdote Giovanni Bosco agli eminentissimi Cardinali della Sacra Congregazione del Concilio'', Società Salesiana, OE XXXII,4
*1881: ''Favori e grazie spirituali concessi dalla Santa Sede alla Pia Società'', Società Salesiana, OE XXXII,5
*1881: ''L’aritmetica ed il sistema metrico (settima edizione)'', Sistema metrico, OE XXXII,6
*1881: ''Arpa cattolica o raccolta di laudi sacre in onore dei santi e delle sante'', Lodi, OE XXXII,8
*1881: ''Arpa cattolica o raccolta di laudi sacre in onore di Gesù Cristo, di Maria Santissima e dei santi'', Lodi, OE XXXII,9
*1882: ''Biografie 1881'', Necrologio, OE XXXII,10
*1882: ''Biographie du jeune Louis Fleury Antoine Colle'', Biografia, OE XXXII,11
*1882: ''Arpa cattolica o raccolta di laudi sacre sulla passione sulle feste principali e sui novissimi'', Lodi, OE XXXII,7
*1882: ''Deliberazioni del secondo Capitolo Generale della Pia Società Salesiana'', Società Salesiana, OE XXXIII,1
*1882: ''Il Galantuomo pel 1883'', Almanacco, OE XXXIII,2
*1883: ''Biografie dei Salesiani defunti nel 1882'', Necrologio, OE XXXIII,3
*1883: ''La figlia cristiana provveduta (quarta edizione), Educazione alla fede, OE XXXIII,4
*1883: ''Il cattolico nel secolo [terza edizione]'', Catechismo, OE XXXIV,1
*1883: ''Il Galantuomo pel 1884'', Almanacco, OE XXXIV,2
*1884: ''Cenni sulla vita del giovane Luigi Comollo [seconda edizione]'', Biografia, OE XXXV,1
*1884: ''Il Galantuomo pel 1885'', Almanacco, OE XXXV,2
*1885: ''Il giovane provveduto (101ª edizione), Educazione alla fede, OE XXXV,3
*1885: ''Breve notizia sullo scopo della Pia Società Salesiana'', Società Salesiana, OE XXXVI,1
*1885: ''Biografie dei Salesiani defunti negli anni 1883 e 1884'', Necrologio, OE XXXVI,2
*1886: ''Il Galantuomo pel 1886'', Almanacco, OE XXXVI,3
*1887: ''Deliberazioni del secondo Capitolo Generale delle Figlie di Maria SS. Ausiliatrice'', Società Salesiana, OE XXXVI,4
*1887: ''Deliberazioni del terzo e quarto Capitolo Generale della Pia Società Salesiana'', Società Salesiana, OE XXXVI,5
*1887: ''La Storia d’Italia (18ª edizione)'', Storia, OE XXXVII,1
*1888: ''Elenchus privilegiorum'', Società Salesiana, OE XXXVII,2

=== Barua ===
* Eugenio Ceria, ''Epistolario di San Giovanni Bosco'', volumi quattro. Dall'anno 1835 al 1880, SEI, Torino 1955-1959; &lt;ref&gt;Sehemu chache zimetafsiriwa katika Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 45-47&lt;/ref&gt;
* ''Epistolario. 1., 1835-1863. (1-726)'', introduzione, testi critici e note a cura di Francesco Motto, Roma, LAS, 1991;
* ''Epistolario. 2., 1864-1868. (727-1263)'', introduzione, testi critici e note a cura di Francesco Motto, Roma, LAS, 1996;
* ''Epistolario. 3., 1869-1872, (1264-1714)'', introduzione, testi critici e note a cura di Francesco Motto, Roma, LAS, 1999;
* ''Epistolario. 4., 1873-1875, (1715-2243)'', introduzione, testi critici e note a cura di Francesco Motto, Roma, LAS, 2003;

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

== Tanbihi ==
{{marejeo}}

== Filamu ==
* ''[[Don Bosco (film 1935)|Don Bosco]]'', film, regia di [[Goffredo Alessandrini]], con Gian Paolo Rosmino, Maria Vincenza Stiffi, Roberto Pasetti, Ferdinando Mayer, Vittorio Vaser, Felice Minotti, [[1935]];
* ''[[Don Bosco (film 1988)|Don Bosco]]'', film, regia di [[Leandro Castellani]], con [[Ben Gazzara]], [[Patsy Kensit]], [[Piera Degli Esposti]], [[Philippe Leroy]], [[1988]];
* ''[[Don Bosco (miniserie televisiva)|Don Bosco]]'', sceneggiato in due puntate, regia di [[Lodovico Gasparini]], con [[Flavio Insinna]] e [[Lina Sastri]]. [[Raiuno]], [[22 settembre|22]]-[[23 settembre]] [[2004]];
* ''[[Giovanni, il ragazzo del sogno]]'', film, regia di [[Giuseppe Rolando]], con P. Bramante, [[2005]].

==Marejeo kwa [[Kiswahili]]==
* YOHANE BOSCO, Mtindo wa Malezi-Kinga katika Elimu ya Vijana – tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1988 – ISBN 9976-67-036-2
* S. MATTAPALLY, S.D.B., Don Bosko, Mtu wa Mungu, mtu kwa vijana – tafsiri ya T. Ngalalekumtwa – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989 – ISBN 9976-67-035-4
* P. AVALLONE, S.D.B. Akili Dini na Ufadhili, Mbinu za Malezi ya Mtakatifu Don Bosco – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1991 – ISBN 9976-67-52-4
* J. BACCHIARELLO, Njozi Arobaini za Don Bosco, tafsiri ya G. Kibodya - BPNP 1991, ISBN 9976-67-047-8
* P. LAPPIN, Mama Don Bosco, Miale ya Jua Kivulini (Mama Margarita) – tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-67-077-x
* P. LAPPIN, Dominiko Savio (Mtakatifu aliye Kijana) – tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1994 – ISBN 9976-67-085-0
* P. LAPPIN, Hekaya za Don Bosco, tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1994 – ISBN 9976-67-076-1
* T. BOSCO, Don Bosco, Iringa 2010
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 38-39
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 31-33

==Marejeo ya lugha nyingine==
* {{cite book|first=Giovanni|last=Bosco|title=Memoirs of the Oratory|url=https://archive.org/details/memoirsoforatory0000bosc|location=New Rochelle, New York|publisher=Don Bosco Publications|year=1989|isbn=0899441394}}
* {{cite book|last=Amadei|first=Angelo|coauthors=Giovanni Battista Lemoyne, Eugenio Ceria|title=Biographical Memoirs of St. John Bosco|location=New Rochelle, New York|publisher=Don Bosco Publications|year=1965-2004}}. These volumes translate {{cite book|last=id.|title=Memorie Biografiche di San Giovanni Bosco, 19 vol.|location=Turin|publisher=SEI|year=1898-1939}}
* {{cite book|first=François|last=Desramaut|title=Don Bosco et son Temps|location=Turin|publisher=SEI|year=1996}}
* {{cite book|first=Arthur J.|last=Lenti|title=Don Bosco: History and Spirit|location=Rome|publisher=LAS|year=2007-}} A projected 7-volume series, 4 published to date.
* {{cite book|first=Pietro|last=Stella|title=Don Bosco: Religious Outlook and Spirituality|url=https://archive.org/details/donboscoreligiou0000stel|location=New Rochelle, New York|publisher=Salesiana Publishers|year=1996|others=John Drury|isbn=0899441629}}
* {{cite book|first=Morand|last=Wirth|title=Don Bosco and the Salesians''. New Rochelle, New York|publisher=Don Bosco Publications|year=1982}} Translation of {{cite book|last=id.|title=Don Bosco e i Salesiani: Centocinquant'anni di storia| location=Turin|publisher=SEI|year=1969}}

==Viungo vya nje==
* [http://www.sdb.org/ Salesians of Don Bosco Official Website (multi-lingual website)]
* [http://www.sdb.ph/ Salesians of Don Bosco Official Website (Philippine North)] {{Wayback|url=http://www.sdb.ph/ |date=20080908025124 }}
* [http://www.donbosco-fis.org/ Salesians of Don Bosco Official Website (Philippine South)] {{Wayback|url=http://www.donbosco-fis.org/ |date=20120209082106 }}
* [http://www.salesians.org.uk/ Salesians of the UK]
* [https://web.archive.org/web/20091027041735/http://geocities.com/salcollbatt/ UK Salesian (alumnus) website]
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/07_10_1815-1888-_Bosco,_Giovanni,_Sanctus.html Don Bosco's important writings in original language]
* [http://www.saintpetersbasilica.org/Statues/Founders/JohnBosco/John%20Bosco.htm Founder Statue in St Peter's Basilica]
* [http://www.donboscosanto.eu Published Writings (italian)]
* [http://www.spysmalta.org/ SPYS - Salesian Pastoral Youth Service]
* [http://catholicism.org/don-bosco.html Saint John Bosco: Modern Apostle of Youth] by the Slaves of the Immaculate Heart of Mary
* [http://www.boscosevakendra.org/ - Development office of the Salesian Province of St.Joseph, Hyderabad, Andhra Pradesh, INDIA ( INH )] {{Wayback|url=http://www.boscosevakendra.org/ |date=20120403124342 }}
* [http://www.dailynews.lk/epaper/art.asp?id=2011/11/21/pg19_4&amp;pt=p&amp;h= Who is Don Bosco?] {{Wayback|url=http://www.dailynews.lk/epaper/art.asp?id=2011%2F11%2F21%2Fpg19_4&amp;pt=p&amp;h= |date=20121105180114 }}
* [http://www.thisgoldenarrow.com Dream of the Great Ship - Interpretations of Saint John Bosco's Dream of the Two Columns] {{Wayback|url=http://www.thisgoldenarrow.com/ |date=20090124212441 }}
{{DEFAULTSORT:Bosco, John}}

[[Jamii:Waliozaliwa 1815]]
[[Jamii:Waliofariki 1888]]
[[Jamii:Mapadri]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Wasalesiani]]
[[Jamii:Wafransisko]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>oropbbot17joha3xhihtpwv12xiw30w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agano la Kale</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4031</id>
    <revision>
      <id>1607098</id>
      <parentid>941645</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Viungo vya nje */</comment>
      <origin>1607098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6798" sha1="fpy9dmmrlekfv8apxlzzv7cm6zzqckn" xml:space="preserve">[[File:Entire Tanakh scroll set.png|right|thumb|Vitabu vyote vya [[Biblia ya Kiebrania]].]]
'''Agano la Kale''' ni mkusanyo wa vitabu vya sehemu ya kwanza ya [[Biblia ya Kikristo]] inayotumiwa na waumini wa [[Ukristo]] duniani kote. Pengine mkusanyo huu unagawanywa katika makundi kadiri ya mada au mtindo: [[sheria]], [[historia]], [[ushairi]] na [[unabii]], ambayo ni tofauti kiasi na kawaida ya [[Tanakh]] ya [[Uyahudi]] wa leo.

Vitabu vyote vya Agano la Kale viliandikwa kabla ya kuzaliwa kwa [[Yesu Kristo]]. Kwa mujibu wa wanahistoria wa Biblia, vitabu vya Agano la Kale viliandikwa kati ya karne ya 11 [[KK]] na karne ya 1 KK. 

== Orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale ==
Katika [[mapokeo]] ya Kikristo kuna orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale. Hasa kuna matoleo yenye vitabu 39 na kuna matoleo yenye vitabu 46.

* [[Waprotestanti]] wengi hukubali vitabu 39 ambavyo ni sawa na [[Tanakh]] ya Wayahudi. 
* [[Wakatoliki]] hukubali vitabu 46 yaani hivyo 39 na 7 vingine ([[Deuterokanoni]]) ambavyo ni: [[Kitabu cha Yuditi]], [[Kitabu cha Tobiti]], [[Kitabu cha Yoshua bin Sira]], [[Kitabu cha Hekima]], [[Kitabu cha Wamakabayo I]] na [[Kitabu cha Wamakabayo II]], halafu sehemu za nyongeza za vitabu vya [[Kitabu cha Danieli]] na [[Kitabu cha Esta]].
* Baadhi ya [[Waorthodoksi]] wana vitabu vingine pia kama vile [[Esra 1]] (Esra ya Kiebrania huhesabiwa kama [[Esra 2]]), [[3 Wamakabayo]] na [[zaburi]] 151; kama nyongeza [[4 Wamakabayo]]; [[Ufunuo wa Esra]] na hata vingine.

=== Biblia ya Kiebrania au Biblia ya Kigiriki? ===
Asili ya mahesabu haya mawili ni hasa [[desturi]] tofauti ndani ya [[Uyahudi]] wakati wa [[Yesu]] na karne mbili za kwanza [[BK]]. [[Kanuni ya Biblia]] ilikuwa haijafungwa wakati ule. Hivyo palikuwa na mikusanyo tofauti kati ya Wayahudi wenye lugha ya [[Kiebrania]] au ya [[Kiaramu]] kwa upande mmoja na Wayahudi waliotumia lugha ya [[Kigiriki]] kwa upande mwingine. 

Wayahudi wenye lugha ya Kigiriki (waliokaa nje ya [[Palestina]], hasa katika nchi mbalimbali za [[Dola la Roma]] na kuzidi idadi ya Wayahudi katika Palestina [[Israeli]] yenyewe) walitumia toleo la Kigiriki la [[Septuaginta]]. Wakristo wa kwanza walizoea toleo hilo hasa kwa sababu lugha ya mawasiliano kati ya Wakristo ilikuwa Kigiriki kama [[lugha ya kimataifa]]. Ndiyo sababu [[Agano Jipya]] lote liliandikwa kwa Kigiriki. 

Upande wa Uyahudi uamuzi kuhusu vitabu vinavyofaa kuhesabiwa kuwa sehemu za Biblia ya Kiebrania lilifanywa kati ya miaka [[80]] - [[135]] BK]] ambapo wataalamu Wayahudi waliamua kukubali vitabu vile tu vilivyotunzwa kwa Kiebrania. Hivyo maandiko kadhaa zisizoandikwa kwa Kiebrania vilifungwa nje. Sababu mojawapo ya uamuzi wao ilikuwa kubishana na Wakristo waliovitumia.

Jumuia za Kiyahudi zilipokea uamuzi huo lakini Wakristo waliendelea kutumia Septuaginta, iliyotafsiriwa baadaye kwa [[Kilatini]] na lugha nyingine za mataifa na za makabila yaliyopokea [[imani]] ya Kikristo. 

Hivyo Biblia ya Wakristo ulikuwa na vitabu vya Septuaginta hadi [[matengenezo ya Kanisa]] katika [[karne ya 16]].

[[Martin Luther]] alianza kutafsiri Biblia upya kutoka lugha asilia akaona achague vitabu vyake, akinyofoa 7 vya Agano la Kale pamoja na vichache vya [[Agano Jipya]] kadiri alivyoviona kuwa na mafundisho sahihi kiimani. Hivyo upande wa Agano la Kale alilingana na Wayahudi na kutofautiana na jinsi ilivyokuwa kawaida katika [[Kanisa Katoliki]] ambalo katika [[Mtaguso wa Trento]] (karne ya 16) lilithibitisha matumizi ya vitabu 46 katika Agano la Kale.

Tangu Luther matoleo mengi ya Kiprotestanti huonyesha vitabu vya Agano la Kale kuwa 39. Mara nyingine vitabu 7 vya Deuterokanoni vinaongezwa baada ya Agano la Kale kama sehemu ya pekee vikiitwa &quot;[[Apokrifa]]&quot;.

== Vitabu vya Agano la Kale ==
Orodha hii inafuata kawaida ya Wakristo walio wengi. Umbo la majina ni ule wa tafsiri ya &quot;Biblia - Habari Njema kwa Watu Wote&quot;. Vitabu saba vinafuatwa na alama ya &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt; ni vile ambavyo huhesabiwa kando na Waprotestanti wengi kama &quot;[[Apokrifa]]&quot; lakini hutazamiwa kama vitabu kamili vya Biblia ([[Deuterokanoni]]) katika mapokeo ya [[Kanisa Katoliki]] na ya Waorthodoksi wengi. 

=== Vitabu vya Kihistoria ===
* 1. Vitabu vitano vya [[Torati]] vinavyoitwa pia &quot;vitabu vya [[Musa]]&quot;:
** [[Mwanzo (Biblia)|Mwanzo]] (Kitabu cha Kwanza cha Musa)&lt;br /&gt;
** [[Kutoka (Biblia)|Kutoka]] (Kitabu cha Pili cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Walawi (Biblia)|Walawi]] (Kitabu cha Tatu cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Hesabu (Biblia)|Hesabu]] (Kitabu cha Nne cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Kumbukumbu la Sheria]] (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa) &lt;br /&gt;

* 2. Vitabu vingine vya kihistoria
** [[Kitabu cha Yoshua|Yoshua]] &lt;br /&gt;
** [[Waamuzi (Biblia)|Waamuzi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Ruthu|Ruthu]] (Kitabu cha Ruthi) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Kwanza cha Samueli|Samueli I]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Pili cha Samueli|Samueli II]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Kwanza cha Wafalme|Wafalme I]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Pili cha Wafalme|Wafalme II]] &lt;br /&gt;
** [[Mambo ya Nyakati I]] &lt;br /&gt;
** [[Mambo ya Nyakati II]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Ezra|Ezra]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Nehemia|Nehemia]] (Kitabu cha Pili cha Ezra) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Tobiti|Tobiti]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Yudith|Yudith]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Esta|Esta]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Wamakabayo I|Wamakabayo I]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Wamakabayo II|Wamakabayo II]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;

=== Vitabu vya Kishairi au vya hekima ===
** [[Kitabu cha Yobu|Yobu]] (Kitabu cha Ayubu) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Zaburi|Zaburi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Methali|Methali]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Mhubiri|Mhubiri]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hekima|Hekima]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Yoshua bin Sira|Yoshua bin Sira]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt; 
** [[Maombolezo (Biblia)|Maombolezo]] (Maombolezo ya Yeremia) &lt;br /&gt;

=== Vitabu vya manabii ===
** [[Kitabu cha Isaya|Isaya]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yeremia|Yeremia]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Baruk|Baruku]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Ezekieli|Ezekieli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Danieli|Danieli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hosea|Hosea]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yoeli|Yoeli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Amosi|Amosi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Obadia|Obadia]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yona|Yona]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Mika|Mika]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Nahumu|Nahumu]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Habakuki|Habakuki]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Sefania|Sefania]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hagai|Hagai]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Zekaria|Zekaria]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Malaki|Malaki]] &lt;br /&gt;

==Marejeo==
* E. VAN OOSTROM, W.F., Ujumbe wa Agano la Kale - St. Paul Publications Africa   - Alba, 1987

== Viungo vya nje ==
* [http://www.gospelhall.org/bible/bible.php?passage=Genesis+1 Agano la Kale kwa Kiingereza]
{{mbegu-AganoK}}
{{Biblia AK}}
[[Jamii:Biblia]]
[[Jamii:Vitabu vya Agano la Kale]]
[[Jamii:Uyahudi]]
[[Jamii:Ukristo]]</text>
      <sha1>fpy9dmmrlekfv8apxlzzv7cm6zzqckn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607099</id>
      <parentid>1607098</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6926" sha1="g02irjs725s1660aoy0q02fyr8geh67" xml:space="preserve">[[File:Entire Tanakh scroll set.png|right|thumb|Vitabu vyote vya [[Biblia ya Kiebrania]].]]
'''Agano la Kale''' ni mkusanyo wa vitabu vya sehemu ya kwanza ya [[Biblia ya Kikristo]] inayotumiwa na waumini wa [[Ukristo]] duniani kote. Pengine mkusanyo huu unagawanywa katika makundi kadiri ya mada au mtindo: [[sheria]], [[historia]], [[ushairi]] na [[unabii]], ambayo ni tofauti kiasi na kawaida ya [[Tanakh]] ya [[Uyahudi]] wa leo.

Vitabu vyote vya Agano la Kale viliandikwa kabla ya kuzaliwa kwa [[Yesu Kristo]]. Kwa mujibu wa wanahistoria wa Biblia, vitabu vya Agano la Kale viliandikwa kati ya karne ya 11 [[KK]] na karne ya 1 KK. 

== Orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale ==
Katika [[mapokeo]] ya Kikristo kuna orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale. Hasa kuna matoleo yenye vitabu 39 na kuna matoleo yenye vitabu 46.

* [[Waprotestanti]] wengi hukubali vitabu 39 ambavyo ni sawa na [[Tanakh]] ya Wayahudi. 
* [[Wakatoliki]] hukubali vitabu 46 yaani hivyo 39 na 7 vingine ([[Deuterokanoni]]) ambavyo ni: [[Kitabu cha Yuditi]], [[Kitabu cha Tobiti]], [[Kitabu cha Yoshua bin Sira]], [[Kitabu cha Hekima]], [[Kitabu cha Wamakabayo I]] na [[Kitabu cha Wamakabayo II]], halafu sehemu za nyongeza za vitabu vya [[Kitabu cha Danieli]] na [[Kitabu cha Esta]].
* Baadhi ya [[Waorthodoksi]] wana vitabu vingine pia kama vile [[Esra 1]] (Esra ya Kiebrania huhesabiwa kama [[Esra 2]]), [[3 Wamakabayo]] na [[zaburi]] 151; kama nyongeza [[4 Wamakabayo]]; [[Ufunuo wa Esra]] na hata vingine.

=== Biblia ya Kiebrania au Biblia ya Kigiriki? ===
Asili ya mahesabu haya mawili ni hasa [[desturi]] tofauti ndani ya [[Uyahudi]] wakati wa [[Yesu]] na karne mbili za kwanza [[BK]]. [[Kanuni ya Biblia]] ilikuwa haijafungwa wakati ule. Hivyo palikuwa na mikusanyo tofauti kati ya Wayahudi wenye lugha ya [[Kiebrania]] au ya [[Kiaramu]] kwa upande mmoja na Wayahudi waliotumia lugha ya [[Kigiriki]] kwa upande mwingine. 

Wayahudi wenye lugha ya Kigiriki (waliokaa nje ya [[Palestina]], hasa katika nchi mbalimbali za [[Dola la Roma]] na kuzidi idadi ya Wayahudi katika Palestina [[Israeli]] yenyewe) walitumia toleo la Kigiriki la [[Septuaginta]]. Wakristo wa kwanza walizoea toleo hilo hasa kwa sababu lugha ya mawasiliano kati ya Wakristo ilikuwa Kigiriki kama [[lugha ya kimataifa]]. Ndiyo sababu [[Agano Jipya]] lote liliandikwa kwa Kigiriki. 

Upande wa Uyahudi uamuzi kuhusu vitabu vinavyofaa kuhesabiwa kuwa sehemu za Biblia ya Kiebrania lilifanywa kati ya miaka [[80]] - [[135]] BK]] ambapo wataalamu Wayahudi waliamua kukubali vitabu vile tu vilivyotunzwa kwa Kiebrania. Hivyo maandiko kadhaa zisizoandikwa kwa Kiebrania vilifungwa nje. Sababu mojawapo ya uamuzi wao ilikuwa kubishana na Wakristo waliovitumia.

Jumuia za Kiyahudi zilipokea uamuzi huo lakini Wakristo waliendelea kutumia Septuaginta, iliyotafsiriwa baadaye kwa [[Kilatini]] na lugha nyingine za mataifa na za makabila yaliyopokea [[imani]] ya Kikristo. 

Hivyo Biblia ya Wakristo ulikuwa na vitabu vya Septuaginta hadi [[matengenezo ya Kanisa]] katika [[karne ya 16]].

[[Martin Luther]] alianza kutafsiri Biblia upya kutoka lugha asilia akaona achague vitabu vyake, akinyofoa 7 vya Agano la Kale pamoja na vichache vya [[Agano Jipya]] kadiri alivyoviona kuwa na mafundisho sahihi kiimani. Hivyo upande wa Agano la Kale alilingana na Wayahudi na kutofautiana na jinsi ilivyokuwa kawaida katika [[Kanisa Katoliki]] ambalo katika [[Mtaguso wa Trento]] (karne ya 16) lilithibitisha matumizi ya vitabu 46 katika Agano la Kale.

Tangu Luther matoleo mengi ya Kiprotestanti huonyesha vitabu vya Agano la Kale kuwa 39. Mara nyingine vitabu 7 vya Deuterokanoni vinaongezwa baada ya Agano la Kale kama sehemu ya pekee vikiitwa &quot;[[Apokrifa]]&quot;.

== Vitabu vya Agano la Kale ==
Orodha hii inafuata kawaida ya Wakristo walio wengi. Umbo la majina ni ule wa tafsiri ya &quot;Biblia - Habari Njema kwa Watu Wote&quot;. Vitabu saba vinafuatwa na alama ya &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt; ni vile ambavyo huhesabiwa kando na Waprotestanti wengi kama &quot;[[Apokrifa]]&quot; lakini hutazamiwa kama vitabu kamili vya Biblia ([[Deuterokanoni]]) katika mapokeo ya [[Kanisa Katoliki]] na ya Waorthodoksi wengi. 

=== Vitabu vya Kihistoria ===
* 1. Vitabu vitano vya [[Torati]] vinavyoitwa pia &quot;vitabu vya [[Musa]]&quot;:
** [[Mwanzo (Biblia)|Mwanzo]] (Kitabu cha Kwanza cha Musa)&lt;br /&gt;
** [[Kutoka (Biblia)|Kutoka]] (Kitabu cha Pili cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Walawi (Biblia)|Walawi]] (Kitabu cha Tatu cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Hesabu (Biblia)|Hesabu]] (Kitabu cha Nne cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Kumbukumbu la Sheria]] (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa) &lt;br /&gt;

* 2. Vitabu vingine vya kihistoria
** [[Kitabu cha Yoshua|Yoshua]] &lt;br /&gt;
** [[Waamuzi (Biblia)|Waamuzi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Ruthu|Ruthu]] (Kitabu cha Ruthi) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Kwanza cha Samueli|Samueli I]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Pili cha Samueli|Samueli II]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Kwanza cha Wafalme|Wafalme I]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Pili cha Wafalme|Wafalme II]] &lt;br /&gt;
** [[Mambo ya Nyakati I]] &lt;br /&gt;
** [[Mambo ya Nyakati II]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Ezra|Ezra]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Nehemia|Nehemia]] (Kitabu cha Pili cha Ezra) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Tobiti|Tobiti]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Yudith|Yudith]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Esta|Esta]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Wamakabayo I|Wamakabayo I]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Wamakabayo II|Wamakabayo II]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;

=== Vitabu vya Kishairi au vya hekima ===
** [[Kitabu cha Yobu|Yobu]] (Kitabu cha Ayubu) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Zaburi|Zaburi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Methali|Methali]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Mhubiri|Mhubiri]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hekima|Hekima]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Yoshua bin Sira|Yoshua bin Sira]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt; 
** [[Maombolezo (Biblia)|Maombolezo]] (Maombolezo ya Yeremia) &lt;br /&gt;

=== Vitabu vya manabii ===
** [[Kitabu cha Isaya|Isaya]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yeremia|Yeremia]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Baruk|Baruku]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Ezekieli|Ezekieli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Danieli|Danieli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hosea|Hosea]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yoeli|Yoeli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Amosi|Amosi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Obadia|Obadia]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yona|Yona]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Mika|Mika]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Nahumu|Nahumu]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Habakuki|Habakuki]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Sefania|Sefania]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hagai|Hagai]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Zekaria|Zekaria]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Malaki|Malaki]] &lt;br /&gt;

==Marejeo==
* E. VAN OOSTROM, W.F., Ujumbe wa Agano la Kale - St. Paul Publications Africa   - Alba, 1987
* S. RUPYA, Amri za Mungu – Maelezo Mafupi, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2002, ISBN 9976-6-638-5

== Viungo vya nje ==
* [http://www.gospelhall.org/bible/bible.php?passage=Genesis+1 Agano la Kale kwa Kiingereza]
{{mbegu-AganoK}}
{{Biblia AK}}
[[Jamii:Biblia]]
[[Jamii:Vitabu vya Agano la Kale]]
[[Jamii:Uyahudi]]
[[Jamii:Ukristo]]</text>
      <sha1>g02irjs725s1660aoy0q02fyr8geh67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607135</id>
      <parentid>1607099</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7056" sha1="o4affqnail27ld90g0h2iabhp4j08qh" xml:space="preserve">[[File:Entire Tanakh scroll set.png|right|thumb|Vitabu vyote vya [[Biblia ya Kiebrania]].]]
'''Agano la Kale''' ni mkusanyo wa vitabu vya sehemu ya kwanza ya [[Biblia ya Kikristo]] inayotumiwa na waumini wa [[Ukristo]] duniani kote. Pengine mkusanyo huu unagawanywa katika makundi kadiri ya mada au mtindo: [[sheria]], [[historia]], [[ushairi]] na [[unabii]], ambayo ni tofauti kiasi na kawaida ya [[Tanakh]] ya [[Uyahudi]] wa leo.

Vitabu vyote vya Agano la Kale viliandikwa kabla ya kuzaliwa kwa [[Yesu Kristo]]. Kwa mujibu wa wanahistoria wa Biblia, vitabu vya Agano la Kale viliandikwa kati ya karne ya 11 [[KK]] na karne ya 1 KK. 

== Orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale ==
Katika [[mapokeo]] ya Kikristo kuna orodha tofauti za vitabu vya Agano la Kale. Hasa kuna matoleo yenye vitabu 39 na kuna matoleo yenye vitabu 46.

* [[Waprotestanti]] wengi hukubali vitabu 39 ambavyo ni sawa na [[Tanakh]] ya Wayahudi. 
* [[Wakatoliki]] hukubali vitabu 46 yaani hivyo 39 na 7 vingine ([[Deuterokanoni]]) ambavyo ni: [[Kitabu cha Yuditi]], [[Kitabu cha Tobiti]], [[Kitabu cha Yoshua bin Sira]], [[Kitabu cha Hekima]], [[Kitabu cha Wamakabayo I]] na [[Kitabu cha Wamakabayo II]], halafu sehemu za nyongeza za vitabu vya [[Kitabu cha Danieli]] na [[Kitabu cha Esta]].
* Baadhi ya [[Waorthodoksi]] wana vitabu vingine pia kama vile [[Esra 1]] (Esra ya Kiebrania huhesabiwa kama [[Esra 2]]), [[3 Wamakabayo]] na [[zaburi]] 151; kama nyongeza [[4 Wamakabayo]]; [[Ufunuo wa Esra]] na hata vingine.

=== Biblia ya Kiebrania au Biblia ya Kigiriki? ===
Asili ya mahesabu haya mawili ni hasa [[desturi]] tofauti ndani ya [[Uyahudi]] wakati wa [[Yesu]] na karne mbili za kwanza [[BK]]. [[Kanuni ya Biblia]] ilikuwa haijafungwa wakati ule. Hivyo palikuwa na mikusanyo tofauti kati ya Wayahudi wenye lugha ya [[Kiebrania]] au ya [[Kiaramu]] kwa upande mmoja na Wayahudi waliotumia lugha ya [[Kigiriki]] kwa upande mwingine. 

Wayahudi wenye lugha ya Kigiriki (waliokaa nje ya [[Palestina]], hasa katika nchi mbalimbali za [[Dola la Roma]] na kuzidi idadi ya Wayahudi katika Palestina [[Israeli]] yenyewe) walitumia toleo la Kigiriki la [[Septuaginta]]. Wakristo wa kwanza walizoea toleo hilo hasa kwa sababu lugha ya mawasiliano kati ya Wakristo ilikuwa Kigiriki kama [[lugha ya kimataifa]]. Ndiyo sababu [[Agano Jipya]] lote liliandikwa kwa Kigiriki. 

Upande wa Uyahudi uamuzi kuhusu vitabu vinavyofaa kuhesabiwa kuwa sehemu za Biblia ya Kiebrania lilifanywa kati ya miaka [[80]] - [[135]] BK]] ambapo wataalamu Wayahudi waliamua kukubali vitabu vile tu vilivyotunzwa kwa Kiebrania. Hivyo maandiko kadhaa zisizoandikwa kwa Kiebrania vilifungwa nje. Sababu mojawapo ya uamuzi wao ilikuwa kubishana na Wakristo waliovitumia.

Jumuia za Kiyahudi zilipokea uamuzi huo lakini Wakristo waliendelea kutumia Septuaginta, iliyotafsiriwa baadaye kwa [[Kilatini]] na lugha nyingine za mataifa na za makabila yaliyopokea [[imani]] ya Kikristo. 

Hivyo Biblia ya Wakristo ulikuwa na vitabu vya Septuaginta hadi [[matengenezo ya Kanisa]] katika [[karne ya 16]].

[[Martin Luther]] alianza kutafsiri Biblia upya kutoka lugha asilia akaona achague vitabu vyake, akinyofoa 7 vya Agano la Kale pamoja na vichache vya [[Agano Jipya]] kadiri alivyoviona kuwa na mafundisho sahihi kiimani. Hivyo upande wa Agano la Kale alilingana na Wayahudi na kutofautiana na jinsi ilivyokuwa kawaida katika [[Kanisa Katoliki]] ambalo katika [[Mtaguso wa Trento]] (karne ya 16) lilithibitisha matumizi ya vitabu 46 katika Agano la Kale.

Tangu Luther matoleo mengi ya Kiprotestanti huonyesha vitabu vya Agano la Kale kuwa 39. Mara nyingine vitabu 7 vya Deuterokanoni vinaongezwa baada ya Agano la Kale kama sehemu ya pekee vikiitwa &quot;[[Apokrifa]]&quot;.

== Vitabu vya Agano la Kale ==
Orodha hii inafuata kawaida ya Wakristo walio wengi. Umbo la majina ni ule wa tafsiri ya &quot;Biblia - Habari Njema kwa Watu Wote&quot;. Vitabu saba vinafuatwa na alama ya &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt; ni vile ambavyo huhesabiwa kando na Waprotestanti wengi kama &quot;[[Apokrifa]]&quot; lakini hutazamiwa kama vitabu kamili vya Biblia ([[Deuterokanoni]]) katika mapokeo ya [[Kanisa Katoliki]] na ya Waorthodoksi wengi. 

=== Vitabu vya Kihistoria ===
* 1. Vitabu vitano vya [[Torati]] vinavyoitwa pia &quot;vitabu vya [[Musa]]&quot;:
** [[Mwanzo (Biblia)|Mwanzo]] (Kitabu cha Kwanza cha Musa)&lt;br /&gt;
** [[Kutoka (Biblia)|Kutoka]] (Kitabu cha Pili cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Walawi (Biblia)|Walawi]] (Kitabu cha Tatu cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Hesabu (Biblia)|Hesabu]] (Kitabu cha Nne cha Musa) &lt;br /&gt;
** [[Kumbukumbu la Sheria]] (Kumbukumbu la Torati; Kitabu cha Tano cha Musa) &lt;br /&gt;

* 2. Vitabu vingine vya kihistoria
** [[Kitabu cha Yoshua|Yoshua]] &lt;br /&gt;
** [[Waamuzi (Biblia)|Waamuzi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Ruthu|Ruthu]] (Kitabu cha Ruthi) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Kwanza cha Samueli|Samueli I]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Pili cha Samueli|Samueli II]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Kwanza cha Wafalme|Wafalme I]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Pili cha Wafalme|Wafalme II]] &lt;br /&gt;
** [[Mambo ya Nyakati I]] &lt;br /&gt;
** [[Mambo ya Nyakati II]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Ezra|Ezra]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Nehemia|Nehemia]] (Kitabu cha Pili cha Ezra) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Tobiti|Tobiti]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Yudith|Yudith]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Esta|Esta]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Wamakabayo I|Wamakabayo I]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Wamakabayo II|Wamakabayo II]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;

=== Vitabu vya Kishairi au vya hekima ===
** [[Kitabu cha Yobu|Yobu]] (Kitabu cha Ayubu) &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Zaburi|Zaburi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Methali|Methali]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Mhubiri|Mhubiri]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hekima|Hekima]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Yoshua bin Sira|Yoshua bin Sira]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt; 
** [[Maombolezo (Biblia)|Maombolezo]] (Maombolezo ya Yeremia) &lt;br /&gt;

=== Vitabu vya manabii ===
** [[Kitabu cha Isaya|Isaya]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yeremia|Yeremia]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Baruk|Baruku]] &lt;sup&gt;DK&lt;/sup&gt;
** [[Kitabu cha Ezekieli|Ezekieli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Danieli|Danieli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hosea|Hosea]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yoeli|Yoeli]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Amosi|Amosi]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Obadia|Obadia]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Yona|Yona]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Mika|Mika]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Nahumu|Nahumu]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Habakuki|Habakuki]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Sefania|Sefania]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Hagai|Hagai]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Zekaria|Zekaria]] &lt;br /&gt;
** [[Kitabu cha Malaki|Malaki]] &lt;br /&gt;

==Marejeo==
* M. MC GRATH &amp; NICOLE GREGOIRE, Njia Yetu katika Biblia, Agano la Kale – T.M.P. Book Department, Tabora 1976
* Historia ya Wokovu Wetu, T.M.P. Book Department, Tabora 1976
* P. MALLIA, S.J., Karibu katika Biblia, St. Paul Publications Africa - Alba, 1988
* E. VAN OOSTROM, W.F., Ujumbe wa Agano la Kale - St. Paul Publications Africa   - Alba, 1987

== Viungo vya nje ==
* [http://www.gospelhall.org/bible/bible.php?passage=Genesis+1 Agano la Kale kwa Kiingereza]
{{mbegu-AganoK}}
{{Biblia AK}}
[[Jamii:Biblia]]
[[Jamii:Vitabu vya Agano la Kale]]
[[Jamii:Uyahudi]]
[[Jamii:Ukristo]]</text>
      <sha1>o4affqnail27ld90g0h2iabhp4j08qh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kitabu cha Zaburi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6214</id>
    <revision>
      <id>1607100</id>
      <parentid>1337522</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4937" sha1="2kajncbbyaid0ayqciluk1x27t95fws" xml:space="preserve">[[File:Psalms scroll.PNG|thumb|right|Kitabu cha Zaburi kwa Kiebrania.]]
[[Image:Codex binding Louvre MR373.jpg|thumb|200px|&quot;Mfalme Daudi aandikisha zaburi&quot;; Funiko la Kitabu cha Zaburi kutoka [[karne ya 11]]; kazi ya [[uchongaji]] wa [[meno]] ya [[ndovu]].]]
'''Kitabu cha Zaburi''' ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] vya [[Tanakh]] (yaani [[Biblia ya Kiebrania]]) na kwa hiyo pia vya [[Agano la Kale]] ambalo ni sehemu ya kwanza ya [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

==Yaliyomo==
Kina [[sura]] 150; kila sura ni [[zaburi]] moja. Zaburi ni aina ya [[sala]] iliyotungwa kama [[shairi]] au [[wimbo]]. Zaburi zinafundisha jinsi [[binadamu]] awezavyo kuzungumza na [[Mwenyezi Mungu]].

Kwa hiyo kitabu cha Zaburi kinatumiwa na [[Wayahudi]] na [[Ukristo|Wakristo]] kama kitabu cha [[sala]]. 

[[Mada]] za zaburi hasa ni [[sifa]] za [[Mungu]], [[shukrani]], ma[[ombolezo]], [[huzuni]] na [[toba]], [[furaha]] na [[imani]], [[elimu]] ya ki[[dini]], na [[ombi]] la [[ushindi]] dhidi ya maadui wasiomcha Mungu.
 
Zaburi nyingi zimetungwa kama shairi la [[Kiebrania]]; mara nyingi fungu moja linarudia wazo la fungu lililopita, k.m. katika Zaburi 22, mistari 1-2:

:Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?&lt;br/&gt;
:Mbona uko mbali sana kunisaidia, mbali na maneno ya kilio changu?

:Ee Mungu wangu, nalia mchana lakini hujibu;&lt;br/&gt;
:napiga yowe usiku, lakini nafuu sipati.

Katika kitabu hicho zaburi kadhaa zimewekwa pamoja: kwa mfano, Zaburi za [[Wakorahi]] (baadhi zikiwa 42—49), za [[Asafu]] (73—83), za kumsifu Mungu aliye [[Mfalme]] au Mtawala wa wote (93—99) au Zaburi za [[hija|kuhiji]] (120—134). 

Baadaye Zaburi ziligawanywa katika vitabu vitano: 1—41; 42—72; 73—89; 90—106; 107—150. Kila kimojawapo kinamsifu Mungu katika mstari wake wa mwisho: 41:13; 72:19; 89:52; 106:48; na Zaburi yote ya 150. Inawezekana kuwa mgawanyo huo ulifanyika ili kuiga mgawanyo wa vitabu vitano vya kwanza vya Biblia, yaani [[Torati]].

Baadhi ya Zaburi zinazojulikana sana ni:
* ''[[Mateso ya Yesu]]'' (22)
* ''Mungu [[mchungaji]] wangu'' (23)
* ''Ombi la [[Msamaha]]'' (51)
* ''Sala kuu ya shukrani'' (103)
* ''Kumsifu [[Muumba]]'' (104)
* ''Mungu ajua yote'' (139)

==Zaburi tatu fupifupi==

===Zab 8===
Wewe, Mungu, Bwana wetu,&lt;br/&gt;
jinsi lilivyo tukufu jina lako duniani mwote!&lt;br/&gt;
Wewe umeuweka utukufu wako mbinguni.&lt;br/&gt;
Vinywani mwa watoto wachanga na wanyonyao&lt;br/&gt;
umeiweka misingi ya nguvu;&lt;br/&gt;
kwa sababu yao wanaoshindana nawe;&lt;br/&gt;
uwakomeshe adui na mijilipiza kisasi.&lt;br/&gt;
Nikiziangalia mbingu zako, kazi ya vidole vyako,&lt;br/&gt;
mwezi na nyota ulizoziratibisha;&lt;br/&gt;
mtu ni kitu gani hata umkumbuke,&lt;br/&gt;
na binadamu hata umwangalie?&lt;br/&gt;
Umemfanya mdogo punde kuliko Mungu;&lt;br/&gt;
umemvika taji ya utukufu na heshima;&lt;br/&gt;
umemtawaza juu ya kazi za mikono yako;&lt;br/&gt;
umevitia vitu vyote chini ya miguu yake.&lt;br/&gt;
Kondoo, na ng’ombe wote pia;&lt;br/&gt;
naam, na wanyama wa kondeni;&lt;br/&gt;
ndege wa angani, na samaki wa baharini;&lt;br/&gt;
na kila kipitiacho njia za baharini.&lt;br/&gt;
Wewe, Mungu, Bwana wetu,&lt;br/&gt;
Jinsi lilivyo tukufu jina lako duniani mwote!&lt;br/&gt;

===Zab 123===
Nimekuinulia macho yangu, wewe uketiye mbinguni.&lt;br/&gt;
Kama vile macho ya watumishi kwa mkono wa bwana zao;&lt;br/&gt;
kama macho ya mjakazi kwa mkono wa bibi yake;&lt;br/&gt;
hivyo macho yetu humwelekea Bwana, Mungu wetu,&lt;br/&gt;
hata atakapoturehemu.&lt;br/&gt;
Uturehemu, Ee Bwana, uturehemu sisi,&lt;br/&gt;
kwa maana tumeshiba dharau.&lt;br/&gt;
Nafsi zetu zimeshiba mzaha wa wenye raha,&lt;br/&gt;
na dharau ya wenye kiburi.&lt;br/&gt;

===Zab 130===
Ee Bwana, toka vilindini nimekulilia;&lt;br/&gt;
Bwana, uisikie sauti yangu.&lt;br/&gt;
Masikio yako na yaisikilize sauti ya dua zangu.&lt;br/&gt;
Bwana, kama Wewe ungehesabu maovu,&lt;br/&gt;
Ee Bwana, nani angesimama?&lt;br/&gt;
Lakini kwako kuna msamaha, ili Wewe uogopwe.&lt;br/&gt;
Nimemngoja Bwana, roho yangu imemngoja,&lt;br/&gt;
na neno lake nimelitumainia.&lt;br/&gt;
Nafsi yangu inamngoja Bwana,&lt;br/&gt;
kuliko walinzi waingojavyo asubuhi,&lt;br/&gt;
naam, walinzi waingojavyo asubuhi.&lt;br/&gt;
Ee Israeli, umtarajie Bwana;&lt;br/&gt;
maana kwa Bwana kuna fadhili,&lt;br/&gt;
na kwake kuna ukombozi mwingi.&lt;br/&gt;
Yeye atawakomboa Israeli na maovu yake yote.&lt;br/&gt;

==Marejeo==
* D. S. MBAWALA, O.S.B., Tuimbe Zaburi – Zaburi katika sala zetu – Peramiho Publications, 1976
* J. KANGALAWE, Zaburi ni Sala za Kikristo, , ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1979
* P. ISAYA, OSB, Zaburi – Tafsiri mpya pamoja na maelezo mafupi – Toleo la pili - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1985 – ISBN 9976-63-061-1
* S. KAOMBE, Zaburi: zijue, zisali, ziimbe, Dar es Salaam, 2007 - ISBN 998-474-04-7
* S. KAOMBE, Zaburi: zifahamu, zitafakari, zikuongoze, Dar es Salaam, 2012 - ISBN 9987-474-02-0
{{Biblia AK}}
{{mbegu-Biblia}}
{{DEFAULTSORT:Zaburi}}
[[Category:Vitabu vya Agano la Kale]]</text>
      <sha1>2kajncbbyaid0ayqciluk1x27t95fws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607129</id>
      <parentid>1607100</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:34:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5026" sha1="db7zfzr3eud7z0nun018joxvhs1ysus" xml:space="preserve">[[File:Psalms scroll.PNG|thumb|right|Kitabu cha Zaburi kwa Kiebrania.]]
[[Image:Codex binding Louvre MR373.jpg|thumb|200px|&quot;Mfalme Daudi aandikisha zaburi&quot;; Funiko la Kitabu cha Zaburi kutoka [[karne ya 11]]; kazi ya [[uchongaji]] wa [[meno]] ya [[ndovu]].]]
'''Kitabu cha Zaburi''' ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] vya [[Tanakh]] (yaani [[Biblia ya Kiebrania]]) na kwa hiyo pia vya [[Agano la Kale]] ambalo ni sehemu ya kwanza ya [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

==Yaliyomo==
Kina [[sura]] 150; kila sura ni [[zaburi]] moja. Zaburi ni aina ya [[sala]] iliyotungwa kama [[shairi]] au [[wimbo]]. Zaburi zinafundisha jinsi [[binadamu]] awezavyo kuzungumza na [[Mwenyezi Mungu]].

Kwa hiyo kitabu cha Zaburi kinatumiwa na [[Wayahudi]] na [[Ukristo|Wakristo]] kama kitabu cha [[sala]]. 

[[Mada]] za zaburi hasa ni [[sifa]] za [[Mungu]], [[shukrani]], ma[[ombolezo]], [[huzuni]] na [[toba]], [[furaha]] na [[imani]], [[elimu]] ya ki[[dini]], na [[ombi]] la [[ushindi]] dhidi ya maadui wasiomcha Mungu.
 
Zaburi nyingi zimetungwa kama shairi la [[Kiebrania]]; mara nyingi fungu moja linarudia wazo la fungu lililopita, k.m. katika Zaburi 22, mistari 1-2:

:Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?&lt;br/&gt;
:Mbona uko mbali sana kunisaidia, mbali na maneno ya kilio changu?

:Ee Mungu wangu, nalia mchana lakini hujibu;&lt;br/&gt;
:napiga yowe usiku, lakini nafuu sipati.

Katika kitabu hicho zaburi kadhaa zimewekwa pamoja: kwa mfano, Zaburi za [[Wakorahi]] (baadhi zikiwa 42—49), za [[Asafu]] (73—83), za kumsifu Mungu aliye [[Mfalme]] au Mtawala wa wote (93—99) au Zaburi za [[hija|kuhiji]] (120—134). 

Baadaye Zaburi ziligawanywa katika vitabu vitano: 1—41; 42—72; 73—89; 90—106; 107—150. Kila kimojawapo kinamsifu Mungu katika mstari wake wa mwisho: 41:13; 72:19; 89:52; 106:48; na Zaburi yote ya 150. Inawezekana kuwa mgawanyo huo ulifanyika ili kuiga mgawanyo wa vitabu vitano vya kwanza vya Biblia, yaani [[Torati]].

Baadhi ya Zaburi zinazojulikana sana ni:
* ''[[Mateso ya Yesu]]'' (22)
* ''Mungu [[mchungaji]] wangu'' (23)
* ''Ombi la [[Msamaha]]'' (51)
* ''Sala kuu ya shukrani'' (103)
* ''Kumsifu [[Muumba]]'' (104)
* ''Mungu ajua yote'' (139)

==Zaburi tatu fupifupi==

===Zab 8===
Wewe, Mungu, Bwana wetu,&lt;br/&gt;
jinsi lilivyo tukufu jina lako duniani mwote!&lt;br/&gt;
Wewe umeuweka utukufu wako mbinguni.&lt;br/&gt;
Vinywani mwa watoto wachanga na wanyonyao&lt;br/&gt;
umeiweka misingi ya nguvu;&lt;br/&gt;
kwa sababu yao wanaoshindana nawe;&lt;br/&gt;
uwakomeshe adui na mijilipiza kisasi.&lt;br/&gt;
Nikiziangalia mbingu zako, kazi ya vidole vyako,&lt;br/&gt;
mwezi na nyota ulizoziratibisha;&lt;br/&gt;
mtu ni kitu gani hata umkumbuke,&lt;br/&gt;
na binadamu hata umwangalie?&lt;br/&gt;
Umemfanya mdogo punde kuliko Mungu;&lt;br/&gt;
umemvika taji ya utukufu na heshima;&lt;br/&gt;
umemtawaza juu ya kazi za mikono yako;&lt;br/&gt;
umevitia vitu vyote chini ya miguu yake.&lt;br/&gt;
Kondoo, na ng’ombe wote pia;&lt;br/&gt;
naam, na wanyama wa kondeni;&lt;br/&gt;
ndege wa angani, na samaki wa baharini;&lt;br/&gt;
na kila kipitiacho njia za baharini.&lt;br/&gt;
Wewe, Mungu, Bwana wetu,&lt;br/&gt;
Jinsi lilivyo tukufu jina lako duniani mwote!&lt;br/&gt;

===Zab 123===
Nimekuinulia macho yangu, wewe uketiye mbinguni.&lt;br/&gt;
Kama vile macho ya watumishi kwa mkono wa bwana zao;&lt;br/&gt;
kama macho ya mjakazi kwa mkono wa bibi yake;&lt;br/&gt;
hivyo macho yetu humwelekea Bwana, Mungu wetu,&lt;br/&gt;
hata atakapoturehemu.&lt;br/&gt;
Uturehemu, Ee Bwana, uturehemu sisi,&lt;br/&gt;
kwa maana tumeshiba dharau.&lt;br/&gt;
Nafsi zetu zimeshiba mzaha wa wenye raha,&lt;br/&gt;
na dharau ya wenye kiburi.&lt;br/&gt;

===Zab 130===
Ee Bwana, toka vilindini nimekulilia;&lt;br/&gt;
Bwana, uisikie sauti yangu.&lt;br/&gt;
Masikio yako na yaisikilize sauti ya dua zangu.&lt;br/&gt;
Bwana, kama Wewe ungehesabu maovu,&lt;br/&gt;
Ee Bwana, nani angesimama?&lt;br/&gt;
Lakini kwako kuna msamaha, ili Wewe uogopwe.&lt;br/&gt;
Nimemngoja Bwana, roho yangu imemngoja,&lt;br/&gt;
na neno lake nimelitumainia.&lt;br/&gt;
Nafsi yangu inamngoja Bwana,&lt;br/&gt;
kuliko walinzi waingojavyo asubuhi,&lt;br/&gt;
naam, walinzi waingojavyo asubuhi.&lt;br/&gt;
Ee Israeli, umtarajie Bwana;&lt;br/&gt;
maana kwa Bwana kuna fadhili,&lt;br/&gt;
na kwake kuna ukombozi mwingi.&lt;br/&gt;
Yeye atawakomboa Israeli na maovu yake yote.&lt;br/&gt;

==Marejeo==
* D. S. MBAWALA, O.S.B., Tuimbe Zaburi – Zaburi katika sala zetu – Peramiho Publications, 1976
* J. KANGALAWE, Zaburi ni Sala za Kikristo, , ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1979
* P. ISAYA, OSB, Zaburi – Tafsiri mpya pamoja na maelezo mafupi – Toleo la pili - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1985 – ISBN 9976-63-061-1
* S. KAOMBE, Zaburi: zijue, zisali, ziimbe, Dar es Salaam, 2007 - ISBN 998-474-04-7
* S. KAOMBE, Zaburi: zifahamu, zitafakari, zikuongoze, Dar es Salaam, 2012 - ISBN 9987-474-02-0
* [[Mathias E. Mnyampala|M. E. MNYAMPALA]], Utenzi wa Zaburi, Ndanda Mission Press, 1965
{{Biblia AK}}
{{mbegu-Biblia}}
{{DEFAULTSORT:Zaburi}}
[[Category:Vitabu vya Agano la Kale]]</text>
      <sha1>db7zfzr3eud7z0nun018joxvhs1ysus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agano Jipya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10353</id>
    <revision>
      <id>1607138</id>
      <parentid>1601553</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10535" sha1="j5frehi0bseen9p8fpiia1jhpcbidov" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Agano Jipya''' ni sehemu ya pili ya [[Biblia ya Kikristo]], ikifuata [[Agano la Kale]]: Agano Jipya limefichika katika lile la Kale, na Agano la Kale limedhihirika katika lile Jipya. 

Linakusanya vitabu ambavyo [[Ukristo|Wakristo]] wote wanaviheshimu kama vitakatifu na vilivyoandikwa baada ya ujio wa [[Yesu Kristo]] hadi mwisho wa wakati wa mitume wake. 

Vitabu vyake 27 vinaleta habari zake, za [[Mitume wa Yesu|mitume wake]] na za mwanzo wa [[Kanisa]] lake.

Vinatakiwa kusomwa kama kilele cha [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]] kadiri ya [[Historia ya Wokovu]]. 

Jina lilitungwa na [[nabii Yeremia]] ([[Yer]] 31:30) alipotambua kwamba kwa kiasi fulani lile la [[mlima Sinai]] lilikuwa na dosari ([[Eb]] 8), lakini Mungu kwa [[uaminifu]] wake asingeweza kukubali likome tu.

Vitabu vya Agano Jipya ni kama ifuatavyo (Kwa mabano: kifupi cha kawaida kwa kutaja kitabu hiki).

== Vitabu vya kihistoria ==
[[Injili]] nne zinasimulia habari za maisha na mafundisho ya [[Yesu]] na kutangaza hasa [[Msalaba wa Yesu|kifo]] na [[Ufufuko wa Yesu|ufufuko wake]]. 
* [[Injili ya Matthayo]] (Mt.)
* [[Injili ya Marko]] (Mk.)
* [[Injili ya Luka]] (Lk.)
* [[Injili ya Yohane]] (Yn.)
Kati yake, zile tatu za kwanza zinafanana hata zikaitwa [[Injili Ndugu]], kumbe ile ya Yohane ni ya pekee.

Historia ya mwanzo wa kanisa iko katika mwendelezo ya Injili ya Luka, jina lake
* [[Matendo ya Mitume]] (Mdo.)

== Nyaraka ==

=== [[Nyaraka za Paulo]] ===
Kuna maandiko 13 kati ya nyaraka yanayomtaja [[Mtume Paulo]] kama mwandishi. Wataalamu wa leo hutofautiana kama kweli nyaraka hizi zote zimeandikwa na Paulo mwenyewe. Kwa jumla saba zimetambuliwa na karibu wataalamu wote kuwa ni maandiko yake. Kuhusu mengine kuna maswali kwa sababu mbalimbali (kwa mfano tofauti za lugha, mkazo tofauti ya mafundisho), na wataalamu wengine hudai ya kuwa labda zimeandikwa na wanafunzi wake au na mwandishi kwa niaba ya Paulo.

* [[Waraka kwa Waroma]] (Rum.)
* [[Waraka wa kwanza kwa Wakorinto]] (1Kor.)
* [[Waraka wa pili kwa Wakorinto]] (2.Kor.)
* [[Waraka kwa Wagalatia]] (Gal.)
* [[Waraka kwa Waefeso]] (Efe.)
* [[Waraka kwa Wafilipi]] (Flp.)
* [[Waraka kwa Wakolosai]] (Kol.)
* [[Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike]] (1Thes.)
* [[Waraka wa pili kwa Wathesalonike]]  (2Thes.)
* [[Waraka wa kwanza kwa Timotheo]] (1Tim.)
* [[Waraka wa pili kwa Timotheo]] (2.Tim.)
* [[Waraka kwa Tito]] (Tit.)
* [[Waraka kwa Filemoni]] (Flm.)

=== Waebrania ===
* [[Waraka kwa Waebrania]] (Ebr.) una tabia ya pekee; tangu zamani wengine waliulihesabu kuwa waraka wa Paulo ingawa ndani yake jina lake halitajwi. Leo karibu wote wanasema si ya kwake.

=== Nyaraka katoliki ===
Jina &quot;[[katoliki]]&quot; halimaanisha [[madhehebu]] [[Kanisa la Roma|ya Kiroma]], lakini maana asilia ya neno la [[Kigiriki]] &quot;katoliki&quot; ambayo inaweza kutafsiriwa pia &quot;kwa watu wote&quot;, au &quot;zilizokubaliwa na wote&quot;. 
* [[Waraka wa Yakobo]] (Yak.)
* [[Waraka wa kwanza wa Petro]] (1Pet.)
* [[Waraka wa pili wa Petro]] (2Pet.)
* [[Waraka wa kwanza wa Yohane]] (1Yoh.)
* [[Waraka wa pili wa Yohane]] (2.Yoh.)
* [[Waraka wa tatu wa Yohane]] (3Yoh.)
* [[Waraka wa Yuda]] (Yud.)

== Kitabu cha kinabii ==
Kitabu cha mwisho kinafuata mtindo wa kiapokaliptiko, yaani kinatazama [[historia]] kwa jumla kadiri ya imani katika ushindi wa Yesu juu ya shetani na nguvu zote za uovu. Kinaitwa
* [[Ufunuo wa Yohane]] (Ufu.)

==Marejeo ya Kiswahili==
* M. MC GRATH &amp; NICOLE GREGOIRE, Njia Yetu katika Biblia, Agano Jipya – T.M.P. Book Department, Tabora 1976
* Historia ya Wokovu Wetu, T.M.P. Book Department, Tabora 1976
* P. MALLIA, S.J., Karibu katika Biblia, St. Paul Publications Africa - Alba, 1988

==Marejeo ya lugha nyingine==
* [[Raymond E. Brown|Brown, Raymond E.]] (1997). ''An Introduction to the New Testament''. Anchor Bible Reference Library; New York: Doubleday.
* [[Rudolf Bultmann|Bultmann, Rudolf]] (1951–1955). ''Theology of the New Testament'', English translation, 2 volumes. New York: Scribner.
*{{Rejea kitabu
|last = Burkett
|first = Delbert
| title = An Introduction to the New Testament and the Origins of Christianity
|publisher = Cambridge University Press
|year = 2002
|url = https://books.google.com/books?id=EcsQknxV-xQC&amp;printsec=frontcover
|isbn = 978-0-521-00720-7
|ref = harv
}}
* von Campenhausen, Hans (1972). ''The Formation of the Christian Bible'', English translation. Philadelphia: Fortress Press.
• Clark, Gordon (1990).  &quot;Logical Criticisms of Textual Criticism&quot;, The Trinity Foundation: Jefferson, Maryland
* [[Hans Conzelmann|Conzelmann, Hans]]; Lindemann, Andreas (1999). ''Interpreting the New Testament: An Introduction to the Principles and Methods of New Testament Exegesis'', English translation. Peabody, Mass.: Hendrickson.
* Dormeyer, Detlev (1998). ''The New Testament among the Writings of Antiquity'', English translation. Sheffield.
* Duling, Dennis C.; [[Norman Perrin|Perrin, Norman]] (1993). ''The New Testament: Proclamation and Parenesis, Myth and History'', 3rd edition. New York: Harcourt Brace.
* [[Bart D. Ehrman|Ehrman, Bart D.]] (2011). ''The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings'', 5th edition. New York: Oxford University Press.
*{{Rejea kitabu
|last = Ehrman
|first = Bart D.
|authorlink = Bart D Ehrman
| title = Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew
|publisher = Oxford University Press
|year = 2005
|url = https://books.google.com.au/books?id=URdACxKubDIC&amp;printsec=frontcover
|ref = harv
}}
* [[Edgar J. Goodspeed|Goodspeed, Edgar J.]] (1937). ''An Introduction to the New Testament''. Chicago: University of Chicago Press.
* [[Amy-Jill Levine|Levine, Amy-Jill]]; [[Marc Zvi Brettler|Brettler, Marc Z.]] (2011). ''The Jewish Annotated New Testament''. Oxford: Oxford University Press.
* [[Helmut Koester|Koester, Helmut]] (1995 and 2000). ''Introduction to the New Testament'', 2nd edition, 2 volumes. Berlin: Walter de Gruyter.
* Kümmel, Werner Georg (1996). ''Introduction to the New Testament'', revised and enlarged English translation. Nashville: Abingdon Press.
* [[Burton L. Mack|Mack, Burton L.]] (1995). ''Who Wrote the New Testament?''. San Francisco: HarperSanFrancisco.
* [[Stephen Neill|Neill, Stephen]]; Wright, Tom (1988). ''The Interpretation of the New Testametnt, 1861–1986'', new edition. Oxford: Oxford University Press.
*{{Rejea kitabu
|last = Perkins
|first = Pheme
| title = Introduction to the Synoptic Gospels
|url = https://books.google.com/books?id=lMUZhdgmOR8C&amp;printsec=frontcover
|year = 2009 
|publisher = Eerdmans
|isbn = 978-0-8028-6553-3
|ref = harv
}}
* [[Udo Schnelle|Schnelle, Udo]] (1998). ''The History and Theology of the New Testament Writings'', English translation. Minneapolis: Fortress Press.
* [[Theodor Zahn|Zahn, Theodor]] (1910). ''Introduction to the New Testament'', English translation, 3 volumes. Edinburgh: T&amp;T Clark.

== Viungo vya nje ==
{{commons category|New Testament}}
===Katika lugha asili ya Kigiriki===
*[http://www.greekbible.com/ Greek New Testament text (searchable only; no downloads) with lexical aids]
*[http://www.ellopos.net/elpenor/greek-texts/new-testament/default.asp New Testament Koine Greek Original] Side by side with the English (King James) and [[Russian Synodal Bible|Russian (Synodal) translation]] Commentary by the Greek Fathers&amp;nbsp;– Icons from [[Mount Athos]]
*[http://users.otenet.gr/~gmcr New Testament, Greek Polytonic Text according to Ecumenical Patriarchate] {{Wayback|url=http://users.otenet.gr/~gmcr |date=20120406173350 }} ''(Greek)''

===Tafsiri ya Kiswahili===
[http://www.htmlbible.com/sacrednamebiblecom/swahili/index.htm Toleo la Agano Jipya kwa Kiswahili]

===Maelezo ya jumla===
*[http://www.ntgateway.com/ New Testament Gateway] {{Wayback|url=http://www.ntgateway.com/ |date=20200113030003 }} Annotated guide to academic New Testament Web resources including not only other Web sites, but articles and course materials
*[https://web.archive.org/web/20191209024142/http://jewishstudies.eteacherbiblical.com/ Jewish Studies for Christians] An Online Study Group exploring the Jewish setting of the early Jesus movement. (An Israeli blog led by Dr. Eliyahu Lizorkin-Eyzenberg).
*[http://oyc.yale.edu/religious-studies/introduction-to-new-testament &quot;Introduction to New Testament History and Literature&quot; course materials] {{Wayback|url=http://oyc.yale.edu/religious-studies/introduction-to-new-testament |date=20100815203224 }} &quot;Open Yale course&quot; taught at Yale University by Dale B. Martin
*[http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/newt New Testament Reading Room] {{Wayback|url=http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/newt |date=20190813153130 }}: Extensive on-line New Testament resources (including reference works, commentaries, translations, atlases, language tools, and works on New Testament theology), Tyndale Seminary
*[http://www.biblicalstudies.org.uk/nt.php Biblicalstudies.org New Testament pages] Bibliographies on the New Testament and its individual books
*[http://bible.christianity.com/Lexicons/NewTestamentGreek/ Christianity.com Bible Study Tools] {{Wayback|url=http://bible.christianity.com/Lexicons/NewTestamentGreek/ |date=20080705041058 }} For-profit, conservative religious site with links to translations, as well as to mostly out-dated and non-critical commentaries, concordances, and other reference works
*[http://www.wlsessays.net/subject/N/New+Testament Pastoral articles on the New Testament for ministerial training] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/subject/N/New+Testament |date=20120114133638 }} Wisconsin Lutheran Seminary (WELS)
* [http://www.haaretz.com/culture/books/that-most-jewish-of-books-1.427292 Jewish reading of the New Testament] {{Wayback|url=http://www.haaretz.com/culture/books/that-most-jewish-of-books-1.427292 |date=20150924071004 }} Haaretz essay on reclaiming the New Testament as an integral part of Jewish literature

===Uandishi===
*[http://www.religioustolerance.org/chr_ntb1.htm The Gospels] {{Wayback|url=http://www.religioustolerance.org/chr_ntb1.htm |date=20160416030531 }} in the official canon, and some that were not included in the Bible
*[http://www.errantskeptics.org/DatingNT.htm Dating the New Testament] {{Wayback|url=http://www.errantskeptics.org/DatingNT.htm |date=20100210001441 }} A compilation of the dates ascribed by [[Argumentum ad populum|various scholars]] to the composition of the New Testament documents, accompanied by an odd statistical average of the dates

{{mbegu-Ukristo}}

[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Biblia]]</text>
      <sha1>j5frehi0bseen9p8fpiia1jhpcbidov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mtume Paulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10354</id>
    <revision>
      <id>1607351</id>
      <parentid>1537179</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19314" sha1="l581on7vlbx06t720yga5qwoy9dtp45" xml:space="preserve">[[Picha:Vatican_StPaul_Statue.jpg|thumb|right|Sanamu ya Mtakatifu Paulo mbele ya [[Kanisa kuu]] la [[Mji wa Roma|Roma]].]]
[[File:PaulusTarsus LKANRW.jpg|thumb|right|Sura yake kadiri ya wataalamu wa [[Landeskriminalamt|LKA]] [[North Rhine-Westphalia]], [[Ujerumani]].]]
'''Mtume Paulo''' ([[7]]-[[67]] hivi) ni [[mmisionari]] mkuu wa [[Yesu Kristo]] katika [[historia ya Kanisa]].

Alitangaza [[Kifo cha Yesu|kifo]] na [[Ufufuko wa Yesu|ufufuko wake]] katika nchi karibu zote zilizopo [[kaskazini]] kwa [[Bahari ya Kati]].

Alimaliza [[ushuhuda]] wake kwa [[Yesu]] kwa kufia [[dini]] [[Ukristo|yake]] [[Mji|mjini]] [[Roma]] wakati wa [[dhuluma]] iliyoanzishwa na [[Kaisari Nero]].

Tangu kale anaheshimiwa kama [[mtakatifu]].

[[Sherehe]] yake inaadhimishwa kila [[mwaka]] [[tarehe]] [[29 Juni]] pamoja na ya [[Mtume Petro]], lakini pia [[uongofu]] wake una [[sikukuu]] maalumu, tarehe [[25 Januari]]&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/20700&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 31-32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 25-26&lt;/ref&gt;.

== Maisha kabla ya wongofu ==
Mtakatifu Paulo alizaliwa kati ya miaka 7-[[10]] [[BK]] katika [[familia]] ya [[Wayahudi]] wa [[kabila]] la [[Benyamini (Israeli)]] na [[madhehebu]] ya [[Mafarisayo]] iliyoishi katika [[mji]] wa [[Tarsus]] (kwa sasa mji huo uko sehemu ya [[kusini]] [[mashariki]] ya nchi ya [[Uturuki]]).

[[Jina]] lake la kwanza (la [[Kiebrania]]) lilikuwa '''Sauli''', lakini kadiri ya [[desturi]] ya wakati ule alikuwa pia na jina la [[Kigiriki]]: '''Paulos''' kutoka [[Kilatini]] '''Paulus''' (= mdogo). Mwenyewe alikuwa na [[uraia]] wa [[Roma]] kama wananchi wote wa Tarsus.

Angali [[kijana]] alisomea [[ualimu wa Sheria]] (yaani wa [[Torati]]) huko [[Yerusalemu]] chini ya [[mwalimu]] maarufu [[Gamalieli]] wa [[madhehebu]] ya [[Mafarisayo]].

Akishika [[dini]] yake kwa [[Itikadi kali|msimamo mkali]] akawa anapinga [[Ukristo]] kwa kukamata, kutesa na hata kuua Wakristo, kama vile [[Stefano Mfiadini]].

Alifanya hivyo mpaka alipotokewa na [[Yesu Kristo]] mfufuka akiwa [[njia|njiani]] kwenda [[Damaski]], [[Syria]] (kwa umuhimu wake katika [[Historia ya Wokovu]] habari hii inasimuliwa mara [[tatu]] katika [[kitabu]] cha [[Matendo ya Mitume]]: 9:1-19; 21:12-18 na 22:5-16). [[Jibu]] lake kwa Yesu lilikuwa (Mdo 22:10): &quot;Nifanye nini, Bwana?&quot;

==Habari za wongofu wake katika Mdo 9==
[[File:Bab Sharqi Street, Damascus.jpg|left|thumb|&quot;Barabara iliyonyoka&quot;, Mtume Paulo alipobatizwa na [[Anania wa Damasko]], ilivyo leo.]]
1 Wakati huo Saulo alikuwa akizidisha vitisho vikali vya kuwaua wafuasi wa Bwana. Alikwenda kwa Kuhani Mkuu,

2 akaomba apatiwe barua za utambulisho kwa masunagogi ya Kiyahudi kule Damasko, ili akikuta huko wanaume au wanawake wanaofuata Njia ya Bwana, awakamate na kuwaleta Yerusalemu.

3 Lakini alipokuwa njiani karibu kufika Damasko, ghafla mwanga kutoka angani ulimwangazia pande zote.

4 Akaanguka chini na kusikia sauti ikimwambia: &quot;Saulo, Saulo! Kwa nini unanitesa?&quot;

5 Naye Saulo akauliza, &quot;Ni nani wewe Bwana?&quot; Na ile sauti ikajibu, &quot;Mimi ni Yesu ambaye wewe unamtesa.

6 Lakini simama sasa, uingie mjini na huko utaambiwa unachopaswa kufanya.&quot;

7 Wale watu waliokuwa wanasafiri pamoja na Saulo walisimama pale, wakiwa hawana la kusema; walisikia ile sauti lakini hawakumwona mtu.

8 Saulo aliinuka, na alipofumbua macho yake hakuweza kuona chochote; hivyo wale watu wakamwongoza kwa kumshika mkono mpaka mjini Damasko.

9 Saulo alikaa siku tatu bila kuona, na wakati huo hakula au kunywa chochote.

10 Basi, huko Damasko kulikuwa na mfuasi mmoja aitwaye Anania. Bwana akamwambia katika maono, &quot;Anania!&quot; Anania akaitika, &quot;Niko hapa, Bwana.&quot;

11 Naye Bwana akamwambia, &quot;Jitayarishe uende kwenye barabara inayoitwa Barabara ya Moja kwa Moja, na katika nyumba ya Yuda umtake mtu mmoja kutoka Tarso aitwaye Saulo. Sasa anasali;

12 na katika maono ameona mtu aitwaye Anania akiingia ndani na kumwekea mikono ili apate kuona tena.&quot;

13 Lakini Anania akajibu, &quot;Bwana, nimesikia habari za mtu huyu kutoka kwa watu wengi; nimesikia juu ya mabaya aliyowatendea watu wako huko Yerusalemu.

14 Na amekuja hapa akiwa na mamlaka kutoka kwa makuhani wakuu kuwatia nguvuni wote wanaoomba kwa jina lako.&quot;

15 Lakini Bwana akamwambia, &quot;Nenda tu, kwa maana nimemchagua awe chombo changu, alitangaze jina langu kwa mataifa na wafalme wao na kwa watu wa Israeli.

16 Mimi mwenyewe nitamwonyesha mengi yatakayomlazimu kuteswa kwa ajili ya jina langu.&quot;

17 Basi, Anania akaenda, akaingia katika hiyo nyumba. Kisha akaweka mikono yake juu ya Saulo, akasema, &quot;Ndugu Saulo, Bwana ambaye ndiye Yesu mwenyewe aliyekutokea ulipokuwa njiani kuja hapa, amenituma ili upate kuona tena na kujazwa Roho Mtakatifu.&quot;

18 Mara vitu kama magamba vikaanguka kutoka macho ya Saulo, akaweza kuona tena. Akasimama, akabatizwa.

19 Na baada ya kula chakula, nguvu zake zikamrudia. Saulo alikaa siku chache pamoja na wafuasi huko Damasko.

20 Mara alianza kuhubiri katika masunagogi kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu.

21 Watu wote waliomsikia walishangaa, wakasema, &quot;Je, mtu huyu si yuleyule aliyewaua wale waliokuwa wanaomba kwa jina hili kule Yerusalemu? Tena alikuja hapa akiwa na madhumuni ya kuwatia nguvuni watu hao na kuwapeleka kwa makuhani!&quot;

22 Saulo alizidi kupata nguvu, na kwa jinsi alivyothibitisha wazi kwamba Yesu ndiye Kristo, Wayahudi wa huko Damasko walivurugika kabisa.

==Habari za wongofu wake katika Mdo 22==
Miaka 22 baadaye, huko [[Yerusalemu]], Paulo alijitetea hivi:

1 &quot;Ndugu zangu na akina baba, nisikilizeni sasa nikijitetea mbele yenu!&quot;

2 Waliposikia akiongea nao kwa Kiebrania wakazidi kukaa kimya zaidi kuliko hapo awali. Naye Paulo akaendelea kusema,

3 &quot;Mimi ni Myahudi, mzaliwa wa Tarso katika Kilikia. Lakini nililelewa papa hapa mjini Yerusalemu chini ya mkufunzi Gamalieli. Nilifundishwa kufuata kwa uthabiti Sheria ya wazee wetu. Nilijitolea kwa moyo wote kwa Mungu kama ninyi wenyewe mlivyo hivi leo.

4 Niliwatesa hata kuwaua wale watu waliofuata Njia hii. Niliwatia nguvuni wanaume kwa wanawake na kuwafunga gerezani.

5 Kuhani Mkuu na baraza lote la wazee wanaweza kushuhudia jambo hilo. Kutoka kwao nilipokea barua walioandikiwa wale ndugu Wayahudi waliokuwa huko Damasko. Nilikwenda Damasko ili niwatie nguvuni watu hao na kuwaleta wamefungwa mpaka Yerusalemu ili waadhibiwe.

6 &quot;Basi, nilipokuwa njiani karibu kufika Damasko, yapata saa sita mchana, mwangu mkubwa kutoka mbinguni ulitokea ghafla ukaniangazia pande zote.

7 Hapo nilianguka chini, nikasikia sauti ikiniambia: `Saulo, Saulo! Kwa nini unanitesa?`

8 Nami nikauliza: `Nani wewe, Bwana?` Naye akaniambia: `Mimi ni Yesu wa Nazareti ambaye wewe unamtesa.`

9 Wale wenzangu waliuona ule mwanga lakini hawakusikia sauti ya yule aliyeongea nami.

10 Basi, mimi nikauliza: `Nifanye nini Bwana?` Naye Bwana akaniambia: `Simama, nenda Damasko na huko utaambiwa yote ambayo umepangiwa kufanya.`

11 Kutokana na ule mwanga mkali sikuweza kuona na hivyo iliwabidi wale wenzangu kuniongoza kwa kunishika mkono mpaka nikafika Damasko.

12 &quot;Huko kulikuwa na mtu mmoja aitwaye Anania, mtu mcha Mungu, mwenye kuitii Sheria yetu na aliyeheshimika sana mbele ya Wayahudi waliokuwa wanaishi Damasko.

13 Yeye alikuja kuniona, akasimama karibu nami, akasema: `Ndugu Saulo! Ona tena.` Papo hapo nikaona tena, nikamwangalia.

14 Halafu Anania akasema: `Mungu wa babu zetu amekuchagua upate kujua matakwa yake na kumwona yule mtumishi wake mwadilifu na kumsikia yeye mwenyewe akiongea.

15 Kwa maana utamshuhudia kwa watu wote ukiwaambia yale uliyoyaona na kuyasikia.

16 Sasa basi, ya nini kukawia zaidi? Simama ubatizwe na uondolewe dhambi zako kwa kuliungama jina lake.`

17 &quot;Basi, nilirudi Yerusalemu, na nilipokuwa nikisali Hekaluni, niliona maono.

18 Nilimwona Bwana akiniambia: `Haraka! Ondoka Yerusalemu upesi kwa maana watu wa hapa binadamu hawataukubali ushuhuda wako juu yangu.`

19 Nami nikamjibu: `Bwana, wao wanajua wazi kwamba mimi ni yule aliyekuwa anapitapita katika masunagogi na kuwatia nguvuni na kuwapiga wale waliokuwa wanakuamini.

20 Na kwamba wakati shahidi wako Stefano alipouawa, mimi binafsi nilikuwako pale nikakubaliana na kitendo hicho na kuyalinda makoti ya wale waliokuwa wanamuua.`

21 Naye Bwana akaniambia: `Nenda; ninakutuma mbali kwa mataifa mengine.&quot;`

== Baada ya wongofu ==
Baada ya kufanya [[utume]] katika [[mazingira]] ya [[Kiarabu]], Tarsus na [[Antiokia]] alianza [[safari]] za kitume, akienda mbali zaidi na zaidi, akilenga kumhubiri [[Yesu]] mahali ambapo bado hajafahamika, hata [[Hispania]].

Ilikuwa kawaida yake kuanzisha ma[[kanisa]] katika miji mikubwa ili toka huko [[ujumbe]] ufike hadi [[kijiji|vijijini]].

Muda wote wa [[utume]] wake Paulo alipambana na [[dhuluma]] kutoka kwa Wayahudi wenzake na ma[[tatizo]] mengine kutoka Wakristo wenye msimamo tofauti na wa kwake, hasa [[Wakristo wa Kiyahudi]] juu ya [[haja]] ya kufuata ma[[sharti]] ya [[Agano la Kale]] ili kupata [[wokovu]].

Hatimaye alikamatwa na wapinzani wake Wayahudi mjini Yerusalemu, lakini [[askari]] [[wakoloni]] walizuia asiuawe.

Baada ya hapo alilazimika kukaa [[gereza]]ni akisubiri [[hukumu]] ya [[Dola la Roma]], kwanza [[Kaisaria Baharini]] miaka miwili, halafu akakata [[rufaa]] kwa [[Kaisari]] akapelekwa Roma, alipofika mwaka [[61]] akakaa miaka miwili tena [[kifungo cha nje]] katika [[nyumba]] ya kupanga.

Kisha kufunguliwa (labda kwa sababu washtaki wake hawakuwasili) alisafiri tena ingawa hakuna hakika alielekea wapi.

== Kifodini chake ==
Aliuawa nje ya [[Ukuta|kuta]] za Roma kwa kukatwa [[kichwa]] wakati wa [[dhuluma]] za [[Nero]] kati ya mwaka [[64]] na [[67]] B.K.

Juu ya [[kaburi]] lake lilijengwa [[Basilika la Mt. Paulo|kanisa kubwa]] ambalo liliteketea kwa [[moto]] katika [[karne ya 18]] likajengwa upya na hadi leo linapokea [[hija]] za Wakristo wengi, hasa katika &quot;[[Jubilei]] ya mtume Paulo&quot; iliyotangazwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kwa mwaka [[2008]]/[[2009]].

== Maandishi yake ==
{{Agano Jipya}}
Kati ya [[barua]] nyingi alizoandika (kwa makanisa ya [[Thesalonike]], [[Korintho]], [[Galatia]], Roma, [[Filipi]], [[Kolosai]], [[Efeso]], kwa [[viongozi]] Wakristo kama [[Timotheo]] na [[Tito]], tena kwa [[Filemoni]]), katika [[Agano Jipya]] zinatunzwa 13.

Ukubwa na [[ubora]] wa mchango wa Paulo unaeleweka tukizingatia kwamba alifanya kazi na kuandika kabla ya vitabu vya Agano Jipya kupatikana. Ndiye aliyeanza kuliandika akipanua mawazo aliyoyapokea katika Kanisa kwa kuzingatia [[Agano la Kale]] na [[Ufunuo|mafunuo]] na [[mang’amuzi]] yake mwenyewe.

Hapo alifafanua vizuri ajabu [[maisha]] ya Kikristo kama [[neema]] ya kumshiriki [[Yesu]] kwa [[imani]], [[sakramenti]] na [[juhudi]] za kushinda [[umimi]] hadi kugeuka [[sadaka]] hai, takatifu na ya kumpendeza [[Mungu]].

[[Wokovu]] huo, utakaokamilika katika [[ufufuko]] wa [[mwili]], unapatikana katika Kanisa, ambalo Paulo alilitambulisha kama [[bibiarusi]] wa [[Kristo]] na mwili wake.

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{marejeo}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* MAURICE SOSELEJE, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 52-53
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 34-39

==Marejeo ya lugha nyingine==
*[[Gustaf Aulén|Aulén, Gustaf]]. ''Christus Victor'' (SPCK 1931)
*Brown, Raymond E. ''An Introduction to the New Testament.'' [[Anchor Bible Series]], 1997. ISBN 0-385-24767-2.
*[[Raymond E. Brown|Brown, Raymond E.]] '' The Church the Apostles left behind''(Chapman 1984)
*Bruce, F.F. 'Is the Paul of Acts the Real Paul?' ''Bulletin John Rylands Library'' 58 (1976) 283–305
*[[F.F. Bruce|Bruce, F.F.]], ''Paul: Apostle of the Heart Set Free'' (ISBN 0-8028-4778-1)
*[[Hans Conzelmann|Conzelmann, Hans]], ''the Acts of the Apostles—a Commentary on the Acts of the Apostles'' (Augsburg Fortress 1987)
*Davies, W. D. &quot;The Apostolic Age and the Life of Paul&quot; in Matthew Black, ed. [[Peake's Commentary on the Bible]]. London: T. Nelson, 1962. ISBN 0-8407-5019-6
*Davies, W. D. ''Paul and Rabbinic Judaism: Some Rabbinic Elements in Pauline Theology.'' S.P.C.K., 3rd ed., 1970. ISBN 0-281-02449-9
*[[James D. G. Dunn|Dunn, James D.G.]], 1990, ''Jesus, Paul and the Law'' Louisville,KY: Westminster John Knox Press. ISBN 0-664-25095-5
* Dunn, James D. G., ''Jesus, Paul, and the Gospels'' (Grand Rapids (MI), Wm. B. Eerdmans, 2011).
*Hanson, Anthony T. ''Studies in Paul's Technique and Theology.'' Eerdmans, 1974. ISBN 0-8028-3452-3
*[[Stephen L Harris|Harris, Stephen L.]] ''Understanding the Bible.'' Palo Alto: Mayfield. 1985. ISBN 978-1-55934-655-9
*Holzbach, Mathis Christian, Die textpragmat. Bedeutung d. Kündereinsetzungen d. Simon Petrus u.d. Saulus Paulus im lukan. Doppelwerk, in: Jesus als Bote d. Heils. Stuttgart 2008, 166-172.
*[[Irenaeus]], ''[[On the Detection and Overthrow of the So-Called Gnosis|Against Heresies]],'' i.26.2
*[[Hyam Maccoby|Maccoby, Hyam]]. ''The Mythmaker: Paul and the Invention of Christianity.'' New York: Harper &amp; Row, 1986. ISBN 0-06-015582-5.
*Kim, Yung Suk. ''A Theological Introduction to Paul's Letters''. Eugene, Oregon: Cascade Books, 2011. ISBN 978-1-60899-793-0
*MacDonald, Dennis Ronald, 1983. ''The Legend and the Apostle: The Battle for Paul in Story and Canon'' Philadelphia: Westminster Press.
*Murphy-O'Connor, Jerome, ''Jesus and Paul: Parallel lives'' (Collegeville, Minn.: Liturgical Press, 2007) ISBN 0-8146-5173-9
*[[Jerome Murphy-O'Connor|Murphy-O'Connor]], Jerome, ''Paul the Letter-Writer: His World, His Options, His Skills'' (Collegeville, Minn.: Liturgical Press, 1995) ISBN 0-8146-5845-8
*Murphy-O'Connor, Jerome, ''Paul: A Critical Life'' (Oxford: Clarendon Press, 1996) ISBN 0-19-826749-5
*Ogg, George. “Chronology of the New Testament.” Matthew Black, ed. ‘’[[Peake's Commentary on the Bible]].’’ Nelson, 1962. ISBN 0-8407-5019-6
*Rashdall, Hastings, ''The Idea of Atonement in Christian Theology'' (1919)
*Ruef, John, ''Paul's First letter to Corinth'' (Penguin 1971)
*[[E.P. Sanders|Sanders, E.P.]], ''Paul and Palestinian Judaism'' (1977)
*Segal, Alan F. ''Paul, the Convert'', (New Haven/London, Yale University Press, 1990) ISBN 0-300-04527-1.
*[[Alan F. Segal|Segal, Alan F.]], &quot;Paul, the Convert and Apostle&quot; in ''Rebecca's Children: Judaism and Christianity in the Roman World'' (Harvard University Press 1986).
*Horrell, David G. &quot;An Introduction to the Study of Paul.&quot; T&amp;T Clark Approaches to Biblical Studies. 2nd edition. London: T&amp;T Clark, 2006

== Marejeo mengine ==
* Bart D Ehrman. ''Peter, Paul and Mary Magdalene: The Followers of Jesus in History and Legend''; 304 pages, Oxford University Press (Machi 2008)
* Bart D. Ehrman. ''The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings''; 608 pages, Oxford University Press (Julai 2011); ISBN 978-0-19-975753-4
* Hyam MacCoby. ''The Mythmaker: Paul and the Invention of Christianity''; 238 pages, Barnes &amp; Noble Books (1998); ISBN 978-0-7607-0787-6
* Hans Joachim Schoeps. ''Paul: The Theology of the Apostle in the Light of Jewish Religious History (Library of Theological Translations)''; 34 pages, Lutterworth Press (Julai 2002); ISBN 978-0-227-17013-7
* Pinchas Lapide, Peter Stuhlmacher. ''Paul: Rabbi and Apostle'';  77 pages,  Augsburg Publishing House; (Desemba 1984)
* Pinchas Lapide, Leonard Swidler, Jurgen Moltmann. ''Jewish Monotheism and Christian Trinitarian Doctrine''; 94 pages, Wipf &amp; Stock Publishers (Mei 2002)

==Viungo vya nje==
{{commons|Paul of Tarsus}}
*[http://www.jewishencyclopedia.com/articles/11952-paul-of-tarsus Jewish Encyclopedia: Saul of Tarsus (known as Paul, the Apostle of the Heathen)]
*[http://www.newadvent.org/cathen/11567b.htm Catholic Encyclopedia: Paul of Tarsus]
*[http://pauliscatholic.com Catholic Perspective on Paul] {{Wayback|url=http://pauliscatholic.com/ |date=20190610004952 }}
*[http://www.zenit.org/rssenglish-20538 Documentary film on Apostle Paul] {{Wayback|url=http://www.zenit.org/rssenglish-20538 |date=20071012170617 }}
*[http://www.1911encyclopedia.org/Paul Encyclopædia Britannica: Paul], 1911
*[http://www.biblestudy.org/maps/pauls-first-journey-map.html Maps of Paul's three missionary journeys and final captive journey]
*[http://www.catholic.net/index.php?option=dedestaca&amp;id=703 Novena to Saint Paul Apostle]
*[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/religion/first/missions.html Paul's mission and letters] From PBS Frontline series on the earliest Christians.
*[http://www.cattoliciromani.com/forum/showthread.php/iconografia_paolo_tarso-18221.html Representations of Saint Paul] {{Wayback|url=http://www.cattoliciromani.com/forum/showthread.php/iconografia_paolo_tarso-18221.html |date=20171201033913 }}
*[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/447019/Saint-Paul-the-Apostle &quot;Saint Paul, the Apostle.&quot;] Encyclopædia Britannica Online. 2009.
*[http://spindleworks.com/library/rfaber/aratus.htm The Apostle and the Poet: Paul and Aratus] Dr. Riemer Faber
*[http://www.parsagard.com/shipwreck.htm The Apostle Paul's Shipwreck: An Historical Examination of Acts 27 and 28] {{Wayback|url=http://www.parsagard.com/shipwreck.htm |date=20150217101909 }}
*{{worldcat id|id=lccn-n79-64565}}
*[http://www.bib-arch.org/bar/article.asp?PubID=BSBA&amp;Volume=37&amp;Issue=1&amp;ArticleID=10 Why Paul Went West: The Differences Between the Jewish Diaspora] {{Wayback|url=http://www.bib-arch.org/bar/article.asp?PubID=BSBA&amp;Volume=37&amp;Issue=1&amp;ArticleID=10 |date=20120831023851 }} Biblical Archaeology Review
{{Safari za Mtume Paulo}}
{{mbegu-mtu-Biblia}}
[[Jamii:Waliozaliwa 7]]
[[Jamii:Waliofariki 67]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Watu wa Biblia|P]]
[[Jamii:Watakatifu wa Uturuki|P]]
[[Jamii:Manabii wa Agano Jipya]]
[[Jamii:Mitume katika Ukristo]]
[[Jamii:Wamisionari]]
[[Jamii:Wafiadini Wakristo]]</text>
      <sha1>l581on7vlbx06t720yga5qwoy9dtp45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Injili ya Mathayo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10357</id>
    <revision>
      <id>1607374</id>
      <parentid>1514679</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:19:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22946" sha1="1duv5j6gica94u8qgmar3oc2c0g082q" xml:space="preserve">[[Picha:Matthaeus.jpg|thumb|250px|right|[[Ukurasa]] wa kwanza wa Injili ya Mathayo ulichorwa mnamo mwaka [[1240]] [[Ulaya]] ukionyesha [[mamajusi]] watatu mbele ya [[mtoto Yesu]].]]
[[Picha:Meister der Ada-Gruppe 002.jpg|thumb|250px|Mchoro huu kutoka [[Ufaransa]] (mnamo mwaka [[800]]) wamuonyesha Mwinjili Mathayo akipokea maneno ya Injili yake kutoka kwa malaika.]]
{{Agano Jipya}}
'''Injili ya Mathayo''' ni [[kitabu]] cha kwanza katika orodha ya vitabu vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. 

Huhesabiwa kati ya [[Injili Ndugu]] pamoja na [[Injili ya Marko|Marko]] na [[Injili ya Luka|Luka]], kwa sababu inafanana nazo kwa kiasi kikubwa; hasa inatumia [[asilimia]] 80 ya [[maandiko]] ya [[mwinjili Marko]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mwandishi ==
Katika matoleo ya Biblia [[kichwa]] cha kitabu ni &quot;Injili kama ilivyoandikwa na Mathayo&quot; lakini kichwa hiki si sehemu ya toleo asili la [[Kigiriki]]. 

Ingawa [[Injili]] yenyewe haimtaji [[mwandishi]] wake, kuanzia [[Papias]] (mnamo mwaka [[130]]) [[Mtume Mathayo]] ametajwa kama mwandishi wa misemo ya [[Yesu Kristo]] kwa [[lugha]] ya [[Kiebrania]]. 

[[Wataalamu]] wanajadili kiasi gani maandishi yake yamechangia Injili hii jinsi ilivyo.
 
== Muda wa uandishi ==
Wakati wa kutolewa unaaminiwa na wataalamu wengi wa kisasa ilikuwa kati ya mwaka [[80]] na [[90]], yaani baada ya [[hekalu la Yerusalemu]] kubomolewa, tena baada ya [[Wayahudi]] kuwatenga [[Wakristo wa Kiyahudi|wenzao waliomuamini Yesu]]. 
 
== Tabia za Mathayo ==
Mathayo anakazia kuwa [[Yesu]] wa [[Nazareti]] ndiye [[Masiya]] aliyetangazwa na ma[[nabii]] wa [[Agano la Kale]]. Kwa sababu hiyo Mathayo anaripoti maneno ya Agano la Kale mara kwa mara ili kuthibitishwa yametimia katika [[maisha]] ya Yesu.

[[Tabia]] hii inachukuliwa kuthibitisha maelezo ya kwamba Injili hii ililenga [[Ukristo|Wakristo]] ambao walikuwa [[Wayahudi]] na kutumia lugha ya [[Kigiriki]].
 
Mathayo anakazia pia mafundisho ya Yesu ilhali Marko anaeleza zaidi matendo yake. 

== Nembo ya Injili ==
Injili hii inaanza kwa kuorodhesha [[Babu|mababu]] wa Yesu. Kutokana na mwanzo huu, vizazi vya baadaye vilimpa Mwinjili Mathayo [[nembo]] la [[mwanamume]] au [[malaika]] akichora habari za Biblia.

== Yaliyomo ==
# '''Uzazi na utoto wa Yesu (Mat 1-2)'''&lt;br /&gt;[[Ukoo wa Yesu]], [[Krismasi|kuzaliwa kwake]], kukimbilia [[Misri]] na mauaji ya [[Watoto wa Bethlehemu|watoto]] wa [[Bethlehemu]]
# '''Chanzo cha kazi yake huko Galilaya (Mat 3-4)'''&lt;br /&gt;[[Yohane Mbatizaji]], Yesu ajaribiwa [[Jangwa|jangwani]], Mitume wa kwanza
# '''Hotuba ya mlimani (Mat 5-7)'''
# '''Uponyaji na miujiza (Mat 8 – 9,34)'''
# '''Hotuba kuhusu umisionari wa wanafunzi'''&lt;br /&gt;Wito wa mitume 12 (10,1-4), tangazo la mateso yajayo (10,16-26), hofu ya watu na kumhofia Mungu (10,26-33)
# '''Mafundisho juu ya Yohane Mbatizaji, Wafarisayo na walimu wa sheria'''
# '''Hotuba ya mifano juu ya Ufalme wa Mungu (Mat 13) '''&lt;br /&gt;Mfano wa mpanzi (13,1-9; maelezo 13,18-23), magugu katika [[ngano]] (13,24-30; maelezo 13,36-43), mfano wa mbegu wa [[haradali]] (13,31-32), [[chachu]] (13,33-35), [[hazina]] iliyofichika (13,44), [[lulu]] (13,45-46), [[wavu]] wa [[samaki]] (13,47-52)
# '''Matendo mengine (Mat 13,53 - 17,27)'''
# '''Hotuba juu ya mahusiano kati ya wanafunzi (Mat 18)'''
# '''Safari ya kwenda Yerusalemu (Mat 19-22)'''
# '''Hotuba juu ya mwisho wa Yerusalemu na mwisho wa nyakati (Mat 23-25) '''
# '''Mateso na ufufuko wa Yesu (Mat 26-28)'''

== Marejeo ya Kiswahili==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Enjili ya Matayo, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1992 – ISBN 9976-63-307-6
* C. MHAGAMA, Tuzielewe Injili Zetu II Injili ilivyoandikwa na Mathayo - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1988, ISBN 9976-67-034-6
* J. MALUNDA, Mathayo Mwinjili na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1997, ISBN 9976-67-107-6

==Marejeo ya lugha nyingine==
===Ufafanuzi===
{{refbegin|45em}}
* {{Rejea kitabu|last=Allison|first=D.C.|title=Matthew: A Shorter Commentary|publisher=T&amp;T Clark|year=2004|url=https://books.google.com/books?id=m_OShrBh0I0C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Allison+Matthew:+a+shorter+commentary#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-567-08249-7|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
 | last1=Davies | first1=William David | authorlink1=W. D. Davies
 | last2=Allison | first2=Dale C. | authorlink2=Dale Allison
 | title= A Critical and Exegetical Commentary on the Gospel According to Saint Matthew
 | volume = I: Introduction and Commentary on Matthew I–VII
 | publisher=T&amp;T Clark Ltd.
 | year=1988
 | url=https://books.google.com/books?id=z79ltm3TFWwC
 | isbn= 9780567094810
 | ref=harv
}}
* {{Rejea kitabu
 | last1=Davies | first1=William David | authormask1 = 2
 | last2=Allison | first2=Dale C. | authormask2 = 2
 | title= A Critical and Exegetical Commentary on the Gospel According to Saint Matthew
 | volume = II: Commentary on Matthew VIII–XVIII
 | publisher=T&amp;T Clark Ltd.
 | year = 1999
 | orig-year=1991
 | url=https://books.google.com/books?id=DCHUAwAAQBAJ
 | isbn= 9780567095459
 | ref=harv
}}
* {{Rejea kitabu
 | last1=Davies | first1=William David | authormask1 = 2
 | last2=Allison | first2=Dale C. | authormask2 = 2
 | title= A Critical and Exegetical Commentary on the Gospel According to Saint Matthew
 | volume = III: Commentary on Matthew XIX–XXVIII
 | publisher=T&amp;T Clark Ltd.
 | year=1997
 | url=https://books.google.com/books?id=ZXIV2WOTVvMC
 | isbn= 9780567085184
 | ref=harv
}}

* {{Rejea kitabu |last = Duling |first = Dennis C. |editor-last=Aune |editor-first = David E. |title = The Blackwell Companion to the New Testament |contribution = The Gospel of Matthew |publisher = Wiley-Blackwell |year = 2010 |isbn = 978-1-4051-0825-6 |url=https://books.google.com/books?id=ygcgn8h-jo4C&amp;pg=PA295&amp;dq=%22Chapter+18+The+Gospel+of+Matthew%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vU8UU-GWLYmkkgXRpICIDg&amp;ved=0CDYQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22Chapter%2018%20The%20Gospel%20of%20Matthew%22&amp;f=false|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu|last=France|first=R.T|title=The Gospel of Matthew|publisher=Eerdmans|year=2007|ref=harv|url=https://books.google.com/books?id=0ruP6J_XPCEC&amp;pg=PA19#v=snippet&amp;q=%22A%20pre-70%20date%20for%20Matthew%22&amp;f=false |isbn=978-0-8028-2501-8 |page=19}}
* {{Rejea kitabu |last=Harrington|first=Daniel J.|title=The Gospel of Matthew | publisher=Liturgical Press|year=1991|url= https://books.google.com/?id=bNf13S3k2w0C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=9780814658031 |postscript=&lt;!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to &quot;.&quot; for the cite to end in a &quot;.&quot;, as necessary. --&gt;{{inconsistent citations}}|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu|last=Keener|first=Craig S.|title=A commentary on the Gospel of Matthew|publisher=Eerdmans|year=1999|url=https://books.google.com/books?id=sWzhEdBZOp4C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Craig+S.+Keener+%E2%80%94+A+Commentary+on+the+Gospel+of+Matthew#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-8028-3821-6|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
 | last=Luz | first=Ulrich | authorlink=Ulrich Luz
 | title=Matthew 1–7
 | translator-last = Linss | translator-first = Wilhelm C.
 | series = Matthew: A Commentary
 | volume = 1
 | publisher=Fortress Press
 | location = Minneapolis
 | year=1989
 | isbn= 9780806624020
 | url = https://books.google.com/books?id=E8dJA0jRB7QC
 | ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
 | last=Luz | first=Ulrich | authormask=2
 | title=Matthew 8–20
 | series = Matthew: A Commentary
 | volume = 2
 | publisher=Fortress Press
 | location = Minneapolis
 | year=2001
 | isbn= 9780800660345
 | url = https://books.google.com/books?id=k6uOAAAAMAAJ
 | ref=harv
}}
* {{Rejea kitabu
 | last=Luz | first=Ulrich | authormask=2
 | title=Matthew 21–28
 | series = Matthew: A Commentary
 | volume = 3
 | publisher=Fortress Press
 | location = Minneapolis
 | year=2005
 | isbn= 9780800637705
 | url = https://books.google.com/books?id=edTYAAAAMAAJ
 | ref=harv}}

* {{Rejea kitabu|last=Morris|first=Leon|title=The Gospel according to Matthew|publisher=Eerdmans|year=1992|url=https://books.google.com/books?id=-pwaSKcHyEEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Leon+Morris+%E2%80%94+The+Gospel+According+to+Matthew#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-85111-338-8|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu|last=Nolland|first=John|title=The Gospel of Matthew: A Commentary on the Greek Text|url=https://archive.org/details/gospelofmatthewc0000noll_u8k3|publisher=Eerdmans|year=2005|ref=harv|isbn=978-0-8028-2389-2}}
* {{Rejea kitabu |last =Saunders|first =Stanley P. |editor-last=O’Day|editor-first =Gail |title = Theological Bible Commentary|contribution=Matthew|publisher =Westminster John Knox Press|year=2009|isbn =978-0664227111|url=https://books.google.com/?id=rQWknj4ORJkC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Theological+bible+commentary+2009#v=onepage&amp;q=Theological%20bible%20commentary%202009&amp;f=false}}
* {{Rejea kitabu|last=Turner|first=David L.|title=Matthew|publisher=Baker|year=2008|url=https://books.google.com/books?id=8z9LSdKLUl4C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=David+Turner#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-8010-2684-3|ref=harv}}
{{refend}}

===Vitabu vya jumla===
{{refbegin|45em}}
* {{Rejea kitabu|last=Aune|first=David E. (ed.)|title=The Gospel of Matthew in current study|publisher=Eerdmans|year=2001|url=https://books.google.com/books?id=E8lZ7BXzt0sC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Gospel+of+Matthew+in+Current+Study:+Studies+in+Honor+of+William+G.+Thompson,+S.J.#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-8028-4673-0|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu|last=Aune|first=David E.|authormask=2|title=The New Testament in its literary environment|publisher=Westminster John Knox Press|year=1987|url=https://books.google.com/books?id=XdSto1nkx9AC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+New+Testament+in+its+literary+environment#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-664-25018-8|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last=Beaton
|first=Richard C.
|chapter=How Matthew Writes
|editor1-last=Bockmuehl
|editor1-first=Markus
|editor2-last=Hagner
|editor2-first=Donald A.
|title=The Written Gospel
|publisher=Oxford University Press
|year=2005
|url=https://books.google.com/?id=pAZxCMRztQ4C&amp;pg=PA116&amp;dq=Chapter+6+Richard+C.+Beaton#v=onepage&amp;q=Chapter%206%20Richard%20C.%20Beaton&amp;f=false
|isbn=978-0-521-83285-4
|ref=harv
}}
* {{Rejea kitabu|last=Browning|first=W.R.F|title=Oxford Dictionary of the Bible|publisher=Oxford University Press|year=2004|url=https://books.google.com/books?id=lKsdAtPUoRgC|isbn=978-0-19-860890-5|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu|last=Burkett|first=Delbert|title=An introduction to the New Testament and the origins of Christianity|publisher=Cambridge University Press|year=2002|url=https://books.google.com/books?id=EcsQknxV-xQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=An+introduction+to+the+New+Testament+and+the+origins+of+Christianity+Delbert+Royce+Burkett#v=onepage&amp;q=Gospel%20of%20Matthew&amp;f=false|isbn=978-0-521-00720-7|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last = Casey
|first = Maurice
|authorlink = Maurice Casey 
|title = Jesus of Nazareth: An Independent Historian's Account of His Life and Teaching
|publisher = Continuum
|year = 2010
|url = https://books.google.com/books/about/Jesus_of_Nazareth.html?id=lXK0auknD0YC
|isbn = 978-0-567-64517-3
|ref = harv
}}
* {{Rejea kitabu|last=Clarke|first=Howard W.|title=The Gospel of Matthew and Its Readers|publisher=Indiana University Press|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=5BB70m7EVPkC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Howard+W.+Clarke+%282003%29#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-253-34235-5}}
* {{Rejea kitabu
|editor1-last = Cross
|editor1-first = Frank L.
|editor1-link = Frank Leslie Cross
|editor2-last = Livingstone
|editor2-first = Elizabeth A.
|title = The Oxford Dictionary of the Christian Church
|contribution = Matthew, Gospel acc. to St.
|page = 1064
|publisher = Oxford University Press
|year = 2005
|origyear = 1997
|edition = 3
|url = http://www.biblicalwritings.com/the-oxford-dictionary-of-the-christian-church/?alfa=M&amp;word=Matthew,%0AGospel+acc.+to+St.+
|isbn = 978-0-19-280290-3
|ref = harv
|accessdate = 2017-04-15
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150923184503/http://www.biblicalwritings.com/the-oxford-dictionary-of-the-christian-church/?alfa=M&amp;word=Matthew,%0AGospel+acc.+to+St.+
|archivedate = 2015-09-23
}}
* {{Rejea kitabu|last=Dunn|first=James D.G.|title=Jesus Remembered|publisher=Eerdmans|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=G4qpnvoautgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus+remembered++By+James+D.+G.+Dunn#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-8028-3931-2}}
* {{Rejea kitabu
|last = Ehrman
|first = Bart D.
|authorlink = Bart D. Ehrman 
|title = Jesus: Apocalyptic Prophet of the New Millennium
|publisher = Oxford University Press
|year = 1999
|url = https://books.google.com/books/about/Jesus_Apocalyptic_Prophet_of_the_New_Mil.html?id=c9K_6NN3llcC
|isbn = 978-0-19-512474-3
|ref = harv
}}
* {{cite book |last = Ehrman |first = Bart D. | author-mask=2 |title = Did Jesus Exist?: The Historical Argument for Jesus of Nazareth |year = 2012 |publisher = HarperCollins |isbn = 978-0-06-220460-8 |url = https://books.google.com/?id=hf5Rj8EtsPkC&amp;pg=PT102&amp;dq=%22The+Oral+Traditions+About+Jesus+THE+FURTHER+QUESTION+THAT+needs+to+be+asked+is+where+all+these+Gospel+sources%22 |ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last=Fuller
|first=Reginald H.
|chapter=Biblical Theology
|editor1-last=Metzger 
|editor1-first=Bruce M. 
|editor2-last=Coogan
|editor2-first=Michael D. 
|title=The Oxford Guide to Ideas &amp; Issues of the Bible
|publisher=Oxford University Press
|year=2001
|url=https://books.google.com/?id=aml3tEWoOVEC&amp;pg=PA68&amp;dq=%22There+is+no+single+Christology+in+the+New+Testament%22#v=onepage&amp;q=%22There%20is%20no%20single%20Christology%20in%20the%20New%20Testament%22&amp;f=false
|ref=harv
|isbn=9780195149173
}}
* {{cite encyclopedia |last = Hagner |first = D.A. |editor-last = Bromiley |editor-first = Geoffrey W. |title = International Standard Bible Encyclopedia, Vol. 3: K-P |contribution = Matthew, Gospel According to |pages = 280–8 |year = 1986 |publisher = Wm. B. Eerdmans |isbn = 978-0-8028-8163-2 |chapterurl = https://books.google.com/books?id=Zkla5Gl_66oC&amp;pg=PA280 |ref = harv}}
* {{cite book|last=Harris |first=Stephen L. |title=Understanding the Bible |url=https://archive.org/details/understandingbib0000harr_w2l8 |location=Palo Alto |publisher=Mayfield |year=1985 |ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last=Levine
|first=Amy-Jill
|chapter=Visions of kingdoms: From Pompey to the first Jewish revolt
|editor1-last=Coogan
|editor1-first=Michael D.
|title=The Oxford History of the Biblical World
|publisher=Oxford University Press
|year=2001
|url=https://books.google.com/?id=4DVHJRFW3mYC&amp;pg=PT546&amp;dq=Visions+of+kingdoms:+From+Pompey+to+the+first+Jewish+revolt#v=onepage&amp;q=Visions%20of%20kingdoms%3A%20From%20Pompey%20to%20the%20first%20Jewish%20revolt&amp;f=false
|isbn=978-0-19-513937-2
|ref=harv
}}
* {{Rejea kitabu
|last1=Levison
|first1=J.
|last2=Pope-Levison
|first2=P.
|chapter=Christology
|editor1-last=Dyrness
|editor1-first=William A. 
|editor2-last=Kärkkäinen
|editor2-first=Veli-Matti 
|title=Global Dictionary of Theology
|publisher=InterVarsity Press
|year=2009
|url=https://books.google.com/?id=ncqkZnDSeo4C&amp;pg=PA167&amp;dq=%22the+affirmations+and+definitions+of+Christ%27s+humanity+and+deity%22#v=onepage&amp;q=%22the%20affirmations%20and%20definitions%20of%20Christ%27s%20humanity%20and%20deity%22&amp;f=false
|ref=harv
|isbn=9780830878116
}}
* {{Rejea kitabu|last=Luz|first=Ulrich|title=Studies in Matthew|publisher=Eerdmans|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=voRVZFEpNsAC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Luz+Studies+in+Matthew#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-8028-3964-0}}
* {{Rejea kitabu|last=Luz|first=Ulrich|author-mask=2|title=The Theology of the Gospel of Matthew|publisher=Cambridge University Press|year=1995|url=https://books.google.com/books?id=cKl5M_MQMoYC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+theology+of+the+Gospel+of+Matthew#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-521-43576-5|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last=McMahon
|first=Christopher
|chapter=Introduction to the Gospels and Acts of the Apostles
|editor-last=Ruff
|editor-first=Jerry
|title=Understanding the Bible: A Guide to Reading the Scriptures
|publisher=Cambridge University Press
|year=2008
|url=https://books.google.com/?id=al4d-3t6rqwC&amp;pg=PA57&amp;dq=%22great+number+of+verbal+and+structural+similarities%22#v=onepage&amp;q=%22great%20number%20of%20verbal%20and%20structural%20similarities%22&amp;f=false
|ref=harv
|isbn=9780884898528
}}
* {{Rejea kitabu|last=Morris|first=Leon|title=New Testament Theology|publisher=Zondervan|year=1986|url=https://books.google.com/books?id=6D3o6fZd67EC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Morris+New+Testament+Theology#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-310-45571-4|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last=Peppard
|first=Michael
|title=The Son of God in the Roman World: Divine Sonship in Its Social and Political Context
|publisher=Oxford University Press
|year=2011
|url=https://books.google.com/?id=AOY2YJizbdAC&amp;pg=PA133&amp;dq=%22the+gospel+of+mark+decisively+moved+the+moment%22#v=onepage&amp;q=%22the%20gospel%20of%20mark%20decisively%20moved%20the%20moment%22&amp;f=false
|ref=harv
|isbn=9780199753703
}}
* {{Rejea kitabu|last=Perkins|first=Pheme|chapter=The Synoptic Gospels and the Acts of the Apostles: Telling the Christian Story|url=https://books.google.com/?id=PSHCRgS_SAUC&amp;pg=PR7&amp;dq=The+Cambridge+Companion+to+the+Bible+1997#v=onepage&amp;q=Pheme%20Perkins&amp;f=false|title=The Cambridge Companion to Biblical Interpretation|isbn=0521485932|date=1998-07-28|ref=harv}}, in {{Rejea kitabu|last=Kee|first=Howard Clark, ed.|title=The Cambridge companion to the bible: part 3|url=https://archive.org/details/cambridgecompani00keeh|publisher=Cambridge University Press|year=1997|isbn=978-0-521-48593-7}}
* {{Rejea kitabu|last=Saldarini|first=Anthony|chapter=Matthew|year=2003|url=https://books.google.com/books?id=2Vo-11umIZQC&amp;pg=PA1000&amp;lpg=PA1000&amp;dq=Matthew+Saldarini+name+composition+authorship+dates#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Eerdmans commentary on the Bible|isbn=0802837115|ref=harv}}, in {{Rejea kitabu|last=Dunn|first=James D.G.|last2=Rogerson|first2=John William|title=Eerdmans Commentary on the Bible|url=https://archive.org/details/eerdmanscommenta0000unse|publisher=Eerdmans|year=2003|isbn=978-0-8028-3711-0}}
* {{Rejea kitabu|last=Saldarini|first=Anthony|title=Matthew's Christian-Jewish Community|publisher=University of Chicago Press|year=1994|url=https://books.google.com/books?id=btSZh4_vzqoC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Matthew%27s+Christian-Jewish+Community#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-226-73421-7|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last=Sanford
|first=Christopher B.
|title=Matthew: Christian Rabbi
|publisher=Author House
|year=2005
|url=https://books.google.com/?id=FYw3MGiYgSkC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref=harv
|isbn=9781420883718
}}
* {{Rejea kitabu
|last=Scholtz
|first=Donald
|title=Jesus in the Gospels and Acts: Introducing the New Testament
|publisher=Saint Mary's Press
|year=2009
|url=https://books.google.com/?id=royKA4FeMB4C&amp;pg=PA34&amp;dq=%22The+majority+of+the+books+in+the+New+testament+are+written+by+the+second+generation%22#v=onepage&amp;q=%22The%20majority%20of%20the%20books%20in%20the%20New%20testament%20are%20written%20by%20the%20second%20generation%22&amp;f=false
|ref=harv
|isbn=9780884899556
}}
* {{Rejea kitabu|last=Senior|first=Donald|chapter=Directions in Matthean Studies|url=https://books.google.com/books?id=E8lZ7BXzt0sC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Gospel+of+Matthew+in+Current+Study:+Studies+in+Honor+of+William+G.+Thompson,+S.J.#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=The Gospel of Matthew in Current Study: Studies in Memory of William G. Thompson, S.J|isbn=0802846734|year=2001|ref=harv}}, in {{Rejea kitabu|last=Aune|first=David E. (ed.)|title=The Gospel of Matthew in current study|url=https://archive.org/details/gospelofmatthewi0000unse_o7v3|publisher=Eerdmans|year=2001|isbn=978-0-8028-4673-0}}
* {{Rejea kitabu|last=Senior|first=Donald|title=What are they saying about Matthew?|publisher=PaulistPress|year=1996|url=https://books.google.com/?id=xuyaPmvwnLEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=What+are+they+saying+about+Matthew#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-8091-3624-7|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu|last=Stanton|first=Graham|title=A gospel for a new people: studies in Matthew|publisher=Westminster John Knox Press|year=1993|url=https://books.google.com/books?id=GytxXOIsF-0C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Stanton%2BA+Gospel+for+a+New+People|isbn=978-0-664-25499-5|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu|last=Strecker|first=Georg|title=Theology of the New Testament|publisher=Walter de Gruyter|year=2000 |origyear=1996 |url=https://books.google.com/books?id=_6NxpAvdrOgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Strecker+Theology+New+Testament#v=onepage&amp;q&amp;f=false|isbn=978-0-664-22336-6|ref=harv}}
* {{Rejea kitabu
|last=Tuckett
|first=Christopher Mark
|title=Christology and the New Testament: Jesus and His Earliest Followers
|publisher=Westminster John Knox Press
|year=2001
|url=https://books.google.com/?id=J5Zr0_CsEcwC&amp;pg=PA119&amp;dq=christology+matthew#v=onepage&amp;q=chapter%207%20Matthew&amp;f=false
|ref=harv
}}
* {{Rejea kitabu|last=Van de Sandt|first=H.W.M.|chapter=''Introduction''|url=https://books.google.com/books?id=cTE0FQtrphwC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Matthew+and+the+Didache#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Matthew and the Didache: Two Documents from the Same Jewish-Christian Milieu ?|isbn=9023240774|year=2005|ref=harv}}, in {{Rejea kitabu|last=Van de Sandt|first=H.W.M, ed.|title=Matthew and the Didache|publisher=Royal Van Gorcum&amp;Fortress Press|year=2005|isbn=978-90-232-4077-8}}
*{{Rejea kitabu| editor-last = Wallace | editor-first = Daniel B. | title = Revisiting the Corruption of the New Testament: Manuscript, Patristic, and Apocryphal Evidence | publisher = Kregel Academic | year = 2011 | series = Text and canon of the New Testament | isbn = 9780825489068 | ref = harv}}
* {{Rejea kitabu|last=Weren|first=Wim|chapter=The History and Social Setting of the Matthean Community|url=https://books.google.com/books?id=cTE0FQtrphwC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Matthew+and+the+Didache#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Matthew and the Didache: Two Documents from the Same Jewish-Christian Milieu ?|isbn=9023240774|year=2005|ref=harv}}, in {{Rejea kitabu|last=Van de Sandt|first=H.W.M, ed.|title=Matthew and the Didache|publisher=Royal Van Gorcum&amp;Fortress Press|year=2005|isbn=978-90-232-4077-8}}
{{refend}}

== Viungo vya nje ==
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili.]
* [http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/TC-Matthew.pdf A textual commentary on the Gospel of Matthew] {{Wayback|url=http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/TC-Matthew.pdf |date=20050413192315 }} Detailed text-critical discussion of the 300 most important variants of the Greek text (PDF, 438 pages).
* [http://www.earlychristianwritings.com/matthew.html Early Christian Writings] ''Gospel of Matthew:'' introductions and e-texts.
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Mathayo]]
[[Jamii:Injili ya Mathayo| ]]</text>
      <sha1>1duv5j6gica94u8qgmar3oc2c0g082q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Papa Yohane Paulo II</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12727</id>
    <revision>
      <id>1607105</id>
      <parentid>1581790</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63994" sha1="jri96i3n9qggpw3j55m0pu579jg96k3" xml:space="preserve">[[Image:George H W Bush and Pope John Paul II (cropped).jpg|thumb|250px|Mtakatifu Yohane Paulo II.]]
'''Papa Yohane Paulo II''' (kwa [[Kilatini]]: Ioannes Paulus PP. II; kwa [[Kiitalia]]: Giovanni Paolo II; kwa [[Kipolandi]]: Jan Paweł II; kwa [[Kiingereza]]: John Paul II; [[18 Mei]] [[1920]] - [[2 Aprili]] [[2005]]) alikuwa [[Papa]] wa 264 kuanzia [[tarehe]] [[16 Oktoba]] [[1978]] hadi [[kifo]] chake&lt;ref&gt;https://www.vatican.va/content/vatican/en/holy-father.index.html#holy-father&lt;/ref&gt; akidumu katika [[huduma]] hiyo kirefu kuliko Mapapa wengine wote, isipokuwa [[Mtume Petro]] na [[Papa Pius IX]]. Alitokea [[Wadowice]], [[Krakow]], [[Polandi]]&lt;ref&gt;https://www.vatican.va/content/vatican/en/holy-father.index.html#holy-father&lt;/ref&gt;

Alimfuata [[Papa Yohane Paulo I]] akiwa Papa wa kwanza asiye [[Italia|Mwitalia]] tangu miaka 455 iliyopita, wakati wa [[Uholanzi|Mholanzi]] [[Papa Adrian VI]] ([[1522]] - [[1523]]), tena Papa wa kwanza kutoka [[Polandi]] (na ma[[kabila]] yoyote ya [[Waslavi]]) katika [[historia ya Kanisa]]. Alifuatwa na [[Papa Benedikto XVI]].

[[Jina]] lake la kuzaliwa lilikuwa '''Karol Józef Wojtyła''' (matamshi: ˈkarɔl ˈjuzɛf vɔiˈtɨwa).

Wengi wanamhesabu kati ya watu walioathiri zaidi [[karne ya 20]], hasa kwa sababu tangu mwanzo wa Upapa wake alipambana na [[Ukomunisti]] uliotesa nchi yake asili na nyinginezo, akachangia kwa kiasi kikubwa kikomo chake na kusambaratika kwa [[Urusi]].&lt;ref name=&quot;CBCNews&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/obit/pope/communism_homeland.html|title=Pope stared down Communism in homeland - and won|date=Aprili 2005|author=CBC News Online|publisher=Religion News Service|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050406174046/http://www.cbc.ca/news/obit/pope/communism_homeland.html|archivedate=2005-04-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Berlin Wall&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.writespirit.net/authors/pope_john_paul_ii/pope_john_paul_fall_berlin_wall|title=Pope John Paul II and the Fall of the Berlin Wall|accessdate=2009-01-01|publisher=2008 Tejvan Pettinger, Oxford, UK}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bottum&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/005/469kzdxb.asp|title=John Paul the Great|last=Bottum|first=Joseph|date=18 Aprili 2005|work=Weekly Standard|pages=1–2|accessdate=2009-01-01|archivedate=2009-07-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090706015929/http://www.weeklystandard.com/Content/Public/Articles/000/000/005/469kzdxb.asp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Chronicle2&quot;&gt;{{cite book|last=Maxwell-Stuart|first=P.G.|title=Chronicle of the Popes: Trying to Come Full Circle|url=https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw|publisher=Thames &amp; Hudson|location=[[London]]|year=2006|page=[https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw/page/234 234]|isbn=978-0-500-28608-6|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gorbachev&quot;&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2005/WORLD/europe/04/03/pope.gorbachev/index.html|title=Gorbachev: Pope was ‘example to all of us’|date=4 Aprili 2005|work=[[CNN]] |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Memory&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2005/pope/stories/legacy/index.html|title=John Paul II: A strong moral vision|date=11 Februari 2005|publisher=CNN |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;

Vilevile alilaumu [[ubepari]] wa nchi za [[magharibi]]&lt;ref&gt;Hastings, Adrian; Alistair Mason; Hugh S. Pyper ''The Oxford Companion to Christian Thought'' Oxford University Press 2000 p. 95 [http://books.google.com/books?id=ognCKztR8a4C&amp;pg=PA95&amp;lpg=PA95&amp;dq=Pope+John+Paul+II+criticism+of+capitalism&amp;source=bl&amp;ots=WZvlD5z3nN&amp;sig=5uwyFimxfwqpl-8r_-4UNLBTrQg&amp;hl=en&amp;ei=iZ2rTYeBJMXLgQe98bXzBQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=10&amp;ved=0CFMQ6AEwCTgy#v=onepage&amp;q=Pope%20John%20Paul%20II%20criticism%20of%20capitalism&amp;f=false Online version] available at [[Google Books]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Magister, Sandro [http://www.simplysharing.com/pope.htm &quot;Fighting the Faithless West&quot;] {{Wayback|url=http://www.simplysharing.com/pope.htm |date=20110811051240 }} ''The Sunday Oregonian''
 3 Aprili 2005 Retrieved 17 Aprili 2011&lt;/ref&gt; na kudai [[haki]] katika jamii zote, akitetea hasa [[uhai]] wa [[binadamu]] na [[uhuru wa dini]].

Upande wa [[dini]], aliboresha uhusiano kati ya Kanisa Katoliki na [[madhehebu]] mengine ya [[Ukristo]]&lt;ref name=&quot;Anglican1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.anglicancommunion.org/acns/news.cfm/2005/4/8/ACNS3967|title=Anglican tributes to Pope John Paul II|work=[http://www.anglicancommunion.org/ Anglican Communion Office]|publisher= Anglican Consultative Council|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt; pamoja na ule na dini mbalimbali, kuanzia [[Uyahudi]], [[Ubuddha|Ubudha]], [[Uislamu]]&lt;ref name=&quot;AIJAC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aijac.org.au/?id=articles&amp;_action=showArticleDetails&amp;articleID=526|title=AIJAC expresses sorrow at Pope's passing|date=4 Aprili 2005|publisher=[[Australia/Israel &amp; Jewish Affairs Council]]|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;.

Ziara zake 104 kati nchi 129 ulimwenguni kote, mbali na 146 nchini [[Italia]] na 317 katika [[parokia]] za [[Roma]], zilikusanya mara nyingi umati mkubwa (hadi zaidi ya milioni 4 huko [[Manila]], [[Ufilipino]], mwishoni mwa [[siku ya kimataifa ya vijana]]), na kumfanya asafiri kuliko jumla ya mapapa wote waliomtangulia, akiwa mmojawapo kati ya [[viongozi]] wa dunia waliosafiri zaidi.

Papa Wojtyła alitangaza [[wenye heri]] 1,340 na [[watakatifu]] 483, ili kuwapa [[Ukristo|Wakristo]] wa leo vielelezo mbalimbali kwa maisha yao ili walenge [[utakatifu]] walioitiwa na [[Mungu]].&lt;ref name=&quot;USCCB_Bio&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.usccb.org/comm/popejohnpaulii/biography.shtml |title=Pope John Paul II: A Light for the World |accessdate=2009-01-01 |publisher=United States Council of Catholic Bishops |year=2003 |archivedate=2011-06-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110624073359/http://www.usccb.org/comm/popejohnpaulii/biography.shtml }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Moore1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/2009919/Pope-John-Paul-II-on-course-to-become-saint-in-record-time.html|title=Pope John Paul II on course to become Saint in record time|last=Moore|first=Malcolm|date=22 Mei 2008|work=[[Daily Telegraph]] |accessdate=2009-01-01 | location=London}}&lt;/ref&gt; Idadi hiyo ni kubwa kuliko ile ya waliotangazwa na jumla ya Mapapa wote waliomtangulia walau katika karne tano za mwisho.&lt;ref name=&quot;Hollingshead&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/apr/01/catholicism.religion|title=Whatever happened to ... canonising John Paul II?|last=Hollingshead |first=Iain |authorlink=Iain Hollingshead |date=1 Aprili 2006|work=[[The Guardian]] |accessdate=2009-01-01 | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gertz&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.christianitytoday.com/ct/2003/octoberweb-only/10-20-52.0.html|title=Christian History Corner: John Paul II's Canonisation Cannon|last=Gertz|first=Steven|date=10 Januari 2003|work=[[Christianity Today]]|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Beatifications&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.usccb.org/pope/beatify.htm#10|title=Beatifications During Pope John Paul II’s Pontificate, 1988|last=Walsh|first=Sister Mary Ann|work=From: ‘John Paul II: A Light for the World’, [http://www.popebook.com/ Popebook.com]|publisher=[[United States Conference of Catholic Bishops|United States Conference of Catholic Bishops, Inc.]]|accessdate=2009-01-01|archivedate=2008-12-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081211002153/http://www.usccb.org/pope/beatify.htm#10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vatican1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.vatican.va/news_services/liturgy/saints/index_saints_en.html|title=Table of the Canonisations during the Pontificate of His Holiness John Paul II|publisher=[[The Holy See]]|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Whether John Paul II canonised more saints than all previous popes put together is difficult to prove, as the records of many early canonisations are incomplete, missing, or inaccurate.''&lt;/ref&gt;

Alikuwa anaongea lugha mbalimbali, zikiwemo za Kipolandi, Kiitalia, [[Kifaransa]], [[Kijerumani]], [[Kiingereza]], [[Kihispania]], [[Kireno]], [[Kiukraina]], [[Kirusi]], [[Kiserbokroatia]], [[Kiesperanto]], [[Kilatini]] na [[Kigiriki cha kale]].&lt;ref name=&quot;Robinson&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.robinsonlibrary.com/philosophy/denominations/catholic/history/johnpaul2.htm|title=Pope John Paul II|date=20 Oktoba 2008|publisher=The Robinson Library|accessdate=2009-01-01|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402135430/http://www.robinsonlibrary.com/philosophy/denominations/catholic/history/johnpaul2.htm|=https://web.archive.org/web/20150402135430/http://www.robinsonlibrary.com/philosophy/denominations/catholic/history/johnpaul2.htm}}&lt;/ref&gt; 

Yohane Paulo II alitangazwa na [[mwandamizi]] wake [[Papa Benedikto XVI]] kuwa [[mwenye heri]] tarehe [[1 Mei]] [[2011]],&lt;ref name=&quot;CC1&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.catholicculture.org/news/headlines/index.cfm?storyid=4969|title=Catholic Culture : Latest Headlines : SPECIAL: Popes Pius XII, John Paul II declared 'venerable'|work=catholicculture.org|accessdate=2010-02-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CathLife&quot;&gt;{{cite web|url= http://acatholiclife.blogspot.com/2009/12/pope-pius-xii-john-paul-ii-declared.html|title=A Catholic Life: Pope Pius XII, John Paul II Declared Venerable|work=acatholiclife.blogspot.com|accessdate=2010-02-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VenJP&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.piercedhearts.org/jpii/venerable_jpii.htm|title=Venerable John Paul II|date=19 December 2009work=piercedhearts.org|accessdate=2010-02-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNA2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/news/john_paul_ii_declared_venerable_moves_one_step_closer_to_sainthood/|title=John Paul II declared [[Venerable]], moves one step closer to sainthood :: Catholic News Agency (CNA)|work=catholicnewsagency.com|accessdate=2010-02-25|archive-date=2021-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131356/https://www.catholicnewsagency.com/news/john_paul_ii_declared_venerable_moves_one_step_closer_to_sainthood|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC-beatify&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12191423|title=Pope paves way to beatification of John Paul II|work=bbc.news.co.uk|accessdate=2011-01-14}}
&lt;/ref&gt; halafu [[Papa Fransisko]] akamtangaza [[mtakatifu]] tarehe [[27 Aprili]] [[2014]].

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa kila mwaka tarehe [[22 Oktoba]]&lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/90026&lt;/ref&gt;, kulingana na siku ya kuanza rasmi huduma yake ya Kipapa kwa Misa iliyofanyika katika uwanja mbele ya [[Basilika la Mt. Petro]], [[Vatikani]].

== Maisha ==
=== Miaka ya kwanza ===
[[Picha:Emilia and Karol Wojtyla wedding portrait.jpg|thumb|left|160px|Picha ya [[ndoa]] ya wazazi wake Emilia na Karol Wojtyla Sr.]]
[[Picha:Geb-Haus Papst.jpg|thumb|Nyumba ya [[familia]] yake huko [[Wadowice]].]]
[[Picha:Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II w Wadowicach1.JPG|thumb|upright|Ua wa nyumba yake.]]
Karol Józef Wojtyła alizaliwa [[Wadowice]]&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_breve_en.html|title= His Holiness John Paul II : Short Biography |date=30 Juni 2005|work=Vatican Press Office|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt; nchini [[Polandi]] akiwa mtoto wa tatu na wa mwisho wa Karol Wojtyła,&lt;ref name=&quot;CNN6&quot;&gt;{{cite news|url=http://edition.cnn.com/SPECIALS/2005/pope/stories/bio1/index.html|title=Pope John Paul II 1920-2005|publisher=CNN|accessdate=2009-01-01|archive-date=2014-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116090409/http://edition.cnn.com/SPECIALS/2005/pope/stories/bio1/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; na Emilia Kaczorowska, ambaye alikuwa na asili ya [[Lithuania|Kilithuania]], akafariki tarehe [[13 Aprili]] [[1929]],&lt;ref name=&quot;CBN&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.cbn.com/spirituallife/ChurchAndMinistry/KarolWojtylaPopeJohnPaulTimeline.aspx| title= Karol Wojtyła (Pope John Paul II) Timeline|accessdate=2009-01-01|publisher=[[Christian Broadcasting Network]]}}&lt;/ref&gt;. Dada yake Olga alikufa kabla Karol hajazaliwa; hivyo, alihusiana sana na kaka yake Edmund, mpaka huyo alipokufa kwa [[tetekuwanga]] kutokana na kazi yake ya [[udaktari]].

Akiwa kijana, Karol alipenda sana [[spoti]] akacheza mara nyingi [[kandanda]] kama [[kipa]].&lt;ref name=&quot;CNNBio&quot;&gt;{{cite web |url=http://popejohnpaul.com/php/showContent.php?linkid=1 |title=Pope John Paul the most revered human being on earth popejohnpaul.com |publisher=popejohnpaul.com |accessdate=2009-01-01 |archivedate=2021-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210505021045/http://popejohnpaul.com/php/showContent.php?linkid=1 }}&lt;/ref&gt;

Miaka ya malezi yake iliathiriwa na uhusiano mkubwa na [[Wayahudi]] wengi wa Wadowice. Mara nyingi kulikuwa na [[mechi]] kati ya Wakatoliki na Wayahudi, naye alijitolea kuwa kipa wa Wayahudi timu yao ilipopungukiwa wachezaji.

Katikati ya mwaka [[1938]], Karol na baba yake walihamia [[Kraków]], alipojiunga na [[chuo kikuu]] maarufu cha &quot;[[Jagiellonian University]]&quot;. Huko akisoma [[filolojia]] na lugha 12 tofauti, alijitolea kusaidia kama [[mkutubi]]. Alipolazimishwa kujiunga na [[jeshi]] (36th Infantry Regiment (Polandi)|Academic Legion), alikataa kufyatua risasi. Pia aliigiza na kutunga mwenyewe [[tamthilia]].

Mwaka [[1939]] [[Ujerumani]] wa [[Hitler]] ulivamia Polandi ukafunga chuo kikuu hicho, huku [[wanaume]] wote wakidaiwa kufanya kazi. Hivyo, tangu mwaka [[1940]] hadi [[1944]], Karol alifanya kazi mbalimbali za mikono asije akahamishiwa katika [[makambi ya KZ]].&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;

Baba yake alifariki kwa mpasuko wa moyo mwaka [[1941]], akimuacha peke yake.&lt;ref name=&quot;CNN6&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CBN&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Stourton5&quot;&gt;{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder &amp; Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/60 60] |year=2006}}&lt;/ref&gt; Miaka 40 baadaye alisema,''&quot;Sikuwepo mama alipofariki, sikuwepo kaka alipofariki, sikuwepo baba alipofariki. Kufikia umri wa miaka 20 nilikuwa nimeshapoteza wapenzi wangu wote&quot;''.&lt;ref name = &quot;Stourton5&quot;/&gt;

Ndipo alipoanza kufikiria sana [[wito]] wa [[upadri]], ambao polepole ukawa ''‘jambo la ndani lenye hakika ya hali ya juu’''.&lt;ref name = &quot;Stourton6&quot;&gt;{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder &amp; Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/63 63] |year=2006}}&lt;/ref&gt; Kwa sababu hiyo, mnamo Oktoba [[1942]], alipiga hodi kwenye nyumba ya [[askofu mkuu] wa [[Kraków]], [[kardinali]] [[Adam Stefan Sapieha]], akaomba asomee upadri.&lt;ref name = &quot;Stourton6&quot;/&gt; Mapema akawa anasoma kwa siri katika [[seminari]] iliyoendeshwa huko kwa maficho.

Tarehe [[29 Februari]] [[1944]], Karol aligongwa na [[lori]] la Kijerumani. Tofauti na kawaida, alipelekwa [[hospitali]]ni alipotibiwa wiki mbili. Kunusurika ajali hiyo kulimthibitisha katika wito wake.

Tarehe [[6 Agosti]] [[1944]], ‘Black Sunday’, [[askari]] wa [[Gestapo]] walijaribu kukamata wavulana wote wa Kraków wasije wakaanza mapambano dhidi yao&lt;ref name=&quot;George Weigel 2001, page 71&quot;&gt;[[#Weigel02|George Weigel, &quot;Witness to Hope&quot; - HarperCollins Publishers 2001, page 71]]&lt;/ref&gt; kama ilivyotokea [[Warsaw]].&lt;ref name=&quot;Norman&quot;&gt;{{cite book|last=Davies|first=Norman|authorlink=Norman Davies|title=Rising '44: The Battle for Warsaw |url=https://archive.org/details/rising44battlefo00norm|publisher=[[Viking Penguin]] |location=80 Strand, London WC2R 0RL|year=2004|pages=[https://archive.org/details/rising44battlefo00norm/page/253 253]–254|isbn=0-670-03284-0|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;George Weigel 2001, pages 71-21&quot;&gt;[[#Weigel02|George Weigel, &quot;Witness to Hope&quot; - HarperCollins Publishers 2001, pages 71-21]]&lt;/ref&gt; Karol alifaulu kufichama katika andaki la nyumba iliyokaguliwa na askari, wakati vijana zaidi ya elfu nane walikamatwa siku hiyo.&lt;ref name = &quot;Stourton6&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;George Weigel 2001, page 71&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Norman&quot;/&gt; Halafu akafichama nyumbani kwa askofu mkuu hadi Wajerumani walipofukuzwa tarehe [[17 Januari]] [[1945]].&lt;ref name=&quot;Davies72&quot;&gt;[[#Davies72|Norman Davies, Rising '44: The Battle for Warsaw - Viking Penguin 2004, pages 253-254]]&lt;/ref&gt;

Hapo wanafunzi waliteka [[seminari]], naye akajitolea kusafisha vyoo vilivyojaa mavi ya muda mrefu.&lt;ref name=&quot;Weigel&quot;&gt;''Witness to Hope'', [[George Weigel]], [[HarperCollins]] (1999, 2001) ISBN 0-06-018793-X.&lt;/ref&gt; Mwezi huohuo, alimuokoa Edith Zierer, binti Myahudi wa miaka 14 ambaye alikuwa amekimbia kambi la [[Częstochowa]] lakini akazimia kwenye [[reli]].&lt;ref name=&quot;EdithZ&quot;&gt;{{cite web|url=http://voices.iit.edu/Profiles/ziere_p.html|title=Profile of Edith Zierier (1946)|work=Voices of the Holocaust|publisher=2000 Paul V. Galvin Library, Illinois Institute of Technology|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080419140949/http://voices.iit.edu/Profiles/ziere_p.html|archivedate=2008-04-19}}&lt;/ref&gt; Karol akampandisha juu ya treni na kumfikisha salama mjini Kraków.&lt;ref name=&quot;CNNLive&quot;&gt;{{cite news|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0504/08/se.01.html|title=CNN Live event transcript|date= 8 Aprili 2005 |publisher=CNN.com |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Roberts, Genevieve., [https://web.archive.org/web/20071215035053/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20050403/ai_n13509294 &quot;The death of Pope John Paul II: `He saved my life - with tea, bread'&quot;], ''[[The Independent]]'', 3 Aprili 2005, Retrieved on 2007-06-17.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cohen, Roger., [http://www.dialog.org/hist/JohnPaulII-EdithZierer.htm &quot; The Polish Seminary Student and the Jewish Girl He Saved&quot;] {{Wayback|url=http://www.dialog.org/hist/JohnPaulII-EdithZierer.htm |date=20140209190231 }}, ''[[International Herald Tribune]]'', 6 Aprili 2005, Retrieved on 2007-06-17.&lt;/ref&gt; [[B'nai B'rith]] na makundi mengine ya Kiyahudi yamethibitisha kuwa Karol aliokoa wengine vilevile dhidi ya [[dhuluma]] ya [[Wanazi]].

=== Upadri ===
[[Picha:Karol Wojtyla-wikary w Niegowici.jpg|thumb|Karol Wojtyła akiwa padri huko [[Niegowić]], Polandi, mwaka [[1948]].]]
Kisha kumaliza masomo yake seminarini, tarehe [[1 Novemba]] [[1946]] Karol alipewa [[upadirisho]] na kardinali Adam Stefan Sapieha.&lt;ref name = &quot;Stourton7&quot;&gt;{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder &amp; Stoughton |location=London|isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/71 71] |year=2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;&gt;{{cite web| url =http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_prepontificato_en.html#1946 | title =His Holiness John Paul II, Biography, Pre-Pontificate| publisher =Holy See | accessdate =1 Januari 2008}}&lt;/ref&gt;

Baada ya hapo alitumwa [[Roma]] akasome [[teolojia]] kwenye [[chuo kikuu cha Kipapa]] ''[[Angelicum]]'',&lt;ref name = &quot;Stourton7&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt; alipojipatia [[digrii]] ya pili na ya tatu katika teolojia. Udaktari huo, ambao ulifuatwa na mwingine, ulipatikana kwa kuchambua ''Fundisho la [[Imani]] kadiri ya Mt. [[Yohane wa Msalaba]]''.

Akirudi Polandi katikati ya mwaka 1948 alipangiwa kazi yake ya kichungaji ya kwanza katika [[kijiji]] cha [[Niegowić]], maili 15 kutoka Kraków. Alipofika huko tu, alipiga magoti na kubusu ardhi kama atakapofanya mara nyingi katika safari zake za kimataifa akifika kwenye nchi fulani.&lt;ref name=&quot;Chronicle&quot;&gt;{{cite book|last=Maxwell-Stuart|first=P.G.|title=Chronicle of the Popes|url=https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw|publisher=Thames &amp; Hudson|location=London|year=2006|page=[https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw/page/233 233]|isbn=978-0-500-28608-6}}&lt;/ref&gt; Tendo hilo liliiga lile la mtakatifu [[Jean Marie Baptiste Vianney]].&lt;ref name=&quot;Chronicle&quot;/&gt;
[[Picha:Facade of the main entrance of the Pontifical University of St. Thomas Aquinas (Angelicum) (19May07).jpg|thumb|left|upright|Chuo kikuu cha ''Angelicum'' mjini Roma.]]

Mnamo Machi [[1949]] alihamishiwa [[parokia]] ya [[Mtakatifu Florian]] mjini Kraków, akaanza kufundisha [[maadili]] katika [[Jagiellonian University]] halafu katika [[Chuo Kikuu cha Kikatoliki cha Lublin]]. Wakati huo alikusanya vijana 20 hivi walioanza kujiita ''Rodzinka'', &quot;familia ndogo&quot;. Walikuwa wakikutana kwa [[sala|kusali]], kujadili [[falsafa]], na kusaidia [[vipofu]] na [[wagonjwa]]. Polepole kundi hilo lilifikia washiriki 200 hivi, nao wakajiongezea michezo na spoti.

Mwaka [[1954]] alipata udaktari wa pili katika falsafa,&lt;ref&gt;[[#Stourton03|Edward Stourton, &quot;John Paul II: Man of History&quot; - Hodder &amp; Stoughton 2006, page 97]]&lt;/ref&gt; kwa kutathmini uwezekano wa kufundisha maadili ya Kikatoliki kwa kutumia [[fenomenolojia]] ya [[Max Scheler]]. Lakini serikali ya Kikomunisti ilimzuia asipewe digri hiyo mpaka mwaka 1957.&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt;

Wakati huo, Wojtyła aliandika mfululizo wa makala kuhusu mada za Kikanisa katika [[gazeti]] la kila wiki la [[dayosisi|jimbo]] ''[[Tygodnik Powszechny]]''.&lt;ref name=&quot;Zenit5&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.zenit.org/article-6191?l=english|title=John Paul II to Publish First Poetic Work as Pope|date=7 Januari 2003|publisher=ZENIT Innovative Media, Inc.|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116180119/http://www.zenit.org/article-6191?l=english|archivedate=2014-01-16}}&lt;/ref&gt;

Katika miaka 12 ya kwanza ya upadri wake alitunga pia [[fasihi]] mpya mbalimbali kuhusu [[vita]], hali ya maisha chini ya Ukomunisti, majukumu ya kichungaji n.k. Lakini alichapisha maandishi hayo kwa kutumia [[jina la bandia]] Andrzej Jawień au Stanisław Andrzej Gruda&lt;ref name=&quot;Zenit5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Landry&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.catholicity.com/commentary/landry/00452.html|title=God, the Pope and Michelangelo|last=Landry|first=Fr. Roger J. |date=22 Aprili 2005|publisher=CatholiCity.com |author=The Mary Foundation |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt; – tofauti na maandishi yake ya kidini yaliyotolewa kwa jina lake halisi.&lt;ref name=&quot;Zenit5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Landry&quot;/&gt;

Mwaka [[1960]], Wojtyła alitoa kitabu muhimu cha [[maadilidini]] ''[[Love and Responsibility]]'', akitetea mafundisho ya Kanisa Katoliki kuhusu ndoa kwa kutumia mtazamo wa kifalsafa.&lt;ref name=&quot;Wojtyła&quot;&gt;[[#Wojtyła69|Wojtyła, Karol. ''Love and Responsibility'']]: 1981&lt;/ref&gt;

=== Askofu na kardinali ===
[[Picha:Karol Wojtyła - wizytacja zakonu oo. Karmelitów na Piasku w Krakowie 1967.jpg|thumb|Picha ya Juni 1967, akiwa [[askofu]] lakini si kardinali bado.]]
Tarehe [[4 Julai]] [[1958]],&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt; alipokuwa likizo, [[Papa Pius XII]] alimteua [[askofu msaidizi]] wa Kraków. Aliitwa [[Warsaw]] akutane na [[Mkuu wa Maaskofu]] wa Polandi, kardinali [[Stefan Wyszyński]], aliyemuarifu kuhusu uteuzi huo.&lt;ref name = &quot;Rise&quot;&gt;{{cite book |first1=Pope |last1=John Paul II |title=Rise, Let Us Be On Our Way |url=https://archive.org/details/riseletusbeonour00john |accessdate=2009-01-01|publisher=2004 Warner Books |isbn=0-446-57781-2 |year=2004}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;Stourton8&quot;&gt;{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder &amp; Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/103 103] |year=2006}}&lt;/ref&gt; Kisha kukubali kuwa msaidizi wa [[askofu mkuu]] [[Eugeniusz Baziak]], alipewa [[daraja]] ya [[uaskofu]] (akitumia jina la jimbo la zamani la [[Ombi]]) tarehe [[28 Septemba]] 1958.&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt; Akiwa na miaka 38 tu, alikuwa kijana kuliko maaskofu wote wa Polandi. Baada ya kifo cha Baziak mnamo Juni [[1962]], tarehe [[16 Julai]], Karol Wojtyła alichaguliwa asimamie jimbo kama ''Vicar Capitular''.&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;

Wojtyła alishiriki toka mwanzo hadi mwisho [[Mtaguso wa pili wa Vatikano]] (1962–[[1965]]),&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt; akichangia hasa hati ''[[Dignitatis Humanae]]'' na ''[[Gaudium et Spes]]''.&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt;

Baadaye Wojtyła alishiriki pia vikao vyote vya [[Sinodi ya Maaskofu]].&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;

Tarehe [[13 Januari]] [[1964]], [[Papa Paulo VI]] alimteua [[askofu mkuu]] wa [[Kraków]].&lt;ref name=&quot;VaticanNewsService&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_breve_en.html |title= Short biography |publisher=www.vatican.va |accessdate=2009-10-25}}&lt;/ref&gt;

Halafu, tarehe [[26 Juni]] [[1967]], Paulo VI alimteua kardinali&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;VaticanNewsService&quot;/&gt; akapewa [[kanisa]] la [[San Cesareo in Palatio]].&lt;ref&gt;[http://www.gcatholic.com/churches/cardinal/130.htm Cardinal Deaconry S. Cesareo in Palatio] Giga Catholic Information&lt;/ref&gt;

Mwaka 1967 alichangia pia hati ''[[Humanae Vitae]]'' iliyokataza tena [[utoaji mimba]] na [[teknolojia]] ya [[uzazi wa mpango]].&lt;ref name=&quot;Memory&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;HV&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vatican.va/holy_father/paul_vi/encyclicals/documents/hf_p-vi_enc_25071968_humanae-vitae_en.html |title=Humanae Vitae |accessdate=2009-01-01|date=25 Julai 1968}}&lt;/ref&gt;

=== Papa ===
[[Picha:Coat of arms of Ioannes Paulus II.svg|thumb|130|[[Lebo]] yake yenye [[msalaba]] na chini yake herufi M kumaanisha [[Bikira Maria]], mama wa [[Yesu]] aliyemheshimu sana.]]
Mnamo Agosti [[1978]], Wojtyła alishiriki uchaguzi wa [[Papa Yohane Paulo I]], aliyefariki baada ya siku 33 tu.&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Time1978&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229,00.html|title=A &quot;Foreign&quot; Pope|date=30 Oktoba 1978|work=Time magazine|page=1|accessdate=2009-01-01|archivedate=2007-11-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071104001709/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229,00.html}}&lt;/ref&gt;

Uchaguzi wa pili wa mwaka huo 1978 ulianza tarehe [[14 Oktoba]]&lt;ref name=&quot;Time1978b&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229-4,00.html|title=A &quot;Foreign&quot; Pope|date=30 Oktoba 1978|work=Time magazine|page=4|accessdate=2009-01-01|archivedate=2007-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070815090521/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912229-4,00.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Time1978b&quot;/&gt; na Wojtyła akashinda walipopiga kura mara ya nane. Hapo alijichaguliwa jina la Yohane Paulo II&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Time1978b&quot;/&gt; kwa heshima ya watangulizi wake wa mwisho.&lt;ref name=&quot;Time1978&quot;/&gt;&lt;ref name = &quot;Stourton10&quot;&gt;{{cite book |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist)|title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |accessdate=2009-01-01|publisher=Hodder &amp; Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |page=[https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou/page/171 171] |year=2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NewPope&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm|title=New Pope Announced|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;Stourton10&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1978/The-Election-of-Pope-John-Paul-II/12309251197005-5/ 1978 Year in Review: The Election of Pope John Paul II]&lt;/ref&gt;

Akiwa na miaka 58 tu, alikuwa kijana kuliko Mapapa wote waliochaguliwa baada ya [[Papa Pius IX]] mwaka 1846, aliyekuwa na miaka 54.&lt;ref name = &quot;Vatican2&quot;/&gt; [[Ibada]] ya kuanzia rasmi Upapa wake ilifanyika tarehe [[22 Oktoba]] 1978.&lt;ref name=&quot;Vatican-bio-en&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vatican.va/news_services/press/documentazione/documents/santopadre_biografie/giovanni_paolo_ii_biografia_pontificato_en.html |title=Events in the Pontificate of John Paul II |accessdate=2009-01-01|date=30 Juni 2005}}&lt;/ref&gt;

=== Mafundisho ===
[[Picha:Pope John Paul II.jpg|thumb|left|Papa Yohane Paulo II mwaka 1985.]]
Kama papa, moja kati ya kazi zake muhimu ilikuwa kufundisha imani na maadili. Hakuna Papa aliyewahi kuwahubiria watu wengi zaidi.

Katika kupokea watu siku 1160 za [[Jumatano]], alifikia watu 17,600,000.

Kati ya [[katekesi]] zake alizowapa, maarufu zaidi ni zile juu ya &quot;Teolojia ya [[Mwili]]&quot;.

Mbali ya vitabu 5, aliandika hati 85.

Katika ''[[Novo Millennio Ineunte]]'' alisisitiza umuhimu wa kuanza upya na [[Kristo]] mwanzoni mwa [[milenia ya tatu]]: &quot;Hatutaokolewa na tamko, bali na Nafsi hai.&quot;

Katika ''[[Veritatis Splendor]]'' alisisitiza umuhimu wa kujua [[ukweli]] ili kufikia [[uhuru]], badala ya kukubali [[dhana]] ya kuwa [[binadamu]] anaweza kuwa na rai tu.

Katika ''[[Fides et Ratio]]'' alionyesha haja ya imani na akili kushirikiana ili kujua ukweli.

Yohane Paulo II alitoa mafundisho mengi kuhusu [[jamii]] pia, akitetea heshima ya watu wote, kuanzia [[wanawake]], na umuhimu wa familia: ''Jinsi familia inavyokwenda, ndivyo taifa linavyokwenda na ndivyo ulimwengu tunamoishi unavyokwenda''.&lt;ref name=&quot;Memory&quot;/&gt;.

Hati nyingine zinahusu ''Injili ya Uhai'' (''[[Evangelium Vitae]]'') na ''Ekumeni'' (''Ut Unum Sint'').

=== Ziara ===
{| style=&quot;width:100%; background: none;&quot;
|-
| style=&quot;width:20%&quot; |
| style=&quot;width:21%; vertical-align: top; text-align:justify; padding-left: 10px;&quot; |
&lt;ref name=&quot;Holy See&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/travels/index.htm|title=The Holy See: ''Jubilee Pilgrimages of the Holy Father'' |accessdate=2009-01-01|publisher=Holy See}}&lt;/ref&gt;
| style=&quot;width:1%&quot; |
| style=&quot;width:58%; vertical-align: top;&quot; |[[Picha:JPIITravelsMap.svg|400px|thumb|left|Ramani inayoonyesha nchi alizotembelea.&lt;!-- (bad info, John Paul II was in Slovakia three times) --&gt;]]
|}

[[Picha:John Paul II Polish Parliament 1999 5.jpg|thumb|Ziara kwa [[bunge]] la Polandi tarehe [[11 Juni]] [[1999]].]]
Wakati wa upapa wake, Yohane Paulo II alisafiri zaidi ya kilometa milioni 1.1&lt;ref name=&quot;Chronicle2&quot;/&gt;, akivutia umati mkubwa sana.&lt;ref name=&quot;AsiaNews&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title=Manila World Youth Day |url=http://en.wikipedia.org/wiki/World_Youth_Day_1995|publisher=Wikipedia|accessdate=2010-09-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AsiaNews&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=2947&amp;dos=48&amp;size=A|title=The Philippines, 1995: Pope dreams of &quot;the Third Millennium of Asia&quot;|date=4 Aprili 2005|publisher=AsiaNews|accessdate=2009-01-01|archive-date=2012-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20121022151613/http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=2947&amp;dos=48&amp;size=A|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AsiaNews&quot;/&gt;

Safari zake nchini Polandi ziliwatia moyo wananchi kuungana dhidi ya dhuluma za Ukomunisti.&lt;ref name=&quot;OnThisDay&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/2/newsid_3972000/3972361.stm|title=1979: Millions cheer as the Pope comes home|work=from &quot;On This Day, 2 Juni 1979,&quot;|publisher=BBC News|accessdate=2009-01-01 | date=2 Juni 1979}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Memory&quot;/&gt; On later trips to Polandi, he gave tacit support to the organization.&lt;ref name=&quot;Memory&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CBCNews&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Berlin Wall&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bottum&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Chronicle2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Gorbachev&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;OnThisDay&quot;/&gt;

Pia alitembelea nchi nyingi ambazo zilikuwa hazijawahi kufikiwa na Papa yeyote, kama vile [[Tanzania]] mwaka [[1990]]. While &lt;ref name=&quot;Mexico&quot;&gt;{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06E3D91038F933A05754C0A9649C8B63|title=Pope to Visit a Mexico Divided Over His Teachings |last=Thompson|first=Ginger|date=30 Julai 2002|work= The New York Times |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ireland&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4229807.stm|title=Irish remember 1979 Papal visit |date=2 Aprili 2005|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CatholicIreland&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.catholicireland.net/pages/index.php?nd=206&amp;art=569|title=The Pope’s visit to Ireland|publisher=CatholicIreland.net|accessdate=2009-01-01|archivedate=2012-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120307123117/http://www.catholicireland.net/pages/index.php?nd=206&amp;art=569}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UK Visit&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.popejohnpaulii.org.uk/|title=28 May 1982: Pope John Paul II becomes first pontiff to visit Britain|accessdate=2009-01-01|publisher=[http://www.catholic-ew.org.uk/ Bishops’ Conference of England and Wales]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UK Visit&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Abbott|first=Elizabeth|title=Haiti: The Duvalier Years|url=https://archive.org/details/haitiduvaliersth00abbo|publisher=McGraw Hill Book Company|year=1988|pages = [https://archive.org/details/haitiduvaliersth00abbo/page/260 260]–262|isbn=0-07-046029-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PopeEgypt&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/654651.stm|title=Pope pleads for harmony between faiths |date=24 Februari 2000|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PopeEgypt&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;PopeEgypt&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Egypt&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.coptic.net/public/news/2000-10-27.txt|title=Reception of His Holiness Catholicos Karekin II|date=27 Oktoba 2000|publisher=The Christian Coptic Orthodox Church Of Egypt|accessdate=2009-01-01|archivedate=2012-04-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120414211255/http://www.coptic.net/public/news/2000-10-27.txt}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NewYorkTimes3&quot;&gt;{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F02E2DA113BF932A1575AC0A9679C8B63|title=Pope to Leave for Kazakhstan and Armenia This Weekend |last=Henneberger|first=Melinda|date=21 Septemba 2001|work= The New York Times|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;

Tarehe [[13 Aprili]] [[1986]] alikuwa Papa wa kwanza kutembelea [[sinagogi]] (mjini Roma)&lt;ref name=&quot;OneAnother&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.blessingexhibit.org/|title=A Blessing to One Another - Pope John Paul II &amp; The Jewish People|publisher=2007,2009 A Blessing to One Another |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AIJAC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sacred&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sacred-destinations.com/italy/rome-great-synagogue.htm|title=''&quot;Great Synagogue, Rome&quot;''|accessdate=2009-01-01|publisher=2009 Sacred Destinations|archive-date=2019-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125100/http://www.sacred-destinations.com/italy/rome-great-synagogue|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/documents/catholic/johnpaulii/romesynagogue.htm|title=Boston College: ''&quot;Address at the Great Synagogue of Rome&quot;''|date=13 Aprili 1986|accessdate=2009-01-01|publisher=2009 The Trustees of Boston College|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611181904/http://www.bc.edu/research/cjl/meta-elements/texts/cjrelations/resources/documents/catholic/johnpaulii/romesynagogue.htm|archivedate=2008-06-11}}&lt;/ref&gt;
[[Picha:-Western Wall.jpg|thumb|[[Ukuta wa Maombolezo]] huko [[Yerusalemu]].]]
Mnamo Machi [[2000]], alipotembelea [[Yerusalemu]], akawa Papa wa kwanza kuhiji kwenye [[Ukuta wa Maombolezo]] alipoingiza ujumbe wake ndani ya ufa na kuomba msamaha kwa makosa dhidi ya Wayahudi.&lt;ref name=&quot;BBCIsrael&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ADL2006&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.adl.org/interfaith/JohnPaul_II_Visit.pdf|title=Pope John Paul II's Visit to Jordan, Israel and the Palestinian Authority: A Pilgrimage of Prayer, Hope and Reconciliation|last=Klenicki|first=Rabbi Leon|date=13 Aprili 2006|publisher=Anti-Defamation League|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130929184402/http://archive.adl.org/interfaith/JohnPaul_II_Visit.pdf|archivedate=2013-09-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ADL2006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;AIJAC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBCIsrael&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/26/newsid_4168000/4168803.stm|title=2000: Pope prays for Holocaust forgiveness|date=26 Machi 2000|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ADL2006&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LOT&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.polishculture-nyc.org/pope_exhibition.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021191718/http://www.polishculture-nyc.org/pope_exhibition.htm|archivedate=2007-10-21|title=A Blessing to One Another: Pope John Paul II and the Jewish People|publisher=2007,2009 A Blessing to One Another|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LOT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Online News&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.pbs.org/newshour/bb/religion/jan-june00/apology_3-13.html|title=Online News Hour - A Papal Apology|accessdate=2009-01-01|publisher=©1996-2009 MacNeil/Lehrer Productions.|archive-date=2013-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20131230232251/http://www.pbs.org/newshour/bb/religion/jan-june00/apology_3-13.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ADL2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.aijac.org.au/updates/Apr-05/040405.html#Article%202|title=Pope John Paul II: ‘An Appreciation: A Visionary Remembered’|last=Jacobson|first=Kenneth|date=2 Aprili 2005|publisher=Anti-Defamation League|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070904155150/http://aijac.org.au/updates/Apr-05/040405.html#Article%202|archivedate=2007-09-04}}&lt;/ref&gt;

Alikuwa pia Papa wa kwanza kuingia [[mskiti]]ni, ([[Damasko]], [[Syria]], mwaka [[2001]]).&lt;ref name=&quot;Mosque&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1316812.stm|title=Mosque visit crowns Pope's tour|last=Plett|first=Barbara|date= 7 Mei 2001|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mosque&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Damascus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.catholic-forum.com/saints/pope0264qr.htm|title=Pope John Paul II - Address at Omayyad Mosque of Damascus - 6 May 2001|publisher=The Catholic Community Forum and Liturgical Publications of St. Louis, Inc|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060630103927/http://www.catholic-forum.com/saints/pope0264qr.htm|archivedate=2006-06-30}}&lt;/ref&gt;

[[Picha:Wydrome2000.jpg|thumb|[[World Youth Day]] ni adhimisho la kimataifa kwa ajili ya vijana lililoanzishwa na Yohane Paulo II.]]
Tangu alipokuwa padri, Yohane Paulo II alikuwa na kipaji cha pekee cha kuvuta vijana&lt;ref name=&quot;Bonacci&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.catholiceducation.org/articles/catholic_stories/cs0127.html|title=The Pope of the Youth|last=Bonacci|first=Mary Beth|date=5 Mei 2005|work=Crisis Magazine|accessdate=2009-01-01|archivedate=2014-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140425011806/http://www.catholiceducation.org/articles/catholic_stories/cs0127.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bauman&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.catholicnewsagency.com/column.php?n=56|title=John Paul II: Pope of the Youth|last=Bauman|first=Michelle|date=2 Aprili 2006|publisher=Catholic News Agency|accessdate=2009-01-01|archivedate=2007-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070412155020/http://www.catholicnewsagency.com/column.php?n=56}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Bonacci&quot;/&gt; Kwa ajili yao mwaka [[1984]] alianzisha [[World Youth Day]] ili kuwakusanya kwa wiki moja kutoka duniani kote katika kuadhimisha imani kwa furaha.&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bonacci&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bauman&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bauman&quot;/&gt; Wakati wa Upapa wake aliadhimisha mara 19 siku kama hizo, mara jimboni Roma, mara kwingine kimataifa akikusanya hata vijana milioni kadhaa.

Baadaye alianzisha pia mkutano wa kimataifa wa familia (1994).&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;

Katika safari zake, Yohane Paulo II alikutana kwa makusudi mazima na viongozi wa dini na madhehebu&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Teoctist&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/08/02/obituaries/02teoctist.html|title=Patriarch Teoctist, 92, Romanian Who Held Out Hand to John Paul II, Dies|last=Brunwasser|first=Matthew|date=2 Agosti 2007|work= The New York Times|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;ref name=&quot;Macedonian&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hri.org/news/greek/mpa/2001/01-05-04_1.mpa.html|title=Macedonian Press Agency: News in English, 2001-05-04b|date=4 Mei 2001|publisher=The Macedonian Press Agency (Hellenic Resources Network)|accessdate=2009-01-01|archive-date=2014-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116081353/http://www.hri.org/news/greek/mpa/2001/01-05-04_1.mpa.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Associated&quot;&gt;{{cite web|url=http://directionstoorthodoxy.org/n/archbishop_christodoulos_of_athens_and_all_greece_falls_asleep_i.html|title=Archbishop Christodoulos of Athens|last=Stephanopoulos|first=Nikki|date=28 Januari 2008|publisher=2008,2009 [[Associated Press]]|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080305152451/http://directionstoorthodoxy.org/n/archbishop_christodoulos_of_athens_and_all_greece_falls_asleep_i.html|archivedate=2008-03-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kirby&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/4423095.stm|title=John Paul II and the Anglicans |last=Kirby |first=Alex|date=8 Aprili 2005|publisher=BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Atonement&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.atonementonline.com/intro.php|title=An Introduction to the Parish Our Lady of the Atonement Catholic Church|publisher=2006,2009 Our Lady of the Atonement|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090204083407/http://www.atonementonline.com/intro.php|archivedate=2009-02-04}}&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;[http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/travels/sub_index1989/trav_nord-europa_en.htm apostolic pilgrimage to Norway, Iceland, Finland, Denmark and Sweden 1-10 June 1989]&lt;/ref&gt;
mbalimbali ili kujenga ushirikiano.

Tarehe [[27 Oktoba]] [[1986]] alikusanya [[Assisi]] zaidi ya wawakilishi 120 wa dini na madhehebu kutoka dunia nzima kwa siku moja ya kufunga chakula na kusali kwa ajili ya amani.&lt;ref name=&quot;Pace preventiva&quot;&gt;[[Andrea Riccardi]]. ''La pace preventiva.'' [[Milan]]: San Paolo 2004.&lt;/ref&gt;
[[Picha:Dalai Lama.jpg|left|thumb|140px|[[Dalai Lama]] wa dini ya [[Buddha]] alikutana mara nane na Papa Yohane Paulo II.]]

=== Jaribio la kumuua ===
[[Picha:JohannesPaulII.jpg|thumb|right|Papa Yohane Paulo II.]]
Tarehe [[13 Mei]] [[1981]], [[Mehmet Ali Ağca]] alimfyatulia risasi&lt;ref name=&quot;Chronicle2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dziwisz75&quot;&gt;[[#Dziwisz75|Dziwisz, Bishop Stanisław]]: Conference 13 Mei 2001&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SanFrancisco&quot;&gt;{{cite news|title=The 1981 Assassination Attempt of Pope John Paul II, The Grey Wolves, and Turkish &amp; U.S. Government Intelligence Agencies|last=Lee|first=Martin A.|date=14 Mei 2001|publisher=2001, 2009 [http://www.sfbg.com/ San Francisco Bay Guardian]|pages=23, 25|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.upi.com/Audio/Year_in_Review/Events-of-1981/Pope-John-Paul-II-Assasination-Attempt/12311754163167-6/ 1981 Year in Review: Pope John Paul II Assassination Attempt]&lt;/ref&gt;. Ingawa alilenga vizuri na kumsababisha Papa apotewe na robo tatu za [[damu]] yake, baada ya saa tano za [[operesheni]] Yohane Paulo II alinusurika.&lt;ref name=&quot;TimeMag76&quot;&gt;[[#TimeMag76|Time Magazine: Pope Half Alive]]: 1982, Page 1&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TimeMag76&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Lo Scapolare del Carmelo'' Published by Shalom, 2005 ISBN 88-8404-081-7 page 6&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.helpfellowship.org/Pope_John_Paul_II.htm |title=HelpFellowship |publisher=HelpFellowship |date= |accessdate=2010-09-12 |archive-date=2005-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051217065951/http://www.helpfellowship.org/Pope_John_Paul_II.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Baadaye Papa alisema aliokolewa na [[Bikira Maria]] wa [[Fatima]].&lt;ref name=&quot;Chronicle2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dziwisz75&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bertone&quot;&gt;[[#Bertone69|Bertone, Tarcisio]]: 2009&lt;/ref&gt; Mwaka [[1983]] alimtembelea Mehmet Ali Ağca gerezani na kumsamehe. Nyuma yake dalili mbalimbali zilionyesha uwepo wa [[Urusi]] uliochukia siasa yake nchini Polandi dhidi ya Ukomunisti.&lt;ref name=&quot;Chronicle2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dziwisz75&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Retire2&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6288165.stm|title=Late Pope 'thought of retiring' |date=22 Januari 2007|work= BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;

Mwaka [[2000]], akiadhimisha [[Jubilei]] kuu, alipigania msamaha wa madeni ya nchi maskini.

Mwaka [[2003]] akawa pia mmojawapo kati ya watu waliopinga zaidi vita dhidi ya [[Iraq]]&lt;ref name=&quot;Memory&quot;/&gt;&lt;ref&gt;John Paul II, &quot;[http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/speeches/2003/january/documents/hf_jp-ii_spe_20030113_diplomatic-corps_en.html Address to the Diplomatic Corps],&quot; Vatican, 13 Januari 2003. 2007-02-07.&lt;/ref&gt;

[[Picha:PapstJPII20040922.jpg|thumb|Papa akiwa mgonjwa sana aliendelea na utume wake ([[22 Septemba]] [[2004]]).]]

Baada ya kuugua miaka [[ugonjwa wa Parkinson]] bila ya kuacha [[utume]] wake, mwaka [[2005]] alilazwa mara kadhaa katika [[Agostino Gemelli University Polyclinic]] ambapo hatimaye alifariki tarehe [[2 Aprili]]. Maneno yake ya mwisho yalikuwa, ''&quot;pozwólcie mi odejść do domu Ojca&quot;'', ''(&quot;Acheni nirudi nyumbani mwa Baba&quot;)''.&lt;ref&gt;[[#BBC71|BBC World News Channel]]: 2005, 'Cured' Pope returns to Vatican&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadioCanada&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cbc.ca/world/story/2005/04/01/pope-new050401.html|title=John Paul II near death: Vatican|date=2 Aprili 2005|publisher=CBC Radio Canada |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4399189.stm Frail Pope suffers heart failure],&quot; ''BBC News'', 1 Aprili 2005. Retrieved 2006-06-11.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBCLastWords&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4257994.stm|title=John Paul's last words revealed|date=18 Aprili 2005|publisher=2005-2009 [http://news.bbc.co.uk/ BBC News]|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBCLastWords&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[[#Vatican05|Navarro-Valls, Joaquin (2 Aprili 2005) - ''The Holy See'' 2005]]&lt;/ref&gt;

=== Kifo na mazishi ===
[[Picha:Crowd at Pope's Funeral.jpg|thumb|Umati ulioshiriki [[mazishi]] yake tarehe [[8 Aprili]] [[2005]].]]
[[Picha:Funeral St Peters.jpg|thumb|Picha nyingine ya mazishi.]]
[[Misa]] ya mazishi yake tarehe [[8 Aprili]] ilivunja rekodi ya washiriki na ya viongozi wa nchi waliohudhuria.&lt;ref name=&quot;MsnbcNews2&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/12083308/|title=Perhaps ‘Saint John Paul the Great?'|last=Weeke|first=Stephen|date=31 Machi 2006|publisher=2006-2009 [http://www.msnbc.msn.com/ msnbc World News]|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2005/WORLD/europe/04/08/pope.funeral/index.html|title=''&quot;Pope John Paul II buried in Vatican crypt-Millions around the world watch funeral&quot;''|accessdate=2009-01-01|publisher=2005,2009 CNN.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613162604/http://www.cnn.com/2005/WORLD/europe/04/08/pope.funeral/index.html|archivedate=2008-06-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Independent&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/europe/millions-mourn-pope-at-historys-largest-funeral-757246.html|title=The Independent: ''&quot;Millions mourn Pope at history's largest funeral&quot;''|accessdate=2009-01-01|publisher=2005,2009 Independent News and Media Limited|location=London|date=8 Aprili 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201121502/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/millions-mourn-pope-at-historys-largest-funeral-757246.html|archivedate=2008-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBCMiracle&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4428149.stm|title=City of Rome celebrates ‘miracle’|last=Holmes|first=Stephanie|date=9 Aprili 2005|work=BBC News|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNN&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MsnbcNews2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Independent&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BBCMiracle&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Beltway&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.outsidethebeltway.com/archives/pope_john_paul_ii_funeral/|title=''&quot;Pope John Paul II Funeral&quot;''|accessdate=2009-01-01|publisher=2005,2009 Outside the Beltway}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBCMiracle&quot;/&gt;

Kutokana na shangilio la ''&quot;Santo Subito!''&quot; (''&quot;Mtakatifu mara moja!&quot;'') lililotolewa na umati wakati wa mazishi,&lt;ref name=&quot;Moore1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MsnbcNews2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hollingshead &quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hooper1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2007/mar/29/catholicism.religion|title=Mystery nun the key to Pope John Paul II's case for Sainthood|last=Hooper|first=John|date=29 Machi 2007 |publisher=2007-2009 [[Guardian News and Media Limited]]|accessdate=2009-01-01 | location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4545585.stm|title=BBC News: ''‘On the fast track to Sainthood’'' |accessdate=2009-01-01|publisher=MMVIII BBC | date=13 Mei 2005 | first=Peter | last=Gould}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hope&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/faith/article5927046.ece |title=Hopes raised for Pope John Paul II's beatification -Times Online |publisher=timesonline.co.uk |accessdate=2009-01-01 |location=London |first=Richard |last=Owen |archivedate=2010-06-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100601012524/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/faith/article5927046.ece }}&lt;/ref&gt; [[Papa Benedikto XVI]] aliruhusu kesi ya kumtangaza mtakatifu iwahi kuanza.&lt;ref name=&quot;Hollingshead &quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hooper1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Canonisation&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/csaints/documents/rc_con_csaints_doc_20050509_rescritto-gpii_en.html|title=Response of His Holiness Benedict XVI for the examination of the cause for beatification and canonisation of the servant of God John Paul II|date=9 Mei 2005|work=Vatican News|publisher=2005-2009 ‘Libreria Editrice Vaticana’|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Metro&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.metrowestdailynews.com/homepage/x1864535984 |title=John Paul II on fast track for canonisation - Framingham, MA - The MetroWest Daily News |publisher=www.metrowestdailynews.com |accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ShortBio&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MsnbcNews2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Zenit3&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.zenit.org/article-13422?l=english|title=John Paul II's Cause for Beatification Opens in Vatican City|date=28 Juni 2005|work=ZENIT|publisher=Innovative Media, Inc.|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110607233645/http://www.zenit.org/article-13422?l=english|archivedate=2011-06-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kavanaugh&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.metrowestdailynews.com/homepage/x1864535984|title=John Paul II on 'fast track' for Canonisation|last=Kavanaugh|first=Jennifer|date=3 Aprili 2007|publisher=GateHouse Media, Inc.|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vicariato&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Homily-Blonie-Park&quot;&gt;{{cite web|title=900,000 gather for Mass with Pope Benedict|url=http://www.iht.com/articles/2006/05/28/news/web.0528pope.php|date=28 Mei 2006|accessdate=2009-01-01|work=International Herald Tribune|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131107042727/http://www.iht.com/articles/2006/05/28/news/web.0528pope.php|archivedate=2013-11-07}}&lt;/ref&gt;

Baada ya utafiti juu ya ushujaa wa maadili yake,&lt;ref name=&quot;abcNews&quot;&gt;{{cite web |url=http://blogs.abcnews.com/theworldnewser/2009/11/pope-john-paul-iis-sainthood-on-fast-track.html |title=Pope John Paul II's Sainthood on Fast Track - The World Newser |publisher=blogs.abcnews.com |accessdate=2009-11-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Catholic Culture&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.catholicculture.org/news/headlines/index.cfm?storyid=4630 |title=Catholic Culture : Latest Headlines : Beatification looms closer for John Paul II |publisher=www.catholicculture.org |accessdate=2009-11-18}}&lt;/ref&gt; juu ya maandishi yake na juu ya [[muujiza]] uliomtokea [[sista]] Marie Simon-Pierre wa [[Ufaransa]] kwa maombezi ya Papa,&lt;ref name=&quot;Hooper1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Vicariato&quot;&gt;[[#Vicariato70|Vicariato di Roma]]:A nun tells her story…. 2009&lt;/ref&gt; was reported to have experienced a &quot;complete and lasting cure after members of her community prayed for the intercession of Pope John Paul II&quot;.&lt;ref name=&quot;Moore1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MsnbcNews2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hooper1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ABC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1558425.htm|title=Vatican may have found Pope John Paul's ‘miracle’|date=31 Januari 2006|work=includes material from Agence France-Presse (AFP), APTN, Reuters, CNN and the BBC World Service|publisher=2007 [[Australian Broadcasting Corporation|ABC (Australia)]]|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211082939/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200601/s1558425.htm|archivedate=2007-12-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Trinity&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.catholicculture.org/news/features/index.cfm?recnum=42131|title=Miracle attributed to John Paul II involved Parkinson's disease|date=30 Januari 2006|work=Catholic World News (CWN)|publisher=2009 Trinity Communications|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NYTimes&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/03/30/world/europe/30vatican.html?_r=2&amp;oref=slogin|title=Nun Who Claims Cure by John Paul II Emerges to Make Her Case|date=30 Machi 2007|agency=Agence France-Presse |work=The New York Times|accessdate=2009-01-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Metro&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Vicariato&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Miracle&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.americancatholic.org/Features/JohnPaulII/JPIInun.asp|title=''French nun says life has changed since she was healed thanks to JPII''|accessdate=2009-01-01|publisher=2007,2009 Catholic News Service/U.S. Conference of Catholic Bishops|archivedate=2009-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090407012845/http://www.americancatholic.org/Features/JohnPaulII/JPIInun.asp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Willan&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.sundayherald.com/international/shinternational/display.var.1329693.0.no_more_shortcuts_on_pope_john_pauls_road_to_sainthood.php|title=No more shortcuts on Pope John Paul’s road to Sainthood|last=Willan|first=Philip|work=Sunday Herald|accessdate=2009-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070420220822/http://www.sundayherald.com/international/shinternational/display.var.1329693.0.no_more_shortcuts_on_pope_john_pauls_road_to_sainthood.php|archivedate=2007-04-20}}&lt;/ref&gt;Sista huyo alimuambia mwandishi Gerry Shaw:
&quot;Nilikuwa mgonjwa, sasa nimepona. Nimepona, lakini ni juu ya Kanisa kusema kama umetokea muujiza au la&quot;.&quot;&lt;ref name=&quot;Vicariato&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Miracle&quot;/&gt;

==Sala yake==
Ee Kristo, kichwa na mwokozi pekee,
uvute kwako viungo vyako vyote.

Uwaunganishe na kuwageuza katika upendo wako,
ili Kanisa ling’ae kwa ule uzuri upitao maumbile
unaodhihirishwa katika watakatifu wa kila wakati na taifa,
katika wafiadini, waungamadini, mabikira
na mashahidi wasiohesabika wa Injili!

Ee Yesu mtamu, Yesu mwema,
Yesu, mwana wa Maria!
Amina!

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]
*[[Orodha ya Mapapa]]

== Tanbihi ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
{{Marejeo|colwidth=30em}}
&lt;/div&gt;

==Marejeo ya Kiswahili==
* G. Marchessauli, Papa Anayevutia, T.E.C., Dar es Salaam, 1990 – ISBN 9976-67-041-9
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 325-329

== Marejeo ya lugha nyingine==
{{Refbegin}}
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
* {{Rejea kitabu|last=Berry|first=Jason|authorlink=Jason Berry|coauthors=Gerald Renner|title=Vows of Silence: The Abuse of Power in the Papacy of John Paul II|url=https://archive.org/details/vowsofsilenceabu00berr|publisher=Free Press|location=New York, London, Toronto, Sydney|year=2004|isbn=0-7432-4441-9}}
* {{Rejea kitabu|last=Davies|first=Norman|authorlink=Norman Davies|title=Rising '44: The Battle for Warsaw|url=https://archive.org/details/rising44battlefo00norm|publisher=Viking Penguin|location=80 Strand, London WC2R 0RL|year=2004|isbn=0-670-03284-0|accessdate=2009-01-01|ref=Davies72}}
* {{Rejea kitabu|last=[[Louis de Montfort|de Montfort]]|first=St. Louis-Marie Grignion|coauthors=Mark L. Jacobson (Translator)|title=True Devotion to Mary|publisher=[http://www.avetinepress.com/ Avetine Press] 1023 4th Avenue 204 San Diego, CA 92101|date=2007-2009|isbn=1-59330-470-6|accessdate=2009-01-01|ref=de Montfort73}}
* {{Rejea kitabu|last=Duffy|first=Eamon|authorlink=Eamon Duffy|title=Saints and Sinners, a History of the Popes|url=https://archive.org/details/00book1593273669|publisher=[http://www.yale.edu/ Yale University Press]|year=2006|edition=Third|isbn=0-300-11597-0|accessdate=2009-01-01|ref=Yale06}}
* {{Rejea kitabu |first1=Pope |last1=John Paul II|title=[[Memory and Identity|''Memory &amp; Identity'' - Personal Reflections]] |accessdate=2009-01-01|publisher=2006 Weidenfeld &amp; Nicolson |location=London |isbn=029785075X |year=2005|ref=Memory77}}
* {{Rejea kitabu|last=Maxwell-Stuart|first=P.G.|title=Chronicle of the Popes: Trying to Come Full Circle|url=https://archive.org/details/chronicleofpopes0000maxw|publisher=1997, 2006 Thames &amp; Hudson|location=London|year=2006|isbn=978-0-500-28608-6|accessdate=2009-01-01}}
* {{cite web|url=http://www.indianchristianity.com/html/menachery/html/GeorgeMenachery.htm|title=John Paul II Election Surprises|last=Menachery|first=Prof. George|date=11 Novemba 1978|accessdate=2009-01-01}}
* {{Rejea kitabu|last=Meissen|first=Randall|title=Living Miracles: The Spiritual Sons of John Paul the Great|url=http://www.amazon.com/Living-Miracles-Spiritual-Sons-Great/dp/1933271272|publisher=Mission Network|location=Alpharetta, Ga.|year=2011|isbn=978-1933271279}}
* {{Rejea kitabu|url=http://www.vatican.va/gpII/bulletin/B0183-XX.01.pdf|title=Il Santo Padre è deceduto questa sera alle ore 21.37 nel Suo appartamento privato|accessdate=2009-01-01|author=Navarro-Valls, Joaquin|date=2 Aprili 2005|publisher=''‘The Holy Father passed away at 9:37 this evening in his private apartment.’'' 2005-2009 [http://www.vatican.va/ The Holy See]|language=Italian|ref=Vatican05}}
* {{Rejea kitabu|last=O'Connor|first=Garry|title=Universal Father: A Life of Pope John Paul II|publisher=2005 [http://www.bloomsbury.com/ Bloomsbury Publishing]|location=36 Soho Square, London|isbn=0747582416|url=http://www.bloomsbury.com/garryoconnor|accessdate=2009-01-01|year=2006|archive-date=2012-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120214121842/http://www.bloomsbury.com/garryoconnor|dead-url=yes}}
* {{Rejea kitabu|last1=Renehan|first1=Edward|authorlink1=Edward Renehan|last2=Schlesinger|first2=Arthur Meier (INT)|title=Pope John Paul II|url=http://books.google.com/?id=OT1oHAAACAAJ|accessdate=25 Februari 2010|date=Novemba 2006|publisher=Chelsea House|isbn=9780791092279|ref=Renehan69}}
* {{Rejea kitabu|last=Stanley|first=George E|title=Pope John Paul II: Young Man of the Church|url=http://books.google.com/?id=SD1OPgAACAAJ|accessdate=25 Februari 2010|date=Januari 2007|publisher=Fitzgerald Books|isbn=9781424217328|ref=Stanley69}}
* {{Rejea kitabu |last1=Stourton |first1=Edward |authorlink1=Edward Stourton (journalist) |title=John Paul II: Man of History |url=https://archive.org/details/johnpauliimanofh0000stou |publisher=Hodder &amp; Stoughton |location=London |isbn=0340908165 |accessdate=2009-01-01 |ref=Stourton03 |year=2006 }}
* {{Rejea kitabu|last=Szulc|first=Tadeusz|authorlink=Tad Szulc |title=Pope John Paul II: The Biography|publisher=2007 Simon &amp; Schuster Adult Publishing Group|location=London|isbn=9781416588863|accessdate=2009-01-01}}
* {{Rejea kitabu|author=The Poynter Institute|authorlink=Poynter Institute|title=Pope John Paul II: 18 May 1920 - 2 April 2005|url=http://books.google.com/?id=pXGMNrE015IC|accessdate=25 Februari 2010|edition=First|date=1 Mei 2005|publisher=Andrews McMeel Publishing|location=[[St. Petersburg, Florida]]|isbn=9780740751103|ref=Poynter69}}
* {{Rejea kitabu|last=Weigel|first=George|authorlink=George Weigel|title=Witness to Hope|publisher=[http://www.harpercollins.com/ HarperCollins Publishers]|location=10 East 53rd Street, New York, NY|year=2001|isbn=0-06-018793-X|accessdate=2009-01-01|ref=Weigel02}}
* {{Rejea kitabu|last=Wojtyła|first=Karol|title=Love and Responsibility|publisher=[[William Collins (publisher)|William Collins Sons &amp; Co. Ltd.]]|location=London|isbn=0-89870-445-6|url=http://www.ignatius.com/ViewProduct.aspx?SID=1&amp;Product_ID=450&amp;AFID=12&amp;|accessdate=2009-01-01|ref=Wojtyła69|archive-date=2009-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20090211000919/http://www.ignatius.com/ViewProduct.aspx?SID=1&amp;Product_ID=450&amp;AFID=12&amp;|dead-url=yes}}
* {{Rejea kitabu|last=Yallop|first=David|title=The Power and the Glory|publisher=Constable &amp; Robinson Ltd|location=162 Fulham Palace Road, London|isbn=978-1-84529-673-5|url=http://www.constablerobinson.com/|accessdate=2009-01-01|year=2007}}
{{Refend}}
&lt;/div&gt;

== Viungo vya nje ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
{| cellpadding=&quot;10&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
|
* [http://www.vatican.va/ Vatican: the Holy See]
* [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/index.htm The Holy See - The Holy Father - John Paul II]
* [http://www.johnpaulii.va/en/ A tribute to John Paul II in the occasion of his beatification] {{Wayback|url=http://www.johnpaulii.va/en/ |date=20120306205748 }}
* [http://www.hramiechoffman.com/preview/ 'Lolek, The Boy Who Became Pope John Paul II'] {{Wayback|url=http://www.hramiechoffman.com/preview/ |date=20110712224650 }}
* [http://www.ratzingerfanclub.com/JPII/tributes.html Link to collected tributes, writings and commentary on John Paul II]
* [http://www.indianchristianity.com/html/Books%207.htm Electing a new Pope: The Conclave and all that]
* [http://www.papiez-pl.com/ John Paul II Karol Wojtyła Papiez z Polski] {{Wayback|url=http://www.papiez-pl.com/ |date=20170616163756 }}
* [http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=203665 Pope John Paul II to achieve sainthood]
* [http://apps.detnews.com/apps/history/index.php?id=40 John Paul II's Visit to Detroit, Michigan] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121206044952/http://apps.detnews.com/apps/history/index.php?id=40 |date=2012-12-06 }}
||
* [http://www.time.com/time/covers/0,16641,19781030,00.html Pope John Paul II, ''Time'' Magazine, 30 October 1978] {{Wayback|url=http://www.time.com/time/covers/0,16641,19781030,00.html |date=20110120225335 }}
* [http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT197.HTM John Paul II: text, concordances and frequency list]
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/01_01_1978-2005-_Ioannes_Paulus_II.html John Paul II's Multilingual Opera Omnia]
* [http://www.saintpetersbasilica.org/Grottoes/JPII/Tomb%20of%20John%20Paul%20II.htm Tomb of John Paul II]
* [http://www.watykan.ovh.org/ Pope John Paul II Karol Wojtyła and Benedict XVI] {{Wayback|url=http://www.watykan.ovh.org/ |date=20110419005851 }}
* [http://www.jpost.com/Headlines/Article.aspx?id=203851 Pope is joyous about beatifying John Paul II]
* [http://www.vicariatusurbis.org/Beatificazione/English/HomePage.htm Cause for the Beatification and Canonisation of John Paul II] {{Wayback|url=http://www.vicariatusurbis.org/Beatificazione/English/HomePage.htm |date=20091230032224 }}
* {{dmoz|Society/Religion_and_Spirituality/Christianity/Denominations/Catholicism/Popes/J/John_Paul_II/}}
* [https://trzeciapielgrzymka.ipn.gov.pl/jp2/introduction/676,Introduction.html Third pilgrimage of John Paul II to Polandi], Institute of National Remembrance 
|}&lt;/div&gt;
{{Mapapa}}
{{DEFAULTSORT:Yohane Paulo II}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1920]]
[[Jamii:Waliofariki 2005]]
[[Jamii:Mapapa]]
[[Jamii:Papa Yohane Paulo II]]
[[Jamii:Watakatifu wa Polandi]]
[[Jamii:Mapapa wa Karne ya 21]]</text>
      <sha1>jri96i3n9qggpw3j55m0pu579jg96k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amri Kumi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13462</id>
    <revision>
      <id>1607097</id>
      <parentid>1580237</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13943" sha1="p72b0t0tfo5i1l16s5af2xurrhmu8lu" xml:space="preserve">[[Picha:10 Gebote (Lucas Cranach d A).jpg|thumb|350px|Amri 10 - taswira ya [[Lucas Cranach Mzee]].]]
'''Amri Kumi''' ni orodha ya [[amri]] kuu za [[Mungu]] katika [[Biblia]]. Za kwanza zinamhusu Mwenyezi Mungu mwenyewe, na zile zinazofuata mpaka mwisho zinahusu jirani, yaani [[binadamu]] wengine kuanzia [[wazazi]].

Toleo la awali linapatikana katika [[kitabu]] cha [[Kutoka (Biblia)|Kutoka]] 20:1-17. Toleo la pili liko katika [[Kumbukumbu la Torati]] 5:1-21.
 
Amri hizi ni sehemu ya [[Torati]] ya [[Uyahudi|Kiyahudi]] na kukubaliwa pia na [[Ukristo|Wakristo]] walio wengi kama amri zinazowahusu wao pia, tena wanaziona kuwa kimsingi zinawadai [[watu]] wote. 

Hata hivyo [[wafuasi]] wa [[Yesu Kristo]] wanazishika kadiri ya utimilifu wake ulioletwa naye kama [[Agano Jipya]]. Mifano ya ukamilisho huo ni mafundisho ya [[Yesu]] katika [[Injili ya Mathayo]] 5:17-48.

== Maneno ya Amri Kumi ==
Maneno yanayojulikana kama “Amri Kumi” yanapatikana katika vitabu vya Biblia &quot;[[Kutoka (Biblia)|Kutoka]]&quot; na &quot;[[Kumbukumbu la Sheria|Kumbukumbu la Torati]]&quot;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Kitabu cha Kutoka 20:2–17''' 
!'''Kitabu cha Kumbukumbu la Torati 5:6–21'''
|-
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;padding:0.5em&quot; width=33% |2. Mimi ni BWANA, Mungu wako, niliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa.&lt;br /&gt;
3. Usiwe na miungu mingine ila mimi.&lt;br /&gt;
4. Usijifanyie sanamu ya kuchonga, wala mfano wa kitu cho chote kilicho juu mbinguni, wala kilicho chini duniani, wala kilicho majini chini ya dunia. 5. Usivisujudie wala kuvitumikia; kwa kuwa mimi. BWANA Mungu wako, ni Mungu wenye wivu; nawapatiliza wana maovu ya baba zao, hata kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao, 6. nami nawarehemu maelfu elfu wanipendao, na kuzishika amri zangu.&lt;br /&gt;
7. Usilitaje bure jina la BWANA hatamhesabiwa kuwa hana hatia mtu alitajaye jina lake bure.&lt;br /&gt;
8. Ikumbuke siku ya sabato uitakase. 9. Siku sita fanya kazi, utende mambo yako yote; 10. lakini siku ya saba ni sabato ya BWANA, Mungu wako, siku hiyo usifanye kazi yo yote, wewe, wala mwana wako, wala binti yako, wala mtumwa wako, wala mjakazi wako, wala mnyama wako wa kufuga, wala mgeni aliye ndani ya mlango yako. 11. Maana kwa siku sita BWANA alifanya mbingu, na nchi, na bahari, na vyote vilivyomo akastarehe siku ya saba; kwa hiyo BWANA akaibarikia siku ya sabato akaitakasa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
12. Waheshimu baba yako na mama yako; siku zako zipate kuwa nyingi katika nchi upewayo na BWANA, Mungu wako.&lt;br /&gt;
13. Usiue.&lt;br /&gt;
14. Usizini.&lt;br /&gt;
15. Usiibe.&lt;br /&gt;
16. Usishuhudie jirani yako uongo.&lt;br /&gt;
17. Usiitamani nyumba ya jirani yako; wala mke wake, wala mtumwa wake, wala mjakazi wake, wala ng'ombe wake, wala punda wake, wala cho chote alicho nacho jirani yako. 

| valign=&quot;top&quot; style=&quot;padding:0.5em&quot; width=33% |6. Mimi ni Bwana, Mungu wako, niliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa. &lt;br /&gt;
7. Usiwe na miungu mingine ila mimi. &lt;br /&gt;
8. Usijifanyie sanamu ya kuchonga, mfano wa kitu cho chote kilicho juu mbinguni, au kilicho chini duniani, au kilicho majini chini ya nchi. 
9. Usivisujudie wala kuvitumikia; kwa kuwa mimi Bwana, Mungu wako, ni Mungu mwenye wivu, nawapatiliza wana uovu wa baba zao; hata kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao,
10. nami nawarehemu maelfu elfu wanipendao, na kuzishika amri zangu.&lt;br /&gt;
11. Usilitaje bure Jina la Bwana, Mungu wako; maana Bwana hatamhesabia kuwa hana hatia, mtu alitajaye jina lake bure. &lt;br /&gt;
12. Ishike siku ya Sabato uitakase, kama Bwana, Mungu wako, alivyokuamuru. 
13. Siku sita fanya kazi, utende mambo yako yote; 
14. lakini siku ya saba ni Sabato ya Bwana, Mungu wako; siku hiyo usifanye kazi yo yote, wewe, wala mwanao, wala binti yako, wala mtumwa wako, wala mjakazi wako, wala ng'ombe wako, wala punda wako, wala mnyama wako ye yote, wala mgeni aliye ndani ya malango yako, ili mtumwa wako na mjakazi wako wapumzike vile vile kama wewe. 
15. Nawe utakumbuka ya kuwa wewe ulikuwa mtumwa katika nchi ya Misri, na ya kuwa Bwana, Mungu wako, alikutoa huko kwa mkono wenye nguvu, na mkono ulionyoshwa; kwa sababu hiyo Bwana, Mungu wako, alikuamuru uishike sabato. &lt;br /&gt;
16. Waheshimu baba yako na mama yako; kama Bwana, Mungu wako, alivyokuamuru, siku zako zipate kuzidi, nawe upate kufanikiwa katika nchi upewayo na Bwana, Mungu wako. &lt;br /&gt;
17. Usiue. &lt;br /&gt;
18. Wala usizini. &lt;br /&gt;
19. Wala usiibe. &lt;br /&gt;
20. Wala usimshuhudie jirani yako uongo. &lt;br /&gt;
21. Wala usimtamani mke wa jirani yako; wala usiitamani nyumba ya jirani yako, wala shamba lake, wala mtumwa wake, wala mjakazi wake, wala ng'ombe wake, wala punda wake, wala kitu cho chote alicho nacho jirani yako.
|}
[[Picha:Decalogue parchment by Jekuthiel Sofer 1768.jpg|thumb|200px|Amri Kumi kwa maandishi ya [[Kiebrania]] katika [[sinagogi]] la [[Amsterdam]].]]

== Mpangilio wa Amri Kumi ==
Maneno katika Kutoka 20 huwa na amri mbalimbali. Namba [[kumi]] ni [[hesabu]] iliyotiwa baadaye katika orodha hii, haikuwa nia asili kuwa na amri “10” kamili. Ila tu wakati wa Biblia ilikuwa kawaida tayari kuziita &quot;amri 10&quot;, lakini bila kuonyesha [[namba]] au mpangilio katika maneno ya Biblia yenyewe.

Hali hii ilisababisha tofauti ndogo katika [[hesabu]] ya amri hizi kati ya [[mapokeo]] ya [[madhehebu]] mbalimbali. Tofauti kuu ni kati ya Wayahudi wakifuatwa na Wakristo mbalimbali kwa upande mmoja na [[Wakatoliki]] pamoja na [[Walutheri]] na [[Wamoravian]] kwa upande mwingine kuhusu kutokuwa na [[sanamu]] za kuchonga. Tangu [[Agostino wa Hippo]] Wakatoliki walijumlisha sehemu kuhusu kutoabudu sanamu za kuchongwa pamoja na amri ya kutokuwa na [[miungu]] mingine. Kwa kufikia namba [[kumi]] Agostino aligawa sehemu ya mwisho kuwa amri [[mbili]]. [[Martin Luther]] alimfuata Agostino lakini [[Wareformed]] waliona mpangilio tofauti wakaihesabu kama amri ya pekee.

&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ''Mpangilio wa Amri Kumi katika dini/madhehebu mbalimbali''
! align=&quot;left&quot; | Amri
! width=&quot;80&quot; | [[Wayahudi]]
! width=&quot;80&quot; | [[Waanglikana]], [[Wareformed]] na wengineo
! width=&quot;80&quot; | [[Waorthodoksi]]
! width=&quot;80&quot; | [[Kanisa Katoliki|Wakatoliki]], [[Walutheri]], [[Wamoravian]]
|-
|Mimi ni Bwana Mungu wako
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | (utangulizi)
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 1
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | 1
|-
| Usiwe na miungu mingine ila mimi
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 2
| align=&quot;center&quot; | 1
|-
| Usijifanyie sanamu ya kuchonga
| align=&quot;center&quot; | 2
| align=&quot;center&quot; | 2
|-
| Usilitaje bure jina la Bwana 
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 2
|-
|Ikumbuke siku ya sabato uitakase
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 3
|-
|Waheshimu baba yako na mama yako
| align=&quot;center&quot; | 5
| align=&quot;center&quot; | 5
| align=&quot;center&quot; | 5
| align=&quot;center&quot; | 4
|-
|Usiue
| align=&quot;center&quot; | 6
| align=&quot;center&quot; | 6
| align=&quot;center&quot; | 6
| align=&quot;center&quot; | 5
|-
|Usizini
| align=&quot;center&quot; | 7
| align=&quot;center&quot; | 7
| align=&quot;center&quot; | 7
| align=&quot;center&quot; | 6
|-
|Usiibe
| align=&quot;center&quot; | 8
| align=&quot;center&quot; | 8
| align=&quot;center&quot; | 8
| align=&quot;center&quot; | 7
|-
|Usishuhudie jirani yako uongo
| align=&quot;center&quot; | 9
| align=&quot;center&quot; | 9
| align=&quot;center&quot; | 9
| align=&quot;center&quot; | 8
|-
|Usiitamani nyumba ya jirani yako&lt;br /&gt;Usitamani mke wake
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 10
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 10
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 10
| align=&quot;center&quot; | 9
|-
|Usiitamani cho chote alicho nacho jirani yako
| align=&quot;center&quot; | 10
|}
&lt;/center&gt;

==Amri Kumi katika Ukristo==
[[Faili:Tablets of the Ten Commandments in The Ten Commandments trailer 2.jpg|thumb|Vibao vyenye amri kumi za Mungu]]
Katika Ukristo, amri za Mungu alizopewa [[Musa]] zinatazamiwa kutekelezwa chini ya uongozi wa [[Roho Mtakatifu]], anayeweka wafuasi wa Yesu huru kutoka utumwa wa sheria, kwa sababu ni masharti ya [[upendo]] yaliyodaiwa na [[Yesu]] pia. “Ninyi, ndugu, mliitwa mpate uhuru; lakini uhuru wenu usiwe sababu ya kuufuata mwili, bali tumikianeni kwa upendo. Maana torati yote imetimilika katika neno moja, nalo ni hili: Umpende jirani yako kama nafsi yako” ([[Gal]] 5:13-14). “Katika hili twajua kwamba twawapenda watoto wa Mungu: tumpendapo Mungu, na kuzishika amri zake. Kwa maana huku ndiko kumpenda Mungu, kwamba tuzishike amri zake; wala amri zake si nzito” ([[1Yoh]] 5:2-3).

Yesu alidai wafuasi wake washike amri za Mungu ili waufikie [[uzima wa milele]]. “Tazama, mtu mmoja alimwendea akamwambia, ‘Mwalimu, nitende jambo gani jema, ili nipate uzima wa milele?’ Akamwambia, ‘Kwani kuniuliza habari ya wema? Aliye mwema ni mmoja. Lakini ukitaka kuingia katika uzima, zishike amri’. Akamwambia, ‘Zipi?’ Yesu akasema, ‘Ni hizi: Usiue, usizini, usiibe, usishuhudie uongo, waheshimu baba yako na mama yako, na, mpende jirani yako kama nafsi yako” ([[Math]] 19:16-19).

Bila kushika amri hizo mtu hawezi kutukuzwa mbinguni kwa sababu anaonyesha hajali vya kutosha [[uhai]], [[utakatifu]] wa [[ndoa]], [[mali]] ya [[watu]], [[ukweli]], [[heshima]] kwa wakubwa na upendo kwa watu kwa jumla. Kupuuzia [[tunu]] hizo muhimu ni kumpuuzia [[Muumba]] aliyeziweka ziongoze wote [[Maisha|maishani]]. “Ee Israeli, tu heri sisi, maana mambo yampendezayo Mungu yamejulishwa kwetu” ([[Bar]] 4:4). “Au hamjui ya kuwa wadhalimu hawataurithi ufalme wa Mungu? Msidanganyike; waasherati hawataurithi ufalme wa Mungu, wala waabudu sanamu, wala wazinzi, wala wafiraji, wala walawiti, wala wevi, wala watamanio, wala walevi, wala watukanaji, wala wanyang’anyi” ([[1Kor]] 6:9-10). “Maana neno hili mnalijua hakika, ya kwamba hakuna mwasherati, wala mchafu, wala mwenye tamaa, ndiye mwabudu sanamu, aliye na urithi katika ufalme wa Kristo na Mungu” ([[Ef]] 5:5).

Injili haitaji amri zinazohusu [[ibada]] kwa Mungu kwa sababu Yesu aliona haja ya kusisitiza zile zinazohusu jirani, na kwa sababu hakutaka hizo za kwanza zifuatwe na [[Kanisa]] lake kama [[Wayahudi]] wanavyofanya. “Livunjeni hekalu hili, nami katika siku tatu nitalisimamisha... Wayahudi walizidi kutaka kumwua, kwa kuwa hakuivunja sabato tu, bali pamoja na hayo alimwita Mungu Baba yake, akijifanya sawa na Mungu” ([[Yoh]] 2:19; 5:18). “Mwana wa Adamu ndiye Bwana wa sabato pia” ([[Mk]] 2:28). “Basi, mtu asiwahukumu ninyi katika vyakula au vinywaji, au kwa sababu ya sikukuu au mwandamo wa mwezi, au sabato; mambo hayo ni kivuli cha mambo yajayo; bali mwili ni wa Kristo” ([[Kol]] 2:16-17). “Basi, torati, kwa kuwa ni kivuli cha mema yatakayokuwa, wala si sura yenyewe ya mambo hayo, kwa dhabihu zilezile wanazozitoa kila mwaka daima, haiwezi wakati wowote kuwakamilisha wakaribiao... Lakini msisahau kutenda mema na kushirikiana, maana sadaka kama hizi ndizo zimpendezazo Mungu” ([[Eb]] 10:1; 13:16).

==Marejeo ya Kiswahili==
* BENEZET BUJO, Je, bado tunahitaji amri kumi za Mungu? - St. Paul Publications Africa - Alba, 1987

==Marejeo ya lugha nyingine==
* {{Cite book|last=Aaron |first=David H |year=2006 |title=Etched in Stone: The Emergence of the Decalogue |publisher=Continuum |isbn=0-567-02791-0}}
* {{Cite book|last=Abdrushin |year=2009 |title=The Ten Commandments of God and the Lord's Prayer |url=https://archive.org/details/tencommandmentso0000abdr |publisher=Grail Foundation Press |isbn=1-57461-004-X}} http://the10com.org/index.html {{Wayback|url=http://the10com.org/index.html |date=20100523082204 }}
* {{citation | last = Barenboim | first = Peter | year = 2005 | title = Biblical Roots of Separation of Powers | place = Moscow | publisher = Letny Sad | ISBN = 5-94381-123-0 | url = http://lccn.loc.gov/2006400578}}.
* {{Cite book|last=Freedman |first=David Noel |authorlink=David Noel Freedman |year=2000 |title=The Nine Commandments. Uncovering a Hidden Pattern of Crime and Punishment in the Hebrew Bible |url=https://archive.org/details/ninecommandments00free |publisher=Doubleday |isbn=0-385-49986-8}}
* {{Cite book|last=Friedman |first=Richard Elliott |authorlink=Richard Elliott Friedman |year=1987 |title= Who Wrote the Bible? |url=https://archive.org/details/whowrotebible0000frie |publisher=Prentice Hall |location=Englewood Cliffs, NJ |isbn=0-671-63161-6}}
* {{Cite book|last=Hazony |first=David |authorlink=David Hazony |year=2010 |title=The Ten Commandments: How Our Most Ancient Moral Text Can Renew Modern Life |url=https://archive.org/details/tencommandmentsh0000hazo |publisher=Scribner |location=New York |isbn=1-4165-6235-4}}
* {{Cite book|last=Kaufmann |first=Yehezkel |authorlink=Yehezkel Kaufmann |year=1960 |others=trans. Moshe Greenberg |title=The Religion of Israel, From Its Beginnings To the Babylonian Exile |url=https://archive.org/details/religionofisrael0000kauf |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago}}
* {{Cite book|last=Kuntz |first=Paul Grimley |year=2004 |title=The Ten Commandments in History: Mosaic Paradigms for a Well-Ordered Society |url=https://archive.org/details/tencommandmentsi0000kunt | publisher= Wm B Eerdmans Publishing, Emory University Studies in Law and Religion | isbn= 0-8028-2660-1}}
* {{Cite book|last=Mendenhall |first= George E |authorlink= George E. Mendenhall |year= 2001 |title= Ancient Israel's Faith and History: An Introduction To the Bible In Context |url=https://archive.org/details/ancientisraelsfa0000mend |publisher=Westminster John Knox Press |location=Louisville |isbn= 0-664-22313-3}}
* {{Cite book|last= Mendenhall |first= George E|year= 1973 |title= The Tenth Generation: The Origins of the Biblical Tradition |url= https://archive.org/details/tenthgenerationo0000mend |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore |isbn=0-8018-1267-4}}

== Viungo vya nje ==
* [http://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/command.htm Ulinganishaji wa matoleo ya Amri Kumi katika [[Katekisimu ya Kanisa Katoliki]], tafsiri ya [[Kiingereza]], katika [[tovuti]] ya [[Vatikani]]. Katika kurasa zinazofuata kuna ufafanuzi mrefu wa amri hizo kwa jumla na mojamoja]

[[Jamii:Maadili]]
[[Jamii:Biblia]]
[[Jamii:Uyahudi]]
[[Jamii:Ukristo]]</text>
      <sha1>p72b0t0tfo5i1l16s5af2xurrhmu8lu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607139</id>
      <parentid>1607097</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:46:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14071" sha1="brubyrao2mrmjgtq5q6rianjii3lzbg" xml:space="preserve">[[Picha:10 Gebote (Lucas Cranach d A).jpg|thumb|350px|Amri 10 - taswira ya [[Lucas Cranach Mzee]].]]
'''Amri Kumi''' ni orodha ya [[amri]] kuu za [[Mungu]] katika [[Biblia]]. Za kwanza zinamhusu Mwenyezi Mungu mwenyewe, na zile zinazofuata mpaka mwisho zinahusu jirani, yaani [[binadamu]] wengine kuanzia [[wazazi]].

Toleo la awali linapatikana katika [[kitabu]] cha [[Kutoka (Biblia)|Kutoka]] 20:1-17. Toleo la pili liko katika [[Kumbukumbu la Torati]] 5:1-21.
 
Amri hizi ni sehemu ya [[Torati]] ya [[Uyahudi|Kiyahudi]] na kukubaliwa pia na [[Ukristo|Wakristo]] walio wengi kama amri zinazowahusu wao pia, tena wanaziona kuwa kimsingi zinawadai [[watu]] wote. 

Hata hivyo [[wafuasi]] wa [[Yesu Kristo]] wanazishika kadiri ya utimilifu wake ulioletwa naye kama [[Agano Jipya]]. Mifano ya ukamilisho huo ni mafundisho ya [[Yesu]] katika [[Injili ya Mathayo]] 5:17-48.

== Maneno ya Amri Kumi ==
Maneno yanayojulikana kama “Amri Kumi” yanapatikana katika vitabu vya Biblia &quot;[[Kutoka (Biblia)|Kutoka]]&quot; na &quot;[[Kumbukumbu la Sheria|Kumbukumbu la Torati]]&quot;. 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Kitabu cha Kutoka 20:2–17''' 
!'''Kitabu cha Kumbukumbu la Torati 5:6–21'''
|-
| valign=&quot;top&quot; style=&quot;padding:0.5em&quot; width=33% |2. Mimi ni BWANA, Mungu wako, niliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa.&lt;br /&gt;
3. Usiwe na miungu mingine ila mimi.&lt;br /&gt;
4. Usijifanyie sanamu ya kuchonga, wala mfano wa kitu cho chote kilicho juu mbinguni, wala kilicho chini duniani, wala kilicho majini chini ya dunia. 5. Usivisujudie wala kuvitumikia; kwa kuwa mimi. BWANA Mungu wako, ni Mungu wenye wivu; nawapatiliza wana maovu ya baba zao, hata kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao, 6. nami nawarehemu maelfu elfu wanipendao, na kuzishika amri zangu.&lt;br /&gt;
7. Usilitaje bure jina la BWANA hatamhesabiwa kuwa hana hatia mtu alitajaye jina lake bure.&lt;br /&gt;
8. Ikumbuke siku ya sabato uitakase. 9. Siku sita fanya kazi, utende mambo yako yote; 10. lakini siku ya saba ni sabato ya BWANA, Mungu wako, siku hiyo usifanye kazi yo yote, wewe, wala mwana wako, wala binti yako, wala mtumwa wako, wala mjakazi wako, wala mnyama wako wa kufuga, wala mgeni aliye ndani ya mlango yako. 11. Maana kwa siku sita BWANA alifanya mbingu, na nchi, na bahari, na vyote vilivyomo akastarehe siku ya saba; kwa hiyo BWANA akaibarikia siku ya sabato akaitakasa.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;
12. Waheshimu baba yako na mama yako; siku zako zipate kuwa nyingi katika nchi upewayo na BWANA, Mungu wako.&lt;br /&gt;
13. Usiue.&lt;br /&gt;
14. Usizini.&lt;br /&gt;
15. Usiibe.&lt;br /&gt;
16. Usishuhudie jirani yako uongo.&lt;br /&gt;
17. Usiitamani nyumba ya jirani yako; wala mke wake, wala mtumwa wake, wala mjakazi wake, wala ng'ombe wake, wala punda wake, wala cho chote alicho nacho jirani yako. 

| valign=&quot;top&quot; style=&quot;padding:0.5em&quot; width=33% |6. Mimi ni Bwana, Mungu wako, niliyekutoa katika nchi ya Misri, katika nyumba ya utumwa. &lt;br /&gt;
7. Usiwe na miungu mingine ila mimi. &lt;br /&gt;
8. Usijifanyie sanamu ya kuchonga, mfano wa kitu cho chote kilicho juu mbinguni, au kilicho chini duniani, au kilicho majini chini ya nchi. 
9. Usivisujudie wala kuvitumikia; kwa kuwa mimi Bwana, Mungu wako, ni Mungu mwenye wivu, nawapatiliza wana uovu wa baba zao; hata kizazi cha tatu na cha nne cha wanichukiao,
10. nami nawarehemu maelfu elfu wanipendao, na kuzishika amri zangu.&lt;br /&gt;
11. Usilitaje bure Jina la Bwana, Mungu wako; maana Bwana hatamhesabia kuwa hana hatia, mtu alitajaye jina lake bure. &lt;br /&gt;
12. Ishike siku ya Sabato uitakase, kama Bwana, Mungu wako, alivyokuamuru. 
13. Siku sita fanya kazi, utende mambo yako yote; 
14. lakini siku ya saba ni Sabato ya Bwana, Mungu wako; siku hiyo usifanye kazi yo yote, wewe, wala mwanao, wala binti yako, wala mtumwa wako, wala mjakazi wako, wala ng'ombe wako, wala punda wako, wala mnyama wako ye yote, wala mgeni aliye ndani ya malango yako, ili mtumwa wako na mjakazi wako wapumzike vile vile kama wewe. 
15. Nawe utakumbuka ya kuwa wewe ulikuwa mtumwa katika nchi ya Misri, na ya kuwa Bwana, Mungu wako, alikutoa huko kwa mkono wenye nguvu, na mkono ulionyoshwa; kwa sababu hiyo Bwana, Mungu wako, alikuamuru uishike sabato. &lt;br /&gt;
16. Waheshimu baba yako na mama yako; kama Bwana, Mungu wako, alivyokuamuru, siku zako zipate kuzidi, nawe upate kufanikiwa katika nchi upewayo na Bwana, Mungu wako. &lt;br /&gt;
17. Usiue. &lt;br /&gt;
18. Wala usizini. &lt;br /&gt;
19. Wala usiibe. &lt;br /&gt;
20. Wala usimshuhudie jirani yako uongo. &lt;br /&gt;
21. Wala usimtamani mke wa jirani yako; wala usiitamani nyumba ya jirani yako, wala shamba lake, wala mtumwa wake, wala mjakazi wake, wala ng'ombe wake, wala punda wake, wala kitu cho chote alicho nacho jirani yako.
|}
[[Picha:Decalogue parchment by Jekuthiel Sofer 1768.jpg|thumb|200px|Amri Kumi kwa maandishi ya [[Kiebrania]] katika [[sinagogi]] la [[Amsterdam]].]]

== Mpangilio wa Amri Kumi ==
Maneno katika Kutoka 20 huwa na amri mbalimbali. Namba [[kumi]] ni [[hesabu]] iliyotiwa baadaye katika orodha hii, haikuwa nia asili kuwa na amri “10” kamili. Ila tu wakati wa Biblia ilikuwa kawaida tayari kuziita &quot;amri 10&quot;, lakini bila kuonyesha [[namba]] au mpangilio katika maneno ya Biblia yenyewe.

Hali hii ilisababisha tofauti ndogo katika [[hesabu]] ya amri hizi kati ya [[mapokeo]] ya [[madhehebu]] mbalimbali. Tofauti kuu ni kati ya Wayahudi wakifuatwa na Wakristo mbalimbali kwa upande mmoja na [[Wakatoliki]] pamoja na [[Walutheri]] na [[Wamoravian]] kwa upande mwingine kuhusu kutokuwa na [[sanamu]] za kuchonga. Tangu [[Agostino wa Hippo]] Wakatoliki walijumlisha sehemu kuhusu kutoabudu sanamu za kuchongwa pamoja na amri ya kutokuwa na [[miungu]] mingine. Kwa kufikia namba [[kumi]] Agostino aligawa sehemu ya mwisho kuwa amri [[mbili]]. [[Martin Luther]] alimfuata Agostino lakini [[Wareformed]] waliona mpangilio tofauti wakaihesabu kama amri ya pekee.

&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ''Mpangilio wa Amri Kumi katika dini/madhehebu mbalimbali''
! align=&quot;left&quot; | Amri
! width=&quot;80&quot; | [[Wayahudi]]
! width=&quot;80&quot; | [[Waanglikana]], [[Wareformed]] na wengineo
! width=&quot;80&quot; | [[Waorthodoksi]]
! width=&quot;80&quot; | [[Kanisa Katoliki|Wakatoliki]], [[Walutheri]], [[Wamoravian]]
|-
|Mimi ni Bwana Mungu wako
| align=&quot;center&quot; | 1
| align=&quot;center&quot; | (utangulizi)
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 1
| rowspan=&quot;3&quot; align=&quot;center&quot; | 1
|-
| Usiwe na miungu mingine ila mimi
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 2
| align=&quot;center&quot; | 1
|-
| Usijifanyie sanamu ya kuchonga
| align=&quot;center&quot; | 2
| align=&quot;center&quot; | 2
|-
| Usilitaje bure jina la Bwana 
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 3
| align=&quot;center&quot; | 2
|-
|Ikumbuke siku ya sabato uitakase
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 4
| align=&quot;center&quot; | 3
|-
|Waheshimu baba yako na mama yako
| align=&quot;center&quot; | 5
| align=&quot;center&quot; | 5
| align=&quot;center&quot; | 5
| align=&quot;center&quot; | 4
|-
|Usiue
| align=&quot;center&quot; | 6
| align=&quot;center&quot; | 6
| align=&quot;center&quot; | 6
| align=&quot;center&quot; | 5
|-
|Usizini
| align=&quot;center&quot; | 7
| align=&quot;center&quot; | 7
| align=&quot;center&quot; | 7
| align=&quot;center&quot; | 6
|-
|Usiibe
| align=&quot;center&quot; | 8
| align=&quot;center&quot; | 8
| align=&quot;center&quot; | 8
| align=&quot;center&quot; | 7
|-
|Usishuhudie jirani yako uongo
| align=&quot;center&quot; | 9
| align=&quot;center&quot; | 9
| align=&quot;center&quot; | 9
| align=&quot;center&quot; | 8
|-
|Usiitamani nyumba ya jirani yako&lt;br /&gt;Usitamani mke wake
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 10
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 10
| rowspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | 10
| align=&quot;center&quot; | 9
|-
|Usiitamani cho chote alicho nacho jirani yako
| align=&quot;center&quot; | 10
|}
&lt;/center&gt;

==Amri Kumi katika Ukristo==
[[Faili:Tablets of the Ten Commandments in The Ten Commandments trailer 2.jpg|thumb|Vibao vyenye amri kumi za Mungu]]
Katika Ukristo, amri za Mungu alizopewa [[Musa]] zinatazamiwa kutekelezwa chini ya uongozi wa [[Roho Mtakatifu]], anayeweka wafuasi wa Yesu huru kutoka utumwa wa sheria, kwa sababu ni masharti ya [[upendo]] yaliyodaiwa na [[Yesu]] pia. “Ninyi, ndugu, mliitwa mpate uhuru; lakini uhuru wenu usiwe sababu ya kuufuata mwili, bali tumikianeni kwa upendo. Maana torati yote imetimilika katika neno moja, nalo ni hili: Umpende jirani yako kama nafsi yako” ([[Gal]] 5:13-14). “Katika hili twajua kwamba twawapenda watoto wa Mungu: tumpendapo Mungu, na kuzishika amri zake. Kwa maana huku ndiko kumpenda Mungu, kwamba tuzishike amri zake; wala amri zake si nzito” ([[1Yoh]] 5:2-3).

Yesu alidai wafuasi wake washike amri za Mungu ili waufikie [[uzima wa milele]]. “Tazama, mtu mmoja alimwendea akamwambia, ‘Mwalimu, nitende jambo gani jema, ili nipate uzima wa milele?’ Akamwambia, ‘Kwani kuniuliza habari ya wema? Aliye mwema ni mmoja. Lakini ukitaka kuingia katika uzima, zishike amri’. Akamwambia, ‘Zipi?’ Yesu akasema, ‘Ni hizi: Usiue, usizini, usiibe, usishuhudie uongo, waheshimu baba yako na mama yako, na, mpende jirani yako kama nafsi yako” ([[Math]] 19:16-19).

Bila kushika amri hizo mtu hawezi kutukuzwa mbinguni kwa sababu anaonyesha hajali vya kutosha [[uhai]], [[utakatifu]] wa [[ndoa]], [[mali]] ya [[watu]], [[ukweli]], [[heshima]] kwa wakubwa na upendo kwa watu kwa jumla. Kupuuzia [[tunu]] hizo muhimu ni kumpuuzia [[Muumba]] aliyeziweka ziongoze wote [[Maisha|maishani]]. “Ee Israeli, tu heri sisi, maana mambo yampendezayo Mungu yamejulishwa kwetu” ([[Bar]] 4:4). “Au hamjui ya kuwa wadhalimu hawataurithi ufalme wa Mungu? Msidanganyike; waasherati hawataurithi ufalme wa Mungu, wala waabudu sanamu, wala wazinzi, wala wafiraji, wala walawiti, wala wevi, wala watamanio, wala walevi, wala watukanaji, wala wanyang’anyi” ([[1Kor]] 6:9-10). “Maana neno hili mnalijua hakika, ya kwamba hakuna mwasherati, wala mchafu, wala mwenye tamaa, ndiye mwabudu sanamu, aliye na urithi katika ufalme wa Kristo na Mungu” ([[Ef]] 5:5).

Injili haitaji amri zinazohusu [[ibada]] kwa Mungu kwa sababu Yesu aliona haja ya kusisitiza zile zinazohusu jirani, na kwa sababu hakutaka hizo za kwanza zifuatwe na [[Kanisa]] lake kama [[Wayahudi]] wanavyofanya. “Livunjeni hekalu hili, nami katika siku tatu nitalisimamisha... Wayahudi walizidi kutaka kumwua, kwa kuwa hakuivunja sabato tu, bali pamoja na hayo alimwita Mungu Baba yake, akijifanya sawa na Mungu” ([[Yoh]] 2:19; 5:18). “Mwana wa Adamu ndiye Bwana wa sabato pia” ([[Mk]] 2:28). “Basi, mtu asiwahukumu ninyi katika vyakula au vinywaji, au kwa sababu ya sikukuu au mwandamo wa mwezi, au sabato; mambo hayo ni kivuli cha mambo yajayo; bali mwili ni wa Kristo” ([[Kol]] 2:16-17). “Basi, torati, kwa kuwa ni kivuli cha mema yatakayokuwa, wala si sura yenyewe ya mambo hayo, kwa dhabihu zilezile wanazozitoa kila mwaka daima, haiwezi wakati wowote kuwakamilisha wakaribiao... Lakini msisahau kutenda mema na kushirikiana, maana sadaka kama hizi ndizo zimpendezazo Mungu” ([[Eb]] 10:1; 13:16).

==Marejeo ya Kiswahili==
* BENEZET BUJO, Je, bado tunahitaji amri kumi za Mungu? - St. Paul Publications Africa - Alba, 1987
* S. RUPYA, Amri za Mungu – Maelezo Mafupi, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2002, ISBN 9976-6-638-5

==Marejeo ya lugha nyingine==
* {{Cite book|last=Aaron |first=David H |year=2006 |title=Etched in Stone: The Emergence of the Decalogue |publisher=Continuum |isbn=0-567-02791-0}}
* {{Cite book|last=Abdrushin |year=2009 |title=The Ten Commandments of God and the Lord's Prayer |url=https://archive.org/details/tencommandmentso0000abdr |publisher=Grail Foundation Press |isbn=1-57461-004-X}} http://the10com.org/index.html {{Wayback|url=http://the10com.org/index.html |date=20100523082204 }}
* {{citation | last = Barenboim | first = Peter | year = 2005 | title = Biblical Roots of Separation of Powers | place = Moscow | publisher = Letny Sad | ISBN = 5-94381-123-0 | url = http://lccn.loc.gov/2006400578}}.
* {{Cite book|last=Freedman |first=David Noel |authorlink=David Noel Freedman |year=2000 |title=The Nine Commandments. Uncovering a Hidden Pattern of Crime and Punishment in the Hebrew Bible |url=https://archive.org/details/ninecommandments00free |publisher=Doubleday |isbn=0-385-49986-8}}
* {{Cite book|last=Friedman |first=Richard Elliott |authorlink=Richard Elliott Friedman |year=1987 |title= Who Wrote the Bible? |url=https://archive.org/details/whowrotebible0000frie |publisher=Prentice Hall |location=Englewood Cliffs, NJ |isbn=0-671-63161-6}}
* {{Cite book|last=Hazony |first=David |authorlink=David Hazony |year=2010 |title=The Ten Commandments: How Our Most Ancient Moral Text Can Renew Modern Life |url=https://archive.org/details/tencommandmentsh0000hazo |publisher=Scribner |location=New York |isbn=1-4165-6235-4}}
* {{Cite book|last=Kaufmann |first=Yehezkel |authorlink=Yehezkel Kaufmann |year=1960 |others=trans. Moshe Greenberg |title=The Religion of Israel, From Its Beginnings To the Babylonian Exile |url=https://archive.org/details/religionofisrael0000kauf |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago}}
* {{Cite book|last=Kuntz |first=Paul Grimley |year=2004 |title=The Ten Commandments in History: Mosaic Paradigms for a Well-Ordered Society |url=https://archive.org/details/tencommandmentsi0000kunt | publisher= Wm B Eerdmans Publishing, Emory University Studies in Law and Religion | isbn= 0-8028-2660-1}}
* {{Cite book|last=Mendenhall |first= George E |authorlink= George E. Mendenhall |year= 2001 |title= Ancient Israel's Faith and History: An Introduction To the Bible In Context |url=https://archive.org/details/ancientisraelsfa0000mend |publisher=Westminster John Knox Press |location=Louisville |isbn= 0-664-22313-3}}
* {{Cite book|last= Mendenhall |first= George E|year= 1973 |title= The Tenth Generation: The Origins of the Biblical Tradition |url= https://archive.org/details/tenthgenerationo0000mend |publisher=Johns Hopkins University Press |location=Baltimore |isbn=0-8018-1267-4}}

== Viungo vya nje ==
* [http://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/command.htm Ulinganishaji wa matoleo ya Amri Kumi katika [[Katekisimu ya Kanisa Katoliki]], tafsiri ya [[Kiingereza]], katika [[tovuti]] ya [[Vatikani]]. Katika kurasa zinazofuata kuna ufafanuzi mrefu wa amri hizo kwa jumla na mojamoja]

[[Jamii:Maadili]]
[[Jamii:Biblia]]
[[Jamii:Uyahudi]]
[[Jamii:Ukristo]]</text>
      <sha1>brubyrao2mrmjgtq5q6rianjii3lzbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schutzstaffel - SS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13855</id>
    <revision>
      <id>1607294</id>
      <parentid>1427328</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54862-41</username>
        <id>93143</id>
      </contributor>
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>1607294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7586" sha1="j6mqzvk1h57drc8fev8a0bm4cprvhnz" xml:space="preserve">[[Picha:Schutzstaffel SS.png|230px|right|thumb|Alama ya SS zilikuwa S mbili kwa mwandiko wa Kigermanik]]
'''Schutzstaffel (Kikosi cha ulinzi)''' -kwa kifupi '''SS'''- ilikuwa jina la kitengo cha [[Chama cha Nazi]] au [[NSDAP]] nchini [[Ujerumani]] kilichoanzishwa mwaka [[1925]]kama kundi la walinzi wa kiongozi wa chama [[Adolf Hitler]]. SS ilishiriki katika [[maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya]] na kutawala makambi ya mauti. Kutoka kundi dogo la walinzi wa binafsi iliendelea kuwa tawi la kijeshi la Chama cha Nazi lililoshiriki pia kwenye mapigano ya [[Vita Kuu ya Pili ya Dunia]]. Ikapigwa marufuku kama chama cha kihaini mwaka [[1945]]. 

== Kuundwa kwa SS ==
SS iliundwa kama kitengo cha wanamgambo wa NSDAP waliojulikana kama [[SA]]. Awali kazi ya wanamgambo 8 walioteuliwa ilikuwa kumlinda kiongozi wa chama Adolf Hitler kwenye maandamano na mikutano ya chama. Tangu 1929 iliongozwa na [[Josef Himmler]]. Wakati ule kikosi kilikuwa na wanachama 280. Himmler aliendelea kupanua kikosi. Hadi mwisho wa 1929 alikuwa wanamgambo 1,000 chini yake waliongezeka kuwa 52,000 mwaka 1932.

Baada ya Hitler kuwa [[chansela]] wa Ujerumani 1933 kikosi kilikua kuwa na watu 204,000.

== Mapigano ndani ya NSDAP na SS kuwa kitengo cha pekee ==
Mwaka 1934 Hitler aliamua kuwaondoa viongozi wa wanamgambo wa SA waliokuwa na mawazo yao ya pekee kuhusu maendeleo ya utawala wa Kinazi katika Ujerumani. Hitler alitumia SS kwa kazi hiyo. Tarehe 30 Juni na 1 Julai 1934 vikundi vya SS walikamata na kuua viongozi wengi wa SA. 

Wiki chache baadaye SS ikapandishwa cheo kuwa kitengo cha pekee ndani ya chama cha NSDAP. Himmler alipewa cheo cha &quot;Reichsführer&quot; au kiongozi wa kitaifa wa SS. 

Ndani ya SS vikajitokeza matawi matatu:
* SS ya kawaida iliyounganisha wana-SS wote wasioshiriki katika vitengo vingine
* SS ya fuvu walipewa kazi ya ulinzi katika [[makambi ya KZ]] kwa wafungwa wa kisiasa
* kikosi cha ulinzi wa Hitler kilichojengwa kuwa tapo la kijeshi lililolinda majengo na mahali alipokaa Hitler lakini nje ya muundo wa jeshi la Ujerumani

== Itikadi ya SS ==
Himmler alijenga tangu mwanzo itikadi mpya wa SS. Yeye alikuwa katika mstari wa mbele wa wanaitikadi wa kimbari ndani ya NSDAP. Itikadi hii iliamini kuwa watu wa mbari wa &quot;Kiarya&quot; walikuwa watu bora duniani. Hiyvo alipokea katika SS watu pekee waliotosheleza mafundisho haya ya kimbari. Kila mwana-SS alipaswa kuonyesha ya kwamba hapakuwa na Wayahudi katika ukoo wake na kuwa na afya nzuri. 

Wana-SS wote walipaswa kuhudhuria mafundisho ya mara kwa mara walipopewa mafundisho ya kisiasa na kiitikadi.

Idadi kubwa ya wana-SS bado walikuwa na kazi za kawaida lakini kadi ya SS ilikuwa kiingilio katika vyeo vya juu serikalini. Vilevile idadi ya kazi za kulipwa ndani ya kikosi ikaongezeka.

Sehemu kubwa ya kazi ya SS ilikuwa kusambaza itikadi ya &quot;mbari safi&quot; ya Kiarya. Himmler aliota ndoto ya kuongeza idadi ya watu wenye mbari safi hadi kuwafuga hata akachukua hatua za kwanza za kuteua vijana waliolingana na imani zake za kimbari na kuwapa nafasi ya kuzaa hata pasipo na ndoa. Kuna watoto maelfu kadhaa waliozaliwa katika nyumba za pekee na kulelewa kama watoto wa SS ama katika nyumba hizi au katika familia zilizoteuliwa. Nje ya Ujerumani alitafuta hasa vijana wa [[Norwei]] kwa sababu walilingana na itikadi yake ya mbari ya [[Waarya]].

== SS na Polisi ==
Tangu 1936 Himmler alipewa pia cheo cha mkuu wa kitaifa wa polisi. Hadi wakati ule polisi iliwahi kuwa chini ya serikali za majimbo ya Ujerumani. Hata kama majimbo haya yote yalikuwa chini ya NSDAP hatua hii iliongeza athira ya moja kwa moja wa uongozi wa kitaifa wa chama juu ya maafisa wa usalama. Maafisa wakuu wa polisi walipaswa kujiunga na SS. Maafisa wa SS walisimamia shughuli za polisi hasa idara za CID na idara za polisi ya usalama wa kisiasa. Pia vikosi vya kupambana na ghasia vikawekwa chini ya usimamizi wa SS.

Uongozi mkuu wa polisi pamoja idara ya usalama wa SS vikaunganishwa katika ofisi kuu ya usalama (RSHA au &quot;Reichsicherheitshauptamt&quot;).

== SS na Vita Kuu ==
Mwanzoni wa vita kuu ya pili ya dunia SS iliomba na Hitler kupewa kibali cha kuanzisha vikosi &quot;SS silaha&quot;&quot; (Waffen-SS) vilivyoshiriki katika mapigano vitani. Kitengo hiki cha Waffen-SS kikaongezewa katika miaka iliyofuata hadi kufikia wanajeshi 900,000 mwaka [[1944]]. Shabaha ya Himmler ilikuwa kupata jeshi lake kwa sabau hakuwa na imani katika itikadi ya majenerali wa jeshi la kawaida.

== SS na [[maangamizi makuu ya Wayahudi wa Ulaya]] ==
Tangu 1933 chama cha Kinazi kilianza kuwabagua Wayahudi wa Ujerumani. 1933 walifukuzwa katika ajira ya serikali na tangu 1935 waliondolewa uraia wa Ujerumani. 1939 baada kuanzisha vita viongozi waliamua kuwaondoa Wayahudi wote waliobaki katika Ujerumani. Mwanzoni walikuwa na mpango wa kuwahamisha mahali popote nje ya Ujerumani. Mipango hii pamoja na yale yaliyofuata ikakabidhiwa mkononi mwa SS iliweza kudai usaidizi wa idara mbalimbali za serikali ya Ujerumani, polisi, huduma za reli na vitengo vingine.

Kati ya mipango mbalimbali ilikuwa mipango ya kuwapeleka [[Madagaska]] (baada ya kuteka [[Ufaransa]] iliyotawala kisiwa kama koloni) na hasa [[Polandi]] iliyotwaliwa na Ujerumani 1939.

Baada ya kuanza vita dhidi ya [[Urusi]] imeshaonekana ya kwamba Wanazi walishindwa kushughulika idadi kubwa ya Wayahudi katika maeneo ya [[Ulaya ya Mashariki]] yaliyotekwa na Ujerumani. Kufuatana na itikadi yao walitaka kuwatenga Wayahudi na watu wengine lakini walishindwa kuwapatia nyumba na kuwalisha. Pia ilionekana kwa viongozi wa juu ya kwamba vita dhidi ya Urusi haikuenda jinsi ilivyopangwa na kuingia kwa Marekani vitani kuliongeza matatizo. Katika hali hii wakati wa mwisho wa 1941 / mwanzo wa 1942 walichukua hatua ya kuamua kile walichoita &quot;usuluhisho wa mwisho wa swali ya Kiyahudi&quot; yaani mauaji wa Wayahudi wote wa Ulaya.

Mpango huu ulikabidhiwa mkononi wa SS iliyochukua hatua za kuanzisha mauaji makubwa katika historia ya binadamu. Mwanzoni Wayahudi wengi waliuawa kwa kuwapiga risasi maelfu. Baada ya kuona ya kwamba kuwaua watu malakhi na mamilioni kwa njia hii kulishinda uwezo wao mpango wa makambi ya mauti ulianzishwa.

Makambi yalijengwa ambako watu walipelekwa kwa treni kutoka Ulaya kote. Baada ya safari ndefu waliangaliwa na madaktari. Wenye afya waliwekwa kando na kupelekwa katika sehemu ya kambi ambako walipaswa kufanya kazi kama watumwa katika viwanda vilivyojengwa huko hasa. Wengine kama wagonjwa, wazee na watoto pamoja na wakinamama walitengwa na kuambiwa kuingia katika chumba kikubwa cha bafu chenye 210 m² walipotakiwa kujisafisha baada ya safari ndefu. Milango ikafungwa na gesi ya sumu badala ya maji ikaingizwa katika chumba kupitia vifaa vya manyunyu. Waliokufa walikuwa watu 500-700 kila safari. Maiti zikatolewa; midomo ikachunguliwa kama mtu alikuwa na dhahabu kwenye meno iliyotolewa halafu maiti zikachomwa katika meko makubwa. 

Katika makambi sita za aina hii jumla ya watu milioni 4-5 waliuawa. Pamoja na wale waliouawa nje ya makambi ni mnamo watu milioni sita waliouawa kikusidi. Walio wengi sana walikuwa Wayahudi lakini pia vikundi vingine visivyolingana na itikadi ya kimbari kama vile [[Wasinti]], walemavu, shoga na wafungwa wakomunisti.
[[Picha:Himmler Dead.jpg|thumb|250px|Maiti ya Himmler 1945]]
== Mwisho 1945 ==
Mwisho wa vita SS ikatangazwa na washindi kuwa kundi la kigaidi na kupigwa marufuku. Himmler alijiua tar. 23 Mei 1945 baada ya kukamatwa na Waingereza. Viongozi wengi walijaribu kujificha au kujiua kabla ya kukamatwa. Wengine walifaulu kujificha wakikimbia hadi Amerika Kusini. 

{{makala nzuri sana}}

[[Jamii:Wanazi]]
[[Jamii:Historia ya Ujerumani]]</text>
      <sha1>j6mqzvk1h57drc8fev8a0bm4cprvhnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607295</id>
      <parentid>1607294</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>79979</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Masahihisho aliyefanya [[Special:Contributions/~2026-54862-41|~2026-54862-41]] ([[User talk:~2026-54862-41|Majadiliano]]) yalirejeshwa hadi sahihisho la mwisho na [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]]</comment>
      <origin>1427328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7589" sha1="efxtfblazlqax5iwnnpp0z46cm5ut7j" xml:space="preserve">[[Picha:Schutzstaffel SS.png|230px|right|thumb|Alama ya SS zilikuwa S mbili kwa mwandiko wa Kigermanik]]
'''Schutzstaffel (Kikosi cha ulinzi)''' -kwa kifupi '''SS'''- ilikuwa jina la kitengo cha [[Chama cha Nazi]] au [[NSDAP]] nchini [[Ujerumani]] kilichoanzishwa mwaka [[1925]]kama kundi la walinzi wa kiongozi wa chama [[Adolf Hitler]]. SS ilishiriki katika [[maangamizi makuu dhidi ya Wayahudi wa Ulaya]] na kutawala makambi ya mauti. Kutoka kundi dogo la walinzi wa binafsi iliendelea kuwa tawi la kijeshi la Chama cha Nazi lililoshiriki pia kwenye mapigano ya [[Vita Kuu ya Pili ya Dunia]]. Ikapigwa marufuku kama chama cha kihaini mwaka [[1945]]. 

== Kuundwa kwa SS ==
SS iliundwa kama kitengo cha wanamgambo wa NSDAP waliojulikana kama [[SA]]. Awali kazi ya wanamgambo 8 walioteuliwa ilikuwa kumlinda kiongozi wa chama Adolf Hitler kwenye maandamano na mikutano ya chama. Tangu 1929 iliongozwa na [[Heinrich Himmler]]. Wakati ule kikosi kilikuwa na wanachama 280. Himmler aliendelea kupanua kikosi. Hadi mwisho wa 1929 alikuwa wanamgambo 1,000 chini yake waliongezeka kuwa 52,000 mwaka 1932.

Baada ya Hitler kuwa [[chansela]] wa Ujerumani 1933 kikosi kilikua kuwa na watu 204,000.

== Mapigano ndani ya NSDAP na SS kuwa kitengo cha pekee ==
Mwaka 1934 Hitler aliamua kuwaondoa viongozi wa wanamgambo wa SA waliokuwa na mawazo yao ya pekee kuhusu maendeleo ya utawala wa Kinazi katika Ujerumani. Hitler alitumia SS kwa kazi hiyo. Tarehe 30 Juni na 1 Julai 1934 vikundi vya SS walikamata na kuua viongozi wengi wa SA. 

Wiki chache baadaye SS ikapandishwa cheo kuwa kitengo cha pekee ndani ya chama cha NSDAP. Himmler alipewa cheo cha &quot;Reichsführer&quot; au kiongozi wa kitaifa wa SS. 

Ndani ya SS vikajitokeza matawi matatu:
* SS ya kawaida iliyounganisha wana-SS wote wasioshiriki katika vitengo vingine
* SS ya fuvu walipewa kazi ya ulinzi katika [[makambi ya KZ]] kwa wafungwa wa kisiasa
* kikosi cha ulinzi wa Hitler kilichojengwa kuwa tapo la kijeshi lililolinda majengo na mahali alipokaa Hitler lakini nje ya muundo wa jeshi la Ujerumani

== Itikadi ya SS ==
Himmler alijenga tangu mwanzo itikadi mpya wa SS. Yeye alikuwa katika mstari wa mbele wa wanaitikadi wa kimbari ndani ya NSDAP. Itikadi hii iliamini kuwa watu wa mbari wa &quot;Kiarya&quot; walikuwa watu bora duniani. Hiyvo alipokea katika SS watu pekee waliotosheleza mafundisho haya ya kimbari. Kila mwana-SS alipaswa kuonyesha ya kwamba hapakuwa na Wayahudi katika ukoo wake na kuwa na afya nzuri. 

Wana-SS wote walipaswa kuhudhuria mafundisho ya mara kwa mara walipopewa mafundisho ya kisiasa na kiitikadi.

Idadi kubwa ya wana-SS bado walikuwa na kazi za kawaida lakini kadi ya SS ilikuwa kiingilio katika vyeo vya juu serikalini. Vilevile idadi ya kazi za kulipwa ndani ya kikosi ikaongezeka.

Sehemu kubwa ya kazi ya SS ilikuwa kusambaza itikadi ya &quot;mbari safi&quot; ya Kiarya. Himmler aliota ndoto ya kuongeza idadi ya watu wenye mbari safi hadi kuwafuga hata akachukua hatua za kwanza za kuteua vijana waliolingana na imani zake za kimbari na kuwapa nafasi ya kuzaa hata pasipo na ndoa. Kuna watoto maelfu kadhaa waliozaliwa katika nyumba za pekee na kulelewa kama watoto wa SS ama katika nyumba hizi au katika familia zilizoteuliwa. Nje ya Ujerumani alitafuta hasa vijana wa [[Norwei]] kwa sababu walilingana na itikadi yake ya mbari ya [[Waarya]].

== SS na Polisi ==
Tangu 1936 Himmler alipewa pia cheo cha mkuu wa kitaifa wa polisi. Hadi wakati ule polisi iliwahi kuwa chini ya serikali za majimbo ya Ujerumani. Hata kama majimbo haya yote yalikuwa chini ya NSDAP hatua hii iliongeza athira ya moja kwa moja wa uongozi wa kitaifa wa chama juu ya maafisa wa usalama. Maafisa wakuu wa polisi walipaswa kujiunga na SS. Maafisa wa SS walisimamia shughuli za polisi hasa idara za CID na idara za polisi ya usalama wa kisiasa. Pia vikosi vya kupambana na ghasia vikawekwa chini ya usimamizi wa SS.

Uongozi mkuu wa polisi pamoja idara ya usalama wa SS vikaunganishwa katika ofisi kuu ya usalama (RSHA au &quot;Reichsicherheitshauptamt&quot;).

== SS na Vita Kuu ==
Mwanzoni wa vita kuu ya pili ya dunia SS iliomba na Hitler kupewa kibali cha kuanzisha vikosi &quot;SS silaha&quot;&quot; (Waffen-SS) vilivyoshiriki katika mapigano vitani. Kitengo hiki cha Waffen-SS kikaongezewa katika miaka iliyofuata hadi kufikia wanajeshi 900,000 mwaka [[1944]]. Shabaha ya Himmler ilikuwa kupata jeshi lake kwa sabau hakuwa na imani katika itikadi ya majenerali wa jeshi la kawaida.

== SS na [[maangamizi makuu ya Wayahudi wa Ulaya]] ==
Tangu 1933 chama cha Kinazi kilianza kuwabagua Wayahudi wa Ujerumani. 1933 walifukuzwa katika ajira ya serikali na tangu 1935 waliondolewa uraia wa Ujerumani. 1939 baada kuanzisha vita viongozi waliamua kuwaondoa Wayahudi wote waliobaki katika Ujerumani. Mwanzoni walikuwa na mpango wa kuwahamisha mahali popote nje ya Ujerumani. Mipango hii pamoja na yale yaliyofuata ikakabidhiwa mkononi mwa SS iliweza kudai usaidizi wa idara mbalimbali za serikali ya Ujerumani, polisi, huduma za reli na vitengo vingine.

Kati ya mipango mbalimbali ilikuwa mipango ya kuwapeleka [[Madagaska]] (baada ya kuteka [[Ufaransa]] iliyotawala kisiwa kama koloni) na hasa [[Polandi]] iliyotwaliwa na Ujerumani 1939.

Baada ya kuanza vita dhidi ya [[Urusi]] imeshaonekana ya kwamba Wanazi walishindwa kushughulika idadi kubwa ya Wayahudi katika maeneo ya [[Ulaya ya Mashariki]] yaliyotekwa na Ujerumani. Kufuatana na itikadi yao walitaka kuwatenga Wayahudi na watu wengine lakini walishindwa kuwapatia nyumba na kuwalisha. Pia ilionekana kwa viongozi wa juu ya kwamba vita dhidi ya Urusi haikuenda jinsi ilivyopangwa na kuingia kwa Marekani vitani kuliongeza matatizo. Katika hali hii wakati wa mwisho wa 1941 / mwanzo wa 1942 walichukua hatua ya kuamua kile walichoita &quot;usuluhisho wa mwisho wa swali ya Kiyahudi&quot; yaani mauaji wa Wayahudi wote wa Ulaya.

Mpango huu ulikabidhiwa mkononi wa SS iliyochukua hatua za kuanzisha mauaji makubwa katika historia ya binadamu. Mwanzoni Wayahudi wengi waliuawa kwa kuwapiga risasi maelfu. Baada ya kuona ya kwamba kuwaua watu malakhi na mamilioni kwa njia hii kulishinda uwezo wao mpango wa makambi ya mauti ulianzishwa.

Makambi yalijengwa ambako watu walipelekwa kwa treni kutoka Ulaya kote. Baada ya safari ndefu waliangaliwa na madaktari. Wenye afya waliwekwa kando na kupelekwa katika sehemu ya kambi ambako walipaswa kufanya kazi kama watumwa katika viwanda vilivyojengwa huko hasa. Wengine kama wagonjwa, wazee na watoto pamoja na wakinamama walitengwa na kuambiwa kuingia katika chumba kikubwa cha bafu chenye 210 m² walipotakiwa kujisafisha baada ya safari ndefu. Milango ikafungwa na gesi ya sumu badala ya maji ikaingizwa katika chumba kupitia vifaa vya manyunyu. Waliokufa walikuwa watu 500-700 kila safari. Maiti zikatolewa; midomo ikachunguliwa kama mtu alikuwa na dhahabu kwenye meno iliyotolewa halafu maiti zikachomwa katika meko makubwa. 

Katika makambi sita za aina hii jumla ya watu milioni 4-5 waliuawa. Pamoja na wale waliouawa nje ya makambi ni mnamo watu milioni sita waliouawa kikusidi. Walio wengi sana walikuwa Wayahudi lakini pia vikundi vingine visivyolingana na itikadi ya kimbari kama vile [[Wasinti]], walemavu, shoga na wafungwa wakomunisti.
[[Picha:Himmler Dead.jpg|thumb|250px|Maiti ya Himmler 1945]]
== Mwisho 1945 ==
Mwisho wa vita SS ikatangazwa na washindi kuwa kundi la kigaidi na kupigwa marufuku. Himmler alijiua tar. 23 Mei 1945 baada ya kukamatwa na Waingereza. Viongozi wengi walijaribu kujificha au kujiua kabla ya kukamatwa. Wengine walifaulu kujificha wakikimbia hadi Amerika Kusini. 

{{makala nzuri sana}}

[[Jamii:Wanazi]]
[[Jamii:Historia ya Ujerumani]]</text>
      <sha1>efxtfblazlqax5iwnnpp0z46cm5ut7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Injili ya Marko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13919</id>
    <revision>
      <id>1607375</id>
      <parentid>1514678</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17216" sha1="k4pu8px81o4vmnx28pi4op8gt7e5g0u" xml:space="preserve">[[Picha:Theophanu-Evangeliar - Markus.jpg|thumb|300px|Mwinjilisti Marlo katika Biblia ya malkia [[Theofanu]] (mnamo 1000)]]
{{Agano Jipya}}
'''Injili ya Marko''' ni [[kitabu]] cha pili katika orodha ya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. Huhesabiwa kati ya [[Injili Ndugu]] pamoja na [[Injili ya Mathayo|Mathayo]] na [[Injili ya Luka|Luka]]. 

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

Yaliyomo yake ni habari za [[Yesu Kristo]] tangu [[Ubatizo wa Bwana|kubatizwa kwake]] na [[Yohane Mbatizaji]] hadi [[Ufufuko wa Yesu|ufufuko wake]].

== Mwandishi na wakati wa kuandikwa ==
[[Injili]] yenyewe haimtaji [[mwandishi]] wake. 

[[Papias]] (mnamo [[mwaka]] [[130]]) aliandika ya kwamba [[Yohane Marko]] alikuwa mwandishi wa taarifa hii. Huyu Yohane Marko anatajwa katika kitabu cha [[Matendo ya Mitume]] kuwa mwenyeji wa [[Yerusalemu]] aliyemsindikiza [[Barnaba]] na [[Mtume Paulo]] kwenye [[safari]] yao ya kwanza. Papias alisema pia alikuwa mfasiri wa [[Mtume Petro]] aliyesikia jinsi Petro alivyosimulia habari za [[Yesu]]. 

Baadhi ya [[wataalamu]] wa leo wana shaka juu ya huyu Marko kuwa mwandishi kwa sababu Injili yenyewe yaonyesha mwandishi wake hakujua vizuri sana habari za [[Uyahudi]].

Kwa upande mwingine kuna pia [[mapokeo]] kuwa Marko huyu hakuwa mwenyeji wa [[Yerusalemu]] bali mtu mwenye [[asili]] ya [[Afrika ya Kaskazini]] aliyehamia [[Palestina]] baadaye.

Inaonekana ya kwamba [[Injili]] hiyo iliandikwa kabla ya maangamizi ya [[Yerusalemu]] mwaka [[70]] kwa sababu hakuna [[dalili]] ya kwamba mwandishi alikuwa na habari hii. 

Inakubaliwa na wengi kwamba iliandikwa [[Mji|mjini]] [[Roma]] au walau nchini [[Italia]] baada tu ya [[dhuluma]] za [[Kaisari Nero]] dhidi ya Wakristo kuanza.

== Yaliyomo ==
* '''Ufunguzi wa Injili (1:1-13)'''
** '''Yohane Mbatizaji (1:2-8)'''
** '''Ubatizo wa Yesu (1:9-11)'''
** '''Kujaribiwa kwa Yesu (1:12-13)'''
* '''Kazi ya Yesu katika Galilaya (1:14 - 9:50)'''
* '''Kazi ya Yesu katika Yudea na safari ya kwenda Yerusalemu (10)'''
* '''Kazi ya Yesu katika Yerusalemu na ziara ya Bethania (11 - 13)'''
* '''Kesi dhidi ya Yesu na mauti yake (14 - 15)'''
* '''Ufufuko wake (16)'''

== Marejeo ya Kiswahili==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Enjili ya Marko, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1982 – ISBN 9976-63-001-8 
* C. MHAGAMA, Tuzielewe Injili Zetu I Injili ilivyoandikwa na Marko - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 
* J. MALUNDA, Marko Mwinjili na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 

==Marejeo ya lugha nyingine==
{{refbegin|60em}}
*{{Rejea kitabu
|last = Aune
|first = David E.
|author-link = David Aune
|title = The New Testament in its literary environment
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 1987
|url = https://books.google.com/?id=XdSto1nkx9AC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+New+Testament+in+its+literary+environment#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-25018-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Boring
|first = M. Eugene
|title = Mark: A Commentary
|publisher = Presbyterian Publishing Corp
|year = 2006
|url = https://books.google.com/?id=zmP5-Jp8VzsC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-22107-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Brown
|first = Raymond E.
|authorlink = Raymond E. Brown
|title = An Introduction to the New Testament
|year = 1997
|publisher = Doubleday
|url = https://books.google.com/books/about/An_introduction_to_the_New_Testament.html?id=gk_uAAAAMAAJ
|isbn = 978-0-385-24767-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Burkett
|first = Delbert
|title = An introduction to the New Testament and the origins of Christianity
|publisher = Cambridge University Press
|year = 2002
|url = https://books.google.com/books/about/An_Introduction_to_the_New_Testament_and.html?id=EcsQknxV-xQC
|isbn = 978-0-521-00720-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Cole
|first = R. Alan
|title = The Gospel According to Mark: An Introduction and Commentary
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 1989
|edition = 2
|url = https://books.google.com/?id=AFSK_wrjrx8C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Cole+gospel+mark+1989#v=onepage&amp;q=Cole%20gospel%20mark%201989&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-0481-5
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Collins
|first = Adela Yarbro
|authorlink = Adela Yarbro Collins
|title = Cosmology and Eschatology in Jewish and Christian Apocalypticism
|publisher = BRILL
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=eZv1JZAHdg0C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-90-04-11927-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = 
|first = 
|editor1-last = Cross
|editor1-first = Frank L.
|editorlink1 = Frank Leslie Cross
|editor2-last = Livingstone
|editor2-first = Elizabeth A.
|chapter = Messianic Secret
|page = 1083
|title = The Oxford Dictionary of the Christian Church
|publisher = Oxford University Press
|year = 2005
|origyear = 1997
|edition = 3
|url = https://books.google.com/?id=fUqcAQAAQBAJ&amp;pg=PA1083&amp;dq=Oxford+dictionary+of+the+Christian+church+messianic+secret#v=onepage&amp;q=Oxford%20dictionary%20of%20the%20Christian%20church%20messianic%20secret&amp;f=false
|isbn = 978-0-19-280290-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Donahue
|first = John R.
|title = The Gospel of Mark
|publisher = Liturgical Press
|year = 2005
|origyear = 2002
|url = https://books.google.com/?id=FfAWQh9ybFYC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Gospel+of+Mark+John+R.+Donahue#v=onepage&amp;q=The%20Gospel%20of%20Mark%20John%20R.%20Donahue&amp;f=false
|isbn = 978-0-8146-5965-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Dunn
|first = James D.G.
|authorlink = James Dunn (theologian)
|title = Jesus Remembered
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2003
|url = https://books.google.com/?id=G4qpnvoautgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus+remembered++By+James+D.+G.+Dunn#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-3931-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Edwards
|first = James
|authorlink = James R. Edwards
|title = The Gospel According to Mark
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2002
|url = https://books.google.com/?id=0MjWS_4La_EC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Edwards,+James.+%E2%80%9CThe+Gospel+According+to+Mark#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-85111-778-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Ehrman
|first = Bart D.
|authorlink = Bart D Ehrman
|title = The Orthodox Corruption of Scripture : The Effect of Early Christological Controversies on the Text of the New Testament
|publisher = Oxford University Press
|year = 1993
|url = https://books.google.com/?id=HGpL9x19GaEC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-19-510279-6
|ref = harv
}}
*{{cite book|first=Bart D.|last=Ehrman|title=Peter, Paul and Mary Magdalene: The Followers of Jesus in History and Legend|url=https://books.google.com/books?id=Tlvgp7WggvEC&amp;pg=PA8|date=1 May 2006|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-974113-7|pages=6–10|ref=harv}}
*{{cite book|first=Bart D.|last=Ehrman|title=Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew|url=https://books.google.com/books?id=HHDNe8KmMAIC&amp;pg=PA235|date=15 September 2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-975668-1|page=235|quote=&quot;Most scholars today have abandoned these identifications...&quot;|ref=harv}}
*{{Rejea kitabu
|last = France
|first = R.T.
|authorlink = R. T. France
|title = The Gospel of Mark: A Commentary on the Greek text
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2002
|url = https://books.google.com/?id=B4ei0AZSWsoC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-2446-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Gamble
|first = Harry Y.
|title = Books and Readers in the Early Church: A History of Early Christian Texts
|publisher = Yale University Press
|year = 1995
|url = https://books.google.com/?id=2aEJfsXY57cC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-300-06918-1
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Horsely
|first = Richard A.
|authorlink = Richard A. Horsley
|chapter = Mark
|pages = 56–92 New Testament
|editor1-last = Coogan
|editor1-first = Michael David
|editor2-last = Brettler
|editor2-first = Marc Zvi
|editor3-last = Newsom
|editor3-first = Carol Ann
|title = The New Oxford Annotated Bible with the Apocryphal/Deuterocanonical Books: New Revised Standard Version
|publisher = Oxford University Press
|year = 2007
|url = https://books.google.com/books/about/The_New_Oxford_Annotated_Bible_with_the.html?id=Nc-i_pQsiW8C
|isbn = 978-0-19-528881-0
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Hurtado
|first = Larry W.
|authorlink = Larry Hurtado
|title = Lord Jesus Christ: Devotion to Jesus in Earliest Christianity
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2005
|origyear = 2003
|url = https://books.google.com/?id=k32wZRMxltUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-3167-5
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Joel
|first = Marcus
|title = Eerdmans Dictionary of the Bible
|publisher = Eerdmans
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=qRtUqxkB7wkC&amp;pg=PA859&amp;dq=%22Convinced+that+Mark+was+the+first+gospel%22#v=onepage&amp;q=%22Convinced%20that%20Mark%20was%20the%20first%20gospel%22&amp;f=false
|ref = harv
|isbn = 9789053565032
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Kee
|first = Howard Clark
|authorlink = Howard Clark Kee
|chapter = Magic and Divination
|pages = 483–84
|editor1-last = Coogan
|editor1-first = Michael David
|editor2-last = Metzger
|editor2-first = Bruce M.
|title = The Oxford Companion to the Bible
|publisher = Oxford University Press
|year = 1993
|url = https://books.google.com/?id=Y2KGVuym5OUC&amp;pg=PA483&amp;lpg=PA483&amp;dq=%22Magic+and+Divination%22+Oxford#v=onepage&amp;q=%22Magic%20and%20Divination%22%20Oxford&amp;f=false
|isbn = 978-0-19-504645-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Koester
|first = Helmut
|authorlink = Helmut Koester
|title = Introduction to the New Testament: History and literature of early Christianity
|publisher = Walter de Gruyter
|edition = 2
|year = 2000
|origyear = 1982
|url = https://books.google.com/?id=thXUHM5udTcC&amp;pg=PA44&amp;dq=%22%22Synoptic+gospels%22+is+the+designation+for+the+first+three+gospels+of+the+New+Testament%22#v=onepage&amp;q=%22%22Synoptic%20gospels%22%20is%20the%20designation%20for%20the%20first%20three%20gospels%20of%20the%20New%20Testament%22&amp;f=false
|isbn = 978-0-567-16561-9
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Lössl
|first = Josef
|title = The Early Church: History and Memory
|publisher = Continuum
|year = 2010
|asin = 0567165612
|isbn = 978-0-567-16561-9
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Malbon
|first = Elizabeth Struthers 
|title = In the Company of Jesus: Characters in Mark's Gospel
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=xCutFDM3Q5gC&amp;pg=PA195#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref = harv
|isbn = 9780664222550 
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Morris
|first = Leon
|authorlink = Leon Morris
|title = New Testament Theology
|publisher = Zondervan
|year = 1990
|origyear = 1986
|url = https://books.google.com/?id=6D3o6fZd67EC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Morris+New+Testament+Theology#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-310-45571-4
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Moyise
|first = Steve
|title = Introduction to Biblical Studies
|publisher = Bloomsbury
|year = 2013
|url = https://books.google.com/?id=sXzjBAAAQBAJ&amp;pg=PT31&amp;dq=%22Convinced+that+Mark+was+the+first+gospel%22#v=onepage&amp;q=%22Convinced%20that%20Mark%20was%20the%20first%20gospel%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Perkins
|first = Pheme
|authorlink = Pheme Perkins
|editor1-last = Barton
|editor1-first = John
|title = The Cambridge companion to biblical interpretation
|chapter = The Synoptic Gospels and the Acts of the Apostles: Telling the Christian Story
|pages = 241–58
|year = 1998
|publisher = Westminster John Knox Press
|url = https://books.google.com/books?id=PSHCRgS_SAUC
|isbn = 978-0-521-48593-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Perkins
|first = Pheme
|title = Introduction to the Synoptic Gospels
|url = https://books.google.com/?id=lMUZhdgmOR8C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|year = 2009
|origyear = 2007
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|isbn = 978-0-8028-6553-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Powell
|first = Mark Allan
|authorlink = Mark Allan Powell
|title = Jesus as a Figure in History: How Modern Historians View the Man from Galilee
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 1998
|url = https://books.google.com/?id=IJP4DRCVaUMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus+as+a+Figure+in+History:+How+Modern+Historians+View+the+Man+from+Galilee#v=onepage&amp;q=Jesus%20as%20a%20Figure%20in%20History%3A%20How%20Modern%20Historians%20View%20the%20Man%20from%20Galilee&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-25703-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Reddish
|first = Mitchell
|authorlink = Mitchell Reddish
|title = An Introduction to The Gospels
|year = 2011
|publisher = Abingdon Press, 2011
|url = https://books.google.com/books?id=hliGUOv18cQC
|isbn = 9781426750083
|ref = Reddish
}}
*{{Rejea jarida
|last = Smith
|first = Stephen H.
|title = A Divine Tragedy: Some Observations on the Dramatic Structure of Mark's Gospel
|journal = Novum Testamentum
|volume = 37
|pages = 209–31
|year = 1995
|publisher = E.J. Brill, Leiden
|doi = 10.1163/1568536952662709
|issue = 3
|jstor = 1561221
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Schröter
|first = Jens
|authorlink = :de:Jens Schröter
|editor-last = Aune
|editor-first = David E.
|title = The Historical Jesus: A Comprehensive Guide
|contribution = The Gospel of Mark
|pages = 272–95
|publisher = Wiley–Blackwell
|year = 2010
|url = https://books.google.com/?id=ygcgn8h-jo4C&amp;pg=PA272&amp;dq=Gospel+of+Mark+Jens+Schroter+major+issues+and+directions#v=onepage&amp;q=Gospel%20of%20Mark%20Jens%20Schroter%20major%20issues%20and%20directions&amp;f=false
|isbn = 978-1-4051-0825-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Strecker
|first = Georg
|authorlink = :de:Georg Strecker
|title = Theology of the New Testament
|publisher = Walter de Gruyter
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=_6NxpAvdrOgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Strecker+Theology+New+Testament#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-22336-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Telford
|first = William R.
|title = The Theology of the Gospel of Mark
|publisher = Cambridge University Press
|year = 1999
|url = https://books.google.com/?id=E9saA_qL4iMC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-521-43977-0
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Twelftree
|first = Graham H.
|authorlink = Graham Twelftree
|title = Jesus the miracle worker: a historical &amp; theological study
|publisher = InterVarsity Press
|year = 1999
|url = https://books.google.com/?id=DitVtGWdYeYC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8308-1596-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Welch
|first = John W.
|authorlink = John W. Welch
|chapter = Miracles, Maleficium, and Maiestas in the Trial of Jesus
|editor1-last = Charlesworth
|editor1-first = James H.
|editorlink = James H. Charlesworth
|title = Jesus and Archaeology
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2006
|url = https://books.google.com/?id=QoIS7VApH6cC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-4880-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Williamson
|first = Lamar
|title = Mark
|publisher = John Knox Press
|year = 1983
|url = https://books.google.com/?id=SEDB-Rg9mBoC&amp;pg=PA17&amp;dq=%22his+purpose+is+not+primarily+to+write+history,+but+to+announce+a+message%22#v=onepage&amp;q=%22his%20purpose%20is%20not%20primarily%20to%20write%20history%2C%20but%20to%20announce%20a%20message%22&amp;f=false
|ref = harv
|isbn = 9780664237608
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Witherington
|first = Ben
|authorlink = Ben Witherington III
|title = The Gospel of Mark: A Socio-rhetorical Commentary
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2001
|url = https://books.google.com/?id=QzNgJ_9fOAwC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-4503-0
|ref = harv
}}
{{refend}}

== Viungo vya nje==
{{commons category}}
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili.

===Vitabu vingine===
* [http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314977.pdf A Brief Introduction to Mark] {{Wayback|url=http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314977.pdf |date=20160304025621 }}
* [http://www.textweek.com/mkjnacts/mark.htm Resources for the Book of Mark] at The Text This Week
* [http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/index.html An Online Textual Commentary on the Greek Gospels] {{Wayback|url=http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/index.html |date=20080608014638 }} by Wieland Willker, including detailed text-critical discussion of the 300 most important variants of the Greek text (PDF, 411 pages) and the variant endings (PDF, 17 pages).
* [http://www.catholiccommentaryonsacredscripture.com/ Catholic Commentary on Sacred Scripture] {{Wayback|url=http://www.catholiccommentaryonsacredscripture.com/ |date=20170413164017 }} Gospel of Mark, Author Dr. Mary Healy

{{mbegu-AganoJ}}

[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Marko]]
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Injili ya Marko| ]]</text>
      <sha1>k4pu8px81o4vmnx28pi4op8gt7e5g0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607376</id>
      <parentid>1607375</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17213" sha1="m2q2t8nluzytmba5nno4mdi1fwnpoba" xml:space="preserve">[[Picha:Theophanu-Evangeliar - Markus.jpg|thumb|300px|Mwinjili Marlo katika Biblia ya malkia [[Theofanu]] (mnamo 1000)]]
{{Agano Jipya}}
'''Injili ya Marko''' ni [[kitabu]] cha pili katika orodha ya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. Huhesabiwa kati ya [[Injili Ndugu]] pamoja na [[Injili ya Mathayo|Mathayo]] na [[Injili ya Luka|Luka]]. 

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

Yaliyomo yake ni habari za [[Yesu Kristo]] tangu [[Ubatizo wa Bwana|kubatizwa kwake]] na [[Yohane Mbatizaji]] hadi [[Ufufuko wa Yesu|ufufuko wake]].

== Mwandishi na wakati wa kuandikwa ==
[[Injili]] yenyewe haimtaji [[mwandishi]] wake. 

[[Papias]] (mnamo [[mwaka]] [[130]]) aliandika ya kwamba [[Yohane Marko]] alikuwa mwandishi wa taarifa hii. Huyu Yohane Marko anatajwa katika kitabu cha [[Matendo ya Mitume]] kuwa mwenyeji wa [[Yerusalemu]] aliyemsindikiza [[Barnaba]] na [[Mtume Paulo]] kwenye [[safari]] yao ya kwanza. Papias alisema pia alikuwa mfasiri wa [[Mtume Petro]] aliyesikia jinsi Petro alivyosimulia habari za [[Yesu]]. 

Baadhi ya [[wataalamu]] wa leo wana shaka juu ya huyu Marko kuwa mwandishi kwa sababu Injili yenyewe yaonyesha mwandishi wake hakujua vizuri sana habari za [[Uyahudi]].

Kwa upande mwingine kuna pia [[mapokeo]] kuwa Marko huyu hakuwa mwenyeji wa [[Yerusalemu]] bali mtu mwenye [[asili]] ya [[Afrika ya Kaskazini]] aliyehamia [[Palestina]] baadaye.

Inaonekana ya kwamba [[Injili]] hiyo iliandikwa kabla ya maangamizi ya [[Yerusalemu]] mwaka [[70]] kwa sababu hakuna [[dalili]] ya kwamba mwandishi alikuwa na habari hii. 

Inakubaliwa na wengi kwamba iliandikwa [[Mji|mjini]] [[Roma]] au walau nchini [[Italia]] baada tu ya [[dhuluma]] za [[Kaisari Nero]] dhidi ya Wakristo kuanza.

== Yaliyomo ==
* '''Ufunguzi wa Injili (1:1-13)'''
** '''Yohane Mbatizaji (1:2-8)'''
** '''Ubatizo wa Yesu (1:9-11)'''
** '''Kujaribiwa kwa Yesu (1:12-13)'''
* '''Kazi ya Yesu katika Galilaya (1:14 - 9:50)'''
* '''Kazi ya Yesu katika Yudea na safari ya kwenda Yerusalemu (10)'''
* '''Kazi ya Yesu katika Yerusalemu na ziara ya Bethania (11 - 13)'''
* '''Kesi dhidi ya Yesu na mauti yake (14 - 15)'''
* '''Ufufuko wake (16)'''

== Marejeo ya Kiswahili==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Enjili ya Marko, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1982 – ISBN 9976-63-001-8 
* C. MHAGAMA, Tuzielewe Injili Zetu I Injili ilivyoandikwa na Marko - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 
* J. MALUNDA, Marko Mwinjili na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 

==Marejeo ya lugha nyingine==
{{refbegin|60em}}
*{{Rejea kitabu
|last = Aune
|first = David E.
|author-link = David Aune
|title = The New Testament in its literary environment
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 1987
|url = https://books.google.com/?id=XdSto1nkx9AC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+New+Testament+in+its+literary+environment#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-25018-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Boring
|first = M. Eugene
|title = Mark: A Commentary
|publisher = Presbyterian Publishing Corp
|year = 2006
|url = https://books.google.com/?id=zmP5-Jp8VzsC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-22107-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Brown
|first = Raymond E.
|authorlink = Raymond E. Brown
|title = An Introduction to the New Testament
|year = 1997
|publisher = Doubleday
|url = https://books.google.com/books/about/An_introduction_to_the_New_Testament.html?id=gk_uAAAAMAAJ
|isbn = 978-0-385-24767-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Burkett
|first = Delbert
|title = An introduction to the New Testament and the origins of Christianity
|publisher = Cambridge University Press
|year = 2002
|url = https://books.google.com/books/about/An_Introduction_to_the_New_Testament_and.html?id=EcsQknxV-xQC
|isbn = 978-0-521-00720-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Cole
|first = R. Alan
|title = The Gospel According to Mark: An Introduction and Commentary
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 1989
|edition = 2
|url = https://books.google.com/?id=AFSK_wrjrx8C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Cole+gospel+mark+1989#v=onepage&amp;q=Cole%20gospel%20mark%201989&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-0481-5
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Collins
|first = Adela Yarbro
|authorlink = Adela Yarbro Collins
|title = Cosmology and Eschatology in Jewish and Christian Apocalypticism
|publisher = BRILL
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=eZv1JZAHdg0C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-90-04-11927-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = 
|first = 
|editor1-last = Cross
|editor1-first = Frank L.
|editorlink1 = Frank Leslie Cross
|editor2-last = Livingstone
|editor2-first = Elizabeth A.
|chapter = Messianic Secret
|page = 1083
|title = The Oxford Dictionary of the Christian Church
|publisher = Oxford University Press
|year = 2005
|origyear = 1997
|edition = 3
|url = https://books.google.com/?id=fUqcAQAAQBAJ&amp;pg=PA1083&amp;dq=Oxford+dictionary+of+the+Christian+church+messianic+secret#v=onepage&amp;q=Oxford%20dictionary%20of%20the%20Christian%20church%20messianic%20secret&amp;f=false
|isbn = 978-0-19-280290-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Donahue
|first = John R.
|title = The Gospel of Mark
|publisher = Liturgical Press
|year = 2005
|origyear = 2002
|url = https://books.google.com/?id=FfAWQh9ybFYC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+Gospel+of+Mark+John+R.+Donahue#v=onepage&amp;q=The%20Gospel%20of%20Mark%20John%20R.%20Donahue&amp;f=false
|isbn = 978-0-8146-5965-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Dunn
|first = James D.G.
|authorlink = James Dunn (theologian)
|title = Jesus Remembered
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2003
|url = https://books.google.com/?id=G4qpnvoautgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus+remembered++By+James+D.+G.+Dunn#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-3931-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Edwards
|first = James
|authorlink = James R. Edwards
|title = The Gospel According to Mark
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2002
|url = https://books.google.com/?id=0MjWS_4La_EC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Edwards,+James.+%E2%80%9CThe+Gospel+According+to+Mark#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-85111-778-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Ehrman
|first = Bart D.
|authorlink = Bart D Ehrman
|title = The Orthodox Corruption of Scripture : The Effect of Early Christological Controversies on the Text of the New Testament
|publisher = Oxford University Press
|year = 1993
|url = https://books.google.com/?id=HGpL9x19GaEC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-19-510279-6
|ref = harv
}}
*{{cite book|first=Bart D.|last=Ehrman|title=Peter, Paul and Mary Magdalene: The Followers of Jesus in History and Legend|url=https://books.google.com/books?id=Tlvgp7WggvEC&amp;pg=PA8|date=1 May 2006|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-974113-7|pages=6–10|ref=harv}}
*{{cite book|first=Bart D.|last=Ehrman|title=Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew|url=https://books.google.com/books?id=HHDNe8KmMAIC&amp;pg=PA235|date=15 September 2005|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-975668-1|page=235|quote=&quot;Most scholars today have abandoned these identifications...&quot;|ref=harv}}
*{{Rejea kitabu
|last = France
|first = R.T.
|authorlink = R. T. France
|title = The Gospel of Mark: A Commentary on the Greek text
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2002
|url = https://books.google.com/?id=B4ei0AZSWsoC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-2446-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Gamble
|first = Harry Y.
|title = Books and Readers in the Early Church: A History of Early Christian Texts
|publisher = Yale University Press
|year = 1995
|url = https://books.google.com/?id=2aEJfsXY57cC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-300-06918-1
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Horsely
|first = Richard A.
|authorlink = Richard A. Horsley
|chapter = Mark
|pages = 56–92 New Testament
|editor1-last = Coogan
|editor1-first = Michael David
|editor2-last = Brettler
|editor2-first = Marc Zvi
|editor3-last = Newsom
|editor3-first = Carol Ann
|title = The New Oxford Annotated Bible with the Apocryphal/Deuterocanonical Books: New Revised Standard Version
|publisher = Oxford University Press
|year = 2007
|url = https://books.google.com/books/about/The_New_Oxford_Annotated_Bible_with_the.html?id=Nc-i_pQsiW8C
|isbn = 978-0-19-528881-0
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Hurtado
|first = Larry W.
|authorlink = Larry Hurtado
|title = Lord Jesus Christ: Devotion to Jesus in Earliest Christianity
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2005
|origyear = 2003
|url = https://books.google.com/?id=k32wZRMxltUC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-3167-5
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Joel
|first = Marcus
|title = Eerdmans Dictionary of the Bible
|publisher = Eerdmans
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=qRtUqxkB7wkC&amp;pg=PA859&amp;dq=%22Convinced+that+Mark+was+the+first+gospel%22#v=onepage&amp;q=%22Convinced%20that%20Mark%20was%20the%20first%20gospel%22&amp;f=false
|ref = harv
|isbn = 9789053565032
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Kee
|first = Howard Clark
|authorlink = Howard Clark Kee
|chapter = Magic and Divination
|pages = 483–84
|editor1-last = Coogan
|editor1-first = Michael David
|editor2-last = Metzger
|editor2-first = Bruce M.
|title = The Oxford Companion to the Bible
|publisher = Oxford University Press
|year = 1993
|url = https://books.google.com/?id=Y2KGVuym5OUC&amp;pg=PA483&amp;lpg=PA483&amp;dq=%22Magic+and+Divination%22+Oxford#v=onepage&amp;q=%22Magic%20and%20Divination%22%20Oxford&amp;f=false
|isbn = 978-0-19-504645-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Koester
|first = Helmut
|authorlink = Helmut Koester
|title = Introduction to the New Testament: History and literature of early Christianity
|publisher = Walter de Gruyter
|edition = 2
|year = 2000
|origyear = 1982
|url = https://books.google.com/?id=thXUHM5udTcC&amp;pg=PA44&amp;dq=%22%22Synoptic+gospels%22+is+the+designation+for+the+first+three+gospels+of+the+New+Testament%22#v=onepage&amp;q=%22%22Synoptic%20gospels%22%20is%20the%20designation%20for%20the%20first%20three%20gospels%20of%20the%20New%20Testament%22&amp;f=false
|isbn = 978-0-567-16561-9
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Lössl
|first = Josef
|title = The Early Church: History and Memory
|publisher = Continuum
|year = 2010
|asin = 0567165612
|isbn = 978-0-567-16561-9
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Malbon
|first = Elizabeth Struthers 
|title = In the Company of Jesus: Characters in Mark's Gospel
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=xCutFDM3Q5gC&amp;pg=PA195#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref = harv
|isbn = 9780664222550 
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Morris
|first = Leon
|authorlink = Leon Morris
|title = New Testament Theology
|publisher = Zondervan
|year = 1990
|origyear = 1986
|url = https://books.google.com/?id=6D3o6fZd67EC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Morris+New+Testament+Theology#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-310-45571-4
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Moyise
|first = Steve
|title = Introduction to Biblical Studies
|publisher = Bloomsbury
|year = 2013
|url = https://books.google.com/?id=sXzjBAAAQBAJ&amp;pg=PT31&amp;dq=%22Convinced+that+Mark+was+the+first+gospel%22#v=onepage&amp;q=%22Convinced%20that%20Mark%20was%20the%20first%20gospel%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Perkins
|first = Pheme
|authorlink = Pheme Perkins
|editor1-last = Barton
|editor1-first = John
|title = The Cambridge companion to biblical interpretation
|chapter = The Synoptic Gospels and the Acts of the Apostles: Telling the Christian Story
|pages = 241–58
|year = 1998
|publisher = Westminster John Knox Press
|url = https://books.google.com/books?id=PSHCRgS_SAUC
|isbn = 978-0-521-48593-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Perkins
|first = Pheme
|title = Introduction to the Synoptic Gospels
|url = https://books.google.com/?id=lMUZhdgmOR8C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|year = 2009
|origyear = 2007
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|isbn = 978-0-8028-6553-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Powell
|first = Mark Allan
|authorlink = Mark Allan Powell
|title = Jesus as a Figure in History: How Modern Historians View the Man from Galilee
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 1998
|url = https://books.google.com/?id=IJP4DRCVaUMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus+as+a+Figure+in+History:+How+Modern+Historians+View+the+Man+from+Galilee#v=onepage&amp;q=Jesus%20as%20a%20Figure%20in%20History%3A%20How%20Modern%20Historians%20View%20the%20Man%20from%20Galilee&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-25703-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Reddish
|first = Mitchell
|authorlink = Mitchell Reddish
|title = An Introduction to The Gospels
|year = 2011
|publisher = Abingdon Press, 2011
|url = https://books.google.com/books?id=hliGUOv18cQC
|isbn = 9781426750083
|ref = Reddish
}}
*{{Rejea jarida
|last = Smith
|first = Stephen H.
|title = A Divine Tragedy: Some Observations on the Dramatic Structure of Mark's Gospel
|journal = Novum Testamentum
|volume = 37
|pages = 209–31
|year = 1995
|publisher = E.J. Brill, Leiden
|doi = 10.1163/1568536952662709
|issue = 3
|jstor = 1561221
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Schröter
|first = Jens
|authorlink = :de:Jens Schröter
|editor-last = Aune
|editor-first = David E.
|title = The Historical Jesus: A Comprehensive Guide
|contribution = The Gospel of Mark
|pages = 272–95
|publisher = Wiley–Blackwell
|year = 2010
|url = https://books.google.com/?id=ygcgn8h-jo4C&amp;pg=PA272&amp;dq=Gospel+of+Mark+Jens+Schroter+major+issues+and+directions#v=onepage&amp;q=Gospel%20of%20Mark%20Jens%20Schroter%20major%20issues%20and%20directions&amp;f=false
|isbn = 978-1-4051-0825-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Strecker
|first = Georg
|authorlink = :de:Georg Strecker
|title = Theology of the New Testament
|publisher = Walter de Gruyter
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=_6NxpAvdrOgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Strecker+Theology+New+Testament#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-22336-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Telford
|first = William R.
|title = The Theology of the Gospel of Mark
|publisher = Cambridge University Press
|year = 1999
|url = https://books.google.com/?id=E9saA_qL4iMC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-521-43977-0
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Twelftree
|first = Graham H.
|authorlink = Graham Twelftree
|title = Jesus the miracle worker: a historical &amp; theological study
|publisher = InterVarsity Press
|year = 1999
|url = https://books.google.com/?id=DitVtGWdYeYC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8308-1596-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Welch
|first = John W.
|authorlink = John W. Welch
|chapter = Miracles, Maleficium, and Maiestas in the Trial of Jesus
|editor1-last = Charlesworth
|editor1-first = James H.
|editorlink = James H. Charlesworth
|title = Jesus and Archaeology
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2006
|url = https://books.google.com/?id=QoIS7VApH6cC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-4880-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Williamson
|first = Lamar
|title = Mark
|publisher = John Knox Press
|year = 1983
|url = https://books.google.com/?id=SEDB-Rg9mBoC&amp;pg=PA17&amp;dq=%22his+purpose+is+not+primarily+to+write+history,+but+to+announce+a+message%22#v=onepage&amp;q=%22his%20purpose%20is%20not%20primarily%20to%20write%20history%2C%20but%20to%20announce%20a%20message%22&amp;f=false
|ref = harv
|isbn = 9780664237608
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Witherington
|first = Ben
|authorlink = Ben Witherington III
|title = The Gospel of Mark: A Socio-rhetorical Commentary
|publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
|year = 2001
|url = https://books.google.com/?id=QzNgJ_9fOAwC&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-4503-0
|ref = harv
}}
{{refend}}

== Viungo vya nje==
{{commons category}}
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili.

===Vitabu vingine===
* [http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314977.pdf A Brief Introduction to Mark] {{Wayback|url=http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314977.pdf |date=20160304025621 }}
* [http://www.textweek.com/mkjnacts/mark.htm Resources for the Book of Mark] at The Text This Week
* [http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/index.html An Online Textual Commentary on the Greek Gospels] {{Wayback|url=http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/index.html |date=20080608014638 }} by Wieland Willker, including detailed text-critical discussion of the 300 most important variants of the Greek text (PDF, 411 pages) and the variant endings (PDF, 17 pages).
* [http://www.catholiccommentaryonsacredscripture.com/ Catholic Commentary on Sacred Scripture] {{Wayback|url=http://www.catholiccommentaryonsacredscripture.com/ |date=20170413164017 }} Gospel of Mark, Author Dr. Mary Healy

{{mbegu-AganoJ}}

[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Marko]]
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Injili ya Marko| ]]</text>
      <sha1>m2q2t8nluzytmba5nno4mdi1fwnpoba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biblia ya Kikristo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14752</id>
    <revision>
      <id>1607134</id>
      <parentid>1484182</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tazama pia */</comment>
      <origin>1607134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10695" sha1="sfc1pmmk6r5h8onjyrfc6jp3unknmho" xml:space="preserve">[[File:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|340px|thumb|Biblia ya kwanza kuchapwa, kazi ya [[Gutenberg]].]]
'''Biblia ya Kikristo''' ni mkusanyo wa [[Maandishi|maandiko]] matakatifu ya [[Ukristo]]. Maandiko hayo mbalimbali yanaitwa tangu zamani sana &quot;[[vitabu]]&quot; tu, inavyomaanishwa na [[neno]] la [[Kigiriki]] βιβλια, &quot;biblia&quot; ambalo ni wingi wa neno &quot;biblos&quot; yaani &quot;kitabu&quot;.

Hutofautishwa na [[Tanakh]] ambayo ndiyo maandiko matakatifu ya [[dini]] ya [[Uyahudi]] na ambayo pengine inatajwa kwa [[jina]] lilelile la &quot;[[Biblia]]&quot;, hasa katika matoleo ya [[Biblia ya Kiebrania]]. Vitabu vyake vimo katika sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo kwa jina la &quot;[[Agano la Kale]]&quot;. 

Biblia ya Kikristo hugawiwa sehemu mbili ambayo ni Agano la Kale na [[Agano Jipya]]. Agano la Kale lina maandiko yaliyoandikwa kabla ya [[Yesu Kristo]] na vitabu vya Agano Jipya viliandikwa baada yake.

== Agano la Kale ==
{{main|Agano la Kale}}
Kimsingi vitabu vya Agano la Kale ni vilevile vya Biblia ya Kiebrania, ingawa [[madhehebu]] ya Kikristo hutofautiana kidogo katika hilo. Ni kwamba wakati wa kutokea kwa Ukristo palikuwa na tofauti ndani ya Uyahudi kuhusu vitabu vilivyohesabiwa kuwa maandiko matakatifu. Suala hilo liliondolewa kuanzia [[mwaka]] [[80]] [[BK]] [[wataalamu]] wa [[Wayahudi]] wa huko Jabneh ([[Jamnia]]) walipochukua msimamo mkali dhidi ya wafuasi wa [[Yesu]]. 

Kwa wakati huo Wakristo walikuwa wamezoea tayari toleo la Kigiriki la maandiko matakatifu yaliyotafsiriwa katika [[karne ya 2 KK]] ambalo linajulikana kwa [[jina]] la [[Septuaginta]] na kuwa na vitabu kadhaa visivyokuwa vimetunzwa katika [[lugha]] asili ya [[Kiebrania]] wala ya [[Kiaramu]], au vilivyoandikwa moja kwa moja katika lugha ya Kigiriki. 

Hivyo Biblia ya Kikristo ilikuwa na vitabu 7 (viwili vya [[Kitabu cha Wamakabayo I|Wamakabayo]], [[Kitabu cha Yoshua bin Sira|Yoshua bin Sira]], [[Kitabu cha Hekima|Hekima]], [[Kitabu cha Tobiti|Tobiti]], [[Kitabu cha Yudith|Yudith]] na [[Kitabu cha Baruk|Baruku]], pamoja na sehemu za [[Kitabu cha Esta|Esta]] na [[Kitabu cha Danieli|Danieli]]) visivyokubaliwa baadaye na Wayahudi.

Vitabu hivyo 7 vikaja kukataliwa na [[Martin Luther]] katika [[karne ya 16]], halafu na [[Waprotestanti]] wengi, lakini vinazidi kutumiwa na [[Kanisa Katoliki]], [[Waorthodoksi]] na [[Waorthodoksi wa Mashariki]] kwa jina la [[Deuterokanoni]].

== Agano Jipya ==
{{main|Agano Jipya}}
Kuna vitabu 27 vya Agano Jipya. Vinne vya kwanza ni [[Injili]] nne zinazoleta habari za [[maisha]], matendo na maneno ya [[Yesu]].

Vingine ni [[Matendo ya Mitume]], [[Waraka|Nyaraka]] za [[Mitume wa Yesu|Mitume]], hasa za [[Mtume Paulo]], na [[Ufunuo wa Yohane]].

==Msimamo wa Kanisa Katoliki==
[[Kanisa Katoliki]] linatambua Maandiko Matakatifu kati ya [[maandishi]] yote ya [[binadamu]] kwa njia ya [[Mapokeo ya Mitume|Mapokeo]], yaani kwa sababu yametumiwa na [[Kanisa]] tangu mwanzo kwa kulisha kwa hakika [[imani]] yake. Kadiri yake, tunahitaji Mapokeo kwa kuwa Maandiko yenyewe hayataji orodha ya vitabu vyake vyote, Sanasana [[Yesu]] alividokeza baadhi akisema yanamzungumzia na kutimia ndani yake, “Ni lazima yatimizwe yote niliyoandikiwa katika Torati ya [[Musa]], na katika [[Nabii|Manabii]], na [[Kitabu cha Zaburi|Zaburi]]” ([[Lk]] 24:44). Halafu Barua ya Pili ya [[Mtume Petro]] ikalinganisha “na Maandiko mengine” [[Nyaraka za Paulo|nyaraka ambazo Paulo]] aliziandika “kwa hekima aliyopewa” ([[2Pet]] 3:15-16).

Sababu nyingine za Biblia kutojitosheleza ni kwamba mambo mengi muhimu hayakuandikwa, “Kuna mambo mengine mengi aliyoyafanya Yesu, ambayo yakiandikwa moja moja, nadhani hata ulimwengu usingetosha kwa vile vitabu vitakavyoandikwa” ([[Yoh]] 21:25). Tena [[barua]] ni [[nusu]] tu ya kuonana; hivyo Yesu hakuandika lolote, nao [[Mitume wa Yesu|Mitume]] hawakupenda kuandika yote. “Kwa kuwa ninayo mambo mengi, sitaki kuyaandika kwa karatasi na wino; lakini nataraji kuja kwenu, na kusema nanyi mdomo kwa mdomo, ili furaha yetu iwe imetimizwa” ([[2Yoh]] 12). “Nalikuwa na mambo mengi ya kukuandikia, lakini sipendi kukuandikia kwa wino na kalamu. Lakini nataraji kukuona karibu, nasi tutasema mdomo kwa mdomo” ([[3Yoh]] 13-14). Hasa [[ibada]] haziwezi kufanyika kwa barua; k.mf. kuwekea [[mikono]] ili kumshirikisha [[Roho Mtakatifu]]. Paji la namna hiyo halipitii Maandiko, bali Mapokeo tu. Hatimaye Biblia ikipotoshwa haipingi, kwa kuwa si mtu hai anayeweza kujitetea.

Biblia iliandikwa kusudi tupate “kuamini ya kwamba Yesu ndiye Kristo, Mwana wa Mungu; na kwa kuamini” tuwe “na uzima wa milele” (Yoh 20:31). “Tangu [[Mtoto|utoto]] umeyajua Maandiko Matakatifu, ambayo yaweza kukuhekimisha hata upate [[wokovu]] kwa imani iliyo katika [[Masiya|Kristo]] Yesu. Kila Andiko, lenye pumzi ya Mungu, lafaa kwa mafundisho, na kwa kuwaonya watu makosa yao, na kwa kuwaongoza, na kwa kuwaadibisha katika [[haki]]” ([[2Tim]] 3:15-16). Si lengo lake kutufundisha [[historia]], [[jiografia]] wala [[sayansi]]: kuhusu [[elimu]] hizo na kuhusu [[ufasaha]] wa [[lugha]] Biblia ilitegemea [[ujuzi]] na [[vipawa]] vya watu walioiandika.

Vitabu vya Biblia vinatofautiana kwa kuwa Mungu alijifunua hatua kwa hatua; hivyo vitabu 46 vilivyoandikwa kabla ya Yesu vinaitwa Agano la Kale na 27 vilivyomfuata vinaitwa Agano Jipya. “Kwa kule kusema, Agano jipya, amelifanya lile la kwanza kuwa kuukuu. Lakini kitu kianzacho kuwa kikuukuu na kuchakaa ki karibu na kutoweka” ([[Eb]] 8:13). Mungu “ndiye aliyetutosheleza kuwa wahudumu wa agano jipya; si wa andiko, bali wa roho; kwa maana andiko huua, bali roho huhuisha” ([[2Kor]] 3:6).

Pamoja na hayo, vitabu vyote vya Biblia vinahusiana kwa kuwa vinaangaziana na kuunda kitabu kimoja ambacho ni [[Neno (Biblia)|Neno]] wa Mungu yuleyule, ingawa katika hatua tofauti: Agano la Kale ndiyo maandalizi na Agano Jipya ndio utimilifu wake. Yesu alisema, “Msidhani ya kuwa nalikuja kuitangua Torati au Manabii; la, sikuja kutangua, bali kutimiliza” ([[Math]] 5:17). Tunahitaji Agano la Kale ili tuelewe vizuri Agano Jipya katika maandalizi yake, na tunahitaji Agano Jipya ili tuelewe Agano la Kale lilivyotimilizwa na Yesu.

Haifai tushike [[neno]] lolote la Agano la Kale kama Wayahudi wasiozingatia jinsi Yesu alivyolitimiliza kwa maneno na matendo hata wakamshutumu kutenda kinyume: “Mtu huyo hakutoka kwa Mungu, kwa sababu haishiki [[sabato]]” (Yoh 9:16). Alipofafanua [[amri 10]] za Mungu alikariri: “Mmesikia watu wa kale walivyoambiwa… lakini mimi nawaambieni…” (Math 5:21,27,31,33,38,43). Alipouliziwa [[unajisi]] wa [[vyakula]] kadhaa, alisisitiza, “’Hivi hata ninyi hamna akili? Hamfahamu ya kwamba kila kitu kilicho nje ya mtu, kikimwingia, hakiwezi kumtia unajisi; kwa sababu hakimwingii moyoni, ila tumboni tu; kisha chatoka kwenda chooni?’ Kwa kusema hivi alivitakasa vyakula vyote” ([[Mk]] 7:18-19). “Basi, mtu asiwahukumu ninyi katika vyakula au vinywaji, au kwa sababu ya sikukuu au mwandamo wa mwezi, au sabato; mambo hayo ni kivuli cha mambo yajayo; bali mwili ni wa Kristo” ([[Kol]] 2:16-17). Hakika, [[mwili]] ni mzito kuliko [[kivuli]] chake.

Yesu alitimiliza Agano la Kale kwa namna isiyotarajiwa hasa [[Msalaba wa Yesu|aliposulubiwa]], akionekana na Wayahudi wenzake kama kwamba [[laana|amelaaniwa]]: “Kristo alitukomboa katika laana ya torati, kwa kuwa alifanywa laana kwa ajili yetu; maana imeandikwa: ‘Amelaaniwa kila mtu aangikwaye juu ya mti’; ili kwamba baraka ya Ibrahimu iwafikilie Mataifa katika Yesu Kristo, tupate kupokea ahadi ya Roho kwa njia ya imani” ([[Gal]] 3:13-14).

Kati ya vitabu vya Biblia, vilivyo bora ni [[Injili]] 4 zilizoandikwa na Mathayo, Marko, Luka na Yohane. Ndio [[moyo]] wa Maandiko Matakatifu yote, kwa kuwa ndizo shuhuda kuu juu ya [[maisha]] na mafundisho ya Yesu. Yeye “amepata huduma iliyo bora zaidi, kwa kadiri alivyo mjumbe wa agano lililo bora, lililoamriwa juu ya ahadi zilizo bora. Maana kama lile la kwanza lingalikuwa halina upungufu, nafasi isingalitafutwa kwa lile la pili” (Eb 8:6-7).

Tuelewe Maandiko Matakatifu kwa kuzingatia hasa Mungu alitaka kusema nini kuhusu [[wokovu]] wetu kupitia waandishi wengi aliowaongoza kuyatunga kwa lugha na mitindo mbalimbali. Lakini ebu, “Yamo mambo ambayo ni vigumu kuelewa nayo; na mambo hayo watu wasio na elimu, wasio imara, huyapotoa, kama vile wayapotoavyo na Maandiko mengine, kwa uvunjifu wao wenyewe” (2Pet 3:16). Utitiri wa [[madhehebu]] yanayoshindana yakidai kushikilia Biblia tu unathibitisha uwekezano mkubwa wa kuipotosha kwa namna moja au nyingine. “Utakuja wakati watakapoyakataa mafundisho yenye uzima; ila kwa kuzifuata nia zao wenyewe watajipatia walimu makundi makundi, kwa kuwa wana masikio ya utafiti; nao watajiepusha wasisikie yaliyo kweli, na kuzigeukia hadithi za uongo” ([[2Tim]] 4:3-4). Njia pekee ya kukwepa fujo hiyo ni kuelewa Maandiko ndani ya Kanisa, kadiri ya Mapokeo yake hai. “Lakini mtu yeyote akitaka kuleta fitina, sisi hatuna desturi kama hiyo, wala makanisa ya Mungu” ([[1Kor]] 11:16). Biblia nje ya Kanisa ni kama [[samaki]] nje ya [[maji]].

[[Ufunuo]] wa Mungu unaweza [[Ufafanuzi|kufafanuliwa]] rasmi na [[umoja]] wa [[Askofu|Maaskofu]] tu, kwa kuwa ndio waandamizi wa Mitume 12 wa Yesu. “Au je, neno la Mungu lilitoka kwenu? Au kuwafikia ninyi peke yenu?” (1Kor 14:36). “Hakuna unabii katika Maandiko upatao kufasiriwa kama apendavyo mtu fulani tu. Maana unabii haukuletwa popote kwa mapenzi ya mwanadamu” (2Pet 1:20-21). Tunahitaji [[unyenyekevu]] wa [[Mwafrika]] ambaye [[Filipo mwinjilisti|mwinjilisti Filipo]] alimsikia “anasoma chuo cha nabii Isaya; akanena, ‘Je, yamekuelea haya unayosoma?’ Akasema, ”Nitawezaje kuelewa, mtu asiponiongoza?’ Akamsihi Filipo apande na kuketi pamoja naye” ([[Mdo]] 8:30-31).

== Tazama pia ==
* [[Historia ya wokovu]]

==Marejeo==
* M. MC GRATH &amp; NICOLE GREGOIRE, Njia Yetu katika Biblia, Agano la Kale – T.M.P. Book Department, Tabora 1976
* M. MC GRATH &amp; NICOLE GREGOIRE, Njia Yetu katika Biblia, Agano Jipya – T.M.P. Book Department, Tabora 1976
* Historia ya Wokovu Wetu, T.M.P. Book Department, Tabora 1976
* P. MALLIA, S.J., Karibu katika Biblia, St. Paul Publications Africa - Alba, 1988

== Viungo vya nje ==
* [http://www.wordproject.org/sw/index.htm Biblia Takatifu w/audio (Kiswahili)] {{Wayback|url=http://www.wordproject.org/sw/index.htm |date=20120502125242 }}
* [http://biblephone.intercer.net/bible/index.php/swa/2/web/ Biblia ya Union Version (Kiswahili)]
* [http://www.biblica.com/bibles/swahili/ Tafsiri mpya ya Biblica.com] {{Wayback|url=http://www.biblica.com/bibles/swahili/ |date=20100710172521 }}
{{Kigezo:Biblia AK}}
{{Biblia AJ}}
{{mbegu-Biblia}}
[[Jamii:Biblia]]
[[Jamii:Ukristo]]</text>
      <sha1>sfc1pmmk6r5h8onjyrfc6jp3unknmho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fransisko wa Asizi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14897</id>
    <revision>
      <id>1607106</id>
      <parentid>1580898</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104384" sha1="gqdhwa3t7r5pzim7l1owalr29fbz2io" xml:space="preserve">[[Picha:San Francesco.jpg|right|thumb|300 px|Mchoro wa zamani wa Fransisko wa Asizi unaoaminiwa kufanana naye kuliko yote]]
'''Fransisko wa Asizi''' (kwa [[Kiitalia]] '''Francesco d'Assisi'''; tangu [[Mtoto|utotoni]] [[jina]] la [[ubatizo]] '''Giovanni''', yaani Yohane (Mbatizaji), liliachwa kutumika; pia [[ubini]] '''mwana wa Petro Bernardone''' ulikuja kuachwa baada ya wao kushindana; [[Assisi]], [[Italia]], [[1181]] au [[1182]] - Assisi, [[3 Oktoba]] [[1226]]) alikuwa [[mtawa]] [[shemasi]] wa [[Kanisa Katoliki]].

Baada ya kuishi [[ujana]] wenye raha, [[Uongofu|aliongokea]] maisha ya [[Injili|Kiinjili]] ili kumtumikia [[Yesu]] [[Kristo]] aliyekutana naye hasa katika watu [[maskini]] na walalahoi, akijifanya [[Ufukara wa hiari|fukara]] vilevile, na hatimaye alitaka kufa uchi ardhini. 

Akizungukazunguka huko na huko, hadi [[Nchi takatifu]], aliwahubiria watu wa kila aina [[upendo]] wa [[Mungu]] akilenga kuiga kikamilifu kila [[siku]] mfano wa Yesu kwa maneno na matendo&lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/21750&lt;/ref&gt;.

Alianzisha jumuiya ya [[mtawa|kitawa]] yenye [[tawi|matawi]] mbalimbali ambayo leo ni [[utawa]] wenye wafuasi wengi kuliko yote wakikadiriwa kukaribia [[milioni]] moja [[Dunia|duniani]] kote.

Alitangazwa na [[Papa Gregori IX]] kuwa [[mtakatifu]] [[tarehe]] [[16 Julai]] [[1228]].

Anaheshimiwa na wengi hata nje ya [[Kanisa]] lake, ambalo limemtangaza [[msimamizi]] wa wanaoshughulikia [[hifadhi ya mazingira]].

[[Sikukuu]] yake inaadhimishwa tarehe [[4 Oktoba]]&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt;.

== Maisha na [[karama]] yake ==
=== Ulaya na Kanisa mwishoni mwa karne XII ===
Fransisko alipozaliwa, [[Ulaya]] na [[Kanisa]] vilikuwa na hali ya kutatanisha kuliko kawaida, kutokana na mvutano kati ya mapya na ya kale.

Mambo ya kale ni yale ya utawala wa ngazi mbalimbali ulioenea kutoka [[Ufaransa]] kuanzia [[karne IX]]: kila mtawala aliweza kugawa eneo lake na kuwakabidhi watawala wa chini akiwadai sehemu ya mapato na hasa msaada wakati wa vita, kufuatana na ahadi yao ya kuwa waaminifu kwake moja kwa moja. Utawala huo ulikuwa ukirithiwa na watoto ambao waliheshimiwa kama masharifu yaani watu wa ukoo bora na kutakiwa wawe hodari vitani. Ili watawale vizuri na kulinda maeneo yao walikuwa wakiishi katika [[ngome]] pamoja na watumishi wao. Watu wa kawaida waliishi mashambani katika hali ngumu sana hata wakaitwa watumwa wa ardhi. Hivyo Ulaya ilikuwa na [[askari]] na [[wakulima]] tu, mbali ya viongozi wa Kanisa na [[watawa]].

Kwa hali ya maisha watawa, ambao walikuwa aina ya [[wamonaki]] tu, na [[makleri]] wa juu walilingana na masharifu, ila makleri wa chini hawakuwa na [[elimu]] wala [[mali]] nyingi. Utajiri wa Kanisa, ambalo lilifikia kumiliki karibu nusu ya ardhi ya Ulaya nzima, uliwapotosha wengi na kuvuta miito ya bandia. Wengi walitambua haja ya [[urekebisho]] ndani ya Kanisa, na juhudi za pekee zilifanywa na wamonaki kama vile Hildebrando (ambaye akawa [[Papa Gregori VII]]) na Mt. [[Petro Damiani]] katika [[karne XI]], halafu na Mt. [[Bernardo wa Clairvaux]] katika [[karne XII]] akihimiza kupambana na maovu ya viongozi wa Kanisa hata kwa kutohudhuria [[ibada]] za wale wanaoishi vibaya. Jitihada hizo zilifanikiwa kidogo tu, kwa sababu ni vigumu kurekebisha mitindo mibaya iliyoenea, hasa katika mazingira ya [[dini]].

Hali hiyo ilichangia uenezi wa [[Waislamu]] na hasa wa [[Wakatari]] (maana yake Watu Safi); wazushi hao, baada ya kupata wafuasi kwa kushambulia maovu ya viongozi wa Kanisa, walikuwa wakifundisha njia ya roho zao kukombolewa. Kwa kuwa eti, ulimwengu huu ni mbaya, si kazi ya [[Mungu]] wetu, ni lazima kujitenga nao kwa kukataa vitendo na vyakula vinavyohusika na [[uzazi]]. Viongozi wa Kanisa walichelewa kuona hatari hizo, mpaka zilipokwishaenea mno: ndipo walipoanza kuzikabili hata kwa [[silaha]] wakishirikiana na baadhi ya watawala. Hata hivyo [[uzushi]] ukaendelea kustawi, kwa kuwa wengi walipenda maisha magumu ya watu hao kuliko yale ya viongozi wa Kanisa; hivyo waliwasaidia wasikamatwe.

Uzushi wa aina nyingine ulianza muda mfupi baadaye (karne XI hiyohiyo) huko [[Lyon]] (Ufaransa Kusini). Mchochezi wake ni [[Valdo]], ambaye alikuwa mfanyabiashara, akaguswa na [[Injili]], akawapeleka mabinti wake kuishi [[monasteri]]ni, akauza mali zake, akawagawia [[maskini]], akaanza kuhubiri huko na huko kama walivyofanya wengine kabla yake wakisisitiza [[ufukara]] kama njia bora ya [[wokovu]]. Wengi waliguswa wakajitahidi kushika masharti ya Injili, hata baadhi yao wakaanza kuwashambulia makleri wabaya, kususia ibada zao na kuwapiga pia. Msimamo huo ulipingwa vikali kama [[kiburi]] na [[unafiki]]. Basi Valdo na wengine walipokatazwa na maaskofu wasihubiri tena wakafikia hatua ya kuwakataa.

Huko Italia Kaskazini walitokea wengine wakisisitiza kazi kuliko ufukara ([[Mafukara wa Lombardia]] na [[Wahumiliati]], maana yake Walionyenyekea) ambao walikuwa wote watengenezaji wa vitambaa duni vya [[sufu]] kwa ajili ya maskini na ambao walichanga mali na mapato wakiishi kishirika.

Mifumo hiyo yote ilionyesha uhai wa dini, na juhudi za [[walei]] wengi kwa urekebisho wa Kanisa. Jambo hilo jipya lilitokana na udhaifu wa makleri, pia na umbali wa wamonaki na maisha ya [[umati]]. Wamonaki pia walianza kushambuliwa kwa kufuata ufukara bandia na kula [[jasho]] la wengine, tena kwa kutoshughulikia [[uchungaji]]. Hivyo walei wakaaanza kujiongoza hata katika mambo ya kiroho.

Msingi wa matukio hayo ni miji kupanuka haraka sana. Baada ya [[mwaka 1000]], kitovu cha Ulaya si tena vijijini na mashambani. Waliomiminika mijini walianza kukataa utawala wa ngazi wa zamani na kujichagulia viongozi ambao wadumu muda fulani tu, [[demokrasi]] ikaenea. Miji hiyo huru ikaanza kuvamia maeneo ya jirani ili kuyatawala, ukaweka watawala wa zamani chini yake.
Mijini utengano wa [[matabaka]] matatu ya zamani ukawa unapungua: watu wadogo waliojiimarisha ki[[uchumi]] (hasa waliofanya [[biashara]] ya [[bidhaa]] kutoka nchi za mbali) wakazidi kupata nguvu hata kulingana na ma[[sharifu]]. Pamoja na utajiri watu hao walipaswa kujipatia elimu walau kidogo (ndio mwanzo wa kazi ya walimu wa watoto), hata wakatamani walingane kabisa na masharifu kwa kuiga mitindo yao ya Cortesia (maana yake [[Ustaarabu]]) ambayo ilidai kumheshimu [[mwanamke]] fulani kama mtawala wa binafsi, na kwa ajili ya huyo kujifanya wakarimu, wapendevu, wachangamfu, na kutunga nyimbo na mashairi. Mitindo hiyo ilienea kutoka ngome za masharifu hadi [[barabara]] na vichochoro vya mijini, ambapo vikosi vya wavulana vilikuwa vikiwaimbia wasichana.
[[Picha:Casa-de-sao-francisco.jpg|thumb|Makazi ya Fransisko alipokuwa mdogo.]]
=== Asizi katika karne XII ===
Kwa asili Asizi ni [[mji]] wa Kirumi ambao ulipata umuhimu kwa sababu unatawala barabara kuu ya mkoa wa Umbria kutoka [[Spoleto]] (makao ya mfalme mdogo aliyekuwa chini ya mfalme mkuu wa [[Ujerumani]]) hadi Perugia mji uliokuwa chini ya utawala wa [[Papa]]. Wakati huo kulikuwa na ushindani mkubwa kati ya Asizi uliokuwa chini ya mfalme mkuu na jirani yake Perugia uliosimama upande wa Papa.

Mbali ya hayo ndani ya mji wenyewe yalianza mapigano kati ya mayores (wakubwa, yaani masharifu) na minores (wadogo) yaliyosababisha masharifu wengi kukimbilia Perugia na hivyo kuzidisha [[chuki]] kati ya miji hiyo. Matokeo yake ni mapambano ya mwaka [[1202]] ambayo Fransisko pia aliyashiriki akashikwa mateka kwa mwaka mzima.

Mbali ya hao watu wadogo waliotajirika (hasa kwa biashara), Asizi ulikuwa na mafukara, lakini tofauti na wale wa zamani ([[watumwa wa ardhi]]) ambao pamoja na kuwa na maisha magumu hawakukosa [[chakula]] (pia kutokana na [[mshikamano]] wao). Kumbe ufukara wa mijini haukuwa na dawa, uwe umetokana na kukosa [[kazi]] au kulipwa kidogo au kuugua. Ngazi ya mwisho ilikuwa ya watu waliotengwa na jamaa kama vile wakoma.

Ili tuelewe mazingira hayo ni lazima tukumbuke kwamba “sifa ya kijamii” (yaani jinsi mtu au neno wanavyotazamwa na [[jamii]] yote) ilikuwa na nguvu sana hata kuwabana wote waseme na kutenda ilivyotarajiwa. Hata hivyo mtu aliweza pia kuchangia au kubadilisha mitazamo ya umati, na Fransisko anajulikana kwa kipawa cha kuelewa, kugusa na kujivutia jamii nzima.

=== Mfanyabiashara ===
Maandishi yote yanayomhusu yanasisitiza utajiri mkubwa aliozaliwa nao. Hatuwezi kumuelewa tusipozingatia sana jambo hilo lililomfanya alelewe namna ambayo inatokana na utajiri, inasisitiza umuhimu wa utajiri na kulenga ongezeko la utajiri. Baba yake hakuwa na [[kiwanda]], ila aliweza kutajirika ajabu kwa kusafirisha vitambaa vya thamani kutoka [[Ufaransa]]. Ingawa hatuna habari nyingi za hakika kuhusu wazazi na [[malezi]] yake, hiyo inaweza kutosha.

Mwaka wake wa kuzaliwa umehesabiwa kuanzia tarehe ya kufa, kwa kupunguza miaka iliyosemekana aliishi. Habari nyingine kuhusu kuzaliwa kwake ziliweza zikatungwa ili kumfananisha na Kristo. Jina lake la [[ubatizo]] Yohane lilibadilishwa na baba yake ili kukumbusha moja kwa moja nchi ya Ufaransa, asili ya utajiri wake (Fransisko = Mfaransa).

[[Elimu]] yake ilikuwa ya wastani: alijua kidogo [[Kilatini]], [[Kifaransa]], mashairi na [[Biblia]]. Malezi yake yalimfanya hodari hasa katika [[biashara]] ili aweze kuendesha shughuli zote za baba yake. Na kweli kabla hajaongoka aliiweza sana kazi hiyo. Kama kawaida ya zamani zile, akiwa na umri wa miaka 20 alianza kuhesabiwa mtu mzima na kujihusisha na [[siasa]] na [[vita]] pia ili kushika nafasi ya juu zaidi kama [[sharifu]]. Ndicho kipeo alichojiwekea. Unakumbukwa [[ukarimu]] wake kwa [[maskini]], lakini hata ukarimu huo aliuzingatia ili kutimiza wajibu wa [[ustaarabu]] kuliko kwa kumpendeza [[Mungu]]. Kwa lengo hilohilo la kujitafutia usharifu akawa [[askari]], na akiwa kifungoni Perugia akazidi kuwachangamkia wote, hata sharifu fulani mkorofi. Kuhusu hali iliyotangulia [[uongofu]] wake hatujui zaidi, ila mwenyewe aliona kwamba kuishi kwa kufuata mitindo ya [[ulimwengu]] kunamchukiza Mungu.

=== Uongofu ===
[[Picha:Giotto - Legend of St Francis - -05- - Renunciation of Wordly Goods.jpg|thumb|left|[[Giotto]], [[Fransisko anavua hadharani]], Basilika la juu la Asizi]]
Jinsi gani [[neema]] ya Mungu ilileta ndani ya mtu huyo mapinduzi yanayotushangaza hata leo? Hatujui vizuri mabadiliko hayo yalichukua muda gani, wala asili yake ni nini, ila kwamba Fransisko alianza kuguswa na [[huruma]] halisi kwa maskini. Mwenyewe alipousimulia uongofu wake katika [[wasia]] alisisitiza hatua ya kushinda [[hofu]] ya wakoma aliyokuwa nayo sana. Basi baada ya kumbusu mmojawao, alichagua kuwa nao badala ya kuwa sharifu, yaani ashuke badala ya kupanda [[daraja]] katika jamii. Baada ya uteuzi huo akasita bado kidogo kabla hajaacha ulimwengu na kujitoa kwa Mungu. Kutokana na hatua hiyo muhimu alianza kufurahia machungu badala ya matamu: ndiyo maisha ya [[toba]] ([[utawa]]).

Alipotambua kwamba [[ukoma]] wa roho yake ulitisha kuliko ule wa ngozi ya wagonjwa alianza kuwakaribia kwa [[upendo]] si tu kwa kuwagawia [[mali]], bali hata kwa kuhatarisha [[afya]] yake: akiwa tayari kuambukizwa nao alikuwa pia tayari kutengwa na jamii moja kwa moja kama vile hao. Hivyo kwake neno kuu halikuwa ufukara kama juhudi za kujinyima, bali kama kushiriki kabisa hali ya watu wa mwisho, kwa kuwa hao ni wenzetu kwelikweli na kielelezo cha Kristo. Baadaye, [[Utawa wa Ndugu Wadogo]] ulipoimarika kwa kupata miundo ya [[shirika]], ulisisitizwa ufukara wenyewe, kiasi kwamba kanuni ya kudumu haitaji wakoma wala [[huduma]] kwa maskini. Basi, kwa wasia wake Mt. Fransisko kabla hajafa alisisitiza tena [[karama]] halisi ya uongofu wake pamoja na mengine yaliyoanza kusahaulika, kama vile [[kazi za mikono]].

Jambo la kwanza linaloonyesha wazi neema ya Mungu ikimfanyia kazi ni ile [[ndoto]] iliyomrudisha nyumbani wakati wa kwenda vitani akiwa na miaka 23. Tangu hapo hakuweza kuridhika tena na maisha ya zamani, akawa anafuata mawazo yake mapya badala ya kupiga kelele na wenzake baada ya kuwagharimia [[karamu]] kama mfalme wao. Alijaribu kuishi pangoni na kusali tu, akishinda vishawishi vikali vya kiroho. Siku moja katika kanisa la Mt. Damiano akasikia sauti ya Msulubiwa ikimuagiza arekebishe [[Kanisa]] lake. Ingawa alielewa maneno hayo kama kwamba yanahusu jengo, muhimu ni kwamba akawa amekutana na Msulubiwa ambaye [[mateso]] yake yanajumlisha na kuyatia maana mateso yote ya [[binadamu]]. Kuanzia hapo akaambatana na [[Yesu]] moja kwa moja katika ukweli wa maisha yake duniani: ndivyo unavyoeleweka ugumu wote wa maisha ya Fransisko.

Matendo yake yakazidi kumchukiza baba yake aliyeweza kuvumilia [[ubadhirifu]] wake ulipolenga usharifu, lakini si uliposaidia maskini tu. Hivyo baba akamshtaki [[mahakama]]ni, akimpatia hatimaye nafasi ya kujitambulisha mbele ya wote kama askari wa Kristo moja kwa moja: ni kwa sababu alikataa kuhukumiwa na serikali kwa kujidai ni mtumishi wa Mungu, na hivyo ni mtu anayeweza kuhukumiwa na [[Askofu]] tu. Baba alipodai mali zake mbele ya huyo, Fransisko akakubali mara moja akimrudishia pamoja na [[pesa]], [[nguo]] zote na hata jina, akitamka [[hadhara]] ya watu kwamba kuanzia hapo atamuita Baba Mungu tu, si [[Petro Bernardone]] tena. Uamuzi huo wa kishujaa uliowagusa sana wote ulimfanya asiweze kurudi nyuma: amejitoa kwa Mungu moja kwa moja na kuacha hakika ya [[riziki]]. Kubaki [[uchi]] mbele ya wote kulikuwa na maana nyingine pia, kwa sababu kulikuwa ni [[malipizi]] ya hadharani yaliyoweza kutolewa na Kanisa kadiri ya [[sheria]]. Hivyo Fransisko alionyesha nia yake ya kuanza na moja, akitubu [[anasa]] za zamani alizozifuata kwa nguo maridadi. Tena wakati huo lilizingatiwa sana neno la Mt. [[Jeromu]] la “kumfuata uchi Kristo uchi” kuwa ndiyo namna bora ya toba. Basi, kuanzia hapo alishiriki kabisa hali ya wasio na kitu, akisikitikia tu kutozaliwa katika hali hiyo, maana yake ufukara wake ulikuwa wa [[hiari]] na wenye kustahili, hivyo ni utajiri fulani kwa Mungu.

=== Kufuata mtindo wa Injili ===
[[Picha:Portiuncula on the Feast of the Pardon.jpg|thumb|right|[[Porsyunkula]] huko Asizi]]
Baada ya Fransisko kujitangaza [[mtawa]] ilimbidi atambue atakuwa wa namna gani. Alikataa [[upadri]], lakini si kwa sababu ya kuudharau kama walivyofanya wazushi; kinyume chake, toka mwanzo alijaliwa [[imani]] ya pekee kwa [[ekaristi]] na kwa wanaohusika nayo. Aliuona upadri kuwa ni cheo kikubwa mbele ya Mungu na hata mbele ya watu, naye hakupenda kuheshimiwa wala kuwa na hakika kuhusu riziki. Kwa sababu hiyohiyo hakupenda kuwa [[mmonaki]], ingawa aliwaheshimu [[Wabenedikto]] na kushirikiana nao vizuri. Tena akitaka kuwa kweli mtu wa mwisho na kuwaheshimu wote, hakukubali kushambulia mapadri na wamonaki kwa maovu yao.

Baada ya kukataa hali hizo mbili ndani ya Kanisa, alianza kujitafutia maisha asiyoyajua bado na asiyoweza kuelekezwa na mtu yeyote. Basi, akavaa [[kanzu]] ya [[mkaapweke]], lakini alikuwa akirudi mjini kila siku ili kuombaomba mawe ya kutengenezea makanisa na chakula pia. Kwa hiyo hakusogea mbali na watu, bali alizidi kuhusika na maisha ya Asizi, ingawa kwa namna yake, akipokea hasa [[dharau]] alivyokusudia. Maisha yake yote hakuvunja uhusiano na jamii kama walivyofanya watawa wengi, bali akaendelea kuwa [[ndugu]] wa wote na kushiriki maisha yao ya kila siku.

Miaka miwili aliyotumia kuyarekebisha makanisa ilikuwa migumu sana kimwili na kiroho tukizingatia pia mahangaiko yake kuhusu [[wito]]. Lakini Mungu akapokea malipizi na [[sala]] yake akamuangazia sehemu ya [[Injili]] aliyoisikia wakati wa [[Misa]]. Enzi hizo [[walei]] wengi walivutiwa na maneno ya Injili ambayo waliyaelewa namna yao, bila ya ufafanuzi wa kitaalamu. Fransisko alifanya vilevile, ndiyo maana maisha yake yakaja kuwapendeza wengi na kuenea kasi ajabu. Dondoo ambalo lilimgusa na kumuangaza hasa ni lile la Yesu kuwatuma [[Mitume wa Yesu|mitume]] wake kwa mara ya kwanza. Tangu hapo alikusudia kufuata Injili hiyo, hata ufukara wake ukapata sura nyingine, yenye kulenga utume. Kutokana na mwanga huo akabadili kanzu yake na kutupa [[viatu]] vyake na kujifungia [[kamba]], ambayo ilikuwa [[ishara]] ya toba, tena haikuweza kuficha pesa (tofauti na [[mshipi]] wa ngozi). Halafu akaanza kuhubiri toba kwa [[unyofu]] uliowagusa wengi. Ndipo Waasizi walipoanza kumuelewa si [[kichaa]], na ndipo alipoanza kupata wafuasi. Wa kwanza alikuwa [[Bernardo wa Quintavalle]], mtu maarufu tena tajiri, wa pili [[Petro Cattani]], padri. Ndio mwanzo wa jamaa iliyokuja kumhangaisha sana, kwa sababu hakuwa na wazo la kuanzisha chochote wala hakupata mtu wa kumuelekeza. Tena wakati huo haikuwa rahisi kukubali padri aongozwe na [[mlei]].

Katika wasia wake Fransisko akikumbuka hatua hiyo muhimu alisisitiza kuwa ndipo Mungu mwenyewe alipomfunulia afuate mtindo wa Injili takatifu, yaani hasa madondoo yale aliyoyakuta katika kufungua mara tatu kitabu cha Misa kilichokuwa juu ya altare: 1) “Ukitaka kuwa mkamilifu, nenda ukauze…” 2) “Msichukue chochote kwa safari…” 3) “Anayetaka kunifuata, ajikane…” Baada ya kusoma hayo, aliwaambia wenzake ndiyo kanuni na maisha ya wale wote watakaowafuata. Ufukara wa Kifransisko ukifuata madondoo hayo ya Injili ni wa moja kwa moja kwa mtawa binafsi na kwa shirika zima. Kwa kuchagua mtindo huo wa Injili takatifu alitofautiana na watawa wale waliofuata tangu karne nyingi mtindo wa Kanisa la mwanzoni wa kuwa na mali zote shirika. Ndivyo walivyofanya wamonaki ambao hawakuwa na chochote chao binafsi, lakini [[monasteri]] zao zilikuwa tajiri, kiasi kwamba wakaanza kushambuliwa kama wanafiki wanaokula [[jasho]] la wengine na kukosa ufukara halisi.

Waamini wengi kama Bernardo na padri Petro walitamani mtindo mwingine, pamoja na [[uadilifu]] wa makleri, [[uchungaji]] wenye bidii na ujirani na watu, hasa wenye shida. Mungu aliwachagua watakatifu Fransisko na [[Dominiko Guzman]] ili kuridhisha Wakristo hao. Wote wawili walishika ufukara wa kijumuia pia, ingawa Mt. Fransisko aliusisitiza zaidi akiudai pia kama msimamo katika jamii ili kupigania [[ujamaa]] na [[usawa]] wa binadamu. Hata baada ya wengine kujiunga naye hakushughulikia suala la [[nyumba]]: waliishi kwenye [[pagale]] za makanisa, huku wakizungumziwa sana mjini kwao. Halafu wakaanza kusafiri wakihubiri huko na huko, si kama kawaida ya mapadri, bali kwa kutoa mfano wa ufukara na [[unyenyekevu]], halafu kwa kujibu maswali ya watu waliowashangaa. Polepole waliweza pia kuhimiza toba na [[msamaha]] ili kueneza [[amani]]: muhtasari wa [[mawaidha]] yao ni [[salamu]] ile ambayo Fransisko alidai kufunuliwa na Mungu, “Bwana akujalie amani”.

Baada ya jaribio la kwanza la namna hiyo wakaongezeka, naye akawatuma tena wawiliwawili sehemu mbalimbali kisha kuwashirikisha [[mang’amuzi]] yake, kwamba wasikate tamaa kwa kuona ugumu wa baadhi ya watu, wamtegemee Mungu, wahubiri toba kwa nguvu ili kuokoa watu, wadumu watulivu katika [[dharau]]. Walipoulizwa waitwaje walijibu tu kuwa ni watu wa toba kutoka Asizi, yaani hawakujiona kuwa shirika maalumu, bali kundi mojawapo la wale wengi ambao toka zamani walijifunga kufanya toba kwa namna maalumu hadharani.

Mwaka huo [[1209]] walipofikia idadi ya 12 walichukua hatua ya kuelekea [[Roma]] ili kuthibitishwa na Papa katika maisha yao na kuruhusiwa naye katika [[utume]] wao, ili kushinda [[upinzani]] uliojitokeza na hasa kujihakikishia njia yao ni njema. Kwa ajili hiyo walipaswa kupanga kikamilifu zaidi wanataka kufanya nini.

=== Kanuni ya awali ===
[[File:Habito de s francisco.jpg|thumb|right|[[Kanzu]] iliyotumiwa na Fransisko mwaka [[1215]] hivi.]]
Kanuni hiyo ilihitajika ili kujipendekeza kwa Papa na kupata kibali chake. Fransisko katika [[wasia]] akashuhudia kwamba aliandikisha “kwa maneno machache na kwa unyofu, naye bwana Papa akaniimarisha”. Leo hatuna tena kanuni hiyo kwa sababu iliendelea kurekebishwarekebishwa mpaka mwaka [[1221]] ilipotolewa kanuni ndefu ambayo tunayo, tena mpaka mwaka [[1223]] Papa alipothibitisha kwa maandishi toleo la kudumu linalofuatwa na Utawa wa Kwanza mpaka leo.

Ni kwamba miaka yote Fransisko alizidi kung’ang’ania azimio lake la kushika kikamilifu mtindo wa [[Injili]] takatifu, lakini pia maisha yalimlazimisha kung’amua haja ya kuulinganisha na hali halisi mbalimbali. Ugumu mwingine wa kazi hiyo kwake ulitokana na kukosa utaalamu wa [[sheria]] uliolitawala Kanisa la zamani zake kwa namna ya pekee. Hivyo hata alipomuachia mwingine uongozi akazidi kudai ndugu wamtii ingawa hana tena [[mamlaka]] juu yao. Alitamani kuwa daima mtu wa mwisho hata shirikani, lakini hakuweza kuachana na wajibu wake kwa shirika lililoanza kwa njia yake. Hata katika safari ya kwenda Roma alimteua Bernardo kuwa kiongozi, lakini mbele ya Inosenti III aliyejitokeza ni Fransisko. Papa huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya Kikanisa na ya kisiasa, lakini yeye, kwa kupitia ngazi mbalimbali (hasa [[Askofu]] [[Guido wa Asizi]] na Kardinali [[Yohane wa Mt. Paulo]]), alifaulu kuongea naye na kukubaliwa.

Viongozi hao walijitahidi kwanza kuelekeza mifumo mipya ya kiroho kwenye [[umonaki]], na pili iliposhindikana wakairuhusu mradi isifuate [[uzushi]] bali ikubali kuongozwa na makleri kusudi isivuruge maisha ya Kanisa. Hivyo Mt. Fransisko na wenzake walipokataa kanuni za kitawa zilizokwishakubaliwa, wakaruhusiwa kwa sauti tu wafuate azimio lake na kuhubiri [[toba]].

=== Maisha ya Ndugu Wadogo huko Asizi ===
Kisha kurudi kwa furaha Asizi walibanana katika kibanda fulani huko [[Rivotorto]], halafu wakahamia Porsyunkula. Mahali penyewe panatusaidia sana kuelewa karama ya Kifransisko: si maisha ya kimonaki yanayohitaji kujitegemea kwa mashamba makubwa na [[mifugo]], wala ya [[wakaapweke]] wanaohitaji kuishi mbali na watu, bali ni utawa unaohitaji [[utulivu]] na upweke kwa ajili ya [[sala]], lakini pia unadai uhusiano mkubwa na watu wa nje ili kupata [[riziki]] na hasa kuwajenga kwa mifano na maneno. Hivyo si kati ya watu, wala si mbali nao.

[[Mchana]] ndugu walikuwa wakienda mjini kufanya [[kazi]] mbalimbali ndogondogo na kuwahimiza watu waishi kwa [[uadilifu]]. Muda uliobaki, hasa [[usiku]], ulikuwa kwa ajili ya sala upwekeni. Maelezo mengine kuhusu maisha ya wakati huo tunayapata tena katika [[wasia]] ambamo Fransisko ametuachia ukumbusho wa kudumu.

Jambo la kwanza ni [[ufukara mkuu]] ambao uliwadai ndugu wote wawaachie [[maskini]] [[mali]] zao. Hivyo jumuia haikuwa na kitu, ikaishi kwa shidashida pembeni mwa [[jamii]] kama watu waliotupwa, wakiridhika na [[kanzu]] moja tu, tena duni sana, wakiiongezea sanasana viraka ndani na nje ili kupunguza [[baridi]], halafu [[kamba]] na [[kaptura]]. Mavazi ya namna hiyo yalikusudiwa kudhihirisha hali ya chini ya ndugu wadogo katika Kanisa na jamii kwa hiyo yalitakiwa kusababisha [[dharau]], si [[heshima]].

Jambo la pili ni maisha ya sala, ambayo yalikuwa tofauti kwa ndugu [[wakleri]] na kwa ma[[bradha]] kutokana na [[elimu]] yao: wa kwanza walijua [[Kilatini]], [[lugha ya liturujia]]; wa pili kwa kawaida hawakujua hata kusoma. Hivyo Fransisko na wakleri wengine walitumia [[Sala ya Kanisa]], wakati mabradha walipangiwa kurudiarudia [[Sala ya Bwana]] mara kadhaa. Kwa njia ya [[liturujia]] Fransisko akazidi kupata [[ujuzi]] wa kidini, ila aliendelea kuchukia jambo moja la elimu ya wakleri, yaani kwamba mara nyingi ujuzi wao waliutumia kuipotosha maana halisi ya maneno ya [[sheria]] na hata ya ujumbe wa Mungu. Aliona kwamba elimu hiyo haitoshi kuwafanya watu watambue na kushika kama yeye uhusiano uliopo kati ya mateso ya walio wengi na yale ya Yesu. Ukweli huo unajulikana na watu wenye [[upendo]], si wenye elimu tu. Ndiyo sababu Fransisko katika [[malezi]] hakusisitiza mafundisho na ujuzi kwa jumla, bali [[mang’amuzi]] na mifano inayogusa mioyo.

Upande wao mabradha, kama vile katika mifumo mingine ya wakati huo, walitumia Sala ya Bwana ambayo kwao ilikuwa na uzito wa pekee, kutokana na jinsi Fransisko alivyoongoka kwa kumkataa mzazi wake na kumchagua Mungu tu kuwa baba yake: ndiye tegemeo pekee na ndiye anayewafanya watu wote kuwa ndugu.

Juu ya msingi huo wa [[udugu]], tofauti ya sala haikuleta [[ubaguzi]] kazi ya wakleri na mabradha: wote walikuwa wakijiona wajinga na kujiweka chini ya yeyote, unavyosisitiza wasia baada ya kukumbuka namna yao ya kusali. Alipouandikisha ameshamruhusu Mt. [[Antoni wa Padua]] awafundishe wanashirika mambo ya [[dini]], lakini anaendelea kuogopa elimu hiyo pia itawavimbisha na kuwasogeza mbali na [[wito]] wao wa [[udogo]], kumbe [[ujinga]] unaleta dharau aliyotamani daima.

Hivyo tena katika wasia akataja mara [[kazi ya mikono]], akieleza inavyowapasa wote, hata yeye mwenye [[madonda ya Yesu]]! Katika kusisitiza kazi ndogondogo kama za mwanzoni alitoa sababu mbili: moja ni kufukuza [[uvivu]], kama ilivyofundishwa na [[wamonaki]] toka zamani; lakini inayotajwa kwanza ni maalumu kwa kazi hizo za watu wadogo, yaani kutoa mfano mzuri kwa wanaowaona.

[[Wafransisko]] wa kwanza walifanya kazi hivyo, pasipo kulenga [[malipo]] moja kwa moja. Ndiyo sababu mara nyingine hawakulipwa chochote kwa kazi waliyoifanya. Hapo wakaikimbilia “meza ya Bwana” kwa kuombaomba nyumbani kwa watu. Zamani hizo katika Kanisa ilieleweka wazi kuwa [[fukara]] ana haki ya kuishi na kuwa Mungu anamkaribisha [[chakula]] kwa njia ya watu wakarimu.

Hata hivyo daima kuombaomba kuna ugumu wake, hasa [[aibu]] na dharau za watu. Lakini hizo zinachangia [[ustawi]] wa [[unyenyekevu]] na udogo kwa kuweka kweli katika ngazi ya mwisho ya jamii. Pamoja na malengo hayo, ni wazi kwamba kwa Fransisko njia ya kawaida ya kujipatia riziki ni kufanya kazi wenyewe, si kutegemea tu kazi ya wengine kama walivyotafsiri baadaye shirikani.

Jambo lingine la pekee ambalo Fransisko alilikumbuka katika wasia ni salamu ya [[amani]] aliyofunuliwa na Bwana. Amani hiyo ilihitajika sana, hasa wakati huo wa vitavita, lakini yeye alilenga pia amani ya rohoni, yaani amani ya Kimungu inayoondoa [[dhambi]]. Hivyo salamu yake ya Kiinjili ilikuwa kama [[muhtasari]] wa mahubiri yake.

Baada ya kukumbusha hayo yote, wasia unasisitiza ufukara wa majengo (nyumba na vikanisa) ya wafuasi wake, pamoja na msimamo ambao wawe nao, yaani wa kuishi huko kama wageni na wasafiri tu, tayari kuondoka siku yoyote kama walivyofanya huko Rivotorto walipomuachia nafasi [[punda]] wa [[mkulima]] mkorofi.

Kwa msingi huohuo wa udogo wasia unaongeza katazo la kwamba watawa wasimkimbilie [[Papa]] wala [[ofisi zake]] ili kupewa [[fadhili]], yaani [[idhini]] ya kutenda tofauti na watu wengine. Katazo hilo kali lilikusudiwa tena kulinda udogo wa jamaa yake. Fransisko toka mwanzo alijichagulia nafasi ya mwisho asipende kushindana wala kujilinda na mtu yeyote. Katika kufafanua katazo hilo alitamka wazi kuwa ndugu wadogo wasiombe fadhili hata kama ni kwa ajili ya kuhubiri. Aliutaka [[utume]], lakini hakupenda uharibu udogo: aliona ni afadhali kuacha utume sehemu fulani kuliko kuacha udogo.

Hivyo ni wazi tofauti iliyopo kati yake na [[Dominiko Guzman|Mt. Dominiko]]. [[Mwanzilishi]] huyo wa [[Utawa wa Wahubiri]] alilenga uenezaji wa [[ukweli]], akatafuta njia za kufikia lengo hilo, yaani ubora wa mapadri wake kuhusu elimu na [[utakatifu]]; kwake ufukara ulikusudiwa kuwafanya wahubiri wapokewe katika [[mazingira]] yale tuliyoyaeleza. Ili kufikia lengo hilo alijipatia fadhili nyingi toka kwa Papa, uenezaji wa ukweli usije ukazuiwa na [[mamlaka]] nyingine yoyote. Kumbe Fransisko alifanya tofauti, kadiri ya chaguo lake: alipotambua kuwa [[Bwana]] amewaita yeye na wafuasi wake wakaokoe watu, alijitahidi kufanya hivyo lakini bila ya kuacha nafasi ya mwisho aliyojichagulia. Aliona si rahisi kubaki pembeni mwa jamii na mwa Kanisa (kama vile wakoma na wengineo), na papo hapo kujihusisha kikamilifu na maisha ya jamii (ili kuleta amani) na ya Kanisa (kama shirika kubwa ajabu), lakini kabla hajafa alisisitiza tena katika wasia chaguo la mwanzoni, ambalo ni la maana kwa [[karne]] zote kwa vile daima watakuwepo watu wa mwisho wenye kudharauliwa.

=== Msanii wa Bwana ===
Hatuwezi kuelewa vizuri maisha hayo ya mwanzoni tusipozingatia jambo lake lingine ambalo ni la pekee katika [[Kanisa la Magharibi]], yaani tabia ya kupenda viigizo na kuchekesha watu ambayo ilichangia kwa kiasi kikubwa uenezi wa Ufransisko na mafanikio ya utume wake. Fransisko alikuwa mfurahivu si kwa [[silika]] tu wala si kutokana na muungano wake na Mungu tu. Alipenda kufanya mambo ya ajabuajabu kwa makusudi mazima ili kuwashangaza watu na kuwafanya watafute majibu ya maswali yaliyojitokeza ndani mwao. Kwa maana hiyo alipenda kujiita “ioculator” (= mtu wa viigizo na vichekesho, [[msanii]]) wa Bwana.

Zamani hizo “msanii” alikuwa mtu anayepata riziki kwa kuchekesha watu akitenda mambo ya ajabuajabu popote pale anapopita: tena haogopi kutoa ujumbe mzito katika vichekesho vyake, kwa kuwa amejiweka pembeni mwa jamii. Basi, Fransisko aliamua kuwa mtu wa namna hiyo kwa ajili ya Bwana, yaani kwa lengo la kuwavuta watu na kuwapasha ujumbe wa toba. Ndiyo njia yake ya kufanya utume.

Akiwa kwanza mfanyabiashara hodari alijua vizuri namna ya kuwavuta watu wanunue [[bidhaa]] zake; baadaye akatumia [[kipawa]] hicho ili watu wapokee ujumbe wake. Kwa namna za kuvaa na kutenda, pamoja na kuvumilia dharau, yeye na wenzake waliteka [[roho]] za watu, hata walipoacha [[utani]] na kuhimiza toba wakasikilizwa kuliko wahubiri wa kawaida makanisani. Hivyo walitangaza [[Injili]] mitaani katika mazingira ya watu wa kawaida na kwa mitindo na [[lugha]] vinavyotumika mitaani.

Basi, baada ya kumaliza kuikarabati Porsyunkula, walishughulika zaidi mjini wakitoa mfano wao na kuhimiza toba; halafu usiku hasa walikazania sala katika utulivu wa porini. Hivyo polepole Waasizi wakabadili mtazamo wao juu yao na kuanza kuwaheshimu. Ushindi huo ulipatikana kwa [[gharama]] kubwa (dharau, mateso n.k.), lakini ushindi muhimu zaidi ni ule walioupata juu yao wenyewe wakijipatia hivyo [[furaha]] na [[uhuru wa wana wa Mungu]].

=== Mt. Klara na Dada Wadogo ===
Kuanzia karne XI [[wanawake]] wa [[Ulaya]] walishika nafasi za maana kuliko kawaida katika jamii na Kanisa, wakijitokeza pia kwa wingi kufuata [[tapo]] lolote la kiroho la Kikatoliki au la kizushi. Kumbe Fransisko hakupata mwanamke yeyote wa kumfuata kwa walau miaka sita tangu aongoke, na hata baada ya kumpata [[Klara wa Asizi|Mt. Klara]], hakuwapata tena wengi. Sababu ni kwamba hakuwa [[mchungaji]] wa roho bali mtu mwenye kutafuta njia yake, wala hakuwa na mpango wa kuanzisha lolote, bali alitaka kushiriki tu hali ya watu wa mwisho. Basi, kwa wanawake nafasi ya mwisho haikuwa tu ile ya wakoma, bali pia ya ma[[kahaba]] na ya [[wachawi]]. Hivyo kwao chaguo la nafasi ya mwisho lilikuwa gumu zaidi, si tu upande wa mateso bali pia upande wa dharau, mbali ya kwamba lingesababisha masingizio juu ya uhusiano wao na ndugu wa kiume.

Klara alizaliwa mwaka [[1193]] au [[1194]], hivyo alikuwa na miaka 12-13 Fransisko alipovua [[utu wa kale]] mbele ya mji mzima katika uwanda ule ambako iko nyumba ya Klara. Kwa hakika huyo akaendelea kusikia habari mbalimbali juu ya Fransisko: alivyopata wafuasi, mmojawao [[Rufino]] binamu wa Klara; alivyokubaliwa na Papa n.k. Hatujui kama ni kwa sababu hizo kwamba alikataa [[ndoa]] mbalimbali mpaka akafikia umri wa miaka 18, wala hatujui kama walikutana mara nyingi kwa mashauri ya kiroho. Ila tunajua kwa hakika kuwa baada ya Klara kukimbia nyumbani usiku na kujiunga na jamaa ya ndugu wadogo, akifuatwa na mdogo wake [[Agnesi wa Asizi|Mt. Agnesi]] baada ya [[wiki]] mbili tu, Fransisko alitimiza [[wajibu]] wa kumlisha kiroho kwa mahubiri, mifano na hata maandishi.

Kwa [[ushahidi]] wa Klara tunajua kwamba hata kwake himizo kuu la Fransisko lilikuwa kuambatana moja kwa moja na ufukara wa [[Mwana wa Mungu]]. Mapema sana (kabla ya mwanzo wa mwaka [[1213]]) Fransisko aliwaahidia akina Klara kuwashughulikia sawa na ndugu wa kiume, akafanya hivyo mpaka kufa, ingawa kipindi fulani alijizuia asiwatembelee kusudi ndugu wengine wasipate [[kisingizio]] cha kufanya hivyo.

Klara aliitikia kwa namna bora ya upendo na [[uaminifu]], akamsaidia kuelewa vizuri zaidi wito wake wa kitume. Kufika kwake kwenyewe kulimfanya Fransisko afikirie sana na kushauriana naye juu ya maisha atakayoyashika. Mara wakatambua njia ya wanawake iwe tofauti na ile ya [[wanaume]]: kwa hiyo Klara akawa [[mmonaki]] na baadaye [[abesi]], ingawa kwa kushika kikamilifu ufukara mkuu na kuhusiana kidugu na wenzake.

Tofauti na ndugu wadogo, ambao Fransisko aliwaelekeza wafuate “[[mtindo wa Injili takatifu]]”, yaani Yesu alivyowaagiza [[Mitume wa Yesu|mitume]] waende ([[Math]].10:5-15), aliwaelekeza Waklara kwenye “[[ukamilifu]] wa Injili takatifu”, unaoonyeshwa hasa na [[heri nane]] na [[Hotuba ya mlimani|hotuba nzima ya mlimani]] (Math. 5:1-7:27), bila ya kuwabana kwa mtindo huo wenye vipengele vingi vya pekee. Tofauti inaonekana wazi katika ushahidi wa Askofu [[Yakobo wa Vitry]] ulioandikwa mwaka [[1216]] ukieleza maisha ya Wafransisko yalivyokuwa bado mwanzoni: wote walikuwa wanakula [[jasho]] lao, ila ndugu wa kiume kwa kufanya kazi hasa mjini au vijijini, kumbe akina [[dada]] kwa kubaki katika makao yao.

Fransisko aliwahurumia daima wanawake hao waliokubali dharau na magumu ya kila aina. Yeye, ambaye hakusita hata kidogo kufuata tu mtindo wa Injili, katika kuwaongoza alizingatia sana [[udhaifu]] wa [[jinsia]] yao, na kama kwa kulazimishwa tu na Klara alimruhusu kushika magumu mengi: kila mara [[huruma]] ya Fransisko na msimamo imara wa Klara vilikutana katika kumpendeza Mungu. Ni baada tu ya kung’amua msimamo huo, kwamba Fransisko alimuahidia atawatunza sawa na ndugu wa kiume. Mwongozo wake wa uso kwa uso ukawa muhimu kuliko kuwaandikia [[kanuni]] fulani: badala yake mwenyewe alichukua [[jukumu]] la kudumisha ufukara mkuu na udugu katika [[monasteri]] ya kike.

=== Mkutano mkuu ===
Huyo Yakobo wa Vitry, pamoja na “[[Ngano za Wenzi Watatu]]”, wanashuhudia jambo lingine muhimu katika Ufransisko, yaani [[mkutano mkuu]] ambao ulikuwa ukifanyika kwanza mara mbili kwa mwaka kwenye [[sikukuu]] ya [[Pentekoste]] na ya [[malaika Mikaeli]], halafu kwenye Pentekoste tu ya kila mwaka, halafu tena kila baada ya miaka mitatu. Kuhusu wahudhuriaji, kwanza walikuwa ndugu wote, lakini walipoongezeka mno na kuenea mpaka mbali wakaruhusiwa kuhudhuria tu wahudumu wa jamaa. Mahali pa kukutana palikuwa Porsyunkula.

Kwa muundo huo Fransisko alitaka kudumisha [[umoja]] kati ya wafuasi wake, kwa kuamua pamoja juu ya sheria na mipango ya shirika, lakini hasa kwa kustawisha upendo wao wa kidugu na kwa kuwarudisha pale walipoanzia, wasije wakasogea mbali mno na wito wao wa asili.

Mpaka alipoishi, mwenyewe alikuwa [[moyo]] wa mikutano, awe anasikilizwa au kupingwa katika [[juhudi]] zake za kuokoa mambo makuu ya karama yake mbele ya marekebisho yaliyodaiwa ili kulingana na viongozi wa Kanisa, na wingi wa ndugu wa kila aina na mazingira mapya. Marekebisho hayo yalikuwa yanabadilisha polepole sura ya jamaa, isiwe tena kundi dogo la marafiki wanaodharauliwa, bali shirika linaloeleweka na kuheshimika.

Fransisko alikubali marekebisho kadhaa ya lazima, lakini akikumbuka siku za nyuma alikuwa na [[hamu]] ya kuzirudia: ndio [[utatanishi]] ambao ulimfadhaisha mpaka mwisho ukaendelea kuvuruga umoja wa utawa wake. Upande mmoja ndugu mdogo anapaswa awe mtu wa mwisho katika Kanisa na jamii, kupenda adharauliwe na wote na kukabili magumu kama ya waliotupwa na wenzao. Upande mwingine anapaswa awe [[mwanakanisa]] akishirikiana na wachungaji na kueneza toba kwa maneno yake pia, ambayo yapokewe kama muhimu kwa [[wokovu]] wa watu. Kushika hayo mawili bila ya moja kumponyoka, ndilo [[jaribio]] la Fransisko.

Zaidi ya hayo alikuwa akihimiza mkutano mkuu, ila pengine alikataza wasipite kiasi katika [[malipizi]], kama alivyomkataza Klara. Mwishoni, baada ya kuwabariki wote, alikuwa akichunguza na kuruhusu wahubiri wapya kwa kuzingatia walivyo katika ujuzi wa dini, uwezo wa kusema na hasa ubora wa maisha, kwa kuwa alitaka wafundishe kwa matendo kuliko kwa maneno.

=== Uenezi wa shirika na kujihusisha kwa Kanisa la Roma ===
Yakobo wa Vitry alieleza [[furaha]] yake na [[mshangao]] akiona [[urahisi]] wa ndugu wadogo kupenya aina zote za watu, tofauti na wamonaki na wakleri. Ustawi wa shirika ulifanya lipate [[nguvu]] katika Kanisa na kuenea kwa [[kasi]] mahali pengi. Watawa hao wapya wakaja kuwavutia pia wanabaraza wa Papa, hata makardinali wakataka kuwa nao nyumbani mwao, na uhusiano na Papa ukawa mkubwa zaidi na zaidi.

Wakati huohuo nyumba za Kifransisko zikaanza kuwa za kudumu zaidi, ingawa si mali ya shirika, mpaka zikapata kila moja ndugu ambaye awe [[mlinzi]] wa [[wanajumuia]] wenzake.

Kwanza aliwashughulikia Kardinali Yohane wa Mt. Paulo, lakini bila ya kujihusisha mno. Baada ya [[kifo chake]] Fransisko akaona umuhimu wa kuwa na mwingine kama [[mwakilishi]] wa Papa, akamuomba awe Hugolino, Kardinali askofu wa [[Ostia]], aliyemtabiria atakuwa Papa (akaja kuitwa Gregori IX). Huyo alikuwa na mang’amuzi mengi ya kisiasa na ya Kikanisa alipokutana naye huko [[Florence]]; Fransisko vilevile alikuwa ameng’amua mengi kuhusu [[uongozi]] wa shirika, tena kwa [[uchungu]], hasa kuwa hataweza kuliongoza peke yake. Ndiyo sababu ukaanzishwa [[muundo]] wa [[provinsya]], yaani [[kanda]] zilizokuwa kila moja chini ya ndugu fulani kama [[mtumishi]].

Ugawaji wa shirika kikanda ulihitajika hasa baada ya kuvuka milima ya Italia Kaskazini ([[Alps]]) kati ya mwaka [[1215]] na [[1217]]. Mwaka huo iliamuliwa pia kuvuka [[Bahari ya Kati]] ili kuendea [[Nchi Takatifu]]. Katika mkutano mkuu ulioamua hivyo, Fransisko aliwaeleza washiriki kuwa mwenyewe hawezi kubaki nyuma kisha kuwatuma ndugu zake wakabiliane na matatizo mengi, hivyo akajichagulia [[Ufaransa]] akaondoka. Alipofika Florence ndipo alikutana na Hugolino, wakafunga [[urafiki]] wa kudumu wakaheshimiana mpaka kufa. Mazungumzo yao ya awali ni kama picha ya yale yatakayofuata: Kardinali akimshauri Fransisko afuate [[busara]], Mt. Fransisko akieleza motomoto sababu za [[imani]] zinazomuongoza, hatimaye Kardinali akinyamaza kwa kutambua Mt. Fransisko anaongozwa na [[Roho Mtakatifu]]. Hugolino alifaulu kumzuia asiende Ufaransa, shirika lisije likashambuliwa mno na wapinzani wake mbalimbali, lakini Fransisko hakukubali kuacha mpango wa kutuma ndugu kwenye nchi nyingine za Kikristo na hata za [[Uislamu|Kiislamu]], akieleza kuwa Mungu aliyewatuma kwa wokovu wa watu wote atawatunza kokote alivyoahidi. Vivyo hivyo baadaye akakubali kiasi tu mashauri ya Hugolino, asiachane na mambo makuu ya wito wake.

Mbali na [[dhana]] ya kwamba Kardinali alipotosha [[mfumo]] wa Kifransisko kwa manufaa ya uongozi wa Kanisa, ukweli ni kwamba Fransisko alikubali marekebisho kadhaa akitambua madai yenye msingi ya ndugu wapya (hasa wa nchi za mbali na wasomi); zaidi tena [[wema]] wake ulimfanya ayakubali ili kukwepa kikwazo kinachoweza kusababishwa na mabishano kati ya ndugu. Ndiyo mateso ya miaka kumi ya mwisho ya maisha yake: alizidi kuona [[njia]] bora ya kuelekea utakatifu wa Kiinjili, kumbe wafuasi wake wengi wanashindwa kuikubali au wanakataa kuelekezwa, hata kwa kumpinga na kumdharau waziwazi.

Hivyo miaka ya ushindi na uenezi wa shirika, ndiyo miaka michungu zaidi kwake, kiasi kwamba akajaribiwa kukata tamaa na kujiona amedanganyika. Lakini akadumu kutegemea [[maongozi ya Mungu]] kwa shirika lake, akapokea mateso hayo pamoja na ya [[mwili]] kama namna nyingine ya kushiriki hali ya watu wa mwisho, na hasa ya Yesu msulubiwa aliyesalitiwa na wanafunzi wake.

Kuhusu uenezi wa shirika nje ya Italia tuna vitabu viwili muhimu kwa kuwa viliandikwa na wahusika, [[Jordano wa Giano]] kuhusu [[Ujerumani]], na [[Thomas wa Eccleston]] kuhusu [[Uingereza]]. Hasa huyo wa pili bila ya kukusudia alionyesha wazi jinsi shirika lilivyozidi kusogea mbali na nia ya Fransisko kadiri mahali palipokuwa mbali na Italia na kadiri miaka ilivyozidi kupita.

Kwa vyovyote mwanzoni mwa uenezi huo hali ilikuwa ngumu, hasa kwa sababu hayakufanyika [[maandalizi]] yoyote, tena Fransisko alikataa katakata kuwaombea waliotumwa hati ya [[utambulisho]] toka kwa Papa. Hivyo sehemu nyingine walifukuzwa kama wachawi au wazushi, kwa sababu [[Papa Inosenti III]] alikubali shirika na kanuni lakini kwa [[sauti]] tu. Makubwa zaidi yaliwapata akina [[Berardo mfiadini|Berardo]] waliouawa na Waislamu huko [[Moroko]] ([[1220]]): ndio [[wafiadini]] wa kwanza wa shirika.

Matukio hayo yalichangia wazo la kuhitajika maandishi yenye kuthibitisha shirika, kwa kuwa Ndugu Wadogo walikuwa hawaeleweki: si wakaapweke, wala wamonaki, wala [[wakanoniki]], wala mapadri [[wanajimbo]], ila walidai kuwa shirika la kitawa bila ya kufuata mojawapo kati ya kanuni nne zilizokubalika kwa watawa.

Ni kwamba Fransisko aliogopa kanuni inayofuata mtindo wa kisheria badala ya mtindo wa Kiinjili: msimamo huo ulikuwa kinyume cha mazoea ya [[Kanisa la Roma]] hasa wakati huo. Mt. Fransisko aliona Injili inazidi kutudai kadiri tunavyoendelea Kiroho, kumbe sheria zinaweza kutekelezwa na kumfanya mtu ajipongeze na kuridhika asijitahidi zaidi. Hasa alijua [[ujanja]] wa [[binadamu]] katika kufafanua sheria ili wakwepe mizigo yake. Hata hivyo Kanisa likamdai kanuni maalumu ili kuondoa wasiwasi juu ya shirika hilo jipya. Upinzani huo pia, uliochochewa na wamonaki na mapadri walioshikilia [[mapokeo]] yao, ulionyesha haja ya kuthibitisha shirika kwa kanuni maalumu. Basi, kazi ilikuwa kuitunga: Fransisko aliziandika zaidi ya moja na kuzijaribu mpaka akatoa ile ya kudumu, akisisitiza hasa ufukara mkuu na kutaka [[pesa]] iepukike.

Katika kazi hiyo alisaidiwa na ndugu wataalamu wa sheria, mbali ya mapendekezo ya mikutano mikuu na ya Kardinali Hugolino. Juhudi za Fransisko zililenga kuhakikisha kanuni haitazimisha roho, yaani hamu ya ukamilifu wa Kiinjili.

Lakini kabla hajakabili moja kwa moja kazi hiyo aliamua kwenda ng’ambo ya Bahari ya Kati kwa jaribio kuu la maisha yake: kumshuhudia Yesu mbele ya [[sultani]] na ikiwezekana kuuawa kama ndugu mdogo halisi. Akaondoka fukara tena mpole, [[silaha]] zake zikiwa ni imani na upendo tu, tofauti na [[Vita vya msalaba|askari wa msalaba]] waliokuwa wakiuana na Waislamu.

=== Hamu ya kufia dini na ugonjwa wa Mt. Fransisko ===
[[Picha:SaintFrancisAssisiWithAlKamil15thCentury.JPG|thumb|Fransisko mbele ya Sultani [[al-Kamil]] ([[karne ya 15]]).]]

Hata kabla ya mwaka 1219 Fransisko alifunga [[safari]] aende kumshuhudia Yesu kwa Waislamu: katika mwaka wa sita tangu aongoke (1211) alipanda [[meli]] ambayo ikaishia [[Korasya]]; halafu mwaka [[1214]] hivi akaelekea [[Hispania]] ili kuvukia Moroko lakini akaugua ikambidi arudi nyuma.

Ni kwamba kuanzia karne XI, kama matokeo ya [[vita vya msalaba]], Wakristo walipata tena hamu kubwa ya kufia dini, wasiridhike na ile namna ya kumfia Yesu siku hadi siku kwa maisha ya kimonaki. Fransisko pia alitamani kumrudishia Yesu ule upendo mkuu wa kutoa [[uhai]] kwa rafiki yake, lakini hakujitafutia mateso kwa kuwashambulia Waislamu kwa silaha wala kwa matusi, bali alijitahidi kuwaokoa kwa mahubiri yake motomoto lakini yenye [[upole]] pia. Kama vile alivyokuwa mstaarabu kwa wote kabla hajaongoka, akaendelea kuwa hivyo hata kwa Waislamu wakati wa vita vikali kati yao na Wakristo, kwa kuwa alisema, “Mungu ni [[ustaarabu]]”.

Alikwenda kwenye [[kambi]] lao kama [[mwanakondoo]] kati ya [[mbwamwitu]], bila ya [[ulinzi]] wala hati ya kumtetea. Mbele ya sultani alibishana na [[shehe]] wake, akaheshimiwa kwa [[ujasiri]] wake wa kuhatarisha uhai wake ili kuokoa watu, na kwa ufukara wake uliomfanya akatae [[zawadi]] yoyote. Ni wazi alikuwa na [[karama]] ya kuvutia watu wowote, hata wasio Wakristo (mpaka leo anayo, ilivyoonekana siku ya kuombea amani iliyokusanya viongozi wa dini zote huko Asizi mwaka [[1986]]). Fransisko alibaki [[Mashariki ya Kati]] ([[Siria]], [[Misri]] na [[Israeli]]) zaidi ya mwaka mmoja.

Kabla hajaondoka Italia, akijitambua kuwa [[mkuu wa shirika]] kubwa, aliacha ndugu wawili kama [[makamu]] wake ([[Mathayo wa Narni]] na [[Gregori wa Napoli]]) akiwagawia [[madaraka]]. Lakini kazi iliyokuwa ngumu kwa mwanzilishi mwenyewe ikawashinda, na juhudi zao hazikufaa: k.mf. walitunga sheria mpya kuhusu [[mfungo]] ili zilingane na zile kali za mashirika mengine. Kumbe Fransisko hakuzipenda, akitaka zaidi kufuata Injili inayoruhusu kula vyovyote vilivyoandaliwa kwa watu wa Mungu. Kwake ilikuwa muhimu kuwa fukara kweli, na hivyo kukosa hakika ya kupata kila siku vyakula mbalimbali ambayo ingemdai mtu ajipangie mipaka asije akawa mlafi. Mfungo wa Kifransisko hasa si wa kujichagulia, bali unatokana na maisha yenyewe. Vilevile juhudi za ndugu wengine zilileta [[vurugu]] zikienda kinyume cha nia ya Fransisko ya kutoomba hati za utetezi kutoka kwa Papa na kuhusu namna ya kuhudumia wakoma.

Hali ya shirika ikawa ngumu kiasi kwamba bradha Stefano akavuka [[bahari]] bila ya [[ruhusa]] akamuarifu Fransisko, ambaye, kisha kushauriana na [[Petro Cattani]], na kufunuliwa na Mungu la kufanya, akarudi haraka Italia akarudisha hali ya kwanza. Lakini aliona pia umuhimu wa kuwa na Kardinali mmojawapo ambaye alishughulikie shirika akamuomba kwa Papa kama tulivyokwishaeleza.

Ndipo pia alipokabili moja kwa moja kazi ya kutunga [[kanuni ya kudumu]]. Kwa ajili hiyo alimuomba [[msaada]] ndugu [[Kaisari wa Speyer]], [[mtaalamu]] wa [[Biblia]], apambe maagizo ya Kanuni kwa maneno hasa ya Injili ili sheria zisizimishe hamu ya ukamilifu: madondoo hayo yanachukua thuluthi moja ya [[Kanuni ya mwaka 1221]].

Lakini tarehe [[29 Septemba]] [[1220]] katika mkutano mkuu Fransisko akachukua hatua nyingine ya kushangaza, alijiuzulu katika wadhifa wa mkuu wa shirika. Sababu ni mbalimbali: hali mbaya ya [[afya]], matatizo ya shirika, hamu ya kurudi chini na kutii badala ya kuwa [[kiongozi]] anayeheshimiwa na Kanisa lote. Pamoja na kuacha uongozi rasmi, hakuacha kuwajibika kama [[kielelezo]] kwa wote na [[mtungasheria]] mkuu.

Toka mwanzo waliomfuata hawakuzingatia sheria fulani, bali walikusudia kufanana naye; upande wake hakukubali kuwadanganya kwa kuwaonyesha utakatifu nusunusu au kuridhika na sifa yake bila ya kulingana nayo siku kwa siku. Hasa miaka ya mwisho akakazana asije akawa mtu wa kuheshimiwa badala ya mfano wa kufuatwa. Ndiyo sababu aliacha uongozi rasmi wa shirika ili aweze kuwa kielelezo wazi zaidi cha Ndugu Mdogo hasa katika kutii.

Ni vema tujiulize namna gani mfano wake uliweza kuwagusa watu wote. Upande mmoja ni kwamba wanahitajika watu wa Mungu, lakini hasa wasio mbali na jamii bali ni wenye kushiriki mang’amuzi ya watu wa kawaida, na wenye kupatwa na magumu ya maisha ya kila siku, hasa ya maskini. Upande wa pili [[nafsi]] yenyewe ya Fransisko ilivutia wote hata kabla hajaongoka, na [[mvuto]] huo wa ki[[maumbile]] ukaja kuzidishwa na utakatifu aliojaliwa.

Uamuzi wake wa moja kwa moja wa kushika nafasi ya mwisho ulisababisha kwanza dharau, lakini baadaye heshima kwa kuwa unagusa mioyo ya wote, ukionyesha tena njia ya Mwana wa Mungu aliyeshiriki kabisa hali ya binadamu jinsi ilivyo kimaisha. Maneno yake mepesi, matendo yake ya kueleweka, mwenendo wake wa kupendeza, salamu yake ya amani, [[kipawa]] chake cha kushirikisha furaha na uchungu, na mengineyo yalichangia ushindi wake. Lakini mwenyewe alilenga zaidi ushindi mwingine, yaani ule wa kuona [[furaha kamili]] katika majaribu ya kila aina, hata kutoka kwa wafuasi wake.

Kati ya mateso yaliyomuathiri hatuwezi kusahau yale ya mwili. Wote wanashuhudia kwamba tangu [[ujana]] wake alikuwa dhaifu, lakini baada ya kuongoka akatesa mwili wake kiasi cha kulazimika baadaye auombe umsamehe. Halafu alipokwenda ng’ambo ya bahari alipatwa na [[maradhi]] mawili ya kudumu, [[malaria]] (ambayo haikuwa na [[tiba]] wakati huo) na [[trakoma]] (inayosababisha [[upofu]] wa [[hatua kwa hatua]]).

Mbali ya mateso ya maradhi yenyewe, labda ni makali zaidi yale ya [[matibabu]] ambayo aliagizwa na [[ndugu Elia]] na Kardinali, akayavumilia kishujaa kabisa, k.mf. alipochomwa mishipa yote ya [[damu]] kati ya [[sikio]] na [[jicho]] kwa kutumia [[chuma]] cha [[moto]]. Ili ashiriki zaidi mateso ya wakoma na wengineo, na hasa ya Mwana wa Mungu, hakujihurumia kama wagonjwa wengi, bali alizidi kuwahurumia wengine, kama vile ndugu waliomuuguza, wenyeji wake waliosumbuliwa na wageni waliomtembelea, na wagonjwa fukara. Tena hakuacha ukali wa malipizi yake kwa lengo la kuwa mfano bora kwa wanashirika. Nguvu zake za kiroho tu zilimfanya azidi kulishughulikia shirika na kulitungia kanuni katika hali hiyo ya [[ugonjwa]], pamoja na kuandika [[barua]] kwa watu mbalimbali na kudai atembezwe juu ya punda ili atoe ujumbe wa Mungu walau hivyo akishindwa kuhubiri.

=== Uandishi wa Kanuni ===
[[File:Regra bulada.jpg|thumb|Kanuni ya kudumu iliyothibitishwa na Papa Honori III tarehe 29 Novemba 1223.]]
Kama alivyokubali jamaa yake igeuke kuwa shirika, tena kubwa, Fransisko alipaswa kukubali linahitaji miundo ya kufaa, kama vile mwaka wa [[unovisi]] (ulioagizwa na [[Papa Honori III]] mwaka 1220) na hasa kanuni. Ni vigumu leo kutambua mabadiliko yote yaliyofanyika katika yale maneno machache ya Injili yaliyokubaliwa na Inosenti III kwa sauti tu (1209) mpaka ikathibitishwa kanuni ya kudumu ([[1223]]). Miaka hiyo yote Fransisko alishughulikia [[ufumbuzi]] wa [[suala]] hilo zito, akisaidiwa au kupingwa na watu wengine, hasa wanashirika.

Kama kumbukumbu ya kazi hiyo inabaki sanasana [[kanuni isiyothibitishwa]], ambayo inashuhudia hatua iliyofikiwa mwaka 1221, na ambayo iliongoza utungaji wa kanuni ya kudumu. Kwa jumla katika ile isiyothibitishwa, [[sura]] 17 za kwanza ni za zamani kuliko zile zinazofuata. Sura ya mwisho (24) ni sala tu ambayo ilitungwa na Fransisko na kubandikwa kama nyongeza.

Kwa nini kanuni hiyo haikuthibitishwa? Nani hakuridhika nayo? Mwenyewe au wafuasi wake au viongozi wa Kanisa? Hakika yeye alipendezwa nayo sana kwa jinsi inavyohimiza kuishi Kiinjili: ndiyo sababu mwishoni aliandika ndugu hawaruhusiwi kuongeza wala kupunguza wala kubadili hiyo kanuni.

Kumbe Kanisa lilidai kanuni iwe na sura ya kisheria zaidi. Hivyo kazi ya Fransisko ikaendelea, alivyoshuhudia hasa [[ndugu Leo]] ambaye alikuwa [[karani]] wake na kufuatana naye na [[ndugu Bonisyo]] kwenye [[mlima]] wa [[Fonte Colombo]] ili kukamilisha kanuni majira ya baridi kali kati ya mwaka [[1222]] na 1223. Leo ametueleza upinzani wa akina Elia na uchungu wa Fransisko aliokuwa anautoa katika sala, hasa kutokana na hakika aliyokuwanayo juu ya matakwa ya Mungu kwa shirika lake: alikuwa akitulia tu katika nia yake ya kuzidi kuonyesha kwa matendo yake yale ambayo Yesu alimfunulia.

Hata hivyo, ndugu wengi hawakukubali kuyapokea kama sheria kwao. Ilimbidi akubali baadhi ya madai yao, pamoja na mashauri mbalimbali ya Kardinali na labda ya Papa mwenyewe. Lakini, pamoja na kutimiza hivyo udogo wake, hakukubali kuacha yaangushwe mambo makuu ya wito wake. Hivyo kanuni ya kudumu kwa jumla inafuata ile isiyothibitishwa, tena inaonyesha wazi kuwa mwandishi mkuu ni Fransisko, pia mengine yamesisitizwa naye hata kuliko alivyofanya katika kanuni ya muda. Pamoja na hayo, shida kubwa aliyoiona ni kwamba kanuni ya kudumu kwa mtindo wake wa kisheria inaeleweka zaidi, lakini pia inawaruhusu wanasheria kuitafsiri kwa namna inayoiondolea umotomoto wake.

Ingawa hakuweza kukwepa maendeleo hayo, mpaka mwisho wa maisha yake alitafuta [[mbinu]] nyingine, kama vile kufanya Porsyunkula iwe kielelezo cha kudumu, [[ndugu Bernardo]] awe mfano bora wa ndugu mdogo baada ya mwanzilishi kufa, na hasa wasia wake mfupi na mrefu ambao karne zilizofuata ukazidi kuchochea uaminifu wa wafuasi wake na kusababisha marekebisho mengi ya shirika.

Tarehe [[29 Novemba]] 1223 kanuni ilithibitishwa na Honori III ikawa [[sheria ya Kanisa]] ambayo Fransisko mwenyewe hakuweza kuibadilisha tena. Kwake na kwa Kanisa haukuwepo [[wasiwasi]] kuhusu kanuni kuwa ileile ingawa imerekebishwarekebishwa. Kama vile tangu mwaka 1209 hadi 1223, hata baadaye alidai kuwa ndiyo Injili yenyewe, yaani [[kiini]] chake.

Kwa njia ya kanuni hiyo Kanisa lilipokea aina mpya ya utawa isiyofuata sheria za kawaida. Katika kanuni zimeingia kwa pamoja karama ya Fransisko na mamlaka ya Kanisa linalopokea toka kwa Bwana wake zawadi ya [[maisha yaliyowekwa wakfu]] likiifafanua na kuiratibu na kuipa miundo ya kudumu. Fransisko aliufurahia [[uthibitisho]] wa Kanisa akazidi kuwahimiza ndugu zake waifuate hiyo kanuni akiwabariki kwa kila namna. Lakini katika kuielewa tunapaswa kuzingatia pia msimamo wa Kanisa lililoithibitisha. Lenyewe linadai mpaka leo ufafanuzi wake rasmi ubaki mikononi mwake, kama ulivyotolewa na Gregori IX ([[1230]]), [[Papa Nikolasi III|Nikola III]] ([[1279]]), [[Papa Klementi V|Klementi V]] ([[1312]]) na [[Papa Inosenti XI|Inosenti XI]] ([[1679]]).

Upande wa Fransisko tukumbuke hakika yake ya kuwa ameangazwa na Mungu aonyeshe upya mtindo wa Injili takatifu kama njia bora ya ukamilifu. Kwa msingi huo aliita kanuni [[kitabu]] cha [[uzima]], [[tumaini]] la wokovu, [[uti]] wa Injili, njia ya ukamilifu, [[ufunguo]] wa [[paradiso]], [[sharti]] la [[agano la milele]]. Kwa njia yake ndugu wanaweza kupata utulivu wa kweli na kuonja [[utamu]] na wepesi wa [[nira]] ya Kristo. Kwa wokovu wao alitaka wajifunze maneno ya kanuni na maana yake, na kuitafakari ili washinde [[ulegevu]] na kutimiza [[ahadi]] zao. Alitaka watumishi wajitahidi kufanya itekelezwe kikamilifu kama alivyojitahidi mwenyewe aliyeandika kuwa wanaoivunja hawahesabu tena kama Wakatoliki wala ndugu zake wala hataki kuwaona mpaka watubu. Mwishowe alitaka kila ndugu mdogo afe akishika kanuni mikononi.

Katika wasia aliwakataza pia ndugu wote wasifafanue kanuni wasije wakaipotosha katika [[unyofu]] na [[usafi]] wake. Bila ya shaka hakuweza kumkataza Papa asitoe [[ufafanuzi]], wala hakuwa na nia ya kuzuia maelezo manyofu yenye kulenga [[utekelezaji]] wake mtakatifu. [[Historia]] ya shirika ikaja kushuhudia kuwa unyofu huo mbele ya kanuni ndio uliostawisha utakatifu wa ndugu na utume wao: marekebisho ya mfululizo ya shirika ni kazi ya Roho Mtakatifu anayehuisha shirika la Ndugu Wadogo katika njia ya Injili wasipoachana na unyofu huo.

=== Maandishi mengine ya Mt. Fransisko ===
[[File:Manuscrito de s francisco.jpg|thumb|Baraka kwa ndugu Leo, iliyoandikwa na Fransisko kwa mkono wake mwaka 1224]]
[[File:Cantico delle Creature.djvu|thumb|Toleo la zamani kuliko yote yanayojulikana ya [[Utenzi wa viumbe]], linalotunzwa katika [[maktaba]] ya [[Konventi takatifu]] ya Mt. Fransisko, huko Asizi.]]
Kanuni ndiyo maandishi yaliyojenga zaidi utawa wa Ndugu Wadogo na Kanisa pia. Tunasema ni ya Fransisko ingawa alisaidiwa kuitunga: kwa kiasi fulani ni vilevile kuhusu maandishi yake mengine ya [[Kilatini]] na ya Kiitalia. Kati yake tunaanza kuona mawili yanayotusaidia sana kuelewa historia ya shirika iliyofuata. Ya kwanza ni kanuni fupi kwa [[makao ya upwekeni]], ambayo ni muhimu ili kuelewa mwelekeo huo wa Fransisko na wenzake ambao ukawa mwelekeo wa wale wote waliotamani kurudia ufukara na [[unyofu]] wa mwanzoni. Ya pili ni barua kwa Mt. [[Antoni wa Padua]], ambayo ni muhimu ili kuelewa msimamo wa mwisho wa Fransisko kuhusu masomo yaliyokuja kushika nafasi kubwa katika shirika na kuchangia tukio la ndugu wengi kuishi mijini katika [[konventi]] kubwa (ndiyo asili ya jina “[[Wakonventuali]]”).

Kanuni hiyo fupi iliandikwa kati ya mwaka [[1217]] na [[1221]], yaani wakati kanuni ya muda ilipokomaa kutokana na mang’amuzi ya shirika. Mtindo wa maisha ulikuwa umebadilika: ndugu wengi, badala ya kuishi karibu na miji au vijiji wakifanya kazi na watu [[mchana]] na kukesha kwa Mungu [[usiku]], wamekuwa wanapendelea kuishi mbali na watu ili kusali tu. Kwa ajili hiyo yaliongezeka makao maalumu ya upwekeni ambamo ndugu wanaishi kwa muda fulani wakishika [[desturi]] mbalimbali za [[wamonaki]]. Fransisko aliona umuhimu wa kuuratibu mwelekeo huo ulingane na [[karama]] ya Ndugu Wadogo, kama vile alivyofanya pamoja na Klara kwa wamonaki wake wa kike. Hivyo kanuni hiyo inasisitiza udugu na upendo kati ya [[wakaapweke]], pamoja na udogo. Katika roho hiyo ya Kifransisko zinakubalika desturi zifuatazo za kimonaki: kuwa na [[ugo]], chumba cha binafsi, [[ratiba]] inayofuata vipindi vyote vya [[Sala ya Kanisa]], pamoja na kuamka usiku wa manane kwa [[Kipindi cha Masomo]], na [[kimya kikuu]] hadi [[Sala ya Kabla ya Adhuhuri]].

Fransisko alivutiwa sana na maisha hayo, kwa sababu yalimwezesha kushika ufukara wa pekee, akiishi ma[[pango]]ni kati ya miamba na katika vibanda vya [[fito]]. Sababu nyingine ilikuwa kukwepa usumbufu wa watu waliomtafuta ili kumuona na kumheshimu. Hatujui kanuni hiyo fupi iliendelea kufuatwa mpaka lini, lakini mfumo wa upwekeni ukabaki na kuchochea [[juhudi]] katika shirika hadi leo, mbali ya kwamba desturi hizo zilienea mapema katika konventi zote.

[[Barua kwa Mt. Antoni]] iliandikwa baada ya kanuni kuthibitishwa, yaani mwaka [[1224]] au [[1225]]. Hiyo mistari michache yenye sura ya kisheria ilikuwa [[jibu]] rasmi kwa [[ombi]] la kuruhusiwa awafundishe [[teolojia]] Ndugu Wadogo. Labda Antoni mwenyewe aliombwa afanye kazi hiyo akiwa [[msomi]] wa kwanza katika shirika. Kwa vyovyote hakupenda kuleta jambo jipya utawani pasipo [[ruhusa]] ya mzee wake. Huyo akimjibu aliheshimu [[elimu]] yake kwa kumuita “Askofu wangu”, halafu akamkubalia akitambua ni hatua isiyoepukika, lakini akaweka sharti lilelile linalohusu kazi yoyote, yaani kwamba [[roho ya sala]] na ibada isizimishwe nayo.

Ufupi wa barua, pamoja na utovu wa mapambo, unadokeza hali ya ndani ya mwandishi, kwamba aliamua kukubali kama kwa kulazimishwa na maendeleo ya shirika, ingawa anatambua hatari za kibali chake kwa siku za mbele. Basi, akamuachia Antoni jukumu la kuhakikisha masomo yasizimishe roho ya sala, akimuamini huyo mfuasi bora aliyeficha usomi wake kusudi awe ndugu mdogo halisi.

Hivyo ni wazi kwamba Fransisko hakuiogopa teolojia yenyewe: hivyo, ingawa alijiita [[mjinga]] kwa kutokuwa na [[elimu ya juu]], alijiongezea mwaka hadi mwaka ujuzi wa Maandiko Matakatifu kwa njia ya [[liturujia]] akajitafutia msaada wa ndugu [[Kaisari wa Speyer]] ili kupamba kanuni ya muda kwa madondoo ya [[Biblia]]. Aliyoyaogopa ni [[kiburi]] cha wasomi, [[majivuno]] ya [[wahubiri]], na hasa [[ujanja]] wa [[wanasheria]], akijua kwamba hayo yote yanazuia [[Neno la Mungu]] lisizae matunda. Alitaka neno lipokewe kwa unyofu jinsi lilivyo na kutekelezwa; basi, njia pekee ya kuweza kufanya hivyo ni sala ya kudumu.

Bila ya shaka, Antoni katika kufundisha alitimiza sharti alilowekewa, kama walivyokuja kufanya baada yake [[walimu]] kadhaa, hasa Mt. Bonaventura. Lakini mwaka wa kifo cha Antoni ([[1231]]) waliingia shirikani walimu wa [[chuo kikuu]] cha [[Paris]], ambao wakaendelea kufuata mitindo walioizoea nje ya [[Ufransisko]]. Hapo ndugu wadogo kama [[mwenye heri]] [[Egidi wa Asizi]] walilaani mji huo wakisema umeharibu kabisa Asizi, yaani karama ya mwanzoni.

Basi, barua hiyo inathibitisha tena [[busara]] ya Fransisko katika kukubali mabadiliko kadhaa asiache kupigania kiini cha karama yake, kuambatana na Yesu aliyeshika nafasi ya mwisho hapa duniani, akishikamana na watu wadogo, si kwa lengo la kuwapatia maendeleo ya kidunia tu, bali hasa kuwarudishia hakika ya kuwa ni wa maana kwa Mungu, kama si kwa watu wenye uwezo. Historia ya karne zilizofuata ikathibitisha ushindi wa Fransisko, yaani [[uhai]] wa karama hiyo katika Kanisa.

Kuhusu maandishi mengine aliyotuachia, tukumbuke kwamba [[maradhi]] yalikuja kumzuia kwa kiasi fulani asiendelee kusafiri sana kwa ajili ya [[utume]]. Hasa baada ya kutiwa [[madonda matakatifu]] akaja kuhitaji mfululizo ndugu [[wauguzi]] ambao wakawa hivyo ma[[shahidi]] wa mambo mengi waliyoyaandika hapo baadaye. Walishuhudia [[mateso]] yaliyompata upande wa [[mwili]] na wa [[roho]], yaliyomhusu binafsi na yaliyolihusu shirika na [[upinzani]] ndani yake. Hata katika hali hiyo hakukubali kulegeza maisha yake, akitaka azidi kuwa kielelezo cha ndugu mdogo kwa wote. Vilevile alipopunguza utume wake, hakuacha kuwashughulikia watu walau kwa maandishi. Basi, tutayachambua kidogo kama njia bora ya kumfahamu mwenyewe na mang’amuzi yake.

Jambo ambalo linarudiarudia daima ni umuhimu mkuu wa [[Mwili na Damu ya Kristo]]. Fransisko katika maandishi anaonekana [[mwenezaji]] wa pekee wa [[heshima]] kwa [[sakramenti]] hiyo. Katika hilo alifuata maagizo ya [[Mtaguso IV wa Laterano]], lakini alipanga heshima hiyo katika ibada yake kwa Yesu. Kwake ni [[ajabu]] upendo uliomfanya awe [[mwanadamu]] hata akakubali kufa, na ni ajabu zaidi kwamba baada ya kurudi mbinguni anazidi kuitikia padri anapomuita katika [[maumbo]] ya mkate na divai. Kutokana na hayo alidai padri aheshimiwe na kujiheshimu kwa kuishi kitakatifu pamoja na kuadhimisha na kutunza vema Mwili wa Kristo.

Kuhusu [[barua]] halisi kwa mtu maalumu zimebaki chache sana; zilizo nyingi zilitumwa kwa viongozi wa shirika, kwa wakuu wa [[serikali]], kwa [[wakleri]] na kwa [[waamini]] wengine wote kwa jumla. Lengo lilikuwa kusisitiza mawazo yake makuu yashikwe na kufanyiwa kazi.

[[Barua kwa shirika lote]] ilikusudiwa kukumbusha [[wajibu]] wa kila ndugu kama alivyokuja kufanya katika [[wasia]].

Kwa waamini jumla aliandika mapema barua nyingine ambayo wengi wanaamini kuwa ndio mtindo wa maisha ambayo aliwapendekezea watu wa toba ambao walivutiwa na mfano wake wakaja kuitwa [[Utawa wa Tatu]]. Ndiyo sababu tunaikuta mwanzoni mwa kanuni ya [[Papa Paulo VI]] kwa Wafransisko wa Ulimwenguni, na nusu yake ya kwanza imo pia mwanzoni mwa kanuni ya [[Papa Yohane Paulo II]] kwa mashirika ya Utawa wa Tatu. Toleo la kwanza la barua hiyo lina sura mbili, kuhusu wanaofanya toba, halafu kuhusu wasiofanya toba. Kwa Fransisko toba ni kumpenda na kumuabudu Mungu kwa nguvu zote na kuzitii [[amri]] zake. Toleo la pili likaongeza mambo mbalimbali, hasa ukurasa juu ya Neno wa Baba ambamo alijumlisha [[fumbo la wokovu]] ili wote waishi kulingana nalo.

Tofauti na vijitabu hivyo vyenye sura ya barua ya wazi, kipo kingine cha pekee kilichosababisha wataalamu wabishane sana: ni [[mawaidha]] ishirini na manne ambayo ni kama [[muhtasari]] wa mafundisho ya Kibiblia ambayo Fransisko aliyasisitiza zaidi. Hatujui nani aliyakusanya wala lini. Si ajabu kwamba sura ya kwanza inahusu [[ekaristi]] na kueleza kwa undani imani kutokana na [[maisha ya sala hasa]]. Sura nyingine karibu zote zinahusu njia ya ufukara mkuu na unyenyekevu wa moyo. Kuanzia XIII mawaidha yana mtindo wa [[Heri]], yakichimba zile za [[hotuba ya mlimani]]], isipokuwa XXVII inamchora [[mtumishi wa Mungu]] ambaye maadili yake yamekomaa na kulingana yote, yakishinda vilema.

Aina ya mwisho ya maandishi ya Mt. Fransisko ni sala ambazo alizitunga na kuzitumia na ambazo zinatuwezesha kupenya [[siri]] ya roho yake katika uhusiano na Mungu ambao ulifikia vilele visivyoelezeka. Katika maandishi ya aina hiyo hakulenga kuwaelekeza watu wafuate karama yake wala kuwahimiza wamtumikie Mungu, bali ni yeye na Mungu tu, hivyo tunafikia chanzo cha maandishi mengine na cha maisha yote ya Fransisko.

Kati ya sala hizo tunaweza kutia maanani [[Sifa za Mungu]] alizoziandika kwa mikono yake kwa faida ya [[ndugu Leo]], huko mlimani [[Alverna]], mara baada ya kung’amua mateso na upendo wa Yesu msalabani. Ni tunda la moto la kumtazama Mungu na kumuitia kwa majina na sifa mbalimbali kutokana na Biblia, liturujia au moyo wenyewe wa Mt. Fransisko: ndivyo alivyozama ndani ya Mungu akirudia kumuelekea na kusema, “Wewe…”
[[File:Mount subasio.JPG|thumb|left|Bonde la Umbria likiwa na [[Mlima Subasio]] kwa nyuma: upande wa kushoto inaonekana [[Assisi]] katikati ya mlima.]]
Sala nyingine ya pekee aliitunga si kwa Kilatini, bali kwa [[lugha]] yake mwenyewe akiweza hivyo kutokeza kwa urahisi mkubwa zaidi yale aliyokuwanayo moyoni. Ni [[Utenzi wa Viumbe Vyote]], [[shairi]] la kwanza la Kiitalia, ambalo alilitunga baada ya usiku wa mateso na majaribu ya kukatisha tamaa mnamo Aprili au Mei 1225, ambapo mwishoni aliahidiwa na Mungu [[uzima wa milele]]. Katika [[furaha]] isiyoelezeka ya kuwa na [[hakika]] hiyo akiwa bado duniani, Fransisko alianza kumsifu Mungu kwa viumbe vyake ambavyo yeye kuliko watakatifu wote alijaliwa kuona vinavyohusiana na [[Muumba]]. Tusisahau hali ya [[afya]] yake wakati huo, ambapo hakuweza kuona kitu wala kuvumilia [[mwanga]], ila alikumbuka kwa [[shukrani]] mazuri yote aliyoyaona hasa katika [[bonde]] la [[Spoleto]], ambalo alisema hajaona mahali pazuri zaidi.

Katika utenzi huo hataji viumbe hai isipokuwa binadamu, ambaye anapaswa kumsifu Mungu hasa kwa njia ya [[msamaha]] na [[uvumilivu]]. Basi, alianza akimtukuza Mungu kama alivyozoea, kwa maneno mbalimbali, lakini mara tu akakiri kuwa binadamu hastahili hata kumtaja. Baada ya kutamka wazi jinsi Mungu alivyo Mkuu mno kuliko mtu, akaanza kumsifu kwa ndugu [[jua]]: ndicho [[kiumbe]] kilichomuuma zaidi kwa wakati huo, lakini linammaanisha Mungu kwa namna ya pekee. Halafu akamsifu kwa [[mwezi]], [[nyota]], [[upepo]], [[majira]], [[maji]], [[moto]] na [[ardhi]] inayotuzalia ma[[tunda]], ma[[ua]] na ma[[jani]]. Hatimaye akafunga utenzi akiwahimiza watu kumsifu, kumtukuza, kumshukuru na kumtumikia Mungu kwa unyenyekevu mkubwa.

Utenzi huo unapinga [[uzushi]] ambao wakati huo uliambukiza wengi na kuwafanya waone [[ulimwengu]] ni mbaya na unatawaliwa na [[shetani]]. Fransisko hakubishana nao katika [[mihadhara ya dini]] walivyofanya [[Wadominiko]], ila aliimba kwa lugha ya watu wadogo na kwa namna inayovutia juu ya uzuri na faida ya viumbe vinavyotangaza wema wa Muumba. Kwa kupokea ujumbe huo watu walikingiwa uzushi huo. Ndiyo njia ya Ndugu Wadogo katika utume: kuwaelekea watu wadogo kwa namna rahisi inayowasaidia kumgeukia Mungu kwa moyo wote. Usomi uliwazuia wengi wasione njia hiyo wala kuwafikia watu wa kawaida. Kumbe huyo mtu mnyofu, aliyejiita mjinga, aliwaelewa na kuwafikishia ujumbe wa imani.

Mtazamo mfurahivu uliomwezesha kuviona vyote kuwa ni ndugu zake, kwa kuwa vimeumbwa na Mungu yuleyule kwa faida ya mtu, ulimfanya asichoke kumshukuru na kuwaalika wote wafanye vilevile. Kuhusu mabaya yanayotokea pia hakuwalaumu mashetani, kwa kusema ndio walioharibu ulimwengu, bali aliwaona kama [[askari]] wa Bwana waliopewa kazi ya kuadhibu makosa ya binadamu. Huyo ndiye mkuu wa viumbe vinavyoonekana, na ndiye aliyeharibu ulimwengu wote kuanzia [[dhambi ya asili]].

Katika maandishi yake Fransisko anatukumbusha kuwa yaliyotupata ni matokeo ya [[dhambi]] zetu, na kuwa tunapaswa kutubu kwa kushiriki kazi ya Mkombozi. Mwenyewe alizingatia sana [[fumbo la msalaba]]: toka mwanzo wa [[uongofu]] wake alimzingatia Yesu katika ukweli wa mateso yake ambayo yalianza pangoni yakaendelea maisha yake yote kabla hayajafikia kilele chake huko [[Kalivari]]. Kwa njia yake ukweli huo pia ukaja kuenea ukifuta uzushi uliomuona Yesu kama [[malaika]] tu. Ukweli huo unadai si imani tu, bali upendo na [[mshikamano]] naye. Kwa misingi hiyo Fransisko hakuweza kushindwa na [[uchungu]] wote wa miaka ya mwisho ya maisha yake, bali aliugeuza kuwa [[furaha kamili]]. Ndio ushindi wake pamoja na Kristo, uliothibitisha mafundisho yake. Ndivyo alivyoweza kuongeza baadaye mistari mingine katika utenzi huo ili kumsifu Mungu hata kwa ndugu kifo.

=== Miaka ya mwisho ===
Baada ya kanuni kuthibitishwa, Fransisko alikwenda [[Greccio]] kujitafutia kimya na upweke. Ndipo alipopata wazo la kuadhimisha [[Noeli]] kwa namna mpya ili kuitia maanani zaidi. Kwa msaada wa mtawala wa kijiji hicho, kwa ushirikiano wa wananchi na kwa mahudhurio ya ndugu wengi, liliandaliwa [[pango]] lenye majani makavu, [[ng’ombe]] na [[punda]], halafu ikaadhimishwa [[Misa]] ambapo Fransisko, akiwa shemasi, alisoma Injili na kuhubiri kwa utamu mkubwa. Lengo lilikuwa kuwafanya Wakatoliki wote wakumbuke jinsi [[Mwana wa Mungu]] alivyojishusha duniani, si tu kwa kujifanya mtu, bali pia kwa namna alivyozaliwa na alivyoishi. Chaguo lake la ufukara lilitegemea ukweli wa maisha ya Yesu kama mtu wa mwisho na mtu wa mateso. Baada ya miezi michache ufuasi huo wa moja kwa moja ukaja kuthibitishwa na madonda matano aliyotiwa juu ya [[La Verna]].

Kati ya Greccio na mlima huo, Fransisko alipitia maisha ya Yesu na kuyafanya yawe mang’amuzi yake matamu na ya kutisha pamoja. Ndivyo alivyozidi kutambua ubora wa mifano: kwa kuwa Yesu ametufundisha kwa matendo kuliko kwa maneno; upendo tu unaweza kupenya mafumbo yake na kupokea kikamilifu ujumbe uliofichika humo.
[[Picha:Manuscrito_de_s_francisco.jpg|thumb|[[Ngozi]] iliyoandikwa na Mt. Fransisko mwenyewe masifu ya [[Mungu]] na [[baraka]] kwa ajili ya nd. Leo.]]
Kwa upendo wa namna hiyo Fransisko alipanda mlimani ili kuishi na ndugu wachache msituni. Katikati ya mwezi Septemba [[1224]] alifikiwa na [[njozi]] ya pekee ambayo ilimuachia mwilini [[madonda ya Yesu]]. Kwa kuwa yeye aliyaficha akaagiza wenzake pia watunze [[siri]]; baada ya kufa tu watu wengi wakaja kujionea katika [[maiti]] yake ajabu hilo, ambalo liligusa zaidi mioyo kwa sababu ilikuwa mara ya kwanza kutukia duniani.

Mbali ya mateso hayo aliyojaliwa Kimungu, miaka ya mwisho ya Fransisko iliendelea kujaa yale ya kibinadamu pia. Kwanza [[maradhi]] ambayo [[matibabu]] aliyoagizwa kuyapata hayakuleta [[nafuu]], bali yalizidi kuharibu na kumtesa: inatosha tukumbuke alivyochomwa kwa [[chuma]] cha [[moto]] kuanzia [[jicho]] hadi [[sikio]]. Halafu juhudi zake za kuendelea kuwa kielelezo cha toba kwa wafuasi wake, ambao upande wao walizidi kumtia uchungu hata katika kumtumikia na kumheshimu. Bila kusahau majaribu ya [[usiku wa roho]] yaliyoendelea mpaka katikati ya mwaka [[1225]], alipoahidiwa [[uzima wa milele]].

Miaka hiyo ina mashahidi wa pekee, yaani ndugu wanne waliomuuguza mfululizo: [[Anjelo Tancredi]], [[Ndugu Leo|Leo]], [[Ndugu Rufino|Rufino]] na [[Yohane wa Masifu]]. Wa kwanza kati yao wanajulikana sana kwa jina la [[Wenzi Watatu]]: baadaye wakaja kuandika kwa [[utiifu]] mambo waliyoyaona na kuyasikia. Kwa njia yao tunaweza kufuata hatua kwa hatua maendeleo ya [[malaria]], iliyomsumbua Fransisko miaka sita mfululizo hata mwisho ikamuua, tena ya [[trakoma]], iliyosababisha [[upofu]] karibu kamili, pamoja na maumivu ya mfululizo yanayofanana na yale ya macho kuwekwa juu ya miiba na kutokwa machozi.

Ndugu Elia na Kardinali Hugolino walimshughulikia sana, lakini bure. Pamoja na kutambua jambo hilo, katikati ya mwaka 1224 ndugu Elia alipata njozi na kufunuliwa kuwa Fransisko ataishi bado miaka miwili tu. [[Safari]] za [[mgonjwa]] zilizidi kupungua kwa wingi na kwa umbali, zikifanyika hasa kwa kujaribu matibabu na kurudi kila mara kwenye Porsyunkula.

Hata katika hali hiyo Fransisko hakuacha kulihangaikia shirika lake kadiri alivyoona linasogea mbali na karama yake. Ili awe kielelezo kwa wote alizidi kujinyima mahitaji ya mwili, na kutamani arudie maisha yaliyodharauliwa ya mwanzoni na kutumikia wakoma. Ndipo alipowaambia wenzake, “Ndugu, tuanze kumtumikia Bwana Mungu, kwa kuwa mpaka sasa hatujapiga hatua au ni ndogo sana”.

Aliogopa shirika lake litalegea kama mengine mengi, hivyo akatafuta [[mbinu]] za kuliokoa, kusudi kanuni isiwe mwisho wa juhudi za ndugu, bali kichocheo kwa kutafuta ukamilifu. Mbinu mojawapo ni wasia wa Kiroho aliouandika zaidi ya mara moja. Muhimu zaidi ni ule mrefu aliouandika katika wiki za mwisho za maisha yake. Haukukusudiwa kuwa kanuni mpya, ila kusaidia ile iliyoahidiwa kwa Bwana: ni [[kumbukumbu]], [[onyo]] na [[shauri]].

Kwanza ni kumbukumbu za uongofu wa Fransisko na za maisha asili ya shirika ambayo ndugu wote wafananishe nayo maisha yao. Katika kumbukumbu hizo hakutaja mateso yote aliyojaliwa na Mungu, bali alifafanua chaguo lake la kumfuata Yesu fukara kama utajiri pekee anaowaachia watoto wake. Hivyo wasia, ukiunganisha maagizo ya kanuni na mang’amuzi ya mwanzilishi, ukabaki katika shirika kama [[mwiba]] mwilini mwa wanaopenda kulegeza [[kamba]], na kama [[changamoto]] kwa wote kadiri walivyompenda Fransisko, kwa kuwa ndiyo maneno yake ya mwisho aliyoyatoa kwa upendo mkuu akiwa amefanana na Yesu msulubiwa hata mwilini mwake. Ndiyo sababu toka mwanzo wasia ulisababisha shirikani mabishano yaliyohitaji kuingiliwa kati na Mapapa. Upande wa wasia walisimama ndugu waaminifu, ingawa kipindi fulani baadhi yao ([[Fraticelli]]) walipita kiasi hata kujitenga na Kanisa ili kupigania ufukara; baada yao kosa hilo halijarudiwa tena. Baadhi ya marekebisho ya shirika (k. mf. [[Wakapuchini]]) yalijifunga kushika wasia pamoja na kanuni, na hivyo wakafaulu kurudia maisha asili.

Pamoja na kumbukumbu, katika wasia tunakuta maonyo ya mwisho ya Fransisko kuhusu kuheshimu mapadri, kufanya [[kazi za mikono]], kuishi kama [[wakimbizi]] katika [[nyumba]] duni, na kutoomba [[fadhili]] yoyote kutoka [[ofisi za Papa]].

Polepole maonyo yakawa mashauri, na hasa shauri kuu lililo lengo la yote yaliyotangulia, kiasi kwamba ni katazo kali. Linahusu ujanja wa wanasheria katika kupotosha maana halisi ya maneno ya kanuni na wasia. Kuyaelewa kunahitaji unyofu uleule wa Fransisko pamoja na nia ya kuyatekeleza. Watakaofanya hivyo watapata [[baraka]] pana kabisa ya Mungu na ya kwake. Kivutio hicho kimejaa upendo wa mzee kwa watoto wake ambao ulijitokeza mara nyingi miaka ya mwisho katika maneno, maandishi na matendo.

Mfano mmojawapo ni [[Takwa la Mwisho]] alilomuandikia Klara ili kuwahimiza [[mabibi fukara]] wadumu mpaka mwisho katika maisha na ufukara wa Yesu. Ni kama wasia mfupi kwa wafuasi wake wa kike, ambao hakuwa na wasiwasi juu ya uaminifu wao, lakini aliwaogopea watashauriwa sana na watu wengine (viongozi wa Kanisa na wanashirika) walegeze masharti ya ufukara. Ndiyo sababu aliwaachia maneno hayo kwa maandishi ili wadumu imara katika nia yao. Historia iliyofuata ikaonyesha Fransisko alitabiri vizuri kuhusu Klara na wenzake, waliopaswa kupambana mfululizo na [[kishawishi]] hicho toka kwa viongozi waliowapenda. Ushindi wa Klara katika kutetea kwa uaminifu ufukara mkuu ulipatikana siku ya mwisho kabla hajafa, alipoletewa kanuni yake imethibitishwa na [[Papa Inosenti IV]]. Katika kanuni hiyo, ambayo katika Kanisa ilikuwa ya kwanza kuandikwa na [[mwanamke]], Klara alifuata kwa kiasi kikubwa ile ya Fransisko kama thibitisho la [[umoja]] wa Kiroho katika tofauti za mitindo yao ya maisha; pia alinakili humo wasia huo mfupi alioutumia kama [[silaha]] katika mapambano.

Mbali ya maandishi yake, Fransisko alitafuta mbinu nyingine ili kudumisha shirika katika karama yake. Mojawapo ni kuwaagiza watumishi wa shirika watunze Porsyunkula kama kielelezo cha ufukara, kimya na sala ili ndugu wote wakumbuke wanavyopaswa kuishi. Kwa ajili hiyo alitaka wapangwe huko ndugu bora ambao mmojawao akifa, nafasi yake ishikwe na mwingine. Hivyo alisisitiza tena umuhimu wa mifano, ambayo isiwe ya mtu mmojammoja tu, bali ya jumuia nzima pia. Jambo hilo halikutekelezwa mahali pale, lakini katika historia ya shirika tunaona daima ndugu wakiomba ruhusa ya kutekeleza kikamilifu kanuni pamoja na wengine, hasa katika makao ya upwekeni; tunaona pia mchango mkubwa wa jumuia hizo katika kurekebisha kwa mfano wao hali ya utawa mzima. Mfransisko ni ndugu hasa, na maisha yake yanategemea sana jumuia: hawezi kuridhika ashike kanuni kibinafsi katika jumuia iliyolegea; ndiyo sababu ya maombi hayo. Pengine viongozi wenyewe wa shirika walipoona limelegea mno wakaja kuhamasisha wenye nia waunde jumuia za pekee. Namna zote mbili zikazaa matunda tele.
[[File:Tomb of Saint Francis - Basilica di San Francesco - Assisi 2016.jpg|thumb|left|[[Kaburi]] la Fransisko huko [[Asizi]].]]
Fransisko, baaada ya kuuguzwa katika jumba la Askofu wa Asizi kwa siku kadhaa, aliomba ahamishiwe Porsyunkula ili afie pale alipoanzia maisha mapya. Alikuwa amebaki mifupa na ngozi tu, isipokuwa tumbo na miguu vimevimba kama kwa safura. Ndipo alipotunga [[ubeti]] wa mwisho wa [[Utenzi wa Viumbe Vyote]]. Mwaka mmoja kabla ya hapo alikwishaongeza ubeti mwingine juu ya [[msamaha]] ili kuwapatanisha Askofu na [[Meya]] wa Asizi. Basi ubeti juu ya [[kifo]] ukaja kukamilisha utenzi mzima kwa kuchungulia uzima wa milele, ambapo sifa za Mungu zinaimbwa bila ya mwisho. Ndivyo alivyojiandaa kufa katika [[mapenzi ya Mungu]].

Siku za mwisho zilijaa ishara za upendo kwa marafiki wake: njiani alibariki Asizi na kuuombea, akamtabiria Klara kuwa atamuona na kufarijika, akawaita ndugu waliokuwa mbali (hata “kaka” [[Yakopa wa Settesoli]] kutoka Roma), akawagawia vipande vya mkate akifuata mfano wa Yesu. Katika yote alilenga ustawi wa roho zao na wa shirika, tunavyoona hasa katika baraka zake za mwisho alizozitoa kwa kufuata mfano wa mababu wa [[Israeli]] na [[Musa]]. Aliwabariki waliokuwepo na kwa njia yao alikusudia kuwabariki wale wote watakaoingia shirikani mpaka mwisho wa dunia.

Kati ya wote [[ndugu Bernardo]] alipata baraka ya pekee akaandikiwa maneno yafuatayo yawe kumbukumbu kwa wote siku za mbele: “Ndugu wa kwanza aliyenipa Bwana ni ndugu Bernardo, naye ndiye wa kwanza kutekeleza kikamilifu kabisa Injili takatifu akiwagawia maskini mali zake zote. Kwa hiyo na kwa sifa nyingine nyingi napaswa kumpendelea kuliko ndugu mwingine yeyote katika shirika zima. Ndiyo sababu nataka na kuagiza kadiri ninavyoweza kwamba yeyote atakayekuwa mtumishi mkuu ampende na kumheshimu kama nafsi yangu, na vilevile watumishi wengine wa kanda na ndugu wa shirika lote wamjali kama ni mimi mwenyewe”. Ndiyo mbinu ya mwisho ya Fransisko ili kuzuia utawa wake usipotoke: kumuacha mtu ambaye awe kielelezo kwa viongozi na kwa ndugu wengine badala ya mwanzilishi. Kisha kumuacha huyo mwandamizi (si katika uongozi bali katika kazi muhimu zaidi ya kuwa kielelezo), Fransisko hatimaye aliweza kuaga dunia amemaliza kazi yake na kulazwa [[uchi]] ardhini, [[usiku]] kati ya tarehe 3 na 4 Oktoba 1226.

== Maandishi asili kuhusu Fransisko ==
Baada ya kupitia maisha na maandishi ya Fransisko, ni vema kujua jinsi habari zake zilivyotufikia kwa njia ya maandishi ya watu wengine pia. Baadhi yaliandikwa mapema kabla hajafa. Baadhi ni hati za Kanisa. Baadhi ni mafupi sana na yanamtaja tu katika kusimulia mambo mengine. Baadhi ni kazi ya watu ambao si Wafransisko, tena pengine hawakupenda huo mtindo mpya wa kitawa. Lakini bila ya shaka habari nyingi zaidi zinapatikana katika maandishi ya wafuasi wake. Kati yao ana nafasi ya pekee Klara kwa sababu ya utakatifu wake, ya uhusiano wa ndani na wa muda mrefu na Mt. Fransisko, na ya uaminifu wake katika kumfuata.

Maandishi mengine ya Wafransisko yanatofautiana si tu kwa urefu, kwa mtindo, kwa mpangilio au kwa ufasaha, bali pia kwa malengo na mitazamo. Hasa mabishano katika shirika yalifanya kila mmoja akusanye habari zilizompendeza ili kumchora Fransisko kulingana na msimamo wa kikundi chake: ndiyo sababu ni lazima tulinganishe maandishi yote ili kupata ukweli.

[[Thoma wa Celano]] ndiye wa kwanza kuandika kitabu cha maisha ya Fransisko. Alifanya kazi hiyo kwa agizo la [[Papa Gregori IX]] akikusanya [[shuhuda]] zilizotolewa katika [[kesi]] ya kumtangaza Fransisko kuwa mtakatifu ([[16 Julai]] [[1228]]) pamoja na kumbukumbu zake mwenyewe za miaka sita aliyoishi karibu naye. Mwaka [[1229]] akamkabidhi Papa kitabu hicho ambacho aliipa uzito hasa miaka miwili ya mwisho ya Fransisko, ambapo utakatifu wake uling’aa kwa namna ya pekee. Pamoja na kufuata mtindo wa wasifu wa watakatifu wa zamani, Thoma alisisitiza mambo mapya ya Fransisko: ufukara, unyofu, unyenyekevu, wema kwa maskini, upendo kwa viumbe, mahubiri yasiyo na mapambo, hata madonda ya Msulubiwa. Kitabu hicho rasmi kilikusudiwa hasa kueneza heshima kwa Fransisko, lakini pia kulitetea shirika lake dhidi ya upinzani wa nje.

Kwa kila shirika, heshima inayotolewa kwa [[mwanzilishi]] inaliletea heshima na nguvu katika maisha ya Kanisa, na mara nyingi hata misaada na faida upande wa uchumi. Hivyo tunaelewa mafanikio ya haraka ya ndugu Elia katika kujenga [[Basilika la Mt. Fransisko|kanisa kubwa la Mt. Fransisko]] huko Asizi. Kwa kumtukuza, shirika lilijitukuza. Ukweli huo ni wazi katika mwendelezo wa maandishi juu yake pia.

Miaka iliyofuata ([[1230]]-[[1234]]) zilitungwa sala na nyimbo za liturujia kwa heshima ya mtakatifu huyo mpya. Kati ya watunzi, [[Julian wa Speyer]] aliandika pia maisha yake ([[1232]]-[[1235]]), hasa kwa ajili ya Wafransisko na ya malezi yao. Wakati huohuo ([[1232]]-[[1239]]) [[Henri wa Avranches]] alitunga maisha ya Fransisko kwa mtindo wa shairi.

Katika miaka [[1237]]-[[1239]] sura yake nyingine ilichorwa na kuenezwa na kitabu kidogo, jina lake “[[Agano Takatifu la Mt. Fransisko na Bibi Ufukara]]”. Kichwa chenyewe kinaonyesha wazi kuwa kitabu kinasisitiza upendo wake kwa Ufukara kama [[mchumba]] wake. Humo yeye anaonekana kama fukara mdogo ambaye alimtafuta sana Ufukara, akamuona katika kilele cha mlima anapokaa, hapo wakasimuliana maisha yao na kufunga agano la upendo na uaminifu. Picha hiyo ikazingatiwa sana mpaka leo.

Hiyo ilikuwa miaka ya mwisho ya uongozi wa ndugu Elia, ambayo ilizidi kuwa na mabishano kati ya Ndugu Wadogo. Hata baada ya kumuondoa madarakani, mabadiliko ya maisha yakaendelea kufanyika na kusababisha maswali juu ya nia halisi ya mwanzilishi. Ndipo ([[1240]]-[[1241]]) [[Yohane wa Perugia]] alipoandika kitabu juu ya asili ya shirika ili kuamsha ule moto uliowaka mwanzoni kati ya wenzi wa Fransisko. Habari zake ni mpya kwa asilimia 60 na kutegemea hasa ushahidi wa [[mwenye heri Egidi]]. Kwa kuwa Yohane hakujitaja kitabu hicho kinaitwa “[[Kitabu Kisicho na Jina cha Perugia]]”.

Miaka ishirini baada ya kifo cha Fransisko hamu ya kujua habari zake ilikuwa imeongezeka ndani na nje ya shirika. Ndiyo sababu wakati wa mkutano mkuu wa mwaka [[1244]] [[mtumishi mkuu]] mpya aliagiza ndugu wote walete kwa maandishi kumbukumbu yoyote waliyonayo juu yake. Kutokana na agizo hilo vikapatikana vitabu viwili tulivyonavyo hata leo: cha kwanza kilitungwa katika miaka [[1241]]-[[1247]] kikaitwa “[[Ngano za Wenzi Watatu]]”. Kinategemea sana kitabu cha Yohane wa Perugia lakini kinatia mkazo zaidi juu ya Fransisko mwenyewe na kuonyesha njia ya kuongoka na kufanana na Kristo ambayo aliifuata na ambayo inawafaa wote. Cha pili kinaitwa “[[Mtungo wa Asizi]]” ([[1244]]-[[1260]]) kwa kuwa kinakusanya shuhuda za ndugu mbalimbali walioishi naye, pamoja na kuchukua msimamo dhidi ya mabadiliko shirikani.

Lakini kazi ya kuandika upya maisha rasmi ya Fransisko ilikabidhiwa tena kwa Thoma wa Celano, naye akaimaliza mwaka 1247. Kitabu hicho hakikukusudiwa kushika nafasi ya kile alichotangulia kukiandika, bali kukitimiliza kutokana na ushahidi wa wengi, hasa wenzi watatu, waliotuma kumbukumbu zao na za wenzao wa kwanza pamoja na barua kutoka Greccio ([[11 Agosti]] [[1246]]). Kitabu cha pili cha Thoma kilisisitiza utakatifu wa Fransisko kama mkuu kuliko ule wa waanzilishi wengine wote, kwa hiyo ujana wake haukulaumiwa kama mara ya kwanza, Mt. Dominiko anaonyeshwa akimuinamia Fransisko n.k. Vimeongezwa: maneno ya Msulubiwa kwa Fransisko, njozi ya Papa Inosenti III kuhusu kazi yake ya kulitegemeza Kanisa n.k. Fransisko alizidi kulinganishwa na Kristo kama ilivyotarajiwa na wanashirika. Pamoja na hayo kitabu hicho kinatuletea kwa wingi habari za maadili yake, misemo yake na nia zake.

Hata hivyo shirika kwa jumla halikuridhika sana; ndiyo sababu katika miaka [[1250]]-[[1252]] Thoma akaandika kitabu chake cha tatu ambacho kinakusanya miujiza tu ya Fransisko ili kuzidi kumtukuza yeye pamoja na shirika lake.

Lakini hivyo vitabu vitatu vya Thoma vilionekana kukosa umoja na kuwa virefu mno hasa kwa kuvinakili kwa mikono. Ndicho kisingizio cha kudai maisha ya Fransisko yaandikwe upya katika kitabu kimoja tu. Lengo lingine la ombi hilo lilikuwa kulikinga shirika dhidi ya mashambulizi makali ya walimu wa [[chuo kikuu cha Paris]] waliopinga mambo mapya yaliyoletwa na Ndugu Wadogo, ambao baadhi yao wameambukizwa pia na matabiri ya kizushi ya [[abati]] [[Yohakimu wa Fiore]]. Huyo alipanga [[historia ya wokovu]] kwa namna yake akisema mwaka [[1260]] utakuwa mwanzo wa wakati wa [[Roho Mtakatifu]] ambapo Kanisa litafanywa upya na karama zake. Ndipo Wafransisko hao walipochota mawazo mbalimbali ili kuthibitisha umuhimu wa Fransisko katika hatua hiyo na katika historia ya wokovu jumla.
[[File:Angelo_sesto_sigillo.jpg|thumb|Mchoro wa Malaika wa mhuri wa sita mwenye madonda matakatifu.]]
Basi mwaka huo mkutano mkuu ulimuagiza [[Bonaventura wa Bagnoregio]], mtumishi wa shirika lote, aandike kitabu kipya. Hicho hakina habari mpya ila kinatumia zile za Thoma wa Celano. Tofauti kubwa ni namna alivyozitumia ili kumuonyesha Fransisko kuwa si [[serafi]] tu (alivyosema Celano) bali ni yule [[malaika]] wa mhuri wa sita mwenye alama ya Mungu aliye hai aliyetabiriwa na [[Ufu]] 7:2 kuwa atapanda toka [[Mashariki]] kufungua wakati mpya. Kwake Mungu aliye hai ndiye Kristo Msulubiwa, na alama yake ndiyo madonda matano aliyomtia Fransisko. Basi, kama ni hivyo, huyo si mtakatifu mmojawapo tu, bali ana nafasi ya pekee katika historia ya wokovu.

Mchoro huo ulikubaliwa kabisa na shirika lote, hivi kwamba mkutano mkuu wa mwaka [[1266]] ukaweza kuagiza yateketezwe maandishi yote yaliyotangulia kuhusu Fransisko. Lengo lilikuwa wote wamkumbuke tu alivyochorwa na Bonaventura katika kitabu chake rasmi na cha kudumu. Kweli hicho kikanakiliwa sana kwanza kwa mikono, halafu kwa mashine na kufuatwa na wengi katika sanaa, mahubiri na liturujia. Kumbe vitabu vya Celano vikapotea kwa zaidi ya karne tano. Hata ndugu waliopinga mabadiliko ya shirika na msimamo wa kati wa Bonaventura, walimlaumu kwa sababu ya kupunguza habari kadhaa, lakini walipendezwa na jinsi alivyomtukuza Fransisko kuliko watakatifu wote. Kwa kitabu hicho sura yake imeshakamilika.

Vitabu vilivyotungwa baadaye, k.mf. “[[Kioo cha Ukamilifu]]” ([[1318]]), havikuweza kuichangia sana, ingawa vinatusaidia kumuelewa zaidi katika majaribu yake, nia yake na roho yake kwa kuwa vinasimulia bila mpango habari mbalimbali ambazo hazikutumiwa zote na vitabu rasmi. Hasa habari juu ya [[upinzani]] uliompata Fransisko ndani ya shirika hazikuweza kuandikwa katika vitabu vyake rasmi, lisije likapata [[aibu]]. Basi, maandishi hayo ya mwishomwisho yaliziba pengo hilo na kutuonyesha ukweli, kama picha iliyofyatuliwa kwa [[kamera]] bila wahusika kujua wala kujipanga. Vitabu hivyo vilichochea upinzani ndani ya shirika na hata dhidi ya uongozi wa Kanisa.

Baadaye tena ([[1328]]-[[1343]]) [[Hugolino wa Montegiorgio]] na mwenzake fulani wakatunga “[[Actus]]” (= “Matendo” ya Fransisko na wenzake) ambacho kikatafsiriwa kwa [[Kiitalia]] mwishoni mwa [[karne XIV]]. [[Tafsiri]] hiyo, yenye jina la “[[Fioretti]]” (= “[[Maua Madogo]]”, yaani “[[Visimulizi Bora]]”), ikasifiwa sana kwa uzuri wake, ingawa visimulizi vyake si vyote vya kihistoria. Ni kama [[manukato]] yanayotuvutia kwenye roho na utakatifu wa Fransisko, aliyekwishakufa toka siku nyingi, hivi kwamba anakumbukwa kwa mbali lakini kwa namna ya kupendeza zaidi. Miaka iliyopita imechuja ujumbe wake, ambao hivyo unang’aa kwa namna ya pekee katika kitabu hicho kilichosisitiza jinsi Fransisko alivyofanana na Yesu, wazo lililokazwa na Wafransisko wote wa [[karne XIV]], hasa na [[Bartolomayo wa Pisa]], mwandishi wa “[[Conformitates]]” (= “[[Uwiano Mwingi]]”).

== Tarehe za maisha yake ==
1182	Mtoto Yohane alizaliwa na kubatizwa. Baba yake, Petro wa Bernardone, akirudi toka safarini akamtajia jina la Fransisko, yaani Mfaransa Mdogo. Baada ya hapo mtoto akalelewa katika anasa, ingawa hatujui kama ujanani aliulinda [[usafi wa moyo]] au sivyo. Kwa tabia alikuwa na uchangamfu na huruma sana kwa maskini ingawa aliogopa wenye ukoma. Pamoja na adabu njema alipewa pia elimu kidogo kupitia mapadri, halafu akawahi kuanza biashara.

1198	Asizi vilianza vita vya wenyewe kwa wenyewe: inawezekana kwamba Fransisko naye alishiriki kushambulia na kubomoa ngome ya kifalme iliyokuwepo juu ya mji huo.

1202	Asizi ulishindwa vitani na jeshi la Perugia; Fransisko mwenyewe akatekwa na kufungwa huko Perugia. Baada ya mwaka mmoja akarudishwa nyumbani kwa sababu ya ugonjwa na kisha kulipiwa pesa nyingi ili aachiliwe; lakini wakati huo wa mateso alianza kukomaa na kubadilika kimawazo.

1204	Fransisko aliendelea kuugua mwaka mzima.

1205	Fransisko aliondoka tena aende vitani kuikomboa nchi takatifu ya Yesu na kujipatia sifa na cheo, lakini kabla hajatoka mkoa wake akarudi Asizi kutokana na njozi na sauti aliyoisikia. Akaenda kuhiji [[mji wa Roma|Roma]] kwenye makaburi ya Mitume, ambapo anabadilishana nguo na fukara na kuanza kuombaomba. Katikati ya mwaka uongofu wake ulikuwa umekomaa: katika [[karamu ya mwisho]] aliyowaandalia wenzake alikuwa akifikiria kuoa bibi ufukara. Alipokutana ghafla na mtu mwenye ukoma akashuka kwenye farasi na baada ya kumsaidia pesa akambusu: ndio ushindi mkuu uliofanya kuanzia hapo kusiwe na kitu cha kumzuia. Karibu na mwisho wa mwaka akamsikia Yesu msalabani akimuambia, “Fransisko, nenda ukarekebishe Kanisa langu, kwa kuwa linataka kubomoka”: ndiyo kazi ya utawa atakaoanzisha, ingawa mwanzoni alielewa tofauti, kwamba arekebishe magofu ya kanisa aliposikia sauti hiyo.

1206	Mwanzoni mwa mwaka, baada ya miezi ya mashindano na wazazi wake, waliokuwa wakimshutumu na kumbembeleza na kumtesa, Fransisko aliitwa hukumuni kwa meya: lakini kama mtu wa Mungu akakataa mahakama ya serikali, hivyo kesi akafanyika mbele ya askofu Guido ambapo alimkataa mzazi wake pamoja na mali za urithi hata akamrudishia nguo zake zote. Baada ya kuishi kidogo kama boi kwa Wabenedikto, akahamia Gubbio ambapo akavaa kanzu ya mkaapweke,akisali na kutumikia wakoma. Mnamo Julai akarudi Asizi arekebishe kanisa la mtakatifu Damiano ambapo alitabiri watakuja kukaa masista watakatifu.

1207	Alirekebisha kanisa la mtakatifu Petro na mwisho lile la mtakatifu Maria wa Malaika: kazi za ukarabati zilichukua karibu miaka miwili, kwa kuwa mwenyewe alikuwa akienda kuombaomba mawe ya kujengea, ingawa hakuwa na uzoefu na kazi nzito namna hiyo.

1208	Siku moja wakati wa Misa alisikiliza sehemu ya Injili ambayo Yesu aliwatuma kwa mara ya kwanza mitume wake (Mt. 10:7-10); hapo akaenda kwa padri kupata tafsiri zaidi na maelezo yake, halafu kwa shangwe akaanza kutekeleza, kwa kutupilia mbali mkanda na viatu, kuvaa kamba na kanzu ngumu na kuhubiri toba. Kama siku hiyo, ambapo hatimaye alielewa wito wake, akaendelea daima kuwa mtu wa Injili na mwana wa Kanisa. Tarehe 16 Aprili, baada ya kuhubiri alifuatwa na ndugu Bernardo wa Quintavalle na labda na ndugu Petro Cattani walioamua kujiunga naye; basi akawaongoza kanisani, wakasoma Injili kwa kufungua kitabu mara tatu, wakauza mali zao zote ili kuwagawia maskini kufuatana na waliyoyasoma: ndio mwanzo wa jamaa. Tarehe 23 Aprili ndugu Egidi pia akajiunga nao, na mara wakatawanyika wawiliwawili wahubirie mikoa ya jirani. Ndipo wafuasi walipoongezeka na mwishoni mwa mwaka walifikia kuwa wanane.

1209	Kisha kurudi Asizi wanne wengine wakajiunga nao: hapo wakaamua waende wote Roma ili kupata kibali cha Papa Inosenti III kusudi wawe na hakika ya kuwa maisha yao yanampendeza Mungu, na waeleweke kwa wote kuwa ni Wakatoliki hasa, si wazushi. Baada ya kuvumilia muda fulani wakafaulu kuongea na Papa kwa msaada wa askofu wa Asizi na wa kardinali Yohane wa Mtakatifu Paulo: mara ya kwanza makardinali wengine walibishana na kutaka kupinga ombi hilo; lakini mara ya pili Papa alitoa kwa sauti kibali chake kwa maisha yao ya kitawa na kwa utume wao wa kuhubiri toba. Labda mwaka huohuo Fransisko alianzisha utawa maalumu kwa waamini wanaoishi katika mazingira ya kawaida ya ulimwenguni, waweze kufuata maisha ya Kiinjili kwa ukamilifu mkubwa zaidi.

1210	Jamaa, baada ya kuhama kibanda cha Rivotorto ili kukwepa ugomvi na mkulima mkorofi, walihamia moja kwa moja kwenye kanisa la mtakatifu Maria wa Malaika, ambapo pabaki kielelezo cha kudumu.

1211	Fransisko akaondoka kwa meli aende Sirya akawahubirie Waislamu, lakini safari ikaishia Croatia kutokana na dhoruba; hapo akarudi Italia.

1212	Usiku baada ya Jumapili ya Matawi mtakatifu Klara alitoroka nyumbani, akapokewa na Ndugu Wadogo kwa mienge, akanyolewa kitawa na Fransisko akavikwa kanzu. Baada ya muda akahamia kwenye kanisa la mtakatifu Damiano pamoja na mdogo wake mtakatifu Anyesi aliyemfuata utawani: ndio mwanzo wa utawa wa Mabibi Fukara, ambao wanaishi Kifransisko ndani ya monasteri katika sala na kazi za mikono, bila ya kutoka nje wala kufanya utume wowote.

1213	Alifunga Kwaresima nzima katika kisiwa cha ziwa Trasimeno, halafu akazawadiwa mlima La Verna.

1214	Fransisko aliondoka tena kupitia bara akawahubirie Waislamu wa Moroko, lakini njiani huko Hispania akapatwa na ugonjwa mkali akarudi Asizi, alipowapokea utawani wasomi kadhaa: baadhi yao wakashika kweli njia ya udogo, lakini wengine wakaja kuvuruga utawa kwa kutegemea mno akili yao.

1215	Novemba ulifanyika Mtaguso Mkuu wa IV wa Laterano, ambao Fransisko alihudhuria pamoja na maaskofu na wakuu wengine wa mashirika; labda ndipo alipofunga urafiki na mtakatifu Dominiko, mwanzilishi wa Utawa wa Wahubiri. Baadaye akajitahidi sana kutekeleza maagizo ya mtaguso huo.

1216	Siku mbili baada ya kifo cha Inosenti III makardinali walimchagua Honori III. Fransisko aliendelea kuzungukazunguka Italia kwa ajili ya utume.

1217	Mkutano mkuu wa Ndugu Wadogo ulipoamua wengine waende kuhubiri nje ya Italia kwa Wakristo na wasio Wakristo, Fransisko akaelekea Ufaransa lakini njiani akazuiwa na kardinali Hugolino akarudi Asizi. Kutokana na kutumwa bila ya maandalizi yoyote, ndugu wengi wakapatwa na matatizo mengi.

1218	Honori III alieneza hati yake maalumu ili kuwahakikisha maaskofu wote kuwa Ndugu Wadogo ni Wakatoliki hasa.

1219	Mkutano mkuu ulituma tena ndugu wakahubiri Injili kwa Wakristo na Waislamu. Hapo Fransisko mwenyewe akaenda kati ya Waislamu wa Misri: hakupenda mwenendo wa jeshi la Kikristo lililopigana nao, akatabiri kuwa watashindwa. Upande wake akaenda kumhubiria sultani, lakini kisha kuona hawezi kumuongoa wala kuuawa naye kishahidi akamuomba ruhusa ya kutembelea mahali patakatifu pa Palestina na Sirya.

1220	Tarehe 16 Januari huko Moroko Waislamu waliwaua ndugu Berardo na wenzake wanne waliokwenda kuwahubiria mpaka misikitini: ndio wafiadini wa kwanza wa Kifransisko. Mnamo Aprili au Mei Fransisko, alipopashwa habari za mageuzi ndani ya shirika huko Italia, akarudi kwa ufunuo wa Mungu ashike tena uongozi, lakini alipoona ugumu wa hali ya utawa, na ya kwamba wengi hawataki kumsikiliza tena, akamuomba Papa alipatie shirika kardinali Hugolino kama msimamizi na mkosoaji. Halafu katika mkutano mkuu akajiuzulu akamteua ndugu Petro Cattani aongoze jamaa kwa niaba yake.

1221	Kwa kuwa Petro Cattani kafa mapema tarehe 30 Mei ikambidi Fransisko amchague makamu mwingine, yaani ndugu Elia Bombarone, wakati wa mkutano mkuu uliohudhuriwa na wanashirika elfu tano na uliopata kuwa mkubwa kuliko yote hadi leo. Kwa kuwa walijitengenezea vibanda vya mikeka kutokana na wingi huo, mkutano unajulikana kama mkutano wa mikeka. Mungu alifanya wasikose chakula hata wengi wakashangaa kwa sababu hayakufanyika maandalizi yoyote. Pamoja na kuamua kupeleka ndugu katika nchi mbalimbali, mkutano huo ulipitisha kanuni ndefu iliyohitajika sana kwa sababu ya hali ya shirika, na hasa ongezeko hilo la ajabu. Lakini kanuni hiyo haikuthibitishwa na Papa kwa sababu fulani.

1222	Fransisko alizunguka sana Italia kwa ajili ya utume.

1223	Miezi ya kwanza alikwenda pamoja na ndugu Leo na ndugu Bonisyo kwenye mlima wa Fonte Colombo ili kuandika kanuni fupi na yenye mtindo wa kisheria zaidi kama alivyodaiwa. Upinzani wa ndugu Elia na wengineo ukashindwa katika mkutano mkuu wa Juni, hivyo kanuni ikapelekwa kwa Honori III ambaye akaithibitisha kwa maandishi tarehe 29 Novemba. Katika Misa ya usiku wa Noeli, iliyoadhimishwa huko Greccio katika pango lililoandaliwa na Fransisko, alitokea mtoto Yesu.

1224	Mnamo Julai ndugu Elia alijulishwa katika njozi kwamba Fransisko ataishi bado miaka miwili tu. Mnamo Agosti Fransisko akapanda mlima La Verna afanye mfungo mpaka sikukuu ya Malaika mkuu Mikaeli; huko upwekeni, akiwa katika malipizi na majaribu makali ya usiku wa roho, akatokewa na Yesu mwenye sura ya serafi msulubiwa akajaliwa mwilini madonda yake matano ya msalabani.

1225	Baada ya kurudi kutoka safarini mwezi wa tatu Fransisko alienda kwa mtakatifu Klara, ambapo akabaki mpaka mwezi wa tano kwa sababu ya ugonjwa na ya matibabu yasiyomsaidia kitu. Katika mateso hayo na majaribu ya Shetani, usiku mmoja akaahidiwa uzima wa milele. Kesho yake asubuhi akamshukuru Mungu kwa kumtungia Wimbo wa Ndugu Jua. Mwezi Juni akawapatanisha askofu na meya wa Asizi kwa kuwaimbishia wimbo huo baada ya kuuongezea ubeti kuhusu msamaha. Halafu akaenda kukaa Rieti kwa ajili ya matibabu mbalimbali aliyoyavumilia yote kwa moyo mkuu.

1226	Kuanzia tarehe 6 Februari alisafiri tena kwa matibabu. Mnamo Aprili huko Siena akazidiwa hata usiku fulani alikubali ombi la kuwaandikia ndugu zake wote wasia mfupi kwa maneno matatu, yaani kwamba wapendane, wafuate ufukara na kulitii Kanisa. Baada ya kupata nafuu akaandika sehemusehemu wasia mrefu zaidi ili kuchochea karama ya shirika. Waasizi wakiogopa kwamba mtakatifu wao atakuja kufa mbali wakafanya mpango wa kumrudisha kwao wakamlaza kwenye nyumba ya askofu, lakini Fransisko alipokaribia kufa akaamua kurudi kwenye kanisa la mtakatifu Maria wa Malaika. Katika hiyo safari yake ya mwisho, katikati ya njia, akabariki mji wake. Halafu kabla hajafa akawabariki wafuasi wake wote, hata wale watakaoingia utawani mpaka mwisho wa dunia. Halafu tena akaomba wamlaze ardhini kabisa bila ya nguo afe uchi kama Yesu msalabani tarehe 3 Oktoba; hapo sifa ya madonda yake ikaanza kuenea, na wengi wakaja kuyashuhudia katika maiti yake. Kesho yake, kwa maandamano ya shangwe pamoja na huzuni, akaenda kuzikwa katika [[kanisa kuu]], lakini njiani waliwapitia mtakatifu Klara na wenzake.

1227	Tarehe 19 Machi, baada ya kufa Honori III, kardinali Hugolino alichaguliwa kuwa Papa kama alivyotabiriwa na Fransisko akajichagulia jina la Gregori IX.

1228	Mwenyewe alikwenda Asizi kusudi amtangaze rafiki yake Fransisko kuwa ni mtakatifu mbinguni (16 Julai).

1230	[[Masalia]] ya Fransisko yalihamishiwa katika kanisa kubwa lililojengwa kwa heshima yake: ndio kanisa kuu la shirika lote.

==Sala yake==
Ndiwe Bwana Mungu mtakatifu unayetenda maajabu.

Wewe una nguvu. Wewe ni mkuu. Wewe ndiwe mkuu kabisa.

Wewe ndiwe mfalme mwenyezi.

Wewe, Baba mtakatifu, mfalme wa mbingu na nchi.

Wewe ni utatu na umoja, Bwana Mungu wa miungu;
ndiwe wema, wema wote, wema mkuu, Bwana Mungu hai na wa kweli.

Wewe ni pendo, upendo; wewe ni hekima, wewe ni unyenyekevu,
wewe ni uvumilivu, wewe ni uzuri, wewe ni upole, wewe ni usalama,
wewe ni utulivu, wewe ni furaha na heri, wewe ni tumaini letu,
wewe ni haki, wewe ni kiasi, wewe ni mali yetu yote ya kututosha.

Wewe ni uzuri, wewe ni upole, wewe ndiwe msimamizi,
wewe ni mlinzi na mtetezi wetu, wewe ni nguvu, wewe ni burudisho.

Wewe ni tumaini letu, wewe ni imani yetu, wewe ni upendo wetu,
wewe ni utamu wetu wote, wewe ni uzima wetu wa milele:
Bwana mkuu na wa ajabu, Mwenyezi Mungu, Mwokozi mwenye huruma.

==Sala iliyosambazwa kwa jina lake==

Ee Bwana unifanye niwe chombo cha amani yako.

Palipo chuki nilete mapendo,

Palipo makosa nilete msamaha,

Palipo nshaka nilete imani,

Pasipo matumaini nilete tumaini,

Palipo giza nilete mwanga,

Palipo huzuni nilete furaha.

Ee Bwana unisaidie nitamani zaidi:

Kufariji kuliko kufarijiwa,

Kuelewa kuliko kueleweka,

Kupenda kuliko kupendwa.

Kwa kuwa:

Ni katika kutoa ndipo tunapopokea,

Ni katika kusamehe ndipo tunaposamehewa,

Ni katika kufa ndipo tunapozaliwa katika uzima wa milele. Amina.

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

== Marejeo ya [[Kiswahili]]==
[[Picha:Assisi San Francesco BW 2.JPG|thumb|[[Basilika la Mt. Fransisko]] mjini Asizi.]]
* Sacrum Commercium au Fransisko na Bibi Ufukara, Ndugu Wafransisko Wakapuchini, Dar es Salaam, 2012
* Ngano za Wenzi Watatu – Kumbukumbu ya maisha ya Mtakatifu Fransisko wa Asizi ilivyoandikwa na Ndugu Leo, Rufino na Angelo – [[tafsiri]] ya Ndugu Wafransisko [[Wakapuchini]] – ed. T.M.P. Book Department – [[Tabora]] 1987
* [[Fioretti]] – Visimulizi Kuhusu Mtakatifu Fransisko wa Asizi – tafsiri ya Rikardo Maria, U.N.W.A. n.k. – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Ndanda 1996 – ISBN 9976-63-468-4
* V. TURETTA, Mt. Fransisko wa Asizi – tafsiri ya Ndugu Wafransisko Wakapuchini – ed. Santuario Porziuncola – [[Assisi]] 1990
* G. NIKOLAI, Ndugu Fransisko wa Asizi – [[Katuni]] zilizotolewa na Ndugu [[Wafransisko]] wa [[Tanzania]] – [[Dar es Salaam]] 1982
* I. SHIRIMA, I. KIMARIO, P. MASSAWE &amp; M. BEGAYA, Karama ni Kuishi Injili (Poverello wa Asizi), Livanga Publisher, Dar es Salaam 2010, ISBN 9987-9106-5-3
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 361-363
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk 303-319, 348-374
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 345-346
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 541-543
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 76-77

== Marejeo ya [[lugha]] nyingine ==
* Bonaventure; Cardinal Manning (1867). The Life of St. Francis of Assisi (from the Legenda Sancti Francisci) (1988 ed.). Rockford, Illinois: TAN Books &amp; Publishers. ISBN 978-0-89555-343-0
* Chesterton, Gilbert Keith (1924). St. Francis of Assisi (14 ed.). Garden City, New York: Image Books.
* Englebert, Omer (1951). The Lives of the Saints. New York: Barnes &amp; Noble.
* Karrer, Otto, ed., St. Francis, The Little Flowers, Legends, and Lauds, trans. N. Wydenbruck, (London: Sheed and Ward, 1979)
* Robinson, Paschal (1913). &quot;St. Francis of Assisi&quot;. Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. {{CathEncy|wstitle=St._Francis_of_Assisi}}
* Friar Elias, ''Epistola Encyclica de Transitu Sancti Francisci'', 1226.
* Pope Gregory IX, Bulla &quot;Mira circa nos&quot; for the canonization of St. Francis, 19 Julai 1228.
* Friar [[Thomas of Celano|Tommaso da Celano]]: ''Vita Prima Sancti Francisci'', 1228; ''Vita Secunda Sancti Francisci'', 1246–1247; ''Tractatus de Miraculis Sancti Francisci'', 1252–1253.
* Friar [[Julian of Speyer]], ''Vita Sancti Francisci'', 1232–1239.
* St. Bonaventure of Bagnoregio, ''Legenda Maior Sancti Francisci'', 1260–1263.
* Ugolino da Montegiorgio, ''Actus Beati Francisci et sociorum eius'', 1327–1342.
* ''Fioretti di San Francesco'', the &quot;[[Little Flowers of St. Francis|Little Flowers of St.&amp;nbsp;Francis]]&quot;, end of the 14th&amp;nbsp;century: an anonymous Italian version of the ''Actus''; the most popular of the sources, but very late and therefore not the best authority by any means.
* ''The Little Flowers of Saint Francis (Translated by Raphael Brown)'', [[Doubleday (publisher)|Doubleday]], 1998. ISBN 978-0-385-07544-2

== Viungo vya nje ==
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/216793/Saint-Francis-of-Assisi &quot;Saint Francis of Assisi.&quot;] Encyclopædia Britannica Online.
* [http://www.bartleby.com/210/10/041.html &quot;St. Francis of Assisium, Confessor&quot;], ''Butler's Lives of the Saints''
* [http://www.catholicrevelations.com/category/saints/the-life-of-st-francis-of-assisi-patron-saint-of-the-catholic-church-who-received-the-stigmata-of-jesus-christ.html The Life &amp; Miracles of St. Francis of Assisi, the Monk who received the Stigmata of Jesus Christ] {{Wayback|url=http://www.catholicrevelations.com/category/saints/the-life-of-st-francis-of-assisi-patron-saint-of-the-catholic-church-who-received-the-stigmata-of-jesus-christ.html |date=20130724234417 }}
* [http://franciscan-archive.org/ The Franciscan Archive]
* [http://www.kiswila.com/PFDA/Maadili%20ya%20Mtakatifu%20Fransisko.pdf Maadili ya Mt. Fransisko katika vyanzo kwa Kiswahili]
[[Jamii:Waliozaliwa 1182]]
[[Jamii:Waliofariki 1226]]
[[Jamii:Fransisko wa Asizi]]
[[Jamii:Mashemasi]]
[[Jamii:Wafransisko]]
[[Jamii:wamisionari]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Washairi wa Italia]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>gqdhwa3t7r5pzim7l1owalr29fbz2io</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baba yetu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15888</id>
    <revision>
      <id>1607103</id>
      <parentid>1476934</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Viungo vya Nje */</comment>
      <origin>1607103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7523" sha1="sc7mph548mqwsia2qvvj3rr66kfver5" xml:space="preserve">'''Baba yetu''' (kwa [[Kigiriki]] Πάτερ ἡμῶν, Pater emon) ni maneno ya kwanza ya [[sala]] inayotokana na [[Yesu]] mwenyewe. Kwa sababu hiyo inaitwa pia &quot;'''Sala ya Bwana'''&quot;. 

Kimataifa kuna pia jina la &quot;Paternoster&quot; kutokana na umbo la [[Kilatini]] la sala (Baba = &quot;Pater&quot;; yetu = &quot;noster&quot;).

Ndiyo sala ya [[Ukristo|Kikristo]] inayojulikana zaidi. [[Madhehebu]] mengi huitumia katika kila [[ibada]]. 

== Maneno yake katika Biblia ==
[[Picha:Bloch-SermonOnTheMount.jpg|thumb|200px|''[[Hotuba ya mlimani]]'', mchoro wa [[Carl Heinrich Bloch]] ([[1890]]).]]
[[Picha:Pater Noster in Cantus Planus.png|thumb|Pater Noster ikiwa na [[noti]] za [[muziki wa Kigregori]].]]
Kufuatana na taarifa za [[Injili ya Luka]] (11:2-4) maneno ya sala hii yalitolewa na [[Yesu Kristo]] alipoombwa na wanafunzi wake awafundishe jinsi ya kusali baada ya wao kutambua kidogo anavyosali vizuri. 

Katika [[Agano Jipya]] la [[Biblia ya Kikristo]] tunakuta sala hiyo kama kiini cha [[Hotuba ya mlimani]] ([[Injili ya Mathayo]] mlango wa 6, aya 13-19). Ni kama ifuatavyo:

:Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς
:ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου
:ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου·
:γενηθήτω τὸ θέλημά σου,
:ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς·
:τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον·
:καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφελήματα ἡμῶν,
:ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν·
:καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν,
:ἀλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ.
:ἀμήν.

'''Inasomeka:'''

:''Pater hēmōn, ho en tois ouranois
:''hagiasthētō to onoma sou;
:''elthetō hē basileia sou;
:''genēthētō to thelēma sou,
:''hōs en ouranōi, kai epi tēs gēs;
:''ton arton hēmōn ton epiousion dos hēmin sēmeron;
:''kai aphes hēmin ta opheilēmata hēmōn,
:''hōs kai hēmeis aphiemen tois opheiletais hēmōn;
:''kai mē eisenenkēs hēmas eis peirasmon,
:''alla rhusai hēmas apo tou ponērou.
:''Amēn.

Toleo la [[Luka mwinjili|Luka]] ni fupi zaidi, likiwa na maombi 5 tu badala ya 7.

== Tafsiri za Kiswahili ==
Kwa Kiswahili kuna maumbo tofauti kwa sababu sala ilitafsiriwa na [[wamisionari]] mahali mbalimbali kwa wakati tofauti na kuwa kawaida kimahali. Haikusanifishwa hadi leo kwa Wakristo wote wanaotumia Kiswahili. Maumbo mawili yanayotumiwa zaidi ni kama ifuatavyo:

=== Sala ya Bwana (umbo la [[Uprotestanti|Kiprotestanti]] jinsi inavyotumiwa na [[Walutheri]] na [[Wamoravian]]) ===
:[[Baba]] yetu uliye [[mbinguni]],
:[[Jina]] lako litukuzwe,
:[[Ufalme]] wako uje,
:Mapenzi yako yatimizwe,
:hapa duniani kama huko mbinguni.
:Utupe leo [[riziki]] yetu.
:Utusamehe makosa yetu,
:kama sisi tunavyowasamehe waliotukosea.
:Na usitutie majaribuni,
:lakini utuokoe na yule mwovu.
:Kwa kuwa ufalme ni wako, na nguvu, na [[utukufu]], hata [[milele]].
:Amin.

=== Sala ya Bwana (umbo linalotumika katika [[Kanisa Katoliki]]) ===
:Baba Yetu uliye mbinguni,
:jina lako litukuzwe;
:ufalme wako ufike,
:utakalo lifanyike
:duniani kama mbinguni.
:Utupe leo [[mkate]] wetu wa kila siku,
:utusamehe makosa yetu,
:kama tunavyowasamehe na sisi waliotukosea.
:Usitutie katika [[kishawishi]],
:lakini utuopoe maovuni.
:[[Amina]].

==Ufafanuzi wake uliotumiwa na [[Fransisko wa Asizi]]==
BABA YETU mtakatifu kabisa:
muumba, mkombozi, mfariji na mwokozi wetu.

ULIYE MBINGUNI: katika malaika na katika watakatifu,
ukiwaangazia wawe na ufahamu, kwa sababu wewe Bwana ni mwanga;
ukiwawasha wawe na upendo, kwa sababu wewe Bwana ni upendo;
ukikaa ndani mwao na kuwajaza furaha, kwa sababu wewe Bwana
ni wema mkuu kabisa, wema wa milele,
ambaye kwako hutoka mema yote, na bila yako hakuna jema.

JINA LAKO LITUKUZWE: ujuzi wetu juu yako uwe wazi zaidi na zaidi,
tuweze kujua upana wa baraka zako, urefu wa ahadi zako,
kimo cha ukuu wako, kina cha hukumu zako.

UFALME WAKO UFIKE: utawale ndani yetu kwa njia ya neema yako
na kutuwezesha kuingia katika ufalme wako ambapo
unaonekana kama ulivyo, unapendwa kikamilifu,
unatia heri ya kukaa nawe, unatia raha ya kukufurahia milele.

UTAKALO LIFANYIKE DUNIANI KAMA MBINGUNI: tuweze kukupenda
kwa moyo wetu wote, kwa kukuwaza wewe daima;
kwa roho yetu yote, kwa kukutamani wewe daima;
kwa akili yetu yote, kwa kuelekeza nia zetu zote kwako
na kwa kutafuta utukufu wako katika yote;
kwa nguvu zetu zote pia, kwa kutumia uwezo na hisia zote
za roho na mwili katika kuhudumia upendo wako na si chochote kingine;
na tuweze kuwapenda majirani wetu kama tunavyojipenda,
kwa kuwavuta wote kwa nguvu zetu zote kwenye upendo wako,
tukifurahia mema ya wengine kama tunavyofurahia ya kwetu,
na tukihuzunika pamoja na wengine kwa mabaya yanayowafikia,
bila ya kumuudhi yeyote.

MKATE WETU WA KILA SIKU: Mwanao mpendwa Bwana wetu Yesu Kristo.

UTUPE LEO: kwa ukumbusho, ufahamu na heshima
ya upendo ule aliokuwanao kwetu sisi
na ya mambo yale ambayo alisema na kutenda na kuteseka kwa ajili yetu.

UTUSAMEHE MAKOSA YETU: kwa huruma yako isiyosemeka,
kwa nguvu ya mateso ya Mwanao mpendwa,
pamoja na stahili na maombezi ya Bikira mbarikiwa daima
na ya wateule wako wote.

KAMA TUNAVYOWASAMEHE NA SISI WALIOTUKOSEA:
na lolote tusilosamehe kikamilifu,
wewe Bwana utuwezeshe kulisamehe kabisa,
tuwapende kweli maadui wetu kwa ajili yako,
na tuwaombee kwa bidii mbele zako, bila ya kumlipa yeyote ovu kwa ovu,
bali tukijitahidi kumsaidia kila mmoja katika wewe.

NA USITUTIE KATIKA VISHAWISHI: kilichofichika au cha wazi,
cha ghafla au cha muda mrefu.

LAKINI UTUOPOE MAOVUNI: yaliyopita, ya sasa na yajayo.

ATUKUZWE BABA NA MWANA NA ROHO MTAKATIFU
KAMA MWANZO, NA SASA NA MILELE. AMINA.

== Mengineyo ==
[[File:Swahili-pn.jpg|thumb|Baba Yetu kwa Kiswahili mjini Yerusalemu.]]
=== Baba Yetu kwa lugha nyingi ===
Katika &quot;Bustani ya ufufuo&quot; (Resurrection Gardens) [[Mji|mjini]] [[Nairobi]], [[mtaa]] wa [[Karen]], kuna maonyesho ya [[tafsiri]] ya Baba Yetu katika lugha [[Mia|mamia]]. Maneno yamechongwa na [[wasanii]] katika [[jiwe|mawe]], katika [[ubao]] au kuchorwa kwenye [[kigae|vigae]]. Hii inafuata mfano wa [[kanisa]] la Paternoster mjini [[Yerusalemu]] lenye tafsiri za Baba Yetu kwa lugha 140 kwenye vigae vya [[rangi]] (tazama Viungo vya Nje hapo chini).

=== Wimbo wa Baba Yetu kwa Kiswahili ===
Kuna [[wimbo]] wa Baba Yetu katika [[muziki]] wa [[mchezo]] wa [[kompyuta]] &quot;Civilization IV&quot;. Wimbo huu unasikika kila wakati wa kuanza mchezo. Ulitungwa na [[Christopher Tin]] kutoka [[Marekani]].

==Marejeo==
* S. KAOMBE, Aba: Baba Yetu…, Dar es Salaam, 2001 - ISBN 9987-8874-8-1

== Viungo vya nje ==
* [http://www.civfanatics.net/downloads/civ4/music/BabaYetu.mp3 Wimbo wa Baba Yetu kwa Kiswahili kutoka mchezo wa kompyuta &quot;Civilization IV&quot;] {{Wayback|url=http://www.civfanatics.net/downloads/civ4/music/BabaYetu.mp3 |date=20061117014740 }}
* [http://www.christusrex.org/www1/pater/ Baba Yetu kwa lugha 1,437 kwenye tovuti ya [[monasteri]] ya Paternoster, pamoja na picha za vigae vyake]
* [http://www.newadvent.org/cathen/09356a.htm Baba Yetu katika [[Catholic Encyclopaedia]].]
* [http://www.v-a.com/bible/prayer.html Baba Yetu kwa [[Kiaramu]], pamoja na sauti.] {{Wayback|url=http://www.v-a.com/bible/prayer.html |date=20041009141035 }}
* [http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P9V.HTM Ufafanuzi wa [[Kiingereza]] wa Baba Yetu katika [[Katekisimu ya Kanisa Katoliki]].]
{{mbegu-Ukristo}}
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Sala]]</text>
      <sha1>sc7mph548mqwsia2qvvj3rr66kfver5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Injili ya Luka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16346</id>
    <revision>
      <id>1607377</id>
      <parentid>1514677</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17682" sha1="tvvmn391uteb72ojnfgtgg5o18fazok" xml:space="preserve">[[Image:Supper at Emmaus-Caravaggio (1601).jpg|300px|right|thumb|''Mlo wa Emau'' , [[mchoro]] huu wa [[Michelangelo Merisi|Caravaggio]] ([[1601]]) unaonyesha habari mojawapo bora ya Injili ya Luka.]]
{{Agano Jipya}}
'''Injili ya Luka''' ni [[kitabu]] cha [[tatu]] katika orodha ya vitabu vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. Huhesabiwa kati ya [[Injili Ndugu]] pamoja na [[Injili ya Mathayo]] na [[Injili ya Marko]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Vitabu viwili, kazi moja ==
[[Injili]] ya [[tatu]], ya [[Mtakatifu Luka]], inaendelezwa na kitabu cha [[Matendo ya Mitume]]: katika [[dibaji]] za vitabu vyake hivyo [[mwandishi]] anaeleza sababu na taratibu za [[kazi]] yake kwa mlengwa wa kwanza, [[Teofilo]]. [[Mtu]] huyo hajulikani, na pengine [[jina]] hilo linawakilisha [[msomaji]] yeyote, hasa kwa sababu linatafsiriwa &quot;Mpenzi wa Mungu&quot;.

== Mwandishi ==
Kadiri ya [[mapokeo]], mwandishi ni [[mganga]] Luka, mwenzi wa [[Mtume Paulo]] katika [[safari]] zake kadhaa.

Inawezekana kwamba alikuwa mwenyeji wa [[Antiokia]] ([[Syria]]); kwa vyovyote hakuwa [[Myahudi]], yeye peye yake kati ya waandishi wote wa [[Biblia]].

== Muda na malengo ==
[[Wataalamu]] wanakisia kwamba aliandika vitabu vyake kwenye miaka [[80]]-[[90]], akitumia [[Injili ya Marko]], kitabu cha misemo ya [[Yesu]] kinachotajwa kifupi kama Q na vyanzo vingine vya habari.

Katika Injili hiyo mambo yote yanalenga [[Yerusalemu]], [[kiini]] cha [[jiografia]] ya [[wokovu]], wakati katika Matendo ya Mitume yote yanaanzia huku na kulenga miisho ya [[dunia]].

Inaonekana kuwa aliandika baada ya maangamizi ya [[Yerusalemu]] na ya [[hekalu]] [[Hekalu la Yerusalemu|lake]] [[mwaka]] [[70]], akitaka kuthibitisha [[uaminifu]] wa [[Mungu]] kwa [[ahadi]] zake, yaani kwamba matukio hayo ya kutisha yalisababishwa na [[Wayahudi]] kwa kumkataa [[Masiya]] wao, [[Yesu Kristo]].

Kwa sababu hiyo, Mungu aliendeleza mpango wake wa wokovu kwa kuwalenga moja kwa moja [[mataifa]] yote.

Luka anasisitiza habari njema kwamba [[wokovu]] ni kwa wote, hasa wasiotarajiwa: [[maskini]], [[wakosefu]], [[wanawake]] n.k.

== Marejeo ya Kiswahili==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Enjili ya Luka, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1983 – ISBN 9976-63-014-X  
* C. MHAGAMA, Tuzielewe Injili Zetu III Injili ilivyoandikwa na Luka - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho, 1993, ISBN 9976-67-010-9 
* J. MALUNDA, Luka Mwinjili na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1997, ISBN 9976-67-117-2

==Marejeo ya lugha nyingine==
*{{Rejea kitabu
|last = Allen
|first = O. Wesley, Jr.
|chapter = Luke
|editor1-last = Petersen
|editor1-first = David L. 
|editor2-last = O'Day
|editor2-first = Gail R. 
|title = Theological Bible Commentary
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 2009
|url = https://books.google.com/books?id=rQWknj4ORJkC&amp;pg=PR6&amp;dq=%22Luke+O.+Wesley+Allen+Jr.%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=z_vAU66_MtL78QXO3YHADQ&amp;ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=%22Luke%20O.%20Wesley%20Allen%20Jr.%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Aune
|first = David E.
|author-link = David Aune
|title = The New Testament in its literary environment
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 1988
|url = https://books.google.com/books?id=7F_5kPoTTnoC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+New+Testament+in+its+literary+environment&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=GcPAU9qqN9P88QXRs4CABA&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=The%20New%20Testament%20in%20its%20literary%20environment&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-25018-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last1 = Balch
|first1 = David L.
|chapter = Luke
|editor1-last = Dunn
|editor1-first = James D. G. 
|editor2-last = Rogerson
|editor2-first = John William
|title = Eerdmans Commentary on the Bible
|publisher = Eerdmans
|year = 2003
|url = https://books.google.com/books?id=2Vo-11umIZQC&amp;pg=PA1103&amp;dq=%22Luke+David+L.+Balch+Introduction%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=6vrDU9ajM8X98QWVqYGIBg&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22Luke%20David%20L.%20Balch%20Introduction%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last1 = Barton
|first1 = John
|last2 = Muddiman
|first2 = John
|title = The Oxford Bible Commentary
|publisher = Oxford University Press
|year = 2007
|url = https://books.google.co.uk/books?id=ZJdVkgEACAAJ&amp;dq=oxford+bible+commentary&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiirLC6853LAhXIUBQKHetWAlQQ6AEIMDAA
|isbn = 978-0-19-927718-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Boring
|first = M. Eugene
|title = An Introduction to the New Testament: History, Literature, Theology
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 2012
|url = https://books.google.com/books?id=leFrgkyEtusC&amp;pg=PA556&amp;dq=%2223+Luke:+Theologian%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=KEDBU_GFIpLh8AWwu4DABQ&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%2223%20Luke%3A%20Theologian%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Buckwalter
|first = Douglas
|title = The Character and Purpose of Luke's Christology
|publisher = Cambridge University Press
|year = 1996
|url = https://books.google.com/books?id=9nwtfHbKiF8C&amp;pg=PA4&amp;dq=Luke+makes+no+reference+to+Jesus+preexistence,relatively+little+reference+to+the+atoning+significance+of+Jesus+death&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=tOvAU8GOJtCk8AXs4oCgDw&amp;ved=0CB8Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Luke%20makes%20no%20reference%20to%20Jesus%20preexistence%2Crelatively%20little%20reference%20to%20the%20atoning%20significance%20of%20Jesus%20death&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Burkett
|first = Delbert
|title = An introduction to the New Testament and the origins of Christianity
|publisher = Cambridge University Press
|year = 2002
|url = https://books.google.com/books?id=EcsQknxV-xQC&amp;pg=PA195&amp;dq=%2213+The+Gospel+of+Luke%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=DF67U-SYHpfm8AXT2oG4CA&amp;ved=0CCMQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=%2213%20The%20Gospel%20of%20Luke%22&amp;f=false
|isbn = 978-0-521-00720-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Carroll
|first = John T.
|title = Luke: A Commentary
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 2012
|url = https://books.google.com/books?id=krRY23eR55IC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Carroll+Luke+Commentary&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=y-C7U9ieKsT88QWLroHYAg&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Carroll%20Luke%20Commentary&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Charlesworth
|first = James H.
|title = The Historical Jesus: An Essential Guide
|publisher = Abingdon Press
|year = 2008
|url = https://books.google.com/books?id=YTIGy5t45WgC&amp;pg=PT64&amp;dq=%22The+composition+of+Luke-Acts%22,%22usually+dated+around+80-90%22,%22perhaps+between+90+and+110%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=VGO_U43QH9jo8AX7zYCQAg&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22The%20composition%20of%20Luke-Acts%22%2C%22usually%20dated%20around%2080-90%22%2C%22perhaps%20between%2090%20and%20110%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Collins
|first = Adela Yarbro
|authorlink = Adela Yarbro Collins
|title = Cosmology and Eschatology in Jewish and Christian Apocalypticism
|publisher = BRILL
|year = 2000
|url = https://books.google.com/books?id=eZv1JZAHdg0C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-90-04-11927-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Dunn
|first = James D.G.
|authorlink = James Dunn (theologian)
|title = Jesus Remembered
|publisher = Eerdmans
|year = 2003
|url = https://books.google.com/?id=G4qpnvoautgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus+remembered++By+James+D.+G.+Dunn#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-3931-2
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Ehrman
|first = Bart D.
|authorlink = Bart D Ehrman
|title = The Orthodox Corruption of Scripture : The Effect of Early Christological Controversies on the Text of the New Testament
|publisher = Oxford University Press
|year = 1996
|url = https://books.google.com/books?id=HGpL9x19GaEC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-19-510279-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Ehrman
|first = Bart D.
|authorlink = Bart D Ehrman
|title = Jesus: Apocalyptic Prophet of the New Millennium
|publisher = Oxford University Press
|year = 1999
|url = https://books.google.com/books?id=c9K_6NN3llcC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus:+Apocalyptic+Prophet+of+the+New+Millennium&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=x6sCU8aGGsv8lAXrsYGgAQ&amp;ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Q&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Ehrman
|first = Bart D.
|authorlink = Bart D Ehrman
|title = Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew
|publisher = Oxford University Press
|year = 2005
|url = https://books.google.com.au/books?id=URdACxKubDIC&amp;pg=PA235&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Ellis
|first = E. Earl
|title = The Gospel of Luke
|publisher = Wipf and Stock Publishers
|year = 2003
|url = https://books.google.com/books?id=3OdKAwAAQBAJ&amp;pg=PA19&amp;dq=gospel+luke+western+text&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=5Za-U-adE4i6uAT1qoHoAg&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=gospel%20luke%20western%20text&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Evans
|first = Craig A.
|title = Luke
|publisher = Baker Books
|year = 2011
|url = https://books.google.com/books?id=mBkB2Beyi2QC&amp;pg=PT20&amp;dq=%22he+views+history+as+consisting+of+three+major+epochs%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=Qd_AU9KSBpft8AXOk4KgCw&amp;ved=0CB8Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22he%20views%20history%20as%20consisting%20of%20three%20major%20epochs%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Gamble
|first = Harry Y.
|title = Books and Readers in the Early Church: A History of Early Christian Texts
|publisher = Yale University Press
|year = 1995
|url = https://books.google.com/books?id=2aEJfsXY57cC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-300-06918-1
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Green
|first = Joel
|title = The Theology of the Gospel of Luke
|publisher = Cambridge University Press
|year = 1995
|url = https://books.google.com/books?id=RSNT4X_FdpEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=commentary+theology+luke&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=Hfa4U97HOYiC8gX_k4CoAw&amp;ved=0CDwQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=commentary%20theology%20luke&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Green
|first = Joel
|title = The Gospel of Luke
|publisher = Eerdmans
|year = 1997
|url = https://books.google.com/books?id=wzRVN2S8cVgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=commentary+luke&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=vsK8U4SRJcnh8AXElIKQAw&amp;ved=0CCcQ6AEwAg#v=onepage&amp;q=commentary%20luke&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Holladay
|first = Carl R.
|title = A Critical Introduction to the New Testament: Interpreting the Message and Meaning of Jesus Christ
|publisher = Abingdon Press
|year = 2011
|url = https://books.google.com/books?id=CUXim2wXtwsC&amp;pg=PT216&amp;dq=%22the+final+consummation+of+the+kingdom%22,%22when+the+Son+of+Man+comes%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=I33DU6GTD4358QW_0IDoAQ&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22the%20final%20consummation%20of%20the%20kingdom%22%2C%22when%20the%20Son%20of%20Man%20comes%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Hurtado
|first = Larry W.
|authorlink = Larry Hurtado
|title = Lord Jesus Christ: Devotion to Jesus in Earliest Christianity
|publisher = Eerdmans
|year = 2005
|url = https://books.google.com/books?id=k32wZRMxltUC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8028-3167-5
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Johnson
|first = Luke Timothy
|title = The New Testament: A Very Short Introduction
|publisher = Oxford University Press
|year = 2010
|url = https://books.google.com/books?id=hNKRc2yVsQUC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=The+New+Testament:+A+Very+Short+Introduction&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=6zfBU9KBAsai8AW61IGwBw&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=The%20New%20Testament%3A%20A%20Very%20Short%20Introduction&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Lössl
|first = Josef 
|title = The Early Church: History and Memory
|publisher = Continuum
|year = 2010
|url = http://www.amazon.com/The-Early-Church-History-Memory/dp/0567165612
|isbn = 978-0-567-16561-9
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Miller
|first = Philip M.
|chapter = The Least Orthodox Reading is to be Preferred
|editor1-last = Wallace
|editor1-first = Daniel B.
|title = Revisiting the Corruption of the New Testament
|publisher = Kregel Academic
|year = 2011
|url = https://books.google.com/books?id=838A8BDUI5kC&amp;pg=PA64&amp;dq=%22Bruce+Metzger%22,%22identified+two+groups+of+alterations%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=Eay-U9XoJM7tkgXRj4DABA&amp;ved=0CB0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22Bruce%20Metzger%22%2C%22identified%20two%20groups%20of%20alterations%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Morris
|first = Leon
|authorlink = Leon Morris
|title = New Testament Theology
|publisher = Zondervan
|year = 1990
|url = https://books.google.com/?id=6D3o6fZd67EC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Morris+New+Testament+Theology#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-310-45571-4
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Perkins
|first = Pheme
|authorlink = Pheme Perkins
|editor1-last = Barton
|editor1-first = John
|title = The Cambridge companion to biblical interpretation
|chapter = The Synoptic Gospels and the Acts of the Apostles: Telling the Christian Story
|year = 1998 
|publisher = Westminster John Knox Press
|url = https://books.google.com/books?id=PSHCRgS_SAUC
|isbn = 978-0-521-48593-7
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Perkins
|first = Pheme
|title = Introduction to the Synoptic Gospels
|url = https://books.google.com/books?id=lMUZhdgmOR8C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|year = 2009 
|publisher = Eerdmans
|isbn = 978-0-8028-6553-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Powell
|first = Mark Allan
|authorlink = Mark Allan Powell
|title = Jesus as a Figure in History: How Modern Historians View the Man from Galilee
|publisher = Eerdmans
|year = 1998
|url = https://books.google.com/books?id=IJP4DRCVaUMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Jesus+as+a+Figure+in+History:+How+Modern+Historians+View+the+Man+from+Galilee&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=z9b_UrDkLMOgkAX2zoH4CA&amp;ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Jesus%20as%20a%20Figure%20in%20History%3A%20How%20Modern%20Historians%20View%20the%20Man%20from%20Galilee&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-25703-3
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Powell
|first = Mark Allan
|authorlink = Mark Allan Powell
|title = What Are They Saying About Luke?
|publisher = Paulist Press
|year = 1989
|url = https://books.google.com/books?id=9jRu8_-GlKMC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=What+are+they+saying+about+Luke?&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=IuLAU6hwzv_xBdeogPgM&amp;ved=0CBsQ6AEwAA#v=snippet&amp;q=Christology&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Strelan
|first = Rick
|title = Luke the Priest - the Authority of the Author of the Third Gospel
|publisher = Ashgate Publishing
|year = 2013
|url = https://books.google.com/books?id=AeTdi13weAoC&amp;pg=PA103&amp;dq=Strelan,+Rick,+Luke+the+Priest:+The+Authority+of+the+Author+of+the+Third+Gospel+was+luke+a+jew+or+gentile&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=fkqoUojvMLS2sASn5oHgDw&amp;ved=0CDgQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Strelan%2C%20Rick%2C%20Luke%20the%20Priest%3A%20The%20Authority%20of%20the%20Author%20of%20the%20Third%20Gospel%20was%20luke%20a%20jew%20or%20gentile&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Talbert
|first = Charles H.
|title = Reading Luke: A Literary and Theological Commentary
|publisher = Smyth &amp; Helwys
|year = 2002
|url = https://books.google.com/books?id=Gds2W380hPcC&amp;dq=Talbert+reading+luke&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=9U-5U63IGZLt8AXD6YDYAg&amp;ved=0CBwQ6wEwAA
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last1 = Theissen
|first1 = Gerd
|last2 = Merz
|first2 = Annette
|title = The historical Jesus: a comprehensive guide
|publisher = Eerdmans
|year = 1998
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu 
|last = Thompson 
|first = Richard P.
|editor-last = Aune 
|editor-first = David E. 
|title = The Blackwell Companion to The New Testament
|contribution = Luke-Acts: The Gospel of Luke and the Acts of the Apostles
|pages = 319
|publisher = Wiley–Blackwell 
|year = 2010 
|url = https://books.google.com/books?id=ygcgn8h-jo4C&amp;pg=PA318&amp;dq=%22Chapter+19+Luke-Acts%22&amp;hl=en&amp;
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Strecker
|first = Georg
|title = Theology of the New Testament
|publisher = Walter de Gruyter
|year = 2000
|url = https://books.google.com/?id=_6NxpAvdrOgC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Strecker+Theology+New+Testament#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-664-22336-6
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Twelftree
|first = Graham H.
|authorlink = Graham Twelftree
|title = Jesus the miracle worker: a historical &amp; theological study
|publisher = InterVarsity Press
|year = 1999
|url = https://books.google.com/books?id=DitVtGWdYeYC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|isbn = 978-0-8308-1596-8
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last1 = VanderKam
|first1 = James C.
|last2 = Flint
|first2 = Peter W.
|title = The meaning of the Dead Sea scrolls: Their significance for understanding the Bible, Judaism, Jesus, and Christianity
|publisher = Bloomsbury Academic
|year = 2005
|url = 
|isbn = 0-567-08468-X
|ref = harv
}}

== Viungo vya nje ==
{{commons category}}

===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Ufafanuzi===
*[http://www.katapi.org.uk/4Gospels/Ch8.htm#II B.H. Streeter, The Four Gospels: A study of origins 1924.] {{Wayback|url=http://www.katapi.org.uk/4Gospels/Ch8.htm#II |date=20140106074404 }}
*[http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/TC-Luke.pdf Willker,W (2007), ''A textual commentary on the Gospel of Luke'', Pub. on-line] {{Wayback|url=http://www-user.uni-bremen.de/~wie/TCG/TC-Luke.pdf |date=20090327165542 }} A very detailed text-critical discussion of the 300 most important variants of the Greek text (PDF, 467 pages)
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Luka]]
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Injili ya Luka| ]]
[[Jamii:Fasihi ya Kigiriki]]</text>
      <sha1>tvvmn391uteb72ojnfgtgg5o18fazok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Injili ya Yohane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16347</id>
    <revision>
      <id>1607378</id>
      <parentid>1514682</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:27:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23322" sha1="bq8ao9lxwqagizh34kcx7aaxums2s0r" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Injili ya Yohane''' ni [[kitabu]] cha [[nne]] katika orodha ya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. 
Yaliyomo yake ni habari za [[Yesu Kristo]] tangu [[Ubatizo wa Yesu|kubatizwa kwake]] na [[Yohane Mbatizaji]] hadi [[Ufufuko wa Yesu|ufufuko wake]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mwandishi ==
[[Injili]] ya nne inajulikana kwa [[jina]] la [[Mtume Yohane]] na kama zile nyingine inaleta habari za [[maisha]] na mafundisho ya [[Yesu]] kwa lengo la kufanya [[Msomaji|wasomaji]] wamuamini kuwa ndiye [[Masiya]] ([[Yesu Kristo]]) na hivyo wapate [[uzima wa milele]]. 

Tangu [[karne II]] [[mapokeo]] ya [[Kanisa]] yanamtaja [[Mitume wa Yesu|mtume]] huyo, aliyependwa na Yesu kuliko [[Mitume wa Yesu|wenzake wote]] akamfuata kiaminifu mpaka [[Msalaba wa Yesu|msalabani]], kuwa ndiye aliyeandika Injili hiyo akiwa [[Jiji|jijini]] [[Efeso]]. 

[[Mwaka]] [[180]] [[mtakatifu]] [[Irenei wa Lyons]], [[mwanafunzi]] wa mtakatifu [[Polikarpo wa Smirna]], aliyekuwa mwanafunzi wa Mtume huyo, aliandika: ''«Yohane, mwanafunzi wa [[Bwana]] aliyeegemea [[kifua]] chake, naye aliandika Injili akiwa Efeso huko [[Asia]]»'' (''[[Adversus Haereses]]'' III, 1, 1).

Kuanzia [[karne XIX]] [[wataalamu]] wameonyesha kuwa kitabu hicho kiliandikwa taratibu hadi kilipokamilishwa [[muda]] mfupi baada ya [[kifo]] cha Yohane (mwaka [[100]] hivi).

Kwa kuwa [[uandishi]] ulichukua muda mrefu, uliweza kufaidika na [[tafakuri]] na [[mang'amuzi]] ya Yohane na ya [[jumuia]] alizoziongoza, kwanza huko [[Israeli]], halafu nje yake, kati ya [[Wayahudi]], [[Wasamaria]] na watu wa [[mataifa]] mengine.

Kwa njia hizo [[Roho Mtakatifu]] alizidi kumuongoza [[shahidi]] huyo bora kuelewa kwa dhati maana ya maneno na matendo ya Yesu ambayo yalikuwa na [[mafumbo]]. 

Hivyo [[mateso]] yenyewe yanaonekana [[ufunuo]] wa [[utukufu]] wake kama [[Mwana Pekee]] aliyekubali kutolewa na [[Mungu Baba|Baba]]] kwa [[upendo]]. 

Ndiyo sababu kuanzia [[Klementi wa Aleksandria]] (karne II) Injili ya Yohane inaitwa Injili ya Kiroho.

== Uhusiano na Injili nyingine ==
[[Picha:P52 recto.jpg|right|thumb|200px|&lt;div class=plainlinks style=&quot;text-align:left;&quot;&gt; [[P52]], ni kipande cha maandishi ya [[Kigiriki]] katika nyasi zilizopondwa kinachokadiriwa kuwa kimeandikwa mwaka [[125]] hivi. Kwa sababu hiyo kinahesabiwa cha zamani kuliko maandishi yote tuliyonayo juu ya Yesu. Kina maneno ya Yoh. 18:31-33 (mbele) na Yoh. 18:37-38 (nyuma).&lt;/div&gt;]]
Kwa hakika hiyo ni tofauti sana na [[Injili Ndugu]] kwa mtindo na kwa mpangilio, kwa mafundisho na kwa habari zenyewe; ingawa kimsingi mambo ni yaleyale, ni wazi kwamba Yohane hakuzitegemea. 

Wakati katika Injili hizo [[tatu]] Yesu anasisitiza [[Ufalme wa Mungu]], katika ile ya Yohane anajitambulisha katika [[fumbo]] lake la Kimungu. 

Labda Yohane alisoma walau Injili mojawapo, asipende kurudia habari zilezile, bali kuzikamilisha akiwa shahidi bora kati ya [[mitume]] wote.

== Upekee wa Yohane ==
Hata hivyo hakutaka kuandika kitabu cha [[historia]] tu, bali habari njema hasa kwa kuchimba maana ya [[ishara]] alizozitenda Yesu zinazotufumbulia fumbo lake mwenyewe na [[sakramenti]] zake. 

Injili hiyo inatudai tukomae katika [[maisha]] ya [[sala]] na [[kutafakari]], tukizidi kumuuliza Yesu, “Wewe ni nani?”.

Katika Injili hiyo atatupa jibu moja baada ya lingine.

== Muda wa uandishi ==
Kitabu kilikaribia kukamilika mwaka [[90]] hivi [[B.K.]]; toleo la mwisho na sura ya 21 ni kazi ya wanafunzi wa Yohane miaka kama 10 baadaye (Yoh. 20:30-31; 21:24-25).

== Marejeo ya Kiswahili==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Enjili ya Yoane, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1983 – ISBN 9976-63-002-6
* C. MHAGAMA, Tuzielewe Injili Zetu IV Injili ilivyoandikwa na Yohane - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho, 2015, ISBN 978-9976-67-186-5 

==Marejeo ya lugha nyingine==
{{refbegin|45em}}
*{{Rejea kitabu
 | title = J.S. Bach: The Extant Texts of the Vocal Works in English Translations with Commentary
 | chapter = BWV 245
 | last1=Ambrose | first1=Z. Philip
 | translator-last1=Ambrose | translator-first1=Z. Philip
 | publisher=Xlibris Corp.
 | year=2005
 | volume = 2
 | isbn = 978-1-4134-4600-5
 | url=https://books.google.com/books?id=bFnMiqDJ1YEC
 | ref=harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | last = Barrett | first = C. K. 
 | title = The Gospel According to St. John: An Introduction with Commentary and Notes on the Greek Text
 | publisher = [[Westminster John Knox Press]]
 | year = 1978
 | location = Philadelphia
 | edition = 2nd
 | isbn = 978-0-664-22180-5
 | url = https://books.google.com/books?id=tWR8DJ6C8KsC
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Testimony of the Beloved Disciple: Narrative, History, and Theology in the Gospel of John
 | last = Bauckham | first = Richard | author-link = Richard Bauckham
 | publisher = Baker
 | isbn = 978-0-8010-3485-5
 | url = https://books.google.com/books?id=QQzjDM_L7-oC
 | date = 2007
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Gospel of Glory: Major Themes in Johannine Theology
 | last = Bauckham | first = Richard | authormask = 2
 | publisher = Baker Academic
 | location = Grand Rapids
 | year = 2015
 | isbn = 978-1-4412-2708-9
 | url = https://books.google.com/books?id=xpIQBgAAQBAJ
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title=The Historical Reliability of John's Gospel
 | last = Blomberg | first = Craig
 | author-link = Craig Blomberg
 | publisher = InterVarsity Press
 | isbn = 0-8308-3871-6
 | url = https://books.google.com/books?id=yvcktkwnjxEC
 | date = 2011
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Gospel According to John, Volume 1
 | last = Brown | first = Raymond E.
 | author-link = Raymond E. Brown
 | year = 1966
 | publisher = Doubleday
 | series = Anchor Bible series
 | volume = 29
 | isbn = 978-0-385-01517-2
 | url = https://books.google.com/books?id=olDuAAAAMAAJ
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = An Introduction to the New Testament
 | last = Brown | first = Raymond E.
 | author-link = Raymond E. Brown
 | year = 1997
 | publisher = Anchor Bible | location = New York
 | url = https://books.google.com/?id=MqpJCgAAQBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Brown+An+Introduction+to+the+New+Testament
 | isbn = 0-385-24767-2
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Routledge Encyclopedia of the Historical Jesus
 | last1 = Burge | first1 = Gary M.
 | editor1-last = Evans | editor1-first = Craig A.
 | year = 2014
 | publisher = Routledge
 | chapter = Gospel of John
 | url = https://books.google.com/books?id=StasAgAAQBAJ
 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=StasAgAAQBAJ&amp;pg=PA236
 | isbn = 978-1-317-72224-3
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = An introduction to the New Testament and the origins of Christianity
 | last = Burkett | first = Delbert
 | year = 2002
 | publisher = Cambridge University Press
 | url = https://books.google.com/?id=EcsQknxV-xQC&amp;pg=PA215&amp;dq=%22John+once+appeared+to+be+a+Hellenistic+gospel%22
 | isbn = 978-0-521-00720-7
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | last1 = Carroll
 | first1 = James
 | title = Constantine's Sword: The Church and the Jews: A History
 | url = https://archive.org/details/constantinesswor00carr
 | date = 2001
 | publisher = Houghton Mifflin
 | page = [https://archive.org/details/constantinesswor00carr/page/92 92]
 | isbn = 978-0-395-77927-9
 | ref=harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = An Introduction to the New Testament
 | last1 = Carson | first = D. A. 
 | last2 = Moo | first2 = Douglas J.
 | year = 2009
 | publisher = HarperCollins Christian Publishing
 | url = https://books.google.com/books?id=AV5FXRZo5c4C
 | isbn = 978-0-310-53955-1
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Judaism in the New Testament: Practices and Beliefs
 | last1 = Chilton | first1 = Bruce
 | last2 = Neusner | first2 = Jacob
 | year = 2006
 | publisher = Routledge
 | url = https://books.google.com/books?id=izKMqNP2hygC
 | isbn = 978-1-134-81497-8
 | ref = harv
}}
*{{Rejea jarida
 | title=Nag Hammadi, Gnosticism and New Testament Interpretation
 | last=Combs
 | first=William W.
 | journal=[[Grace Theological Journal]]
 | volume=8
 | issue=2
 | year=1987
 | pages=195–212
 | url=https://faculty.gordon.edu/hu/bi/ted_hildebrandt/NTeSources/NTArticles/GTJ-NT/Combs-NagHammadi-GTJ.htm
 | ref=harv
 | access-date=2017-04-15
 | archive-date=2016-10-21
 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161021094821/https://faculty.gordon.edu/hu/bi/ted_hildebrandt/NTeSources/NTArticles/GTJ-NT/Combs-NagHammadi-GTJ.htm
 | dead-url=yes
 }}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Oxford Dictionary of the Christian Church
 | editor-last1 = Cross | editor-first1 = Frank Leslie
 | editor-last2 = Livingstone | editor-first2 = Elizabeth A.
 | year = 2005
 | publisher = Oxford University Press | location = New York
 | chapter = John, Gospel of St.
 | url = https://books.google.com/books?id=fUqcAQAAQBAJ
 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=fUqcAQAAQBAJ&amp;pg=PA887
 | isbn = 978-0-19-280290-3
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title=John and the Synoptics
 | chapter=The Q-Logion Mt 11,27 / Lk 10,22 and the Gospel of John
 | last=Denaux | first=Adelbert
 | editor-last=Denaux | editor-first=Adelbert
 | publisher=Leuven University Press
 | year=1992
 | isbn=978-90-6186-498-1
 | series=Bibliotheca Ephemeridum Theologicarum Lovaniensium | volume=101
 | pages=113–47
 | url=https://books.google.com/books?id=V5OwDM1Tu6MC
 |chapter-url=https://www.academia.edu/5371617/The_Q-Logion_Mt_11_27_Lk_10_22_and_the_Gospel_of_John
 | ref=harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Jews and Christians: The Parting of the Ways—A.D. 70 to 135
 | editor1-last = Dunn | editor1-first = James D. G.
 | year = 1992
 | publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
 | location = Grand Rapids, Michigan
 | isbn = 978-0-8028-4498-9
 | url = https://books.google.com/books?id=9zCh9SBb6Y8C
 | ref = harv
}}
**{{Rejea kitabu
 | title = 'The Parting of the Ways' from the Perspective of Rabbinic Judaism
 | last = Alexander | first = Philip S.
 | url = https://books.google.com/books?id=9zCh9SBb6Y8C&amp;pg=PA1
 | ref = harv
| isbn = 978-0-8028-4498-9 | year = 1992 }}
**{{Rejea kitabu
 | last = Dunn | first = James D. G.
 | title = The Question of Anti-Semitism in the New Testament Writings of the Period
 | url = https://books.google.com/books?id=9zCh9SBb6Y8C&amp;pg=PA177
 | ref = harv
| isbn = 978-0-8028-4498-9
 | year = 1992
 }}
*{{Rejea kitabu
 | title = Discovering John: Content, Interpretation, Reception
 | last1 = Edwards | first1 = Ruth B.
 | year = 2015
 | publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
 | location = Grand Rapids, Michigan
 | url = https://books.google.com/books?id=Eq-vCAAAQBAJ
 | series = Discovering Biblical Texts
 | isbn = 978-0-8028-7240-1
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings
 | url = https://archive.org/details/newtestamenthist0000ehrm_g7n1
 | last = Ehrman | first = Bart D.
 | author-link = Bart D. Ehrman
 | year = 2004
 | publisher = Oxford | location = New York
 | isbn = 0-19-515462-2
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Misquoting Jesus: The Story Behind Who Changed the Bible and Why
 | last = Ehrman | first = Bart D.
 | author-link = Bart D. Ehrman
 | publisher = HarperCollins
 | year = 2005
 | isbn = 978-0-06-073817-4
 | url = https://books.google.com/books?id=kXdXKaJWs2UC
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Jesus, Interrupted
 | last = Ehrman | first = Bart D.
 | author-link = Bart Ehrman
 | publisher = HarperOne
 | url = https://books.google.com/?id=5SFIjC-qLskC
 | date = 2009
 | isbn = 978-0-06-117393-6
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = From Jesus to Christ: The Origins of the New Testament Images of Jesus
 | last =  Fredriksen | first = Paula
 | year = 2008
 | publisher = Yale University Press
 | url = https://books.google.com/books?id=tDFlfjZ4Ho4C
 | isbn = 978-0-300-16410-7
 |ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Five Gospels: The Search for the Authentic Words of Jesus
 | last1 = Funk | first1 = Robert W.
 | last2 = Hoover | first2 = Roy W.
 | last3 = Jesus Seminar
 | author-link = Robert W. Funk
 | author3-link = Jesus Seminar
 | year = 1993
 | publisher = Polebridge Press
 | url = https://books.google.com/books?id=yhERAgAACAAJ
 | isbn = 978-0-944344-57-6
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Acts of Jesus: The Search for the Authentic Deeds of Jesus
 | last1 = Funk | first1 = Robert W.
 | last2 = Jesus Seminar
 | author1-link = Robert W. Funk
 | author2-link = Jesus Seminar
 | year = 1998
 | publisher = HarperSanFrancisco
 | url = https://books.google.com/books?id=fg1CAQAAIAAJ
 | isbn = 978-0-06-062978-6
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Understanding the Bible
 | last = Harris | first = Stephen L.
 | year = 2006
 | publisher = McGraw-Hill
 | edition = 7th
 | isbn = 978-0-07-296548-3
 | url = https://books.google.com/books?id=nAsoAAAACAAJ
 | ref = harv
}}
*{{cite book
 | title = The New Oxford Annotated Bible
 | editor-last1 = Coogan | editor-first1 = Michael D.
 | editor-last2 = Brettler | editor-first2 = Marc Z.
 | editor-last3 = Newsom | editor-first3 = Carol A.
 | editor-last4 = Perkins | editor-first4 = Pheme
 | chapter = The Gospel According to John
 | last1 = Hendricks | first1 = Obrey M., Jr.
 | date = 2007
 | publisher = Hendrickson Publishers, Inc.
 | location = [[Peabody, Massachusetts]]
 | edition = 3rd
 | url = https://books.google.com/books?id=GyNiyGluEqEC
 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=GyNiyGluEqEC&amp;pg=RA2-PA146
 | isbn = 978-1-59856-032-9
 | ref=harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = How on Earth Did Jesus Become a God?: Historical Questions about Earliest Devotion to Jesus
 | last = Hurtado | first = Larry W.
 | publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
 | year = 2005
 | url = https://books.google.com/books?id=Xi5xIxgnNgcC
 | isbn = 978-0-8028-2861-3
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title=The Cradle, the Cross, and the Crown: An Introduction to the New Testament
 | chapter=The Gospel According to John
 | last1=Köstenberger | first1=Andreas J.
 | last2=Kellum | first2=Leonard Scott
 | last3=Quarles | first3=Charles L.
 | publisher=B&amp;H Publishing Group
 | year=2009
 | location=Nashville
 | isbn=978-0-8054-4365-3
 | url=https://books.google.com/books?id=g-MG9sFLAz0C
 | chapter-url=https://books.google.com/books?id=g-MG9sFLAz0C&amp;pg=289
 | ref = harv
}}
*{{Rejea jarida
 | title = Now Shall the Ruler of This World Be Driven Out: Jesus' Death as Cosmic Battle in John 12:20–36
 | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-biblical-literature_summer-1995_114_2/page/227
 | last = Kovacs | first = Judith L.
 | journal = Journal of Biblical Literature
 | year = 1995
 | volume=114
 | issue=2
 | pages=227–247
 | doi=10.2307/3266937
 | jstor=3266937
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | last = Kysar | first = Robert
 | title = Voyages with John: Charting the Fourth Gospel
 | year = 2005
 | publisher = Baylor University Press
 | isbn = 978-1-932792-43-0
 | url = https://books.google.com/?id=ev5bp8lY04UC
 | ref=harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = John, Jesus, and History, Volume 1: Critical Appraisals of Critical Views
 | chapter = The Dehistoricizing of the Gospel of John
 | last1 = Kysar 
 | first1 = Robert
 | series = Society of Biblical Literature Symposium series
 | volume = 44
 | editor1-last = Anderson | editor1-first = Paul N.
 | editor2-last = Just | editor2-first = Felix
 | editor3-last = Thatcher | editor3-first = Tom
 | publisher = [[Society of Biblical Literature]]
 | year = 2007
 | url = https://books.google.com/books?id=ryybidJYMAQC
 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=ryybidJYMAQC&amp;pg=PA80
 | isbn = 978-1-58983-293-0
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title=A Theology of the New Testament
 | last1=Ladd | first1=George Eldon
 | author1-link=George Eldon Ladd
 | last2=Hagner | first2=Donald Alfred
 | publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing
 | date=1993
 | isbn=0-8028-0680-5
 | url=https://books.google.com/books?id=eIdkM00EdlAC
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Gospel According to St John: Black's New Testament Commentaries
 | last = Lincoln | first = Andrew
 | year = 2005
 | publisher = Bloomsbury Publishing
 | url = https://books.google.com/books?id=eYmxAwAAQBAJ
 | isbn = 978-1-4411-8822-9
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = John
 | last1 = Lindars | first1 = Barnabas
 | year = 1990
 | publisher = A&amp;C Black
 | series = New Testament Guides
 | volume = 4
 | url = https://books.google.com/books?id=BtjUAwAAQBAJ
 | isbn = 978-1-85075-255-4
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Johannine Literature
 | last1 = Lindars | first1 = Barnabas
 | last2 = Edwards | first2 = Ruth
 | last3 = Court | first3 = John M.
 | year = 2000
 | publisher = A&amp;C Black
 | url = https://books.google.com/books?id=qVOD0PhayhsC
 | isbn = 978-1-84127-081-4
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Text of New Testament
 | last = Metzger | first = B. M.
 | last2 = Ehrman | first2 = B. D.
 | author-link2 = Bart Ehrman
 | publisher = Рипол Классик
 | url = https://books.google.com/books?id=lA4WAwAAQBAJ
 | date = 1985
 | isbn = 978-5-88500-901-0
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Gospel of John
 | chapter = Verification of Jesus' Self-Revelation in His passion and Resurrection (18:1–21:25)
 | last = Michaels | first = J. Ramsey
 | publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
 | location = Grand Rapids
 | year = 1971
 | isbn = 978-1-4674-2330-4
 | url = https://books.google.com/books?id=HWVyCgAAQBAJ
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Doubting Thomas
 | last = Most | first = Glenn W. 
 | url = https://books.google.com/?id=ngxMxwv8_uoC
 | year = 2005
 | publisher = Harvard University Press
 | isbn = 978-0-674-01914-0
 | ref = harv
}}
*{{Rejea jarida
 | title = The Individualism of the Fourth Gospel
 | last = Moule | first = C. F. D. | authorlink = C. F. D. Moule
 | journal = Novum Testamentum,
 | volume = 5
 | issue = 2/3
 | pages = 171–190
 | date = July 1962
 | doi = 10.2307/1560025
 | jstor = 1560025
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Invitation to the Talmud: A Teaching Book
 | last = Neusner | first = Jacob
 | publisher = Wipf and Stock Publishers
 | year = 2003
 | isbn = 978-1-59244-155-6
 | series = South Florida Studies in the History of Judaism
 | volume = 169
 | url = https://books.google.com/books?id=WOBKAwAAQBAJ
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Story of Christian Theology: Twenty Centuries of Tradition &amp; Reform
 | last = Olson | first = Roger E.
 | publisher = InterVarsity Press
 | location = Downers Grove, Illinois
 | year = 1999
 | isbn = 978-0-8308-1505-0
 | url = https://books.google.com/books?id=3QHRJNkbKJgC
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Los Evangelios Apocrifos
 | language = Spanish
 | trans-title = The Apochryphal Gospels
 | last = De Santos Otero | first = Aurelio
 | location = Madrid
 | year = 1993 
 | isbn = 978-84-7914-044-1
 | series = Biblioteca de Autores Cristianos
 | volume = 148
 | edition = 9th
 | url = https://books.google.com/books?id=e9tZPwAACAAJ
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Beyond Belief: The Secret Gospel of Thomas
 | last = Pagels | first = Elaine H.
 | publisher = Random House
 | location = New York
 | year = 2003
 | isbn = 0-375-50156-8
 | url = https://books.google.com/books?id=xMnfAAAAMAAJ
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = John, His Gospel, and Jesus: In Pursuit of the Johannine Voice
 | last = Porter | first = Stanley E.
 | publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
 | year = 2015
 | url = https://books.google.com/books?id=2llZCgAAQBAJ
 | isbn = 978-0-8028-7170-1
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | last1 = Van den Broek | first1 = Roelof
 | author-link1 = Roel van den Broek
 | last2 = Vermaseren | first2 = Maarten Jozef
 | title = Studies in Gnosticism and Hellenistic Religions
 | url = https://books.google.com/?id=ONQUAAAAIAAJ
 | year = 1981
 | publisher = E. J. Brill
 | location = Leiden
 | series = Études préliminaires aux religions orientales dans l'Empire romain
 | volume = 91
 | isbn = 978-90-04-06376-1
 | ref=harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Jewish Annotated New Testament
 | last1 = Reinhartz | first1 = Adele
 | editor1-last = Levine | editor1-first = Amy-Jill
 | editor2-last = Brettler | editor2-first = Marc Z.
 | year = 2011
 | publisher = Oxford University Press
 | chapter = John
 | url = https://books.google.com/books?id=yGoBXIWSkuMC
 | isbn = 978-0-19-992706-7
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Historical Figure of Jesus
 | last = Sanders | first = E. P.
 | year = 1995
 | publisher = Penguin UK
 | isbn = 978-0-14-192822-7
 | url = https://books.google.com/books?id=lkbTL36ZgPIC
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Passion of Jesus in the Gospel of John
 | last = Senior | first = Donald
 | year = 1991
 | publisher = Liturgical Press
 | isbn = 978-0-8146-5462-0
 | series = Passion of Jesus Series
 | volume = 4
 | url = https://books.google.com/books?id=31BDFECBGF8C
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = In the Shadow of the Temple: Jewish Influences on Early Christianity
 | last = Skarsaune | first = Oskar
 | url = https://books.google.com/?id=IAlQTo4H4F4C
 | year = 2008
 | publisher = InterVarsity Press
 | isbn = 978-0-8308-2670-4
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Historical Jesus: A Comprehensive Guide
 | last1 = Theissen | first1 = Gerd
 | last2 = Merz | first2 = Annette
 | year = 1998
 | orig-year = 1996
 | publisher = Fortress Press
 | url = https://books.google.com/books?id=3ZU97DQMH6UC
 | isbn = 978-1-4514-0863-8
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The Cambridge Companion to the Gospels
 | chapter = The Gospel According to John
 | last = Thompson | first = Marianne Maye
 | editor1-last = Barton | editor1-first = Stephen C.
 | year = 2006
 | publisher = Cambridge University Press
 | url = https://books.google.com/books?id=lX16qfiZkOoC
 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=lX16qfiZkOoC&amp;pg=PA182
 | series = Cambridge Companions to Religion
 | isbn = 978-0-521-80766-1
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Preaching the Gospel of John: Proclaiming the Living Word
 | last = Williamson | first = Lamar, Jr.
 | publisher = Westminster John Knox Press
 | location = Louisville
 | year = 2004
 | isbn = 978-0-664-22533-9
 | url = https://books.google.com/books?id=rKl0EivRoEkC
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = The New Testament Story
 | last = Witherington | first = Ben
 | year = 2004
 | publisher = Wm. B. Eerdmans Publishing
 | url = https://books.google.com/books?id=CFZSyZi2vUQC
 | isbn = 978-0-8028-2765-4
 | ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
 | title = Puzzling the Parables of Jesus: Methods and Interpretation
 | last = Zimmermann | first = Ruben
 | author-link = Ruben Zimmermann
 | publisher = Fortress Press
 | location = Minneapolis
 | year = 2015
 | isbn = 978-1-4514-6532-7
 | url = https://books.google.com/books?id=vQ6qCgAAQBAJ
 | ref = harv
}}
{{refend}}

== Viungo vya nje ==
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Yohane]]
[[Jamii:Injili ya Yohane| ]]
[[Jamii:Mtume Yohane]]</text>
      <sha1>bq8ao9lxwqagizh34kcx7aaxums2s0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa kwanza kwa Wathesaloniki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16589</id>
    <revision>
      <id>1607367</id>
      <parentid>1069617</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mpangilio */</comment>
      <origin>1607367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="4sk6ltn7l99qio2rqvdi2niv9wljcrd" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
[[File:Minuscule 699 (GA) folio 18.jpg|thumb|220px|[[Ukurasa]] wa kwanza wa [[waraka]] huu katika [[gombo]] &quot;[[Minuscule 699]]&quot;.]] 
'''Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike''' ni [[kitabu]] cha [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. Ni [[barua]] iliyoandikwa na [[Paulo wa Tarso]] kwa [[Wakristo]] wa [[mji]] wa [[Thesaloniki]] katika [[Ugiriki ya Kale]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Muda wa uandishi ==
Barua hiyo ni andiko la kwanza la [[Agano Jipya]] katika [[Biblia]] kwa kuwa ni wa [[mwaka]] [[50]] au [[51]].

== Mazingira ==
[[Paulo]] alikuwa amelazimika kukimbia [[Thesalonike]] baada ya [[wiki]] 3 tu za [[utume]], hivyo aliogopa kwamba huenda [[dhuluma]] zikawakatisha [[wanafunzi]] wake tamaa. Kumbe, akina [[Timotheo]] walipofika [[Korintho]] toka [[Thesaloniki]], walimpa [[Mtume Paulo]] ripoti kuhusu hali ya [[Kanisa]] la kule na kumuondolea wasiwasi: dhuluma zilikuwa zikiendelea lakini [[Wakristo]] wachanga wa huko wako imara katika [[imani]] yao mpya, isipokuwa hawaelewi vizuri mambo fulanifulani, hasa kuhusu [[vikomo vya binadamu]]. 

Hapo Paulo akawaandikia kwa [[furaha]] barua tuliyonayo mpaka leo ili kuwahimiza na kuwaelimisha zaidi: haina mafundisho mazito isipokuwa kuhusu mambo ya mwisho (hali ya [[marehemu]] na [[ujio wa pili wa Bwana]]).

Ni barua tulivu na ya kirafiki, ingawa inatoa maonyo upande wa [[maadili]] (1Thes 1:1-3:13; 4:13-17; 5:1-11; 5:16-28).

== Mpangilio ==
Mpangilio wa barua ni uleule wa zile zitakazofuata: baada ya salamu na shukrani kwa Mungu, yanafuata mafundisho ya imani, halafu maadili, na hatimaye salamu nyingine.

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Nyaraka kwa Watesalonike, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1992 – ISBN 9976-63-007-7

==Marejeo ya lugha nyingine==

== Viungo vya nje ==
{{wikisource|1 Thessalonians}}
{{wikiquote}}

===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Mengineyo===
* [http://www.newadvent.org/cathen/14629d.htm Epistles to the Thessalonians] entry in the [[Catholic Encyclopedia]]
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Thes 1]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Thesalonike]]</text>
      <sha1>4sk6ltn7l99qio2rqvdi2niv9wljcrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa pili kwa Wathesaloniki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16590</id>
    <revision>
      <id>1607368</id>
      <parentid>1151543</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3535" sha1="hbd64huz6r27i5tjvzxietwz26n6rbc" xml:space="preserve">[[Picha:Conversion_on_the_Way_to_Damascus-Caravaggio_(c.1600-1).jpg|thumbnail|right|200px|[[Wongofu]] wa Mtume Paulo akielekea [[Damasko]] ([[mchoro]] ≥wa [[Caravaggio]]).]]
{{Agano Jipya}}
'''Waraka wa pili kwa Wathesalonike''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. 

Ni [[barua]] ya [[Paulo wa Tarso]] kwa [[ushirika]] wa [[Wakristo]] katika [[mji]] wa [[Thesalonike]] ([[Ugiriki wa Kale]]).

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mazingira ==
Miezi michache baada ya [[Mtume Paulo]] kuwaandikia [[Wakristo]] wachanga wa [[Thesalonike]] barua tulivu, akarudia kuwaandikia kutokana na [[taarifa]] nyingine zilizomtia tena wasiwasi.

Akawafafanulia zaidi [[Ujio wa pili]] wa [[Bwana]] na [[dalili]] zake, akiwahimiza hasa kufanya [[kazi]] kwa bidii na kuwajibika wakati wa kungojea ujio huo wa [[Yesu]] badala ya kuiacha kwa kisingizio cha kwamba, eti [[Kristo]] amesharudi (2Thes 2:1-15; 3:6-15).

== Mpangilio ==
Mpangilio wa barua hizo ni uleule wa barua zitakazofuata: baada ya [[salamu]] na [[shukrani]] kwa Mungu, yanafuata mafundisho ya [[imani]], halafu [[maadili]], na hatimaye salamu nyingine.

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Nyaraka kwa Watesalonike, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1992 – ISBN 9976-63-007-7

==Marejeo ya lugha nyingine==
*{{citation
 | year =1955
 | editor1-last =Buttrick
 | editor1-first =George Arthur
 | editor2-last =Bowie
 | editor2-first =Walter Russell
 | editor3-last =Scherer
 | editor3-first =Paul
 | editor4-last =Knox
 | editor4-first =John
 | editor5-last =Bailey Harmon
 | editor5-first =Nolan
 | title =The Interpreter’s Bible
 | publication-place =Nashville
 | publisher =Parthenon Press
 | volume =11th
 | editor6-last =Terrien
 | editor6-first =Samuel
 | editor5-link =Nolan Bailey Harmon
|ref=TIB}}
*{{citation
 | year =1990
 | editor-last =Brown
 | editor-first =Raymond
 | editor-link =Raymond E. Brown
 | editor2-last =Collins
 | editor2-first =Raymond
 | editor2-link =Raymond Collins (priest)
 | editor3-last =Murphy
 | editor3-first =Roland
 | title =The New Jerome Biblical Commentary
 | publication-place =Englewood Cliffs, NJ
 | publisher =Prentice Hall
|ref=TNJBC}}
*{{citation
 | last =Clarke
 | first =Adam
 | author-link =Adam Clarke
 | year =1831
 | title =The New Testament of our Lord and Saviour Jesus Christ
 | publication-place =New York
 | publisher =Methodist Episcopal Church
 | volume =2nd
|ref=AC}}

==Viungo vya nje==
{{Wikiquote}}
{{wikisource|2_Thessalonians}}

===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Vingine===
* [http://www.wlsessays.net/Scripture/thes-phil.html Exegesises of II Thessalonians] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/Scripture/thes-phil.html |date=20071008200729 }} by various authors; maintained by the Wisconsin Lutheran Seminary Library.
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|T]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Thesalonike]]</text>
      <sha1>hbd64huz6r27i5tjvzxietwz26n6rbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Wagalatia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16591</id>
    <revision>
      <id>1607360</id>
      <parentid>1337518</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4804" sha1="ajznz9wh9tqajcp4uya28imy5kv4u1o" xml:space="preserve">[[Picha:Conversion on the Way to Damascus-Caravaggio (c.1600-1).jpg|thumb|[[Uongofu]] wa Mtume Paulo kadiri ya [[Caravaggio]].]]
{{Agano Jipya}}
'''Barua kwa [[Wagalatia]]''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mazingira ==
[[Barua]] hiyo iliandikwa na [[Mtume Paulo]] akiwa [[Efeso]].

Tofauti na zile kwa [[Thesalonike|Wathesalonike]], hii ni kali sana kwa kuwa Paulo aliiandika (mwaka [[54]] hivi) mara baada ya kusikia kwa [[mshangao]] na [[huzuni]] kwamba [[wanafunzi]] wake wa [[mkoa]] wa [[Galatia]] wanataka kupotoshwa na [[Wakristo]] wengine wanaosisitiza [[haja]] ya kushika [[Torati]] ili kupata [[wokovu]]. 

Ili kumpinga Paulo na mafundisho yake kuhusu [[neema]], wazushi hao walikanusha pia [[mamlaka]] yake kama [[mtume]], eti, hajawahi kumuona [[Yesu]], na anarahisisha masharti ya [[dini]] ili ajipatie wafuasi na [[heshima]]. 

Basi, ilimbidi ajitetee na kusimulia baadhi ya ma[[tukio]] ya [[maisha]] yake yanayotusaidia kumfahamu zaidi na kutambua kwamba [[msimamo]] wake wa awali kama [[Farisayo]] haukumuelekeza hata kidogo kupuuzia Torati. 

Ni tukio la ghafla la kutokewa na Mfufuka tu lililoweza kupindua mtazamo wake. Baada ya hapo, msimamo wake mpya ulikubaliwa na [[Kiongozi|viongozi]] wa [[Kanisa]] [[mama]] la [[Yerusalemu]] waliotambua [[karama]] yake ya pekee kwa [[uongofu]] wa [[mataifa]]. 

Akitetea [[uhuru]] wao kuhusu masharti ya Torati, Paulo hakukosa kueleza kwamba hauruhusu kufuata [[udhaifu]] wa kibinadamu (unaowakilishwa na [[mwili]]), bali ni kwa ajili ya kufuata [[mwongozo]] wa [[Roho Mtakatifu]] ambao ni wa juu kuliko Torati na hatimaye unazaa [[tunda]] lake bora. 

Akiandika kwa [[hasira]] takatifu ili kuzuia [[Injili]] isibadilishwe wala [[msalaba]] usibatilishwe - kwa sababu wokovu ukipatikana kwa kushika Torati, [[Kristo]] amekufa bure - mara baada ya [[salamu]] akashambulia kwa nguvu [[wazushi]] na kuonyesha kwa madondoo ya [[Biblia]] kuwa haiwezekani kujipatia [[uadilifu]] kwa kujaribu kufuata [[sheria]] za [[Musa]] walivyotaka wao.

Kinyume chake alidai uadilifu wetu unatokana na [[imani]] kwa [[Yesu Kristo]] na [[msalaba]] [[Msalaba wa Yesu|wake]].

Inavyojulikana, [[Wayunani]] walikuwa na hamu kubwa kuliko wengine ya kupata [[maarifa]], halafu kubishana nao kwa [[ufasaha]] na kushinda.

Katika [[mazingira]] hayo, [[falsafa]] na [[dini]] zilikuwa [[mada]] kuu na kuingiliana na [[hadithi]] za ajabuajabu kuhusu [[miungu]], [[malaika]] na wengineo. 

Karibu barua zote za mitume zilikabili [[hatari]] hiyo, ambayo ikazidi kuwa kubwa na kuleta [[mafarakano]] katika [[Kanisa]] hasa katika [[karne II]], ilipoitwa “[[Gnosis]]” (= ujuzi). Ndiyo sababu Paulo alijitahidi kuishinda mapema iwezekanavyo.

Ilimbidi kwanza ajitetee kuwa mtume halisi anayefundisha kulingana na mitume wengine, halafu aonyeshe tunavyookolewa kwa imani, si kwa kufuata [[Torati]], hatimaye atoe [[mawaidha]] kuhusu [[uhuru wa Kikristo]], kwamba unategemea kumfuata [[Roho Mtakatifu]] si [[tamaa]] za [[dunia]] (Gal 1:1-12; 2:15-3:14; 4:4-20; 5; 6:7-18).

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Mtume Paulo kwa Wagalati, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-037-9

==Marejeo ya lugha nyingine==

==Viungo vya nje==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili.

===Vingine===
* [http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314970.pdf A Brief Introduction to Galatians] {{Wayback|url=http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314970.pdf |date=20160304085109 }}
* [http://www.galatians-paul-the-torah-law-legalism.info Galatians, Paul, The Torah-Law &amp; Legalism] {{Wayback|url=http://www.galatians-paul-the-torah-law-legalism.info/ |date=20060613102610 }}
* [http://www.fourthcentury.com/index.php/john-chrysostom-on-galatians John Chrysostom's Commentary on Galatians]
* [http://www.eliyah.com/galatians.html An alternative commentary on Galatians]
* [http://www.galloturca.com/galatians.htm A Secular Site on Galatians] {{Wayback|url=http://www.galloturca.com/galatians.htm |date=20090112221356 }}
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Gal]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]</text>
      <sha1>ajznz9wh9tqajcp4uya28imy5kv4u1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Wafilipi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16592</id>
    <revision>
      <id>1607365</id>
      <parentid>1529238</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11076" sha1="5z5tydqswtvtb4824na88wts49id1j1" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Waraka kwa Wafilipi''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

==Habari Njema ilivyofika Filipi ==
Kadiri ya [[Mwinjili Luka]], [[Kanisa]] la [[Filipi]] (leo katika [[Ugiriki]] [[Kaskazini]]) lilikuwa la kwanza kuundwa na [[Mtume Paulo]] [[Bara|barani]] [[Ulaya]]. Akiwa [[shahidi]] wa tukio hilo, alisimulia hivi:
[[Mdo]] 16:11 Basi tukang’oa nanga kutoka Troa, tukafika Samothrake kwa tanga moja, na siku ya pili tukafika Neapoli; 12 na kutoka hapo tukafika Filipi, mji wa Makedonia, mji ulio mkuu katika jimbo lile, mahali walipohamia Warumi; tukawa katika mji huu, tukikaa siku kadha wa kadha. 13 Hata siku ya sabato tukatoka nje ya lango, tukaenda kando ya mto, ambapo tukadhani ya kuwa pana mahali pa kusali; tukaketi, tukasema na wanawake waliokutana pale. 14 Mwanamke mmoja, jina lake Lidia, mwenye kuuza rangi ya zambarau, mwenyeji wa Thiatira, mcha Mungu, akatusikiliza, ambaye moyo wake ulifunguliwa na Bwana, ayatunze maneno yaliyonenwa na Paulo. 15 Hata alipokwisha kubatizwa, yeye na nyumba yake, akatusihi, akisema, Kama mmeniona kuwa mwaminifu kwa Bwana, ingieni nyumbani mwangu mkakae. Akatushurutisha.

== Mazingira ya barua ==
Katika [[Matendo ya Mitume]] Luka hakusimulia [[mateso]] yote ya [[Mtume Paulo]], kwa mfano alivyohukumiwa mwaka [[56]] hivi [[Efeso]] ([[1Kor]] 15:32; [[2Kor]] 1:8-9).

Akiwa kifungoni huko alifikiwa na [[mjumbe]] toka [[Filipi]] aliyemletea msaada wa [[pesa]] na wa [[huduma]] kwa niaba ya [[Wakristo]] wa [[mji]] huo wa [[mkoa]] wa [[Makedonia]].

Paulo kabla hajamrudisha alipenda kuwaandikia [[barua]] nzuri ya [[shukrani]] pamoja na kuwaeleza sababu ya kufungwa (Fil 4:10-20).

Barua ni nzuri pia kutokana na uhusiano wa [[upendo]] kati ya Paulo na [[Wakristo]] hao, ambao kati yao [[wanawake]] walishika nafasi ya pekee toka mwanzo (hasa [[Lidia wa Thiatira]]).

Tunaona wazi Paulo alivyokuwa na [[furaha]] hata kifungoni, kwa kuwa alizoea kuridhika na kila hali: kwake muhimu ilikuwa tu kumfikia [[Yesu Kristo]].

Kama kawaida [[mawaidha]] hayakosekani, lakini si makali: hasa alihimiza [[umoja]] kwa kufuata mfano wa [[Yesu]] aliyejishusha kutoka [[Umungu]] wake hadi kukubali [[kifo]] cha [[Msalaba wa Yesu|msalabani]]. 

Kwa ajili hiyo alitumia maneno ya [[wimbo]] ambao unadhihirisha [[imani]] kamili katika umungu wa [[Kristo]], ingawa ni kati ya zile za kwanzakwanza kutungwa (Fil 1:12-3:1a; 4:4-7).

Lakini kuna sehemu kali kuhusu [[wazushi]] ambayo inaanza ghafla (Fil 3:1b-4:1) na kufanya baadhi ya [[wataalamu]] wadhani kuwa barua jinsi ilivyo tangu [[karne I]] ni [[mshono]] wa barua [[mbili]] au [[tatu]] za [[mtume]] huyo kwa Wafilipi.

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka kwa Wafilipi, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-008-5

==Marejeo ya lugha nyingine==
*{{Rejea jarida |first=Valerie |last=Abrahamsen |authorlink= |coauthors= |date=March 1988 |title=Christianity and the Rock Reliefs at Philippi |journal=Biblical Archaeologist |volume=51 |issue=1 |pages=46–56 |id= |url= |accessdate= |quote= |doi=10.2307/3210038 }}
* Barclay, William. 1975. ''The Letters to the Philippians, Colossians, and Thessalonians''. Rev. ed. Daily Bible Study Series. Louisville, Ky.: Westminster.
* Barnes, Albert. 1949. ''Ephesians, Philippians, and Colossians''. Enlarged type edition. Edited by Robert Frew. Grand Rapids, Mich.: Baker.
* Black, David A. 1995. &quot;The Discourse Structure of Philippians: A Study in Textlinquistics.&quot; ''Novum Testamentum'' 37.1 (Jan.): 16–49
* Blevins, James L. 1980. &quot;Introduction to Philippians.&quot; ''Review and Expositor'' 77 (Sum.): 311-25.
* Brooks, James A. 1980. “Introduction to Philippians.” ''[[Southwestern Journal of Theology]]'' 23.1 (Fall): 7–54.
* Bruce, Frederick F. 1989. ''Philippians''. New International Biblical Commentary. New Testament Series. Edited by W. Ward Gasque. Peabody, Mass.: Hendrickson, 2002.
* Burton, Ernest De Witt. 1896. “The Epistles of the Imprisonment.” ''Biblical World'' 7.1: 46–56.
* Elkins, Garland. 1976. “The Living Message of Philippians.” Pages 171–80 in ''The Living Messages of the Books of the New Testament''. Edited by Garland Elkins and Thomas B. Warren. Jonesboro, Ark.: National Christian.
* Garland, David E. 1985. “The Composition and Unity of Philippians: Some Neglected Literary Factors.” ''Novum Testamentum'' 27.2 (April): 141-73.
* Hagelberg, Dave. 2007. ''Philippians: An Ancient Thank You Letter – A Study of Paul and His Ministry Partners’ Relationship''. English ed. Metro Manila: Philippine Challenge.
* Hawthorne, Gerald F. 1983. ''Philippians''. Word Biblical Commentary 43. Edited by Bruce Metzger. Nashville, Tenn.: Nelson.
* Herrick, Greg. [http://bible.org/seriespage/introduction-background-and-outline-philippians “Introduction, Background, and Outline to Philippians.”] ''Bible.org''.
* Jackson, Wayne. 1987. ''The Book of Philippians: A Grammatical and Practical Study''. Abilene, Tex.: Quality.
* Kennedy, H. A. A. 1900. “The Epistle to the Philippians.” ''Expositor’s Greek Testament''. Vol. 3. Edited by W. Robertson Nicoll. New York, NY: Doran.
* Lenski, Richard C. H. 1937. ''The Interpretation of St. Paul’s Epistles to the Galatians, to the Ephesians, and to the Philippians''. Repr. Peabody, Mass.: Hendrickson, 2001.
* Lipscomb, David and J.W. Shepherd. 1968. ''Ephesians, Philippians, and Colossians''. Rev. ed. Edited by J.W. Shepherd. Gospel Advocated Commentary. Nashville, Tenn.: Gospel Advocate.
* Llewelyn, Stephen R. 1995. [https://web.archive.org/web/20081217152148/http://98.131.162.170//tynbul/library/TynBull_1995_46_2_07_Llewelyn_SendingLetters_Philp.pdf “Sending Letters in the Ancient World: Paul and the Philippians.”] ''Tyndale Bulletin'' 46.2: 337–56.
* Mackay, B. S. 1961. “Further Thoughts on Philippians.” ''New Testament Studies'' 7.2 (Jan.): 161-70.
* Martin, Ralph P. 1959. ''The Epistle of Paul to the Philippians''. Tyndale New Testament Commentaries. Ed. By R.V.G. Tasker. Grand Rapids, Mich.: Eerdmans, 1977.
* Martin, Ralph P. 1976. ''Philippians''. New Century Bible Commentary. New Testament. Edited by Matthew Black. Repr. Grand Rapids, Mich.: Eerdmans.
* McAlister, Bryan. 2011. “Introduction to Philippians: Mindful of How We Fill Our Minds.” ''Gospel Advocate'' 153.9 (Sept.): 12–13
* Mule, D. S. M. (1981). The Letter to the Philippians. Cook Book House.
* Müller, Jacobus J. 1955. ''The Epistle of Paul to the Philippians''. New International Commentary on the New Testament. Ed. By Frederick F. Bruce. Grand Rapids, Mich.: Eerdmans, 1991.
* Pelaez, I. N. (1970). A Epistle on the Philippians. Angel &amp; Water;reprint, Angels new books, ed. Michael Angelo. (1987). Peabody, MA: Hendrickson.
* ''Dictionary of Paul and His Letters'', s.v. &quot;Philippians, Letter to the&quot;
* Reicke, Bo. 1970. [http://biblicalstudies.org.uk/pdf/ahg/caesarea_reicke.pdf “Caesarea, Rome, and the Captivity Epistles.”] Pages 277–86 in ''Apostolic History and the Gospel: Biblical and Historical Essays Presented to F. F. Bruce''. Edited by W. Ward Gasque and Ralph P. Martin. Exeter: Paternoster Press.
* Roper, David. 2003. [http://www.biblecourses.com/English/en_lessons/EN_199307_11.pdf “Philippians: Rejoicing in Christ.”] ''BibleCourses.com''. Accessed: 3 Sept. 2011.
* Russell, Ronald. 1982. [http://www.etsjets.org/files/JETS-PDFs/25/25-3/25-3-pp295-306_JETS.pdf &quot;Pauline Letter Structure in Philippians.&quot;] ''Journal of the Evangelical Theological Society'' 25.3 (Sept.): 295–306.
* Sanders, Ed. 1987. “Philippians.” Pages 331–39 in ''New Testament Survey''. Edited by Don Shackelford. Searcy, Ark.: Harding University.
* Sergio Rosell Nebreda, ''Christ Identity: A Social-Scientific Reading of Philippians 2.5–11'' (Göttingen, Vandenhoeck &amp; Ruprecht, 2011) (Forschungen zur Religion und Literatur des Alten und Neuen Testaments, 240).
* Swift, Robert C. 1984. [http://faculty.gordon.edu/hu/bi/Ted_Hildebrandt/NTeSources/NTArticles/BSac-NT/Swift-PhilipStruct-BS.htm &quot;The Theme and Structure of Philippians.&quot;] ''Bibliotheca Sacra'' 141 (July): 234-54.
* Synge, F.C. 1951. ''Philippians and Colossians''. Torch Bible Commentaries. Edited by John Marsh, David M. Paton, and Alan Richardson. London: SCM, 1958.
* Thielman, Frank. 1995. ''Philippians''. NIV Application Commentary. General Editor. Terry Muck. Grand Rapids, Mich.: Zondervan.
* Vincent, Marvin R. 1897. ''The Epistle to the Philippians and to Philemon''. International Critical Commentary. Ed. By Samuel R. Driver, Alfred Plummer, Charles A. Briggs. Edinburgh: Clark, 1902.
* Vincent, Marvin R. ''Vincent’s Word Studies in the New Testament''. 4 vols. Peabody, Mass.: Hendrickson, n.d.
* Wallace, Daniel B. [http://bible.org/seriespage/philippians-introduction-argument-and-outline “Philippians: Introductions, Argument, and Outline.”] ''Bible.org''.
* Walvoord, John F. 1971. ''Philippians: Triumph in Christ''. Everyman’s Bible Commentary. Chicago, Ill.: Moody.

== Viungo vya nje ==
{{wikiquote}}

===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Ufafanuzi===
* [http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/newt/philippians Letter to the Philippians Online Reading Room] {{Wayback|url=http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/newt/philippians |date=20170225224507 }}: Commentaries and other resources (Tyndale Seminary)
* [http://biblicalstudies.org.uk/philippians.php Letter to the Philippians Online Reading Room]: Commentaries and other resources (BiblicalStudies.org.uk)
* [http://www.ntgateway.com/paul-the-apostle/philippians/ Letter to the Philippians Online Reading Room] {{Wayback|url=http://www.ntgateway.com/paul-the-apostle/philippians/ |date=20170423100705 }}: Commentaries and other resources (NTGateway.com)
* [http://www.textweek.com/pauline/phil.htm Letter to the Philippians Online Reading Room]: Commentaries and other resources (TextWeek.com)
* [http://www.bible.org/page.asp?page_id=1333 Bible.org introduction to Philippians] {{Wayback|url=http://www.bible.org/page.asp?page_id=1333 |date=20070409103111 }}
* [http://www.new-testament-christian.com/philippians.html Sermons on Philippians] {{Wayback|url=http://www.new-testament-christian.com/philippians.html |date=20170309154929 }}
* {{CathEncy|wstitle=Epistle to the Philippians}}
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Fil]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Filipi]]</text>
      <sha1>5z5tydqswtvtb4824na88wts49id1j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Filemoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16593</id>
    <revision>
      <id>1607373</id>
      <parentid>1506844</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3532" sha1="gflit4es328fsxdku9yfe98rnewhb6w" xml:space="preserve">[[Picha:Philemon and Apphia.jpg|thumb|300px|[[Mchoro mdogo]] wa [[kifodini]] cha [[Filemoni]], Afia na [[Onesimo]].]]
{{Agano Jipya}}
'''Waraka kwa Filemoni''' ni [[barua]] ambayo [[Mtume Paulo]] akiwa kifungoni (labda [[Efeso]] mwaka [[56]] au [[57]]) alimuandikia [[mfuasi]] wake [[Filemoni]]. Ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] 27 vinavyounda [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Tofauti na barua zote zilizotangulia, hiyo haikuandikwa kwa [[kanisa]] fulani, bali kwa [[Mkristo]] binafsi, [[tajiri]], pengine wa [[Kolosai]].

Ingawa si muhimu upande wa [[teolojia]], inaonyesha [[upendo]] wa [[mtume]] kwa wale aliowaongoa, na jinsi [[udugu]] wa [[Kikristo]] ulivyoanza kutikisa [[utumwa]].

Kama [[vitabu]] vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua za Mtume Paulo kwa Timoteo, Tito na Filemoni, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-035-2

==Marejeo ya lugha nyingine==
*{{cite book|ref=harv|last=Baur|first=Ferdinand Christian|title=Paul: His Life and Works|url=https://ia700400.us.archive.org/13/items/paulapostlejesu00baurgoog/paulapostlejesu00baurgoog.pdf|year=1875|edition=2nd|translator=Rev. A. Menzies|publisher=Williams &amp; Norgate}}
*{{cite book|ref=harv|last=Bruce|first=F. F.|title=The Epistles to the Colossians, to Philemon, and to the Ephesians|url=https://books.google.com/books?id=oza_DbyQS2IC|series=New International Commentary on the New Testament|year=1984|publisher=Eerdmans|isbn=978-0-8028-2510-0}}
*{{cite journal|ref=harv|last=Callahan|first=Allen Dwight|title=Paul's Epistle to Philemon: Toward an Alternative Argumentum|journal=[[Harvard Theological Review]]|date=1993|volume=86|pages=357–376|jstor=1509909}}
*{{cite book|ref=harv|last=Lightfoot|first=J. B.|title=Saint Paul's Epistles to the Colossians and to Philemon|url=https://archive.org/details/saintpaulsepistl00unknuoft|year=1879|publisher=Macmillan}}
*{{cite journal|ref=harv|last=Mitchell|first=M. M.|title=John Chrysostom on Philemon: A Second Look|journal=Harvard Theological Review|date=1995|volume=88|pages=135–148}}
*{{cite book|ref=harv|last=O'Brien|first=Peter|title=Colossians, Philemon|url=https://archive.org/details/colossiansphilem0044obri|series=Word Biblical Commentary|year=1982|publisher=Word Books|isbn=0-8499-0243-6}}
*{{cite book|ref=harv|last=Witherington|first=Ben|title=The Letters to Philemon, the Colossians, and the Ephesians: A Socio-Rhetorical Commentary on the Captivity Epistles|url=https://books.google.com/books?id=OtEd5sLFcoEC|year=2007|publisher=Eerdmans|isbn=978-0-8028-2488-2}}

===Marejeo mengine===
*J. M. G. Barclay, ''Colossians and Philemon'', Sheffield Academic Press, 1997 ISBN 1-85075-818-2
*[[N. T. Wright]], ''Colossians and Philemon'', Tyndale IVP, 1986 ISBN 0-8028-0309-1

== Kiungo cha nje ==
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Filemoni]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]</text>
      <sha1>gflit4es328fsxdku9yfe98rnewhb6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa kwanza kwa Wakorintho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16594</id>
    <revision>
      <id>1607356</id>
      <parentid>1149516</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4579" sha1="gcey4447gfmajhc3in2omg8j1l7s6l7" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
[[File:B Facundus 167.jpg|thumb|350px|[[Mchoro]] wa [[Beatus de Facundus]] ([[1047]]) kuhusu 1Kor 15.]]
'''Barua ya kwanza kwa Wakorintho''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

==Mazingira==
Kutoka [[Korintho]] ([[mji]] wa [[Ugiriki]]) habari za kusikitisha zilimfikia [[Mtume Paulo]] akiwa [[Efeso]] (pengine [[mwaka]] [[57]]): katika [[Kanisa]] hilo ambalo alilianzisha na kulipenda sana kulikuwa na [[shaka]] kuhusu [[imani]], ma[[farakano]], [[upinzani]] wa [[Wakristo wa Kiyahudi]] dhidi yake, na ma[[kwazo]]. 

Kilichohatarisha zaidi [[jumuia]] hiyo ni [[karama]] mbalimbali ambazo hao Wakristo wachanga walizijali mno na hatimaye wakajivunia kuwa nazo. 

Vilevile walivutiwa kumfuata [[mtu]] kama [[Apolo]], mwenye [[ujuzi]] na [[ufasaha]] mkubwa, mambo yaliyopendwa sana na [[Wagiriki wa kale]]. 

Ilimbidi Paulo arekebishe [[hali]] hiyo ili kuokoa hasa [[umoja wa Kanisa]] na [[heshima]] kwa [[Kiongozi|viongozi]] wake halali. 

Basi mwaka mzima akawa na mahangaiko kwa wafuasi wake wa Korintho akawaandikia walau barua [[nne]] au [[tano]], ingawa sisi tunazo [[mbili]] tu; pengine sehemu za baadhi yake zimeshonwa ndani ya [[2Kor]].

==Mpangilio==
Mpangilio wa barua ya kwanza una [[salamu]] na [[shukrani]], halafu [[hukumu]] juu ya matatizo ya Wakristo hasa kufarakana (1Kor 1:10-16; 2:1-4:16), [[Uzinifu|kuzini]] na kushtakiana [[Mahakama|mahakamani]] (1Kor 5-6).

Baada ya hapo akaanza kujibu maswali yao mbalimbali: kuhusu [[ndoa]] na [[useja]] (1Kor 7), [[nyama]] zilizotolewa [[sadaka]] kwa [[miungu]] (1Kor 8:1-11:1), mwenendo katika [[ibada]] na [[karama]] (1Kor 11:20-33; 12:4-13:13; 14:18-40), na hatimaye [[ufufuko]] wa wafu (1Kor 15:1-28,33-49).

Mwishoni kuna maagizo, [[taarifa]] na salamu mbalimbali (1Kor 16:1-4).

Ndiyo sababu barua ni ndefu na inagusa mambo mengi ambayo Paulo aliyatazama kwa [[hekima]] ya juu inayotokana na [[msalaba]] wa [[Kristo]].

==Madondoo muhimu==
Kati ya mambo mengi muhimu, barua hiyo inatunza simulizi la kwanza la [[karamu ya mwisho]] ya [[Bwana]] [[Yesu]] (11:23-25) na [[kanuni ya imani]] ya kwanza inayoorodhesha pia matokeo ya [[Yesu Kristo]] Mfufuka (15:3-8).

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka wa Kwanza wa Mtume Paulo kwa Wakorinti, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-028-X

==Marejeo ya lugha nyingine==
* Blenkinsopp, Joseph, ''The Corinthian Mirror: a Study of Contemporary Themes in a Pauline Epistle'' [i.e. in First Corinthians], Sheed and Ward, London, 1964.  
* Conzelmann, Hans [https://books.google.com/books?id=GjhAozR6NusC&amp;pg=PA&amp;lpg=#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ''Der erste Brief an die Korinther''], KEK V, Göttingen 1969.
* Robertson, A. and A. Plumber, [https://archive.org/stream/criticalexegetic33robeuoft#page/n9/mode/2up ''A Critical and Exegetical Commentary on the First Epistle of St. Paul to the Corinthians''] (Edinburgh 1961).
* Thiselton, Anthony C. ''The First Epistle to the Corinthians: a commentary on the Greek text'' NIGTC, Wm. B. Eerdmans Publishing Co., Grand Rapids 2000.
*[[Yung Suk Kim]]. ''Christ's Body in Corinth: The Politics of a Metaphor'' (Fortress, 2008).

==Viungo vya nje==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Vingine===
{{wikisource|1 Corinthians}}
{{wikiquote}}
* [http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314972.pdf A Brief Introduction to 1 Corinthians] {{Wayback|url=http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314972.pdf |date=20160416023626 }}
* [http://www.studylight.org/enc/isb/view.cgi?number=T2324 International Standard Bible Encyclopedia: ''1 Corinthians''] {{Wayback|url=http://www.studylight.org/enc/isb/view.cgi?number=T2324 |date=20130616071436 }}
* {{cite EB1911|wstitle=Corinthians, Epistles to the|volume=7|pages=150–154|short=x}}

{{mbegu-AganoJ}}

[[Category:Vitabu vya Agano Jipya|Kor 1]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Korintho]]</text>
      <sha1>gcey4447gfmajhc3in2omg8j1l7s6l7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa pili kwa Wakorintho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16595</id>
    <revision>
      <id>1607357</id>
      <parentid>1156487</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mpangilio */</comment>
      <origin>1607357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3270" sha1="n5c7w23rw7dfwsmlncvso6cm7o46ccn" xml:space="preserve">[[File:II Corinthians Bib Lat 1486 Bodleian Library 273.jpg|thumbnail|right|[[Ukurasa]] wa kwanza wa [[waraka]] huu katika [[Biblia]] ya [[Kilatini]] ya mwaka [[1486]] (Bodleian Library).]]
{{Agano Jipya}}
'''Waraka wa pili kwa Wakorintho''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. Ni kati ya barua [[mbili]] zilizomo za [[Mtume Paulo]] kwa [[Ukristo|Wakristo]] mjini [[Korintho]] ([[Ugiriki]]). 

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

==Mazingira==
[[Mdo]] 19:21-20:1 inasimulia Paulo alivyohama [[Efeso]] kutokana na matatizo kuzidi, akaelekea [[Makedonia]] na Ugiriki.

Toka huko alipata nafasi ya kuhubiri katika [[Iliriko]], yaani kuanzia [[Albania]] ya leo kwenda [[kaskazini]] ([[Rom]] 15:19).

Wakati huo alipata habari mbaya kuhusu [[Wakorintho]], akawaandikia tena na tena kabla hajawaendea kwa mara ya [[tatu]].

==Mpangilio==
Labda kwa kuwa ni [[mshono]] wa barua hizo mbalimbali, mpangilio wa 2Kor haueleweki, ingawa ina [[salamu]] na [[shukrani]] mwanzoni, na salamu nyingine mwishoni kama kawaida. 

Katikati [[mada]] kuu ni tatu: kujitetea, mchango na mashambulizi dhidi ya wapinzani.

Barua hiyo inatusaidia hasa kumjua Paulo mwenyewe (2Kor 11:1-12:13).

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka wa Pili wa Mtume Paulo kwa Wakorinti, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1990 – ISBN 9976-63-233-9

==Marejeo ya lugha nyingine==

==Viungo vya nje==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili
===Vingine===
{{wikisource|2 Corinthians}}
{{wikiquote}}
* {{cite EB1911|wstitle=Corinthians, Epistles to the|volume=7|pages=150–154|short=1}}
Online translations of Second Epistle to the Corinthians:
* [http://www.gospelhall.org/bible/bible.php?passage=2Cor+1 ''Online Bible'' at GospelHall.org]
* Commentary articles by J. P. Meyer on Second Corinthians, by chapter: [http://www.wlsessays.net/node/1450 1–2] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/node/1450 |date=20090615155507 }}, [http://www.wlsessays.net/node/1451 3] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/node/1451 |date=20090616162121 }}, [http://www.wlsessays.net/node/1452 4:1–6:10] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/node/1452 |date=20090616164703 }},
* [http://www.wlsessays.net/node/1453 6:11–7:16] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/node/1453 |date=20090616162126 }},
* [http://www.wlsessays.net/node/1454 8–9] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/node/1454 |date=20090616162212 }}, [http://www.wlsessays.net/node/1455 10–13] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/node/1455 |date=20090616164741 }}
{{mbegu-AganoJ}}
[[Category:Vitabu vya Agano Jipya|Kor 2]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Korintho]]</text>
      <sha1>n5c7w23rw7dfwsmlncvso6cm7o46ccn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Waroma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16596</id>
    <revision>
      <id>1607354</id>
      <parentid>1580115</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10745" sha1="fwt33wtcrt7676f0jpkuwgzvcmzq9y7" xml:space="preserve">[[File:Codex Alexandrinus 088a - Ro 1,1 ff.jpg|thumb|Mwanzo wa waraka huu katika [[Codex Alexandrinus]].]]
{{Agano Jipya}}
'''Waraka kwa Waroma''' ni [[kitabu]] kimojawapo cha [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. Andiko hili ni [[barua]] ya [[Paulo wa Tarso]] kwa [[ushirika]] wa [[Wakristo]] katika [[mji mkuu]] wa [[Dola la Roma]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

==Umuhimu wake==
Kati ya [[maandiko]] matakatifu ya [[Agano Jipya]] na ya [[Biblia]] kwa jumla, barua ya [[Mtume Paulo]] kwa [[Wakristo]] wa [[Roma]] ina umuhimu wa pekee uliokusudiwa naye mwenyewe.

==Mazingira==
Paulo alikaa [[Efeso]] karibu miaka mitatu, lakini [[moyo]] wake wa [[umisionari|kimisionari]] haukutulia kwa sababu alikumbuka alivyotabiriwa atafanya [[kazi]] hata mbali zaidi. Ndiyo maana alitaka kwenda [[Ulaya magharibi]], yaani [[Roma]] na halafu [[Hispania]], [[nchi]] iliyohesabika kuwa mwisho wa [[dunia]]. Ila kabla ya kwenda huko alipanga kuwaletea Wakristo wa [[Yerusalemu]] mchango wa wenzao wa mataifa.

Basi, mwishoni mwa miezi mitatu aliyokaa [[Korintho]] ([[Mdo]] 20:2-3) akijiandaa kupanda [[meli]], yaani mwanzoni mwa [[mwaka]] [[58]], Paulo aliwaandikia Wakristo wa Roma ili kuandaa [[utume]] atakaoufanya katika [[jiji]] hilo. 

Huko [[Ukristo]] uliingia toka mwanzo kabisa, ukiletwa na baadhi ya [[Wayahudi]] wengi walioishi Roma ambao [[ubatizo|walibatizwa]] [[Yerusalemu]] kwenye [[Pentekoste]] ya mwaka [[30]] (Mdo 2:1-12). 

Wayahudi wote walipofukuzwa na [[Kaisari Klaudio]] ([[49]]), Wakristo wa [[mataifa]] mengine wakabaki ndio wengi, nao wakaachana na masharti mbalimbali za dini ya [[Uyahudi|Kiyahudi]], kama yale kuhusu [[vyakula]]. 

[[Muda]] mfupi baada ya Klaudio kufa ([[54]]), Wayahudi walianza kurudi, kumbe wale ambao kati yao walikuwa wamemuamini [[Yesu]] wakakuta mabadiliko hayo makubwa ndani ya [[Kanisa]], nao wakajiona wamewekwa pembeni kidogo, kama si kudharauliwa na Wakristo wa mataifa.

Mtume Paulo akijua [[umuhimu]] wa Roma, [[mji mkuu]] wa [[ulimwengu]] wa zamani hizo, aliwaandikia Wakristo wa huko [[barua]] ndefu tena nzito kuliko zote. Alitaka kuwaeleza kwa maandishi ya mpango mafundisho yake kuhusu [[wokovu]], kwa sababu walikuwa wamesikia habari tofautitofauti juu yake bila ya kukutana naye. 

Pamoja na kuwaandaa hivyo wampokee vizuri, alichukua nafasi ya kuimarisha [[umoja]] wao ulioingia [[dosari]]. 

Akiandika kwa [[utulivu]] mkubwa kuhusu mambo aliyokwishawaongelea kwa [[hasira]] [[Wagalatia]], Paulo aliweza kuinua pande zote [[mbili]] za [[Kanisa]] hilo zielewe zaidi [[fumbo]] la mpango wa [[Mungu]] kwa ajili ya [[watu]] wote, na hivyo ziheshimiane kwa [[upendo]], ulio [[utimilifu]] wa [[Torati]]. 

Hasa aliwaonya Wakristo wa mataifa wasidharau [[Wayahudi]], kwa sababu hao bado ni wateule wa Mungu. 

==Mpangilio na mada==
Ingawa haina mafundisho yote ya Paulo, barua hii imechangia [[teolojia]] ya Kikristo kwa kiasi kikubwa, hasa upande wa [[ukristo wa magharibi|magharibi]]. 

Kwa namna ya pekee inajibu kinaganaga maswali kuhusu [[wokovu]]: unapatikana kwa njia gani? Kwa nini Wayahudi wengi walishindwa kumuamini [[Yesu]] ili kuupata? Kwa nini mataifa yameupokea badala yao? Aliyepata wokovu anaishi vipi? Je, Wayahudi wametupwa moja kwa moja?

Ndiyo sehemu kuu ya barua (Rom 1:16-32; 2:1-29; 3:9-20; 3:21-31; 4:1-8; 4:23-25; 5:1-21; 6:1-14; 7:7-25; 8:1-39; 9:1-5; 11:1-36), ambayo inafuata [[salamu]] (1:1-8) na [[shukrani]].

Paulo alisisitiza kwamba wote ni wakosefu na wanaweza kuokolewa na Mungu tu: hiyo ni [[neema]] tupu, maana hakuna anayeweza kuistahili kwa [[juhudi]] zake. 

Neema hiyo tunaipata kwa kumuamini [[Yesu]] ambaye [[Kifo cha Yesu|alikufa]] [[Ufufuko wa Yesu|akafufuka]] kwa ajili yetu ili sisi tuishi upya kwa ajili yake tukiongozwa na [[Roho Mtakatifu]]. 

Chini yake Mkristo atafanya mema mengi na makubwa kuliko yale yanayodaiwa na Torati, ambayo ni njema lakini haitutii [[nguvu]] ya kuitekeleza. 

Upande wa mataifa, toka mwanzo Mungu aliwapa [[mwongozo]] mwingine wa maisha, yaani [[dhamiri]]. 

Hata hivyo pande zote mbili zilishindwa kufaidika na miongozo hiyo wakahitaji [[msaada]] bora zaidi ili kumpendeza Mungu.

[[Uadilifu]] sasa unapatikana kwa [[imani]] na [[ubatizo]] katika [[Kifo cha Yesu|kifo]] na [[ufufuko wa Yesu]]. 

Hiyo [[njia]] mpya ya Mungu kuwaokoa watu wote haiendi kinyume cha [[ahadi]] zake kwa [[Israeli ya Kale]]. Paulo anathibitisha hilo kwa hatua nne akitumia madondoo mengi ya [[Agano la Kale]]. Hamzungumzii Myahudi mmojammoja, bali wote jumla; wala hazungumzii [[jukumu]] lao kuhusu kifo cha Yesu.

[[Maadili]] mema yatafuata kama [[matunda]], na Paulo, kama kawaida ya Wakristo wa kwanza, baada ya [[ujumbe]] au fundisho la [[imani]], anayaeleza hasa katika sehemu ya pili ambayo ina [[mawaidha]] mbalimbali (Rom 12:1-2,9-21; 13:8-14), yakifuatwa na [[taarifa]], [[salamu]] na [[doksolojia]]. 

Kwa kuwa Paulo hakuwafahamu vizuri Wakristo wa Roma, maneno yake ni ya jumla na si ya kinaganaga. Hasa ni kwamba madai ya [[Torati]] hayawezi kuongoza mwenendo wa Mkristo, lakini huyo anatakiwa kuzingatia anavyodaiwa hasa [[upendo]] kwa wote. 

[[Maisha]] ya Mkristo yawe [[ibada]] kwa [[Mungu]] katika [[Roho Mtakatifu]]. [[Umoja wa Kanisa]] unamdai ajitahidi kushinda mabaya kwa mema. Kila [[kiungo]] cha [[mwili]] huo mmoja anadaiwa [[juhudi]] kwa ajili ya [[ustawi wa wote]] ili maisha yawe [[sadaka]] kwa Mungu. 

Akigusa zaidi maisha ya [[Kanisa la Roma]] ya wakati huo, yaliyovurugwa na masuala madogomadogo kuhusu vyakula na [[sikukuu]], Paulo alidai wenye nguvu watekeleze upendo kwa walio dhaifu zaidi, pamoja na [[busara]], uelewa, mfano wa [[Yesu]] na [[uaminifu]] kwake. 

Maelekezo hayo yanaweza kusaidia daima kukabili mvutano wowote kati ya wenye mitazamo tofauti (finyu na mpana, au wa kizamani na wa kisasa zaidi). Lengo ni ule [[umoja]] uliofundishwa katika [[sura]] [[nane]] za kwanza.

==Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka wa Mtume Paulo kwa Warumi, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1992 – ISBN 9976-63-305-X

==Marejeo ya lugha nyingine==
* {{cite book | author = Bruce, F. F. |authorlink= F. F. Bruce | year = 1983 | title = The Epistle of Paul to the Romans: An Introduction and Commentary | url = https://archive.org/details/epistleofpaultor0000bruc_q9y1 |series= [[Tyndale New Testament Commentaries]] | publisher = Inter-Varsity Press |location= Leicester, England | isbn = 0851118550}}
* {{cite book | author = Dunn, J. D. G. | year = 1988b | title = Romans 9–16 | url = https://archive.org/details/romans9160038dunn |series= Word Bible Commentary | publisher = Word Books, Publisher |location= Dallas, Texas |isbn = }}
* {{cite book |last= Fitzmyer |first= J. A. |authorlink= Joseph Fitzmyer |title= Romans |url= https://archive.org/details/anchorbibleroman0000jose |series= Anchor Bible Commentary |year= 1992 |publisher= Doubleday |location= New York |isbn= }}
* {{cite book | author = Dunn, J. D. G. |authorlink= James Dunn (theologian) | year = 1988a | title = Romans 1–8 | url = https://archive.org/details/romans180038dunn |series= Word Bible Commentary | publisher = Word Books, Publisher |location= Dallas, Texas | isbn = }}
* Rutherford, Graeme (1993). ''The Heart of Christianity: Romans [chapters] 1 to 8''. Second ed. Oxford, Eng.: Bible Reading Fellowship. 248 p. ISBN 0-7459-2810-2
* {{cite book | author = Stuhlmacher, Peter | year = 1994 | title = Paul's Letter to the Romans: A Commentary | url = https://archive.org/details/paulslettertorom0000stuh | publisher = John Knox Press |location= Westminster | isbn = 0-664-25287-7}}

==Viungo vya nje==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili.

===Tafsiri nyingine===
* [http://www.biblegateway.com &quot;Bible Gateway 35 languages/50 versions&quot;]
* [http://www.earlychristianwritings.com/romans.html &quot;Epistle to the Romans&quot; – Early Christian Writings]
* [http://www.gospelhall.org/bible/bible.php?passage=Romans+1 &quot;Online Bible&quot; – gospelhall.org]
* [http://www.christnotes.org/bible.php?q=Romans &quot;Romans, Online Bible&quot; – ChristNotes.org]
* [http://unbound.biola.edu &quot;Unbound Bible 100 + languages/versions&quot; – Biola University]
* [http://xn-----7kcagabcx1bboelivelc9a1ae5h2keg.xn--p1ai/63_poslanie_k_rimlyanam_svyatogo_apostola_pavla.docs.htm Epistle to the Romans] {{Wayback|url=http://xn-----7kcagabcx1bboelivelc9a1ae5h2keg.xn--p1ai/63_poslanie_k_rimlyanam_svyatogo_apostola_pavla.docs.htm |date=20120801161444 }}

===Ufafanuzi===
* [http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314975.pdf A Brief Introduction to Romans] {{Wayback|url=http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id314975.pdf |date=20160305005622 }}
* [http://www.christians.eu/understanding-romans-7/ Understanding Romans 7 – www.christians.eu]
* [http://wesley.nnu.edu/wesleyan_theology/theojrnl/16-20/16-04.htm A Wesleyan Interpretation of Romans 5–8 – Jerry McCant] {{Wayback|url=http://wesley.nnu.edu/wesleyan_theology/theojrnl/16-20/16-04.htm |date=20050526100114 }}
* [http://www.newadvent.org/cathen/13156a.htm Epistle to the Romans – Catholic Encyclopedia]
* [http://www.ccel.org/ccel/calvin/calcom38.toc.html John Calvin on Romans]
* [http://www.biblestudytools.com/dictionaries/eastons-bible-dictionary/the-romans-epistle-to.html Easton's Bible Dictionary on Romans, Epistle to the] on BibleStudyTools.com
* [http://www.ccel.org/ccel/henry/mhc6.vi_1.i.html Matthew Henry on Romans]
* [http://www.chbcaudio.org/1999/09/19/justification-the-message-of-romans/ Romans Overview, by Mark Dever] {{Wayback|url=http://www.chbcaudio.org/1999/09/19/justification-the-message-of-romans/ |date=20080626081628 }}
* [http://www.smashwords.com/books/view/349879 Reading Through Romans, by Michael Morrison]
* [http://www.desiringgod.org/ResourceLibrary/Sermons/BySeries/2/ Romans the Greatest Letter Ever Written: John Piper]
* [http://www.whataboutjesus.com/new-testament/romans Book by Book: Romans] {{Wayback|url=http://www.whataboutjesus.com/new-testament/romans |date=20150910132859 }}, by [[Wisconsin Evangelical Lutheran Synod|WELS]]-WhatAboutJesus.com
{{mbegu-AganoJ}}
[[Category:Vitabu vya Agano Jipya|Rom]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Roma]]</text>
      <sha1>fwt33wtcrt7676f0jpkuwgzvcmzq9y7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Wakolosai</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16597</id>
    <revision>
      <id>1607366</id>
      <parentid>1258981</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4468" sha1="mo2d4mf80rd0059q9gr1fphewm74ej5" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
[[File:Harleianus 5557 (first page of Colossians).jpg|thumb|right|220px|[[Ukurasa]] wa kwanza wa [[waraka]] huu katika [[gombo]] [[Minuscule 321]].]]
'''Waraka kwa Wakolosai''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] ambalo pamoja na [[Agano la Kale]] linaunda [[Biblia]] ya [[Wakristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Muda wa uandishi ==
[[Barua]] hiyo ni mojawapo kati ya zile za mwishomwisho za [[Mtume Paulo]] na inaonyesha maendeleo ya [[teolojia]] yake, hasa kutokana na [[muda]] mrefu wa kutafakari aliojaliwa kifungoni.

== Mazingira ==
[[Kanisa]] la [[Kolosai]], [[mji]] wa [[biashara]] karibu na [[Efeso]] lilianzishwa na [[mwanafunzi]] wa Paulo, labda [[Epafra]], halafu likaingiwa na mafundisho ya ajabuajabu yaliyochanganya mambo ya [[Kiyahudi]] na ya [[Upagani|Kipagani]] na yaliyozingatia mno ukuu wa [[malaika]] juu ya [[ulimwengu]].

Ndiyo sababu huenda Paulo, akiwa kifungoni [[Roma]] kati ya miaka [[61]] na [[63]], akawajibika kuliandikia barua inayoonyesha kuwa [[Yesu Kristo]] ni mkuu kuliko wote: vyote kabisa viliumbwa kwa njia yake na kwa ajili yake, tena katika [[ubinadamu]] wake umo utimilifu wote wa [[Mungu]].

Yeye ndiye “[[fumbo]]” kwa kuwa Mungu ametimiza mpango wa [[wokovu]] kwa njia yake.

Hakuna sababu ya kutafuta kwingine [[hekima]] na [[maarifa]], wala ya kujiwekea masharti ya kibinadamu yasiyosaidia kuokoka (Kol 1:13-29; 2:6-3:4; 3:5-17).

== Mpangilio ==
Mpangilio wa barua ni kama kawaida ya barua za Paulo: utangulizi, mafundisho ya [[imani]], maonyo kuhusu [[uzushi]], [[mawaidha]] na hatima.

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Mtume Paulo kwa Wakolose, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-038-7

==Marejeo ya lugha nyingine==
* R. McL. Wilson, ''Colossians and Philemon'' (International Critical Commentary; London: T&amp;T Clark, 2005)
* Jerry Sumney, ''Colossians'' (New Testament Library; Louisville; Ky.: Westminster John Knox, 2008)
* TIB = The Interpreter’s Bible, The Holy Scriptures in the King James and Revised Standard versions with general articles and introduction, exegesis, [and] exposition for each book of the Bible in twelve volumes, [[George Arthur Buttrick]], Commentary Editor, Walter Russell Bowie, Associate Editor of Exposition, Paul Scherer, Associate Editor of Exposition, John Knox Associate Editor of New Testament Introduction and Exegesis, Samuel Terrien, Associate Editor of Old Testament Introduction and Exegesis, Nolan B. Harmon Editor, Abingdon Press, copyright 1955 by Pierce and Washabaugh, set up printed, and bound by the Parthenon Press, at Nashville, Tennessee,  Volume XI, Philippians, Colossians  [Introduction and Exegesis by  Francis W. Beare, Exposition by G. Preston MacLeod], Thessalonians, Pastoral Epistles [The First and Second Epistles to Timothy, and the Epistle to Titus], Philemon, Hebrews
* TNJBC = The New Jerome Biblical Commentary, Edited by Raymond E. Brown, S.S., Union Theological Seminary, New York; NY, Maurya P. Horgan [Colossians]; Roland E. Murphy, O. Carm. (emeritus) The Divinity School, Duke University, Durham, NC, with a foreword by His Eminence Carlo Maria Cardinal Martini, S.J.; Prentice Hall, Englewood Cliffs, New Jersey, 1990

== Viungo vya nje ==
{{wikisource|Colossians (Bible)|Colossians}}
{{wikiquote}}
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Vingine===
* [http://www.gospelhall.org/bible/bible.php?passage=Colossians+1 ''Online Bible'' at GospelHall.org]
* [http://www.earlychristianwritings.com/colossians.html Collection of translations and commentary on Colossians]
* [http://bible-book.org/en/pauline-epistles/colossians/ Colossians at Bible-book.org] {{Wayback|url=http://bible-book.org/en/pauline-epistles/colossians/ |date=20160530210146 }}
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Kol]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]</text>
      <sha1>mo2d4mf80rd0059q9gr1fphewm74ej5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Waefeso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16598</id>
    <revision>
      <id>1607364</id>
      <parentid>1345966</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3063" sha1="jun91ffeyyho5dv8uvg5v6bz5qn2r6b" xml:space="preserve">[[Picha:Ein Herr Ein Glaube Eine Taufe.jpg|thumb|250px|right|[[Maandishi]] ya [[Kijerumani]] ya maneno kutoka [[waraka]] huu, &quot;Bwana mmoja, imani moja, Ubatizo mmoja&quot; (Ef 4:5).]]
{{Agano Jipya}}
'''Barua kwa Waefeso''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] ambalo pamoja na [[Agano la Kale]] linaunda [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mazingira ==
[[Mtume Paulo]] aliweza kuandika [[barua]] hii akiwa kifungoni [[Roma]] kati ya miaka [[61]] na [[63]] ili isomwe katika [[Kanisa|makanisa]] yote ya [[mkoa]] wa [[Asia Ndogo]], wenye [[makao makuu]] [[Mji|mjini]] [[Efeso]].

== Mada ==
Mafundisho yake yanalingana na yale ya [[barua kwa Wakolosai]] ila yamechimbwa zaidi, kiasi kwamba barua hii inaonekana kuwa kilele cha [[teolojia]] ya Paulo.

Pamoja na kuchambua [[fumbo]] la [[wokovu]] katika [[Yesu Kristo]], inachambua hasa fumbo la [[Kanisa]] kama [[mwili wa Kristo]] ambamo [[kichwa]] kinaeneza wokovu [[Ulimwengu|ulimwenguni]] kote.

Kwa [[msingi]] huo inasisitiza na kudai [[umoja]] kamili kati ya waamini (Ef 1:1-2; 1:17-23; 2:11-22; 3:1-21; 4:1-16).

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka kwa Waefeso, Toleo la pili ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1988 – ISBN 9976-63-164-2

==Marejeo ya lugha nyingine==

== Viungo vya nje ==
{{wikisource|Ephesians (Bible)|Ephesians}}
{{wikiquote}}

===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Vingine===
* [http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id432549.pdf A Brief Introduction to Ephesians] {{Wayback|url=http://www.vts.edu/ftpimages/95/download/download_group10628_id432549.pdf |date=20150906181141 }}
* [http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/newt/ephesians Ephesians Online Reading Room] {{Wayback|url=http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/newt/ephesians |date=20170513220509 }} – extensive collection of online resources for Ephesians; Tyndale Seminary
* [http://www.sermonsfortoday.org/browse_sermons/sermonsInSeries.php?series=Series%20on%20Ephesians Biblical Expository on Ephesians] {{Wayback|url=http://www.sermonsfortoday.org/browse_sermons/sermonsInSeries.php?series=Series%20on%20Ephesians |date=20170204170146 }}
* [http://www.raystedman.org/new-testament/ephesians Ephesians: The Calling of the Saints] – Ephesians Messages, Audio &amp; Podcast by Ray Stedman
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Efe]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]
[[Jamii:Efeso]]</text>
      <sha1>jun91ffeyyho5dv8uvg5v6bz5qn2r6b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa kwanza wa Petro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16610</id>
    <revision>
      <id>1607381</id>
      <parentid>1149517</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Viungo vya nje */</comment>
      <origin>1607381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2274" sha1="q35m75yatyzsc29f61xxjnzrtrme7ci" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Waraka wa kwanza wa Petro''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vinavyounda [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mazingira ==
[[Mtume Paulo]] alipokaribia kumaliza kazi yake, wengine kati ya [[mitume]] na [[wanafunzi]] wao walianza kuandika kwa [[uvuvio]] wa [[Roho Mtakatifu]].

Mmojawao ni [[Mtume Petro]], kwa msaada wa [[Sila]], akiwa [[Roma]] karibu na kuuawa katika [[dhuluma]] ya [[Kaisari Nero]] dhidi ya [[Wakristo]] ([[mwaka]] [[64]] hivi).

Baada ya kufanya [[utume]] huko [[Antiokia]], na kabla ya kupitia [[Korintho]] kwenda Roma, aliweza kwa urahisi kutembelea [[mkoa|mikoa]] ya [[Uturuki]] [[Kaskazini]] wa leo.

Wakristo wa huko ndio walioandikiwa [[barua]] hii yenye mafundisho na [[ibada]] kuhusu [[ubatizo]] na [[Pasaka]].

Pamoja na hayo walihimizwa wasiogope maneno ya watu wengine wasiopendezwa na [[uongofu]] wao: hali ngumu ni fursa ya kulingana zaidi na [[Yesu]] mpole na mteswa (1Pet 1:1-12; 2:19-25; 3:13-5:14).

==Marejeo==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Kwanza ya Mtume Petro, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1991 – ISBN 9976-63-302-5

== Viungo vya nje ==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]

===Ufafanuzi===
*[http://www.studylight.org/enc/isb/view.cgi?number=T6839 ''The International Standard Bible Encyclopedia''] {{Wayback|url=http://www.studylight.org/enc/isb/view.cgi?number=T6839 |date=20130201061415 }}: 1 Peter
*[http://www.ccel.org/e/easton/ebd/ebd/T0002900.html#T0002912 ''Easton's Bible Dictionary'' 1897:] First Epistle of Peter
*[http://www.wlsessays.net/node/886 Ernst R. Wendland, “Stand Fast in the True Grace of God! A Study of 1 Peter&quot;] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/node/886 |date=20100707173543 }}
*{{CathEncy|wstitle=Epistles of Saint Peter}}
*[http://www.bible-apologetics.com/history/1peter.htm 1 Peter] The authenticity and authorship by Peter of the First Epistle of Peter defended
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Pet 1]]
[[Jamii:Mtume Petro]]</text>
      <sha1>q35m75yatyzsc29f61xxjnzrtrme7ci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Waebrania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16611</id>
    <revision>
      <id>1607379</id>
      <parentid>1322823</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5578" sha1="jjujik2w4riw48t7wwag0071puteyrh" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Barua kwa Waebrania''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mazingira ==
[[Miaka ya 60]] [[B.K.]] [[Mkristo]] mwenye [[asili]] ya [[Kiyahudi]] na [[elimu]] ya [[Kiyunani]], aliwaandikia [[Wakristo wa Kiyahudi]] wenzake si [[barua]] hasa, bali [[hotuba]] kamili iliyoambatanishwa na kipande cha barua.

Hali iliyosababisha [[uandishi]] ni baadhi yao kuvutiwa tena na [[dini]] yao asili na [[ibada]] zake [[Hekalu la Yerusalemu|hekaluni]]: [[kishawishi]] kilikuwa kikubwa hasa kwa sababu [[Kanisa]] lilikuwa bado mwanzoni, bila [[Maabadi|mahali maalumu pa kusali]] wala ibada za [[fahari]]. 

[[Mwandishi]] aliwaonya kuwa wakimuasi [[Yesu]] hawamrudii [[Mungu]] aliye hai, aliyejifunua hasa katika [[Mwana wa Mungu|Mwanae]], bali [[Msalaba wa Yesu|wanamsulubisha]] tena kwa makusudi mazima na kustahili tu [[moto wa milele]].

==Mwandishi==
Ingawa Waraka huu umehusianishwa na zile za [[Mtume Paulo]], toka zamani ilijulikana kuwa mwandishi wake si yeye, ila mtu aliyeshirikiana naye. Kati ya wanaotajwa zaidi kuna [[Barnaba]] na [[Apolo (Biblia)|Apolo]].

== Mada ==
[[File:Storia dell' Antico e Nuovo Testamento - 10 - Sommo Sacerdote.jpg|thumb|right|[[Kuhani Mkuu]] wa Agano la Kale alivyochorwa mwaka [[1821]].]]
Sehemu kubwa ya [[maandishi]] hayo inalinganisha [[Yesu Kristo]] na [[ukuhani]] wake katika [[hekalu]] la [[mbinguni]] upande mmoja, na ukuhani wa [[Agano la Kale]] huko [[Yerusalemu]] upande mwingine.

Hivyo mwandishi alielekeza [[safari ya kiroho]] katika [[imani]] inayofanana na ile ya [[watakatifu]] wa Agano la Kale.

Kwa kuwa lengo halikuwa la kinadharia, bali kuhimiza [[uaminifu]], kila baada ya kuchambua [[ukweli]] fulani aliongeza [[mawaidha]] ya kufaa. 

== Ubora wa kitabu hiki ==
[[Ubora]] wake ni kulinganisha mambo ya kale na utimilifu wake katika [[Agano Jipya]], pia kuthibitisha ukuu wa [[Kristo]] kama kuhani wa [[milele]] (Eb 1:1-2:4; 4:11-5:10; 7:1-8:13; 10:19-11:40; 13:22-25). Hiyo inaendana na [[ufasaha]] wa [[lugha]].

== Marejeo ya Kiswahili==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua kwa Waebrania, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-060-3

==Marejeo ya lugha nyingine==
* Attridge, Harold W. ''Hebrews''. Philadelphia, PA: Fortress Press, 1989.
* Bruce, Frederick F. ''The Epistle to the Hebrews''. New International Commentary on the New Testament. Grand Rapids: Eerdmans, 1964. Rev Ed 1990.
* Guthrie, Donald ''The Letter to the Hebrews''. Grand Rapids, MI: Wm. B. Eerdmans Publishing Co., 1983
* Hagen, Kenneth. ''Hebrews Commenting from Erasmus to Beze''. Tübingen: J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), 1981.
* Heen, Erik M. and [[Philip Krey|Krey, Philip D.W.]], eds. ''Ancient Christian Commentary on Scripture: Hebrews''. Downers Grove, IL: Intervarsity Press, 2005.
* Hughes, P.E. ''A Commentary on the Epistle to the Hebrews''. Grand Rapids, MI: William B. Eerdmans Publishing Company, 1977.
* Hurst, L. D. ''The Epistle to the Hebrews: Its Background of Thought''. Cambridge: [[Cambridge University Press]], 1989.
* Koester, Craig R. &quot;Hebrews&quot;. Anchor Bible 36. New York: Doubleday, 2001.
* [[William L. Lane|Lane, William L.]] ''Hebrews 1–8''. [[Word Biblical Commentary]] Vol. 47A. Dallas, TX: Word Books, 1991.
* Lane, William L. ''Hebrews 9–13''. [[Word Biblical Commentary]] Vol. 47B. Dallas, TX: Word Books, 1991.
* [[Peter O'Brien (theologian)|O'Brien, Peter T.]] ''The Letter to the Hebrews''. [[Pillar New Testament Commentary]]. Grand Rapids: Eerdmans / Nottingham: Apollos, 2010.
* Paul Ellingworth [http://www.biblicalstudies.org.uk/pdf/er/hebrews_ellingworth.pdf Reading through Hebrews 1–7, Listening especially for the theme of Jesus as high priest]. ''Epworth Review'' 12.1 (Jan. 1985): 80–88.
* Paul Ellingworth, ''The Epistle to the Hebrews''. New International Greek Testament Commentary, Eerdmans, 1993

== Viungo vya nje ==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Ufafanuzi===
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/64496/biblical-literature/73458/The-Letter-to-the-Hebrews  The letter to the Hebrews] in &quot;biblical literature&quot;, Encyclopædia Britannica Online.
* [http://www.earlychristianwritings.com/goodspeed/ch16.html Goodspeed's introductory analysis of ''Hebrews''], 1908 at earlychristianwritings.com
* [http://www.newadvent.org/cathen/07181a.htm Catholic Encyclopedia: Epistle to the Hebrews]
* [http://www.ccel.org/ccel/easton/ebd2.html?term=Hebrews,%20Epistle%20to ''Easton's Bible Dictionary'' 1897:] Epistle to the Hebrews
* [http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wesleyjournal/1981-wtj-16-2.pdf Holiness in Hebrews – Wayne G. McCown] {{Wayback|url=http://wesley.nnu.edu/fileadmin/imported_site/wesleyjournal/1981-wtj-16-2.pdf |date=20120404095248 }} page 58
* [http://www.ccel.org/ccel/schaff/npnf201.iii.viii.iii.html Eusebius' Church History 3.3].5 includes comment by [[Eusebius]] on canonicity of Hebrews and also extensive note by [[Philip Schaff]] on topic
* [http://encyclopedia.jrank.org/HAN_HEG/HEBREWS_EPISTLE_TO_THE.html Encyclopædia Britannica: Hebrews, Epistle to the] {{Wayback|url=http://encyclopedia.jrank.org/HAN_HEG/HEBREWS_EPISTLE_TO_THE.html |date=20181120082530 }}, 1911 version
{{mbegu-AganoJ}}

[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Ebr]]
[[Jamii:Uyahudi]]
[[Jamii:Biblia]]</text>
      <sha1>jjujik2w4riw48t7wwag0071puteyrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa Yakobo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16613</id>
    <revision>
      <id>1607380</id>
      <parentid>1069639</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kiungo cha nje */</comment>
      <origin>1607380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="hdeml12c6uzscndx3moeanahk36ccbx" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Waraka wa Yakobo''' ni kati ya [[vitabu]] 27 vinavyounda [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mazingira ==
Kitabu hiki labda kiliandikwa [[miaka ya 80]] [[B.K.]] kikitumia [[jina]] la Yakobo, lakini [[wataalamu]] hawapatani kuhusu huyo ni nani, aliandika wapi na lini.

Kwa hakika walengwa wa kitabu ni [[Wakristo wa Kiyahudi]] wenzake, lakini si [[barua]] halisi, bali ni mchanganyiko wa [[mawaidha]] yanayofuata mtindo wa [[vitabu vya hekima]] vya [[Agano la Kale]] lakini [[ujumbe]] wake ni kama [[mwangwi]] wa [[hotuba ya mlimani]] ya [[Yesu]].

Lengo lake ni kuhakikisha [[Ukristo]] usiishie katika mawazo mazuri, bali [[imani]] ijitokeze katika matendo mema.

Lengo lingine ni kuwakuza [[fukara|mafukara]] na kuwakemea [[tajiri|matajiri]], kadiri ya mwelekeo wa [[Kanisa]] la [[Yerusalemu]] (Yak 1:1-2:26; 4:1-5:6).

==Marejeo==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Yakobo, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-039-5

== Kiungo cha nje ==
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Yak]]</text>
      <sha1>hdeml12c6uzscndx3moeanahk36ccbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa Yuda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16614</id>
    <revision>
      <id>1607384</id>
      <parentid>1146431</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mada */</comment>
      <origin>1607384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1869" sha1="e6n7geluanfjvuaukjksilapl4dsxwn" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
[[picha:P078-Jud-1_4-5-POxy2684-III-IV.jpg|thumbnail|right|200px|Kipande cha waraka wa Yuda katika karne ya 3 au ya 4]]
'''Waraka wa Yuda''' ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mwandishi ==
Hatujui vizuri [[mwandishi]] ni nani (ingawa anajiita [[ndugu]] wa Yakobo), wala aliandika lini (wengi wanakisia [[miaka ya 80]] [[B.K.]]), wala aliwaandikia akina nani ([[barua]] ni kwa wote, ingawa baadhi wanahisi walengwa kuwa ni [[Wakristo wa Kiyahudi]] walio nje ya [[Israeli]]).

== Mada ==
[[Ujumbe]] ni kujihadhari na [[wazushi]] wanaobunibuni mafundisho mapya badala ya kushika [[imani]] ile iliyofunuliwa mara [[moja]] na ikatosha kwa nyakati zote; ujumbe huo ulitolewa kwa kuwatukana na kuwalaani wazushi hao (Yuda 1-4, 17-25).

==Marejeo==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Pili ya Mtume Petro na Barua ya Mtume Yuda, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-040-9

== Viungo vya nje ==
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]
* [http://www.newadvent.org/cathen/08542b.htm Catholic Encyclopedia]
* [http://www.watton.org/studies&amp;stories/jude/index.htm Comprehensive study the Epistle of Jude]
* [http://www.wlsessays.net/authors/PQ/QuandtJude/QuandtJude.PDF An Exegesis of Jude by Michael Quandt] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/authors/PQ/QuandtJude/QuandtJude.PDF |date=20070614184904 }}
* [http://www.apologeticspress.org/articles/2235 A reaction to the apparent regarding of Enoch and the Assumption of Moses as canonical by Jude]
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Yud]]</text>
      <sha1>e6n7geluanfjvuaukjksilapl4dsxwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa pili wa Petro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16615</id>
    <revision>
      <id>1607382</id>
      <parentid>1161796</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="3lup1jydygaau0iddfse7jr2q8xuqi6" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
[[Image:Papyrus Bodmer VIII.jpg|thumb|right|Pande mbili za ''[[Papyrus Bodmer VIII]]'', nakala ya zamani zaidi ya 2Pet tuliyonayo.]]
'''Waraka wa pili wa Petro''' ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mwandishi ==
Siku hizi [[wataalamu]] wanakubaliana kukanusha [[barua]] hiyo kuwa imeandikwa kweli na [[Mtume Petro]], wakisema ni kitabu cha mwisho kuandikwa katika [[Agano Jipya]] (labda huko [[Roma]] mwaka [[100]] hivi [[B.K.]]).

Kwa hakika iliandikwa baada ya [[waraka wa Yuda]], kwa sababu inatumia [[Neno|maneno]] yake mengi.

Inawezekana [[mwandishi]] alitumia vilevile maneno ya Petro ambayo sasa yamepotea; kwa vyovyote aliandika kwa [[mamlaka]] yake kwa [[Kanisa|makanisa]] yote ili kuthibitisha [[mapokeo]]. 

== Mada ==
Pamoja na kupinga [[uzushi]], lengo la barua ni kueleza sababu gani [[Bwana]] [[Ujio wa pili|anachelewa kurudi]].

Mafundisho mengine muhimu yaliyomo yanahusu [[uvuvio]] wa [[Roho Mtakatifu]] juu ya [[waandishi]] wa [[Biblia]] ([[Paulo]] mmojawao), [[wito]] wetu wa kushiriki [[umungu]], uwepo wa [[ulimwengu mpya]] baada ya huu wa sasa kuangamizwa (2Pet 1:3-11,19 21; 3:8-18).

==Marejeo==
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Pili ya Mtume Petro na Barua ya Mtume Yuda, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-040-9

==Marejeo ya lugha nyingine==
* Adams, Thomas B. &quot;A Commentary on the Second Epistle General of Second Peter&quot; Soli Deo Gloria Ministries, 1990. ISBN 978-1-877611-24-7
* Green, Michael. &quot;The Second Epistle of Peter and The Epistle of Jude: An Introduction and Commentary&quot; [[Wm. B. Eerdmans Publishing Company]], 2007. ISBN 978-0-8308-2997-2
* Leithart, Peter J. &quot;The Promise Of His Appearing: An Exposition Of Second Peter&quot; [[Canon Press]], 2004. ISBN 978-1-59128-026-2
* Lillie, John. &quot;Lectures on the First and Second Epistles of Peter&quot; Klock &amp; Klock Christian Pub, 1978. ISBN 978-0-86524-116-9
* Seton, Bernard E. &quot;Meet Pastor Peter: Studies in Peter's second epistle&quot; Review and Herald Pub. Association, 1985. ISBN 978-0-8280-0290-5

== Viungo vya nje ==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]

===Vinginevyo===
*[http://www.ccel.org Christian Classics Ethereal Library]
*[http://www.bible.org/page.asp?page_id=708 A sizeable article giving an overview of the problems with, and ultimately a defense of, the authenticity of 2 Peter] {{Wayback|url=http://www.bible.org/page.asp?page_id=708 |date=20070328025359 }}
*{{CathEncy|wstitle=Epistles of Saint Peter}}
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Pet 2]]
[[Jamii:Mtume Petro]]</text>
      <sha1>3lup1jydygaau0iddfse7jr2q8xuqi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ufunuo wa Yohane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16618</id>
    <revision>
      <id>1607102</id>
      <parentid>1527752</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15949" sha1="ejveqty3ok5f86iw3lj1gvcfqmrs86e" xml:space="preserve">[[Picha:Zjevení Janovo.JPG|250px|thumb|Yesu akimtokea Yohane.]]
[[File:BibleSPaoloFol331vFrontRev.jpg|thumb|[[Mchoro mdogo]] wa [[karne ya 9]] uliopo katika [[ukurasa]] wa kwanza wa Kitabu cha Ufunuo, [[Biblia]] ya [[Basilika la Mt. Paulo]], [[Roma]], [[Italia]].]]
'''Kitabu cha Ufunuo''' ni cha mwisho katika orodha ya [[vitabu]] 27 vinavyounda [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mwandishi ==
[[Kundi]] la mwisho la vitabu vya [[Agano Jipya]] linajulikana kwa [[jina]] la [[Mtume Yohane|Yohane]], kwa kuwa [[Injili]] ya [[nne]], [[barua]] [[tatu]] na kitabu cha Ufunuo viliandikwa na [[Mitume wa Yesu|mtume]] huyo na [[wanafunzi]] wake.

{{Agano Jipya}}
Akiwa [[kijana]] kuliko mitume wenzake, Yohane alijaliwa kuishi miaka mingi na kuandika hadi miaka 70 hivi baada ya [[Yesu]] kwenda [[mbinguni]].

Miaka hiyo yote alizidi kutafakari na kuhubiri maneno na matendo ya [[Bwana]] akitambua [[mafumbo]] mengi yaliyofichika ndani yake. Pengine alirekebisharekebisha [[maandiko]] yake mpaka mwishoni, halafu akawaachia wanafunzi wake kuyakamilisha na kuyaeneza kati ya [[Wakristo]] wa [[mkoa]] wa [[Efeso]] ambapo aliongoza [[Kanisa]] miaka mingi.

Hatua muhimu ni ile iliyofuata kufungwa kwake katika [[kisiwa]] cha [[Patmo]] (leo nchini [[Ugiriki]]). Akiwa huko, [[Yesu Kristo]] alimtokea Yohane na kumpa [[ufunuo]] maalumu [[siku ya Bwana]], yaani [[Jumapili]] (Ufu 1:9-11) &lt;ref&gt; Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 40&lt;/ref&gt;

Ufunuo ni kitabu pekee cha [[Unabii|kinabii]] katika Agano Jipya; kilikamilika mwaka [[95]] hivi [[B.K.]]; lengo lake ni kuwaimarisha katika [[tumaini]] [[Wakristo]] waliozidi [[dhuluma|kudhulumiwa]] na [[serikali]] ya [[Dola la Roma]].

== Mtindo wa uandishi ==
Kitabu hiki kimejaa mafumbo kama kawaida ya [[mtindo wa kiapokaliptiko]]. 

Mtindo huo ni mgumu kueleweka kwa sababu [[mwandishi]] hakuweza kutamka wazi watesi watakaoangamizwa na [[Mungu]] ni akina nani. 

Tena alipenda kusisitiza anatoboa [[siri]] za Mungu alizojaliwa kuzijua kwa njia za ajabu ([[njozi]], [[malaika]] n.k.).

Tunahitaji kutafsiri mifano mingi ([[Kitu|vitu]], viungo, [[rangi]] n.k.) na [[tarakimu]] ([[nne]], [[Saba (namba)|saba]], [[kumi na mbili]], [[elfu]] n.k.). 

Kwa ajili hiyo ni muhimu kujua maana zake katika [[Biblia]] (Ufunuo umejaa madondoo ya [[Agano la Kale]]: mistari 274 kwa 404!).

== Mpangilio ==
Mpangilio wake kwanza una [[barua]] saba kwa [[Kanisa|makanisa]] ya mkoa wa Efeso, halafu [[sura]] 4-22 zina [[unabii]] kuhusu mambo yajayo, yaani [[vita]] vikali zaidi na zaidi kati ya [[Yesu Kristo]] na [[shetani]] ambaye anatumia [[dini]] na serikali za [[Upagani|Kipagani]]. 

[[Ushindi]] utakuwa wa [[Kristo]] na Kanisa, ambao hatimaye wanachorwa kama [[bwanaarusi]] na [[bibiarusi]] katika [[utukufu]] wa Mungu. (Ufu 1;4-5; 12; 21-22).

==Marejeo==
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Maandiko ya Kiufunuo, ed. Salvatorianum, Morogoro 2000 – ISBN 9987-645-07-0

==Marejeo ya lugha nyingine==
*{{Rejea kitabu
|last = Ammannati
|first = Renato
|title = Rivelazione e Storia. Ermeneutica dell'Apocalisse
|publisher = Transeuropa
|year = 2010
|url = 
|ref = harv
}}
* Bass, Ralph E., Jr. (2004) ''Back to the Future: A Study in the Book of Revelation'', Greenville, South Carolina: Living Hope Press, ISBN 0-9759547-0-9.
*{{Rejea kitabu
|last = Bauckham
|first = Richard
|title = The Theology of the Book of Revelation
|publisher = Cambridge University Press
|year = 1993
|url = https://books.google.com/books?id=So0hIAMtTs0C&amp;printsec=frontcover&amp;dq=theology+revelation&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=x8MKVLOZK8T98QXI0ILQBA&amp;ved=0CDMQ6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last1 = Beale
|first1 = G.K.
|last2 = McDonough
|first2 = Sean M.
|chapter = Revelation
|editor1-last =  Beale
|editor1-first = G. K.
|editor2-last = Carson
|editor2-first = D. A. 
|title = Commentary on the New Testament Use of the Old Testament
|publisher = Baker Academic
|year = 2007
|url = https://books.google.com/books?id=e69R5GYemBgC&amp;pg=PA1081&amp;dq=%22No+other+book+of+the+NT+is+as+permeated+by+the+OT+as+is+Revelation%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=iwMMVOvwAtP68QWqm4LYBA&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22No%20other%20book%20of%20the%20NT%20is%20as%20permeated%20by%20the%20OT%20as%20is%20Revelation%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
* [[Gregory Beale|Beale G.K.]], ''The Book of Revelation'', [[New International Greek Testament Commentary|NIGTC]], Grand Rapids – Cambridge 1999. ISBN 0-8028-2174-X
* [[Wilhelm Bousset|Bousset W.]], ''Die Offenbarung Johannis'', Göttingen 1896&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;, 1906&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;.
* Boxall, Ian, (2006) ''The Revelation of Saint John'' (Black's New Testament Commentary) London: Continuum, and Peabody, Massachusetts: Hendrickson. ISBN 0-8264-7135-8 U.S. edition: ISBN 1-56563-202-8
* Boxall, Ian (2002) ''Revelation: Vision and Insight – An Introduction to the Apocalypse'', London: SPCK ISBN 0-281-05362-6
* {{Rejea kitabu | last = Brown | first = Raymond E. | authorlink =Raymond E. Brown | title = Introduction to the New Testament | url = https://archive.org/details/introductiontone00brow_0 | publisher = Anchor Bible |date=3 October 1997 | isbn = 0-385-24767-2 }}
*{{Rejea kitabu
|last = Burkett
|first = Delbert
|title = An Introduction to the New Testament and the Origins of Christianity
|publisher = Cambridge University Press
|year = 2000
|url = https://books.google.com/books?id=EcsQknxV-xQC&amp;pg=PA502&amp;dq=%22Revelation%22%22usually+classified+as+an+apocalypse%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=NucKVIy8DMG68gXijoH4BA&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22Revelation%22%22usually%20classified%20as%20an%20apocalypse%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Collins
|first = Adela Yarbro
|title = Crisis and Catharsis: The Power of the Apocalypse
|publisher = Westminster John Knox Press
|year = 1984
|url = https://books.google.com/books?id=Rw9e2DfVxiEC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_ge_summary_r&amp;cad=0#v=onepage&amp;q&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Crutchfield
|first = Larry V.
|chapter = Revelation in the New Testament Canon
|editor1-last = Couch
|editor1-first = Mal
|title = A Bible Handbook to Revelation
|publisher = Kregel Academic
|year = 2001
|url = http://books.google.com.kh/books?id=Fg0S-XE7jzUC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=A+Bible+Handbook+to+Revelation&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=tg8LVMbBAdLt8AWm3ILIBA&amp;ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=A%20Bible%20Handbook%20to%20Revelation&amp;f=false
|ref = harv
}}
* {{Rejea kitabu |last=Ehrman |first=Bart D.|authorlink=Bart D. Ehrman |title=The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings |url=https://archive.org/details/newtestamenthist0000ehrm_g7n1 |year=2004 |publisher=Oxford |location=New York |isbn=0-19-515462-2 }}
* Forbes, Andrew ; Henley, David (2012). ''Apocalypse: The Illustrated Book of Revelation''. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B008WAK9SS
* Ford, J. Massyngberde (1975) ''Revelation'', The [[Anchor Bible]], New York: Doubleday ISBN 0-385-00895-3.
* Gentry, Kenneth L., Jr. (1998) ''Before Jerusalem Fell: Dating the Book of Revelation'', Powder Springs, Georgia: American Vision, ISBN 0-915815-43-5.
* Gentry, Kenneth L., Jr. (2002) ''The Beast of Revelation'', Powder Springs, Georgia: American Vision, ISBN 0-915815-41-9.
* [[Scott Hahn|Hahn, Scott]] (1999) ''The Lamb's Supper: Mass as Heaven on Earth'', Darton, Longman, Todd, ISBN 0814658180
* Harrington Wilfrid J. (1993) ''Sacra Pagina: Revelation'', Michael Glazier, ISBN 978-0814658185
* Hernández, Juan, [https://books.google.com/books?id=8C1YlHaGpooC&amp;pg=PA1&amp;dq=#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ''Scribal habits and theological influences in the Apocalypse''], Tübingen 2006
*{{Rejea kitabu 
|first = Anthony A 
|last = Hoekema 
| publisher = Eerdmans 
| year = 1979
|url = https://books.google.com/books?id=c2yT_7xw35sC&amp;pg=PA297&amp;dq=calvin+%22book+of+revelation%22&amp;sig=AmfrifDlGtS92J3RYA22eIK-Fqs 
|title = The Bible and the future 
| ISBN = 978-0-8028-3516-1 
|ref = harv
}}
* Hudson, Gary W. (2006) ''Revelation: Awakening The Christ Within'', Vesica Press, ISBN 0-9778517-2-9
* Jennings, Charles A. (2001) ''The Book of Revelation From An Israelite and Historicist Interpretation'', Truth in History Publications. ISBN 978-0979256585.
* Kiddle M., ''The Revelation of St. John'' (The Moffat New Testament Commentary), New York – London 1941.
* Kirsch, Thomas. ''A History of the End of the World: How the Most Controversial Book in the Bible Changed the Course of Western Civilization''. New York: HarperOne, 2006.
* [[Ernst Lohmeyer|Lohmeyer, Ernst]], ''Die Offenbarung des Johannes'', Tübingen 1953.
* [[Lodowicke Muggleton|Muggleton, Lodowicke]] ''Works on the Book of Revelation'' London 2010 ISBN 978-1-907466-04-5
* Müller U.B., ''Die Offenbarung des Johannes'', Güttersloh 1995.
*{{Rejea kitabu
|last1 = McDonald
|first1 = Lee Martin
|last2 = Sanders
|first2 = James A.
|title = The Canon Debate
|publisher = Hendrickson Publishers
|year = 2002
|url = 
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = McKim
|first = Donald K.
|title = The Westminster Dictionary of Theological Terms, Second Edition
|publisher = Westminster John Knox Press,
|year = 2014
|url = https://books.google.com/books?id=BUaTAwAAQBAJ&amp;pg=PA16&amp;dq=%22apocalypse%22%22the+final+revealing+of+divine+mysteries%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=JfkSVPWfLcz58QWsvILoBw&amp;ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&amp;q=%22apocalypse%22%22the%20final%20revealing%20of%20divine%20mysteries%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last1 = Senior
|first1 = Donald
|last2 = Getty
|first2 = Mary Ann
|title = The Catholic Study Bible
|publisher = Oxford University Press
|year = 1990
|url = https://archive.org/details/catholicstudybib00dona
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Mounce
|first = Robert H.
|title = The Book of Revelation
|publisher = Eerdmans
|year = 1998
|url = https://books.google.com/books?id=06VR1JzzLNsC&amp;pg=PA32&amp;dq=%22lack+of+consensus+about+the+structure+of+Revelation%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=xMIRVK36Gs_d8AWeooLwDg&amp;ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22lack%20of%20consensus%20about%20the%20structure%20of%20Revelation%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Pate
|first = C. Marvin
|title = Four Views on the Book of Revelation
|publisher = Zondervan
|year = 2010
|url = 
|ref = harv
}}
* [[Elaine Pagels|Pagels, Elaine]] (2012) ''Revelations: Visions, Prophecy, and Politics in the Book of Revelation'', Viking Adult, ISBN 0-670-02334-5* Prigent P., ''L'Apocalypse'', Paris 1981.
* {{Rejea kitabu |last=Weor |first=Samael Aun |authorlink=Samael Aun Weor | title=The Aquarian Message: Gnostic Kabbalah and Tarot in the Apocalypse of St. John | publisher=Thelema Press | origyear=1960 | year=2004 | isbn=0-9745916-5-3}}
*{{Rejea kitabu 
|last = Pattemore
|first = Stephen  
|title = The People of God in the Apocalypse 
|publisher = Cambridge University Press 
|year = 2004 
|url = http://books.google.com.kh/books?id=yDmP0I52XHYC&amp;pg=PT35&amp;dq=%22used+the+book%27s+imperial+imagery+for+self-promotion%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=OPgOVKWGD9HY8gW3nYLQCw&amp;ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22used%20the%20book%27s%20imperial%20imagery%20for%20self-promotion%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
* Roloff J., ''Die Offenbarung des Johannes'', Zürich 1987&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.
* [[Massey H. Shepherd|Shepherd, Massey H.]] (2004) ''The Paschal Liturgy and the Apocalypse'', James Clarke, ISBN 0-227-17005-9
*{{Rejea kitabu
|last = Schnelle
|first = Udo
|title = Theology of the New Testament [tr.2009]
|publisher = Baker Academic
|year = 2007 
|url = https://books.google.com/books?id=KvMrnO6Q9O0C&amp;dq=The+History+and+Theology+of+the+New+Testament+Writings&amp;source=gbs_navlinks_s
|ref = harv
}}
* Stonehouse, Ned B., (c. 1929) ''The Apocalypse in the Ancient Church. A Study in the History of the New Testament Canon'', n.d., Goes: Oosterbaan &amp; Le Cointre. [Major discussion of the controversy surrounding the acceptance/rejection of Revelation into the New Testament canon.]
*{{Rejea kitabu
|last1 = Stuckenbruck
|first1 = Loren T.
|chapter = Revelation
|editor1-last = Dunn
|editor1-first = James D. G. 
|editor2-last = Rogerson
|editor2-first = John William
|title = Eerdmans Commentary on the Bible
|publisher = Eerdmans
|year = 2003
|url = https://books.google.com/books?id=2Vo-11umIZQC&amp;pg=PA1535&amp;dq=%22There+is+little+ground,+therefore,+for+supposing+that+Revelation+is+a+pseudonymous+work%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=fJ8KVPzBDpDp8AWpqoKgBQ&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22There%20is%20little%20ground%2C%20therefore%2C%20for%20supposing%20that%20Revelation%20is%20a%20pseudonymous%20work%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
*{{Rejea kitabu
|last = Stephens
|first = Mark B.
|title = Annihilation Or Renewal?: The Meaning and Function of New Creation in the Book of Revelation
|publisher = Mohr Siebeck
|year = 2011
|url = https://books.google.com/books?id=8VZLDaO4aHYC&amp;pg=PA144&amp;dq=%22traditional+portrait+of+social+setting+became+the+subject+of+sustained+criticism+and+revision%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=3LoRVNCRCtaD8gWryIKwBA&amp;ved=0CCIQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22traditional%20portrait%20of%20social%20setting%20became%20the%20subject%20of%20sustained%20criticism%20and%20revision%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
* Sweet, J. P. M., (1979, Updated 1990) ''Revelation'', London: SCM Press, and Philadelphia: Trinity Press International. ISBN 0-334-02311-4.
*{{Rejea kitabu
|last = Tenney
|first = Merrill C.
|title = Interpreting Revelation
|publisher = Eerdmans
|year = 1988
|url = https://books.google.com/books?id=xAfI_-YTLE8C&amp;pg=PA32&amp;dq=%22The+book+of+revelation+contains+a+large+number+of+repeated+phrases%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=8OgSVP3VBYzr8AXC9oGAAQ&amp;ved=0CB4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22The%20book%20of%20revelation%20contains%20a%20large%20number%20of%20repeated%20phrases%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
* Vitali, Francesco (2008) ''Piccolo Dizionario dell'Apocalisse'', TAU Editrice, Todi 
*{{Rejea kitabu
|last = Wall
|first = Robert W.
|title = Revelation
|publisher = Baker Books
|year = 2011
|url = http://books.google.com.kh/books?id=yDmP0I52XHYC&amp;pg=PT35&amp;dq=%22used+the+book%27s+imperial+imagery+for+self-promotion%22&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=OPgOVKWGD9HY8gW3nYLQCw&amp;ved=0CBwQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=%22used%20the%20book%27s%20imperial%20imagery%20for%20self-promotion%22&amp;f=false
|ref = harv
}}
* Wikenhauser A., ''Offenbarung des Johannes'', Regensburg 1947, 1959.
* Witherington III, Ben, (2003) ''Revelation'', The New Cambridge Bible Commentary, New York: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-00068-0.
* [[Theodor Zahn|Zahn Th.]], ''Die Offenbarung des Johannes'', t. 1–2, Leipzig 1924–1926.

==Viungo vya nje==
{{Commons category|Book of Revelation}}
{{Wikiversity|at=Biblical Studies (NT)|Revelation}}
{{wikiquote}}
{{Wikisource|Revelation (Bible)|Revelation}}
=== Tafsiri ya Kiswahili ===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Vya lugha nyingine===
* [http://www.earlychristianwritings.com/revelation.html Early Christian Writings:] Apocalypse of John: text, introduction, context
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/500324/Revelation-to-John &quot;Revelation to John.&quot;] ''Encyclopædia Britannica'' Online.
* [http://www.newadvent.org/cathen/01594b.htm Apocalypse, Book of] – Article from the ''Catholic Encyclopedia''
* [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/apocalypse/revelation/white.html Understanding the Book of Revelation] – Article by L. Michael White from PBS ''Frontline'' program &quot;Apocalypse!&quot;
*[http://www.wdl.org/en/item/4086 ''The Marvelous Address: The Revelation of the Beloved (Disciple)''] {{Wayback|url=http://www.wdl.org/en/item/4086 |date=20170508144631 }} is an 18th-century manuscript about the book of Revelation in Arabic
* [http://jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid=248&amp;letter=R ''Jewish Encyclopedia'']
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya|Ufunuo]]
[[Jamii:Mtume Yohane]]</text>
      <sha1>ejveqty3ok5f86iw3lj1gvcfqmrs86e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka kwa Tito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17122</id>
    <revision>
      <id>1607372</id>
      <parentid>1148464</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mlengwa */</comment>
      <origin>1607372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2038" sha1="szsn1xhzmjome497dyd5qb2ub6u76mh" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Barua kwa Tito''' ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Pamoja na [[barua]] [[mbili]] kwa [[Timotheo]] inaunda [[kundi]] la [[Nyaraka za Kichungaji]]. Mada za hizo zote ni mafundisho sahihi ya [[imani]] na [[uadilifu]] wa matendo yanayofuatana nayo.

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mwandishi ==
[[Mwandishi]] wake ni [[Mtume Paulo]] mwishoni mwa [[maisha]] yake. 

== Mlengwa ==
Mlengwa ni mmojawapo wa [[wanafunzi]] wake, ambao aliwashirikisha [[mamlaka]] yake wakawa [[waandamizi]] wake kama ma[[askofu]] wa kwanza. 

Awali [[Tito]] alikuwa [[Mpagani]] ([[Gal|Wagalatia]] 2:1-3, [[2 Kor|2 Wakorintho]] 8:23).

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua za Mtume Paulo kwa Timoteo, Tito na Filemoni, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-035-2

==Marejeo ya lugha nyingine==

== Viungo vya nje ==
===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]

===Ufafanuzi===
* [http://www.wlsessays.net/handle/123456789/3347 An Exegesis of Titus Chapter Two by David Moore] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/handle/123456789/3347 |date=20160821154656 }}
* [http://www.wlsessays.net/handle/123456789/3779 Chapter Three Exegesis by Snowden G. Sims] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/handle/123456789/3779 |date=20160821160036 }}
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya| ]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]</text>
      <sha1>szsn1xhzmjome497dyd5qb2ub6u76mh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa pili kwa Timotheo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17123</id>
    <revision>
      <id>1607370</id>
      <parentid>1149518</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Viungo vya nje */</comment>
      <origin>1607370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1966" sha1="fnw95cvea5fhg65ohrblc8joviicd97" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Barua ya pili kwa Timotheo''' ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]]. Ni moja ya kundi la [[Nyaraka za Kichungaji]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

[[Mwandishi]] ni [[Mtume Paulo]] akiwa kifungoni [[Roma]] kwa mara ya mwisho, [[muda]] mfupi kabla ya kukatwa [[kichwa]] wakati wa [[dhuluma]] ([[64]]-[[67]] [[B.K.]]) ya [[Kaisari]] [[Nero]] dhidi ya [[Wakristo]].

Maneno yake ya buriani yanaonyesha [[tumaini]] lake ambalo alikabili hicho [[kifodini]]. 

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua za Mtume Paulo kwa Timoteo, Tito na Filemoni, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-035-2

==Marejeo ya lugha nyingine==

== Viungo vya nje ==
{{wikisource|2 Timothy}}

===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa [[lugha]] ya [[Kiswahili]]

===Vingine===
* [http://www.wlsessays.net/files/Wendland2Timothy.pdf Second Timothy by E.H. Wendland] {{Wayback|url=http://www.wlsessays.net/files/Wendland2Timothy.pdf |date=20120121075754 }}
* [http://www.earlychristianwritings.com/2timothy.html EarlyChristianWritings.com discussion of 2 Timothy]
* [http://www.earlychristianwritings.com/1timothy.html EarlyChristianWritings.com further discussion of the Pastorals (on the 1 Timothy page)]
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya| ]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]</text>
      <sha1>fnw95cvea5fhg65ohrblc8joviicd97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Waraka wa kwanza kwa Timotheo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17124</id>
    <revision>
      <id>1607369</id>
      <parentid>1069629</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mazingira */</comment>
      <origin>1607369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1674" sha1="a84mker4vugd1fdfk4j38ydo5wvw1a0" xml:space="preserve">{{Agano Jipya}}
'''Barua ya kwanza kwa Timotheo''' ni kimojawapo kati ya [[vitabu]] 27 vya [[Agano Jipya]] katika [[Biblia ya Kikristo]].

Pamoja na [[2Tim|ile ya pili]] aliyomuandikia na [[Waraka kwa Tito|ile kwa Tito]] inaunda [[kundi]] la [[Nyaraka za Kichungaji]].

Kama vitabu vingine vyote vya [[Biblia]], hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa [[historia ya wokovu]] ili kukielewa kadiri ya [[maendeleo]] ya [[ufunuo]] wa [[Mungu]] kwa [[binadamu]].

== Mazingira ==
Barua hii iliandikwa na [[Mtume Paulo]] baada ya kifungo chake cha kwanza mjini [[Roma]] labda akiwa [[Makedonia]] ili kumpa [[mwanafunzi]] wake mpenzi [[Timotheo]] mashauri na maelekezo kwa [[kazi]] yake aliyomshirikisha.

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua za Mtume Paulo kwa Timoteo, Tito na Filemoni, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-035-2

==Marejeo ya lugha nyingine==

== Viungo vya nje ==
{{Commons category}}
{{wikiquote}}
{{Wikisource|1 Timothy}}

===Tafsiri ya Kiswahili===
* [http://www.intratext.com/IXT/SWA0013/_INDEX.HTM] Agano Jipya kwa lugha ya Kiswahili

===Vingine===
* [http://www.earlychristianwritings.com/1timothy.html First Timothy texts and resources]
{{mbegu-AganoJ}}
[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya| ]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]</text>
      <sha1>a84mker4vugd1fdfk4j38ydo5wvw1a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roho Mtakatifu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18078</id>
    <revision>
      <id>1607133</id>
      <parentid>1524569</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:40:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo mengine */</comment>
      <origin>1607133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35414" sha1="ig58ehfxhtmbjdcvfr8qdkxpa2ntvge" xml:space="preserve">[[File:Rom, Vatikan, Basilika St. Peter, Die Taube des Heiligen Geistes (Cathedra Petri, Bernini).jpg|thumb|Roho Mtakatifu akionekana kama [[njiwa]], katika [[Basilika la Mt. Petro]], [[Vatikano]]. Kazi ya [[Gian Lorenzo Bernini]].]]
'''Roho Mtakatifu''' katika [[mapokeo]] ya [[dini]] ya [[Israeli]], [[Ukristo]] na [[Uislamu]] ni [[roho]] ya [[Mungu]] pekee.

Kwa [[madhehebu]] karibu yote ya Kikristo, Roho Mtakatifu ni [[upendo]] wa Mungu, [[nafsi]] ya [[tatu]] ya [[Utatu Mtakatifu]], mwenye Umungu mmoja na [[Mungu Baba|Baba]] na [[Mungu Mwana|Mwana]]. “Pendo la Mungu limekwisha kumiminwa katika mioyo yetu na Roho Mtakatifu tuliyepewa sisi” ([[Rom]] 5:5). Ametumwa kwetu atufanyie [[kazi]] pasipo kuonekana. “Upepo huvuma upendako, na sauti yake waisikia, lakini hujui unakotoka wala unakokwenda; kadhalika na hali yake kila mtu aliyezaliwa kwa Roho” ([[Yoh]] 3:8). “Wote wanaoongozwa na Roho wa Mungu, hao ndio wana wa Mungu” (Rom 8:14).

Hata hivyo, tofauti katika [[teolojia]] ya madhehebu hayo kuhusu Roho Mtakatifu ni kubwa kuliko zile zilizopo kuhusu Nafsi [[mbili]] za kwanza ([[Mungu Baba]] na [[Mungu Mwana]])&lt;ref&gt;Pontifical Council for Promoting Christian Unity: The Greek and the Latin Traditions regarding the Procession of the Holy Spirit Archived 3 Septemba 2004 at the Wayback Machine. and same document on another site&lt;/ref&gt;.

Kwa jumla Roho Mtakatifu anasadikiwa kuvuviwa [[milele]] na Baba kwa njia ya Mwana awe [[mwalimu]] wa [[wanadamu]] kwa kuwafundisha, kuwakumbusha na kuwazuia kufanya mambo mabaya au [[dhambi]].

[[Kazi]] zote za Roho Mtakatifu zinahusiana na [[Yesu]] na kulenga hasa kuandaa [[watu]] wampokee, wamfuate na kumshuhudia katika [[umoja]] wa kundi lake, [[Kanisa]]. “Ajapo huyo Msaidizi, nitakayewapelekea kutoka kwa Baba, huyo Roho wa kweli atokaye kwa Baba, yeye atanishuhudia. Nanyi pia mnashuhudia” ([[Yoh]] 15:26-27).

== Jina ==
Kwa [[Kiebrania]] '''רוח''' (&quot;''ruah''&quot;) ni [[jina]] la kike linalomaanisha ''roho'', lakini pia ''upepo'', ''pumzi''. &quot;Roho Mtakatifu&quot; ni '''רוח הקודש''', ''&quot;ruah hakodesh&quot;''. 

Vilevile kwa [[Kigiriki]] neno ni ''&quot;πνευμα&quot;'' (&quot;Pneuma&quot;; kutokana na ''&quot;πνεω&quot;'', &quot;pneō&quot;, yaani &quot;kupumua/kupuliza/kuwa hai&quot;).

Kwa [[Wayahudi]] jina hilo linataja [[Nguvu]] za Mungu zinazoweza kujaza watu (kwa mfano ma[[nabii]]. 

Wazo hilo lilistawishwa na [[Waeseni]], halafu na [[Yohane Mbatizaji]] na hasa [[Yesu Kristo]].

== Mifano ==
Kwa kuwa Nafsi ya tatu ni [[fumbo]] gumu kueleweka kuliko mengine, [[Biblia]] inamfananisha na vitu mbalimbali: [[maji]], [[mpako]], [[moto]], [[wingu]], [[mwanga]], [[mhuri]], [[mkono]], [[kidole]], [[njiwa]].

== Katika [[Agano la Kale]] == 
Tangu [[ukurasa]] wa kwanza wa [[Biblia ya Kiebrania]] uwepo wa Roho wa Mungu unatajwa kuhusu [[uumbaji]] wa [[ulimwengu]], kwamba alitua juu ya [[maji]] ([[Mwa]] 1:2).

== Katika [[Agano Jipya]] ==
Humo Roho Mtakatifu anafunuliwa na [[Yesu]] kikamilifu.

Ni hasa [[Injili ya Yohane]] (7:37-39; 14:16-17; 14:26; 15:7,26) inayomtambulisha kama παρακλητος, (kwa Kigiriki, ''paracletos''), yaani Nafsi ambaye baada ya Yesu [[kupaa mbinguni]] anafariji/anatetea/anasimamia waamini badala yake. 

Lakini hata [[Injili Ndugu]], hasa [[Injili ya Luka]], zinaonyesha [[uhusiano]] wa Roho Mtakatifu na [[Kristo]] tangu [[mwanzo]] wa [[maisha]] yake, yaani kuanzia [[umwilisho]] (Mt 1:18; Lk 1:34-35), kwa kupitia [[ubatizo]] (Mt 3:13-17; Mk 1:9-11; Lk 3:21-22; Yoh 1:31-33), [[Miujiza ya Yesu|miujiza]] (Mt 12:15-21; Mt 12:28; Mk 3:22-30) hadi [[kifo]] cha [[Msalaba wa Yesu|msalabani]] (Mt 27:50; Mk 15:37; Lk 23:46; Yoh 19:30). 

Baada ya Yesu kumtoa kwa [[Bikira Maria]], [[Mtume Yohane]] na wengineo wakati wa kufa na baada ya yeye kuwavuvia [[Mitume wa Yesu|mitume]] wake [[jioni]] ya [[Jumapili]] ya [[ufufuko]] ([[Aprili]] [[30]] au [[33]]), Roho Mtakatifu alidhihirika kwa kishindo kwenye [[Pentekoste]] ya [[mwaka]] ule (Mdo 2:1-11), haohao na wengineo walipokuwa wakimngojea [[Sala|wakisali]] kwa [[umoja]]. 

Hapo [[Mtume Petro]] na wenzake walianza kutangaza habari njema kwa watu wa [[lugha]] mbalimbali waliokuwa [[Yerusalemu]] ama kama wakazi ama kwa ajili ya [[hija]].

==Roho Mtakatifu kama Paji lisiloumbwa==
[[Neema]] inayotia [[utakatifu]], ambayo ni [[zawadi]] iliyoumbwa, inapita tayari vipawa vyovyote vya kibinadamu (k.mf. [[ubunifu]], [[akili]] na [[utashi]]) hata kama ni vikubwa namna gani. Neema hiyo inapita pia [[umbile]] la [[malaika]] na [[karama]] za nje (k.mf. kutenda [[Muujiza|miujiza]]). Zaidi tena basi, Roho Mtakatifu kama paji lisiloumbwa linapita kiwango chochote cha [[upendo]] na cha [[utukufu]].

Kwanza ni paji lisiloumbwa kama [[tunda]] la mwisho na la [[milele]] la [[Uhai|uzima]] wa [[Mungu Baba]] na [[Mungu Mwana|Mwana]]. Baba, aliye mwema pasipo mipaka, kwa kumzaa milele [[Neno (Biblia)|Neno]] anamshirikisha [[Mungu|umungu]] wake wote, awe Mungu aliyetoka kwa Mungu, [[mwanga]] kwa mwanga. Baba, akiwa na Mwana, anatokwa na Upendo-nafsi aliye Roho Mtakatifu. Hivyo Nafsi ya tatu ya Mungu inatokana na upendano wa Baba na Mwana; ni paji lisiloumbwa ambalo hao wawili wanatoleana, paji pekee linalotokana na [[uvuvio]] wa milele ambao unamshirikisha Roho Mtakatifu umungu wote. Roho Mtakatifu anaitwa Paji-nafsi kwa sababu, ikiwa kila zawadi inatolewa bure kwa msingi wa upendo, kitu cha kwanza tunachokitoa zawadi ni upendo ambao tunamtakia fulani mema.

Hilo paji kuu, ambalo Nafsi [[mbili]] za kwanza zinatoleana milele, limetolewa kwetu pia katika [[historia]]. Kisha kutujalia [[ekaristi]] katika [[karamu ya mwisho]] na kutumwagia [[damu]] yake azizi [[Msalaba wa Yesu|msalabani]]; kisha kutujalia neema kwa njia ya [[sakramenti]] zote, Bwana alipenda kutuvuvia Paji kuu akamilishe [[fadhili]] zake zote. [[Mwokozi]] [[stahili|alitustahilia]] matokeo yote ya [[uteule]] wetu: [[wito]] wa kuishi Kikristo, [[uongofu]] na [[utakaso]], kufa katika [[Rafiki|urafiki]] na Mungu na utukufu wa waliokombolewa kwa damu yake; zaidi ya hayo akapenda kutujalia paji lisiloumbwa, yaani Roho Mtakatifu. Ndiye anayefariji katika [[huzuni]] za [[maisha]], katika mahangaiko yanayoweza yakafikia hali ya [[fadhaiko|mafadhaiko]]. Ndivyo alivyowafariji [[Mitume wa Yesu|mitume]] walipoondolewa uwepo wa Bwana kimwili na walipokabili ugumu mkubwa wa kuanza kazi yao. Walipompokea waliangazwa, waliimarishwa, walidumishwa katika neema na kugeuzwa; hivyo chini ya [[uongozi]] wake wakawa waaminifu hadi [[Mfiadini|kufia dini]]. [[Pentekoste]] inafanyika upya kwa kila Mkristo siku ya [[kipaimara]].

===Kazi ya paji lisiloumbwa ndani mwetu===
Tumepokea kweli paji kuu na tunaweza kulifurahia kwa njia ya upendo na ya kipaji cha [[hekima]], ambavyo unatokea [[ujuzi]] unaofanana na mang’amuzi kuhusu [[Uwemo wa Utatu Mtakatifu rohoni|uwemo ndani mwetu wa Nafsi za Kimungu]] zisizotenganika kamwe. Inafaa tusisitize matokeo makuu ambayo tunamsifu hasa Roho Mtakatifu, ingawa yanasababishwa na Baba na Mwana pia, kama tokeo lolote la uweza wa Kimungu ambao ni wa Nafsi tatu pamoja.

Kwanza paji lisiloumbwa linathibitisha, linadumisha na kukuza ndani mwetu zawadi iliyoumbwa ya neema inayotia utakatifu, “maji yaliyo hai… yakibubujikia uzima wa milele” ([[Injili ya Yohane|Yoh]] 4:10-14). Kinyume cha [[maji]] ya [[tangi|birika]] au [[mtaro]], maji hai hayatenganiki na [[chemchemi]] na kwa msukumo wake yanatiririkia daima [[bahari]]. Vivyo hivyo neema inayotia utakatifu haitenganiki na chemchemi ya Roho Mtakatifu: ndiye anayeidumisha ndani mwetu na kuisukuma ielekee bahari ya [[uzima wa milele]]. “Pendo la Mungu limekwisha kumiminwa katika mioyo yetu na Roho Mtakatifu tuliyepewa sisi” ([[Waraka kwa Waroma|Rom]] 5:5).

Kwa hiyo pengine anampatia mtu aliyekamilika hakika fulani kuhusu hali yake ya kuwa na neema hiyo: “Roho mwenyewe hushuhudia pamoja na roho zetu, ya kuwa sisi tu watoto wa Mungu” (Rom 8:16). Anatoa [[ushahidi]] huo kwa njia ya upendo wa kitoto ambao anausababisha ndani mwetu na hivyo kutufanya tumsikie kama uhai wa [[maisha]] yetu. Hata hivyo hakika hiyo ya [[muda]] si ya wazi, kwa kuwa hatuwezi kutofautisha kikamilifu huo upendo wa kitoto unaotokana na Roho Mtakatifu na tendo la kibinadamu tu la kumpenda Mungu kwa namna isiyozaa [[Tunda|matunda]].

Mwanga wa Roho Mtakatifu haufikiwi bali unaonekana [[giza]] kwetu kwa jinsi ulivyo mkali; ila uvuvio wake unaimarisha imani yetu na kuifanya ipenye na kunogewa. “Sisi hatukuipokea roho ya dunia, bali Roho atokaye kwa Mungu, makusudi tupate kuyajua tuliyokirimiwa na Mungu” ([[Waraka wa kwanza kwa Wakorintho|1Kor]] 2:12). Kutokana na hayo Roho Mtakatifu anathibitisha pia hakika ya [[tumaini]] letu, ambayo si bado hakika ya kufikia wokovu, bali ni hakika ya kuuelekea ambayo inaongezeka kadiri tunavyokaribia mwisho wa [[safari]]. Hatimaye na hasa Roho Mtakatifu, akiwa ndiye Upendo-nafsi, anachochea katika waliokamilika upendo wa kumiminiwa kwa Mungu na kwa jirani ulio tofauti na [[pendo|mapendo]] mengine. Ni upendo tusioweza kuufikia kwa [[Neema za msaada|msaada wa neema za kawaida]]; unahitaji uvuvio maalumu, yaani neema inayotenda iliyo ya juu zaidi, ambapo Roho Mtakatifu anatokeza [[moyo|moyoni]] mwetu upendo huo ambao yeye ni kwa pamoja mwanzo na mwisho wake. Hatutaweza kamwe kumpenda Mungu kama anavyotupenda kwa upendo usioumbwa na wa milele; hata hivyo kati yake na sisi kuna [[Usawa|usawa]] fulani wa upendo Roho Mtakatifu anapotokeza ndani mwetu upendo wa kumiminiwa ambao anautakasa na kuuimarisha hadi kuingia [[Mbingu|mbinguni]].

Bwana alimuambia [[Katerina wa Siena]], “Ndani ya waliokamilika Roho Mtakatifu analia machozi ya moto” hasa akiona dhambi zinazopeleka watu kwenye maangamizi; mara nyingi machozi hayo ya Kiroho yanajaliwa madhambi makubwa yasamehewe. Ndiyo sababu anaitwa Baba wa maskini, hasa wa wale wanaopenda ufukara mtakatifu. “Roho Mtakatifu anamlisha mwadilifu, anamlevya kwa utamu, anamjaza utajiri usiopimika… hapo mtu anakubali huzuni zote, hakuna cha kumkatisha tamaa, hakuna cha kumtikisa: anapokea nguvu kubwa na kuanza kuonja uzima wa milele” (Katerina wa Siena). “Watakatifu wanahisi ndani mwao kama utupu usio na mipaka, ambao viumbe vyote haviwezi kuujaza na ambao unaweza kujazwa tu na hali ya kumfurahia Mungu. Walipotenganika naye wanasikitika na kuteseka kama kwa kifodini cha muda mrefu, ambacho wasingekivumilia pasipo faraja ambazo Roho Mtakatifu anawapatia mara kadhaa” (Alois Lallemant).

Yeye anawatia upendo kwa msalaba, yaani kwa Yesu msulubiwa, kwa mateso yake, kwa kuangamia kwake kitakatifu; anawapa hamu ya kuushiriki kadiri ya [[maongozi ya Mungu]], na katika hamu hiyo anawafanya waone [[amani]], nguvu na pengine hata [[furaha]]. Anawalinganisha na msulubiwa, akiokoa watu kwa njia yao na ya mateso yao. Anawaelewesha [[thamani]] ya miangaza yake ya Kimungu ambayo isipopingwa inafikishia utakatifu halisi. Hapo inazidi kueleweka jinsi matokeo ya kujiweka wakfu kwake yanavyoweza kuwa makubwa. Hatimaye anaweza akawapa waliokamilika zaidi hakika fulani ya uteule wao, kwa [[ufunuo]] wa pekee au neema inayolingana nao, akiwajalia mwonjo wa uzima wa milele ambao wanang’amua neema inayotia utakatifu kama [[mbegu]] ya utukufu.

== [[Vipaji vya Roho Mtakatifu]] ==
[[Mapokeo]] ya Kikristo, yakitumia [[Isa]] 11:2, yanaorodhesha ''vipaji saba'' vinavyoombwa hasa wakati wa [[kipaimara]]: [[hekima]], [[akili (kipaji)|akili]], [[shauri (kipaji)|shauri]], [[nguvu (kipaji)|nguvu]], [[elimu (kipaji)|elimu]], [[ibada (kipaji)|ibada]] na [[uchaji wa Mungu]].

Kwa vipaji hivyo Roho Mtakatifu anamuongoza kila mmoja katika [[safari]] ya kumfuata Kristo hadi kuchuma yale yanayoitwa na [[Mtume Paulo]] ''[[matunda ya Roho Mtakatifu]]'': &quot;[[upendo]], [[furaha]], [[amani]], [[uvumilivu]], [[utu wema]], [[fadhili]], [[uaminifu]], [[upole]], [[kiasi]]&quot; ([[Gal]] 5:22).

Tofauti na vipaji na matunda ni [[karama]] mbalimbali ambazo Roho Mtakatifu anazigawa anavyotaka kwa [[ujenzi]] wa [[Kanisa]]: karama yoyote si ya lazima kwa [[wokovu]] wa mtu, wala hailengi kwanza [[utakatifu]] wake, bali [[faida]] ya wengine, hasa kupitia [[umoja]] wa [[Kanisa]] ambao anausababisha kwa kutia upendo mioyoni mwa waamini na kwa njia ya [[sakramenti]], hasa [[ekaristi]], [[mkate]] wa [[uzima]].

Roho Mtakatifu, kupitia vipaji vyake hivyo, ndiye [[asili]] ya maisha yetu ya [[sala]] na ya utendaji. “Vipaji saba vinafungamana na upendo; kwa hiyo, sawa na maadili ya kumiminiwa, vinakua pamoja na [[upendo]], kama viungo vya [[mwili]] mmoja, au kama [[Kidole|vidole]] vitano vya [[mkono]] mmoja” ([[Thomas Aquinas Mtakatifu|Thoma wa Akwino]]) au kama [[bawa|mabawa]] yanayokua pamoja na [[Ndege (mnyama)|ndege]]. Lakini marudio ya [[dhambi nyepesi]] yanavifunga, hata tukaja kupima mambo kwa aina ya [[upofu]] iliyo kinyume cha [[sala ya kumiminiwa]].

[[Uvuvio]] wake maalumu, ambao vipaji vinatuandaa kuupokea, ni tofauti na [[Neema za msaada|neema ya msaada]] ya kawaida inayotusukuma kutekeleza [[maadili]]. [[Neema]] inayotusaidia kutenda, ambayo tunatenda toka ndani, ni tofauti na neema inayotenda, ambayo tunatenda kwa kukubali tu msukumo wa Roho Mtakatifu. Katika ile ya kwanza utendaji wetu unazidi, kumbe katika ile ya pili utendaji wake ndani mwetu ndio unaozidi.

Usikivu kwa Roho Mtakatifu unafanana na ule wa mtiifu kamili anayepokea mara kwa [[hiari]] na [[stahili]] agizo la [[kiongozi]] wake, bila kufikiria na kuamua kwanza afanye nini. Kiongozi anatenda kwa njia yake, ila mwenyewe ana stahili za [[utiifu]], unaozidisha [[nguvu]] zake, kwa kuwa akitii hadanganyiki wala hakataliwi neema anazohitaji atekeleze agizo.

Kwa uvuvio huo inatokea pia kwamba vipaji vinatumika pamoja na kazi ya maadili kufanyika: hapo ni kama [[upepo]] mzuri unaorahisisha kazi ngumu ya wapigakasia. Kwa mfano, uvuvio unaweza ukatukumbusha [[Injili]] wakati [[akili]] yetu inapofikiria la kufanya; kumbe pengine [[busara]] inajitambua haiwezi kutatua tatizo kubwa la [[dhamiri]], hivyo inatuongoza kumuomba Roho Mtakatifu ambaye uvuvio wake unatufanya tuone na kutenda yanayofaa. Basi, tunapaswa kuwa wasikivu zaidi na zaidi kwake.

===Mpangilio wa vipaji kuanzia chini===
Aina za uvuvio ni mbalimbali, tunavyoona katika orodha ya Isaya ambamo vipaji vimepangwa kuanzia juu, yaani kuanzia kile cha hekima kinachoongoza vingine vyote. Wimbo huo wa zamani uliojaa utamu unafanana na [[Nota nzima (muziki)|noti]] saba za [[muziki]] zilizopangwa vizuri.

1. Kipaji cha uchaji ni cha kwanza kudhihirisha athari ya Roho Mtakatifu kwa mtu aliyeongoka. Kinafidia upungufu wa [[Kiasi|adili la kiasi]] na kumsaidia apambane na mivuto ya [[anasa]] na ya [[moyo]]. Uchaji huo mtakatifu ni kinyume cha kuogopa watu, tena ni bora kuliko [[hofu]] ya kitumwa inayomsaidia mkosefu atubu kwa kuogopa [[adhabu]] za Mungu. Kipaji cha uchaji kinaogopa [[dhambi]] kuliko adhabu zake. Pengine mtu anauhisi kwa nguvu isiyoweza kusababishwa na [[tafakuri]] wala somo lolote, isipokuwa na Roho Mtakatifu ndani mwake. [[Mbingu|Mbinguni]] [[Mtakatifu|watakatifu]] hawaogopi tena kumchukiza Mungu, ila wanatetemeka pamoja na [[malaika]] wakiuheshimu ukuu wake; hata katika [[roho]] ya Yesu hisi hiyo ilikuwemo na bado imo. Uchaji huo, uliosababisha [[malipizi]] makubwa ya watakatifu, unahusiana na heri ya [[maskini]] ambao kwa kumcha Mungu wanabandukana na anasa na [[heshima]] za [[dunia]].

2. Kwa namna fulani uchaji una elekeo hasi maana unatufanya tukwepe dhambi; lakini mtu anahitaji kumuelekea zaidi Mungu kama [[Mtoto|mwana]]. Kipaji cha ibada ndicho kinachotutia upendo wa namna hiyo kwa Baba wa mbinguni, halafu kwa Yesu, [[bikira Maria]] na watakatifu wanaotulinda. Kipaji hicho kinafidia upungufu wa [[ibada|adili la ibada]] linalompatia Mungu heshima inayotakiwa. Hakuna [[juhudi]] ya Kiroho inayodumu pasipo kipaji hicho kinachotuzuia tusiishie [[Faraja|faraja]] za kihisi katika sala, bali tufaidike na [[huzuni]] na [[ukavu]] vinavyokusudiwa kutufanya wa Kiroho zaidi. “Mlipokea roho ya kufanywa wana, ambayo kwa hiyo twalia, ‘Aba!’ yaani, ‘Baba!’… Roho naye hutusaidia udhaifu wetu, kwa maana hatujui kuomba jinsi itupasavyo; lakini Roho mwenyewe hutuombea kwa kuugua kusikoweza kutamkwa” ([[Waraka kwa Waroma|Rom]] 8:15,26). Kipaji hicho kinatuonjesha [[ladha]] ipitayo [[Umbile|maumbile]] hata katika tabu za ndani; kinajitokeza hasa katika [[Sala ya utulivu|sala ya utulivu]], ambamo [[utashi]] unatekwa na mvuto wa Mungu, ingawa mara nyingi akili inalazimika kupambana na mitawanyiko ya mawazo. Kwa [[Utamu|utamu]] wake kinatufanya tufanane na Kristo mpole na mnyenyekevu wa moyo, na kinaleta heri ya wapole watakaorithi nchi ya walio hai.

3. Lakini ili tuwe na ibada imara, ambayo inakwepa udanganyifu na kutawala [[ubunifu]] na miguso, tunahitaji kipaji cha juu zaidi, kile cha elimu. Hicho kinatuandaa kupokea mwanga bora kuliko ule wa elimudunia na wa [[teolojia]]. Ni kama hisi ipitayo maumbile ambayo tunapima vizuri mambo ya kibinadamu kadiri yanavyoashiria yale ya Kimungu au yanavyopingana nayo. Kwa kipaji hicho baadhi wanaona hasa vitu vinavyoonekana kama [[alama]] za visivyoonekana; baadhi wanaona hasa ubatili wa viumbe na wa yote yapitayo (k.mf. vyeo na sifa), pamoja na ubaya usio na mipaka wa [[Dhambi ya mauti|dhambi ya mauti]]. Kwa kuonyesha uovu huo kipaji cha elimu kinatufanya tusiogope tu dhambi, bali tutishwe nayo na kuihuzunikia sana. Kinatufahamisha pia jinsi malimwengu yasivyotokana na Mungu tu, bali na sababu zenye kasoro (katika hilo kinatofautiana na hekima). Kinaleta [[ujuzi]] halisi wa mema na mabaya, si kama [[Adamu]] na [[Eva]] waliodanganywa na [[Ibilisi]] wakapata [[elimu]] chungu ya kung’amua uasi wao na matokeo yake. Tukimfuata Roho Mtakatifu tunakuja kufanana na Mungu anayejua maovu ili kuyachukia na maadili ili kuyatimiza. Mara nyingi elimudunia inavimbisha; kinyume chake kipaji cha elimu kinaimarisha [[tumaini]] kwa kutuonyesha udhaifu wa msaada wowote wa kibinadamu na ubatili wa malimwengu, na kwa kutuhimiza tutamani kwenda mbinguni kwa kumtegemea Mungu tu. Kinahusiana na heri ya machozi ya majuto na kutupa msimamo mzuri kati ya kutegemea mema bure na kutazamia mabaya tu hata kukata tamaa. Elimu hiyo ya thamani ilikuwa nao wote waliofanya [[utume]] mkubwa, k.mf. [[Dominiko wa Guzman|Dominiko Guzman]] aliyelia mara nyingi akiona hali ya watu aliowahubiria.

4. Juu kuliko elimu kipo kipaji cha nguvu, kwa kuwa haitoshi tupambanue mema na mabaya, bali ni lazima tuepe ya kwanza na kutimiza ya pili kwa udumifu. Tunapaswa kupiga [[vita]] vikali dhidi ya mwili, [[ulimwengu]] na shetani, maadui hatari kwa uovu, ujanja na uwezo. Tukiogopa vicheko vya watu na maneno yao tutatekwa na yule anayejitahidi kutupoteza kadiri tulivyo na wito bora. “Mzidi kuwa hodari katika Bwana na katika uweza wa nguvu zake. Vaeni silaha zote za Mungu, mpate kuweza kuzipinga hila za shetani. Kwa maana kushindana kwetu sisi si juu ya damu na nyama, bali ni juu ya falme na mamlaka, juu ya wakuu wa giza hili, juu ya majeshi ya pepo wabaya katika ulimwengu wa roho. Kwa sababu hiyo twaeni silaha zote za Mungu, mpate kuweza kushindana siku ya uovu, na mkiisha kuyatimiza yote, kusimama” ([[Waraka kwa Waefeso|Ef]] 6:10-13). Kipaji cha nguvu kinainua moyo wetu katika hatari na kusaidia [[subira]] yetu katika majaribu marefu. Kiliwategemeza [[Mfiadini|wafiadini]] kikiwatia udumifu usioshindika hata watoto na [[bikira|mabikira]]. Kinahusiana na heri ya wenye njaa na kiu ya [[haki]] wanaodumisha [[ari]] takatifu kati ya vipingamizi vingi.

5. Lakini katika nafasi ngumu, yanapotimizwa matendo bora ya kipaji cha nguvu, tunapaswa kukwepa ushupavu wa kilokole: kwa ajili hiyo tunahitaji kipaji cha juu zaidi, kile cha shauri. Hicho kinafidia upungufu wa busara, k.mf. inaposita ikijiuliza, Ni afadhali niendelee kuvumilia au nionyeshe msimamo? Katika shida za namna hiyo tumkimbilie Roho Mtakatifu anayeishi mwetu. Kipaji hicho hakitukatazi tusiombe [[Shauri|shauri]] la viongozi wa nje na [[uongozi wa kiroho|wa roho]], bali kinatukinga dhidi ya kufuata [[silika]] bila kufikiri na dhidi ya utovu wa moyo; kinatujulisha pia yale ambayo viongozi hawawezi kutuambia, hasa namna ya kulinganisha maadili yanayoonekana kupingana. Pengine Roho Mtakatifu anatuonya tusiseme neno fulani; tukienda kinyume, mara nyingi litasababisha vurugu, [[hasira]], upotevu wa muda mwingi, mambo yaliyokuwa rahisi kuyaepa. Madogomadogo ndiyo yanayokwamisha katika njia ya [[Ukamilifu wa Kikristo|ukamilifu]]: k.mf. zoea fulani linalozuia ukusanyaji wa mawazo, [[unyenyekevu]] au heshima kwa wengine. Vipingamizi hivyo vinaondolewa na uvuvio wa kipaji cha shauri, kinachohusiana na heri ya wenye huruma, kwa kuwa hao ni washauri hodari wanaoacha kujijali ili wainue wenye huzuni na wakosefu.

6. Ni lazima tupande juu zaidi ili kipaji kingine kifidie upungufu wa [[imani]]. Ni kwamba adili hilo linafikia mafumbo ya Kimungu kwa njia ya matamko ya kinadharia tu, tena mengi; tungependa yajumlishwe na moja ambalo lituambie vizuri Mungu ni nani. Basi, kipaji cha akili kinatusaidia mwanga wa ndani unaotuwezesha kupenya [[fumbo|mafumbo]] ya [[wokovu]] na kuhisi ukuu wake. Pasipo mwanga huo mara nyingi tunasikia mahubiri na kusoma [[Kitabu|vitabu]] vya [[dini]] tusielewe maana yake ya dhati. Maneno hayo tunayatunza kwa heshima katika [[kumbukumbu]], lakini [[ukweli]] wake hautugusi, hauna mwanga zaidi, ni kama [[nyota]] ya mbali [[anga|angani]]. Hapo maneno ya ulimwengu yanatushawishi kwa urahisi kwa kuwa hatulishwi vya kutosha na kweli hizo za Kimungu. Kinyume chake, mtu sahili aliyemsujudia Mungu ataelewa mafumbo yake, si kwa ajili ya kuyafafanua, bali kwa kuyaishi. Roho Mtakatifu ndiye anayemjalia ujuzi huo wenye kupenya na kuishi kweli za imani unaomwezesha kuchungulia [[uzuri]] mkubwa ajabu wa maneno ya Yesu. Ndiye anayemjalia kuelewa kwa ndani [[wito]] wake akimkinga na udanganyifu wowote. Kipaji hicho hakipatikani kwa kiasi kikubwa pasipo [[usafi wa moyo|usafi mkubwa wa moyo]] na wa nia. Kinahusiana na heri ya wenye moyo safi, ambao kwanzia hapa duniani wanamuona Mungu kwa namna fulani katika [[Biblia ya Kikristo|Maandiko matakatifu]], ambayo pengine yanakuja kung’aa kama kwa kupigiwa [[Mstari|mstari]] wa mwanga.

7. Hatimaye, kipaji cha hekima ndicho cha juu kuliko vyote, kama vile upendo, unaohusiana nacho, ulivyo adili bora kuliko yote. Hicho kinaelekeza kupima mambo kuhusiana na Mungu, aliye asili na lengo kuu la yote, si tu teolojia inavyofanya, bali kwa uelekevu kwa mambo ya Mungu unaotokana na upendo. Kwa uvuvio wake Roho Mtakatifu anatumia uelekevu huo ili atuonyeshe uzuri, utakatifu na utimilifu mwangavu wa mafumbo ya wokovu, yanayoitikia matamanio yetu ya dhati na ya juu zaidi. Kumbe ni utovu wa hekima: kukwazwa na [[msalaba]] unaoendelea kuwepo katika maisha ya [[Kanisa]]; kutothamini vya kutosha sala, [[sakramenti]] na majaribu yanayovumiliwa kwa upendo; kujali mno elimudunia; kuchanganya upendo na urahisi wa kuruhusu maovu, au imani na msimamo mkali. Kipaji cha hekima, asili ya sala ya kumiminiwa inayoongoza utendaji, kinaonjesha wema wa Mungu na kuudhihirisha katika matukio yoyote, hata yaliyo machungu zaidi. Kinaonyesha uhusiano wa sababu na malengo, pamoja na mpangilio wa tunu, kwa kukumbusha kwamba si yote yanayong’aa ni [[dhahabu]]: kinyume chake, maajabu kadhaa ya neema yamefichika katika sura duni, kama ile ya [[Benedikto Yosefu Labre]]. Kinafanya watakatifu watazame kwa upendo [[maongozi ya Mungu]] wasifadhaishwe na [[giza]] lililomo, wakitambua amefichama humo. Kama vile nyuki anavyojua afyonze wapi katika maua, kipaji cha hekima kinaona wema wa Mungu katika mambo yote. Kinakumbusha kuwa “tata elfu haziundi shaka moja” ([[John Henry Newman|Yohane H. Newman]]) kabla hazijatikisa [[msingi]] wenyewe wa hakika. Hivyo magumu elfu katika [[ufafanuzi]] wa [[Biblia]] hayasababishi shaka yoyote kuhusu asili ya Kimungu ya Ukristo. Basi, hekima inatia [[amani]] kubwa, yaani utulivu wa utaratibu wa mambo yaliyotazamwa upande wa Mungu. Ndiyo sababu inahusiana na heri ya wapatanishi ambao wanatunza amani hata wengine wanapofadhaika, na ambao wanaweza kuwatia amani waliovunjika moyo. Ni dalili mojawapo ya kuungana na Mungu.

Wengi, ambao waliishi katika neema inayotia utakatifu na walipokea [[ekaristi]] miaka mingi, hawaonyeshi vipaji vya Roho Mtakatifu katika mwenendo wao, bali wana uchu wa sifa, wanachukizwa na neno dogo na kuishi kibinadamu mno. Sababu ya ulegevu wao ni kwamba dhambi nyepesi, wanazozitenda mara nyingi pasipo kujali makosa hayo na maelekeo yanayotokana nayo, zinawavuta chini na kuvifunga vipaji vyao kama mabawa yaliyokunjwa. Hawako macho wapokee miangaza ya Roho Mtakatifu, hivyo inawapita tu na kuwaacha gizani. Wanaambiwa, “Ingekuwa heri leo msikie sauti yake: ‘Msifanye migumu mioyo yenu’” ([[Kitabu cha Zaburi|Zab]] 95:7-8).

==Namna ya kusikia sauti ya Roho Mtakatifu==
Ili tuisikie [[sauti]] hiyo ni lazima tukusanye mawazo, tujibandue na ulimwengu na [[umimi]], tutunze moyo na tufishe matakwa na maoni yetu. Roho yetu isipokuwa na [[kimya]] ndani mwake, au ikivurugwa na [[pendo|mapendo]] ya kibinadamu mno, haiwezi kupokea miangaza ya huyo [[mlezi]] wa ndani. Ndiyo sababu [[Bwana]] anazifanyia kazi [[Hisia|hisi]] zetu, pengine kwa dhati, kama kwa kuzisulubisha, ili hatimaye zinyamaze na kutii kikamilifu utashi uliohuishwa na upendo. Ikiwa kwa kawaida tunajifikiria tu, tutajisikiliza au tutasikiliza sauti nyingine mbovu na ya hatari zaidi inayotaka kutupotosha. Ndiyo sababu Bwana ametualika tujifie kama chembe ya [[ngano]] ardhini.

Lakini, hata tukipata kimya ndani mwetu, sauti ya Roho Mtakatifu ni ya fumbo: “Upepo huvuma upendako, na sauti yake waisikia, lakini hujui unakotoka wala unakokwenda; kadhalika na hali yake kila mtu aliyezaliwa kwa Roho” (Yoh 3:8). Maneno hayo yanatutaka tuwe tayari kupokea mivuto ambayo inatoka kwa Bwana na ni kama [[mbegu]] ya mambo yajayo katika maongozi yake. Ni mivuto ya kujikatalia na kusali kwa ndani, yenye thamani kubwa kuliko tunavyodhani; k.mf. kuna wasomi wanaowahi kuvutiwa na [[sala ya moyo]], ambayo peke yake huenda ikawakinga na kiburi kwa kuwapatia roho ya kitoto inayohitajika ili kuingia katika [[ufalme wa Mungu]]. Inaanza kama elekeo lisilo wazi, lakini tukidumu kwa unyenyekevu katika matakwa yake, tutakuja kutambua inatoka kwa Mungu. Mara nyingi mivuto ya kwanza inatambulisha wito: mwanga wa alfajiri unaweza ukawa mkubwa na kuongoza [[hija]] yetu ya kwenda mbinguni.

Ili tujiandae kuwa wasikivu hivyo:

1° Tutii kwa uaminifu matakwa ya Mungu tuliyokwishayajua kwa njia ya [[amri]] na mashauri yanayolingana na wito wetu. Tukitumia vizuri tuliyokwishayajua, Mungu atatuzidishia ujuzi.

2° Turudie mara nyingi azimio la kufuata matakwa yote ya Mungu. Hivyo tutajivutia neema mpya. Tukariri maneno ya Yesu, “Chakula changu ndicho hiki: niyatende mapenzi yake aliyenipeleka, nikaimalize kazi yake” (Yoh 4:34).

3° Tuombe mfululizo mwanga na nguvu ya Roho Mtakatifu ili kutimiza matakwa ya Baba. Tena inafaa kujiweka wakfu kwa Roho Mtakatifu, ili tujitie [[mkono|mikononi]] mwake kwa imani. Hasa katika nafasi ngumu na kazi mpya muhimu, tumuombe atuangaze, tukiwa na nia nyofu ya kutimiza matakwa ya Mungu tu. Halafu, tusipojaliwa miangaza mipya, tuendelee kutenda tunavyoona vema.

Hatimaye tuangalie kwa makini misukumo mbalimbali ya roho yetu ili kuchambua iliyo ya Mungu na isiyo yake. Katika roho inayotii neema, kwa kawaida ile ya Mungu ni mitulivu, kumbe ile ya shetani ni ya nguvu na kusababisha vurugu na fadhaiko.

===Usikivu kwa Roho Mtakatifu, utiifu na busara===
Baadhi ya Wakristo wanataka kufuata mwanga wa binafsi kuliko Kanisa pia; kumbe usikivu kwa Roho Mtakatifu haukubali chochote kinyume cha [[mamlaka]] ya Kanisa, bali unalenga kutimiza imani na maadili mengine. Vivyo hivyo uvuvio wa Roho Mtakatifu haufuti utiifu kwa viongozi, bali unasaidia kuutekeleza, tena unatakiwa kueleweka daima kwa sharti la kwamba utiifu usiagize lingine. “Hofu pekee ni kwamba viongozi wanaweza wakafuata mno busara ya kibinadamu, na pasipo upambanuzi wakapinga miangaza ya Roho Mtakatifu kama udanganyifu na ndoto... Hata katika nafasi hiyo utiifu unatakiwa, ila Mungu atajua kurekebisha kwa wakati wake mawazo finyu ya hao wanaojiamini kipumbavu, akiwafundisha kwa uchungu wao kwamba hawatakiwi kulaumu neema zake bila kuzijua wala kuweza kuzitambua” ([[Alois Lallemant]]).

Tusidhani usikivu kwa Roho Mtakatifu hauhitaji maamuzi ya busara wala mashauri ya watu wenye mang’amuzi. Kinyume chake, mlezi wa ndani anatuambia tuangalie vizuri yale tunayoweza kuyaona wenyewe, na tuombe shauri la watu wenye mwanga, pamoja na kumkimbilia yeye. [[Mtakatifu Paulo|Mtume Paulo]] alitumwa kwa [[Anania wa Damasko|Anania]] aambiwe la kufanya. Basi, usikivu huo unapatana na utiifu, busara na unyenyekevu, tena unayakamilisha.

==Matunda ya usikivu kwa Roho Mtakatifu==
Ukamilifu wetu wote unategemea uaminifu huo. “Wengine wanafuata ibada nyingi nzuri na kutenda mengi maadilifu; tunaweza kusema wanajitosa katika utekelezaji wa nje wa maadili. Hayo yanafaa kwa wanaoanza; lakini ni ukamilifu mkubwa zaidi sana kufuata uvuvio wa ndani wa Roho Mtakatifu na kutenda kwa kufuata misukumo yake” (A. Lallemant). Tukijitakasa moyo na kuondoa yale yote yanayopingana na neema tunaweza kuufikia ukamilifu kwa [[nusu]] ya muda wake.

“Shabaha ambayo tuilenge kisha kujizoesha sana katika usafi wa moyo, ni kujiachilia tutawaliwe na kuongozwa na Roho Mtakatifu, hata mwenyewe tu awe anaongoza vipawa vyote vya nafsi yetu na hisi zetu zote, na kuratibu yote yanayotokea ndani mwetu na nje yetu, wakati sisi tunapojiachilia kabisa kwake kwa kujinyima Kiroho matakwa yetu yanayoturidhisha binafsi… Wachache wanajua kufikia neema zote walizopangiwa na Mungu, au kufidia baadaye hasara ya kuzipoteza. Walio wengi wanakosa moyo katika kujitawala na uaminifu katika kutumia vema zawadi za Mungu. Kisha kushika njia ya uadilifu, mwanzoni tunatembea gizani, lakini tukifuata neema kwa uaminifu na udumifu, kwa hakika tutafikia mwanga mkubwa kwa faida yetu na ya wengine… Pengine inatokea kwamba, kisha kupata toka kwa Mungu mwanga mzuri, mara tunajisikia kushambuliwa na ukinaifu, shaka, wasiwasi na ugumu kutoka ndani ya umbile letu lililoharibika na maono yetu yenye kupingana na uvuvio wa Mungu. Tukiupokea mwanga huo kwa utiifu kamili wa moyo, utatujaza ile amani na faraja ambayo Roho wa Mungu analeta naye daima na ambayo anawashirikisha wale wasiopinga… Ni ukweli wa imani kwamba hata uvuvio mdogo kabisa wa Mungu ni azizi na bora kuliko ulimwengu wote, kwa sababu unapita maumbile na kutokana na damu na mauti ya Mungu. Lo, upumbavu mkubwa kweli! Tunapuuzia miangaza ya Mungu kwa sababu ni ya Kiroho na ya juu mno kuliko hisi. Hatuijali, tunapendelea vipawa vya umbile, kazi za heshima, sifa za watu, starehe zetu ndogondogo na kujiridhisha binafsi. Lo, udanganyifu mkubwa mno ambao wengi wanaung’amua saa ya kufa tu! Kwa kufanya hivyo tunamnyang’anya kimatendo Roho Mtakatifu uongozi wa roho yetu; na ingawa moyo ni wa Mungu tu, tunaujaza viumbe, kwa hasara yake; hivyo badala ya kuupanua bila mwisho kwa uwemo wa Mungu, tunaubana upeo kwa kuuhusisha na mambo madogo yasiyo na maana. Ndicho kinachotuzuia tusifikie ukamilifu” (A. Lallemant).

Usikivu kwa Roho Mtakatifu unatuonyesha alivyo kweli Mfariji katika wasiwasi juu ya wokovu wetu na katika vishawishi na huzuni za maisha haya. Kwa kuwa hatuwezi kustahili kifo chema, tunahitaji uongozi, ulinzi na faraja ya Roho Mtakatifu “aliye arabuni ya urithi wetu” (Ef 1:14). Mpako wake rohoni unatuliza tabu, unaimarisha utashi dhaifu na pengine kuonjesha ladha halisi ya Kimungu katika msalaba. “Roho Mtakatifu anatufariji katika mateso ya hapa uhamishoni, tulipo mbali na Mungu, jambo linalosababisha waadilifu wawe na huzuni isiyosemekana; kwa kuwa ndani mwao wanahisi sana utupu usiopimika uliomo na usioweza kujazwa na kiumbe chochote, ila na furaha ya Mungu tu. Muda wote ambao wametengana naye wananyong’onyea na kuteseka kama kwa kifodini chenye mateso, hata wasingeweza kuvumilia pasipo faraja ambazo Roho Mtakatifu anawajalia mara kadhaa” (A. Lallemant). Tone moja tu la utamu ambao Roho Mtakatifu anaumimina rohoni linatosha kuilevya kitakatifu.

==Tazama pia==
* [[Upambanuzi wa roho]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Vyanzo==
* {{Rejea kitabu|last1=Martínez-Díez|first1=Gonzalo|last2=Rodriguez|first2=Felix|title=Colección canónica hispana|year=1992|volume=5|location=Madrid|publisher=Consejo Superior de Investigaciones Científicas|isbn=9788400072629|url=https://books.google.com/books?id=FbxENUiC5g8C}} 
* {{Rejea kitabu|last=Meyendorff|first=John|author-link=John Meyendorff|year=1989|title=Imperial unity and Christian divisions: The Church 450–680 A.D.|series=The Church in history|volume=2|location=Crestwood, NY|publisher=St. Vladimir's Seminary Press|isbn=9780881410563|url=https://books.google.com/books?id=6J_YAAAAMAAJ}}
* {{Rejea jarida|last=Wilhite|first=David E.|title=The Baptists &quot;And the Son&quot;: The Filioque Clause in Noncreedal Theology|journal=Journal of Ecumenical Studies|year=2009|volume=44|issue=2|pages=285–302|url=https://www.thefreelibrary.com/The+baptists+%22and+the+son%22%3a+the+Filioque+clause+in+noncreedal...-a0205746293}}
* {{Rejea kitabu|last=Phillips|first=Andrew|title=Orthodox Christianity and the English Tradition|year=1995|location=Frithgarth, UK|publisher=Anglo-Saxon Books|isbn=9781898281009|url=https://books.google.com/books?id=tcoRAQAAIAAJ}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* Roho Mtakatifu na Wokovu, Paulines Publications Africa - Nairobi 1998
* Benezet Bujo, Roho Mtakatifu Mjenzi wa Kanisa - Paulines Publications Africa - Nairobi 1999 - ISBN 9966-21-446-1

==Marejeo ya lugha nyingine==
* {{cite book|title=The Bible and Early Trinitarian Theology|editor1-last=Beeley|editor1-first=Christopher|editor2-last=Weedman|editor2-first=Mark|isbn=9780813229966|year=2018}}
* {{Rejea kitabu|last=Burgess|first=Stanley M.|author-link=Stanley M. Burgess|title=The Holy Spirit: Eastern Christian Traditions|year=1989|location=Peabody, Mass.|publisher=Hendrickson Publishers|isbn=9780913573815|url=https://books.google.com/books?id=Z8bYAAAAMAAJ}}
* {{Rejea kitabu|last=Kärkkäinen|first=Veli-Matti|author-link=Veli-Matti Kärkkäinen|title=Pneumatology: The Holy Spirit in Ecumenical, International, and Contextual Perspective|year=2002|location=Grand Rapids, MI|publisher=Baker Academic|isbn=9780801024481|url=https://books.google.com/books?id=XI6iB7Cry6AC}}
* {{Rejea kitabu|editor-last=Kärkkäinen|editor-first=Veli-Matti|editor-link=Veli-Matti Kärkkäinen|title=Holy Spirit and Salvation: The Sources of Christian Theology|year=2010|location=Louisville, KY|publisher=Westminster John Knox Press|isbn=9780664231361|url=https://books.google.com/books?id=buA7YKLWe6YC}}
* Charles Williams, ''The descent of the Dove: a short history of the Holy Spirit in the church'' (1950) Faber, London

== Viungo vya nje ==
* ''[[Catechism of the Catholic Church]]'': [https://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p1s2c3.htm CHAPTER THREE. I BELIEVE IN THE HOLY SPIRIT (nos. 683–686)]; [https://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p1s2c3a8.htm ARTICLE 8. &quot;I BELIEVE IN THE HOLY SPIRIT&quot; (nos. 687–747) Imani ya Kanisa Katoliki kwa Roho Mtakatifu]
*[https://sw.godfootsteps.org/does-the-trinity-exist-2.html Roho Mtakatifu kadiri ya Wakristo wasioamini Umungu wake]
*[http://www.jewishencyclopedia.com/articles/7833-holy-spirit Roho takatifu katika Kamusi elezo ya Kiyahudi]

[[Jamii:Dini]]
[[Jamii:Uyahudi]]
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Mungu]]
[[Jamii:Utatu Mtakatifu]]</text>
      <sha1>ig58ehfxhtmbjdcvfr8qdkxpa2ntvge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mtawa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23477</id>
    <revision>
      <id>1607396</id>
      <parentid>1284149</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9569" sha1="2u9zjbtgcmpg283dvr5altufsjxhsg8" xml:space="preserve">{{multiple image|caption_align=center|header_align=center|perrow=3
| header = Watawa
| width  = 140
| image1 = On The Streets of Vilnius (5984257911).jpg
| image2 = Taiwanese Buddhist Nun Black Robes.jpeg
| image3 = Louise Marie Thérèse (The Black Nun of Moret).jpg 
| image4 = Pakistani Nun - Convent School Rawalpindi.jpg
| image5 = Nuns clamming - Toni Frissell LC-F9-04-5709-012-17.jpg
| footer = Watawa wa kike wa dini mbalimbali katika sehemu tofauti za [[dunia]].
}}
'''Mtawa''' ni [[mtu]] anayejitenga na [[ulimwengu]] ili kuishi [[maisha]] [[Maadili|maadilifu]].

Katika [[dini]] mbalimbali, mfano mmojawapo wa [[utawa]] ni ule wa [[wamonaki]]. Lakini katika [[Ukristo]], hasa [[Ukristo wa Magharibi|wa Magharibi]] [[historia ya Utawa]] ilitokeza aina nyingine mbalimbali.

==Watawa wa Kanisa Katoliki==
Katika [[Kanisa Katoliki]], mtawa ni [[mwamini]] yeyote aliyejiweka [[wakfu]] kwa [[Mungu]] hasa kwa kushika [[useja mtakatifu]], lakini kwa kawaida pia [[ufukara]] na [[utiifu]]. 

Mara nyingi watawa wanaunda ma[[shirika]] yenye [[karama]] moja inayofafanuliwa na kuratibiwa katika [[kanuni]] na [[katiba]] maalumu.

Mtawa anaweza kuwa [[mwanamume]] au [[mwanamke]], mwenye [[daraja takatifu]] au la.

Wakristo wote wanavyopaswa kulenga [[Ukamilifu wa Kikristo|ukamilifu]] kutokana na [[amri]] kuu ya [[upendo]], lakini mtawa ana [[wajibu]] wa pekee wa kufanya hivyo kwa kuwa [[adili]] la [[ibada]] linahitaji kuhuishwa na upendo kwa Mungu ulio safi na wa nguvu zaidi na zaidi.

Msingi wa wajibu huo ni [[nadhiri za kitawa]], ambazo [[neema]] zake si za [[muda]], bali za kudumu mtu akizidi kuwa mwaminifu. “Wengine wako katika hali ya ukamilifu, si kwa sababu ya kufanya tendo la upendo kamili, bali kwa kujifunga moja kwa moja, kwa fahari fulani, washike kile kinachoelekeza kwenye ukamilifu… Kwa kuwa watawa wanajifunga kwa nadhiri kujinyima malimwengu ambayo wangeruhusiwa kuyatumia kwa hiari; wanafanya hivyo ili kushughulikia mambo ya Mungu kwa urahisi zaidi… Vilevile maaskofu wanajifunga kushika ukamilifu wanapokubali daraja ya uaskofu, kwa sababu mchungaji anapaswa kutoa uhai wake kwa ajili ya kondoo zake” ([[Thomas Aquinas Mtakatifu|Thoma wa Akwino]]).

Mtawa anatamka atalenga ukamilifu: “Si kwamba nimekwisha kufika, au nimekwisha kuwa mkamilifu; la! Bali nakaza mwendo ili nipate kulishika lile ambalo, kwa ajili yake, nimeshikwa na Kristo Yesu” ([[Waraka kwa Wafilipi|Fil]] 3:12). Hatendi kosa la [[unafiki]] kama hajawa mkamilifu, ila analifanya asipolenga ukamilifu kwa unyofu. Kwake wajibu huo wa pekee na ule wa kushika [[nadhiri]] zake na [[kanuni]] aliyoahidi ni mamoja. Lakini wajibu huo uzingatiwe daima kuhusiana na ule wa jumla unaotokana na amri kuu ya upendo; hapo utawa hautatazamwa upande wa [[sheria]] tu, bali utaonekana katika upana wa maana yake ya Kiroho.

Kwa mtazamo huo tu utaeleweka kweli neno zito la Thoma wa Akwino: “Kufanya tendo kwa nadhiri kunastahili kuliko kulifanya bila nadhiri”. Si kwamba tuzidishe nadhiri ili kustahili zaidi, bali mtawa atekeleze nadhiri zake vizuri zaidi na zaidi, akizidi kuchimba sababu tatu alizozitoa mtakatifu huyo katika [[ufafanuzi]] wake:
# Nadhiri ni tendo la adili la ibada, ambalo ni bora kuliko yale ya utiifu, ufukara na usafi wa moyo ambayo linamtolea Mungu yawe ibada.
# Kwa nadhiri ya daima mtu anamtolea Mungu si tendo mojamoja, bali uwezo wenyewe wa kutenda, na kwa hakika ni afadhali kutoa [[mti]] na [[Tunda|matunda]] yake kuliko kutoa matunda tu.
# Kwa nadhiri [[Utashi|utashi]] unaimarishwa katika kutenda mema, na kwa hakika kutenda kwa msimamo kunastahili zaidi, kama vile ni vibaya zaidi kutenda dhambi kwa utashi ulioshupalia [[Uovu|uovu]].

Mtu akiishi kwa roho hiyo ataelewa kwa namna hai fundisho la kwamba, kwa kujifunga kushika mashauri matatu, yaliyo [[kiini]] cha utawa, mtu anajitenga na yale yanayoweza yakazuia mapendo yake yasimuelekee Mungu tu, halafu asipofuta uamuzi huo anajitoa kwake kama [[sadaka ya kuteketezwa]]. Hivyo hali yake ni ya kujitenga na [[ulimwengu]] na ya kuwekwa wakfu kwa Mungu.

Hasa mambo matatu yanaweza kuzuia mapendo yake yasimuelekee Mungu: [[Tamaa za macho|tamaa za macho]] (yaani za vitu vinavyoonekana), [[tamaa za mwili]] na [[kiburi]] cha maisha (yaani kupenda awe huru tu). Mtawa anayakataa hayo matatu kwa nadhiri zake, akimtolea Mungu [[mali]] kwa ufukara, [[mwili]] na [[moyo]] kwa useja mtakatifu na matakwa yake kwa utiifu. Asipojitwalia tena chochote, bali akitekeleza vizuri, kwa upendo mkubwa zaidi na zaidi, maadili matatu yanayohusiana na nadhiri za kitawa, basi anamtolea kweli Mungu [[sadaka]] ile kamili inayostahili kuitwa ya kuteketezwa. Hapo maisha yake yanatolewa kila siku pamoja na sadaka ya [[misa]] kwa adili la ibada. Ni hivyo hasa kama mtawa anarudia mara nyingi [[ahadi]] zake kwa namna inayostahili kuliko alipozitoa kwa mara ya kwanza. [[Stahili]] zinakua ndani mwake pamoja na upendo na maadili mengine, hivyo hali yake ya kuwekwa wakfu kwa Mungu inazidi kuwa ya dhati na kamili.

Lengo la kujinyima pande tatu na kujitoa pande tatu ni kuungana na Mungu kila siku zaidi, kama utangulizi wa [[uzima wa milele]]. Mtawa anaitwa kuufikia muungano huo kwa kumuiga [[Yesu]] aliye “njia, na kweli, na uzima” ([[Injili ya Yohane|Yoh]] 14:6). Yeye, katika ubinadamu wake, alitenganika na roho ya ulimwengu akaunganika na Mungu vizuri iwezekanavyo. Mtawa anatamka hadharani nia ya kumfuata, lakini Yesu alitoka juu, kumbe mtawa ametoka duniani, palipotawaliwa na dhambi, hivyo anapaswa kujitenga zaidi na zaidi na mambo yote ya dunia, kadiri ya maneno haya: “Basi mkiwa mmefufuliwa pamoja na Kristo, yatafuteni yaliyo juu, Kristo aliko, ameketi mkono wa kuume wa Mungu. Yafikirini yaliyo juu, siyo yaliyo katika nchi. Kwa maana mlikufa, na uhai wenu umefichwa pamoja na Kristo katika Mungu. Kristo atakapofunuliwa, aliye uhai wetu, ndipo na ninyi mtafunuliwa pamoja naye katika utukufu” ([[Waraka kwa Wakolosai|Kol]] 3:1-4). Thoma wa Akwino alifafanua hivi, “Msionje malimwengu kwa kuwa mmefia ulimwengu; uhai wenu umefichwa pamoja na Kristo; mwenyewe amefichika kwetu, kwa kuwa yuko katika utukufu wa Mungu Baba yake, na hivyo uhai… tulionao kutoka kwake umefichika, kadiri ya maneno ya Maandiko matakatifu, ‘Jinsi zilivyo nyingi fadhili zako ulizowawekea wakuchao; ulizowatendea wakukimbiliao mbele ya wanadamu!’ ([[Kitabu cha Zaburi|Zab]] 31:19). ‘Yeye ashindaye nitampa baadhi ya ile mana iliyofichwa’ ([[Ufunuo wa Yohane|Ufu]] 2:17)”. Hiyo [[mana]] ya Kiroho, ambayo ile ya [[jangwa|jangwani]] ilikuwa mfano wake tu, ndiyo [[chakula]] cha roho: kujaliwa kuzama katika mafumbo ya imani. Hivyo utekelezaji wa maadili unaandaa kumiminiwa [[sala]]; kwa namna ya pekee “[[Ubikira|ubikira]] unalenga ustawi wa roho katika maisha ya kuzamia sala” (Thoma wa Akwino). Hivyo tena maisha ya kitawa yanalenga zaidi na zaidi utekelezaji kamili wa amri ya upendo na undani wa [[muungano na Mungu]].

Wajibu wa pekee alionao mtawa wa kulenga ukamilifu uzingatiwe daima kuhusiana na wajibu wa waamini wote unaotegemea amri kuu ya upendo. Amri hiyo inatawala mashauri ya Kiinjili, kwa kuwa hayo ni njia na vyombo tu kwa ajili ya kufikia ukamilifu wa upendo kwa [[kasi]] na hakika zaidi. Hivyo, maadili matatu ya kitawa yanatekelezwa kikamilifu kwa [[maadili ya Kimungu|maadili matatu ya Kimungu]]. Kati ya hayo yote kuna fungamano la dhati, hivi kwamba [[tumaini]] la [[Heri|heri]] ni kama [[uhai]] wa [[Ufukara|ufukara]] mtakatifu ambao unaachana na mali ya dunia na kutufanya tuzidi kumtumainia Mungu ili kupata ya [[milele]]; upendo ndio uhai wa [[useja]] unaojinyima [[pendo|mapendo]] ya chini ili kupata upendo wa juu kabisa: unapotekelezwa sawasawa unastawisha ndani mwetu upendo kwa [[Bwana]] na kwa watu; imani ndiyo uhai wa utiifu unaotekeleza maagizo ya wakubwa kana kwamba yamefunuliwa na Mungu: utekelezaji huo unakuza roho ya imani. Hivyo maisha ya kitawa yanafikisha kwenye [[sala ya kumiminiwa]] na muungano wa dhati na Mungu unaozidi kustawisha ule na jirani.

Adili la ibada linadhihirika kuwa la [[shujaa|kishujaa]] mtu anapotimiza [[wajibu]] alionao upande huo bila kujali upinzani mkali wa [[ndugu]] wa [[ukoo]] na wengineo. Linadhihirika vilevile katika utekelezaji wa nadhiri ya kutenda yaliyo bora, na katika uanzilishi wa familia ya kitawa kati ya matatizo makubwa ambayo kwa kawaida yanaendana nao.

Ufukara wa kishujaa unajinyima vyote, ukiridhika na riziki za lazima tu, ili kufanana na Bwana ambaye hakuwa na mahali pa kupumzikia. Asiyetamani chochote hakosi kitu, ni tajiri Kiroho na mwenye heri. Usafi wa moyo wa kishujaa unadhihirika hasa katika ubikira wa kudumu, mtu anapoishi mwilini maisha ya Kiroho tu hata akasahau vurugu zote za hisi kwa kuzoea kuzishinda. Hatimaye utiifu wa kishujaa unadhihirika katika kujikatalia kikamilifu matakwa ya binafsi, mtu asipofanya chochote bila ruhusa ya wakubwa, akiwatii wote bila kujali walivyo, hata wasipomuonyesha wema. Pengine anadaiwa kutii maagizo magumu, kama vile [[Abrahamu]] alivyodaiwa sadaka ya mwanae pekee. Hapo anahitaji imani kubwa ambayo imuonyeshe Mungu ndani ya wakili wake. Ni nafasi ya giza ambayo ikivukwa vizuri inaleta mwanga mkubwa, kwa kuwa Bwana anamlipa kwa ukarimu yule anayetii hivyo.

==Marejeo==
* MATUNGULU OTENE, S.J., Kuwa na Kristu mwenye usafi wa moyo, maskini na mtii- Paulines Publications Africa – Alba, 1988
* I. BAHATI, O.F.M.Cap., Maisha ya Wakfu – Tunda la Imani, Zawadi na Fumbo, FGD Tanzania Ltd., Dar es Salaam, 2013 – ISBN 998748302X
{{mbegu-dini}}
[[Jamii:Dini]]
[[Jamii:Ukristo]]
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
[[Jamii:Mashirika ya kitawa]]</text>
      <sha1>2u9zjbtgcmpg283dvr5altufsjxhsg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antoni wa Padua</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23542</id>
    <revision>
      <id>1607110</id>
      <parentid>1536888</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:15:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14883" sha1="rwvq8gphhrbh4zrybitu8q66uh31lem" xml:space="preserve">[[Picha:Simone Martini 048.jpg|thumb|right|200px|Mt. [[Fransisko wa Asizi]] na [[mfuasi]] wake Mt. Antoni wa Padua katika mchoro wa [[Simone Martini]].]]
[[Picha:Visione di Sant'Antonio da Padova.jpg|thumb|200px|''[[Njozi]] ya Mt. Antoni wa Padua'' ilivyochorwa na [[Gaetano Lapis]]]]
[[Picha:Prato 5 con Santo.JPG|thumb|right|300px|[[Basilika]] la Mt. Antoni wa Padua]]
'''Antoni wa Padua''' (kwa jina la kiraia Fernando Martim de Bulhões e Taveira Azevedo; [[Lisbon]], [[Ureno]], [[15 Agosti]] [[1195]] - [[Padova]], [[Italia]], [[13 Juni]] [[1231]]) alikuwa [[padri]] na [[mtawa]] wa shirika la [[Ndugu Wadogo]], maarufu hasa kwa mahubiri yake yaliyomstahilia [[heshima]] ya kutangazwa [[Mwalimu wa Kanisa]] &lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/56900&lt;/ref&gt;. Kwa [[vipawa]] vyake vya pekee upande wa [[akili]], [[elimu]], [[busara]], [[kiasi]], [[ari]] ya [[Utume|kitume]] na [[sala hasa]], alichangia sana [[maendeleo]] ya shirika lake. Ni mmojawapo kati ya [[watakatifu]] wanaoheshimiwa zaidi katika [[Kanisa Katoliki]], pia kwa sababu ya [[miujiza]] mingi inayosemekana kupatikana kwa kukimbilia maombezi yake.

[[Sikukuu]] yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 13 Juni&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt;.

Waamini wengi wanapenda [[picha]] zinazomuonyesha akiwa na ma[[ua]] meupe pe, yakimaanisha [[usafi wa moyo]] wake, na akimshika [[mtoto Yesu]] [[mkono|mikononi]], kadiri ya tukio la [[ajabu]] lililosimuliwa na vyanzo mbalimbali.

== Maisha ==
=== Kabla ya kujiunga na Wafransisko ===
Mtakatifu huyo aliishi katika kipindi cha mageuzi cha [[Karne za kati]]. Maisha yake yaliandikwa kwa mara ya kwanza (''Vita prima au Assidua'') na [[mtawa]] asiyejulikana mwaka [[1232]] kufuatana na taarifa za [[askofu]] wa Lisbon, [[Soeiro II Viegas]] ([[1210]] - [[1232]]).

Antoni alizaliwa na [[familia]] ya kisharifu karibu na [[kanisa kuu]] la Lisbon tarehe 15 Agosti 1195: huko alipata [[ubatizo]] kwa jina la Fernando halafu [[elimu]].

Akiwa na miaka 15 alijiunga na shirika la [[Agostino wa Hippo]] kwanza katika [[monasteri]] ya Lisbon, halafu (1212) akahamia [[Coimbra]] ili kutulia zaidi. Katika [[mji]] huo maarufu kwa elimu alijitosa kusoma [[Biblia]] na ma[[babu wa Kanisa]], akijipatia [[ujuzi]] alioushirikisha baadaye kwa kufundisha na kuhubiri.

Huko Coimbra lilitokea jambo lililobadili kabisa maisha yake. Akiwa [[padri]] tayari, alihamia kwa [[Ndugu Wadogo]] ([[1220]]) kisha kuona masalia ya [[wafiadini]] 5 wa kwanza wa shirika hilo jipya yakitokea [[Moroko]] walipouawa na [[Waislamu]]. Ndipo alipojibadilishia jina kuwa Antoni.

=== Jaribio la umisionari ===
Akitamani yeye pia kuwa [[mmisionari]] na kumfia [[Yesu]], mwaka huohuo alikwenda Moroko pamoja na mwenzake mmoja, lakini baada ya kuugua huko miezi kadhaa alikubali kurudi Ureno.

Hata hivyo baharini meli yao ilipatwa na dhoruba iliyowatupa katika kisiwa cha [[Sicilia]], ambapo walisikia kwamba mwezi [[Mei]] huko [[Assisi]] kutakuwa na [[mkutano mkuu]] wa shirika.

=== Miaka ya kwanza huko Italia ===
Hivyo mwaka [[1221]] alikwenda huko kushiriki huo mkutano maarufu ulioitwa “wa mikeka”, na ndipo alipokutana na [[mwanzilishi]], [[Fransisko wa Asizi]], pamoja na kujua zaidi hali ya shirika, mipango yake ya kitume na mabishano kuhusu kanuni iliyokuwa inatungwa.

Akiwa mnyenyekevu sana, ingawa mwenye [[hekima]] na [[elimu]] kubwa, mkutano ulipokwisha alikuwa hajachaguliwa na mkuu yeyote wa kanda, mpaka ndugu Grasyano alipompeleka [[Montepaolo]], karibu na [[Castrocaro]], walipokuwepo watawa wengine 6, ili awasomee [[Misa]]. Aliishi huko mwaka mmoja akifanya kazi duni, pamoja na kusali na kujinyima.
[[Picha:Brivio.Statue.San.Antonio.jpg|thumb|[[Sanamu]] ya Antoni wa Padua.]]
Katikati ya mwaka [[1222]], watawa hao walikwenda [[Forlì]] kushiriki [[upadrisho]]. [[Askofu]] alipohitaji mhubiri atoe mawaidha kwa mapadri wapya, hakupatikana. Basi, mkubwa wake akamuagiza Antoni, ambaye akaja hivyo kujulikana kwa ubora wa mahubiri.

Ndipo alipoanza kazi hiyo kwa kutembelea mahali mbalimbali pa Italia na [[Ufaransa]], akifundisha [[maadili]] kama ilivyokuwa desturi ya shirika, lakini pia kuponda [[uzushi]] na kurudisha katika Kanisa Katoliki wengi walioliasi.

Kutokana na elimu yake alisisitiza umuhimu wa kuandaa ndugu wengine kwa kazi hiyo, lakini hakukubali kufanya hivyo mpaka aliporuhusiwa na Fransisko kufundisha [[teolojia]] huko [[Bologna]] ([[1223]]). Katika [[barua]] fupi aliyomuandikia, mwanzilishi huyo alimuita kwa heshima “[[askofu]] wangu” na kumwekea [[sharti]] la kutozimisha [[roho ya sala]] kwa masomo.

Akiwa wa kwanza, au mmojawapo kati ya wale wa kwanza, kufanya kazi hiyo, aliweka misingi ya [[teolojia ya Kifransisko]], iliyofikia kilele chake katika mafundisho na maandishi ya [[Bonaventura wa Bagnoregio]] na [[Yohane Duns Scotus]].

=== Miaka miwili Ufaransa ===
Kutokana na uwezo wake katika kuhubiri, aliagizwa pia ([[1224]]) kwenda kuzuia uenezi wa [[uzushi]] wa [[Wakatari]] huko Ufaransa alipobaki miaka 2. Wakati huo alichaguliwa kuwa mhudumu wa jumuia kadhaa.

=== Mkuu wa shirika Italia Kaskazini ===
Baada ya kushiriki mkutano mkuu wa mwaka 1227, [[mtumishi mkuu]] mpya alimchagua Antoni kuwa [[mtumishi wa kanda]] ya Italia Kaskazini. Kwa miaka 3 iliyofuata, pamoja na kutembelea [[konventi]] za eneo hilo kubwa kama [[kiongozi]], aliendelea na kazi ya kuhubiri huko na huko, akiwa amejichagulia Padova kama makao yake.

Ndani ya shirika, baada ya kifo cha Fransisko, yalikuwa yamezuka mabishano makali kati ya walioshikilia [[wasia]] wa [[mwanzilishi]] na wale waliotaka shirika liweze kushindana na mashirika mengine. Yeye na Watumishi wengine kutoka kanda mbalimbali wakaona utatuzi unaweza kutokea kwa [[Papa]] tu.

Akipokea ombi lao, [[Papa Gregori IX]] ([[1227]]-[[1241]]) alitoa tamko rasmi la kwanza juu ya [[kanuni]] ([[1230]]), akitumia [[mamlaka]] yake ya Kipapa na hasa ujuzi wake wa nia ya Fransisko (akiwa ndiye aliyemsaidia kutunga kanuni alipokuwa bado [[kardinali]], jina lake Ugolino).

Kuhusu wasia alitamka si sheria inayowabana Wafransisko wasiweze kufafanua kanuni yao wala kufafanuliwa na Kanisa, wala kuomba wala kupewa hati na fadhili za Papa. Sababu ya msingi ni kuwa Kanisa liko juu kuliko kanuni.

Kwa kukabili suala hilo kwa mtazamo wa sheria, Gregori IX alikata hamu ya mwanzilishi ya kuiona kanuni kama kituo cha kuanzia safari tu, si cha mwisho. Kwa namna hiyo aliwaingiza zaidi Ndugu Wadogo ndani ya kawaida ya Kanisa.

Upande wa ufukara kwa jumla alitetea msimamo wa mwanzilishi (kwa jinsi alivyomheshimu hata akamtangaza mtakatifu karibu bila kufuata taratibu za kesi), ila aliulegeza kiasi, kwa lengo la kufanikisha zaidi utume wa Ndugu Wadogo na hivyo kurekebisha Kanisa lililokuwa na hali mbaya kiroho.

Kwa ajili hiyo Gregori IX aliwapa pia hati na ruhusa nyingi za pekee dhidi ya mamlaka ya Maaskofu na maparoko. Hivyo njia ikawa wazi kuligeuza shirika la wadogo wanaohubiri toba kwa unyenyekevu chini ya padri yeyote, liwe shirika imara lililo chini ya Maaskofu kwa machache tu.

Mageuzi hayo, yaliyosababisha kwa muda mrefu upinzani mwingi wa Maaskofu na mapadri wanajimbo, yalichangiwa pia na ustawishaji wa elimu ndani ya shirika uliozidi kuwalinganisha Ndugu Wadogo na watawa wengine na kuongeza idadi ya mapadri kati yao.

Katika hayo yote, inasadikika kuwa Antoni alichangia kiasi chake.

=== Mwisho wa maisha yake ===
Baada ya kusafiri sana, hatimaye Antoni alirudi Padova kumalizia maisha yake. Huko alihubiri kwa mara ya mwisho [[Kwaresima]] ya mwaka 1231 iliyo kilele cha kazi yake na iliyozingatia sana masuala ya [[jamii]], akafariki ameishiwa nguvu tarehe 13 Juni 1231, akiwa na umri wa miaka 36 tu.

== Heshima baada ya kifo ==
Alitangazwa [[mtakatifu]] na [[Papa Gregori IX]] mapema sana, tarehe 13 Mei 1232, na [[mwalimu wa Kanisa]] na [[Papa Pius XII]] mwaka [[1946]] kwa jina la ''Doctor Evangelicus'' (Mwalimu wa Kiinjili), kutokana na mafundisho yake kujaa roho na maneno ya [[Injili]] ya [[Yesu Kristo]].

==Mafundisho yake==
Antoni ametuachia mifululizo miwili ya hotuba juu ya masomo ya Biblia yalivyopangwa na [[liturujia]], mmoja kwa ajili ya [[Jumapili]], mwingine kwa ajili ya [[sikukuu za watakatifu]]. Humo anaelekeza kwa [[usahili]] na [[uzuri]] wa Kiinjili [[safari ya Kiroho]] ya kumfuata [[Yesu Kristo]]. Akitambua [[ubinadamu]] ulivyo, anahimiza mfululizo kupiga [[vita]] dhidi ya [[kiburi]], [[uroho]] na [[uchafu]] ili kutekeleza [[adili|maadili]] ya [[unyenyekevu]] na [[utiifu]], [[ukarimu]] na [[ufukara]], kiasi na usafi wa moyo.

[[Mada]] kuu ya mahubiri yake ni kwamba mtu wa [[sala]] tu anaweza kupiga hatua katika [[maisha ya Kiroho]]. Humo anafundisha juu ya sala kama uhusiano wa mapendo na [[Bwana]] unaohitaji hali ya [[kimya]], si cha nje tu, bali hasa cha [[moyo]]ni. Kwake inahitajika misimamo minne: kwanza, kuweka wazi moyo wetu kwa Mungu; pili, kutambua uwemo wake na kuongea naye kwa [[upendo]]; tatu, kumueleza [[shida]] zetu; nne, kumsifu na kumshukuru.

Katika mafundisho kama hayo inajitokeza tayari [[tabia]] maalumu mojawapo ya teolojia ya Kifransisko: kusisitiza upendo, ambao kutoka kwa Mungu unaenea rohoni upande wa [[utashi]] na unakuwa [[chemchemi]] ya ujuzi wa Kiroho unaopita ujuzi mwingine wowote. Kwa sababu ni kwa kupenda kwamba tunakuja kufahamu. “Upendo ndiyo roho ya [[imani]] na kuipa [[uhai]]; bila upendo, imani inakufa”.

Tabia nyingine ni kumpa Kristo nafasi yake kama [[kiini]] cha [[mpango]] wa Mungu na cha mambo yote. “Ukimhubiri Yesu, atalainisha mioyo migumu; ukimlilia atapunguza ukali wa vishawishi; ukimfikiria ataangaza uelewa wako; ukisoma habari zake atashibisha akili yako”.

Katika kuzingatia kwa [[mshangao]] unyenyekevu wa [[umwilisho]] na upendo wa [[mateso]] yake, Antoni kama Fransisko alitambua zaidi [[wajibu]] wa kumshukuru Mungu na kuheshimu kila [[mtu]].

“Kristo, aliye uhai wako, ametundikwa mbele yako, uweze kuutazama [[msalaba]] kama kwamba ni [[kioo]]. Humo utaweza kujua ma[[jeraha]] yako yalivyokuwa ya kukufisha, kiasi kwamba [[Damu]] ya [[Mwana wa Mungu]] ilikuwa [[dawa]] pekee ya kukuponya. Ukitazama kwa makini zaidi utaweza kutambua ukuu wa [[hadhi]] yako kama mtu na wa [[thamani]] yako… Hakuna mahali ambapo mtu ataweza kuelewa vizuri zaidi ubora wake kuliko kwa kujitazama katika kioo cha msalaba”.

Mbele ya [[ustawi]] wa miji na [[biashara]], uliofanya wengi wasijali mahitaji ya ma[[fukara]], alielekeza [[utajiri]] wa kweli, ule wa moyo wenye [[huruma]]: “Enyi matajiri, mwatendee kwa [[wema]]… [[maskini]], mwapokee [[nyumba]]ni mwenu: kesho wenyewe ndio watakawaowapokeeni katika [[maskani]] za [[milele]] palipo uzuri wa [[amani]], hakika ya [[usalama]] na utulivu tajiri wa [[shibe]] ya milele”.

==Maandishi yake==
* [http://www.santantonio.org/portale/sermones/indice.asp ''Mahubiri'' yote ya Mt. Antoni yaliyotunwa hadi leo kwa [[Kilatini]] na [[Kiitalia]]]
* [http://www.documentacatholicaomnia.eu/20_50_1195-1231-_Antonius_Patavinus,_Sanctus.html Maandishi yote ya Mt. Antoni] {{Wayback|url=http://www.santantonio.org/portale/sermones/indice.asp |date=20081216103820 }}

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* Antoni Mtu wa Ki-injili, Familia za Kifransisko, Roma, 1994
* Masomo ya Breviari - Sikukuu za Bwana, za Bikira Maria na za Watakatifu - Ndanda Mission Press 1978, uk 192-194
* Sala ya Kanisa ya Ki-fransisko - Benedictine Publications Ndanda - Peramiho, 1996, uk 152-169
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 203-204
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 466-468
* Maurice Soseleje, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 49

== Marejeo ya lugha nyingine==
* {{citation |title=St. Anthony, Doctor of the Church |publisher=Franciscan Institute Publications |year=1973 |isbn=9780819904584}}
* {{citation |title=Anthony of Padua, Sermones for the Easter Cycle |publisher=Franciscan Institute Publications |year=1994 |isbn=9781576590416}}
* {{citation |last=Attwater |first=Donald |last2=Attwater |first2=John |coauthors=Catherine Rachel and Cooper Headley |title=The Penguin Dictionary of Saints |edition=3rd |location=New York, New York |publisher=Penguin Books |year=1993 |ISBN=0-14-051312-4}}
* {{citation |first=José Manuel Azevedo |last=Silva |editor=Câmara Municipal |publisher=Câmara Municipal de Santo António dos Olivais |location=Santo António dos Olivias (Coimbra), Portugal |year=2011 |language=Portuguese |title=A criação da freguesia de Santo António dos Olivais: Visão Histórica e Perspectivas Actuais |url=http://www.jfsao.pt/documentos/Historia.da.Freguesia.pdf |accessdate=5 Septemba 2011 |archive-date=2011-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111220023113/http://www.jfsao.pt/documentos/Historia.da.Freguesia.pdf |dead-url=yes }}

==Viungo vya nje==
* [http://www.basilicadelsanto.org/ St. Anthony Basilica Official website] {{Wayback|url=http://www.basilicadelsanto.org/ |date=20160130225017 }} {{it icon}} {{en icon}} {{es icon}} {{de icon}} {{fr icon}}
* {{CathEncy|wstitle=St. Anthony of Padua|short=yes}}
* [http://www.cattoliciromani.com/forum/showthread.php/iconografia_s_antonio_padova-26880.html Representations of Anthony of Padua] {{Wayback|url=http://www.cattoliciromani.com/forum/showthread.php/iconografia_s_antonio_padova-26880.html |date=20130615151028 }}
* [http://www.aug.edu/augusta/iconography/anthonyPadua.html St. Anthony of Padua page] {{Wayback|url=http://www.aug.edu/augusta/iconography/anthonyPadua.html |date=20111116014744 }} in ''Christian Iconography''
{{Commons category|Saint Anthony of Padua}}
{{Walimu wa Kanisa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1195]]
[[Jamii:Waliofariki 1231]]
[[Jamii:Mapadri]]
[[Jamii:Wafransisko]]
[[Jamii:Watakatifu wa Ureno]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]
[[Jamii:Walimu wa Kanisa]]</text>
      <sha1>rwvq8gphhrbh4zrybitu8q66uh31lem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majilio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29003</id>
    <revision>
      <id>1607123</id>
      <parentid>1426331</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6132" sha1="nuq19dh1a5v12wrm995z60e17shogu0" xml:space="preserve">[[Picha:Mwaka wa kanisa.jpg|400px|thumb|Mwaka wa Kanisa kadiri ya [[kalenda ya liturujia]] ya [[Roma]] kama kielelezo cha kawaida kwa Wakristo wa magharibi.]]
{{Mwaka wa liturujia}}
'''Majilio''' (pia: '''Adventi''') ni kipindi cha [[liturujia]] ya [[madhehebu]] mbalimbali ya [[Ukristo]] (kama vile [[Kanisa Katoliki]], ya [[Waorthodoksi]], [[Waanglikana]] na [[Walutheri]]) kinatangulia [[sherehe]] ya [[Noeli]] na kuanza [[mwaka wa liturujia]]. Kinaweza kudumu kati ya siku 22 na 40.

Jina lake kwa [[Kilatini]] ni ''adventus'' maana yake ''ujio'' (wa [[Yesu Kristo]]), lakini jina la [[Kiswahili]] ni sahihi zaidi kwa sababu linadokeza kuwa ujio wa [[Yesu]] ni kwa ajili yetu na kuwa alikuja zamani, anakuja kila siku na atakuja kwa [[utukufu]] [[mwisho wa dunia]].

== Maana ya Majilio katika maisha ya binadamu ==
Sisi [[binadamu]] hatuwezi kuishi daima katika hali ileile bila ya matazamio. Hasa [[kijana]] anatarajia mambo mapya tena mema. Hivyo tunajitahidi kuyapata. Asiyetazamia chochote amevunjika moyo, hana hamu ya kuishi. Lakini matazamio ya kibinadamu yakimfikia mtu hayamridhishi moja kwa moja. Kristo tu anatimiza hamu zote kwa kumkomboa kutoka unyonge. Majilio yanatukumbusha kila [[mwaka]] matarajio ya kweli na hivyo yanaamsha [[hamu]] ya kuishi kwa [[bidii]] ya kiroho.

== Majilio katika liturujia ya Roma ==
Katika mwaka wa liturujia ya Kanisa la [[Roma]]&lt;ref&gt;kama unavyofuatwa [[Kenya]] na [[Tanzania]]; taz. Misale ya Waamini, toleo la mwaka 2021, uk. 11-12&lt;/ref&gt;, sherehe ya Noeli inaandaliwa na kipindi cha Majilio ambacho kina mambo mawili: kinakumbusha [[Mwana wa Mungu]] alivyotujilia mara ya kwanza, na papo hapo kinatuandaa kumpokea atakapotujilia tena [[siku ya mwisho]]. Kufuatana na hayo kina sehemu mbili: hadi tarehe [[16 Desemba]] kinahusu zaidi kurudi kwa Bwana; siku nane za mwisho kinatuelekeza moja kwa moja kuadhimisha kuzaliwa kwake.

Urefu wa Majilio unategemea siku inayoangukia Noeli, kwa kuwa ni lazima yawe na [[Jumapili]] nne. Hivyo basi yanaanza kwa [[Masifu ya Jioni]] ya kwanza ya Jumapili inayoangukia tarehe [[30 Novemba]] au tarehe ya jirani zaidi; yanakwisha kabla ya Masifu ya Jioni ya kwanza ya Noeli.

Kwa jumla ni kipindi cha [[toba]]: [[rangi]] yenyewe ni [[zambarau]]; haziruhusiwi sherehe za fahari; [[ala]] za [[muziki]] na maua vinaweza kutumika kwa kiasi tu. Masharti hayo yanalegezwa katika Jumapili ya tatu kwa sababu ya [[furaha]]ya kuona tunakaribia sherehe yenyewe.

Katika kipindi hicho tunaadhimisha [[tumaini]] la [[Israeli]] lililotimizwa Yesu alipokuja katika [[unyenyekevu]] wa [[umbile]] letu; pia tunangojea arudi kwa utukufu. Kama alivyotekeleza [[ahadi]] mara ya kwanza, atazitekeleza pia mara ya pili, ingawa kwake miaka elfu ni kama siku moja tu. Kati ya majilio hayo mawili, Bwana anatujilia mfululizo kifumbo katika [[sakramenti]] (hasa [[ekaristi]]) na katika maisha ya kila siku kwa njia ya matukio na watu (hasa [[maskini]]). Basi tunapaswa kuwa tayari daima kumpokea ili siku ya mwisho tukamlaki, naye atukaribishe kwenye [[uzima wa milele]]. Pia tunapaswa kumuomba aje kutukomboa, yeye aliye tumaini letu.

Katika safari ya Majilio watu watatu wanatuongoza tukutane na Yesu:
1.	[[Isaya]] nabii wa tumaini, mwenye kipaji cha kutokeza matazamio ya binadamu na kumhakikishia atatimiziwa na [[Mwokozi]].
2.	[[Yohane Mbatizaji]], mwenye kuhimiza toba kwa kuwa tunapaswa kupindua maisha yetu ili tukutane vema na Kristo.
3.	[[Bikira Maria|Maria]], bikira aliyekuwa tayari kumpokea [[Masiya]] kwa [[upendo]] na kushirikiana naye katika kutimiza mpango wa [[wokovu]].

Tukiwafuata hao watatu tunaweza kujipatia [[maadili]] yale yanayotuandaa kumpokea Mwokozi anapotujilia: ndiyo matunda maalumu tunayotarajiwa kuyachuma wakati wa Majilio:
1.	Kukesha katika [[imani]], [[sala]] na kutambua ishara za Bwana kutujilia katika nafasi yoyote ya maisha na mwishoni mwa nyakati.
2.	Kuongoka kwa kufuata njia nyofu.
3.	Kushuhudia furaha inayoletwa na Yesu kwa kuwa na [[upole]] na [[uvumilivu]] kwa wenzetu, kwa tumaini la kuwa bidii zetu zinawahisha [[ufalme wa Mungu]] wenye [[heri]] isiyo na mwisho.
4.	Kutunza unyenyekevu kwa kufuata mifano ya maskini wa Injili ambao ndio waliompokea [[Mkombozi]].

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* P. CHIWANGU KONGOCHA, Vipindi Vyenye Nguvu katika Liturujia, Toleo la pili, 2018 
* F. VAN VLIJMEN, Majilio – Kulitafakari Neno la Mungu, T.M.P. Book, Tabora, 1989
* MAURICE SOSELEJE, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 91

==Viungo vya nje==
{{Commons category|Advent}}
*[http://www.osv.com/advent How to Celebrate A Catholic Advent] {{Wayback|url=http://www.osv.com/advent |date=20070713054817 }}
*[http://ssje.org/monasticwisdom/?page_id=667 Advent Sermon Series] from the Society of Saint John the Evangelist, a monastic community in the Episcopal Church
*[http://www.cresourcei.org/cyadvent.html Christian Season of Advent] {{Wayback|url=http://www.cresourcei.org/cyadvent.html |date=20100202013406 }} at the Christian Resource Institute
*[http://www.newadvent.org/cathen/01165a.htm Catholic Encyclopedia: Advent]
*[http://www.americancatholic.org/Features/Advent/default.asp American Catholic: Advent to Epiphany] {{Wayback|url=http://www.americancatholic.org/Features/Advent/default.asp |date=20051102011207 }} Prayers, calendar and activities
*[http://www.liturgies.net/Advent/advent.htm Liturgical Resources for Advent]
*[http://www.lcms.org/Document.fdoc?src=lcm&amp;id=554 Advent FAQ at the Missouri Synod Lutheran web site] {{Wayback|url=http://www.lcms.org/Document.fdoc?src=lcm&amp;id=554 |date=20120510111136 }}
*[http://www.elca.org/Growing-In-Faith/Worship/Learning-Center/FAQs/Advent-Wreath.aspx Advent wreath FAQ] at the Evangelical Lutheran Church in America web site
*[http://www.followingthestar.org/ Advent Online Devotional site] {{Wayback|url=http://www.followingthestar.org/ |date=20091223040021 }}
*[http://www.textweek.com/advent.htm Online Resources for the Season of Advent] at The Text This Week
{{mbegu-Ukristo}}
[[Jamii:Liturujia]]
[[Jamii:Mwaka wa Kanisa]]</text>
      <sha1>nuq19dh1a5v12wrm995z60e17shogu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mwaka wa Kanisa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29005</id>
    <revision>
      <id>1607121</id>
      <parentid>1203354</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6832" sha1="j1zio6eb8nfg3sruen9rdzdnpbo5h52" xml:space="preserve">[[Picha:Mwaka wa kanisa.jpg|450px|thumb|Mwaka wa Kanisa kadiri ya [[kalenda ya liturujia]] ya [[Roma]] kama kielelezo cha kawaida kwa [[Ukristo wa magharibi|Wakristo wa magharibi]].]]
{{Mwaka wa liturujia}}
{{Ukristo}}
'''Mwaka wa Kanisa''' (pia: '''mwaka wa liturgia / [[liturujia]]''') ni mpangilio wa maadhimisho au [[kalenda]] inayoratibu [[majira]] na [[sikukuu]] za [[Ukristo]] katika [[muda]] wa [[mwaka]] mmoja.

Kalenda hii inataja nafasi ya vipindi vya pekee kama vile [[Majilio]] (Adventi), [[Krismasi|Krismasi au Noeli]], [[Kwaresima]] au [[Pasaka]], pamoja na nafasi ya sikukuu mbalimbali.

Sikukuu kadhaa kama [[Krismasi]] zinafuata [[tarehe]] za kudumu za [[kalenda ya jua]], lakini nyingine kama [[Pasaka]] tarehe zake zinazosogezwa katika kalenda ya kawaida, hasa kwa sababu zinafuata [[hesabu]] ya [[Jumapili]], si tarehe katika [[Mwezi (wakati)|mwezi]] fulani.

Mwendo wa vipindi vya liturujia unafanana na ule wa [[maisha]] ya [[binadamu]], ambayo yana maadhimisho ya pekee na majira ya kukua na kukomaa kwa [[utulivu]]. Vivyo hivyo mwaka wa Kanisa una sikukuu na [[siku za kawaida]], vipindi vya pekee na la.

Sehemu muhimu zaidi ya mwaka huo inategemea [[Pasaka]] na [[Krismasi]], sherehe kuu [[mbili]] zinazoendesha [[muda mtakatifu]] wote, ingawa zimo sikukuu nyingine pia.

==Mwaka wa Kanisa na madhehebu==
Si [[madhehebu]] yote ya [[Ukristo]] yanaangalia hesabu ya mwaka wa Kanisa kwa jumla, lakini karibu zote zinaadhimisha siku kubwa kama Krismasi, [[Ijumaa Kuu]] na Pasaka kufuatana na utaratibu uliopangwa na kueleweka.

Kimsingi kuna mahesabu mawili:
# [[mapokeo]] ya [[Ukristo wa magharibi]] kwa [[Kanisa Katoliki]] la [[mapokeo ya Kiroma|Kilatini]]&lt;ref&gt;kama yanavyofuatwa [[Kenya]] na [[Tanzania]]; taz. Misale ya Waamini, toleo la mwaka 2021, uk. 6-9&lt;/ref&gt; na [[Waprotestanti]] wengi, kama vile [[Anglikana]], [[Walutheri]], [[Wapresbiteri]], [[Wamoravian]];
# mapokeo ya [[Ukristo wa mashariki]] kwa makanisa ya [[Waorthodoksi]], [[Wakatoliki wa Mashariki]] na ya [[Waorthodoksi wa mashariki]]; [[makanisa ya kale ya mashariki]] pengine huwa na sikukuu na vipindi maalumu (kwa mfano [[Wakopti]] na Kanisa la [[Uhabeshi]] wanaozingatia hasa [[sherehe]] za [[Bikira Maria]]).

Tofauti mojawapo kati ya [[mapokeo]] ya [[magharibi]] na [[mashariki]] kimsingi ni matengenezo ya [[kalenda ya Juliasi]] kuwa [[kalenda ya Gregori]] kuanzia [[karne ya 16]]; Kanisa Katoliki na Waprotestanti wamepokea kalenda ya Papa Gregori lakini Waorthodoksi wanaendelea kutumia kalenda ya Juliasi iliyotangulia kuwepo.

==Muundo wa mwaka wa Kanisa==
Muundo wa kalenda hii ya mwaka wa Kanisa unasimama juu ya sikukuu kubwa mbili za Krismasi na Pasaka na vipindi vya siku vinavyofuatana nazo.

Hesabu hii inaanza na [[Jumapili]] ya kwanza ya [[Majilio]] (Adventi) katika mapokeo ya magharibi ambayo ni hesabu ya kawaida kwa Wakristo wengi wa [[Afrika ya Mashariki]]. Mwisho wa mwaka wa Kanisa ni [[Jumamosi]] kabla ya Majilio. Jumapili inayotangulia katika madhehebu mbalimbali inasheherekewa kama sikukuu ya kutazama [[milele]] au kurudi kwake [[Yesu Kristo]] kama [[mfalme]] na [[hakimu]].

Krismasi na kipindi chake vinategemea tarehe yake ya [[25 Desemba]] (magharibi) au [[6 Januari]] (mashariki). Jumapili ya [[nne]] (au ya [[sita]]) kabla ya Krismasi ni mwanzo cha kipindi cha kujitayarisha kwa sikukuu hiyo. Mwisho wa kipindi cha Krismasi ni moja ya Jumapili (au [[Jumatatu]]) baada ya [[Epifania]].

Kipindi cha Pasaka kinabadilika tarehe kila mwaka kwa sababu Pasaka yenyewe inategemea hesabu ya Jumapili pamoja na kutazama [[jua]] na [[Mwezi (gimba la angani)|mwezi]], yaani aina mbili tofauti za kalenda: ni Jumapili ya kwanza baada ya [[mwezi mpevu]] wa kwanza unaotokea baada ya [[sikusare]] ya [[21 Machi]]. Ijumaa Kuu ambayo inaadhimisha [[ukumbusho]] wa [[kifo]] cha [[Yesu]] ni [[Ijumaa]] kabla ya Pasaka.

Siku [[arubaini]] kabla ya Pasaka ni kipindi cha [[Kwaresima]] kwa ajili ya maandalizi ya kumbukumbu hiyo ya [[msalaba wa Yesu|kusulibiwa]] na [[Ufufuko wa Yesu|kufufuka]] kwake. Lakini hesabu ya siku 40 kwa kawaida inaacha Jumapili za kipindi hiki. Ndiyo sababu Kwaresima inaanza kwenye [[Jumatano]] kabla ya Jumapili ya sita kabla ya Pasaka, isipokuwa huko [[Milano]] na [[parokia]] zinazofuata [[mapokeo]] yake nchini [[Italia]] na [[Uswisi]].

Kipindi cha Pasaka kinakwisha kwenye Jumapili ya [[Pentekoste]]&lt;ref&gt;Makanisa mengine yanaendelea hesabu yake hadi [[Jumapili ya Utatu]] ambayo ni Jumapili baada ya Pentekoste&lt;/ref&gt;; Pentekoste (maana ya neno ni &quot;[[hamsini]]&quot;, kwa kuwa inatokea takriban siku 50 baada ya Jumapili ya Pasaka).

Vipindi vingine kati ya vipindi vya Krismasi na Pasaka ni majira bila [[tabia]] maalumu, lakini kuna sikukuu za kimadhehebu zinazoweza kutofautiana kati ya kanisa na kanisa.

==Maana ya mwaka wa Kanisa==
Ufuatano wa sikukuu unatunza kumbukumbu ya matukio muhimu katika [[maisha]] ya [[Yesu]] jinsi yanavyosimuliwa katika [[Biblia ya Kikristo]], na pengine hata ya matukio ya [[historia ya Kanisa]], hasa kwa Waorthodoksi.

Wakati [[dunia]] inapozunguka kandokando ya [[jua]] hadi kurudi ilipokuwa, jumuia ya wafuasi wa [[Yesu Kristo]] inazunguka kandokando yake ili kuzidi kumfahamu kwa [[imani]], kumuadhimisha kwa [[tumaini]] na kumfuata kwa [[upendo]].

==Tanbihi==
{{Marejeo}}

==Marejeo==
P. CHIWANGU KONGOCHA, Vipindi Vyenye Nguvu katika Liturujia, Toleo la pili, 2018 
T. Amigu, Zijue Barabara Sikukuu za Noeli na Pasaka, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2000, ISBN 9976-67-149-0
F. van Vlijmen, Majilio – Kulitafakari Neno la Mungu, T.M.P. Book, Tabora, 1989

== Viungo vya nje ==
{{Commons category}}
* The Roman Catholic Church's liturgical calendar, from [http://www.usccb.org/about/divine-worship/liturgical-calendar/ US Catholic Bishops] {{Wayback|url=http://www.usccb.org/about/divine-worship/liturgical-calendar/ |date=20160207053126 }}, or from [http://www.osv.com/osv4menav/catholicalmanac/thechurchcalendar/tabid/4875/default.aspx O.S.V. publishing] {{Wayback|url=http://www.osv.com/osv4menav/catholicalmanac/thechurchcalendar/tabid/4875/default.aspx |date=20131113222104 }}.
* [http://www.universalis.com/-500/calendar.htm#0 Universalis] — A liturgical calendar of the Catholic Church including the Liturgy of the Hours and the Mass readings.
* [http://www.goarch.org/en/chapel/calendar.asp Greek Orthodox Calendar] - Greek Orthodox Calendar &amp; Online Chapel
* [http://www.holytrinityorthodox.com/calendar/ Russian Orthodox Calendar] at Holy Trinity Russian Orthodox Church
* [http://www.lectionarycentral.com Lectionary Central] - For the study and use of the traditional Western Eucharistic lectionary (Anglican).
* [http://www.the-wolfeden.com/Calendar Liturgical Calendar] — Basic liturgical calendar for the entire year with liturgical colours.

{{mbegu-Ukristo}}

[[Jamii:Liturujia]]
[[Jamii:Kalenda]]</text>
      <sha1>j1zio6eb8nfg3sruen9rdzdnpbo5h52</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607122</id>
      <parentid>1607121</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:26:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="teznjabd7ssi0kl73oovzz7xxhf9xbr" xml:space="preserve">[[Picha:Mwaka wa kanisa.jpg|450px|thumb|Mwaka wa Kanisa kadiri ya [[kalenda ya liturujia]] ya [[Roma]] kama kielelezo cha kawaida kwa [[Ukristo wa magharibi|Wakristo wa magharibi]].]]
{{Mwaka wa liturujia}}
{{Ukristo}}
'''Mwaka wa Kanisa''' (pia: '''mwaka wa liturgia / [[liturujia]]''') ni mpangilio wa maadhimisho au [[kalenda]] inayoratibu [[majira]] na [[sikukuu]] za [[Ukristo]] katika [[muda]] wa [[mwaka]] mmoja.

Kalenda hii inataja nafasi ya vipindi vya pekee kama vile [[Majilio]] (Adventi), [[Krismasi|Krismasi au Noeli]], [[Kwaresima]] au [[Pasaka]], pamoja na nafasi ya sikukuu mbalimbali.

Sikukuu kadhaa kama [[Krismasi]] zinafuata [[tarehe]] za kudumu za [[kalenda ya jua]], lakini nyingine kama [[Pasaka]] tarehe zake zinazosogezwa katika kalenda ya kawaida, hasa kwa sababu zinafuata [[hesabu]] ya [[Jumapili]], si tarehe katika [[Mwezi (wakati)|mwezi]] fulani.

Mwendo wa vipindi vya liturujia unafanana na ule wa [[maisha]] ya [[binadamu]], ambayo yana maadhimisho ya pekee na majira ya kukua na kukomaa kwa [[utulivu]]. Vivyo hivyo mwaka wa Kanisa una sikukuu na [[siku za kawaida]], vipindi vya pekee na la.

Sehemu muhimu zaidi ya mwaka huo inategemea [[Pasaka]] na [[Krismasi]], sherehe kuu [[mbili]] zinazoendesha [[muda mtakatifu]] wote, ingawa zimo sikukuu nyingine pia.

==Mwaka wa Kanisa na madhehebu==
Si [[madhehebu]] yote ya [[Ukristo]] yanaangalia hesabu ya mwaka wa Kanisa kwa jumla, lakini karibu zote zinaadhimisha siku kubwa kama Krismasi, [[Ijumaa Kuu]] na Pasaka kufuatana na utaratibu uliopangwa na kueleweka.

Kimsingi kuna mahesabu mawili:
# [[mapokeo]] ya [[Ukristo wa magharibi]] kwa [[Kanisa Katoliki]] la [[mapokeo ya Kiroma|Kilatini]]&lt;ref&gt;kama yanavyofuatwa [[Kenya]] na [[Tanzania]]; taz. Misale ya Waamini, toleo la mwaka 2021, uk. 6-9&lt;/ref&gt; na [[Waprotestanti]] wengi, kama vile [[Anglikana]], [[Walutheri]], [[Wapresbiteri]], [[Wamoravian]];
# mapokeo ya [[Ukristo wa mashariki]] kwa makanisa ya [[Waorthodoksi]], [[Wakatoliki wa Mashariki]] na ya [[Waorthodoksi wa mashariki]]; [[makanisa ya kale ya mashariki]] pengine huwa na sikukuu na vipindi maalumu (kwa mfano [[Wakopti]] na Kanisa la [[Uhabeshi]] wanaozingatia hasa [[sherehe]] za [[Bikira Maria]]).

Tofauti mojawapo kati ya [[mapokeo]] ya [[magharibi]] na [[mashariki]] kimsingi ni matengenezo ya [[kalenda ya Juliasi]] kuwa [[kalenda ya Gregori]] kuanzia [[karne ya 16]]; Kanisa Katoliki na Waprotestanti wamepokea kalenda ya Papa Gregori lakini Waorthodoksi wanaendelea kutumia kalenda ya Juliasi iliyotangulia kuwepo.

==Muundo wa mwaka wa Kanisa==
Muundo wa kalenda hii ya mwaka wa Kanisa unasimama juu ya sikukuu kubwa mbili za Krismasi na Pasaka na vipindi vya siku vinavyofuatana nazo.

Hesabu hii inaanza na [[Jumapili]] ya kwanza ya [[Majilio]] (Adventi) katika mapokeo ya magharibi ambayo ni hesabu ya kawaida kwa Wakristo wengi wa [[Afrika ya Mashariki]]. Mwisho wa mwaka wa Kanisa ni [[Jumamosi]] kabla ya Majilio. Jumapili inayotangulia katika madhehebu mbalimbali inasheherekewa kama sikukuu ya kutazama [[milele]] au kurudi kwake [[Yesu Kristo]] kama [[mfalme]] na [[hakimu]].

Krismasi na kipindi chake vinategemea tarehe yake ya [[25 Desemba]] (magharibi) au [[6 Januari]] (mashariki). Jumapili ya [[nne]] (au ya [[sita]]) kabla ya Krismasi ni mwanzo cha kipindi cha kujitayarisha kwa sikukuu hiyo. Mwisho wa kipindi cha Krismasi ni moja ya Jumapili (au [[Jumatatu]]) baada ya [[Epifania]].

Kipindi cha Pasaka kinabadilika tarehe kila mwaka kwa sababu Pasaka yenyewe inategemea hesabu ya Jumapili pamoja na kutazama [[jua]] na [[Mwezi (gimba la angani)|mwezi]], yaani aina mbili tofauti za kalenda: ni Jumapili ya kwanza baada ya [[mwezi mpevu]] wa kwanza unaotokea baada ya [[sikusare]] ya [[21 Machi]]. Ijumaa Kuu ambayo inaadhimisha [[ukumbusho]] wa [[kifo]] cha [[Yesu]] ni [[Ijumaa]] kabla ya Pasaka.

Siku [[arubaini]] kabla ya Pasaka ni kipindi cha [[Kwaresima]] kwa ajili ya maandalizi ya kumbukumbu hiyo ya [[msalaba wa Yesu|kusulibiwa]] na [[Ufufuko wa Yesu|kufufuka]] kwake. Lakini hesabu ya siku 40 kwa kawaida inaacha Jumapili za kipindi hiki. Ndiyo sababu Kwaresima inaanza kwenye [[Jumatano]] kabla ya Jumapili ya sita kabla ya Pasaka, isipokuwa huko [[Milano]] na [[parokia]] zinazofuata [[mapokeo]] yake nchini [[Italia]] na [[Uswisi]].

Kipindi cha Pasaka kinakwisha kwenye Jumapili ya [[Pentekoste]]&lt;ref&gt;Makanisa mengine yanaendelea hesabu yake hadi [[Jumapili ya Utatu]] ambayo ni Jumapili baada ya Pentekoste&lt;/ref&gt;; Pentekoste (maana ya neno ni &quot;[[hamsini]]&quot;, kwa kuwa inatokea takriban siku 50 baada ya Jumapili ya Pasaka).

Vipindi vingine kati ya vipindi vya Krismasi na Pasaka ni majira bila [[tabia]] maalumu, lakini kuna sikukuu za kimadhehebu zinazoweza kutofautiana kati ya kanisa na kanisa.

==Maana ya mwaka wa Kanisa==
Ufuatano wa sikukuu unatunza kumbukumbu ya matukio muhimu katika [[maisha]] ya [[Yesu]] jinsi yanavyosimuliwa katika [[Biblia ya Kikristo]], na pengine hata ya matukio ya [[historia ya Kanisa]], hasa kwa Waorthodoksi.

Wakati [[dunia]] inapozunguka kandokando ya [[jua]] hadi kurudi ilipokuwa, jumuia ya wafuasi wa [[Yesu Kristo]] inazunguka kandokando yake ili kuzidi kumfahamu kwa [[imani]], kumuadhimisha kwa [[tumaini]] na kumfuata kwa [[upendo]].

==Tanbihi==
{{Marejeo}}

==Marejeo==
* P. CHIWANGU KONGOCHA, Vipindi Vyenye Nguvu katika Liturujia, Toleo la pili, 2018 
* T. AMIGU, Zijue Barabara Sikukuu za Noeli na Pasaka, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2000, ISBN 9976-67-149-0
* F. VAN VLIJMEN, Majilio – Kulitafakari Neno la Mungu, T.M.P. Book, Tabora, 1989

== Viungo vya nje ==
{{Commons category}}
* The Roman Catholic Church's liturgical calendar, from [http://www.usccb.org/about/divine-worship/liturgical-calendar/ US Catholic Bishops] {{Wayback|url=http://www.usccb.org/about/divine-worship/liturgical-calendar/ |date=20160207053126 }}, or from [http://www.osv.com/osv4menav/catholicalmanac/thechurchcalendar/tabid/4875/default.aspx O.S.V. publishing] {{Wayback|url=http://www.osv.com/osv4menav/catholicalmanac/thechurchcalendar/tabid/4875/default.aspx |date=20131113222104 }}.
* [http://www.universalis.com/-500/calendar.htm#0 Universalis] — A liturgical calendar of the Catholic Church including the Liturgy of the Hours and the Mass readings.
* [http://www.goarch.org/en/chapel/calendar.asp Greek Orthodox Calendar] - Greek Orthodox Calendar &amp; Online Chapel
* [http://www.holytrinityorthodox.com/calendar/ Russian Orthodox Calendar] at Holy Trinity Russian Orthodox Church
* [http://www.lectionarycentral.com Lectionary Central] - For the study and use of the traditional Western Eucharistic lectionary (Anglican).
* [http://www.the-wolfeden.com/Calendar Liturgical Calendar] — Basic liturgical calendar for the entire year with liturgical colours.

{{mbegu-Ukristo}}

[[Jamii:Liturujia]]
[[Jamii:Kalenda]]</text>
      <sha1>teznjabd7ssi0kl73oovzz7xxhf9xbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kwaresima</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29006</id>
    <revision>
      <id>1607126</id>
      <parentid>1517673</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17047" sha1="57opimvff3ge0jiqkuakfvmpd0qv2tv" xml:space="preserve">[[Picha:Bruegel Lent.jpg|thumb|250px|right|Kwaresima ilivyochorwa na [[Pieter Bruegel the Elder]] mwaka 1559.]]
[[Picha:Mwaka wa kanisa.jpg|300px|thumb|Mwaka wa Kanisa kadiri ya [[kalenda ya liturujia]] ya [[Roma]] kama kielelezo cha kawaida kwa Wakristo wa magharibi.]]
{{Mwaka wa liturujia}}
'''Kwaresima''' ni kipindi cha [[mwaka wa Kanisa]] kinachoandaa [[Pasaka]] kadiri ya [[kalenda]] ya [[liturujia]] ya [[madhehebu]] mengi ya [[Ukristo]]&lt;ref name=&quot;Moravian2021&quot;&gt;{{cite web |title=Bringing Together Worship Resources for Lent and Easter|url=https://www.moravian.org/2022/03/bringing-together-worship-resources-for-lent/ |publisher=[[Moravian Church]] |access-date=15 February 2024 |language=English |date=24 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Denominations 1&quot;&gt;{{Rejea kitabu|url = https://books.google.com/books?id=oTtcFiGbW2kC&amp;q=lent+lutheran+catholic+methodist&amp;pg=PA98| title = Comparative Religion For Dummies|publisher=[[For Dummies]]|quote=This is the day Lent begins. Christians go to church to pray and have a cross drawn in yellow in ashes on their foreheads. The ashes drawn on ancient tradition represent repentance before God. The holiday is part of Roman Catholic, Lutheran, Methodist, and Episcopalian [Anglican] liturgies, among others.|access-date =8 March 2011| isbn = 978-1118052273 |year= 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Thomas2024&quot;&gt;{{cite web |last1=Thomas |first1=Benny |title=Letter |url=https://www.csichurchhouston.org/2024/02/14/letter-rev-benny-thomas/ |publisher=[[Church of South India|Church of South India (United Protestant)]] |access-date=15 February 2024 |language=English |date=14 February 2024 |accessdate=2024-02-17 |archivedate=2024-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240215232428/https://www.csichurchhouston.org/2024/02/14/letter-rev-benny-thomas/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Methodist2020&quot;&gt;{{cite web |title=The Significance of Lent |url=https://www.methodist.org.sg/the-significance-of-lent/ |publisher=[[Methodist Church in Singapore]] |access-date=14 February 2024 |language=English |date=22 January 2020 |quote=Over the last 25 years, more and more Methodist local conferences have been observing Lent, the 46 days before Easter.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mennonite&quot;&gt;{{Rejea kitabu|url=http://www.thirdway.com/menno/glossary.asp?ID=121|title=Mennonite Stew – A Glossary: Lent|publisher=Third Way Café|quote=Traditionally, Lent was not observed by the Mennonite church, and only recently have more modern Mennonite churches started to focus on the six-week season preceding Easter.|access-date=24 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219030037/http://www.thirdway.com/menno/glossary.asp?ID=121|archive-date=19 December 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Brumley|first=Jeff|title=Lent not just for Catholics, but also for many denominations, Baptists and other evangelicals|url=http://jacksonville.com/news/metro/2012-03-12/story/lent-not-just-catholics-also-some-baptists-and-other-evangelicals|publisher=The Florida Times Union|access-date=3 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Benedict |first=Philip|title=Christ's Churches Purely Reformed: A Social History of Calvinism|date=2014|publisher=Yale University Press|isbn=978-0300105070|page=506}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Question &amp; Answer: Should we Observe Lent?|publisher=Orthodox Presbyterian Church|quote=Those inheriting a Reformed theology (which would include the OPC) have adopted the stance that the church is only to practice in worship what the Bible actually establishes, often called the 'regulative principle of worship.' Many in the Reformed tradition would exclude the practice of Lent on this basis—it lacks scriptural warrant.|url=https://www.opc.org/qa.html?question_id=365|access-date=10 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Moore|first=Scott|editor-last1=Ward|editor-first1=Roger|editor-last2=Gushee|editor-first2=David|chapter=The Predicament and the Promise for Young Baptist Scholars|title=The Scholarly Vocation and the Baptist Academy: Essays on the Future of Baptist Higher Education |quote=In most Baptist churches, Lent is non-existent, and Advent is merely the 'pre-Christmas' wind-up.|date=2008|publisher=Mercer University Press, Inc.|page=143}}&lt;/ref&gt;. Kwa kawaida inaanza kwenye [[Jumatano ya Majivu]] ([[siku]] 46 kabla ya Pasaka) na kwisha kwenye [[sikukuu]] hiyo&lt;ref&gt;Katika [[liturujia ya Milano]] inaanza [[Jumapili]] inayofuata&lt;/ref&gt;.

== Jina ==
[[Jina]] &quot;Kwaresima&quot; linatokana na [[Kiitalia]] &quot;Quaresima&quot;; [[asili]] yake ni [[Kilatini]] &quot;Quadragesima&quot;, maana yake &quot;ya [[arubaini]]&quot;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti |title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Lent |url=https://www.newadvent.org/cathen/09152a.htm |access-date=2022-11-02 |website=New Advent}}&lt;/ref&gt;. Jina hilo linataja [[desturi]] ya [[kufunga]] siku 40 kabla ya Pasaka; ilhali katika desturi hiyo siku za Jumapili hakuna kufunga, kipindi chote ni siku 46 kabla ya Pasaka, maana kuna Jumapili 6 ndani ya Kwaresima. 

Kuna [[lugha]] nyingi zinazotumia [[namba]] 40 kama jina la kipindi hicho, hasa lugha zenye chanzo katika Kilatini au lugha za nchi ambako [[Wakristo]] walitumia Kilatini kama lugha ya [[ibada]]. 

Kwa [[Kiingereza]] jina ni &quot;lent&quot;, ambayo inataja [[majira ya kuchipua]] na kwa asili haikuwa na maana ya [[dini|kidini]]. Lugha nyingine hutumia majina yanayorejea desturi ya kufunga chakula, k.v. [[Kijerumani]]  &quot;Fasten&quot;, [[Kirusi]] &quot;великий пост&quot; ''(vieliki post)'' yaani mafungo makuu, vivyo hivyo Wakristo [[Waarabu]] الصوم الكبير ''(as-saumu al-kabiru)'' yaani mafungo makuu.

== Maana ya Kwaresima kadiri ya imani ya Kikristo ==
Kwaresima yote inaeleweka tu kama maandalizi ya Pasaka, [[sherehe]] inayoadhimisha [[kifo]] na [[ufufuko]] wa [[Bwana]]. Kwa [[imani]] ya Wakristo, [[fumbo]] hilo ndilo lengo la [[maisha]] yote. Wanapaswa kuishi kwa ajili ya [[Yesu]] ambaye alikufa akafufuka kwa ajili ya watu. Wanapaswa kuishi pamoja naye na ndani yake kwa kuchukua kila siku [[Mwili|mwilini]] mwao [[Kifo cha Yesu|kifo chake]] ili kushiriki [[Ufufuko wa Yesu|ufufuko wake]]. Wanapaswa kufia [[dhambi]] ili kuishi maisha mapya yaliyojaa [[upendo]]. Kwa ajili hiyo wanapaswa kujikana na kupoteza maisha yao nyuma yake ili kuyaokoa kweli. Hayo yote yanafanyika kwa njia ya imani, [[sakramenti]] na matendo mema kabla hayajatimia kwa kifo chao (hasa [[kifodini]]) halafu kwa [[Kiyama|ufufuko wao]].

Kwenye [[sherehe]] ya Pasaka wanatakiwa kutimiza hayo yote vizuri iwezekanavyo: ndiyo maana [[wakatekumeni]] [[Ubatizo|watakaobatizwa]] [[usiku]] wa ufufuko, na Wakristo wote watakaokula pamoja nao [[Mwanakondoo wa Mungu]] aliyechinjwa, wanajiandaa kwa bidii za pekee katika kulisha imani yao kwa [[Neno la Mungu]], katika kushiriki [[ibada]] na katika kutekeleza [[toba]]. Hivyo kwa pamoja, ingawa kwa namna tofauti, waliobatizwa na wakatekumeni wanapanda [[Yerusalemu]] pamoja na [[Yesu]] kwa ajili ya Pasaka.

== Maana ya Kwaresima katika maisha ya binadamu ==
Ni kawaida ya [[binadamu]] katika shughuli yoyote kufikia hatua ya kuona haja ya marekebisho, ya hali mpya, hasa mbele ya maonevu na [[utumwa]]. Katika [[historia]] mara nyingi walijitokeza watu waliohisi sana haja hiyo na kuelekeza njia ya [[ukombozi]]. 

Kwa Wakristo [[safari]] hiyo inafanyika hasa wakati wa Kwaresima kwa kuzingatia uharibifu uliotokana na dhambi katika maisha yao binafsi na katika [[jamii]]. Wakiongozwa na [[Yesu Kristo]] wanajitahidi kurekebisha uhusiano wao na [[Mungu]], watu na vitu ili kuanza na [[moja]] [[Maadili|maisha adilifu]].

== Asili ya Kwaresima katika [[Biblia]] ==
Katika [[Agano la Kale]] [[Musa]] ndiye aliyeongoza [[Waisraeli]]. Sisi tunakumbuka na kufuata safari yao ya ukombozi, walipokaa [[Jangwa|jangwani]] miaka 40 ili kuelimishwa kinaganaga juu ya yale yatokanayo na [[Amri za Mungu|maneno 10]] ambayo Musa alipewa na [[Mungu]] alipofunga siku 40 juu ya [[mlima Sinai]]&lt;ref name=&quot;Conte2001&quot;&gt;{{cite book |last1=Conte |first1=Jeanne |title=Lenten Reflections |date=2001 |publisher=Nova Publishers |isbn=978-1-56072-737-8 |pages=4–5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hynes1993&quot;&gt;{{cite book |last1=Hynes |first1=Mary Ellen |title=Companion to the Calendar: A Guide to the Saints and Mysteries of the Christian Calendar |url=https://archive.org/details/companiontocalen0000hyne |date=1993 |publisher=Liturgy Training Publications |isbn=978-1-56854-011-5 |page=[https://archive.org/details/companiontocalen0000hyne/page/12 12] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[George Leo Haydock]] |title=The New Testament |date=2015 |publisher=Aeterna Press |language=en |quote=To fast 40 days without being hungry, was certainly far above the strength of man, but to be hungry at any time is inconsistent with God; for which reason our blessed Saviour, that he might not manifestly declare his divinity, was afterwards hungry. S. Hil. -- On this example, as well as that of Moses and Elias, who also fasted 40 days, the fast of Lent was instituted by the apostles, and is of necessity to be observed according to the general consent of the ancient Fathers. S. Jerom (ep. liv. ad Marcel.) says, we fast 40 days, or make one Lent in a year, according to the tradition of the apostles.}}&lt;/ref&gt;. 

Hayo yalikamilishwa na Yesu katika [[Agano Jipya]] kama kiongozi na [[mkombozi]] wa wote. Kabla hajaanza [[utume]] wake, yeye pia alifunga [[siku]] 40 jangwani akijilisha matakwa ya [[Baba]] ili ayatekeleze na kuwatangazia watu wote&lt;ref name=&quot;UMC - Lent&quot;&gt;{{cite web|url = http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=1&amp;mid=2870| title = What is Lent and why does it last forty days? |publisher=The United Methodist Church|access-date =24 August 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Anglican Catholic Church&quot;&gt;{{cite web|url = http://www.anglicancatholic.org/dmas/litdescp.html|title = The Liturgical Year|publisher = The Anglican Catholic Church|access-date = 24 August 2007|archive-url = https://web.archive.org/web/20070824050748/http://www.anglicancatholic.org/dmas/litdescp.html|archive-date = 24 August 2007|url-status = dead|accessdate = 2024-02-17|archivedate = 2007-08-24|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070824050748/http://www.anglicancatholic.org/dmas/litdescp.html}}&lt;/ref&gt;.

== Juhudi za Kwaresima ==
Kufuatana na hayo yote [[Kanisa Katoliki]] linafunga siku 40 katika [[jangwa]] la kiroho. Wakati wa Kwaresima linawaongoza waamini katika safari ya kujirekebisha kulingana na Neno la Mungu la Agano la Kale na la Agano Jipya. Wote wanahimizwa kufunga safari hiyo kadiri ya hali yao: kwanza wale wanaojiandaa kubatizwa usiku wa Pasaka (hasa kwa kufanyiwa [[mazinguo]] matatu yanayofuatana katika Dominika III, IV na V), lakini pia waliokwishabatizwa, ambao kabla ya hapo wanatakiwa kutubu na [[Kitubio|kuungama dhambi]] ili warudie kwa unyofu ahadi za [[ubatizo]].

Makundi yote mawili watakula pamoja Mwanakondoo ili kuishi upya kwa upendo, jambo litakalofanya hata wasio Wakristo wafurahie Pasaka.

Kazi za [[urekebisho]] zinahitaji juhudi za pekee. Vivyo hivyo kwa ukombozi wa kiroho Kwaresima inadai bidii nyingi pande mbalimbali: katika [[Saumu|kufunga]], kutoa [[sadaka]], [[Sala|kusali]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://thebrownandwhite.com/2017/03/05/lehigh-students-observe-lent/|title=Students observe Lent on campus – The Brown and White|last=Burnett|first=Margaret|date=5 March 2017|publisher=The Brown and White|language=en|access-date=14 March 2017}}&lt;/ref&gt; na kusikiliza Neno la Mungu hasa wakati wa [[ibada]]&lt;ref name=&quot;AmbroseCraig-Wild2007&quot;&gt;{{cite book|first1=Gill|last1=Ambrose|first2=Peter|last2=Craig-Wild|first3=Diane|last3=Craven|first4=Peter|last4=Moger|title=Together for a Season|url=https://archive.org/details/togetherforseaso0000gill|year=2007|publisher=Church House Publishing|language=en|isbn=978-0715140635|page=[https://archive.org/details/togetherforseaso0000gill/page/34 34]}}&lt;/ref&gt;. Hayo yote yanahusiana na kusaidiana.

Mkristo akijinyima [[chakula]] cha mwili anajifunza kufurahia zaidi [[mkate]] wa Neno la Mungu na wa [[ekaristi]], tena anatambua zaidi anavyopaswa kuwahurumia wenye [[njaa]] na shida mbalimbali. Toba inahimizwa isiwe ya ndani na ya binafsi tu, bali pia ya nje na ya kijamii: itokane na [[upendo]] na kulenga upendo kwa kurekebisha kasoro upande wa Mungu ([[sala]]), wa jirani (sadaka) na wa nafsi yetu (mfungo).

Mfungo, yaani kujinyima vitu tunavyovipenda na hata tunavyovihitaji, uwe [[ishara]] ya [[njaa]] yetu ya Neno la Mungu, ya nia yetu ya kushiriki [[mateso ya Yesu]] yanayoendelea katika [[maskini]], ya kulipa kwa dhambi zetu na kuachana nazo. 

Sadaka inayotokana na kujinyima inampendeza Mungu kuliko ile isiyoumiza; msaada unaweza kutolewa pia kwa kutetea [[haki za binadamu]] dhidi ya wanyanyasaji. 

Sala inastawi kwa kusikiliza sana Neno la Mungu hasa kwa pamoja (katika [[familia]], [[jumuia]], [[liturujia]] n.k.). Ndiyo maana wakati wa Kwaresima Kanisa linazidisha nafasi za kulitangaza na hivyo kuelimisha wote kuhusu mambo makuu ya imani na [[maadili]] yetu.

Wakati wa Kwaresima, hasa siku za [[Ijumaa]], Wakristo wengi wanafuata pia [[Njia ya Msalaba]].

== Kwaresima katika liturujia ya [[Kanisa la Roma]] &lt;ref&gt;kama inavyofuatwa [[Kenya]] na [[Tanzania]]; taz. Misale ya Waamini, toleo la mwaka 2021, uk. 121-122&lt;/ref&gt;==
Kuna mpangilio kabambe wa masomo ya [[Misa]], hasa ya [[Jumapili|Dominika]], ili wote wafuate hatua kuu za [[historia ya wokovu]] (somo la kwanza) na kuchimba ukweli wa ubatizo (mwaka A), [[agano]] na [[fumbo]] la Kristo (mwaka B) na [[upatanisho]] (mwaka C). Kwa njia hiyo tunatangaziwa jinsi Mungu anavyotuokoa; pia upande wetu kuanzia Dominika ya kwanza tunajielewa kuwa watu vishawishini ambao tunapaswa kushinda kwa kumfuata Yesu, si [[Adamu]]: kwenda jangwani ili kumtafuta Bwana na matakwa yake. 

Kilele cha safari ya Kwaresima ni [[Dominika ya Matawi]], tunapoingia Yerusalemu pamoja na Yesu anayekwenda kufa na kufufuka kwa ajili yetu. [[Liturujia]]ya siku hiyo ina mambo mawili: kwanza shangwe (katika maandamano), halafu huzuni (kuanzia masomo, ambayo kilele chake ni Injili ya Mateso). 

Hata hivyo, Wakristo huendelea na mfungo hadi Ijumaa Kuu wanapoadhimisha mateso na kifo cha Yesu Kristo msalabani. Juma linaoanza katika Dominika ya Matawi huitwa Juma Kuu na siku tatu za mwisho kabla ya Dominika ya Pasaka hupewa hadhi hiyohiyo kwa kutajwa kama &quot;Alhamisi Kuu&quot;, &quot;Ijumaa Kuu&quot; na &quot;Jumamosi Kuu&quot;). Siku ya Alhamisi Kuu inafanyika ibada ya kumbukumbu ya Yesu kufanya [[karamu ya mwisho]] na kuwaosha mitume wake miguu. 

Baada ya Kwaresima kwisha, tutapitia tena historia ya wokovu katika [[kesha la Pasaka]] ambapo hatua zote zinaangazwa na ushindi wa Kristo mfufuka.

==Tazama pia==
*[[Kwaresima kuu]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* P. CHIWANGU KONGOCHA, Vipindi Vyenye Nguvu katika Liturujia, Toleo la pili, 2018 
* T. AMIGU, Zijue Barabara Sikukuu za Noeli na Pasaka, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2000, ISBN 9976-67-149-0
* MAURICE SOSELEJE, Kalendari yetu – Maisha ya Watakatifu – Toleo la pili – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1986 – ISBN 9976-63-112-X, uk. 33-34

== Viungo vya nje ==
* [http://www.newadvent.org/cathen/09152a.htm Lent: Catholic Encyclopedia]
* [http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=1&amp;mid=3331 United Methodist Church: Lent and Easter]
* [http://imby.net/easter Lent: Prayer and Practice] {{Wayback|url=http://imby.net/easter |date=20060616003214 }}
* [http://www.anchorite.org/blog/2007/02/22/lenten-resources/ Coptic Orthodox Lenten Resources] {{Wayback|url=http://www.anchorite.org/blog/2007/02/22/lenten-resources/ |date=20090108221541 }}
* [http://www.armenianchurch.net/worship/lent/index.html Lent in the Armenian Orthodox Church tradition] {{Wayback|url=http://www.armenianchurch.net/worship/lent/index.html |date=20060314203221 }}
* [http://www.cresourcei.org/cylent.html The Season of Lent] {{Wayback|url=http://www.cresourcei.org/cylent.html |date=20060610200005 }} at the Christian Resource Institute
* [http://www.journeytothecross.org Online Lenten Devotional]
* [http://www.liturgies.net/Lent/TheSeasonOfLent.htm Liturgical Resources]
* [http://www.umc.org/site/c.lwL4KnN1LtH/b.2514885/k.63E6/Lent_and_Easter_Resources.htm United Methodist Church: Lent and Easter Resources]
* [http://www.unicorne.org/orthodoxy/sommaires/fasting.htm Lent and Fasting in the Ukrainian Church] {{Wayback|url=http://www.unicorne.org/orthodoxy/sommaires/fasting.htm |date=20080624224205 }} — differences between Lent in the Roman Catholic Church and the Orthodox Church.
* [http://www.catholichomeandgarden.com/lent.htm The Season of Lent in the Catholic Church] {{Wayback|url=http://www.catholichomeandgarden.com/lent.htm |date=20100105080012 }}
* [http://www.labelsareforjars.org/lent_guide.html Daily Prayer Guide for Lent] {{Wayback|url=http://www.labelsareforjars.org/lent_guide.html |date=20090203103735 }}
* [https://www.nyimbompya.com/nyimbo-za-kwaresma-katoliki-mp3-audio-12445.html Nyimbo za Kwaresma] {{Wayback|url=https://www.nyimbompya.com/nyimbo-za-kwaresma-katoliki-mp3-audio-12445.html |date=20230225094827 }}
{{mbegu-Ukristo}}
[[Jamii:Liturujia]]</text>
      <sha1>57opimvff3ge0jiqkuakfvmpd0qv2tv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30234</id>
    <revision>
      <id>1607395</id>
      <parentid>1526368</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tanbihi */</comment>
      <origin>1607395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13713" sha1="cpbbvmug3b11qgdsvc8pi6kelwikslp" xml:space="preserve">[[File:Christ in Gethsemane.jpg|thumb|right|[[Yesu]] akisali katika [[mateso]] yake huko [[Gethsemane]] kadiri ya [[Heinrich Hofmann]].]]
[[Picha:Shint%C5%8D_prayer.jpg|thumb|200px|[[Mwanamume]] [[Mshinto]] wa [[Japani]] akisali peke yake.]]
[[Picha:Priere.jpg|thumb|right|200px|[[Wanawake]] Wakristo wa [[Urusi]] wakisali pamoja.]]
'''Sala''' (kutoka [[neno]] la [[Kiarabu]] صلاة‎, ṣalāh; pia '''maombi''') ni njia ambayo [[binadamu]] anauelekea [[ulimwengu]] wa [[roho]], hasa kwa [[nia]] ya kuongea na [[Mwenyezi Mungu]] kwa [[sauti]] au kimoyo[[moyo]]. 

[[lengo|Malengo]] yake yanaweza kuwa tofauti: kusifu, kushukuru, kuomba au kujiachilia.

Upande wa pili sala ni [[Tafakuri|kutafakari]] ili kusikiliza na kuelewa [[ujumbe]] wa [[Mungu]].

Sala inaweza kufanywa na [[mtu]] peke yake au na wengi pamoja, hata kwa [[Wimbo|kuimba]].

==Sala katika dini mbalimbali==
[[Dini]] zinaelekeza waumini wake kusali kwa namna mbalimbali.
* Katika [[Uyahudi]] [[siku]] za kawaida kuna sala 3. 
* Katika [[Ukristo]] [[madhehebu]] mbalimbali yanaheshimu sana [[liturujia]] ya mara kwa mara, lakini pia [[sala ya moyo]], mbali na sala ya sifa, shukrani na maombi. 
* Uislamu unatofautisha sala, pia swala inayofuata utaratibu maalum na dua ambayo si namna huru ya kumwomba Mungu. Katika [[Uislamu]] sala inatakiwa mara 5 kwa siku. Dua ni sala za [[hiari]]. [[Zulia]] inatumika kwa ajili ya kumsujudia Mungu. 

==Katika Ukristo==
===Katika Kanisa Katoliki===
Suala la [[nguvu]] ya sala kwa Mungu linawahusu watu wote, hata wenye [[dhambi]] ya mauti, kwa sababu hawawezi kustahili lakini wanaweza kusali. Ombaomba alichonacho ni [[ufukara]] wake tu, lakini ndicho kinacholitia nguvu ombi lake; mtu akiomba kwa moyo wote, [[huruma]] inamuinamia. “Kwa kweli na haki umeyaleta hayo yote juu yetu kwa sababu ya dhambi zetu… Usituache kabisa, kwa ajili ya jina lako” ([[kitabu cha Danieli|Dan]] 3:29,34). [[Zaburi]] zimejaa maombi ya namna hiyo.

Waumini wanapaswa kujiuliza: je, tunaisadiki nguvu ya sala? [[Kishawishi]] kinapotaka kutuangusha, au tunapokosa [[mwanga]], au [[msalaba]] unapobebeka kwa shida, je, tunakimbilia sala alivyotuambia [[Yesu]]? Haitutokei kuitilia shaka, kimatendo kama si kinadharia? Ingawa tunajua [[ahadi]] yake, pengine tunadhani tumesali tusisikilizwe. Tunaona nguvu ya [[mashine]], ya [[jeshi]] na ya [[pesa]], lakini hatusadiki vya kutosha nguvu ya sala, kwa sababu hatujui vizuri inatokea wapi na tunasahau inaelekea wapi.

[[Asili]] ya [[mito]] iko juu, katika [[maji]] ya [[mvua]]: huo ni mfano wa sala ambayo nguvu yake inatokea juu vilevile. Pengine tunashawishika kudhani sala asili yake ni sisi ambao kwa njia yake tunajaribu kuvuta matakwa ya Mungu upande wetu kwa kumbembeleza. Papo hapo [[dhana]] hiyo inagongana na hakika ya kwamba hakuna anayeweza kubadili matakwa ya Mungu wala kuyavuta upande huu au huu. Mungu ni wema unaotaka kujitoa tu, ni huruma iliyo tayari daima kusaidia, lakini pia ni yule asiyebadilika hata kidogo, wala [[utashi]] wake haubadiliki [[milele]]. “Kwa kuwa mimi, Bwana, sina kigeugeu” ([[Kitabu cha Malaki|Mal]] 3:6). Kwa maongozi yake, utaratibu wa viumbe na wa matukio umeshapangwa tangu milele: “Mungu si mtu, aseme uongo; wala si mwanadamu, ajute” ([[Hes]] 23:19). [[Mbingu]] na [[dunia]] “zitaharibika, bali wewe utadumu, naam hizi zitachakaa kama nguo; na kama mavazi utazibadilisha, nazo zitabadilika. Lakini wewe u yeye yule, na miaka yako haitakoma” (Zab 102:26-27). “Baba wa mianga; kwake hakuna kubadilika, wala kivuli cha kugeukageuka” ([[Yak]] 1:17). Kama ni hivyo basi, je, tukubali kuwa sala haiwezi kitu na hivyo hata tukisali vizuri yatatukia yanayotakiwa kutukia?

Neno la [[Injili]] linabaki palepale, na [[maisha ya Kiroho]] yanapaswa kupenywa nalo zaidi na zaidi. “Amin, amin nawaambia: Mkimwomba Baba neno lolote atawapa kwa jina langu” ([[Yoh]] 16:23). Ni kwamba sala haina asili ndani mwetu, wala si [[juhudi]] ya kumfanya Mungu abadili mipango yake. Kwa kweli matakwa yake hayabadiliki hata kidogo, lakini ndiyo asili ya hakika ya nguvu ya sala. Hilo ni jepesi kueleweka, ingawa ndani yake limo [[fumbo]] la [[neema]]. Kwanza tusisitize kuwa sala halisi inapata kwa hakika inachokiomba kwa sababu Mungu asiyeweza kukanusha aliyosema ameamua iwe hivyo.

Kujichorea [[picha]] ya Mungu asiyetaka wala kujua tangu milele sala zetu ni dhana ya kitoto sawa na ile ya kuamini Mungu anaweza kubadili mipango yake ajilinganishe na matakwa yetu. Tangu milele [[maongozi ya Mungu|maongozi yake]] yamekwishapangwa yote: si yatakayotokea tu, bali pia namna ambayo yatokee, na sababu zitakazofanya yatokee. Kwa ajili ya [[mavuno]] Bwana ameandaa [[mbegu]], mvua na [[jua]]. Vilevile upande wa [[roho]] ameandaa neema zinazohitajika kwa [[utakatifu]] na [[wokovu]]. Katika [[ngazi]] zote, kwa ajili ya matokeo fulani Mungu ameandaa sababu zitakazofanya yapatikane. Basi, sala ni sababu iliyokusudiwa naye ituletee [[zawadi]] zake, hasa [[Roho Mtakatifu]]: ndiye paji lenyewe ambalo tumeandaliwa na kupaswa kuliomba.

[[Uhai]] wa [[viumbehai|viumbe]] vyote ni zawadi ya Mungu, lakini mtu tu anaweza kujitambua hawezi kuishi kibinadamu wala Kimungu pasipo zawadi hiyo. Basi, si ajabu kwamba Mungu amempangia ajiombee zawadi. Hapa pia amekusudia kwanza tokeo la mwisho, halafu [[njia]] au sababu zitakazoliwezesha. Kisha kuamua atupatie, amepanga tusali ili kupokea, kama [[baba]] aliyepanga kuwafadhili [[mwana|wanae]] lakini ameona afadhali waombe [[fadhili]] hiyo. Zawadi ya Mungu ndiyo tokeo; sala ndiyo sababu itakayoliwezesha. “Watu wanapaswa kujiandaa kwa sala wapokee yale ambayo Mwenyezi Mungu amepanga kuwapatia tangu milele” ([[Papa Gregori I|Gregori Mkuu]]). Hivyo ni lazima tuombe misaada tunayohitaji ili kutenda mema na kudumu mpaka mwisho, kama ilivyo lazima tupande mbegu ili kuvuna. Wapo wanaosema, eti! “Tusali tusisali, yatatukia yaliyopangwa”. Tuwajibu, “Huo ni upumbavu sawa na kusema tutavuna iwe tumepanda au la”. Maongozi ya Mungu ni tofauti na [[imani]] potofu hiyo kwa kuwa yanaheshimu [[hiari]] ya [[binadamu]]. Bila shaka tunahitaji [[neema ya msaada]] ili kusali, lakini hiyo inatolewa kwa wote, yaani wanaikosa wale tu wanaoikataa.
Tofauti na mbegu, ambazo zinaweza zikashindwa kuzaa, sala halisi, dumifu, nyenyekevu na yenye [[tumaini]] ambayo mtu anajiombea misaada ya lazima kwa wokovu haipotei kamwe. “Kwa kuwa kila aombaye hupokea; naye atafutaye huona; naye abishaye atafunguliwa. Maana ni yupi kwenu aliye baba, ambaye mwanawe akimwomba mkate, atampa jiwe? Au samaki, badala ya samaki atampa nyoka? Au akimwomba yai, atampa nge? Basi, ikiwa ninyi mlio waovu mnajua kuwapa watoto wenu vipawa vyema, je, Baba aliye mbinguni hatazidi sana kuwapa Roho Mtakatifu hao wamwombao?” ([[Lk]] 11:10-13).

Basi, tuamini sala: siyo nguvu ya kibinadamu yenye asili ndani mwetu, bali chemchemi ya nguvu yake imo ndani ya Mungu na ya [[stahili]] zisizo na mwisho za [[Mwokozi]]. Inashuka toka mpango wa milele wa upendo na kupanda juu hadi [[huruma ya Mungu]]. Hivyo tunainua utashi wetu hadi utashi wake ili tutake pamoja naye yale aliyopanga tangu milele atupatie. Sala, badala ya kutaka kumuinamisha Mungu kwetu, ni “kuinua roho kwa Mungu” ([[Yohane wa Damasko]]).

Kama ni hivyo, kinyume cha kupinda maongozi yake, sala inayachangia. Badala ya kutaka mmoja, tunataka wawili pamoja. Kwa mfano, maombi yetu mengi kwa [[uongofu]] wa mtu yakisikilizwa, tuseme, Mungu ndiye aliyemuongoa, lakini ametujalia tushiriki kazi yake hiyo, akipanga tangu milele tuombe hata neema hiyo itolewe. Namna hiyohiyo tunachangia wokovu wetu tukijiombea neema za lazima kuupata, ambazo baadhi yake (k.mf. kufa katika neema inayotia utakatifu) hazistahiliki ila zinapatikana kwa sala. Hivyo neema ya kukingiwa dhambi ya mauti haistahiliki (la sivyo tungestahili chanzo cha stahili, yaani kudumu katika neema inayotia utakatifu), lakini tunaweza kuipata kwa sala. Hata neema ya kuzamia sala, ingawa haistahiliki, inapatikana kwa kuomba. “Mtu wa kwenu akipungukiwa na hekima, na aombe dua kwa Mungu, awapaye wote kwa ukarimu, wala hakemei; naye atapewa” (Yak 1:5). Pia neema ya uongofu kwa mtu anayeonekana kuikataa, tunaweza kutumaini tutaipata kadiri tulivyo wengi na tunavyodumu kuiomba.

Mungu amepanga sala iwe njia ya kufikia utakatifu na wokovu, hivyo ina nafasi katika maisha ya roho, kama vile [[joto]] upande wa [[mwili]]. Basi, lengo la roho ni [[uzima wa milele]], na mema yanayotufikisha huko ni ya aina mbili: yale ya Kiroho yanayohusika moja kwa moja, na yale ya kimwili yanayoweza yakachangia wokovu kadiri yanavyobaki chini ya yale ya Kiroho.

Mema ya Kiroho ni: neema inayotia utakatifu na zile za msaada, [[adili|maadili]], [[vipaji vya Roho Mtakatifu|vipaji saba vya Roho Mtakatifu]] na stahili zinazotokana navyo. Sala inaweza yote ili kumpatia mkosefu neema ya uongofu, na mwadilifu neema ya kudumu katika [[wajibu]] wake. Sala hiyohiyo inaweza yote ili kutupatia imani hai zaidi, tumaini imara zaidi, [[upendo]] motomoto zaidi, [[uaminifu]] mkubwa zaidi kwa [[wito]] wetu. Tunavyoelekezwa na [[Baba Yetu]] tuombe kabla ya yote kwamba [[jina]] la Mungu litukuzwe kwa njia ya imani yenye kung’aa; kwamba [[ufalme wa Mungu|ufalme wake]] ufike, inavyotarajiwa na tumaini, na kwamba atakalo lifanyike kwa upendo ulio safi na wa nguvu zaidi na zaidi. Sala inaweza pia kutupatia [[mkate]] wa kila siku kadiri unavyohitajika au unavyofaa kwa wokovu wetu, hasa mkate wa [[ekaristi]] pamoja na misimamo ya kufaa ili kuupokea vema. Inatupatia tena [[msamaha]] wa makosa yetu na kutuandaa tusamehe jirani; inatukinga na kishawishi au kutupa nguvu tukishinde. Lakini, ili sala iweze kupata hayo yote ni lazima itimize masharti tuliyoorodhesha: iwe nyofu, nyenyekevu (anayeomba ni maskini); ijae tumaini kwa wema usio na mipaka ambao hatutakiwi kuwa na shaka nao; idumu ili kutokeza hamu kubwa ya moyo. Ndivyo ilivyokuwa sala ya [[mama]] Mkananayo aliyeambiwa, “Na iwe kwako kama utakavyo” ([[Math]] 15:28).

Hata kama [[Bwana]] anatuacha tupambane na matatizo makubwa tuliyoomba atuepushe nayo, tusidhani hatusikilizi. Kwamba tu tunaendelea kusali, maana yake Aliye juu anatusaidia, kwa sababu pasipo neema mpya za msaada tusingeendelea kusali. Anatuacha tupambane na matatizo ili tujifunze kupiga [[vita]], tutambue kuwa hivyo vinatuletea [[faida]], kuwa neema tuliyojaliwa inatosha tuendelee kupambana ambako nguvu ya Bwana inayochochea ya kwetu inajitokeza wazi zaidi: “Neema yangu yakutosha; maana uweza wangu hutimilika katika udhaifu” ([[2Kor]] 12:9). Ndivyo tunavyohakikisha katika kutakaswa [[hisi]] na roho, tunapopaswa kuomba mfululizo neema ya hakika ambayo peke yake inaweza kutukinga na [[udhaifu]] wowote.

Kuhusu mema ya kimwili, sala inaweza kutupatia yale yote yanayokusudiwa kutusaidia kwa namna moja au nyingine tuelekee uzima wa milele: [[chakula]], [[afya]], nguvu, mafanikio. Sala inaweza kuyapata, mradi tuombe kabla na juu ya yote kwamba tumpende Mungu zaidi na zaidi: “Utafuteni kwanza ufalme wake, na haki yake, na hayo yote mtazidishiwa” (Math 6:33). Tusipopata mema hayo ya kimwili ni kwa sababu hayatufai kwa wokovu, lakini kama sala imefanyika vizuri tutapata neema nyingine muhimu zaidi. “Bwana yu karibu na wote wamwitao, wote wamwitao kwa uaminifu” (Zab 145:18). Sala ya kuomba ikiinua kweli roho kwa Mungu, itaandaa kufanya sala bora zaidi ya kuabudu, ya kufidia, ya kushukuru na hatimaye ya kuungana naye.

[[Kanisa Katoliki]] lina maombi bayana sana ambayo wote walioko kanisani husali kwa pamoja&lt;ref&gt; Taz. Misale ya Waamini, toleo la mwaka 2021, uk. 1495-1535&lt;/ref&gt;. Maombi hayo hufunzwa kwa wote wanaoshiriki kanisani tangu wakiwa wachanga ili waweze kuiga wazee wao. Maombi hayo ni kama majibu ya Misa, rosari, maombi ya waumini, maombi ya toba na kujuta dhambi. Ni lazima Mkatoliki ajue vizuri sala hizo ili kuamini katika Ukristo na kushiriki kikamilifu ibada &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |url=https://religiousweddingguide.com/prayer-of-the-faithful-catholic-wedding/ |title=Prayer of the faithful Catholic wedding |accessdate=2017-10-20 |archivedate=2017-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170924003138/https://religiousweddingguide.com/prayer-of-the-faithful-catholic-wedding/ }}&lt;/ref&gt;.

==Katika Uislamu==
[[File:Salat positions.jpg|thumb|left|Mikao muhimu ya ''salat'' katika baadhi ya [[madhehebu]] ya Uislamu.]]
Sala inayotakiwa kutolewa na kila Mwislamu mara tano kwa siku hufuata utaratibu ufuatao kadri ya utaratibu wa Uislamu wa Kisunni&lt;ref&gt;https://www.al-feqh.com/sw/namna-ya-kuswali Namna ya kuswali&lt;/ref&gt;:

1. Kutia nia
2. Kusimama katika swala ya faradhi pamoja na kuweza
3. Takbiri ya kufungia Swala
4. Kusoma Fatiha
5. Kurukuu
6. Kuitadili kwa kulingana sawa baada ya kurukuu
7. Kusujudu kwa viungo saba
8. Kukaa baina ya sijida mbili
9. Kukaa kwa Atahiyatu ya mwisho.
10. Kusoma Atahiyatu
11. Kumswalia Mtume ﷺ katika Atahiyatu ya mwisho.
12. Kutoa salamu
13. Kujituliza katika nguzo zote
14. Kutungamanisha baina ya nguzo

==Tazama pia==
*[[Sala na kazi]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo==
* J. MALUNDA, Sala, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1999, ISBN 9976-67-132-6
* P. BAUDENA &amp; J. B. GICHUHI, Sala kwa Wakristo wa Afrika - Paulines Publications Africa - Nairobi 2004 - ISBN 9966-21-767-3

==Viungo vya nje==
{{Wikiquote}}
{{Wikiversity}}
{{commons category-inline|Prayer}}
*http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/03/23/AR2006032302177.html/ {{Wayback|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/03/23/AR2006032302177.html/ |date=20100726225244 }} Utafiti kuhusu sala na tiba
*https://www.al-feqh.com/sw chanzo cha fiqhi ya ibada yenye picha zilizochorwa
{{mbegu-dini}}
[[Jamii:Dini]]
[[Jamii:Sala]]
[[Jamii:Maisha ya kiroho]]</text>
      <sha1>cpbbvmug3b11qgdsvc8pi6kelwikslp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gantt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33607</id>
    <revision>
      <id>1607309</id>
      <parentid>1086699</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5971" sha1="0dd14mwa9hww2ba9jtp6lqwngf36v5l" xml:space="preserve">[[File:GanttChartAnatomy.png|right|thumb|300px|chati za Gantt  zinazoonyesha aina ya ratiba tatu maelezo (katika nyekundu) na kukamilisha asilimia.]]
'''Gantt ''' ni aina ya [[chati ya miraba]] inayosaidia katika kueleza ratiba ya [[mradi]]. Chati ya Gantt huonyesha tarehe za mwanzo na kumalizika kwa kila ki[pengele katika mradi na muhtasari wa [[mradi]]. Vipengele muhimu na vipengele muhtasari huonyesha [[mvunjiko wa kazi]] kwa mradi. Baadhi ya chati za Gantt pia huonyesha [[utegemezi]] (yaani, mtandao uliopo) na mahusiano kati ya shughuli. Chati za Gantt  zinaweza kutumika kuonyesha ratiba ya asilimia kutumia-maonyesho kutumia miundo tofauti kamili na laini refu kama inavyoonyeshwa hapa.

Ingawa sasa huonekana kama kawaida muundo wa kuunda chati,  chati za Gantt zilikuwa kufikiriwa mapinduzi walipokuwa vishawishi. Katika utambuzi wa [[Henry Gantt, ]]Medali ya [[Laurence Henry Gantt]] ni kwa wanajulikana tuzo ya mafanikio katika usimamizi na huduma katika jamii.
Chati hii hutumika pia katika [[Teknolojia ya Habari]] kuwakilisha shughuli ambazo zimekuwa zilizokusanywa.

== Historia ==
Chombo  cha kwanza kinachojulikana cha aina hii mara kimeripotiwa kilichotengenezwa mwaka 1896 na [[Karol Adamiecki]], ambaye hujulikana kuwa ni ''hamonogramu.''  Adamiecki hakuchapisha chati yake hadi 1931, hata hivyo, na kisha tu katika lugha ya Kipolishi. Hiyo chati inajulikana baada ya [[Henry Gantt]] (1861-1919), ambaye iliyoundwa chati yake kuzunguka miaka 1910-1915.&lt;ref&gt;HL Gantt, ''Kazi, Mishahara na Faida,'' iliyochapishwa na ''The Uhandisi wa magazeti,'' New York, 1910; republished kama ''Kazi, Mishahara na faida,''  Easton, Pennsylvania, kampuni ya uandishi, 1974, ISBN 0879600489.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Gerard|last=Blokdijk|title=Project Management 100 Success Secrets|publisher=Lulu.com|year=2007|isbn=0980459907|url=http://books.google.com/books?id=dgB-QWHlnrUC&amp;pg=PA76&amp;dq=Adamiecki+Gantt&amp;as_brr=3&amp;sig=Jp-mgVODNRJpxqBRM1PYJbs7mOU|page=76}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; Petro WG Morris, ''The Usimamizi wa Miradi,''  Thomas Telford, 1994, ISBN 0727725939, [http://books.google.com/books?id=5ekyoWaeZ1UC&amp;pg=PA18-IA7&amp;dq=Adamiecki+Gantt&amp;as_brr=3&amp;sig=xe_RAipoqlvhnu0xLkIsxx-8OAQ Google Print, p.18]&lt;/ref&gt;

Katika [[miaka ya 1980]], [[kompyuta]] binafsi kuruhusiwa kwa kuenea uumbaji wa Gantt tata na kufafanua chati. Kompyuta ya kipekee ya  kwanza walikuwa lengo hasa kwa mameneja wa mradi na waamuzi wa miradi. Na ujio wa mtandao na kuongezeka kwa kushirikiana juu ya mitandao mwishoni mwa miaka ya 1990, chati ya Gantt  ikawa kawaida kipengele wa [[mtandao]] makao maombi, pamoja na ushirikishi wa vikundi.

== Faida na mapungufu ==
[[File:Gantt_Chart_Planned_vs_Actual.gif]]

Chati za Gantt kwa kawaida zimekuwa zikiwakilisha mbinu kwa awamu na shughuli za mradi [[kuvunjika kazi muundo]] (WBS), ili waweze kueleweka kwa upana watazamaji. 

Alifanya makosa ya kawaida na wale hufananisha muundo wa chati ya Gantt na muundo wa jaribio ya [[kazi]] kueleza mradi [[muundo kuvunjika]] wakati huo huo kuwa wao kueleza ratiba ya shughuli. Haya mazoezi huifanya vigumu sana kufuata [[amri kikamilifu]] (100%). Hivyo WBS  inapaswa kufuata amri kwa ukamilifu (100%), basi ratiba ya mradi inaweza iliyoundwa.

Ingawa chati ya Gantt ni muhimu na ya thamani kubwa kwa ajili ya miradi ndogo inayotoshea  kwenye karatasi moja au runinga, inaweza kuwa ngumu kabisa kwa ajili ya miradi na zaidi kuhusu shughuli 30 au zaidi. Chati kubwa za Gantt hazinaweza kuwa na manufaa kwa ajili ya miradi mingi ya kompyuta. Kuhusiana kukosolewa ni kwamba chati za Gantt  huwasiliana na habari kidogo kwa kila eneo la maonyesho. Hiyo inamaanisha kuwa, miradi kwa mara nyingi mno huwa ngumu zaidi kuliko yanaweza kuonyeshwa kwa ufanisi kwa chati za Gantt.

Chati za Gantt huwakilisha tu sehemu ya [[vikwazo tatu vikuu]] ([[gharama]], [[muda]] na [[wigo]]) vya miradi, kwa sababu lengo hasa huwa katika usimamizi wa ratiba. Aidha, chati za Gantt haziwakilishi ukubwa wa mradi au kwa karibu ukubwa wa  vipengele vya kazi, basi ukubwa wa nyuma-ratiba hali ni kutowasilishwa kwa maelezo kikamilifu kwa urahisi. Kama miradi miwili ni sawa KATIKA idadi ya siku iliyochelewa nazo katika ratiba, mradi mkubwa una athari kubwa katika matumizi ya rasilimali, lakini Gantt hawakilishi tofauti yoyote.

Ingawa programu ya usimamizi wa miradi inaweza kuonyesha ratiba kama mistari kati ya shughuli, kwa kuonyesha idadi kubwa ya maelewano inaweza kusababisha katika chati ngumu ama iliyojaa mno. 

Kwa sababu baa za urefu katika chati za Gantt kina fulani, zina ure wanaweza kukosea muda fasasa mzigo wa kazi (rasilimali matakwa) ya mradi huo, ambayo inaweza kusababisha machafuko hasa katika miradi mikubwa. Katika mfano ulioonyeshwa katika makala hii, Shughuli E na G kuonekana sawa kawaida, lakini katika hali halisi wanaweza kuwa maagizo ya ukubwa tofauti. Kuhusiana kukosolewa ni kwamba shughuli zote ya kuonyesha chati za Gantt kama mzigo wa kazi iliyopangwa daima. Katika mazoezi, shughuli nyingi (hasa muhtasari vipengele) wana-ilio mbele au nyuma-kubeba kazi mipango, hivyo chati kwa asilimia Gantt-kuchorwa kwa rangi mbalimbali kamili inaweza kweli miscommunicate ratiba ya kweli utendaji.

Njia moja kushinda juu hii ni kutumia gantt chati ambayo inaweza kuonyesha wawili halisi na alipanga ratiba ya shughuli &lt;ref&gt;[http://chandoo.org/wp/2009/06/16/gantt-charts-project-management/ Chati ya Gantt  -usimamizi wa miradi kutumia Excel]&lt;/ref&gt; Angalia mchoro kuelewa hili.

==Marejeo==
{{reflist}}

== Viungo vya nje==
{{commons cat|Gantt charts}}
*[http://documentation.openoffice.org/HOW_TO/spreadsheet/gantt_pm.pdf Create Gantt chati katika] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[OpenOffice.org]] calc
*[http://www.edwardtufte.com/bboard/q-and-a-fetch-msg?msg_id=000076&amp;amp;topic_id=1&amp;amp;topic=Ask%20E%2eT%2e  majadiliano marefu] kuhusu mapungufu ya muundo wa chati za Gantt , na njia mbadala, tarehe katika tovuti ya[[Edward Tufte]] 

[[Category:Usimamizi]]</text>
      <sha1>0dd14mwa9hww2ba9jtp6lqwngf36v5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mauaji ya kimbari ya Rwanda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35440</id>
    <revision>
      <id>1607109</id>
      <parentid>1472234</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tanbihi */</comment>
      <origin>1607109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8552" sha1="ag5eorhaawxrhll9avk2uco77ef9x1w" xml:space="preserve">[[Faili:Rwandan Genocide Murambi skulls.jpg|200px|thumb|Mafuvu katika Shule ya Kiufundi ya Murambi, nchini Rwanda.]]
'''Mauaji ya Kimbari ya Rwanda''' yalikuwa mauaji ya halaiki nchini [[Rwanda]] mnamo [[mwaka]] wa [[1994]] ambapo wananchi wa [[kundi]] la [[Watutsi]] pamoja na [[Wahutu]] waliotazamwa kuwa [[wapinzani]] wa [[serikali]] au mauaji waliuliwa na [[wanamgambo]], [[polisi]] na [[wanajeshi]] wa serikali iliyosimamiwa na [[viongozi]] [[Wahutu]]. 

Katika kipindi cha takriban siku 100, kuanzia kuuliwa kwa [[marais]] [[Juvenal Habyarimana]] wa Rwanda na [[Cyprien Ntaryamira]] wa [[Burundi]] tarehe [[6 Aprili]] hadi katikati mwa mwezi [[Julai]], walau watu 800,000 hadi [[milioni]] 1 waliuawa, au karibu [[asilimia]] 20 ya [[idadi]] ya watu nchini Rwanda wakati huo.

==Historia ya awali==
Tangu [[uhuru]] wa Rwanda [[historia]] baina ya makundi mawili makuu ya Wahutu waliokuwa wengi na Watutsi waliokuwa kundi dogo zaidi ilikuwa ngumu. Rwanda iliingia katika [[ukoloni]] ikiwa [[ufalme]] chini ya wafalme Watutsi waliotawala wafugaji Watutsi na wakulima Wahutu. [[Wakoloni]] [[Wajerumani]] na halafu [[Wabelgiji]] waliendelea kuwatumia Watutsi wakitawala kupitia hao. Wakaongeza maeneo ya ziada chini ya mfumo wa Watutsi na hivyo kuimarisha [[mamlaka]] yao. Katika [[miaka ya 1950]] Wahutu wa Rwanda walianza kudai [[haki]] za kisiasa, wakiungwa mkono na [[Kanisa Katoliki]]. Kukataa kwa [[tabaka]] la [[Kabaila|makabaila]] Watutsi kulisababisha [[uasi]] wa kwanza upande wa Wahutu ulioleta mauaji ya Watutsi [[mia]] kadhaa, na Watutsi [[lakhi]] [[mbili]] walikimbilia [[Uganda]] au Burundi. 

Kabla ya uhuru Wabelgiji waliandaa [[uchaguzi]] wakaacha Rwanda kupata uhuru ikiwa [[jamhuri]], tofauti na nchi jirani ya Burundi. Hapo idadi kubwa ya Wahutu walichagua Wahutu na [[Chama cha kisiasa|vyama vyao]] walipata [[wabunge]] wengi sana.

Katika miaka ya kwanza baada ya uhuru [[wakimbizi]] Watutsi kutoka Uganda au Burundi walijaribu mara kadhaa kurudisha hali ya awali kwa [[silaha]]. Majaribio hayo yalishindikana yakasababisha tena mauaji ya Watutsi walioishi Rwanda, na wakimbizi wapya. Hadi [[mwaka]] [[1964]] takriban Watutsi lakhi [[tatu]] walikaa kama wakimbizi kwenye nchi jirani. 

Wakati wa [[wimbi]] jipya la mauaji mnamo mwaka [[1972]] [[waziri]] [[Juvenal Habyarimana]] alipindua [[serikali]] akaunda chama kipya cha MRND&lt;ref&gt;Mouvement Révolutionaire National pour le Développement, yaani Harakati ya Kimapinduzi ya Kitaifa kwa Maendeleo&lt;/ref&gt; kilicholenga kupunguza [[uadui]] dhidi ya Watutsi. Baadaye [[utawala]] wake ulizidi kuwa na [[tabia]] za [[Dikteta|kidikteta]] na upinzani ulitokea upande mmoja kwa Watutsi wakali, upande mwingine kwa makundi yenye mwelekeo wa kidemokrasia, na wengine wao walikuwa tayari kushirikiana pia na Watutsi.

==Utangulizi wa 1994==
Katika [[miaka ya 1980]] kundi la wakimbizi katika [[Uganda]] wenye [[asili]] ya Rwanda, wengi wao wa kizazi cha pili, walijiunga na [[wanamgambo]] ya [[NRA]] chini ya [[Yoweri Museveni]] katika [[vita]] dhidi ya serikali ya [[Milton Obote]]. [[Idadi]] ya Wanyarwanda katika jeshi la NRA iliongezeka na wengi walipata [[maarifa]] ya vita na kupanda [[cheo]] katika jeshi la Uganda. 

Baada ya ushindi wa Museveni mwaka [[1986]] Watutsi Wanyarwanda wengine walikuwa na vyeo vya juu katika jeshi la Uganda; [[Paul Kagame]] alikuwa mkuu wa tawi la upelelezi wa kijeshi la Uganda, [[Fred Rwigyema]] alikuwa [[jenerali]] na [[naibu]] waziri wa ulinzi. Mwaka [[1987]] waliunda kundi la RPF (Rwanda Patriotic Front) mjini [[Kampala]].

Mwaka [[1990]] kundi la RPF Uganda walioongozwa na Rwigyema walivuka mpaka wa Rwanda wakashambulia jeshi la FRD (Forces rwandaises de defense). Rwigyema aliuawa na FRD wakisaidiwa na [[Ufaransa]], [[Ubelgiji]] na [[Zaire]] walilazimisha wana RPF kurudi Uganda. Kagame aliyesomea [[Marekani]] aliitwa akapewa [[uongozi]] wa RPF akaanza [[vita ya msituni]] [[kaskazini]] mwa Rwanda. 

Hadi mwaka [[1992]] RPF ilishika sehemu ya Rwanda kaskazini na serikali ya Habyarimana ilipaswa kukubali [[majadiliano]] ya [[amani]]. Tokeo lake lilikuwa [[mapatano ya Arusha]] ya mwaka [[1993]] ambako serikali ya Habyarimana na RPF walipatana kuanzisha [[serikali ya umoja]], kurudi kwa wakimbizi na kuunda jeshi jipya lililopangwa kuunganisha sehemu ya askari wa FRD na sehemu ya RPF. Habariyama alikuta upinzani mkali kutoka kwa [[wanasiasa]] Wahutu katika Rwanda akasitasita kutekeleza mapatano ya Arusha. Serikali za majirani, hasa [[Kenya]] na [[Tanzania]], pamoja na [[Umoja wa Afrika]] na [[Umoja wa Mataifa]] walisisitiza tena na tena utekelezaji.

Kwenye Oktoba 1993 [[Baraza la Usalama la UM]] liliamua kutuma wanajeshi 2400 kwa [[jina]] la United Nations Assistance Mission for Rwanda. Wawakilishi wa kwanza kutoka RPF walifika pia Kigali kwa maandalizi ya serikali mpya. Waliongozana na kikosi kidogo cha wanajeshi wa RPF waliopewa [[jengo]] kama kambi katika Kigali.

Hatimaye Habyarimana alisafiri [[Dar es Salaam]] kuhudhuria mkutano kuhusu utekelezaji wa mapatano ya Arusha. Aliporudi [[tarehe]] [[6 Aprili]] [[Ndege (uanahewa)|ndege]] yake ilipigwa na [[kombora]] ilipokaribia [[uwanja wa ndege]] wa Kigali.

==Mauaji ya 1994==
Kuuawa Habyarimana tarehe 6 Aprili 1994 kulikuwa chanzo cha mauaji ya kimbari nchini humo. Baada ya kifo cha rais kikatiba [[waziri mkuu]] [[Agathe Uwilingiyimana]] angechukua nafasi ya rais lakini Uwilingiyimana aliuawa na [[wanajeshi]] tarehe [[7 Aprili]] kwa sababu alitazamiwa kuwa na siasa ya wastani, si kali. Waziri [[Theodore Sindikubwabo]] aliteuliwa na kamati ya kijeshi kuwa rais mpya akaapishwa tarehe 9 Aprili&lt;ref&gt;[https://books.google.co.tz/books?id=nvQlAgAAQBAJ&amp;pg=PA154&amp;dq=Sindikubwabo+butare&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiT-c_i98DhAhUYVBUIHTTjDZ8QuwUIPzAC#v=onepage&amp;q=Sindikubwabo%20butare&amp;f=false Theodore Sindikubwabo], uk. 153f, makala katika Aimable Twagilimana: Historical Dictionary of Rwanda, Scarecrow Press 2007, [[ISBN]] 0810864266&lt;/ref&gt;.

Kuhusiana na kuuawa Habyarimana, Wahutu wenye misimamo ya kufurutu mpaka walihusisha tukio la kutunguliwa ndege yake na wapinzani wa Kitutsi na kulitumia kama [[kisingizio]] cha kuanzishia ma[[shambulio]] na mauaji makubwa na ya kutisha dhidi ya Watutsi na Wahutu wenye misimamo ya wastani. 

Mauaji ya kimbari nchini Rwanda yaliendelea kwa muda wa siku 100 hadi hali ya mambo ilipodhibitiwa na vikosi vya waasi wa wakati huo wa RPF, wapiganaji wake wengi wakiwa ni Watutsi. 

Inasemekana kuwa watu wapatao [[laki]] nane waliuawa, wengi wao wakiwa Watutsi, lakini wakiwemo pia Wahutu wenye misimamo ya wastani. 

Huko nyuma Rais [[Paul Kagame]] wa Rwanda alituhumiwa na Jean-Lousi Bruguiere, mmoja wa majaji maarufu wa Ufaransa kuwa alishiriki katika mauaji ya halaiki ya wananchi wa nchi hiyo na vilevile uuaji wa Habiyarimana. Hatua hiyo iliipelekea serikali ya Kigali nayo kuwatuhumu viongozi wa Ufaransa kuwa walishiriki katika mauaji ya kimbari ya mwaka 1994. 

Kwa utaratibu huo Kamisheni Huru ya Kitaifa ambayo iliamuriwa na serikali ya Kigali ikusanye [[nyaraka]] na [[ushahidi]] unaothibitisha nafasi ya [[Paris]] katika mauaji ya Rwanda, ilitayarisha nyaraka zilizofichua jinsi Ufaransa ilivyoshiriki katika mauaji hayo, ambayo yalipewa jina la &quot;Jinai za Watenda Jinai&quot;. 

Kwa mujibu wa ripoti ya kamisheni hiyo, nduru za juu za kisiasa, za kidiplomasia na za kijeshi za Ufaransa ziliratibu na kutekeleza mauaji hayo ya kimbari. Vilevile ripoti hiyo ilisema kwamba, Paris ilishiriki katika kutoa mafunzo kwa wanajeshi na waasi wa Kihutu, kutoa [[silaha]] na suhula za kijeshi, kusaidia kwa [[siri]] mauaji, [[ubakaji]] na mateso katika [[ardhi]] ya Rwanda. [[Tuhuma]] hizo zilivuruga kabisa uhusiano kati ya Ufaransa na Rwanda. 

Hata hivyo mwishoni mwa mwezi Novemba mwaka [[2009]] viongozi wa nchi hizo mbili waliamua kuhuisha tena [[uhusiano]] wao na serikali ya Paris kuwapa majaji [[jukumu]] la kufuatilia [[faili]] la mauaji ya kimbari ya Rwanda.

Wachambuzi wa mambo wanaamini kuwa, hamu ya nchi hizo mbili ya kutaka kuanzisha tena uhusiano wao wa kisiasa haiwezi kufuta [[shaka]] ya nafasi ya Ufaransa katika mauaji ya kimbari ya Rwanda. Ufaransa ambayo siku zote imekuwa ikisisitiza kuungwa mkono [[ngano]] ya [[mauaji ya kimbari ya Wayahudi]] katika [[Vita vya pili vya Dunia]], hivi sasa inapaswa kutoa [[jibu]] kuhusiana na [[tuhuma]] zilizotolewa dhidi yake na Kamisheni ya Uchunguzi ya Rwanda.

==Tanbihi==
{{marejeo}}

==Marejeo==
* Huko Rwanda Mungu asema nasi, Ndanda Mission Press, 1997 – ISBN 9976-67-118-0
{{mbegu-historia}}
[[Jamii:Historia ya Rwanda]]
[[Jamii:Mauaji ya kimbari]]
[[Jamii:Ubaguzi]]</text>
      <sha1>ag5eorhaawxrhll9avk2uco77ef9x1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya Wikipedia:Wakabidhi</title>
    <ns>5</ns>
    <id>55142</id>
    <revision>
      <id>1607153</id>
      <parentid>1476780</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mizikaletanzania</username>
        <id>93124</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ombi la kufungua Melody Mbassa - Warsha */ mjadala mpya</comment>
      <origin>1607153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9657" sha1="sxffng1dp2y2cwh2us9ntalu1my9bz6" xml:space="preserve">[[Majadiliano ya Wikipedia:Wakabidhi/archive 1|Hifadhi ya majadiliano kuhusu kubadilisha wakabidhi hadi mwaka 2019]]

==Orodha ya Wakabidhi==
Wakabidhi wenzangu,

tunahitaji kupeleka ukaguzi wa orodha ya wakabidhi tena mbele ya jumuiya.
Kabla ya kuitagangaza hatua hii naomba tuelewane kwanza kati yetu kuhusu mambo mawili

'''1. Nani atapiga kura kati ya wanawikipedia? '''

Pendekezo langu:
* a) Mwenye kura awe aliyewahi '''kuandikishwa tangu mwezi 1''' (hatutaki waliojiandikisha jana kwa kumpiga kura rafiki leo) 
* b) aliyewahi '''kuhariri makala 3 kwenye swwiki''' (nje ya ukurasa wake mwenyewe; hatukubali watu walioingia kwa kutunga/kusahihisha makala 1 pekee) 
* c) aliyehariri '''katika miezi 12 kabla ya kura''' yetu

Zamani tulikuwa wachache sana lakini siku hizi idadi ya waliojiandikisha imeongezeka ingawa wengi hawafanyi kitu tena, kwa hiyo tuelewane.

2. '''Kuhusu orodha ya wakabidhi''' kuna matatizo mawili:

a) '''tunaendelea kutunza majina''' ya wengine ambao ama hawakushiriki kabisa tangu miaka, au hawakushiriki katika shughuli za usimamizi.
(hapa nitamwandikia kila mmoja na kumwuliza kama yuko tayari kutekeleza '''shughuli za admin''': kupitia mara kwa mara ukurasa wa Mabadiliko ya Karibuni, kuangalia makala mpya na mabadiliko, kufuta spam dhahiri, kupeleka makala zisizofaa kwenye ukurasa wa ufutaji, kushiriki katika ufutaji, kukaribisha wageni)
LAKINI tunahitaji watu zaidi walio tayari kufanya kazi hii

b) '''tuelewane nipeleke swali namna gani:''' 
* '''ama tufute tu''' wale wasioshiriki tena '''na kuchagua wapya''' wa nyongeza (wale wanaofanya kazi waendelee tu) 
* '''AU tufanye uchaguzi mpya kwa wote .''' Jambo hili si dhahiri na miradi ya wikipedia zinatofautiana hapa.

Naomba majibu kwenye ukurasa wa majadiliano ya wakabidhi. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 18:17, 23 Agosti 2020 (UTC)

==Pendekezo kuhusu kusitisha au kufuta wakabidhi==
Pendekezo langu kwa kura naona sasa hivi. Je inaweza kupelekwa vile?

:*Kama mkabidhi '''hakuhariri kabisa kwenye swwiki kwa mwaka mmoja''', atajulishwa kwamba haki zake zitasitishwa karibuni; 
:*'''asipojibu wala kurudi kuhariri, haki zake zitaondolewa; '''
:*kama alikuwa mkabidhi hai aliyetumia haki zake mara kwa mara '''anaweza kurudishwa''' kwa kibali cha wakabidhi hai wawili bila kura baada ya kuhariri tena katika swwiki kwa miezi mitatu  '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 18:38, 23 Agosti 2020 (UTC)

==Maoni yangu==
Nakubali mapendekezo ya Kipala. Kuhusu wakabidhi wanaofanya kazi sioni haja ya kupiga kura tena, lakini kwangu hakuna shida: niko tayari kuendelea na kazi au kuondolewa. Kuhusu kusitisha au kufuta wasiofanya kazi pendekezo la Kipala liwe kama sheria yetu ya kudumu: kimya cha mwaka mmoja kinatosha. Amani kwenu! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 05:55, 24 Agosti 2020 (UTC)
:Hata mimi nakubali na kuwa tayari kwa kuendelea kazi yangu kama mkabidhi.'''[[Mtumiaji:ChriKo|ChriKo]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:ChriKo|majadiliano]])''' 16:07, 24 Agosti 2020 (UTC)
::Niko nawe, ChriKo. Bado ninapenda kuendelea na kazi yangu. Mfano juzi tu, niliongeza idadi ya '''onyo''' katika makala kwa ufutaji dropdown menu! Laiti kama nisingekuwa na haki hiyo, basi ingebaki historia!--[[User:Muddyb|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;&lt;sub&gt;''''Muddyb Mwanaharakati''''&lt;/sub&gt;&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt; &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;[[User talk:Muddyb Blast Producer|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;sup&gt;''''Longa''''&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt;]] 06:06, 25 Agosti 2020 (UTC)
:::Baba Tabita aliniandikia baruapepe (kwa Kijerumani) akiomba tumwondoe katika orodha ya wakabidhi. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 09:06, 31 Agosti 2020 (UTC)
::::Habarini ndugu wakabidhi wenzangu.Nami pia nakubali kuendelea na ukabidhi.Nampongeza [[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] kwa kuendesha zoezi hili vizuri.Zaidi ya hayo nakubaliana na mapendekezo ya Kipala kuhusu kusitisha au kufuta wakabidhi kwa sababu ni mapendekezo ambayo hayajambana sana mtu, iwapo hakuwepo kwa mwaka mmoja kwa sababu mbalimbali, bado ana nafasi ya kuomba kurudi. Mwisho niwapongeze wakabidhi wote kwa kazi kubwa mnayoifanya ili kuijenga Wikipedia ya Kiswahili. Asanteni.--'''[[Mtumiaji:Jadnapac|Jadnapac]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Jadnapac|majadiliano]])''' 13:06, 4 Septemba 2020 (UTC)
:::::Nakubali kabisa pendekezo ka Kipala. Mwaka mmoja ni kipindi cha kutosha sidhani kama kuna mtu atalalamika kwa kufutwa. --'''[[Mtumiaji:Ndesanjo|Ndesanjo]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Ndesanjo|majadiliano]])''' 03:24, 1 Desemba 2020 (UTC)

== Maoni yangu  ==

chaguo lote ni sawa kwani wakabidhi ambao hawajatumia swwiki kwa muda watafutwa na pia wakabidhi  ambao wamefikia kiwango cha kuwa wakabidhi wanapewa cheo cha kuwa mkabidhi

Mimi pia naona ni sawa kufuta ukabidhi baada ya kua kimya kwa mwaka mmoja. Pia tuwe na vigezo vya wazi vya nani anaweza kua mkabidhi, mafano, idadi ya michango au/pamoja na matumizi ya SW wikipedia '''[[Mtumiaji:Aneth David (SLU)|Aneth]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Aneth David (SLU)|majadiliano]])''' 07:36, 01 Desemba 2020 (UTC)

== Utaratibu wa kuzuia wanaoleta tafsiri ya kompyuta na kuandaa editathon ya kutafsiri makala ==

Wakabidhi walipatana kwenye kikao cha tarehe 15. Agosti 2015:

1. Tunahitaji kudhibiti wachangiaji wanaotumia tafsiri ya kompyuta (ama google-translate au Wikipedia Content Translation) na kuunda makala zinazojaa matini isiyosafishwa. Makala hizo zinahatarisha hadhi ya wikipedia yetu na kuunda kazi nyingi kwetu wakabidhi na wanawikipedia wengine wanaosaidia kusahihisha.

Tulikubaliana kuhusu
'''A)  kuzuia wachangiaji wanaopakua matini kutoka tafsiri ya kompyuta bila masahihisho ya kutosha''' na&lt;br/&gt;
'''B) utaratibu wa kuendesha warsha au editathon ya kuunda makala kwa njia ya kutafsiri.'''

'''A.1.''' Kama mchangiaji amewekwa sanduku la “Karibu” (99%) ameshaona ni mwiko kumwaga matini ya tafsiri ya kompyuta. Kwa hiyo, '''kama anapakia matini ambayo ni tafsiri ya kompyuta yenye makosa atazuiliwa''' halafu tuweke alama za ''Kigezo:Zuia tafsiri'' kwenye ukurasa wake wa majadiliano. Ni alama hizo: '''&lt;nowiki&gt;{{Zuia tafsiri}} ~~~~&lt;/nowiki&gt;'''. Kabla ya alama ya sahihi &lt;nowiki&gt; ~~~~&lt;/nowiki&gt; tunaweza kuongeza sababu za ziada.

'''A.2.''' Kila mkabidhi anayetumia njia hii anapaswa kuwezesha nafasi ya '''“Email this user”.''' Menginevyo tufuate maelezo kwenye '''Kigezo:Zuia tafsiri''' (https://sw.wikipedia.org/wiki/Kigezo:Zuia_tafsiri). Anaweza kukubaliwa tena akiahidi kusafisha makala zake.

'''B.1.''' Kuhusu mazoezi ya kuanzisha makala kwa njia ya warsha, editathon na kadhalika tusome na wote makala ya '''[[Msaada:Tafsiri]]'''. Tuwaonye wanaohudhuria wasitegemee programu za kutafsiri na watazuiliwa kama wanaleta matini yake moja kwa moja iliyobaki na kwa makosa ya lugha.

'''B.2.''' Katika zoezi la kundi tuwaeleze '''waunde makala zao katika nafasi ya mtumiaji (user space)''' kufuatana na maelezo katika '''[[Msaada:Tafsiri]]'''. Kila makala isomwe na kujadiliwa na jirani au mtu mwingine. Ikionekana haina kasoro za lugha, muundo wa sentensi, fomati ya viungo, interwiki, jamii na inaeleweka, basi inaweza kuhamishwa kwenye nafasi ya makala (article space).   &lt;small&gt;'''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 22:40, 17 Agosti 2021 (UTC)&lt;/small&gt;

== Maadhimisho ya Siku ya Kuzaliwa ya W25 ==

Habarini nyote!

Kama unavyojua, Wikipedia itatimiza umri wa miaka 25 tarehe 15 Januari. Umealikwa kujiunga na karamu ya mtandaoni tarehe 15 Januari saa 16:00 UTC. Njoo usherehekee kila kitu ambacho tumeweza kutimiza pamoja! '''Tayari unaweza''' [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|'''kujiandikisha kwa ajili ya sherehe''']] '''kwenye wiki.''' Itakuwa sherehe ambayo hutakiwi kukosa. 

Nini cha kutarajia:

* Muda mchache kabla ya kuanza: '''Karamu ya awali ya dakika 15''', kuanzia saa 15:45 UTC, yenye maelezo mafupi ya Wikipedia na  heri ya siku ya kuzaliwa kutoka kote ulimwenguni. Njoo mapema na upashe joto! 
* Ziara ya miaka 25 ya ushirikiano katika ubora wake: Tazama jinsi Wikipedia za lugha 300+ zimekua tangu Wikipedia ilipozaliwa robo karne iliyopita kwa msemo rahisi &quot;Hujambo, Ulimwengu!&quot; 
* Shairi la  kuenzi kwa ukurasa wa majadiliano: Kuheshimu mijadala, michepuko, na ujenzi wa ufahamu  ambao hufanya Wikipedia kuwa maalum. 
* Maonyesho ya muziki: Vipande vilivyotungwa kwa maudhui ya Wikipedia na Wikimedia, iliyoundwa kwa ajili ya wahariri.
* Michezo ya Wikipedia: Fursa ya kujaribu maarifa yako ili kushinda bidhaa mpya, toleo maalum la Wikipedia 25. 
* Viangazio kwa Wanawikipedia kila mahali: Hadithi kutoka kanda zote na vizazi vyote.  
* Kuonekana kwa wageni maalum: Kwa sababu kila siku kuu ya kuzaliwa inahitaji watu maalum wachache wasiotarajiwa. Na ndio, wapendwa wako wa muda mrefu watakuwepo pia. 
* Kutiririsha kupitia eventyay na YouTube. Lugha Zitakazowezeshwa: Kitapatikana  Kiarabu, Kichina, Kifaransa, Kiingereza, Kihispania na Kireno.

Jisajili kwenye wiki ili kuhifadhi tarehe na masasisho ya tukio. '''[[Mtumiaji:FMthonti-WMF|FMthonti-WMF]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:FMthonti-WMF|majadiliano]])''' 09:37, 23 Desemba 2025 (UTC)

== Ombi la kufungua Melody Mbassa - Warsha  ==

== Ombi la kufungua Melody Mbassa ==
@Kipala habari, Warsha yangu iko tayari: [[Wikipedia:Warsha/Melody Mbassa]] - Tafadhali kagua. Ina TMA22, Mfuko wa Utamaduni, CHAMUDATA. Naomba ufungue ukurasa wa [[Melody Mbassa]]. Asante - Mizikaletanzania '''[[Mtumiaji:Mizikaletanzania|Mizikaletanzania]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Mizikaletanzania|majadiliano]])''' 15:45, 12 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>sxffng1dp2y2cwh2us9ntalu1my9bz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alois Maria wa Montfort</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57406</id>
    <revision>
      <id>1607107</id>
      <parentid>1578043</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo ya Kiswahili */</comment>
      <origin>1607107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15383" sha1="g8fno1v4zkq48ibjkiz5k6jezycnapw" xml:space="preserve">[[Image:Louis de Montfort.jpg|200px|thumb|right|Mt. Louis-Marie Grignion de Montfort.]]
'''Alois Maria wa Montfort''' ([[Montfort-sur-Meu]], [[Ufaransa]], [[31 Januari]] [[1673]] - [[Saint-Laurent-sur-Sèvre]], [[28 Aprili]] [[1716]]) alikuwa [[padri]] maarufu kwa mahubiri aliyoyatoa kote Ufaransa [[Magharibi]], akitangaza [[fumbo]] la [[Hekima]] ya [[milele]], na kurudisha wengi kwenye [[toba]]. Tena kwa [[maandishi]] yake, ambayo mpaka leo yanazidi kuathiri [[Kanisa Katoliki]] hasa upande wa [[heshima ya pekee]] kwa [[Bikira Maria]] katika [[maisha ya kiroho]], lakini pia kuhusu [[Msalaba wa Yesu]] &lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/51100&lt;/ref&gt;. 

Alikuwa pia [[mwanzilishi]] wa [[shirika|mashirika]] matatu ya [[utawa|kitawa]]: [[Shirika la Maria]], [[Mabinti wa Hekima]] na [[Mabruda wa Mt. Gabriel]]. 

Alitangazwa na [[Papa Leo XIII]] kuwa [[mwenye heri]] [[mwaka]] [[1888]], halafu [[Papa Pius XII]] alimtangaza [[mtakatifu]] mwaka [[1947]].

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] [[mauti|aliyofariki]] [[dunia]] &lt;ref&gt;''[[Martyrologium Romanum]]: ex Decreto Sacrosancti oecumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Ioannis Pauli P.P. II promulgatum'', Romae 2001, ISBN 8820972107&lt;/ref&gt;.

==Heshima halisi kwa Maria==
Alois Maria wa Montfort anapoizungumzia katika [[kitabu]] chake maarufu hasemi kuhusu heshima ya nje tu, yenye [[kiburi]], isiyodumu, ya kinafiki au ya kujitafutia [[faida]], bali ile halisi ambayo ni “[[utashi]] kuwa tayari kutenda mara yanayohusu [[utumishi]] wa Mungu” ([[Thoma wa Akwino]]). Utayari huo, unaotakiwa kudumu hata [[Hisia|hisi]] zikiwa kavu, unatuelekeza kumuabudu Bwana na kumpatia Mama yake heshima ya pekee anayostahili.

Wengine wanadanganyika wakidai kuufikia [[muungano na Mungu]] pasipo kumpitia mfululizo Yesu Kristo: hivyo wataufikia [[ujuzi]] wa kinadharia tu kumhusu Mungu, si ule mtamu unaoitwa [[hekima]] ambao ni wa juu, hai, wenye kung’amua [[njia]] za [[Maongozi ya Mungu|maongozi yake]] hata katika mambo madogo. [[Watulivu]] walidai eti! Ubinadamu wa Yesu ni njia ya kufaa mwanzoni tu mwa [[Maisha ya kiroho|maisha ya Kiroho]]. [[Uzushi]] huo ni kutotambua [[upana]] usio na mipaka wa [[ushenga]] wa [[Mwokozi]].

Uzushi mwingine ni ule wa wale wanaotaka kumuendea Bwana pasipo Maria. Hata baadhi ya Wakatoliki hawaoni inavyofaa kumkimbilia Bikira ili kuwa wandani wa Kristo. Wanamjua Maria “kinadharia tu, kwa namna kavu, kame, isiyojali… Wanaogopa kuzidisha heshima kwake na kumchukiza Bwana wetu kwa kumstahi mno Mama yake mtakatifu… Wakisema juu ya heshima kwa Maria, si kwa kuihimiza, bali hasa kwa kuondoa matumizi yake yasiyofaa” (Alois Maria wa Montfort). Wanaonekana kudhani Maria ni kizuio kwa kuufikia muungano na Mungu, kumbe athari yake yote inalenga kutufikisha huko. Ingekuwa sawa na kusema [[Yohane Maria Vianney]] alikuwa kizuio kwa [[parokia|wanaparokia]] wake wasimuendee Mungu. Ni kukosa [[unyenyekevu]] kupuuzia washenga ambao Mungu ameujalia udhaifu wetu.

===Ngazi za heshima hiyo===
Heshima hiyo, ambayo inatakiwa kuwemo ndani ya kila [[Ukristo|Mkristo]] na kustawi pamoja na [[upendo]], [[ngazi]] yake ya kwanza ni kumuomba Bikira mara kwa mara, k.mf. kusali vizuri [[Malaika wa Bwana]].

Ngazi ya pili ni kuwa na heshima, [[tumaini]] na upendo kamili zaidi kwake, ambavyo mtu asali kila siku walau robo ya Rozari kwa kutafakari matendo ya furaha, ya mwanga, ya uchungu na ya utukufu yaliyo njia ya kufikia uzima wa milele.

Ngazi ya tatu, ambayo ndiyo inayowafaa wanaoendelea, ni kujiaminisha kwa Bwana kwa njia ya Mama yake: “Heshima hiyo ni kujiaminisha kabisa kwa Bikira mtakatifu ili kwa njia yake tuwe [[mali]] ya Yesu kabisa. Tunapaswa kumtolea: 1) [[mwili]] wetu pamoja na hisi zake zote na [[kiungo|viungo]]; 2) [[roho]] yetu na vipawa vyake vyote; 3) mali yetu ya nje... ya sasa na ya kesho; 4) mema yetu ya ndani na ya Kiroho, yaani [[stahili]] zetu, [[adili|maadili]] yetu na matendo yetu mema ya jana, ya leo na ya kesho”.

Ili tuelewe vema tendo hilo tunapaswa kutofautisha katika matendo mema mambo yasiyoshirikishwa na yale yanayoweza kushirikishwa. Yasiyoshirikishwa ni zile stahili hasa ambazo zinatupa haki ya kustawishiwa upendo na kupata [[uzima wa milele]]. Tukizitoa kwa Bikira mtakatifu si kusudi awagawie wengine, bali atudumishie na kutuzalishia na, tukija kuzipoteza kwa [[Dhambi ya mauti|dhambi ya mauti]], atupatie [[neema]] ya [[toba|kutubu]] vizuri ili turudishiwe si neema inayotia utakatifu tu bali [[kiwango]] chake tulichokuwa nacho.

Yanayoweza kushirikishwa ni stahili za kufaa tu na [[thamani]] ya matendo yetu mema kwa kufidia na kuombea. Stahili za kufaa hazitegemei haki bali upendo au [[urafiki]] unaotuunganisha na Mungu; kwa [[msingi]] huo tunaweza kumpatia jirani neema, kama vile mama mwema anavyowavutia wanae, kwa kuwa Mungu anajali nia na matendo yake maadilifu. Tunaweza kuwaombea majirani, wakosefu sugu, walio mahututi, [[marehemu]] n.k. Tunaweza kulipa kwa niaba ya wengine, kupokea kwa [[hiari]] [[adhabu]] za dhambi zao, kama Maria alivyofanya chini ya [[Msalaba wa Yesu|msalaba]] ili kuwavutia [[huruma ya Mungu]]. Tunaweza pia kuwapatia waliopo [[toharani]] [[rehema]] kwa kuwafungulia [[hazina]] ya stahili za Yesu na ya [[Mtakatifu|watakatifu]] ili kuharakisha [[ukombozi]] wao.

Tukimtolea Maria matatizo na tabu zetu zote, atatupatia [[msalaba|misalaba]] inayolingana na [[nguvu]] tulizonazo kwa msaada wa neema, ili tuchangie wokovu wa watu.

Tumshauri nani ajiaminishe hivyo? Si wale watakaokubali kwa kufuata hisia za moyoni tu au kiburi kuhusu mambo ya Kiroho, wasielewe [[uzito]] wake, bali watu wenye [[juhudi]]: nao wajiaminishe kwanza kwa [[muda]] mfupi, halafu kwa [[mwaka]] mmoja, ili wapenywe na hiyo roho ya kujiaminisha, hadi waweze kujitoa kwa faida [[maisha]] yao yote.

Baadhi wanabisha wakisema tendo hilo ni kujinyima yote tusilipe madeni yetu, hivyo litarefusha tohara yetu. Bwana alimjalia [[Birgita wa Sweden]] kuelewa jinsi wazo hilo linavyotokana na [[umimi]] na linavyosahau wema wa Maria, ambaye hashindwi na yeyote katika [[ukarimu]]. Tukijinyima hivyo tutapokea mara mia. Upendo wenyewe, unaoshuhudiwa na tendo hilo, unatuondolea tayari sehemu ya tohara.

Wengine wanauliza tutafanyeje kuwaombea ndugu na marafiki kisha kumtolea Maria sala zetu zote? Jibu ni kwamba Bikira anajua [[wajibu]] wetu kwa ndugu na marafiki, na kama tungesahau kuwaombea angetukumbusha. Tena mara nyingi hatujui nani kati yao anahitaji zaidi kuombewa, kumbe Maria anajua na kutumia [[sala]] zetu kwa ajili yake. Hatimaye tunaweza kumuomba amsaidie fulani au fulani.

===Matunda ya heshima hiyo===
[[Njia]] hiyo ya kumuendea Mungu ni rahisi na inastahili zaidi, kwa hiyo ni fupi, kamili na ya hakika zaidi.

Kwanza ni rahisi zaidi. “Kwa kusema ukweli tunaweza kuufikia muungano na Mungu kwa njia nyingine; lakini itakuwa kwa misalaba mingi zaidi sana na kwa vifo vya ajabuajabu na kwa matatizo mengi zaidi sana ambayo tutayashinda kwa shida kubwa zaidi. Itatupasa kupitia giza la usiku, mapambano na mafadhaiko yasiyosemekana, milima yenye magenge, misitu ya miba inayochoma na majangwa ya kutisha. Kumbe kwa njia ya Maria tunapita kwa utamu na utulivu mkubwa zaidi. Ni kweli kuwa huko vinapatikana vita vikali ambavyo tuvipige na matatizo makubwa ambayo tuyashinde, lakini huyo Mama mwema anawakaribia watumishi wake waaminifu ili kuwaangazia giza lao, kuwashauri katika wasiwasi wao, kuwategemeza katika mapambano na matatizo yao, kiasi kwamba njia hiyo ya Kibikira ya kumpata Yesu Kristo ni ya mawaridi na asali ukiilinganisha na nyingine”. Hiyo inathibitishwa na watakatifu waliofuata njia hiyo kwa namna ya pekee.

Ingawa njia hiyo ni rahisi zaidi, kwa kuwa Bikira anatutegemeza, haiachi kustahili zaidi, kwa kuwa Maria anatupatia upendo mkubwa ulio asili ya stahili. Matatizo ni nafasi ya kustahili, lakini [[asili]] ya stahili ndiyo upendo ambao tunayashinda. Maria kwa matendo rahisi alistahili kuliko [[Mfiadini|wafiadini]] katika mateso yao yote, kwa jinsi alivyotumia upendo mwingi katika kuyatenda.

Njia ya Maria ni fupi zaidi, kwa maana tunaifuata kwa urahisi na hivyo tunakwenda [[kasi]] zaidi. Kwa muda mfupi wa kumfuata Mama wa Mungu tunasonga mbele kuliko kwa miaka ya kufuata [[busara]] yetu. Chini yake, ambaye [[Neno (Biblia)|Neno]] aliyefanyika mwili alimtii, tunapiga hatua za [[jitu]].

Njia hiyo ndiyo kamili zaidi, kwa kuwa Neno alitushukia kwa njia ya Maria asipoteze chochote cha Umungu wake; basi kwa njia yake walio wadogo wanaweza kupanda vizuri kwa Aliye Juu wasiogope chochote. Mwenyewe anatakasa matendo yetu mema na kuzidisha thamani yake akiyatoa kwa Mwanae.

Hatimaye ndiyo njia ya hakika zaidi inayotukinga dhidi ya udanganyifu wa [[shetani]] ambaye kwanza anajaribu kutupotosha kidogokidogo ili baadaye atufikishe kutenda makosa makubwa. Pia inatukinga dhidi ya udanganyifu wa ndoto na hisia za moyoni, kwa kuwa Maria kama chombo cha neema anatuliza na kuratibu hisi zetu ili roho ipokee athari ya Bwana kwa manufaa zaidi. Tena Maria ni kiumbe kitakatifu: hivyo akizingatiwa na hisi zetu anainua roho iungane na Mungu. Anatupatia [[uhuru]] mkubwa wa ndani, na pengine tukimuomba kwa udumifu atatupatia neema ya kukombolewa mara na upotovu wa hisi unaozuia sala na muungano wa dhati na Bwana. Kila athari ya Maria inalenga kutufikisha huko, kama vile Yesu anavyotufikisha kwa [[Mungu Baba|Baba]]. Inafaa kuomba msaada wake wa pekee wakati na baada ya [[Komunyo]], ili atushirikishe [[ibada]] yake ya dhati pamoja na upendo wake, kana kwamba tungeazima [[Moyo Safi wa Maria|moyo wake safi]] tumpokee Yesu inavyotakiwa.

[[Kiini]] cha kujiaminisha kwa Yesu kwa [[Mkono|mikono]] ya Maria ni kama ifuatavyo: “Ee Yesu mpendwa, unayestahili kuabudiwa, Mungu kweli na mtu kweli! Nakushukuru kwa jinsi ulivyojishusha kabisa ukitwaa namna ya mtumwa ili kunikomboa kutoka utumwa wa shetani… Nakimbilia maombezi ya Mama yako mtakatifu uliyenipa awe mtetezi wangu kwako; kwa njia hiyo natumaini utanijalia majuto na msamaha wa dhambi zangu, nipate na kutunza hekima. Nakusalimu Maria usiye na doa, malkia wa mbingu na nchi, ambaye vyote vilivyo chini ya Mungu viko chini yako. Nakusalimu, kimbilio la hakika la wakosefu, wewe ambaye huruma yako haimpungui yeyote: unitimizie hamu yangu ya kupata hekima ya Kimungu, na kwa lengo hilo pokea nadhiri na matoleo ninavyokutolea kwa unyonge wangu. Mimi, mkosefu nisiye mwaminifu narudia leo na kuthibitisha mikononi mwako ahadi za ubatizo wangu. Namkataa moja kwa moja shetani, fahari zake na mambo yake yote na kujitoa kabisa kwa Yesu Kristo, Hekima aliyefanyika mwili, ili nyuma yake nibebe msalaba wangu siku zote za maisha yangu. Basi, ili niwe mwaminifu kwake kuliko nilivyokuwa mpaka sasa, nakuteua Maria uwe Mama yangu. Nakuachia na kukukabidhi mwili wangu na roho yangu, mema yangu ya ndani na vitu vya nje, hata thamani ya matendo yangu mema ya jana, ya leo na ya kesho… kwa hiyo uniweke miongoni mwa wale ambao unawapenda, unawafundisha, unawaongoza, unawalisha na kuwalinda. Ee Bikira mwaminifu, unifanye niwe katika yote mwanafunzi mkamilifu na mwigaji wa Hekima aliyefanyika mwili, Yesu Kristo Mwanao, hata nifikie kwa maombezi na mifano yako kwenye utimilifu wa ukomavu wake hapa duniani na wa utukufu wake mbinguni. Amina”.

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{Reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* Mt. Lui wa Montfort, Siri ya Rozari, Paulines Publications Africa - Nairobi 2017 – ISBN 9966-60-048-6
* Mt. Louis-Marie Grignon wa Montfort – tafsiri ya A. Nyenza, B.F. – ed. Mabratha wa Montfort wa Mt. Gabriel Tanzania -2000

==Marejeo mengine==
;''Vitabu vyake'':

* de Montfort, St. Louis. ''Preparation for Total Consecration according to the Method of St. Louis de Montfort.'' Bay Shore NY: Montfort Publications, 2001.
* de Montfort, St. Louis-Marie Grignion. ''True Devotion to Mary.'' translated by Mark L. Jacobson, [[Aventine Press]], 2007 ISBN 1593304706.
* de Montfort, St. Louis. ''Secret of the Rosary'' ISBN 978-0895550569.
* de Montfort, St. Louis. ''God Alone: The Collected Writings of St. Louis Marie De Montfort'' Montfort Publications, 1995 ISBN 0910984557

;''Maisha yake'':

* Biography of Saint Louis de Montfort [http://ebisreligiousicons.com/montfort/bgraphy.html] {{Wayback|url=http://ebisreligiousicons.com/montfort/bgraphy.html |date=20091124094207 }}
* Biography of Saint Louis de Montfort [http://www.montfort.org/English/LifeLM.htm] {{Wayback|url=http://www.montfort.org/English/LifeLM.htm |date=20080109234734 }}
* Doherty, Eddie. ''Wisdom's Fool: A biography of St. Louis de Montfort.'' Bay Shore NY: Montfort Publications, 1993.
* Fiores, Stefano  ''Dictionnaire de Spiritualité Montfortaine.'' (1360 pag.)Novalis, 1994
* Raja Rao, Joseph  ''The Mystical Experience and Doctrine of St. Louis-Marie Grignion de Montfort'' Loyola Press, 2005, ISBN 9788878390300

;''Hati za [[Papa Yohane Paulo II]]'':

* On de Montfort [http://www.catholicregister.org/content/view/1402/857/] {{Wayback|url=http://www.catholicregister.org/content/view/1402/857/ |date=20081202070615 }}
* Encyclical ''[[Redemptoris Mater]]'' [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/encyclicals/documents/hf_jp-ii_enc_25031987_redemptoris-mater_en.html]
* Apostolic Letter ''[[Rosarium Virginis Mariae]]'' [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_20021016_rosarium-virginis-mariae_en.html]

==Viungo vya nje==
*[http://www.montfort.org/English/SpiritLM.htm A Guide to Montfortian Spirituality] {{Wayback|url=http://www.montfort.org/English/SpiritLM.htm |date=20080509185857 }}
*[http://www.newadvent.org/cathen/09384a.htm Entry on the Catholic Encyclopedia about Saint Louis de Montfort]
*[[Catholic Encyclopedia]] [http://www.newadvent.org/cathen/09749d.htm article on Missionaries of the Company of Mary] - founded by de Montfort
*[http://www.legionofmarytidewater.com/aids.htm Catholic Books] {{Wayback|url=http://www.legionofmarytidewater.com/aids.htm |date=20150223085512 }} including True Devotion to Mary free online
*[http://www.montfortcentre.org Montfort Center]
*[http://www.saintpetersbasilica.org/Statues/Founders/LouisdeMontfort/Louis%20de%20Montfort.htm Founder Statue in St Peter's Basilica]
*[http://catholicism.org/louis-de-montfort.html &quot;Saint Louis Marie de Montfort&quot;] article at Catholicism.org
{{mbegu-Mkristo}}
{{DEFAULTSORT:Montfort, Louis De}}
[[Category:Waliozaliwa 1673]]
[[Category:Waliofariki 1716]]
[[Category:Mapadri]]
[[Category:Watawa waanzilishi]]
[[Category:Wamontfort]]
[[Category:Watakatifu wa Ufaransa]]</text>
      <sha1>g8fno1v4zkq48ibjkiz5k6jezycnapw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Misa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65011</id>
    <revision>
      <id>1607104</id>
      <parentid>1526345</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:03:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30739" sha1="fkhsqf0wfjz06s1qj7q3xcihz4xtbdd" xml:space="preserve">[[File:Papal Visit to the Philippines January 18 2015.jpg|thumb|[[Umati]] wa watu [[milioni]] 6 wakishiriki [[Misa]] iliyongozwa na Papa Fransisko huko Rizal Park, [[Manila]], [[Ufilipino]], tarehe [[18 Januari]] [[2015]].]]
'''Misa''' ni [[adhimisho]] la [[ekaristi]] hasa likifuata [[mapokeo ya Kiroma]]&lt;ref&gt;{{cite book|doi=10.1002/9780470670606.wbecc0112 | last1 = Hovhanessian | first1 = Vahan| title = The Encyclopedia of Christian Civilization | chapter = Badarak (Patarag) | date = 2011 | isbn=9781405157629 }}&lt;/ref&gt;. Ndiyo [[chemchemi]] na kilele cha [[Liturgia|liturujia]] ya [[Kanisa Katoliki]] na [[Maisha ya kiroho|maisha yote]] ya [[Ukristo|Kikristo]]&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p2s2c1a3.htm|title=Catechism of the Catholic Church - The sacrament of the Eucharist|website=www.vatican.va|access-date=2018-08-20}}&lt;/ref&gt;. Mbali ya [[ibada]] za mwanzo na mwisho, sehemu kuu za Misa ni mbili: [[Liturujia ya Neno]] na [[Liturujia ya Ekaristi]]. Ya kwanza inafanyika hasa [[Mimbari|mimbarini]], ya pili [[Altare|altareni]]. Ndizo [[meza]] mbili ambapo [[Mungu]] [[Mungu Baba|Baba]] analisha wanae.

==Liturujia ya Neno==
[[Image:Misa Tanzania Himo 2012 Tamino.jpg|thumb|left|250px|Misa ya [[Kanisa Katoliki|Kikatoliki]] huko [[Himo]], [[mkoa wa Kilimanjaro]], [[Tanzania]], mwaka [[2012]]; katika [[mapokeo ya Roma]], [[kitabu]] cha [[Injili]] hutiliwa [[ubani]] kabla ya kusomwa.]]
Ni kawaida kusoma kwanza kutoka [[Agano la Kale]], halafu kutoka [[Nyaraka (Biblia)|Nyaraka za Mitume]] na hatimaye kutoka [[Injili]] mojawapo. Utaratibu huo unafuata ule wa utunzi wa maandiko hayo, ambapo ya mwisho ndiyo muhimu kuliko yaliyotangulia, kama katika [[historia ya wokovu]] ambapo [[Yesu]] ndiye aliyeleta [[divai]] bora mwishoni ([[Yoh]] 2:1-10).

Katikati kuna [[nyimbo]], hasa [[Zaburi]], ambazo zinaendana na masomo ya siku ili kuyaelewa, kuyatafakari, kuyaitikia na kuyashangilia.

Mara nyingi inafuata [[hotuba]], halafu [[Nasadiki|ungamo la imani]] na [[maombezi]] kwa ajili ya [[watu]] wote.

==Liturujia ya Ekaristi==
Ndiyo sehemu ambapo vipaji vya [[mkate]] na divai vinageuzwa kuwa [[Mwili wa Kristo|Mwili]] na [[Damu Azizi|Damu]] ya Yesu aliyejitoa [[kafara]] ili kuokoa&lt;ref&gt;[http://www.catholicculture.org/culture/library/dictionary/index.cfm?id=34771] [[John Hardon]], ''Modern Catholic Dictionary''&lt;/ref&gt; na kulisha waumini waliojiandaa &lt;ref name=&quot;CCC, 1399&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P42.HTM |title=''CCC'', 'The Paschal Mystery'|publisher=Vatican.va |access-date=26 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616060732/https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P42.HTM |archive-date=16 June 2012 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;.

Inafuata daima liturujia ya Neno na kuikamilisha kwa kumleta [[Yesu Kristo]] kati ya waamini wake kama [[chakula]] na [[kinywaji]] cha [[uzima]] kwa [[roho]] zao ili wapate nguvu na furaha kwa ajili ya kumfuata kwa kutekeleza [[Neno la Mungu]] lililotangazwa kwanza.

Mahali pake maalumu panaitwa altare (kutoka [[Kilatini]]) au [[madhabahu]] (kutoka [[Kiarabu]]), kwa sababu [[ukumbusho]] ulioachwa na [[Yesu]] katika [[karamu ya mwisho]] ni ukumbusho wa [[sadaka]] yake ya [[Msalaba wa Yesu|msalabani]].

Kufuatana na matendo matatu ya Yesu katika karamu hiyo, yaani kwamba &quot;alitwaa ... akashururu ... akagawa&quot;, liturujia ya ekaristi ina sehemu tatu.
[[Picha:Exsequien_Joachim_Meisner-7703.jpg|thumb|[[Askofu mkuu]] akisaidiwa na shemasi kuandaa vipaji.]]
===Alitwaa: kuandaa vipaji===
Kwanza [[askofu]] au [[Upadri|padri]], anayemwakilisha Yesu mbele ya [[Kanisa]] lake, anatwaa [[Mkono|mikononi]] mkate, divai na [[maji]] vinavyohitajika. Mara nyingi vitu hivyo analetewa na waumini katika [[maandamano]] yanayoendana na [[antifona]] maalumu inayoendelea kuimbwa hadi baada ya kutolewa kwa Mungu, kuombewa na kuwekwa juu ya altare.

===Alishukuru: sala ya ekaristi===
[[Picha:Exsequien_Joachim_Meisner-7769.jpg|thumb|Maaskofu wakishirikiana kutamka maneno ya Yesu juu ya [[kikombe]] cha divai.]]
Pili, askofu au padri anatamka juu ya vipaji hivyo maneno ya [[anafora]], ambayo ni [[sala]] ya [[shukrani]] (kwa [[Kigiriki]]: [[Ekaristi|eukaristia]]).

Anafora inaweza kuwa na miundo mbalimbali, lakini toka zamani ina utangulizi unaomshukuru Mungu kulingana na adhimisho la siku husika. Utangulizi huo unaanza na majadiliano kati ya padri na waumini wenzake na unahitimishwa na wimbo wa [[serafi|maserafi]] (&quot;[[Sanctus]]&quot;). 

Sehemu nyingine muhimu zaidi ni [[epiklesi]] na simulizi la karamu ya mwisho ambavyo vinasadikiwa kusababisha mageuzo ya vipaji. Pia kuna shangilio la waumini, [[anamnesi]] na maombezi mbalimbali. Hatimaye kuna [[doksolojia]] inayomaliziwa na [[amina]] kuu ya Misa.
[[File:The_British_Army_in_North-west_Europe_1944-45_B10582.jpg|thumb|left|Padri akilisha [[askari]] Mwili wa Kristo wakati wa [[Vita Vikuu vya Pili vya Dunia]].]]

===Aligawa: ibada za Komunyo===
Tatu, askofu au padri anajilisha Mwili na Damu vya Kristo vilivyopatikana kwa mageuzo wakati wa anafora, halafu, akisaidiwa na [[shemasi]] na wahudumu rasmi wengine, anawagawia waumini waliojiandaa. Hatua hiyo inaandaliwa na sala mbalimbali, hasa [[Baba yetu|ile ya Bwana]], na tendo la kupeana [[amani]]. Wakati huo antifona maalumu inaimbwa.

==Jina==
[[File:Missale_Romanum.jpg|thumb|Misale ya Kilatini.]]
[[Jina]] linatokana na maneno ya mwisho ya [[ibada]] hiyo ambayo [[shemasi]] anaruhusu [[waamini]] kuondoka kisha [[baraka|kubarikiwa]] na [[askofu]] au [[padri]] aliyeongoza misa hiyo: ''Ite, Misa est'' (kwa [[Kilatini]]: &quot;Nendeni, Misa imekwisha&quot;, au &quot;Nendeni, sasa mnatumwa&quot;).

Wengi wanahusisha neno hilo na lile la [[Kilatini]] ''missio'', kwa maana ya [[utume]]: kwamba aliyeshiriki [[ibada]], mwishoni anatumwa kuwashirikisha wengine ma[[tunda]] yake, hasa [[amani]] ya [[Yesu Kristo]]&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.vatican.va/holy_father/benedict_xvi/apost_exhortations/documents/hf_ben-xvi_exh_20070222_sacramentum-caritatis_en.html|title=Sacramentum Caritatis: Post-Synodal Apostolic Exhortation on the Eucharist as the Source and Summit of the Church's Life and Mission (22 February 2007) {{!}} BENEDICT XVI|website=www.vatican.va|access-date=2018-08-20}}&lt;/ref&gt;.

Kutokana na neno Misa, kitabu kinachoongoza adhimisho lake huitwa [[Misale]]&lt;ref&gt;{{Rejea kitabu|last=Schrader|first=Fr. Dylan|url=http://resources.ipsissima-verba.org/documents/extraordinary-form-order-of-mass-all-draft-9.pdf|title=The Order of Mass (The Extraordinary Form of the Roman Rite)|publisher=Ipsissima Verba|year=|isbn=|location=|pages=1,18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|last=Basalyga|first=Benjamin|date=1948|title=The Divine Liturgy History: ORDER OF THE LITURGY|url=http://www.athanasius.com/data/histlit.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211024919/http://www.athanasius.com/data/histlit.htm|archive-date=2021-02-11|access-date=2021-02-13|website=www.athanasius.com}}&lt;/ref&gt;.

==Ushiriki na maisha ya Kiroho==
[[File:4200-20080119-0624UTC--nazareth-church-of-the-annunciation-grotto.jpg|thumb|left|Misa ikiadhimishwa katika [[Pango (jiolojia)|pango]] la [[Kupashwa habari]] [[Bikira Maria|Maria]] huko [[Nazareti]], [[Israeli]].]]
[[Utakatifu]] unapatikana katika kuungana na Mungu kwa dhati zaidi na zaidi kwa njia ya [[imani]], [[tumaini]] na [[upendo]]. Kutokana na [[ukweli]] huo, chombo kikuu kimojawapo kadiri ya [[Kanisa Katoliki]] ni kushiriki misa, tendo bora la [[ibada|adili la ibada]] na la [[liturujia]] ya [[Kikristo]]. Misa inatakiwa kuwa [[chemchemi]] kuu ya [[neema]] zinazohitajika [[maisha|maishani]], chemchemi ya [[mwanga]] na [[joto]] upande wa [[roho]], kwa mfano wa [[pambazuko]] la [[jua]] ambalo, baada ya [[usiku]] na [[usingizi]] ulio mfano wa [[mauti|kifo]], ni kana kwamba linavirudishia [[uhai]] vyote vinavyoamka [[dunia|duniani]]. [[Mfiadini]] [[Yohane Fisher]] aliwajibu [[Waprotestanti]], “Misa ni kama jua ambalo kila siku linaleta mwanga na joto katika maisha yote ya Kikristo”. 

Hatuwezi kuendelea katika maisha ya Kiroho tusipopenya kila siku zaidi kile kinachofanya [[sadaka]] ya altare iwe na [[thamani]] isiyo na mipaka. Tungeelewa kwa undani thamani hiyo tungeona inavyotengeneza upya na kudumisha na kustawisha [[Uhai|uzima]] wa Mungu ndani mwetu. Kumbe mara nyingi mazoea ya kushiriki sadaka hiyo takatifu kwa imani haba yanafanya tendo hilo liwe la kawaida, tusipate [[Tunda|matunda]] yale yote yanayotarajiwa. Hilo liwe tendo kuu la siku zetu zote, hivi kwamba mengine yote yawe ya kulisindikiza tu, hasa [[sala]] nyingine na sadaka ndogondogo tunazopaswa kumtolea Bwana mfululizo.

===Moyo wa Kristo kujitoa kwa kudumu===
Ukuu wa misa unatokana na kwamba kwa dhati ni sadaka ileile ya [[Msalaba wa Yesu|msalabani]], kwa sababu [[kuhani]] yuleyule ndiye anayeendelea kujitoa kwa njia ya watumishi wake, na [[kafara]] ileile ndiyo inayotolewa kwa kuwepo kweli [[altare|altareni]]. Tofauti ni namna ya kuitoa tu: huko [[Kalivari]] ilitolewa kwa kupokea [[ukatili]], kumbe katika misa inatolewa kisakramenti kwa njia ya mageuzo mawili yanayotenganisha [[fumbo|kifumbo]] [[ekaristi|Mwili na Damu ya Mwokozi]].

Sadaka hiyo ni [[ishara]] ya [[Yesu]] kujitoa [[moyo|moyoni]], na ni [[ukumbusho]] wa sadaka aliyoitoa Kalivari kwa kupokea ukatili. Sadaka hiyo ya [[Neno (Biblia)|Neno wa Mungu]] aliyefanyika mwili, ingawa inatolewa kisakramenti tu, ina [[uzito]] mkubwa kuliko ile ya mwanakondoo wa [[Pasaka]] na nyingine zote za [[Agano la Kale]]. Kwa kuwa ishara ina thamani kulingana na ukuu wa jambo inaloashiria: [[bendera]] inayotukumbusha nchi yetu, hata kama imeshonwa kwa [[kitambaa]] cha kawaida, kwetu ina thamani kuliko vitambaa vyovyote vile. Sadaka za Agano la Kale zilikuwa mifano ya mbali ya ile ya msalabani, kumbe ekaristi inatokeza kule kujitoa kwa ndani kunakodumu katika [[Moyo Mtakatifu wa Yesu]]. [[Kiini]] hicho cha misa kina thamani isiyo na mipaka kutokana na [[Nafsi]] ya Kimungu ya Neno aliyefanyika mwili, aliye kuhani mkuu na kafara.

“Mnapomuona altareni mtumishi wa Mungu akiinua hostia takatifu kuelekea mbinguni, msidhani ndiye kuhani halisi, bali mkiinua mawazo yenu juu kuliko yanayogusa hisi, mzingatie mkono wa Yesu Kristo unaojinyosha bila kuonekana” ([[Yohane Krisostomo]]). Padri tunayemuona hawezi kupenya fumbo hilo mpaka ndani, lakini juu yake vipo [[akili]] na [[utashi]] wa Yesu. Ikiwa mtumishi si daima anavyotakiwa kuwa, [[kuhani mkuu]] ni mtakatifu tu. Ikiwa [[Mtumishi|mtumishi]], hata kama ni mwema, anaweza akapitiwa kidogo au akazingatia taratibu za ibada kuliko maana yake, juu yake yupo asiyepitiwa, naye anamtolea Mungu kwa ujuzi kamili ibada ya [[fidia]], [[dua]] na [[shukrani]] ambayo ina thamani na [[upana]] pasipo mipaka.

Huku kujitoa kwa kudumu ni mwendelezo wa Yesu kujitoa sadaka maisha yake yote, kuanzia alipoingia [[ulimwengu|ulimwenguni]] na hasa msalabani. Alipokuwa duniani sadaka hiyo ilikuwa na stahili; sasa inaendelea pasipo stahili, kama ibada ya fidia na dua ili kutugawia stahili za msalabani. Baada ya ulimwengu kwisha, hakutakuwa tena na misa wala sadaka halisi, ila utimilifu wake: Kristo ataendelea kujitoa kwa Baba si kama fidia na dua, bali kama ibada na shukrani. [[Wimbo]] wa “Mtakatifu, Mtakatifu, Mtakatifu” unatufanya tuhisi kidogo ibada ya milele. Tungejaliwa kuona moja kwa moja upendo unaomfanya Kristo ajitoe kwa kudumu tungeshangaa mno! “Sina dhana tu, bali hakika kabisa ya kwamba roho ingeona na kutazama kwa dhati kiasi fulani cha uangavu wa ndani wa sakramenti ya altare, ingewaka moto kabisa, kwa kuona upendo wa Mungu. Naona kwamba wanaotoa sadaka au kuihudhuria wanatakiwa kutafakari kwa dhati ukweli mkuu wa fumbo takatifu mno, ambalo tuzame ndani yake na kutulia tusigeuke” ([[Anjela wa Foligno]]).

===Matokeo ya sadaka ya Misa na misimamo inayohitajika moyoni===
Yesu [[Masiya|Kristo]] kujitoa kwa dhati, ambako ndiko kiini cha sadaka ya ekaristi, kuna malengo yaleyale na matokeo yaleyale ya sadaka ya msalabani, ila tutofautishe matokeo yanayomhusu Mungu na yale yanayotuhusu sisi. Matokeo ya misa yanayomhusu Mungu moja kwa moja yanapatikana daima kwa hakika na kikamilifu pasipo haja ya mchango wetu, hata akiadhimisha padri asiyestahili, kwa kuwa sadaka hiyo inampendeza Mungu kuliko [[dhambi]] zote pamoja zinavyomchukiza. Kumbe matokeo yanayotuhusu wenyewe yanapatikana tu kadiri ya misimamo yetu.

Hivyo misa kama sadaka ya [[upatanisho]] inawapatia wakosefu wasiokaidi (hasa wale wanaoihudhuria au wale ambao inatolewa kwa ajili yao) neema inayowafanya watubu na kuamua [[kitubio|waungame]], kama sadaka ya msalabani ilivyomsababishia [[Dismas Mtakatifu|mhalifu mwema]]. Misa kama sadaka ya fidia inawaondolea waliotubu, kadiri misimamo yao ilivyo kamili, walau sehemu ya [[adhabu]] za muda zinazowapasa kutokana na dhambi: ndiyo sababu inatolewa kwa kuokoa roho za [[toharani]]. Hatimaye misa kama sadaka ya dua inatupatia neema zote tunazohitaji tuwe watakatifu. Ndiyo sala kuu ya Kristo aliye hai daima, sala ambayo haikomi bali inaongozana na ile ya [[kanisa|Bibi arusi wake]]. Matokeo yake yanalingana na [[Ari|ari]] yetu, hivyo anayejiunga nayo vizuri ana hakika ya kupata neema kwa wingi kwa ajili yake na ya wapendwa wake.

Ndiyo sababu watakatifu, waliojaa [[vipaji vya Roho Mtakatifu]], walikuwa wakijikokota kuihudhuria misa hata wasipojiweza kwa [[ugonjwa]]. Wengine walikuwa wakitokwa na [[machozi]] ya upendo au kujisahau wakati wa misa. Wengine walimuona Bwana badala ya padri, au damu kikombeni kufurika na kutiririkia [[Mkono|mikono]] yake na [[hekalu]], huku [[malaika]] wakiikinga kwa vikombe vya [[dhahabu]] ili kuifikisha popote walipo wenye kuhitaji [[wokovu]].

===Namna ya kujiunga na sadaka ya ekaristi===
Maneno ya [[Thomas Aquinas Mtakatifu|Thoma wa Akwino]] kuhusu [[sala ya midomo]] yanafaa kwa jambo hilo pia: “Unaweza kuelekea ama maneno ili uyatamke vema, ama maana ya maneno, ama lengo la sala, yaani Mungu na jambo tunaloliomba… Uzingatifu huo wa mwisho, ambao hata watu wanyofu wasio na elimu wanaweza kuwa nao, pengine ni mkubwa hivi hata roho ni kana kwamba inainuliwa kwa Mungu na kusahau mengine yote”. Vilevile kuna namna mbalimbali za kushiriki misa kwa imani, tumaini na upendo. Tunaweza kuzingatia sala za liturujia, ambazo ni nzuri ajabu na katika [[Usahili|usahili]] wake zinatokeza mawazo makuu. Tunaweza kuzingatia [[Pasaka]] [[Pasaka ya Kikristo|ya Bwana]], ambayo misa ni ukumbusho wake hai, tukijiona chini ya msalaba pamoja na [[Bikira Maria]] na [[Mtume Yohane]]. Tunaweza pia kumtolea Mungu, pamoja na Yesu, malengo manne ya sadaka, yaani ibada, fidia, dua na shukrani. Tunafaidika na misa mradi tusali, hasa tukijisikia kuvutwa na upendo safi wa nguvu, kidogo kama Yohane alipoegemea moyoni pa Yesu.

Kwa vyovyote tusisitize tunavyopaswa kuungana kwa dhati na Mwokozi katika kujitoa kwa Baba yake, hasa kwa tabu na matatizo, tukimtoa na kujitoa kila siku vizuri zaidi, padri anavyosema ameinama wakati wa matoleo, “Ee Bwana, utupokee sisi tunaokunyenyekea na kutubu moyoni”. Katika [[Kumfuasa Yesu Kristo]], Bwana anasema, “Kwa ajili ya dhambi zako nimejitoa kwa Mungu Baba kwa hiari yangu, nikinyosha mikono msalabani na mwili uchi… Vivyo hivyo inafaa na wewe kwa hiari yako ujitoe kwangu kila siku katika misa kama sadaka safi na takatifu, kwa nguvu zako zote… Siombi zawadi yako, nakutaka mwenyewe tu” (IV,8:1-2). Mfuasi anamjibu, “Bwana wangu, kwa unyofu wa moyo najiweka leo mikononi mwako niwe wako siku zote, nikutumikie, niwe daima sadaka ya utukufu wako. Unipokee nikijitoa pamoja na mwili wako mtakatifu” (IV,9:1).

Kutembelea sakramenti kuu kutukumbushe misa na kwamba katika [[tabenakulo]], ingawa hakuna sadaka halisi (kwa sababu inakwisha pamoja na misa), Yesu yumo kweli akiendelea kuabudu, kutuombea na kushukuru. Kila [[saa]] tuungane naye katika [[kazi]] hiyo. Kwenye tabenakulo tunyamaze ili tumsikilize, tujisahau ili tuzame ndani mwake.

==Utekelezaji==
[[File:Corpus_Christi_Mass,_OKCity.jpg|thumb|Adhimisho la Misa huko [[Oklahoma City, Oklahoma|Oklahoma City]], [[Marekani]].]]
Tunaweza kuyachimba mafundisho ya Kikatoliki juu ya sadaka ya misa ama kinadharia tu ama kimaisha, yaani kwa kujiunga nayo na kumtolea Mungu pamoja na Yesu yale yote yanayoweza yakatupata siku hiyo, hadi kufa, na hata kuingia mbinguni. Inafaa mtu atangulize kutoa sadaka ya uhai wake ili kujaliwa kifo chema, yaani katika neema inayotia utakatifu. Kwa kuwa maendeleo ya Kiroho yanalenga hasa tendo la mwisho la upendo hapa duniani ambalo, likiandaliwa na maisha yote na kufanywa kikamilifu, linatarajiwa kutufungulia mara milango ya mbinguni.

Ili tupenye dhati ya misa tunapaswa kujifunza kwa [[Mama wa Mungu]]. Baadhi ya watakatifu, hasa wale waliojaliwa majeraha ya Yesu, waliunganika na mateso na stahili zake kwa namna ya pekee; hata hivyo muungano huo haukulingana na ule wa Maria. Kutokana na ujuzi na mang’amuzi ya dhati, Maria chini ya msalaba alipenya fumbo la ukombozi, kadiri ya imani yake na ya vipaji alivyokuwa navyo kulingana na upendo wake mkubwa.

Walio mahututi wanahimizwa kutoa sadaka ya uhai wao ili mateso ya mwisho yawe na thamani, fidia, stahili na dua. Ili tangu sasa tutoe sadaka hiyo vizuri, tunapaswa kuitoa pamoja na ile ya Mwokozi inayodumu kisakramenti altareni, na pamoja na sadaka ya Maria aliyeishiriki kwa namna bora. Ili tuelewe toleo hilo linadai nini, inafaa tukumbuke malengo manne ya sadaka: kuabudu, kufidia, kudua na kushukuru.

===Kuabudu===
Yesu msalabani alifanya kifo chake kiwe sadaka ya kuabudu, utekelezaji bora wa amri ile aliyomjibu mshawishi, “Msujudie Bwana Mungu wako, umwabudu yeye peke yake” (Lk 4:8). Ibada ni haki ya Mungu kutokana na ukuu wake kama Muumba, kwa kuwa mwenyewe tu yupo milele. Inatakiwa kuwa ya nje na ya ndani kwa pamoja, kuongozwa na upendo, kufanyika katika Roho na ukweli. Yesu bustanini alitoa ibada yenye thamani isiyo na mipaka aliposujudu kifudifudi akisema, “Baba yangu, ikiwezekana, kikombe hiki kiniepuke; walakini si kama nitakavyo mimi, bali kama utakavyo wewe” (Math 26:39). Ibada hiyo ilikiri kimatendo na kwa dhati ukuu wa Mungu, Bwana wa uhai na wa kifo, ambaye “hushusha hata kuzimu, na kuinua tena” (Tob 13:2).

Ibada hiyo ilipoendelea msalabani, Maria aliishiriki kadiri ya ujazo wa neema ambao alijaliwa na ambao ukazidi kuongezeka. Mbele ya msalaba aliabudu haki ya Mungu aliyetaka kifo cha Mwanae asiye na kosa kiwe malipizi ya dhambi kwa wokovu wa milele wa watu. Tunaweza kumuabudu kwa namna nyingi, lakini hakuna iliyo bora kuliko kujiunga kila siku na sadaka ya Mwokozi. Tangu sasa ibada yetu hiyo iwe nyofu na ya dhati, kiasi cha kuongoza kweli maisha yetu na kutuandaa kwa ile itakayotupasa kuwa nayo moyoni saa ya mwisho.

===Kufidia===
Lengo la pili la sadaka ni kufidia chukizo la dhambi kwa Mungu, na kulipa adhabu inayodaiwa na dhambi. Bwana alilipa kupita kiasi kwa makosa yetu, kwa sababu alipotoa uhai wake kwa ajili yetu alifanya tendo la upendo linalompendeza Mungu kuliko jinsi jumla ya dhambi zote inavyomchukiza. Upendo wake ulikuwa mkubwa mno kuliko uovu wetu watesi wake; ulikuwa na thamani isiyopimika kwa kuwa ulitoka katika Nafsi ya Neno. Lakini, kwa vile sababu asili haifuti sababu shiriki, sadaka ya Mwokozi haifuti sadaka yetu, bali inaichochea na kuitia thamani.

Maria alitupatia kielelezo akiungana na mateso ya Mwana na kutoa fidia kwa ajili yetu hata akaitwa pengine “[[mkombozi mshiriki]]”. Alikubali kifodini cha Mwanae mpenzi ambaye alimuabudu kwa haki na kumpenda kwa hisani isiyosemeka. Shujaa kuliko Abrahamu aliyekuwa tayari kumchinja Isaka, Maria alipomtoa Mwanae kwa wokovu wetu alimuona akifa kwa mateso ya kutisha ya mwili na roho. Hakuna malaika aliyeingia kati kuisimamisha sadaka ya Maria na kumuambia, “Sasa ninajua ya kuwa unamcha Mungu, iwapo hukunizuilia mwanao, mwanao wa pekee” (Mwa 22:12). Maria aliona ilivyotimia sadaka ya Yesu, ambayo sadaka ya Isaka ilikuwa kidokezo chake tu, akateseka kwa ajili ya dhambi kadiri ya upendo wake kwa Mungu anayechukizwa nazo, kwa Mwanae aliyesulubiwa nazo, na kwa roho zetu zinazoangamizwa nazo. Kwa kuwa upendo wa Bikira ulizidi ule wa Abrahamu, maneno aliyoambiwa babu huyo yanamfaa zaidi Mama yetu: “Kwa kuwa umetenda neno hili… katika kubariki nitakubariki, na katika kuzidisha nitauzidisha uzao wako kama nyota za mbinguni” (Mwa 22:16-17).

Sadaka ya Yesu na Maria ilikuwa fidia ya dhambi na malipizi ya adhabu iliyodaiwa nazo. Tangu sasa tuombe saa yetu ya mwisho iwe na stahili na kufidia, tena tujaliwe neema ya kutoa sadaka hiyo kwa upendo mkubwa ambao uzidishe thamani yake. Tufurahi kulipa deni hilo kwa haki ya Mungu ili utaratibu wake urekebishwe kikamilifu ndani mwetu. Tukiungana hivyo kwa ndani na misa zote zinazoadhimishwa kila siku ulimwenguni kote, tukiungana hasa na kiini cha misa hizo, yaani sadaka iliyo hai daima moyoni mwa Kristo, tutajaliwa kuungana nazo hata saa ya mwisho. Muungano huo wa upendo na Yesu ukiwa wa ndani zaidi kila siku, fidia ya toharani itafupika, na pengine tutajaliwa kutakata tayari hapa duniani kwa kukua katika upendo, badala ya kutakaswa pasipo stahili kisha kufa.

===Kuomba===
Yesu “siku hizo za mwili wake, alimtolea yule, awezaye kumwokoa na kumtoa katika mauti, maombi na dua pamoja na kulia sana na machozi, akasikilizwa kwa jinsi alivyokuwa mcha Mungu; na, ingawa ni Mwana, alijifunza kutii kwa mateso hayo yaliyompata; naye alipokwisha kukamilishwa, akawa sababu ya wokovu wa milele kwa watu wote wanaomtii” (Eb 5:7-9). Tukumbuke sala yake ya kikuhani aliyoitoa kati ya karamu ya mwisho na sadaka ya msalabani, alipowaombea mitume wake hata sisi pia, “wao wamjiao Mungu kwa yeye”; sasa “yu hai sikuzote ili awaombee” (Eb 7:25), hasa katika sadaka ya misa, ambayo ndiye kuhani wake mkuu. Pamoja naye tunaombewa na bikira Maria akiitikia maombi tuliyomtolea mara nyingi.
Kufani mtu anatakiwa kuungana na misa zinazotolewa wakati huohuo akijiombea neema ya kifo chema, kutokana na thamani ya hizo na ya sala ya Kristo inayoendelea kwa njia ya hizo. Tena inafaa awaombee wale wote wanaokaribia kufa neema hiyo bora ya wateule. Ili tujiandae kuomba dua hiyo saa ya kufa, tuwaombee mara nyingi katika misa watakaokufa siku hiyohiyo, pia tuagize pengine misa ili tujaliwe kifo chema pamoja na ndugu na marafiki wanaotutia wasiwasi zaidi kuhusu wokovu wao, na wale ambao tuliwakwaza na kuwapotosha.

===Kushukuru===
Hatimaye kila mmoja anatakiwa kujiandaa kila siku kufanya kifo chake katika Bwana kiwe sadaka ya shukrani kwa fadhili zote alizojaliwa. Sadaka halisi itakapokoma, utimilifu wake utadumu ukiwa na ibada za wateule ambao, kwa kuungana na Yesu na Maria, wataimba na malaika wimbo wa Mtakatifu, na kumtukuza Mungu kwa shukrani. Tuitoe sadaka hiyo mara nyingi kwa kuungana na misa zinazotolewa siku hiyo, kama ingekuwa ya mwisho, ili kuitoa vema saa ya kufa kwetu, tukiwaalika Mwokozi na Mama yake waje kutuchukua na kutujalia neema kuu itakayohakikisha moja kwa moja wokovu wetu kwa tendo la mwisho la imani, tumaini na upendo.

Hayo tuliyoyasema kuhusu kutoa sadaka ya uhai wetu kwa kuungana na ile ya misa, yaeleweke kimatendo kama alivyoandika Mtume Paulo, “Ninakufa kila siku” (1Kor 15:31). Ni kupokea mapema, kwa upendo na subira, si mateso ya dakika za mwisho tu, bali yale yote ya mwili na roho ambayo Mungu ametupangia tangu milele ili kututakasa na kutufanya tuchangie wokovu wa watu. Pengine udhaifu wetu unafanya mateso hayo ya aina mbalimbali yaonekane mazito, lakini ni madogo yakilinganishwa na yale aliyoyavumilia Yesu kwa upendo mkuu. Nasi tutayapokea tukijiombea tuanze kuupenda msalaba, yaani kumpenda kweli msulubiwa, kwa kuwa tunapaswa kumrudishia upendo kwa upendo.

Turudie kusoma maneno yake kwa mwanafunzi mwaminifu katika Kumfuasa Yesu Kristo (III,47:1-3), “Mwanangu, kazi nzito uliyokubali kwa ajili yangu isikuvunje. Usipoteze moyo kutokana na mashaka. Maagano yangu yakutie nguvu na kukutuliza daima. Mimi naweza kulipa yote kupita kiasi na bila kipimo. Hutahangaika hapa muda mrefu mno… Siku moja tabu yote na machungu yatakoma… Kazi unayoifanya, uifanye vizuri. Lima shamba langu kwa bidii, mwenyewe nitakuwa tuzo lako. Andika, soma, imba, juta, nyamaza, sali, vumilia kiume pingamizi; inafaa kujipatia uzima wa milele kwa masumbuko hayo, na hata kwa makubwa zaidi. Siku moja amani itakuja… Laiti ungewaona watakatifu mbinguni na mataji yao ya milele, jinsi wanavyofurahi sasa katika utukufu mkuu! Kumbe, ndio waliopata dharau duniani, wakatupwa kama wasiostahili kuishi… Hungetamani siku ya furaha duniani, la; bali ungependa kuvumilia mengi kwa ajili ya Mungu; ungeona ni faida kubwa kutupwa na watu kama takataka”.

Katika misa tuunganishe hivyo sadaka yetu na ya Mwokozi; tumtolee pingamizi na tabu zitakazotupata, tukifikiri zitatuletea faida kubwa, hata vizuio vikawa vyombo. Msalaba ulikuwa ndio kizuio kikuu walichotaka kumwekea Yesu, kumbe akaufanya chombo kikuu cha wokovu. Katika mwili wake wa fumbo, kila kiungo kikiwajibika kwa imani, vingine vyote vinafaidika. Ndiyo sababu hata kitu kidogo kinakuwa kikubwa tukikifanya kwa upendo wa Mungu na wa jirani katika muungano na Yesu, kuhani wa milele.

Tuzingatie sehemu za misa zinavyolingana na upendo unaotakata, unaoangaza na unaojitoa mhanga kwa kuungana na Mungu. Zinaanza kwa kututia toba na majuto (Nakuungamia), ibada na shukrani (Utukufu), dua (Sala) na imani (Masomo, Nasadiki) ili tuwe tayari kumtoa [[Mwanakondoo wa Mungu]], halafu kumpokea na kushukuru. Hivyo zinatukumbusha [[Hatua tatu za maisha ya kiroho|hatua za kuinuka kwa Mungu]]: [[hatua ya utakaso|utakaso]] wa wanaoanza, [[hatua ya mwanga|mwanga]] wa wanaoendelea, na [[hatua ya muungano|muungano]] wa waliokamilika.

==Tazama pia==
* [[Liturujia ya Kimungu]]

==Tanbihi==
{{marejeo}}

==Marejeo ya Kiswahili== 
* S. KAOMBE, Misa Takatifu – Adhimisho na Maisha, Dar es Salaam, 2005 - ISBN 9987-8874-5-7
* [[Giacomo Lercaro|G. LERCARO]], Maongezi juu ya Misa, Iringa 2009

==Marejeo ya lugha nyingine==
* {{cite book|title=THE GENERAL INSTRUCTION OF THE ROMAN MISSAL|publisher=Canadian Conference of Catholic Bishops Publication Service|isbn=978-0-88997-655-9|url=http://www.romanmissal.ca/GIRM.pdf|accessdate=19 Novemba 2011|archive-date=2012-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425233238/http://www.romanmissal.ca/GIRM.pdf|dead-url=yes}}
* Baldovin,SJ, John F., (2008). Reforming the Liturgy: A Response to the Critics. The Liturgical Press.
* Bugnini, Annibale (Archbishop), (1990). The Reform of the Liturgy 1948-1975. The Liturgical Press.
* Donghi, Antonio, (2009). Words and Gestures in the Liturgy. The Liturgical Press.
* Foley, Edward. From Age to Age: How Christians Have Celebrated the Eucharist, Revised and Expanded Edition. The Liturgical Press.
* {{cite book|author=Fr. Nikolaus Gihr|title=The Holy Sacrifice of the Mass: Dogmatically, Liturgically, and Ascetically Explained|year=1902|url=http://www.archive.org/details/holysacrificeofm00gihriala|accessdate=2011-04-20|publisher=Freiburg im Breisgau|location=St. Louis|oclc=262469879}}
* Johnson, Lawrence J., (2009). Worship in the Early Church: An Anthology of Historical Sources. The Liturgical Press.
* Marini, Piero (Archbishop), (2007). A Challenging Reform: Realizing the Vision of the Liturgical Renewal. The Liturgical Press.
* Martimort, A.G. (editor). The Church At Prayer. The Liturgical Press.

==Viungo vya nje==
{{Commons category}}
'''Mafundisho ya Kanisa Katoliki'''
* [http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P3W.HTM Catechism of the Catholic Church, 1322-1419]
* {{CathEncy|wstitle=Liturgy of the Mass}}
* [http://www.catholicherald.com/saunders/97ws/saun970619.htm ''Why Fast Before Communion?'' by Fr. William Saunders] {{Wayback|url=http://www.catholicherald.com/saunders/97ws/saun970619.htm |date=20071213222936 }}
* [http://catholicapologeticsofamerica.blogspot.com Catholic Apologetics of America]
* [http://www.shc.edu/theolibrary/mass.htm Links to documents on the Mass] {{Wayback|url=http://www.shc.edu/theolibrary/mass.htm |date=20120224024809 }}
* [http://westfieldnj.com/sthelens/cellit_1.html Celebrate The Liturgy]
'''Ibada ya Kiroma ilivyo leo'''
* [http://catholic-resources.org/ChurchDocs/Mass.htm The Order of Mass] {{Wayback|url=http://catholic-resources.org/ChurchDocs/Mass.htm |date=20110702020254 }}
* [http://www.veotag.com/player/Default.aspx?pid=0ec8c51c-1f0c-4ca9-9b84-d7470540eb53 Fr. Larry Fama's Instructional Mass] {{Wayback|url=http://www.veotag.com/player/Default.aspx?pid=0ec8c51c-1f0c-4ca9-9b84-d7470540eb53 |date=20110719123318 }}
* [http://www.usccb.org/nab/today.shtml Today's Mass readings] ([[New American Bible]] version)
* [http://www.universalis.com/mass.htm The Readings of the Mass] ([[Jerusalem Bible]] version)
* [http://www.corkandross.org/feeds.jsp?feedtype=reading&amp;lang=eng&amp;nextsun=yes Mass Readings] {{Wayback|url=http://www.corkandross.org/feeds.jsp?feedtype=reading&amp;lang=eng&amp;nextsun=yes |date=20071217152427 }} (text in official Lectionary for Ireland, Australia, Britain, New Zealand etc.)
* [http://www.cattoliciromani.com/forum/forumdisplay.php/liturgia-16.html Forum about Liturgy] {{Wayback|url=http://www.cattoliciromani.com/forum/forumdisplay.php/liturgia-16.html |date=20100327122914 }}

'''Ibada ya Kiroma ilivyokuwa'''
* [http://www.catholiclatinmass.org/traditional-latin-mass.html Latin Mass § CatholicLatinMass.org] {{Wayback|url=http://www.catholiclatinmass.org/traditional-latin-mass.html |date=20120225023346 }}
* [http://www.sanctamissa.org/ SanctaMissa.org: Multimedia Tutorial on the Latin Mass]
* [http://www.theholymass.com/ The Holy Mass: A Pictorial Guide with Text]
* [http://www.liturgies.net/Liturgies/Catholic/TridentineLatinEnglish.htm Text of the Tridentine Mass in Latin and English]

'''Mafundisho na taratibu vya Ushirika wa [[Anglikana]]'''
* [http://societies.anglican.org/anglocatholic/anglicanmissal/missal.htm The Anglican Missal online] {{Wayback|url=http://societies.anglican.org/anglocatholic/anglicanmissal/missal.htm |date=20090224201237 }}

'''Mafundisho ya [[Walutheri|Kilutheri]]'''
* [http://bookofconcord.org/augsburgconfession.html#article24 Article 24 of the Augsburg Confession] {{Wayback|url=http://bookofconcord.org/augsburgconfession.html#article24 |date=20080915154222 }}, regarding the Mass
* [http://www.bookofconcord.org/augsburgdefense/23_mass.html Article 23 of the Defense of the Augsburg Confession] {{Wayback|url=http://www.bookofconcord.org/augsburgdefense/23_mass.html |date=20080724170618 }}, regarding the Mass
* [http://www.svenskakyrkan.se/gudstjanstbanken/service_book/index.htm The Church of Sweden Service Book] {{Wayback|url=http://www.svenskakyrkan.se/gudstjanstbanken/service_book/index.htm |date=20070630181214 }} including the orders for High and Low Mass
[[Jamii:Liturujia]]
[[Jamii:Ekaristi]]
[[Jamii:Maisha ya kiroho]]</text>
      <sha1>fkhsqf0wfjz06s1qj7q3xcihz4xtbdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mathias E. Mnyampala</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68978</id>
    <revision>
      <id>1607128</id>
      <parentid>1510230</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vitabu vichache vya Mathias E. Mnyampala */</comment>
      <origin>1607128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8772" sha1="n9qlreoogqj7ab03f3fimj8cyk0np39" xml:space="preserve">[[File:Mathias E. Mnyampala.jpg|thumb|Mathias E. Mnyampala.]]
'''Mathias E. Mnyampala''' (18 Novemba 1917 – 8 Juni 1969) alikuwa [[mwanasheria]], [[mwandishi]] na [[mshairi]] maarufu kutoka nchini [[Tanzania]].

Mathias E. Mnyampala alizaliwa tarehe 18 Novemba 1917 katika kijiji cha [[Ihumwa]] (Muntundya Ihumwa), Wilaya ya Chamwino, mkoani Dodoma, na alifariki dunia tarehe 8 Juni 1969 mjini [[Dodoma (mji)|Dodoma]]. Pia, zaidi ya kujulikana kama mwandishi, alikuwa mzalendo shupavu katika harakati za ukombozi kupitia chama cha [[Tanganyika African National Union|TANU]], akiwa pia Mkristo mtiifu wa [[Kanisa Katoliki]] aliyelitumikia kwa bidii.

Machapisho yake ya kwanza yalitokea wakati wa enzi ya ukoloni, yakiwemo kitabu cha historia ya Wagogo wa Tanganyika kilichoandikwa kwa Kiswahili (Mathias Mnyampala, 1954) pamoja na vitabu vya hadithi. Mnyampala hakuchagua lugha yake ya kiasili, [[Kigogo (lugha)|Kigogo]], kama lugha ya uandishi, bali alipendelea kutumia Kiswahili katika kazi zake zote za fasihi. Alitunga mashairi mengi ya Kiswahili yaliyochapishwa kwenye magazeti ya kipindi hicho. Mnyampala aliandika zaidi ya [[Kitabu|vitabu]] 25.

Mwandishi huyu alikuwa wa kabila la [[Wagogo]] kwa upande wa mama na baba yake. Alizaliwa katika kitongoji cha Muntundya huko Ihumwa, kijiji kilichoko Ugogo vijijini, takriban kilomita 22 kutoka Dodoma. Ingawa baadhi ya nyaraka, zikiwemo za kiofisi, hutaja mwaka 1919 kama mwaka wake wa kuzaliwa, jambo hilo halijathibitishwa na tawasifu yake, ''[[iarchive:9791092789027/mode/2up|Maisha ni Kugharimia]]''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Mathias E. Mnyampala, ''Maisha ni kugharimia.'' DL&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;A Buluu Publishing, Paris, Ufaransa, 2013, &lt;nowiki&gt;ISBN 9791092789027&lt;/nowiki&gt;. [Tawasifu ya Mathias E. Mnyampala iliyochapishwa kwa mara ya kwanza mnamo mwaka 2013 kutokana na mswada wa miaka ya 1968–1969.] [soma kwenye : [[iarchive:9791092789027|Internet Archive]]] [soma kwenye : [https://zenodo.org/records/19738559 Zenodo]]&lt;/ref&gt; (iliyochapishwa kwa mara ya kwanza mwaka 2013 kulingana na mswada wake wa mwaka 1968-1969), ambamo anataja mwaka 1917. Vilevile, hati ya kikoloni ya mwaka 1956 inayoeleza taarifa zake kamili za kiraia inathibitisha tarehe hiyo ya 1917&lt;ref&gt;Mathieu Roy. Personal Record Form 1956 - État civil et données personnelles complètes de l'écrivain, juriste et poète tanzanien Mathias E. Mnyampala. Photography. Dodoma, Tanzania. 2008. ⟨medihal-00864020⟩ https://media.hal.science/medihal-00864020v1&lt;/ref&gt;. Wakati huo wa utoto, herufi ya E. katika orodha ya majina yake, ambayo tunaijua kupitia barua za baadaye kuwa ni jina la [[Ukristo|Kikristo]] la Eugen, ilitokana na jina la Kigogo: Emnzehe.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Roy|first=Mathieu|title=MATHIAS E. MNYAMPALA (1917-1969) : POÉSIE D'EXPRESSION SWAHILIE ET CONSTRUCTION NATIONALE TANZANIENNE|date=2013-01-18|url=https://theses.hal.science/tel-00778667|publisher=Institut National des Langues et Civilisations Orientales- INALCO PARIS - LANGUES O'|language=fr|access-date=2026-02-24}}. [Tasnifu ya uzamifu. Tazama kuanzia ukurasa wa 70, &quot;Les années de jeunesse&quot; / &quot;Miaka ya ujana&quot;.]&lt;/ref&gt; Baba yake alikuwa mhunzi, hali iliyomhakikishia ukwasi fulani na umiliki wa mifugo. Ilikuwa ni maisha ya kijijini yasiyokosa changamoto za maradhi. Kwa mujibu wa tawasifu, alinusurika kifo mnamo mwaka wa 1926 akiwa na umri wa miaka 9, akapona shukrani kwa msaada wa mganga Ngalya na kwa msaada wa Mungu: « Namkumbuka mganga mmoja jina lake Ngalya [...] aliyesaidiwa na Mungu [...] nikapona kabisa »&lt;sub&gt;.&lt;/sub&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Mnyampala alijifunza kuandika Kiswahili katika misheni ya Kikristo akiwa tayari ameshaoa&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; , na hata hivyo, akaja kuwa mmoja wa waandishi mashuhuri wa Kiswahili katika karne ya ishirini. Hii ni safari ya kipekee na ya kustaajabisha iliyomgeuza mwanafunzi wa ukubwani kuwa malenga wa fasihi na ushairi wa Kiswahili. Mathias E. Mnyampala alibaki kuwa [[Ukristo|Mkristo]] [[Kanisa Katoliki|mkatoliki]] tangu alipoongoka kipindi hicho.

Katika miaka ya mwisho ya maisha yake, alishuhudia uhuru wa Tanganyika tarehe 9 Desemba 1961, na baadaye muungano wa taifa hilo huru na visiwa vya Zanzibar tarehe 26 Aprili 1964 kuunda [[Tanzania|Jamhuri ya Muungano wa Tanzania]]. Mwaka wa 1969 alishikwa na maradhi makali na kuhisi kuwa mwisho wake unakaribia, kama anavyoeleza kwenye moja ya mashairi yake ya mwisho, ''Ndwele Imenishika''&lt;ref&gt;Ndwele imenishika (Mathias E. Mnyampala, 1969). Photography. Dodoma, Tanzania. 2013. ⟨medihal-00864055⟩ https://media.hal.science/medihal-00864055v1&lt;/ref&gt;. Alifariki dunia tarehe 8 Juni 1969 mjini Dodoma akiwa na umri wa miaka 51.

Kazi za ushairi za Mnyampala zina misingi mizito ya kiteolojia na kifalsafa ambayo utafiti umeanza tu kuigusa kwa juu juu. Kwa maoni ya [[Profesa]] Madumulla, Mathias E. Mnyampala sasa hivi nchini Tanzania ni ''&quot;Jabali Lililosahaulika&quot;''. Utafiti haujakaa kimya kuhusu kazi yake upande wa [[mashairi|Ushairi]] wa Kiswahili na [[Historia]] ya [[Wagogo]] wa [[Tanganyika]]. Lakini bado matokeo yake yanahitaji kuenezwa. 

== Vitabu vichache vya Mathias E. Mnyampala ==
* Mnyampala, M. E. (1954). ''Historia, mila, na desturi za Wagogo wa Tanganyika''. Eagle Press.
* Mnyampala, M. (1962). ''Utenzi wa Enjili Takatifu''. Ndanda Mission Press.
* Mnyampala, M. E. (1963). ''[https://www.nzdl.org/cgi-bin/library?e=d-00000-00---off-0unescoen--00-0----0-10-0---0---0direct-10---4-------0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0--4----0-0-11-10-0utfZz-8-00&amp;a=d&amp;cl=CL1.12&amp;d=HASH017d47781845c2097f82d3a4.2 Diwani ya Mnyampala] (Vol. 5)''. East African Literature Bureau.
* Mnyampala, M. E. (1965) Utenzi wa Zaburi, Ndanda Mission Press
* Mnyampala, M. E. (1968 hivi, muswada huajachapishwa). ''[https://media.hal.science/medihal-01054343v1/document Azimio la Arusha na Maandiko Matakatifu].''
* Mnyampala, M. E. (1970). ''Ngonjera za ukuta''. Oxford University Press.
* Shihabdin Chiraghdin na Mathias E. Mnyampala (1977). ''Historia ya Kiswahili.'' Oxford University Press.
* Mnyampala, M. E. (1995). Maddox, G. H. ''The Gogo: history, customs, and traditions''. ME Sharpe Inc.
* Mnyampala, M. E. (2011). ''Historia ya Hayati Sheikh Kaluta Amri Abedi (1924-1964).'' Ahmadiyya Printing Press. Dar es Salam. Tanzania. ISBN 9789976891645. 109 p.
* Mnyampala, M. E. (2013). ''[[iarchive:9791092789027|Maisha ni kugharimia.]]'' Tawasifu: Toleo la kwanza lililochapishwa baada ya kifo cha mwandishi, kutokana na mswada wa 1968–1969. DL&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;A - Buluu Publishing. France. ISBN 9791092789027. 112 p. [https://books.google.fr/books?id=AZWlklu5mn0C&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false &lt;nowiki&gt;[Google Books]&lt;/nowiki&gt;] [https://hal.science/hal-04534063v1 &lt;nowiki&gt;[HAL]&lt;/nowiki&gt;] [&lt;nowiki/&gt;[[iarchive:9791092789027|Internet Archive]]] [[https://zenodo.org/records/19738559 Zenodo]]
* Mnyampala, M. E. (2014). ''[[iarchive:9791092789201|Ugogo na ardhi yake]]''. Toleo la kwanza lililochapishwa baada ya kifo cha mwandishi, kutokana na mswada wa 1961. DL&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;A - Buluu Publishing. France. ISBN 9791092789201. 112 p. [https://books.google.fr/books?id=7d8TBAAAQBAJ&amp;printsec=frontcover#v=onepage&amp;q&amp;f=false &lt;nowiki&gt;[Google Books]&lt;/nowiki&gt;] [https://hal.science/hal-04534102v1 &lt;nowiki&gt;[HAL]&lt;/nowiki&gt;] [&lt;nowiki/&gt;[[iarchive:9791092789201|Internet Archive]]] [[https://zenodo.org/records/19738988 Zenodo]]

== Kujua zaidi kuhusu Mathias E. Mnyampala ==
* '''(sw)''' Nicholaus, Kyamba Anna. (2018). ''[http://ir.mu.ac.ke:8080/xmlui/handle/123456789/2333 Mwingilianomatini katika ushairi wa Mathias Mnyampala.]'' PhD diss., Chuo Kikuu cha Moi, Kenya.
* '''(sw''') Longinus, Ponera Denice. (2015). ''[http://repository.udom.ac.tz:8080/server/api/core/bitstreams/984530db-e533-487a-9fc2-8be66ee15473/content Nafasi ya ukristo katika ushairi wa Mnyampala.] {{Wayback|url=http://repository.udom.ac.tz:8080/server/api/core/bitstreams/984530db-e533-487a-9fc2-8be66ee15473/content |date=20240103181617 }}'' Shahada ya uzamili, Chuo Kikuu cha Dodoma, Tanzania.
* '''(sw''') Madumulla, J. S. (2011). ''Mathias Eugene Mnyampala (Jabali Lililosahaulika)''.
* '''(en)''' Mulokozi, M. M., &amp; Sengo, T. S. (1995). ''History of Kiswahili poetry.'' TUKI/Inst. of Kiswahili Research.
* '''(fr)''' Roy, Mathieu, &amp; Mnyampala, Charles M. (2007). Picha yake Mathias E. Mnyampala. http://medihal.archives-ouvertes.fr/medihal-00517208/
* '''(fr)''' Roy, Mathieu (2013).  ''[http://tel.archives-ouvertes.fr/tel-00778667 Mathias E. Mnyampala (1917-1969) : poésie d'expression swahilie et construction nationale tanzanienne]'' [tafsiri : Mathias E. Mnyampala (1917-1969): Ushairi wa Kiswahili na Ujenzi wa Taifa la Tanzania.] PhD diss., INALCO-Sorbonne Paris Cité, Ufaransa.
[[Jamii:Waliozaliwa 1917]]
[[Jamii:Waliofariki 1969]]
[[Jamii:Waandishi wa Tanzania]]
[[Jamii:Washairi wa Tanzania]]</text>
      <sha1>n9qlreoogqj7ab03f3fimj8cyk0np39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Useja mtakatifu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69842</id>
    <revision>
      <id>1607397</id>
      <parentid>1488349</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="ger7b1zlq5054mox557vm1588kksjwu" xml:space="preserve">[[Picha:Giotto di Bondone 052.jpg|thumb|Lebo ya [[Useja mtakatifu]] ilivyochorwa na [[Giotto di Bondone]], [[Firenze]], [[Italia]].]]
[[File:Saint Thomas Aquinas Diego Velázquez.jpg|miniatura|thumb|right|200px|[[Toma wa Akwino]], [[mwanateolojia]] bora za [[Karne za Kati]], akivikwa na [[malaika]] mkanda wa usafi baada ya kuweka [[nadhiri]] ya useja mtakatifu.]]
'''Useja mtakatifu''' ni aina ya [[useja]] ambayo [[mwanamume]] au [[mwanamke]] anaishika kwa [[hiari]] kwa sababu za [[dini|kidini]], hasa katika [[Ukristo]], ambapo lengo ni kuungana zaidi na [[Yesu]] aliyeishi hivyo. Ndiye aliyehimiza wanaojaliwa kuelewa uhusiano wa useja na [[ufalme wa Mungu]] waushike kweli ([[Math]] 19:11-12).

Useja huo, ambao unamdai aliyeushika ajinyime kabisa [[ndoa]] na [[furaha]] zote za [[jinsia|kijinsia]], ni msingi wa aina zote za [[utawa]]. Pia unadaiwa na [[Kanisa Katoliki]] kwa baadhi ya ma[[shemasi]] na ma[[padri]] pamoja na ma[[askofu]] wote. [[Makanisa ya Kiorthodoksi]] yanaudai kwa maaskofu tu.

== Marejeo ya Kiswahili==
* MATUNGULU OTENE, S.J., Kuwa na Kristu mwenye usafi wa moyo, maskini na mtii- Paulines Publications Africa – Alba, 1988
* I. BAHATI, O.F.M.Cap., Maisha ya Wakfu – Tunda la Imani, Zawadi na Fumbo, FGD Tanzania Ltd., Dar es Salaam, 2013 – ISBN 998748302X

==Marejeo ya lugha nyingine==
* L. Legrand : ''La Virginité dans la Bible'', Paris, Cerf, 1964. {{fr}}
{{mbegu-dini}}
[[Jamii:Jinsia]]
[[Jamii:Mashirika ya kitawa]]
[[Jamii:Ukristo]]</text>
      <sha1>ger7b1zlq5054mox557vm1588kksjwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mazingira ya Yesu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72262</id>
    <revision>
      <id>1607386</id>
      <parentid>1206653</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9254" sha1="fcwj1nf2plv4qtqeyc8w8ytatxf0wkb" xml:space="preserve">{{Yesu Kristo}}
[[File:Jordan River Bushy.jpg|thumb|175px|[[Mto Yordani]] unaotiririka kutoka [[Syria]] hadi [[Bahari ya Kifo]] ukiwa karibu wote chini ya [[usawa wa bahari]].]]
[[File:Jerusalem Modell BW 3.JPG|thumb|175px|[[Hekalu la Yerusalemu]] linavyofikiriwa kuwa wakati wa Yesu.]]
'''Mazingira ya Yesu''' ni jumla ya mambo ya ki[[jiografia]] na ya ki[[historia]] yaliotangulia au kuendana na [[maisha]] ya [[Yesu Kristo]], akimuathiri kama [[binadamu]] katika namna yake ya kuwaza, kusema na kutenda.

Ni muhimu kuyajua ili kumuelewa zaidi mwenyewe, [[kazi]] yake na [[ujumbe]] wake.

==Jiografia na historia ya awali==
[[Nchi]] ambayo [[Yesu]] alizaliwa akafundisha ni nchi ileile ambayo [[Mungu]] aliwaahidia [[Waisraeli]] tangu zamani za [[Abrahamu]], ni nchi ileile waliyoiteka chini ya [[Yoshua]], ni nchi ileile waliyoirudia kutoka [[utumwa]]ni [[Babeli]]. Awali ilikuwa sehemu ya [[Kanaani]], baadaye ikaitwa [[Israeli]] na hatimaye [[Palestina]] kutokana na [[Wafilisti]] waliokuwa wameteka sehemu ya pwani kusini karibu wakati uleule wa Waisraeli kuteka sehemu kubwa ya nchi wakitokwa [[Misri]] ([[karne ya 13 KK]]).

==Historia ya jirani==
Katika [[karne ya 2 KK]] [[Wayahudi]], walipodhulumiwa na [[Antioko Epifane]] ili waasi dini yao, walianza kupigania [[uhuru]] wao wa kidini na wa ki[[siasa]] chini ya ukoo wa [[Wamakabayo]], ambao kwa imani na ushujaa mkubwa wakafaulu kushinda majeshi ya kutisha ([[1Mak]] 3:18-22), kutakasa [[hekalu]] (1Mak 4:36-61) na kurudisha [[ufalme wa Israeli]] mpaka baada ya [[Warumi]] kuweka Uyahudi chini ya himaya yao ([[63 K.K.]]). 

==Madhehebu na hali ya imani==
Matukio hayo ndiyo asili ya kundi la [[Mafarisayo]] (yaani “waliojitenga”), walioshika kwa bidii [[Torati]] kadiri ya [[mapokeo]] ya [[walimu wa sheria]], wengi wao wakiwa [[walei]]. Kwa jumla walileta [[uamsho]] wa kiroho kati ya Wayahudi, lakini walidharau wenzao wasiojua [[Biblia ya Kiebrania]]. 

Pia walishindana sana na [[Masadukayo]] kuhusu masuala ya dini na ya siasa hata kusababisha ma[[uaji]]; kwa kuwa Masadukayo (waliokuwa na nguvu kati ya ma[[kuhani]]) walikataa mafundisho hayo mapya huku wakishika Torati tu.

Baada ya Torati kuzidi kuzingatiwa na Wayahudi, wataalamu wake pia walizidi kuheshimiwa kama watu wa [[Neno la Mungu]], wanaoleta [[mwanga]] wake katika [[maisha ya jamii]]. 

[[Hekima]], iliyotafutwa hasa chini ya [[Wagiriki]], ilipotambulika kuwa inapatikana katika Torati, wataalamu hao wakaja kushika nafasi ya watu wa hekima kama vile hao walivyoziba pengo lililoachwa na ma[[nabii]]. 

Wayahudi walizoea hali hiyo kiasi kwamba wakaona vigumu kumkubali Yesu ambaye hafafanui Torati kwa kufuata mapokeo ya wataalamu, bali kwa kujiamini kama manabii waliojiona wabebaji wa Neno la Mungu.

Alijitangaza kuwa ndiye Hekima ya milele ambaye ndani yake tunamjua Mungu, hivyo [[mwenendo]] wake na ma[[fundisho]] yake haviwezi kuishia mambo yaliyozoeleka, kwa sababu kila mara ya Mungu yanapindua ya binadamu. La kufanya ni kujitahidi kufuata, halafu kuelewa: ndiyo [[wongofu]] ambao Yesu aliudai pamoja na [[imani]].

==Utawala wakati wa Yesu==
Lakini wakati wote wa [[Agano Jipya]], yaani tangu Yesu alipozaliwa hadi mwisho wa maisha ya [[Mitume wa Yesu|mitume wake]], nchi hiyo haikuwa huru, bali chini ya [[himaya]] ya [[Warumi]], ingawa pengine hao waliwakabidhi [[vibaraka]], yaani watawala wenyeji waliowekwa na wa[[koloni]]. 

Vibaraka hao ni [[Herode Mkuu]] ([[37 KK|37]]-[[4 K.K.]]) na wazawa wake, ambao tena hawakuwa Waisraeli halisi bali [[Waedomu]] ingawa [[kabila]] lao lililazimishwa kuingia [[dini]] ya [[Uyahudi]] [[karne]] iliyotangulia. [[Ukoo]] huo unajulikana kwa [[ukatili]], [[uchu wa madaraka]] na [[uzinifu]] wake.

Vilevile ma[[liwali]] wa Kirumi waliowekwa pengine kutawala nchi au sehemu fulani walionyesha mara nyingi ukatili na [[dharau]] kwa Waisraeli na dini yao, hata kusababisha [[chuki]] na [[mapigano]] kati ya [[jeshi]] lao na wananchi. Mfano mmojawapo ni [[Ponsyo Pilato]] aliyesimamia Uyahudi kuanzia mwaka [[26]] hadi [[36]] B.K. 

Mbali na hayo, [[utawala]] wa [[Roma]], ulioenea [[Ulaya Magharibi]] na [[Ulaya Kusini|Kusini]], [[Afrika Kaskazini]] na nchi za [[Mashariki ya Kati]] kupakana na [[Iraq]] ya leo, kwa jumla ulihakikisha hali ya [[amani]] kwa muda wote wa Agano Jipya na karne za kwanza za [[Kanisa]]. 

==Manufaa ya hali iliyokuwepo==
Hali hiyo, pamoja na [[umoja]] wa [[dola]] hilo lote, na [[urahisi]] wa [[mawasiliano]] kwa njia ya [[barabara]] zilizotengenezwa na Warumi, na [[uenezi]] wa [[lugha ya kimataifa]] ([[Kiyunani]]), ilichangia [[kasi]] ya [[uenezaji Injili]]. [[Lugha]] hiyo ndiyo iliyotumiwa na waandishi wote wa Agano Jipya ili vitabu vyao viwafaidishe watu wengi zaidi, ingawa baadhi yao hawakuijua vizuri.

Lugha asili ya Yesu na ya Mitume ilikuwa [[Kiaramu]] ambacho ni jamii ya [[Kiyahudi]] na ambacho polepole kilishika nafasi yake kati ya Wayahudi kuanzia [[karne VI K.K.]] 

==Mikoa ya [[Palestina]] wakati ule==
[[Image:First century Iudaea province.gif|thumb|Palestina katika [[karne ya 1]] [[BK]].]]
Hao wote walitokea [[mkoa]] wa [[Galilaya]], uliokuwa chini ya [[Herode Antipa]] kuanzia mwaka [[4 KK]]. Huko kulikuwa na mchanganyiko wa watu (Waisraeli na mataifa), kiasi kwamba huko Wayahudi wenyewe walifuata kwa urahisi [[desturi]] za Kiyunani hata wakadharauliwa na wenzao wa Kusini ([[Yerusalemu]] na mkoa wa [[Yudea]]). 

Kati ya mikoa hiyo miwili ulienea mkoa wa [[Samaria]] ambao wakazi wake walijenga [[uadui]] mkubwa na Wayahudi baada ya [[uhamisho wa Babeli]], walipokataliwa kuchangia [[ujenzi]] wa [[hekalu la pili]] la Yerusalemu. Samaria pamoja na Yudea ilikuwa chini ya liwali wa Roma kuanzia mwaka [[6]] BK.

== Tanbihi ==
{{reflist}}

== Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Mazingira ya Yesu - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1983
* C. MHAGAMA, Msimamo wa Yesu - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1982

==Marejeo ya lugha nyingine==
=== Vyanzo ===
* [[Biblia]]
* [[Yosefu Flavius]], ''Antiquities of the Jews'' [[93]] BK.
* [[Talmud]] 

=== Marejeo mengine ===
* The Jewish Background of the New Testament Course (Dr. Eli Lizorkin-Eyzenberg) - http://eteacherbiblical.com/courses/jewish-background-new-testament?nav=left_sidebar {{Wayback|url=http://eteacherbiblical.com/courses/jewish-background-new-testament?nav=left_sidebar |date=20150206120649 }}
* Jewish Studies for Christians Online Study Group - http://JewishStudies.eteacherbiblical.com {{Wayback|url=http://jewishstudies.eteacherbiblical.com/ |date=20191209024142 }} 

* Akers, Keith (2000). ''The Lost Religion of Jesus: Simple Living and Nonviolence in Early Christianity'' (New York: Lantern Books). (Foreword by [[Walter Wink]].)
* Boyarin, Daniel (1997). ''A Radical Jew: Paul and the Politics of Identity'' ISBN 0-520-21214-2
* Catchpole, D. R. (1971). ''The Trial of Jesus: a study in the gospels and Jewish historiographyfrom 1770 to the present day'' Leiden: Brill
* [[Bruce Chilton|Chilton, Bruce]], [[Craig A. Evans|Evans, Craig A.]] and [[Jacob Neusner|Neusner, Jacob]] ed. (2002). ''The Missing Jesus: Rabbinic Judaism and the New Testament''. ISBN 0-391-04183-5.
* Cohen, Shaye J.D. (1988). ''From the Maccabees to the Mishnah'' ISBN 0-664-25017-3
* Cohen, Shaye J.D. (2001). ''The Beginnings of Jewishness: Boundaries, Varieties, Uncertainties'' ISBN 0-520-22693-3
* Cook, Michael (2008) ''Modern Jews Engage the new Testament: Enhancing Jewish Well-being in a Christian Environment'', ISBN 978-1-58023-313-2
* Crossan, John Dominic (1991). ''The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant'', ISBN 0-06-061629-6
* [[Bart D. Ehrman|Ehrman, Bart]] (2003). ''The New Testament: A Historical Introduction to the Early Christian Writings'', ISBN 0-19-515462-2
* Fredriksen, Paula ''Jesus of Nazareth, King of the Jews: A Jewish Life and the Emergence of Christianity'' ISBN 0-679-76746-0
* Fredriksen, Paula (1988. ''From Jesus to Christ'' ISBN 0-300-04864-5
* Meier, John P., ''[[John P. Meier#A Marginal Jew|A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus]]'',
: (1991), V.1, ''The Roots of the Problem and the Person'' ISBN 0-385-26425-9
: (1994). V.2, ''Mentor, Message, and Miracles'' ISBN 0-385-46992-6
: (2001). V.3, ''Companions and Competitors'' ISBN 0-385-46993-4
* Neusner, Jacob ''Torah From our Sages: Pirke Avot'' ISBN 0-940646-05-6
* Neusner, Jacob. ''Judaism When Christianity Began: A Survey of Belief and Practice.'' Louisville: Westminster John Knox, 2003.  ISBN 0-664-22527-6
* Orlinsky, H. M. ( 1971). &quot;The Seer-Priest&quot; in W.H. Allen ''The World History of the Jewish People, Vol.3: Judges'' pp.&amp;nbsp;269–279.
* Pagels, Elaine ''The Gnostic Gospels'' 1989 ISBN 0-679-72453-2
* Sanders, E.P. (1996). ''The Historical Figure of Jesus'', Penguin ISBN 0-14-014499-4
* Sanders, E.P. (1987). ''Jesus and Judaism'', Fortress Press ISBN 0-8006-2061-5
* Schwartz, Leo, ed. ''Great Ages and Ideas of the Jewish People.'' ISBN 0-394-60413-X
* Vermes, Geza ''Jesus the Jew: A Historian's Reading of the Gospels.'' ISBN 0-8006-1443-7
* Vermes, Geza, ''The Religion of Jesus the Jew.'' ISBN 0-8006-2797-0
* Vermes, Geza, ''Jesus in his Jewish context.'' ISBN 0-8006-3623-6

[[Category:Historia ya Israeli]]
[[Category:Yesu Kristo]]
[[Category:Agano Jipya]]</text>
      <sha1>fcwj1nf2plv4qtqeyc8w8ytatxf0wkb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nyaraka za Paulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>75295</id>
    <revision>
      <id>1607353</id>
      <parentid>1146951</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12166" sha1="qhbsjf5zqfo0tc9ogpmrez1vq68h22a" xml:space="preserve">[[Picha:PaulT.jpg|thumb|right|[[Mtume Paulo]] akiandika waraka.]]
'''Nyaraka za Paulo''' ni [[maandiko]] ya [[Biblia ya Kikristo]] ([[Agano Jipya]]) 13 yenye mtindo wa nyaraka au [[barua]] yanayomtaja [[Mtume Paulo]] kama [[mwandishi]]. 

[[Wataalamu]] wa leo hutofautiana kama kweli nyaraka hizo zote zimeandikwa na Paulo mwenyewe. 

Kwa jumla saba zimetambuliwa na karibu wataalamu wote kuwa ni maandiko yake. 

Kuhusu nyingine kuna ma[[swali]] kwa sababu mbalimbali (kwa mfano tofauti za [[lugha]], [[mkazo]] tofauti katika ma[[fundisho]]), na wataalamu wengine hudai ya kuwa labda zimeandikwa na wanafunzi wake au na mwandishi kwa niaba ya Paulo.

==Orodha ya nyaraka hizo==
Orodha yake katika Biblia inakwenda hivi, bila kujali [[tarehe]] ya utunzi, bali walengwa (kwanza [[jumuia]], halafu watu binafsi) na [[urefu]]:

* [[Waraka kwa Waroma]] (Rum.)
* [[Waraka wa kwanza kwa Wakorinto]] (1Kor.)
* [[Waraka wa pili kwa Wakorinto]] (2.Kor.)
* [[Waraka kwa Wagalatia]] (Gal.)
* [[Waraka kwa Waefeso]] (Efe.)
* [[Waraka kwa Wafilipi]] (Flp.)
* [[Waraka kwa Wakolosai]] (Kol.)
* [[Waraka wa kwanza kwa Wathesalonike]] (1Thes.)
* [[Waraka wa pili kwa Wathesalonike]]  (2Thes.)
* [[Waraka wa kwanza kwa Timotheo]] (1Tim.)
* [[Waraka wa pili kwa Timotheo]] (2.Tim.)
* [[Waraka kwa Tito]] (Tit.)
* [[Waraka kwa Filemoni]] (Flm.)

== Teolojia ya nyaraka hizo ==
Kati ya mengi, Paulo, maarufu kama mtume wa mataifa, aliandika haya:

&lt;blockquote&gt;
Walakini iko [[hekima]] tusemayo kati ya [[wakamilifu]]; ila si hekima ya [[dunia]] hii, wala ya hao wanaotawala dunia hii, wanaobatilika; bali twanena hekima ya Mungu katika [[siri]]; ile hekima iliyofichwa, ambayo Mungu aliazimu tangu [[milele]], kwa [[utukufu]] wetu; ambayo wenye kutawala dunia hii hawaijui hata moja; maana kama wangalijua, wasingalimsulubisha Bwana wa utukufu; lakini, kama ilivyoandikwa: &lt;p&gt;
''Mambo ambayo [[jicho]] halikuyaona wala [[sikio]] halikuyasikia,
wala hayakuingia katika moyo wa mwanadamu,
mambo ambayo Mungu aliwaandalia wampendao.''&lt;p&gt;
Lakini Mungu ametufunulia sisi kwa Roho, maana Roho huchunguza yote, hata ma[[fumbo]] ya Mungu. Maana ni nani katika [[binadamu]] ayajuaye mambo ya binadamu ila roho ya binadamu iliyo ndani yake? Vivyo hivyo na mambo ya Mungu hakuna ayafahamuaye ila Roho wa Mungu. Lakini sisi hatukuipokea roho ya dunia, bali Roho atokaye kwa Mungu, makusudi tupate kuyajua yaliyokirimiwa na Mungu. Nayo twayanena, si kwa maneno yanayofundishwa kwa hekima ya kibinadamu, bali yanayofundishwa na Roho, tukiyafasiri mambo ya rohoni kwa maneno ya rohoni. Basi mwanadamu wa [[tabia]] ya asili hayapokei mambo ya Roho wa Mungu; maana kwake ni [[upuzi]], wala hawezi kuyafahamu, kwa kuwa yatambulikana kwa jinsi ya rohoni. Lakini mtu wa rohoni huyatambua yote, wala yeye hatambuliwi na mtu, Maana, &lt;p&gt; ''Ni nani aliyefahamu nia ya Bwana, amwelimishe?'' &lt;p&gt; Lakini sisi tunayo nia ya Kristo. ([[1Kor]] 2:6-16).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
Maana kama vile [[mwili]] ni mmoja, nao una viungo vingi, na viungo vyote vya mwili ule, navyo ni vingi, ni mwili mmoja; vivyo hivyo na Kristo. Kwa maana katika Roho mmoja sisi sote tulibatizwa kuwa mwili mmoja, kwamba tu Wayahudi, au kwamba tu [[Wayunani]]; ikiwa tu [[watumwa]] au tu huru; nasi sote tulinyweshwa Roho mmoja. (1 Wakorintho 12:12-13).

Na Mungu ameweka wengine katika Kanisa, wa kwanza mitume, wa pili manabii, wa tatu waalimu, kisha miujiza, kisha karama za kuponya wagonjwa, na masaidiano, na maongozi, na aina za lugha. Je, wote ni mitume? Wote ni manabii? Wote ni waalimu? Wote wanena kwa lugha? Wote wafasiri? Takeni sana karama zilizo kuu. Hivyo nawaonyesha njia iliyo bora. (1 Wakorintho 12:28-31). 
&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
Lakini labda mtu atasema, 'Wafufuliwaje wafu?' Nao huja kwa mwili gani? Ewe [[mpumbavu]]! uipandayo haihuiki, isipokufa; nayo uipandayo, huupandi mwili ule utakaokuwa, ila [[chembe]] tupu, ikiwa ni [[ngano]] au nyingineyo; lakini Mungu huipa mwili kama apendavyo, na kila [[mbegu]] na mwili wake. [[Nyama]] yote si nyama moja; ila nyingine ni ya wanadamu, nyingine ya [[hayawani]], nyingine ya [[ndege]], nyingine ya [[samaki]]. Tena kuna miili ya [[mbinguni]], na miili ya duniani; lakini [[fahari]] yake ile ya mbinguni ni mbali, na fahari yake ile ya duniani ni mbali. Kuna fahari moja ya [[Jua]], na fahari nyingine ya [[Mwezi]], na fahari nyingine ya [[Nyota]]; maana iko tofauti ya fahari hata kati ya nyota na nyota. Kadhalika na [[ufufuo]] wa wafu. Hupandwa katika [[uharibifu]]; hufufuliwa katika kutoharibika; hupandwa katika [[aibu]]; hufufuliwa katika fahari; hupandwa katika [[udhaifu]]; hufufuliwa katika nguvu; hupandwa mwili wa asili; hufufuliwa mwili wa Roho.

Ikiwa uko mwili wa asili, na wa roho pia uko. Ndivyo ilivyoandikwa: mtu wa kwanza, [[Adamu]], akawa [[nafsi]] iliyo hai; Adamu wa mwisho ni roho yenye kuhuisha. Lakini hautangulii ule wa Roho, bali ule wa asili; baadaye huja ule wa roho. Mtu wa kwanza atoka katika nchi, ni wa [[udongo]]. Mtu wa pili atoka mbinguni. Kama ilivyo yeye wa udongo, ndivyo walivyo walio wa udongo; na kama alivyo yeye wa mbinguni, ndivyo walivyo walio wa mbinguni. Na kama tulivyoichukua [[sura]] yake yule wa udongo, kadhalika tutaichukua sura yake yeye aliye wa mbinguni. Ndugu zangu, nisemayo ni haya, ya kuwa nyama na [[damu]] haziwezi kuurithi [[ufalme wa Mungu]]; wala uharibifu kurithi kutokuharibika. 

Angalieni, nawaambia ninyi siri: Hatutalala sote, lakini sote tutabadilika, kwa [[dakika]] moja, kufumba na kufumbua, wakati wa [[parapanda]] ya mwisho; maana parapanda italia, na wafu watafufuliwa, wasiwe na uharibifu, nasi tutabadilika. Maana sharti uharibikao uvae kutokuharibika, nao huu wa kufa uvae kutokufa. Basi huu uharibikao utakapovaa kutokuharibika, na huu wa kufa utakapovaa kutokufa, hapo ndipo ndipo litakapokuwa lile neno lililioandikwa: ''&lt;p&gt;

[[Mauti]] imemezwa kwa kushinda.
Ku wapi, ewe mauti, kushinda kwako?
U wapi, ewe mauti, [[uchungu]] wako? &lt;p&gt;

Uchungu wa mauti ni [[dhambi]], na nguvu za dhambi ni [[Torati]]. Lakini Mungu na ashukuriwe atupaye kushinda kwa Bwana wetu Yesu Kristo! (1 Wakorintho 15:35-57). 
&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
Basi wapendwa wangu, kama vile mlivyotii siku zote, si wakati mimi nilipokuwapo tu, bali sasa zaidi sana mimi nisipokuwapo, utimizeni [[wokovu]] wenu wenyewe kwa kuogopa na kutetemeka. Kwa maana ndiye Mungu atendaye kazi ndani yenu, kutaka kwenu na kutenda kwenu, kwa kutimiza [[kusudi]] lake jema. Yatendeni mambo yote pasipo ma[[nung'uniko]] wala ma[[shindano]], mpate kuwa wana wa Mungu wasio na [[lawama]], wala [[udanganyifu]], wasio na [[hila]] kati ya [[kizazi]] chenye [[ukaidi]], kilichopotoka; ambao kati ya hao mnaonekana kuwa kama mianga katika [[ulimwengu]], mkishika [[neno la uzima]]; nipate sababu ya kuona fahari katika Kristo, ya kuwa sikupiga [[mbio]] bure wala sikujitaabisha bure. Naam, hata nikimiminwa juu ya [[dhabihu]] na [[ibada]] ya imani yenu, nafurahi; tena nafurahi pamoja nanyi nyote. Nanyi vivyo hivyo furahini, tena furahini pamoja nami. ([[Fil|Wafilipi]] 2:12-18). 
&lt;/blockquote&gt;

==Tanbihi==
&lt;references /&gt;

==Marejeo ya Kiswahili==
* C. MHAGAMA, Baba Paulo, Mtume wa Kimataifa - ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989, ISBN 9976-67-028-1
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Paulo na Nyaraka Zake, ed. Salvatorianum, Morogoro 1999 – ISBN 9987-645-02-X
* J. MALUNDA, Paulo Mtume na Yesu Kristo wake, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 2001, ISBN 9976-67-153-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Mtume Paulo kwa Wagalati, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-037-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua ya Mtume Paulo kwa Wakolose, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-038-7
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka wa Kwanza wa Mtume Paulo kwa Wakorinti, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1984 – ISBN 9976-63-028-X
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka wa Pili wa Mtume Paulo kwa Wakorinti, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1990 – ISBN 9976-63-233-9
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka wa Mtume Paulo kwa Warumi, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1992 – ISBN 9976-63-305-X
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka kwa Wafilipi, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-008-5
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Waraka kwa Waefeso, Toleo la pili ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1988 – ISBN 9976-63-164-2
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Barua za Mtume Paulo kwa Timoteo, Tito na Filemoni, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-63-035-2
* WABENEDIKTI WA NDANDA, Tufikirie Nyaraka kwa Watesalonike, ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1992 – ISBN 9976-63-007-7

==Marejeo ya lugha nyingine==
* Aland, Kurt. “The Problem of Anonymity and Pseudonymity in Christian Literature of the First Two Centuries.” ''[[Journal of Theological Studies]]'' 12 (1961): 39–49.
* Bahr, Gordon J. “Paul and Letter Writing in the First Century.” ''[[Catholic Biblical Quarterly]]'' 28 (1966): 465–77. idem, “The Subscriptions in the Pauline Letters.” ''[[Journal of Biblical Literature]]'' 2 (1968): 27–41.
* Bauckham, Richard J. “Pseudo-Apostolic Letters.” ''[[Journal of Biblical Literature]]'' 107 (1988): 469–94.
* Carson, D.A. “Pseudonymity and Pseudepigraphy.” ''Dictionary of New Testament Background''. Eds. Craig A. Evans and Stanley E. Porter. Downers Grove: InterVarsity, 2000. 857-64.
* Cousar, Charles B. ''The Letters of Paul''. Interpreting Biblical Texts. Nashville: Abingdon, 1996.
* Deissmann, G. Adolf. ''Bible Studies''. Trans. Alexander Grieve. 1901. Peabody: Hendrickson, 1988.
* Doty, William G. ''Letters in Primitive Christianity''. Guides to Biblical Scholarship. New Testament. Ed. Dan O. Via, Jr. Philadelphia: Fortress, 1988.
* Gamble, Harry Y. “Amanuensis.” ''Anchor Bible Dictionary''. Vol. 1. Ed. David Noel Freedman. New York: Doubleday, 1992.
* Haines-Eitzen, Kim. “‘Girls Trained in Beautiful Writing’: Female Scribes in Roman Antiquity and Early Christianity.” ''[[Journal of Early Christian Studies]]'' 6.4 (1998): 629–46.
* Kim, Yung Suk. ''A Theological Introduction to Paul's Letters''. Eugene, Oregon: Cascade Books, 2011.
* Longenecker, Richard N. “Ancient Amanuenses and the Pauline Epistles.” ''New Dimensions in New Testament Study''. Eds. Richard N. Longenecker and [[Merrill C. Tenney]]. Grand Rapids: Zondervan, 1974. 281-97. idem, “On the Form, Function, and Authority of the New Testament Letters.” ''Scripture and Truth''. Eds. D.A. Carson and John D. Woodbridge. Grand Rapids: Zondervan, 1983. 101-14.
* Murphy-O’Connor, Jerome. ''Paul the Letter-Writer: His World, His Options, His Skills''. Collegeville, MN: Liturgical, 1995.
* Richards, E. Randolph. ''The Secretary in the Letters of Paul''. Tübingen: Mohr, 1991. idem, “The Codex and the Early Collection of Paul’s Letters.” ''Bulletin for Bulletin Research'' 8 (1998): 151–66. idem, ''Paul and First-Century Letter Writing: Secretaries, Composition, and Collection''. Downers Grove: InterVarsity, 2004.
* Robson, E. Iliff. “Composition and Dictation in New Testament Books.” ''[[Journal of Theological Studies]]'' 18 (1917): 288–301.
* Stowers, Stanley K. ''Letter Writing in Greco-Roman Antiquity''. Library of Early Christianity. Vol. 8. Ed. Wayne A. Meeks. Philadelphia: Westminster, 1989.
* Wall, Robert W. “Introduction to Epistolary Literature.” ''New Interpreter’s Bible''. Vol. 10. Ed. Leander E. Keck. Nashville: Abingdon, 2002. 369-91.

== Viungo vya nje ==
* [http://www.ccel.org/ccel/harnack/origin_nt.v.i.html The Marcionite Prologues to the Pauline Epistles]
* [http://lists.ibiblio.org/pipermail/corpus-paul/19990330/000029.html Chronological Order of Paul's Letters]
* [http://www.bombaxo.com/paulchron.html Chronology of Paul's Letters] {{Wayback|url=http://www.bombaxo.com/paulchron.html |date=20130728203550 }}

{{mbegu-Biblia}}

[[Jamii:Vitabu vya Agano Jipya]]
[[Jamii:Mtume Paulo]]</text>
      <sha1>qhbsjf5zqfo0tc9ogpmrez1vq68h22a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Utiifu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76056</id>
    <revision>
      <id>1607400</id>
      <parentid>1345961</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tanbihi */</comment>
      <origin>1607400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14468" sha1="cgllwxqahjro4mlfowfvy101mg80tqd" xml:space="preserve">[[File:4242 - Venezia - Palazzo ducale - Capitello 28 - Obediencia Dno exireo - Foto Giovanni Dall'Orto, 30-Jul-2008.jpg|thumb|Maandishi katika [[Ikulu]] ya [[Venice]], [[Italia]]: ''Maadili na vilema'' - ''Obediencia D&lt;omi&gt;no exireo'' (Utiifu kwa Mungu).]]
'''Utiifu''', katika [[maisha]] ya [[binadamu]], ni aina ya &quot;[[mwenendo]] ambayo [[mtu]] anafuata ma[[elekezo]] au ma[[agizo]] ya wazi aliyopewa na mwenye [[mamlaka]]&quot;.&lt;ref&gt;{{cite book | last = Colman | first = Andrew | title = A Dictionary of Psychology | url = https://archive.org/details/dictionaryofpsyc0000colm_s3f2 | publisher = Oxford University Press | location = Oxford New York | year = 2009 | isbn = 0199534063 }}&lt;/ref&gt; 

Ni tofauti na mtu kufuata [[athari]] ya wenzake au [[mkondo]] wa [[umati]]. 

Ki[[maadili]] utiifu unaweza kutazamwa kwa namna mbalimbali, chanya au hasi, hasa kulingana na [[uadilifu]] au [[uovu]] wa agizo lenyewe, kwa mfano lile la [[Hitler]] kuhusu [[mauaji ya kimbari ya Wayahudi]].&lt;ref name=Milgram2&gt;{{cite journal|last=Milgram|first=S.|title=Behavioral study of obedience|journal=Journal of Abnormal and Social Psychology|year=1963|issue=67|pages=371–378}}&lt;/ref&gt;

==Katika jamii==
[[Utamaduni]] wa nchi nyingi unatazama utiifu kama [[adili]]; hasa [[jamii]] kwa kawaida inadai [[watoto]] waheshimu na kutii [[wazazi]] wao na [[wazee]] wengine, lakini pengine [[watumishi]] na [[watumwa]] walidaiwa kutii ma[[bwana]] wao, na watu wa [[rangi]] fulani kutii wale wa rangi nyingine. 

Mbali ya hayo, [[wananchi]] wanatarajiwa kutii watawala halali, na wana[[dini]] kumtii [[Mungu]].

==Katika dini==
Utiifu ni muhimu katika dini mbalimbali. Hasa [[Uislamu]] unaufanya [[kiini]] cha [[imani]] (neno ''Islam'' linamaanisha &quot;kukubali, kusalimu amri&quot;).&lt;ref&gt;
{{cite web
|url= http://www.britannica.com/EBchecked/topic/295507/Islam 
|title=Islām 
|work= [[Encyclopædia Britannica]] Online 
|publisher=[[Encyclopædia Britannica]] Inc.
|accessdate=2014-09-27
|quote = The Arabic term ''islām'', literally &quot;surrender,&quot;” illuminates the fundamental religious idea of Islam — that the believer (called a Muslim, from the active particle of ''islām'') accepts surrender to the will of Allah (in Arabic, Allāh: God). 
}}
&lt;/ref&gt;

Katika [[Ukristo]], ni hasa [[watawa]] wanaowajibika kuishi kwa utiifu katika [[jumuia]] zao ili kutimiza kwa [[umoja]] [[mapenzi ya Mungu]]. 

Mbali ya hao, kielelezo cha Wakristo wote ni [[Yesu Kristo]], aliyesifiwa kwa kumtii [[Mungu Baba]] hata kufa - [[Msalaba wa Yesu|kufa msalabani]] ([[Fil]] 2:1-18). 

Kwa [[Kigiriki]], [[lugha]] ya [[Agano Jipya]], utiifu ni sawa na [[usikivu]] (wa Neno la Mungu), hivyo [[Mtume Paulo]] alisisitiza utiifu wa imani.

===Utawani===
Lililo kuu kati ya [[mashauri ya Kiinjili]] ni utiifu, kama vile [[kiburi]] cha maisha kilivyo vurugu kubwa kuliko [[tamaa]] za [[mwili]] na [[macho]] ([[1Yoh]] 2:16). Ndiyo sababu Yesu aliwaambia wenye kiburi, “Amin, nawaambia, watoza ushuru na makahaba watatangulia mbele yenu kuingia katika ufalme wa Mungu. Kwa sababu Yohane alikuja kwenu kwa njia ya haki, ninyi msimwamini, lakini watoza ushuru na makahaba walimwamini. Nanyi hata mlipoona, hamkutubu baadaye, ili kumwamini” ([[Injili ya Mathayo|Math]] 21:31-32). Hayo tunayajua kinadharia, lakini tunayasahau kwa urahisi katika utekelezaji. Tunazingatia vurugu za wazi zinazotokana na tamaa za mwili na macho, tusitambue kuwa kosa kuu ni lile la kusema, “Sitatumikia”. Ndilo [[dhambi]] hasa la [[ulimwengu]] “wa kisasa” unapodai kujitenga na [[Kanisa]] ili ufuate tu [[akili]] na [[utashi]] wake wenyewe: matokeo yake, unakwenda kinyume cha akili mradi usimtii [[Mwenyezi Mungu]]. Hatimaye, kama mwana mpotevu, unajikuta katika utumishi wa kuudhalilisha ambao unasambaratisha na kuangamiza [[jamii]].

[[Ugonjwa]] wa namna hiyo unaponyeka tu kwa kushika utiifu mnyenyekevu na wa dhati; lakini mara nyingi ukuu wa utiifu haujulikani hata katika [[mazingira]] mema. Inasahaulika kuwa [[Nadhiri za kitawa|nadhiri za kitawa]] zinainua kwa ndani maisha yote yaliyowekwa [[wakfu]]. Katika [[vitabu]] vingi [[nadhiri]] za [[ufukara wa hiari]] na [[Useja mtakatifu|useja]] zinashika nafasi kubwa, kwa sababu kuzivunja kunatokea mara nyingi na kuzidisha dhambi hata za mauti. Kumbe utiifu unawekwa pembeni kwa sababu kwa nadra tu kuuvunja ni [[dhambi ya mauti]]. Inasahaulika [[thamani]] ya kujitoa mhanga kwa nadhiri; unasahaulika pia mpango mzima wa maisha ya kitawa kuwekwa wakfu kwa njia ya [[adili|maadili]] ya [[ibada]] na utiifu. Hivyo kwa wengi utiifu ni [[nidhamu]] tu, utekelezaji wa nje unaodaiwa na [[kazi]] na ambao sanasana unaweza kuinuliwa kama vitendo vingine vyovyote. Ili tuthamini kwa dhati adili hilo, tutazingatia linatukomboa kutoka [[utumwa]] upi na linazaa [[Tunda|matunda]] yapi.

====Utumwa ambao utiifu unatukomboa nao====
Kwanza ni kwamba utiifu unatukomboa kutoka utumwa wa matakwa yetu na wa maoni yetu.

Utiifu kwa Mungu na kwa wawakilishi wake (wa Kiroho na wa kidunia) unatuhakikishia ulinganifu wa matakwa yetu na yale ya Mungu. Sababu hasa ya kutii si kwamba agizo linaonekana la kufaa, bali kwamba limetolewa na [[kiongozi]] halali anayemwakilisha Mungu, [[asili]] ya [[mamlaka]] yote. Tukitii kwa sababu ya kuridhika tu na agizo, tunakosa [[stahili]] maalumu za utiifu (kama tunavyokosa zile za imani tukikubali kweli zile tu zilizo wazi, wakati sababu halisi ya kusadiki ni mamlaka ya Mungu [[ufunuo|anayetufunulia]] [[mafumbo]]). “Tunalotakiwa kutii ni agizo linaloonyesha matakwa ya kiongozi, liwe limetolewa wazi au la” ([[Thoma wa Akwino]]). Hivyo utiifu unatukomboa kutoka matakwa yetu, yaani matakwa ambayo hayalingani na yale ya Mungu, bali kwa kiburi yamepotea yakikataa kutenda inavyotakiwa.

Kwa maana hiyo matakwa yetu ndiyo sababu ya dhambi yoyote: “mkiondoa matakwa yetu hautakuwepo tena moto wa milele” ([[Bernardo wa Clairvaux]]). Ni ya [[Hatari!|hatari]] hasa kwa kuwa yanaweza kuharibu kila kitu. Hata matendo bora yanakuwa maovu yakifuata matakwa yetu badala ya kumtii Mungu. [[Bwana]] akiona matakwa yetu yanasababisha tendo la [[toba]] au la ibada analikataa kama yale ya [[Mafarisayo]]. Hata tusipofikia hapo, huwa tunashikilia matakwa yetu, tukijali pengine namna yetu ya kutenda jema kuliko jema lenyewe: tunataka kulitenda sisi, la sivyo tunazuia lisitendwe.

Utiifu unatakiwa kutekelezwa kwa imani, kwa kuona agizo la viongozi ni agizo la Mungu. Unapaswa kuwa wa mara moja, kuhusu jambo lolote (dogo au kubwa) na kwa viongozi halali wote (wawe wapendevu au la, wenye [[busara]] au la, [[watakatifu]] au la) mradi agizo lao halipingani na [[sheria]] ya juu. Utiifu huo unakomboa kwa sababu [[siku]] kwa siku unalinganisha matakwa yetu na yale ya Mungu na hivyo unanyosha na kuimarisha utashi wetu.

Utiifu unatukomboa pia kutoka utumwa wa maoni yetu yasiyo na msingi katika [[ukweli]], yaani katika mtazamo wa Mungu. Maoni hayo yanasababisha mienendo ya pekee na ugumu wa vichwa katika utendaji. Ni maoni ya harakaharaka yatokanayo na maelekeo mabaya, [[umimi]] na kiburi. Pengine yananong’onezwa au kuthibitishwa na [[adui]] wa [[roho]] yetu. “Kadiri mtu alivyo anaona lengo fulani kuwa linamfaa” ([[Aristotle]]), yaani tunaona jambo kuwa jema au baya kadiri ya maelekeo ya matakwa na ya hisi zetu. Mwenye kiburi anayaona bora yale yanayomkuza, kumbe mnyenyekevu anaona kudhalilishwa kunamfaa zaidi. Mara nyingi maoni yetu yanatufikisha hata kuhukumu kinyume cha haki na upendo.

Huo ni utumwa halisi: utiifu unatukomboa ukihakikisha kwamba katika utendaji tunakubali maoni ya [[wakili]] wa Mungu aliye na haki ya kutuagiza kwa niaba yake. Agizo lenyewe linaweza likakosa busara: hapo hatudaiwi kulikubali kinadharia (labda siku za mbele kiongozi mwingine ataona tofauti), bali kuzingatia tu kwamba limetolewa kwetu rasmi, hapa na sasa na Mungu. Hata kama kiongozi anadanganyika, sisi tukimtii hatudanganyiki kiutendaji. Mjumbe wa [[maongozi ya Mungu]] anaweza akawa [[mlemavu]], hata hivyo anatuletea agizo kutoka juu.

Utekelezaji wa [[Shauri|shauri]] la utiifu unapatikana hasa utawani unapohakikisha ufishaji wa matakwa yetu: kwa hiyo ni njia ya kufikia [[Ukamilifu wa Kikristo]] mapema, kwa kuzidi kulingana na matakwa ya Mungu mpaka ndani katika vipengele vyote vya maisha ya kila siku. Lakini, ili tuufikie ukamilifu huo, walau tunapaswa kuwa na roho ya shauri hilo, yaani kutoambatana na matakwa yetu. Kama vile [[mtoto]] anavyopaswa kuwatii [[wazazi]] na [[walezi]], kila Mkristo anapaswa kuwatii wale wote wanaomwakilisha Mungu kwake upande wa roho au wa jamii. Utiifu huo ukitekelezwa kwa imani (si kwa nje, kimwili na kwa [[hofu]] tu) unaunda utashi vizuri ajabu kwa kuufanya zaidi na zaidi uwe tayari na imara chini ya ule wa Mungu. Tukumbuke mara nyingi kwamba “hakuna mamlaka isiyotoka kwa Mungu; na ile iliyopo imeamriwa na Mungu” ([[Waraka kwa Waroma|Rom]] 13:1); hivyo tunachofanya si kumtii mwenzetu, bali mkubwa wetu na kwa njia yake kumtii Mungu.

Ni lazima tujifunze kuyatii matukio pia kadiri yanavyotuonyesha matakwa ya Mungu kwa kuwa hapana lolote pasipo yeye kulitaka (likiwa jema) au kuacha litokee (likiwa baya). Ili utiifu uwe kamili unatakiwa kuzingatia hata [[ishara]] hizo za matakwa ya Mungu. Kwa mfano, kufaulu vizuri na kwa haki [[mtihani]] fulani kunatuwezesha kutenda mema zaidi; ni juu yetu kutoiharibu nafasi hiyo. Kinyume chake, tukishindwa au kuugua, pengine tunaonyeshwa kuwa njia tuliyoshika si ile aliyotupangia Mungu.

Kuna matukio ambayo yana maana ya pekee na kubadili hali ya [[familia]] au muundo wa jamii. Tunapaswa kufaidika nayo kadiri iwezekanavyo, badala ya kudai irudi hali iliyofaa wakati mwingine, lakini haitakiwi tena na Mungu. Hatuwezi kurudi nyuma katika maisha yetu wala katika [[historia]]; [[mzee]] hawezi kurudia [[ujana]], wala [[karne]] yetu haiwezi kuirudia [[karne ya 13|ile ya 13]], ingawa inatakiwa kufaidika na mema yote ya karne za nyuma ili iandae za kesho zitawaliwe na Mungu.

Katika namna hizo zote za kuyatii yanayodhihirisha matakwa ya Mungu, yaani utiifu wa kutimiza [[wajibu]] wa sasa hivi, tuzingatie kielelezo cha [[Mwokozi]] aliyekuwa “mtii hata mauti, naam, mauti ya msalaba” (Fil 2:8). Ndivyo watakatifu wote walivyofurahi kuyafia matakwa yao ili kujilisha yale ya Mungu yaliyodhihirishwa na [[amri]], mashauri na matukio.

====Matunda ya utiifu====
Tunda la kwanza ni [[unyofu]] mkubwa wa uamuzi unaotokana na kwamba utiifu unatushirikisha [[hekima]] ya Mungu: “Ninao ufahamu kuliko wazee, kwa kuwa nimeyashika mausia yako” ([[Kitabu cha Zaburi|Zab]] 119:100). Katika nafasi ngumu, utiifu unatupa jawabu la hakika kiutendaji kwetu, sasa na hapa. Kama [[tuzo]] la [[uaminifu]] wake, utiifu kamili unapata mianga ya [[Shauri (kipaji)|kipaji cha shauri]] inayotuongoza katika mambo ya Kiroho ambayo kiongozi huenda akashindwa kuyavumbua, na ambayo busara yetu haifikii kuyaeleza ipasavyo. [[Vipaji vya Roho Mtakatifu|Kipaji]] hicho kinahitajiwa hasa na wale wanaotakiwa kutoa amri, ili wasifanye hivyo kibinadamu tu; ndiyo sababu tusipotii vizuri kwanza, hatutaweza kamwe kuagiza inavyotakiwa.

Kinyume cha mtazamo wa wengi, utiifu unazidisha pia [[nguvu]] za utashi. Mtu asipotia shaka kuwa amri fulani imetoka kwa Mungu kumpitia kiongozi halali, ana hakika kwamba inaweza kutekelezwa kwa [[neema]] yake. [[Agostino wa Hippo|Augustino]] alisema, “Mungu haagizi kamwe yasiyowezekana, bali anapotuagiza anatuambia tuyafanye tunayoyaweza na tumuombe neema ya kufanya tusiyoyaweza”. Ndiyo maana alikuwa akiomba, “Bwana, nipe unayoniagiza, halafu uniagize yoyote unayotaka”. Ndiyo sababu tukipaswa [[Mfiadini|kufia dini]], Mungu anatujalia uaminifu katika mateso, hata tukiwa [[Mtoto|watoto]], wanawali au wakongwe. Utiifu unatenda [[Muujiza|miujiza]] nje ya nafasi hiyo pia. Tunapopewa amri kutoka kwa Mungu, tunapewa neema ya kuweza kuitekeleza, na tukisali ili tuwe waaminifu tutaitekeleza kwa hakika, ingawa kwa tabu.

Hatimaye utiifu, badala ya kuwa aina ya utumwa, unatia [[uhuru]] mkubwa wa [[mwana wa Mungu|wana wa Mungu]], kama vile ufukara wa hiari unavyotia [[utajiri]] wa kweli, na vile useja mtakatifu unavyotia upendo wa dhati. “Alipo Roho wa Bwana, hapo ndipo penye uhuru” ([[2Kor]] 3:17), kwa sababu ukweli wa Kimungu unakomboa kutoka udanganyifu. Basi, utiifu unaotia ukweli maishani, unakomboa kutoka [[dhana]] zisizo na msingi za ulimwengu, misimamo, [[mitindo]] na maelekeo yake; unakomboa kutoka mahangaiko kuhusu kuhukumiwa na watu (“watasemaje?”): tenda mema na kuacha waseme; utiifu unakomboa kutoka shaka, wasiwasi na [[fadhaiko|mafadhaiko]]. Unayafanya maisha yawe sahili zaidi kwa kuyainua. Uhuru unaongezeka, kwa sababu unatokana na [[mwanga]]: kadiri tunavyoelewa kuwa Mungu ndiye [[wema]] mkuu, tuko huru tusifuate mivuto ya malimwengu, na tuko imara dhidi ya vitisho vya waovu. Nani aliwahi kuwa huru kuliko wafiadini ambao kwa upendo na utiifu walitoa [[damu]] yao, hata [[upanga]] na [[moto]] havikuweza kuwafanya waasi?

Ukuu wa utiifu unadokezwa na maneno yafuatayo: Kumtumikia Mungu ni kutawala. Ni kutawala maono yetu, roho ya ulimwengu, adui wa watu na [[kishawishi|vishawishi]] vyake; ni kuingia katika [[Utawala wa Mungu|utawala wa Mungu]] na kushiriki uhuru wake kuhusu [[Kiumbehai|viumbe]] vyote; ni kujitia [[Mkono|mikononi]] mwake kama chombo kilicho tayari kufanya chochote atakachotaka. Hakika utiifu unatuandaa kuzama katika mafumbo ya Mungu, kuona matakwa yake katika matukio yoyote (ya kupendeza na ya tabu), na kuelewa “ya kuwa katika mambo yote Mungu hufanya kazi pamoja na wale wampendao katika kuwapatia mema” (Rom 8:28).

==Tanbihi==
{{Reflist}}

== Marejeo==
* MATUNGULU OTENE, S.J., Kuwa na Kristu mwenye usafi wa moyo, maskini na mtii- Paulines Publications Africa – Alba, 1988
* I. BAHATI, O.F.M.Cap., Maisha ya Wakfu – Tunda la Imani, Zawadi na Fumbo, FGD Tanzania Ltd., Dar es Salaam, 2013 – ISBN 998748302X

==Viungo vya nje==
{{commons category|Obedience}}
* [http://scienceaid.co.uk/psychology/social/obedience.html Science Aid: Obedience] {{Wayback|url=http://scienceaid.co.uk/psychology/social/obedience.html |date=20100824015928 }} High school level Psychology
* ''Catholic Encyclopedia'' [http://www.newadvent.org/cathen/11181c.htm article on obedience]
* [http://truth-out.org/opinion/item/19050-the-experiment-requires-that-you-continue-obedience-to-corporate-state-authority-in-an-increasingly-dangerous-consumer-society  &quot;Obedience, Consumerism, and Climate Change&quot;] by Yosef Brody, Ph.D.

{{mbegu}}

[[Category:Maadili]]
[[Category:Elimu jamii]]</text>
      <sha1>cgllwxqahjro4mlfowfvy101mg80tqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rozari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80050</id>
    <revision>
      <id>1607108</id>
      <parentid>1524692</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:09:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9286" sha1="oqiun1sjol87q1b4ntsndai9667locu" xml:space="preserve">[[File:Thebible33.jpg|thumb|upright=1.35|Rozari pamoja na [[Biblia]] na [[Msulubiwa]].]]
'''Rozari''' (kutoka Kilatini ''rosarium'', yaani &quot;[[taji]] la ma[[waridi]]&quot;),&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=eqkFAAAAQAAJ&amp;pg=PA544&amp;dq=rosarius+garland&amp;as_brr=1 &quot;Rosary&quot;. Wedgewood, Hensleigh. ''A Dictionary of English Etymology''. 2nd ed. London: Trubner &amp; Co., 1872. pg 544.]&lt;/ref&gt; ni [[ushanga]] uliotengenezwa kwanza na [[Wakatoliki]] wa [[Karne za Kati]] ili [[kusali]] kwa kukariri [[Salamu Maria]] kadhaa pamoja na [[kutafakari]] ma[[fumbo]] ya [[imani]]. 

==Historia==
[[File:Hb 1987.290The Fifteen Mysteries and the Virgin of the Rosary.jpg|thumb|300px|Mafumbo 15 ya msingi ya Rozari na [[Bikira Maria wa Rozari]].]]
Shanga zilitumika kama [[pambo]] tangu kale: barani [[Afrika]] zimepatikana za miaka 10,000 [[KK]]. 

Lini na wapi zilianza kutumika kwa ajili ya sala haijulikani, lakini kuna [[sanamu]] ya [[karne ya 3 KK]] inayomuonyesha [[Uhindu|Mhindu]] akiwa na [[ushanga wa sala]].

Lengo ni kutunza [[hesabu]] ya kauli ambazo zinakaririwa kwa kupitisha vidole viwili juu ya [[punje]] zilizounganishwa katika [[kamba]] au [[uzi]].

Wakristo wa [[karne ya 15]] waliotamani kusali kama watawa [[Zaburi]] 150, lakini hawakujua Kilatini au kusoma kabisa, walijifunza kwa urahisi kukariri Salamu Maria 150 huku wakitafakari mafumbo ya maisha ya Yesu, kama alivyowahi kufanya [[Dominiko wa Prussia]] ([[1382]]-[[1460]]), [[mmonaki]] [[Wakartusi|Mkartusi]].&lt;ref&gt;[http://www.newadvent.org/cathen/01246a.htm McNicholas, J.T. &quot;Alanus de Rupe&quot;. ''The Catholic Encyclopedia''. New York: Robert Appleton Company, 1907.]&lt;/ref&gt;

Lakini shirika lililojihusisha zaidi na Rozari ni lile la [[Wadominiko]].&lt;ref name=Thurston&gt;[http://www.newadvent.org/cathen/13184b.htm Thurston, Herbert, and Andrew Shipman. &quot;The Rosary.&quot; The Catholic Encyclopedia. Vol. 13. New York: Robert Appleton Company, 1912. 7 Oct. 2014]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Thurston/&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |url=http://www.americancatholic.org/Features/Saints/saint.aspx?id=1161 |title=Foley, Leonard O.F.M., &quot;Our Lady of the Rosary&quot;, ''Saint of the Day, Lives, Lessons, and Feast'', (revised by Pat McCloskey O.F.M.), Franciscan Media |accessdate=2015-11-07 |archivedate=2015-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151108040926/http://www.americancatholic.org/features/saints/saint.aspx?id=1161 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CrossLivingstone2005&quot;&gt;{{cite book|last1=Cross|first1=Frank Leslie|last2=Livingstone|first2=Elizabeth A.|title=The Oxford Dictionary of the Christian Church|url=http://books.google.com/books?id=fUqcAQAAQBAJ&amp;pg=PA1427|accessdate=29 April 2014|year=2005|publisher=Oxford University Press|isbn=9780192802903|page=1427|quote=The rosary was propagated by the establishment of rosary confraternities, which were increasingly under Dominican control; in 1569, Pius V gave the Dominican Master General exclusive control over them. As a consequence, until 1984 the blessing of rosaries came to be reserved to Dominicans or priests having special faculties. Besides the Dominican rosary, there are various other forms. The [[Servite rosary]], for instance, has seven sections in memory of the Seven Sorrows of the BVM, each consisting of the Lord's Prayer and seven Hail Marys; it apparently dates from the 17th cent. and was approved by the General Chapter of Servites in 1646.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Casanowicz1919&quot;&gt;{{cite book|last=Casanowicz|first=Immanuel Moses|title=Ecclesiastical Art in the United States National Museum|url=http://books.google.com/books?id=2PoqAAAAYAAJ&amp;pg=PA632|accessdate=29 April 2014|year=1919|publisher=U.S. Government Printing Office|pages=632|quote=''Rosary''.-Made of glass and composition beads. The full or greater Dominican rosary of 15 decades.}}&lt;/ref&gt;

Mwaka [[1569]], [[Papa Pius V]] aliyekuwa wa shirika hilo, alipitisha [[sala]] hiyo kwa Kanisa lote, akapanga mgawanyo wa mafumbo 15 na kukabidhi uenezi wake kwa Wadominiko wenzake.

Mafumbo hayo yaligawiwa katika makundi matatu: 5 ya [[furaha]] ([[utoto wa Yesu]]), 5 ya [[uchungu]] ([[mateso ya Yesu]]) na 5 ya [[utukufu]] ([[ufufuko wa Yesu]] na yatokanayo). Kila fumbo lina Salamu Maria 10, zikitanguliwa na [[Baba Yetu]] na kumalizika kwa [[Atukuzwe]]. 

Mwaka [[2002]] [[Papa Yohane Paulo II]] alipendekeza kuongeza mafumbo 5 ya [[mwanga]] ili kuziba pengo kuhusu miaka ya [[utume wa Yesu]].&lt;ref name=&quot;John Paul II&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_20021016_rosarium-virginis-mariae_en.html|title=Apostolic Letter Rosarium Virginis Mariae|accessdate=2007-02-10}}&lt;/ref&gt;

Mbali na hao, [[Papa|Mapapa]] wote walihimiza sala hiyo kama njia rahisi kwa wote ya kukumbuka na kuheshimu kazi ya [[wokovu]] iliyofanywa na Yesu Kristo.&lt;ref&gt;[http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/ccdds/documents/rc_con_ccdds_doc_20020513_vers-direttorio_en.html Directory on Popular Piety and the Liturgy, 197] The Rosary, or Psalter of the Blessed Virgin Mary, is one of the most excellent prayers to the Mother of God
*[http://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p2s2c4a1.htm#1674 Popular Piety] Besides sacramental liturgy and sacramentals, catechesis must take into account the forms of piety and popular devotions among the faithful. The religious sense of the Christian people has always found expression in various forms of piety surrounding the Church's sacramental life, such as the veneration of relics, visits to sanctuaries, pilgrimages, processions, the stations of the cross, religious dances, the rosary, medals, etc.&lt;/ref&gt;

Sala hiyo imeenea katika baadhi ya [[madhehebu]] mengine ya [[Ukristo]], hasa [[Anglikana]].

== Mafumbo ya Rozari ==

;Mafumbo ya furaha
# Bikira Maria [[Kupashwa habari]]. [[Tunda]]: [[Unyenyekevu]]
# Bikira Maria [[Elizabeti (Injili)|kumtembelea Elizabeti]]. Tunda: [[Upendo]] kwa [[jirani]]
# Yesu [[Noeli|kuzaliwa]]. Tunda: [[Ufukara]]
# Yesu kutolewa [[hekalu la Yerusalemu|hekaluni]]. Tunda: [[Utiifu]]
# Yesu kupatikana siku ya tatu hekaluni. Tunda: [[Hekima]]

;Mafumbo ya mwanga
# [[Ubatizo wa Yesu]]. Tunda: Uwazi kwa [[Roho Mtakatifu]]
# [[Arusi ya Kana]]. Tunda: Kwa Yesu kumpitia Maria
# Yesu akitangaza [[Ufalme wa Mungu]]. Tunda: Kumtegemea [[Mungu]]
# Yesu [[kugeuka sura]]. Tunda: [[Hamu]] ya [[utakatifu]]
# [[Karamu ya mwisho|Yesu kuweka Ekaristi]]. Tunda: [[Ibada]]

;Mafumbo ya uchungu
# [[Kihoro]] cha Yesu bustanini. Tunda: [[Chuki]] kwa [[dhambi]]
# Yesu kupigwa [[mijeledi]]. Tunda: [[Kiasi]]
# Yesu kutiwa [[taji la miba]]. Tunda: [[Ushujaa]]
# Yesu kubeba [[msalaba]]. Tunda: [[Uvumilivu]]
# Yesu [[Msalaba wa Yesu|msalabani]]. Tunda: [[Wokovu]], [[Msamaha]]

;Mafumbo ya utukufu
# [[Ufufuko wa Yesu]]. Tunda: [[Imani]]
# Yesu [[Kupaa mbinguni]]. Tunda: [[Tumaini]]
# [[Pentekoste]]. Tunda: Upendo kwa Mungu, [[utume]]
# Maria [[Kupalizwa mbinguni]]. Tunda: [[Neema]] ya kufa vema
# Maria [[kutukuzwa mbinguni]]. Tunda: [[Udumifu]]

==Tanbihi==
{{Reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* Mt. [[Alois Maria wa Montfort|Lui wa Montfort]], Siri ya Rozari, Paulines Publications Africa - Nairobi 2017 – ISBN 9966-60-048-6
* G. Kaitholil, Kwa nini Kusali Rosari, Entebbe

==Marejeo ya lugha nyingine==
* '' Beads and Prayers: The Rosary in History and Devotion'' by John D Miller, Continuum, 2001, ISBN 0860123200.
* ''Five for Sorrow, Ten for Joy: A Consideration of the Rosary'' by J. Neville Ward (Doubleday, 1973); revised as ''Five for Sorrow, Ten for Joy: Meditations on the Rosary'' (Seabury Classics, 2005) - an ecumenical Methodist minister's book on the Rosary. ISBN 1-59628-012-3
* ''Rosary of Our Lady of Sorrows'', Friar Servants of Mary, Chicago, Illinois, 1990.
* ''The Lourdes Pilgrim'', by Oliver Todd, Matthew James Publishing, 2003, p.&amp;nbsp;41.
* ''God Alone: The Collected Writings of St. Louis Marie De Montfort'', by [[Saint Louis de Montfort]], Montfort Publications, 1995 ISBN 0-910984-55-7
* [http://www.vatican.va/holy_father/pius_xii/encyclicals/documents/hf_p-xii_enc_15091951_ingruentium-malorum_en.html Pope Pius XII Rosary encyclical '''''Ingruentium malorum ''''' on the Vatican website]
* Pope Paul VI, Apostolic Exhortation, '''''Marialis cultus''''', To Honour Mary, 2 February 1974.
* [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_20021016_rosarium-virginis-mariae_en.html Pope John Paul II Apostolic Letter '''''Rosarium Virginis Mariae''''' on the Vatican website]

==Viungo vya nje==
{{commons category|Rosary of the Blessed Virgin Mary}}
* &quot;Rosary of the Virgin Mary&quot; from the Vatican website, in [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_20021016_rosarium-virginis-mariae_en.html English] and in [http://www.vatican.va/holy_father/john_paul_ii/apost_letters/documents/hf_jp-ii_apl_20021016_rosarium-virginis-mariae_lt.html Latin].
* [http://cul.detmich.com/rosary.html Perpetual Web Rosary] A continuing and interactive online Rosary
* [http://sicutincaelo.org/b_rp.html How to pray the Rosary pamphlet] A free downloadable pamphlet
* [https://www.youtube.com/watch?v=_sTLmLhwV1g&amp;list=PLAE017BBA3E8260B3 Emma Guzman being taught how to pray that long rosary properly] 
{{Bikira Maria}}
{{mbegu-Ukristo}}

[[Category:Sala]]
[[Jamii:Kanisa Katoliki]]
[[Jamii:Bikira Maria]]
[[Jamii:Rozari]]</text>
      <sha1>oqiun1sjol87q1b4ntsndai9667locu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yosefu Benedikto Cottolengo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82462</id>
    <revision>
      <id>1607118</id>
      <parentid>1423463</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2762" sha1="14irbba796z6j1znclgvyaw4inezoni" xml:space="preserve">[[Picha:Giuseppe Benedetto Cottolengo.jpg|thumb|250px|Mtakatifu Cottolengo alivyochorwa na ndugu yake Agostino.]]
'''Yosefu Benedikto Cottolengo''' ([[Bra]], [[3 Mei]] [[1786]] - [[Chieri]], [[30 Aprili]] [[1842]]) alikuwa [[padri]] wa [[Kanisa Katoliki]] huko [[Piemonte]], leo nchini [[Italia]], aliyetegemea kabisa [[Maongozi ya Mungu]] katika [[huduma]] zake kwa [[maskini]], [[Mgonjwa|wagonjwa]] na wakiwa wa kila aina alizozitoa katika Nyumba Ndogo ya Maongozi ya Mungu pia kupitia [[shirika|mashirika]] matatu aliyoyaanzisha ili kuendeleza huduma hizo &lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/32150&lt;/ref&gt;.

Wafuasi wake wanatoa huduma hizo hata [[Dar es Salaam]], [[Tanzania]].

Alitangazwa na [[Papa Benedikto XV]] kuwa [[mwenye heri]] [[tarehe]] [[29 Aprili]] [[1917]], halafu na [[Papa Pius XI]] kuwa [[mtakatifu]] tarehe [[19 Machi]] [[1934]].

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe 30 Aprili&lt;ref&gt;''[[Martyrologium Romanum]]: ex Decreto Sacrosancti oecumenici Concilii Vaticani II instauratum auctoritate Ioannis Pauli P.P. II promulgatum'', Romae 2001, ISBN 8820972107&lt;/ref&gt;.

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{marejeo}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* T. BOSCO, Mt. Joseph Cottolengo, Piccola Casa della Divina Provvidenza, 2009
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 128-129

==Viungo vya nje==
* [http://saints.sqpn.com/saintjba.htm Saint Joseph Benedict Cottolengo] {{Wayback|url=http://saints.sqpn.com/saintjba.htm |date=20080516115813 }} at Patron Saints Index
* [http://www.cottolengo.org/ Cottolengo Official Website (Italian)]
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1786]]
[[Jamii:Waliofariki 1842]]
[[Jamii:Mapadri]]
[[Jamii:Wafransisko]]
[[Jamii:Watawa waanzilishi]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>14irbba796z6j1znclgvyaw4inezoni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rita wa Cascia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82695</id>
    <revision>
      <id>1607120</id>
      <parentid>1423856</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5281" sha1="2zjzb8jj77hw5fm1pi244dtxatnap7o" xml:space="preserve">[[image:Santa Rita Cascia.jpg|thumb|300px|Mt. Rita akipewa na [[Yesu Kristo]] mmojawapo wa [[mwiba|miba]] iliyomchoma [[kichwa]] siku ya [[Ijumaa Kuu]].]]
[[File:Rita-Roccap.jpg|thumb|right|[[Patakatifu]] pa Mt. Rita huko [[Roccaporena]], [[Italia]].]]
'''Rita wa Cascia''' ([[jina]] la [[kijiji]] hicho linatamkwa 'Kasha') alikuwa [[mjane]] wa [[Italia]] (jina la awali lilikuwa '''Margherita Lotti''', [[Roccaporena]], [[Perugia]], [[Umbria]], [[22 Mei]] [[1381]] - [[Cascia]], Perugia, [[22 Mei]] [[1457]]) aliyejiunga na [[shirika]] la [[wamonaki]] [[Waaugustino]]&lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/32950&lt;/ref&gt;.

[[Papa Urban VIII]] alimtangaza [[mwenye heri]] mwaka [[1626]], halafu [[Papa Leo XIII]] akamtangaza mtakatifu tarehe [[24 Mei]] [[1900]] kwa jina la &quot;Mtakatifu wa mambo yasiyowezekana&quot;. Ni msimamizi wa uzazi, wahathiriwa wa unyanyasaji, upweke, matatizo ya [[ndoa]], uzazi, wajane, wagonjwa, magonjwa ya mwili, na majeraha.

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe 22 Mei&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt;.

==Maisha==
[[Wazazi]] wa Rita walikuwa wanaitwa Antonio na Amati Loti. Katika kuzaliwa kwake Rita kulikuwa kwa pekee sana. Siku moja akiwa amelala kulitokea [[nyuki]] weupe walioonekana wakiingia na kutoka [[Mdomo|mdomoni]] mwake. Hii ilikuwa [[ishara]] ya [[utakatifu]]. 

Rita alipenda sana kuwa [[sista]] lakini wazazi wake walimlazimisha awe [[mama]] wa [[familia]]. Kwa miaka mingi ilimbidi amstahimili [[mume|mumewe]] mkatili hadi alipofaulu kumpatanisha na [[Mungu]]. 

Baada ya kufiwa mume na [[Mtoto|watoto]] wake wote wawili alijiunga na [[monasteri]].

Huko alijulikana kwa [[Uvumilivu|uvumilivu]] wake, kwa ukali wa [[malipizi]] yake na kwa ufanisi wa [[sala]] zake.&lt;ref name=mershman&gt;{{cite web|url=http://www.newadvent.org/cathen/13064a.htm|title=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: St. Rita of Cascia|publisher=}}&lt;/ref&gt;

== Heshima ==
Padre Augustino Cavallucci kutoka Foligno aliandika wasifu wa kwanza wa Rita kulingana na mapokeo ya mdomo. ''Vita'' ilichapishwa mnamo 1610 na Matteo Florimi huko [[Siena]]. Kazi hii ilitungwa muda mrefu kabla ya kutangazwa kwake kuwa mwenye heri, lakini ukurasa wa mada bado unamrejelea Rita kama tayari 'amebarikiwa'. 

&quot;Acta&quot; au [[hadithi]] nyingine ya maisha ya [[mwanamke]] huyo ilikusanywa na kasisi [[Augustino Jacob Carelicci]]. Rita alitangazwa mwenye heri na [[Papa Urban VIII]] mwaka wa [[1626]]. Katibu binafsi wa papa, Fausto Poli, alikuwa amezaliwa [[kilomita]] kumi na tano (maili tisa) kutoka mahali alipozaliwa na msukumo mkubwa nyuma ya [[ibada]] yake ni kutokana na shauku yake. Rita pia alitajwa katika juzuu la Kifaransa kuhusu [[Waaugustino]] muhimu na Simplicien Saint-Martin. 

Alitangazwa mtakatifu tarehe 24 Mei [[1900]] na [[Papa Leo XIII]]. Katika kumbukumbu ya [[miaka]] 100 ya kutangazwa kwake, mwaka wa [[2000]], [[Papa John Paul II]] alibainisha sifa zake za ajabu kama mwanamke [[Mkristo]]: Rita alifasiri vyema 'fikra ya kike' kwa kuiishi kwa bidii katika umama wa kimwili na wa [[kiroho]].

[[Waaugustino]] wanadai kwamba mwili wa Rita umebakia bila kuharibika kwa [[karne]] nyingi, na unaheshimiwa leo katika [[patakatifu]] ambapo pana jina lake. Sehemu ya uso wake imerekebishwa kidogo kwa nta. 

Watu wengi hutembelea kaburi lake kila mwaka kutoka sehemu mbalimbali za [[dunia]]. Mchoraji Mfaransa [[Yves Klein]] alikuwa ametolewa kwake akiwa mtoto mchanga. Mnamo [[1961]], aliunda [[Patakatifu pa Mt. Rita]], ambayo iko katika konventi ya Cascia. 

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{Reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* E. MGANI, O.S.A., Rita wa Kashia, Mtakatifu wa Mambo Yaliyoshindikana, Dar es Salaam, 2011
* John Kabeya na wengine - Maisha ya Watakatifu – ed. T.M.P. Book Department – Tabora 1965, 1989, uk. 175-176
* Pd. Leandry Kimario, [[Wakapuchini|O.F.M.Cap.]] - Mfahamu Mtakatifu Somo Wako - Maisha ya Watakatifu wa Kila Siku pamoja na Watakatifu Wafransisko - Toleo la pili - Dar es Salaam 2021, uk. 144-145

==Viungo vya nje==
{{Commons category}}
*[http://www.saintritashrine.org/ National Shrine of St. Rita of Cascia, Philadelphia, Pennsylvania] 
*[http://www.midwestaugustinians.org/st-rita-of-cascia Augustinians of the Midwest: Saint Rita of Cascia]
{{mbegu-Mkristo}}
[[Category:Waliozaliwa 1381|Rita wa Cascia]]
[[Category:Waliofariki 1457|Rita wa Cascia]]
[[Category:Wamonaki]]
[[Category:Waaugustino|Rita wa Cascia]]
[[Category:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>2zjzb8jj77hw5fm1pi244dtxatnap7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elijah Muhammad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82698</id>
    <revision>
      <id>1607247</id>
      <parentid>1244345</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2754" sha1="1btkbfvl6ymmkbpzaqcnh1naovjplxc" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| jina        = Elijah Muhammad
| jina la kuzaliwa   = Elijah Robert Poole
| picha       = Elijah Muhammad NYWTS-2.jpg
| imagesize   = 240px
| maelezo     = Muhammad speaking in 1964.
| cheo       = Leader of the [[Nation of Islam]]
| kipindi kimeanza  = 1934
| kipindi kimeisha    = 1975
| mtangulizi = [[Wallace Fard Muhammad]]
| aliyemfuata   = [[Warith Deen Mohammed]]
| tareheyakuzaliwa  = {{Birth date|1897|10|7}}
| mahali pa kuzaliwa = [[Sandersville, Georgia]], U.S.
| tarehe ya kufa  = {{Death date and age|1975|02|25|1897|10|7}}
| mahali alipofia = [[Chicago]], [[Illinois]], U.S.
| kazi yake  = Kiongozi wa [[Nation of Islam]]
| ndoa      = [[Clara Muhammad]] (1917–72; hadi kifo chakeher death)&lt;br&gt;(watoto 8)
| dini    = [[Uislamu|Mwislamu]]
}}
 
'''Elijah Muhammad''' (amezaliwa na jina la '''Elijah Robert Poole'''; [[7 Oktoba]], [[1897]]&amp;nbsp;– [[25 Februari]], [[1975]]) alikuwa kiongozi wa kidini wa shirika la [[Nation of Islam]] (NOI) kuanzia 1934 hadi kifo chake mnamo mwaka wa 1975. 

Huyu ndiye mnasihi mkubwa wa [[Malcolm X]], [[Louis Farrakhan]], [[Muhammad Ali]], na mtoto wake [[Warith Deen Mohammed]].

==Tazama pia==
*[[Uafrocentriki]]
*[[Mamlaka ya watu weusi]]

==Tanbihi==
{{Reflist|colwidth=30em}}

==Jisomee==
* Berg, Herbert. ''Elijah Muhammad and Islam'' (NYU Press, 2009)
* Clegg, Claude Andrew. ''An original man: The life and times of Elijah Muhammad'' (Macmillan, 1998)
* Walker, Dennis. '' Islam and the Search for African American Nationhood: Elijah Muhammad, Louis Farrakhan, and the Nation of Islam'' (1995) [https://web.archive.org/web/20140120035639/http://www.questia.com/read/119043827/islam-and-the-search-for-african-american-nationhood online]

==Viungo vya Nje==
{{commons category}}
* [http://www.muhammadspeaks.com Elijah Muhammad's Teachings]
* [http://www.noi.org/elijah_muhammad_history.htm Nation of Islam official biography]
* [http://www.seventhfam.com Seventh Family of the Nation of Islam]
* [http://www.finalcall.com/national/savioursday2k/hem_nation.htm Elijah Muhammad History]
* [http://www.malcolmxreloaded.podomatic.com Malcolm X Reloaded: Who Really Assassinated Malcolm X?]
* [http://vault.fbi.gov/elijah-muhammad FBI file on Elijah Muhammad]
* {{IMDb name|0611247}}
* {{findagrave|2478}}
*[http://www.booknotes.org/Watch/79045-1/Claude+Andrew+Clegg+III.aspx ''Booknotes'' interview with Claude Andrew Clegg III on ''An Original Man: The Life and Times of Elijah Muhammad'', March 30, 1997.] {{Wayback|url=http://www.booknotes.org/Watch/79045-1/Claude+Andrew+Clegg+III.aspx |date=20160315105850 }}
{{DEFAULTSORT:Muhammad, Elijah}}
[[Category:Wanaharakati wa Marekani]]
[[Category:Viongozi wa dini]]
[[Category:Waliozaliwa 1897]]
[[Category:Waliofariki 1975]]</text>
      <sha1>1btkbfvl6ymmkbpzaqcnh1naovjplxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cormega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84493</id>
    <revision>
      <id>1607220</id>
      <parentid>1599113</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T02:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8197" sha1="opbv2kf2tuxk1wc2ed4bqpre65fe97t" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 2
|jina = Cormega
|background = solo_singer&lt;!--includes rappers, emcees--&gt;
|picha = Cormega_2008.jpg 
|jina la kuzaliwa = Cory McKay
|pia anajulikana kama = Mega, Mega Montana
|birth_date = 
|chimbuko = [[New York City]],  [[Marekani]] 
|aina = [[East Coast hip hop]], [[rap]],  [[hardcore hip hop]], [[ushairi]]
|kazi yake= [[Rapping|Rapper]], [[mtunzi wa nyimbo]], [[mshairi]]
|ala = [[Sauti]]
|miaka ya kazi = 1989&amp;ndash;hadi sasa
|studio = Aura/Legal Hustle
|ameshikiana na = [[Nas]], [[Mobb Deep]], [[Capone-N-Noreaga]], [[M.O.P.]],  [[Large Professor]], [[Roc Marciano]], [[The Firm]], [[Tragedy Khadafi]], [[The Jacka]],  [[Wu-Tang Clan]]
|wavuti = http://instagram.com/iamcormega
}}

'''Cory McKay''' (anajulikana kwa [[jina la kisanii]] kama '''Cormega''' au '''Mega''') ni [[rapa]] na [[mtunzi wa nyimbo]] kutoka mjini [[New York City]] huko nchini [[Marekani]].

==Maisha ya awali==
Cormega alizaliwa mjini [[Brooklyn|Brooklyn, NY]] na kukulia katika maeneo mbalimbali ya mjini humo New York City, alijenga urafiki wa utotoni na marapa wa baadaye kama vile  [[Nas]], [[Nature]], na [[Capone]] .&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Cormega-Biography/770D6FFEA449908148256DA4001FA81E|title=CORMEGA BIOGRAPHY|publisher=|accessdate=9 March 2015|archivedate=2015-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150224093851/http://www.sing365.com/music/lyric.nsf/Cormega-Biography/770D6FFEA449908148256DA4001FA81E}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.worldwideconnected.com/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=211 |title=Cormega - Article |accessdate=2016-07-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928065038/http://www.worldwideconnected.com/modules.php?name=Content&amp;pa=showpage&amp;pid=211 |archivedate=2007-09-28 }}&lt;/ref&gt; Maudhui mengi katika muziki wake yanahusu hasa marafiki na nduguze waliouawa kwa kufuatia machafuko au ukorofi katika maisha yao.

==Diskografia==

[[Image:Cormega Live 2008.jpg|thumb|right|[[Orono, Maine]]]]

===Albamu===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ List of studio albums, with selected chart positions
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:11em;&quot; | Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:16em;&quot; | Maelezo ya albamu
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;3&quot; | Nafasi iliyoshika
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US200&quot;&gt;{{cite web | url={{BillboardURLbyName|artist=Cormega|chart=Billboard 200}} | title=Cormega – Chart History: Billboard 200 | publisher=[[Prometheus Global Media]] | work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] | accessdate=January 2, 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Top R&amp;B/Hip-Hop Albums|US&lt;br /&gt;R&amp;B]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;USR&amp;B&quot;&gt;{{cite web | url={{BillboardURLbyName|artist=Cormega|chart=R&amp;B/Hip-Hop Albums B}} | title=Cormega – Chart History: Billboard R&amp;B/Hip-Hop Albums | publisher=[[Prometheus Global Media]] | work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] | accessdate=January 2, 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Independent Albums|US&lt;br /&gt;Ind.]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;USInd&quot;&gt;{{cite web | url={{BillboardURLbyName|artist=Cormega|chart=Independent Albums}} | title=Cormega – Chart History: Billboard Independent Albums | publisher=[[Prometheus Global Media]] | work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] | accessdate=January 2, 2015}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.allmusic.com/artist/cormega-mn0000120489/awards | title=Cormega &gt; Awards | publisher=[[Rovi Corporation]] | work={{noitalic|[[AllMusic]]}} | accessdate=January 2, 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[The Realness]]''
|
* Imetolewa: July 24, 2001
* Studio: Legal Hustle Records, Landspeed Records
* Muundo: [[Compact Disc|CD]], [[LP record|LP]], [[Compact Cassette|cassette]], [[music download|digital download]]
| 111 || 24 || 4
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[The True Meaning]]''
|
* Imetolewa: June 11, 2002
* Studio: Legal Hustle Records
* Muundo: CD, LP, cassette, digital download
| 95 || 25 || 5
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Born and Raised (Cormega album)|Born and Raised]]''
|
* Imetolwa: October 20, 2009
* Studio: Aura Records
* Muundo: CD, digital download
| — || 56 || —
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Mega Philosophy]]''
|
* Imetolewa: July 22, 2014
* Label: Slimstyle Records
* Muundo: CD, LP, cassette, digital download
| — || 30 || —
|-
|colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not released in that territory.
|}

===Albamu za kompilesheni===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ List of compilation albums, with selected chart positions
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:11em;&quot; | Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:16em;&quot; | Maelezo ya albamu
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;3&quot; | Nafasi iliyoshika
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;US200&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Top R&amp;B/Hip-Hop Albums|US&lt;br /&gt;R&amp;B]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;USR&amp;B&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot; | [[Independent Albums|US&lt;br /&gt;Ind.]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;USInd&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Legal Hustle]]''
|
* Imetolewa: May 25, 2004
* Studio: [[Koch Records]]
* Muundo: [[Compact Disc|CD]], [[LP record|LP]], [[music download|digital download]]
| 174 || 22 || 8
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Raw Forever]]''
|
* Imetolewa: September 27, 2011
* Studio: Aura Records
* Muundo: CD, digital download
| — || — || —
|-
|colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; ina-maanisha rekodi hiyo haijashika chati au kutolewa katika ukanda huo.
|}

===Vibao vyake===
{|class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot;|Mwaka
! rowspan=&quot;2&quot;|Wimbo
! colspan=&quot;1&quot;|Chati
!rowspan=&quot;2&quot;|Albamu
|-
!width=&quot;40&quot;|&lt;small&gt;[[Hot Rap Tracks|U.S. Rap]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;&lt;ref&gt;{{Allmusic|class=artist|id=cormega-p278660/charts-awards/billboard-singles|pure_url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=1|2000
| &quot;You Don't Want It&quot;
|align=&quot;center&quot;|41
|rowspan=2|''The Realness''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=1|2001
| &quot;Get Out My Way&quot;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=2|2002
| &quot;Built for This&quot;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|rowspan=2|''The True Meaning''
|-
| &quot;The Come Up&quot; &lt;small&gt;(featuring [[Large Professor]])&lt;/small&gt;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=2|2004
| &quot;Let It Go&quot; &lt;small&gt;(featuring [[M.O.P.]])&lt;/small&gt;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|rowspan=2|''Legal Hustle''
|-
| &quot;Dangerous&quot; &lt;small&gt;(featuring Unda P. and [[Vybz Kartel]])&lt;/small&gt;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=1|2005
| &quot;One Love&quot;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|rowspan=1|''The Testament''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=1|2007
| &quot;The Saga (The Remix)&quot; &lt;small&gt;(produced by Stanley O)&lt;/small&gt;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|rowspan=1|''Single Release''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=1|2009
| &quot;Dirty Game&quot;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|rowspan=1|''Born and Raised''
|-
|align=&quot;center&quot; rowspan=1|2016
| &quot;Guns And Butter&quot; &lt;small&gt;(feat. [[Gunplay (rapper)|Gunplay]])&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://2dopeboyz.com/2016/02/29/cormega-guns-butter-gunplay-harry-fraud/|title=Cormega and Gunplay release new single|last=|first=|date=February 29, 2016|website=2dopeboys.com|access-date=February 29, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160501110117/http://2dopeboyz.com/2016/02/29/cormega-guns-butter-gunplay-harry-fraud/|archivedate=2016-05-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|align=&quot;center&quot;|&amp;mdash;
|rowspan=1|
|-
|}

==Marejeo==
{{Reflist}}

==Viungo vya nje==
*[http://smokingsection.rawkus.com/TSS/?p=1899 TSS Presents Smoking Sessions with Cormega, Part I] {{Wayback|url=http://smokingsection.rawkus.com/TSS/?p=1899 |date=20071015095036 }}
*[http://smokingsection.rawkus.com/TSS/?p=1967 TSS Presents Smoking Sessions with Cormega, Part II] {{Wayback|url=http://smokingsection.rawkus.com/TSS/?p=1967 |date=20071015095043 }}
{{Def Jam Recordings}}
{{mbegu-mwanamuziki}}
[[Category:Waliozaliwa 1970]]
[[Category:Watu walio hai]]
[[Category:Wanamuziki wa Marekani]]
[[Category:Marapa wa Marekani]]</text>
      <sha1>opbv2kf2tuxk1wc2ed4bqpre65fe97t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gwido Maria Conforti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85544</id>
    <revision>
      <id>1607398</id>
      <parentid>1356294</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2068" sha1="j41fwr1ubfxaex20o9pf3b3eo2h7n9d" xml:space="preserve">[[image:Guido Maria Conforti.gif|thumb|right|245px|Gwido Maria Conforti mwaka [[1910]].]]
'''Gwido Maria Conforti''' ([[Parma]], [[3 Machi]] [[1865]] – Parma, [[5 Novemba]] [[1931]]) alikuwa [[askofu mkuu]] mmojawapo wa [[Kanisa Katoliki]] [[kaskazini]] mwa [[Italia]]. 

Kama [[mchungaji mwema]], daima alikesha kulinda [[Kanisa]] na [[imani]] ya watu wake. Alisifiwa kwa kutembelea mara tano [[parokia]] 300 za [[Dayosisi|jimbo]] lake na kwa kuinua [[vijana]] kwa [[malezi]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://saints.sqpn.com/saint-guido-maria-conforti/|title=Blessed Guido Maria Conforti|publisher=Saints SQPN|date=16 March 2010|accessdate=17 March 2015}}&lt;/ref&gt;

Akisukumwa na [[ari]] kwa [[uinjilishaji]] wa [[Taifa|mataifa]] yote, [[mwanzilishi|alianzisha]] [[shirika]] la [[Wamisionari Wasaveri]] (tarehe [[3 Desemba]] [[1895]])&lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/76260&lt;/ref&gt;. 

[[Papa Yohane Paulo II]] alimtangaza [[mwenye heri]] [[mwaka]] [[1996]] na [[Papa Benedikto XVI]] alimtangaza [[mtakatifu]] mwaka [[2011]].

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] ya [[kifo]] chake&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt;.

== Picha ==
&lt;gallery&gt;
Image:San guido maria conforti in fontanellato.jpg|Sanamu ya Conforti 
Image:Guido Maria Conforti Casa Madre, sepolcro.jpg|Kaburi la Conforti
&lt;/gallery&gt;

==Tazama pia==
*[[Watakatifu wa Agano la Kale]]
*[[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
*[[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
*[[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Viungo vya nje==
*[http://www.hagiographycircle.com/year/1931.htm#Conforti Hagiography Circle]
*[http://saints.sqpn.com/saint-guido-maria-conforti/ Saints SQPN]
*[http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bconfo.html Catholic Hierarchy]
*[http://www.saveriani.com/dg/en/ Xaverians Missionaries] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
{{mbegu-Mkristo}}
{{DEFAULTSORT:Conforti, Gwido Maria}}
[[Category:Waliozaliwa 1865]]
[[Category:Waliofariki 1931]]
[[Category:Maaskofu Wakatoliki]]
[[Category:Watawa waanzilishi]]
[[Category:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>j41fwr1ubfxaex20o9pf3b3eo2h7n9d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yosefu Allamano</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87729</id>
    <revision>
      <id>1607113</id>
      <parentid>1358336</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:18:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2909" sha1="b47n5wzl22dwsavi78zui5n36b2nvu2" xml:space="preserve">[[Picha:Giuseppe Allamano.jpg|thumb|[[Picha]] halisi Mt. Yosefu Allamano.]]
[[File:Torino-santuariodellaconsolata01.jpg|thumb|Patakatifu pa Konsolata [[mji|mjini]] [[Torino]].]]
'''Yosefu Allamano''' ([[Castelnuovo Don Bosco]], [[Asti]], [[21 Januari]] [[1851]] – [[Torino]], [[16 Februari]] [[1926]]) alikuwa [[padri]] wa [[Kanisa Katoliki]] nchini [[Italia]]. 

Baada ya [[baba]] yake kufariki mapema, alilelewa [[Ukristo|Kikristo]] sana na [[mama]] yake, [[dada]] wa [[mtakatifu]] padri [[Yosefu Cafasso]], halafu na mtakatifu padri [[Yohane Bosco]]. 

Kisha kupata [[upadrisho]], akihudumia [[patakatifu]] pa [[Bikira Maria]] &quot;Konsolata&quot; (yaani &quot;Mfarijiwa&quot;) alianzisha [[Utawa|mashirika mawili ya kitawa]] yenye [[karama]] ya [[umisionari]]: [[Wamisionari wa Consolata]] (I.M.C.) kwa [[wanaume]], na [[Masista Wamisionari wa Consolata]] kwa [[wanawake]]&lt;ref&gt;https://www.santiebeati.it/dettaglio/41300&lt;/ref&gt;. 

[[Papa Yohane Paulo II]] alimtangaza [[mwenye heri]] tarehe [[7 Oktoba]] [[1990]], halafu [[Papa Fransisko]] alimtangaza [[mtakatifu]] tarehe [[20 Oktoba]] [[2024]].

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe 16 Februari&lt;ref&gt;[[Martyrologium Romanum]]&lt;/ref&gt;.

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

== Tanbihi ==
{{reflist}}

==Marejeo==
* Mwenye Heri P. Yosef Allamano, Iringa 1995

== Viungo vya nje ==
* [http://www.hagiographycircle.com/year/1926.htm#Allamano Hagiography Circle] {{Wayback|url=http://www.hagiographycircle.com/year/1926.htm#Allamano |date=20160304092010 }}
* [http://catholicsaints.info/blessed-joseph-allamano/ Saints SQPN]
* [https://translate.google.com/translate?hl=en&amp;sl=it&amp;u=http://w2.vatican.va/content/john-paul-ii/it/homilies/1990/documents/hf_jp-ii_hom_19901007_allamano-di-francia.html&amp;prev=search Pope John Paul II, Homily for the Beatification of Giuseppe Allamano, 7 October 1990, Libreria Editrice Vaticana]
{{DEFAULTSORT:Allamano, Yosefu}}
[[Category:Waliozaliwa 1851]]
[[Category:Waliofariki 1926]]
[[Category:Mapadri]]
[[Category:Watawa waanzilishi]]
[[Category:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>b47n5wzl22dwsavi78zui5n36b2nvu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy</title>
    <ns>3</ns>
    <id>89634</id>
    <revision>
      <id>1607281</id>
      <parentid>1604824</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>17311</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-42 */ mjadala mpya</comment>
      <origin>1607281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="485945" sha1="get0zq3vp9p9mvvpdomspkjyl6wpdmg" xml:space="preserve">{{karibu}}

== Ukurasa wa Mathias E. Mnyampala ==
Habari, nimesahihisha ukurasa kama ulivyouliza. Nimeona bora kufuta matini yanayolingana na tafsiri ya kompyuta. Ni kweli nimejaribu kuongeza ukurasa huo wa Kiswahili kwa kutumia matini ya ukurasa wa Kiingereza ulio mrefu zaidi. Kama haipendezi basi !
Wassalaam !
--'''[[Mtumiaji:Goma999|Goma999]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Goma999|majadiliano]])''' 17:44, 3 Januari 2024 (UTC) Goma999

== Mambo yako! ==

Salaam teeele!&lt;br&gt;
Pole na shida zangu,.&lt;br&gt;
Nimeona nikusalimu bwana Injinia!&lt;br&gt;
--[[User:Muddyb|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;&lt;sub&gt;'''Muddyb Mwanaharakati'''&lt;/sub&gt;&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt; &lt;font face=&quot;Comic sans&quot;&gt;[[User talk:Muddyb Blast Producer|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;sup&gt;'''Longa'''&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt;]] 19:32, 19 Mei 2018 (UTC)

== Ahahah asante kwa shida zako ==

Salam..mimi mzima kabisa hofu kwako '''[[Mtumiaji:Olimasy|oba21.on]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 14:18, 20 Mei 2018 (UTC)

== Salam.. ==

Salam zako zimenifikia nikia nimejaa teleee 
Kwako vipi khariii '''[[Mtumiaji:Olimasy|oba21.on]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 14:20, 5 Oktoba 2018 (UTC)

== MAMBO YANGU ==

salam zimenifikia, zimetufikia, tumesalimika.
shida zetu ndio zinakupa shida pole sana.
nikutakie ujenzi mwema wa jamii yako.
asante!


==[[Watu wazima]]==
HAbari, naona makala hii. TAfadhali ukumbuke makala za wikipedia si vyanzo au marejeo yanayokubalika. Hakuna tatizo ukichukua habari zako pale enwiki pamoja na marejeo yanayotajwa pale. Lakini hatuwezi kutaja makala ya wikipedia kama chanzo. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 06:52, 7 Desemba 2019 (UTC)

==Tangazo== 
Habari ndugu Mwanawikipedia!&lt;br&gt;&lt;br&gt;Mimi ni mwezeshaji wa mradi uitwao [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&amp;article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo Wa Kimataifa Wa Mwenendo Na Maadili]. Ni mradi mchanga/mpya ambao Shirika la Wikimedia Foundation linanuia kuuanzisha endapo wadau wataona ni mradi unaofaa. Nakukaribisha usome mwongozo huo na kisha utoe maoni yako kwa kujibu maswali yote au baadhi yake kwa yale utakayopenda kuyatolea maoni [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation HAPA]&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''&lt;big&gt;Taarifa zaidi kuhusu Mwongozo wa Kimataifa wa Nidhamu na Mwenendo&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;&lt;br&gt;
 Shirika la Wikimedia Foundation lina mpango wa kuanzisha [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&amp;article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo Wa Kimataifa Wa Mwenendo Na Maadili]. Lengo la mwongozo huo ni kujaribu kuainisha vitu vya msingi vinavyopatikana katika miongozo midogo midogo iliyopo tayari katika kila jamii husika (mfano Jumuiya yetu hii ya wahariri wa Wikipedia ya Kiswahili). Lengo hasa la mwongozo huu ni kutengeneza mazingira ambayo wanawikipedia wote duniani watakuwa na uelewa wa pamoja juu ya vitu vya msingi kuhusu nini kinakubalika na kipi hakikubaliki wakati wa  uchangiaji (uhariri) wa Wikipedia na pale wanawikipedia wanapowasiliana kwenye Wikipedia au ana kwa ana katika warsha na mikutano ya Wanawikipedia. Wazo hilo limekuja baada kukithiri kwa baadhi ya Wanawikimedia kukumbana kufanyiwa unyanyasaji wa kitabia (mfano matusi, kuitana majina yasiyofaa, kutishiana n.k) na  Wanawikimedia wenzao, hivyo kuwakatisha tamaa ya kuendelea kuchangia katika miradi ya Wikimedia.Hivyo, wewe kama mdau muhimu katika miradi ya Wikimedia Foundation, unakaribishwa ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct) soma zaidi kuhusu mwongozo huo Hapa]na baada ya kuusoma mwongozo huo unaweza ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation toa maoni yako Hapa kabla ya tar 15 April 2020.]&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''&lt;big&gt;Mwaliko wa kujiunga na kundi la Wahariri wa Wikipedia&lt;/big&gt;''' &lt;br&gt;&lt;br&gt;
 Nakukaribisha ujiunge na kundi la Wahariri wa Wikipedia kutoka Dar es Salaam ili tuweze kujadiliana na kubadilishana uzoefu na mambo kadha wa kadha kuhusu Uhariri wa Wikipedia. Iwapo utapenda kujiunga, usisite kuwasiliana nasi kupitia '''wikitzagroup@gmail.com''', na kwa taarifa zaidi kuhusu kundi la Wahariri wa Wikipedia wa hapa Dar es Salaam na Tanzania kwa ujumla na miradi waliyoitekeleza tayari, unaweza tembelea hapa ukurasa wao wa  meta uitwao [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_User_Group_Tanzania Wikimedia Community User Group Tanzania] au pia katika Facebook kwa jila la [https://www.facebook.com/Wikimediatz/ Wikimedia Tanzania].&lt;br&gt;&lt;br&gt; Ndimi '''[[Mtumiaji:AMtavangu (WMF)|AMtavangu (WMF)]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AMtavangu (WMF)|majadiliano]])''' 22:47, 5 Aprili 2020 (UTC)

== Mwaliko wa kutoa maoni yako kuhusu ''Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Nidhamu'' ==

Habari ndugu Mwanawikipedia!&lt;br&gt;&lt;br&gt;[[User:AMtavangu (WMF)|Mimi]] ni mwezeshaji wa mradi uitwao [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&amp;article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili]. Ni mradi mchanga/mpya ambao Shirika la Wikimedia Foundation linanuia kuuanzisha endapo wadau wataona ni mradi unaofaa na kuunga mkono wazo hilo. Nakukaribisha usome mwongozo huo na kisha utoe maoni yako kwa kujibu maswali yote au baadhi yake kwa yale utakayopenda kuyatolea maoni [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation ''HAPA'']&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''&lt;big&gt;Taarifa zaidi kuhusu Mwongozo wa Kimataifa wa Nidhamu na Mwenendo&lt;/big&gt;'''&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Shirika la Wikimedia Foundation lina mpango wa kuanzisha [https://sw.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)&amp;article_action=watch#Utangulizi_kuhusu_Mwongozo_Wa_Kimataifa_Wa_Nidhamu_Na_Maadili Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili]. Lengo la mwongozo huo ni kujaribu kuoanisha vitu vya msingi vya kimwongozo vinavyopatikana katika miongozo midogo midogo iliyopo tayari katika kila jamii husika (mfano katika Jumuiya yetu hii ya wahariri wa Wikipedia ya Kiswahili). Lengo hasa la mwongozo huu ni kujaribu kutengeneza mazingira ambayo wanawikipedia wote duniani watakuwa na uelewa wa pamoja juu ya vitu vya msingi kuhusu nini kinakubalika na kipi hakikubaliki wakati wa  uchangiaji (uhariri) au utumiaji wa Wikipedia, na pia pale wanawikipedia wanapowasiliana ndani ya tovuti ya Wikipedia yenyewe au wanapokutana ana kwa ana katika warsha na mikutano mbalimbali ya Wanawikipedia. Wazo hilo limekuja baada kutokea kwa baadhi ya matukio kwa baadhi ya Wanawikimedia anbapo katika tafiti iliyofanywa mwaka 2015 , ilionekana baadhi ya Wanawikimedia walikuwa wakikumbana na unyanyasaji wa kitabia (mfano matusi, kuitana majina yasiyofaa, kutishiana n.k) na  Wanawikimedia wenzao, hivyo kuwakatisha tamaa ya kuendelea kuchangia katika miradi ya Wikimedia.Wewe kama mdau muhimu katika miradi ya Wikimedia Foundation, unakaribishwa ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct) soma zaidi kuhusu mwongozo huo]na unaweza ku [https://sw.m.wikipedia.org/wiki/Majadiliano_ya_Wikipedia:Mwongozo_wa_Kimataifa_wa_Mwenendo_na_Maadili_(Universal_Code_of_Conduct)#Maswali_ya_Wikimedia_Foundation toa maoni yako Hapa kabla ya tar 29th April 2020.]&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''&lt;big&gt;Mwaliko wa kujiunga na kundi la Wahariri wa Wikipedia&lt;/big&gt;''' &lt;br&gt;&lt;br&gt;
Nakukaribisha ujiunge na kundi la Wahariri wa Wikipedia kutoka Tanzania (Dar es Salaam) ili tuweze kujadiliana na kubadilishana mawazo, uzoefu na mambo kadha wa kadha kuhusu Uhariri wa Wikipedia na miradi mingine yake ya Wikimedia Foundation. Iwapo utapenda kujiunga, usisite kuwasiliana nasi kupitia '''wikitzagroup@gmail.com''', na kwa taarifa zaidi kuhusu kundi la Wahariri wa Wikipedia wa hapa Dar es Salaam na Tanzania kwa ujumla kuhusu miradi waliyoifanya tayari, unaweza tembelea hapa ukurasa wao wa  meta uitwao [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Community_User_Group_Tanzania Wikimedia Community User Group Tanzania] au pia katika Facebook kwa jila la [https://www.facebook.com/Wikimediatz/ Wikimedia Tanzania].&lt;br&gt;&lt;br&gt; Ndimi [[User:AMtavangu (WMF)|Mtavangu]]19:09, 18 Aprili 2020 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:AMtavangu (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:AMtavangu_(WMF)/Massmessaging_test&amp;oldid=19994514 --&gt;

== Uteuzi kuwa mkabidhi ==

Salaam!
Ulipendekezwa na kukubaliwa kupata haki za mkabidhi. Je, uko tayari kupokea uteuzi huu na kushiriki katika kazi mara kwa mara kama jinsi ilivyoelezwa katika ukurasa wa wakabidhi? Tunaomba jibu lako kwa baruapepe katika wiki hii. Tumia zana za Wikipedia kutuma barua pepe. --[[User:Muddyb|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;&lt;sub&gt;''''Muddyb Mwanaharakati''''&lt;/sub&gt;&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt; &lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot;&gt;[[User talk:Muddyb Blast Producer|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;&lt;sup&gt;''''Longa''''&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt;]] 07:45,
 13 Septemba 2020 (UTC)

Ujumbe wako umenipata vema kabisa nita jibu mara tuu nikiwa naweza kufikia kompyuta yangu '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:15, 13 Septemba 2020 (UTC)

==Kukaribisha watumiaji wapya==
Ndugu, hongera kwa kuanza kazi, ila kigezo cha kumkaribisha mtu kinatakiwa katika ukurasa wake wa mawasiliano, si ule wa mtumiaji. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:40, 3 Oktoba 2020 (UTC)

Asante Ndugu, nitazingatia. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 12:35, 3 Oktoba 2020 (UTC)

== [[Salzburg]] [[Austria]] [[Vienna]] ==

Hey Bro,

thank you for helping to work at the article of Salzburg.
If you want we could work together at some more articles about Austria in the Kiswahili languaged Wikipedia.
I am learning Kiswahili right now Bro but I am still in the starter level, unfortunately, because I do not have a lot of possobilities to learn Kiswahili in Austria, but I know Austria very well and we could work together, I have knowledge about the country, you have language knowdledge Kiswahili.

Have you been to Austria yet? Or was it a just random that you have found the article Salzburg?

Alex [[Maalum:Michango/84.174.183.93|84.174.183.93]] 16:29, 28 Novemba 2020 (UTC)

Hello Alex, i would like to work together since its now my responsibility to make sure what comes into swahili wikipedia it is in a means that it suit swahili comunity and others as well,
I have never been in Austria but till now i do have bunch of friends from there who are striving in swahili language like you. I would like to say that now you have an oppotunity to learn Swahili language as you wishe.
Karibu sana.
'''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 07:08, 29 Novemba 2020 (UTC)
* Hey, sorry for a slow resonse. I d like to crate or work on some more Kiswahili Wikipedia articles about european countries, states, cities, transport and so on. I would do this about topics that I know, translate by Google, than you could check for grammar typos because google translations don t work out well many times and so we could do it together? Can you send me an e mail directly please to   alexvie111987@gmail.com ? Than you can reach me sooner and easier and we could discuss about Kiswahili Wikipedia Articels?
* And by the way if you know some Kiswahili native speakers in Vienna, Frankfurt or Hamburg would you help me to find somebody for language exchange Kiswahili - German, German - Kiswahili? I have started learning Kiswahili at the adult education center, but because of Covid19, any lessons have been cancelled and I am so unhappy because I wanna learn Kiswahili but I cant :( Alex [[Maalum:Michango/84.174.183.93|84.174.183.93]] 01:47, 8 Desemba 2020 (UTC)
.Again hello Alex, thank you for leaving a contact for me  i wall contact you soon. thank you '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 05:26, 8 Desemba 2020 (UTC)

==Tuzo la uhariri==
[[Image:Original Barnstar Hires.png|100px|right]]
Ninakukabidhi '''Tuzo ya Uhariri ya Wikipedia''' kwa juhudi zako za kutupatia orodha ya Wabunge wa Tanzania wa 2020!

'''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 17:58, 7 Desemba 2020 (UTC)

. Asante sana Ngugu Kipala, na mimi naipokea kwa heshima kubwa na tahadhima, na naahidi kuendeleza juhudi. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 05:29, 8 Desemba 2020 (UTC)

==Matangazo ya Kivietnam==
Ulimwandikia [[Majadiliano ya mtumiaji:Tylekeoso]] salamu nzuri. Alijaza ukurasa wake kwa matini ya Kivietnam. Hao tumeshaona mara nyingi. Unaweza kuweka yaliyomo katika google translate Kivietnam-Kiingereza utaona ni matangazo ya kibiashara tu. Riccardo na mimi tumezoea kufuta kurasa hizi moja kwa moja na kuzuia akaunti za wachangiaji. Hao si watu waliokosa kupeleka habari kwetu; nadhani ni programu zinazotafuta nafasi kwenye intaneti kusambaza matangazo ya kibiashara. Sijafuatalia sijui kama programu zimewekwa hasa kutushambulia sisi lakini nahisi wanajaribu kote duniani. Kwa hiyo usisite kufuta na kubana. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 11:30, 8 Desemba 2020 (UTC)

.Asante kwataarifa, binafsi nilifikiri ni mtumiaji tuu mwenzetu maana nimeona amekaribishwa vizuri kabisa.
.Sambamba na hilo kuna huyu mtumiaji anaitwa Alex kutoka Autria nimeona makala zake chache anatumia google translator moja kwa moja nakupakia matini kwenye swwiki nilivo mfuatilia anasema anajifunza kiswahili, sasa nafikiri kumtafutia mbadala wa kukutana na wewe inawezekana? '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 11:52, 8 Desemba 2020 (UTC)
::Alex gani? '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 12:50, 8 Desemba 2020 (UTC)
ːːHana username ila anahalili sana miji ya Austria na ujerumani alihalili makala hii [https://sw.wikipedia.org/wiki/Salzburg hapa]. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 12:57, 8 Desemba 2020 (UTC)

==Salamu za Karibu==
Habari naona umeweka salamu ya karibu kwenye ukurasa wa [[Wapangwa Watu Weupe (Vipindi vya Runinga)‎]] ambayo si ukurasa wa mtumiaji. Nadhani ulikuwa umechoka, Tuelewane sanduku hilo linaingia pekee kurasa za majidiliano ya watumiaji, si makala. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 06:49, 14 Desemba 2020 (UTC)

Asante, '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:58, 14 Desemba 2020 (UTC)

== Reminder to sign the confidentiality agreement ==

Hi, as outlined in [[:m:Stewards/Elections_2021/Guidelines#Sign_the_confidentiality_agreement|the guidelines for the Steward Election]], all candidates must sign the [[:m:Access to nonpublic personal data policy|confidentiality agreement for nonpublic information]] before 5 February, or you will be disqualified. For instructions, see [[:m:Confidentiality agreement for nonpublic information/How to sign]]. Best, '''[[Mtumiaji:Tks4Fish|Tks4Fish]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Tks4Fish|majadiliano]])''' 18:37, 1 Februari 2021 (UTC)

== How we will see unregistered users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=content/&gt;
Hi!

You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki.

When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed.

Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help.

If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]].

We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January.

Thank you. 
/[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]&lt;section end=content/&gt;
&lt;/div&gt;

18:19, 4 Januari 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/Admins2022(7)&amp;oldid=22532681 --&gt;

==[[Laverne cox]]==
Naomba uifute. --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 08:27, 11 Februari 2022 (UTC)

Nimefuta --'''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])'''

== Have you voted in the UCoC enforcement guidelines ratification? ==

Hi! {{ping|User:Olimasy}}

The ratification voting process for the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines|revised enforcement guidelines]] of the [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] (UCoC) is now open! '''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voting|Voting commenced on SecurePoll]]''' on 7 March 2022 and will conclude on 21 March 2022. Please [[m:Universal Code of Conduct/Enforcement guidelines/Voter information|read more on the voter information and eligibility details]].

Please vote and encourage other editors of Swahili Wikipedia to also vote.

Regards, '''[[Mtumiaji:Zuz (WMF)|Zuz (WMF)]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Zuz (WMF)|majadiliano]])''' 12:04, 11 Machi 2022 (UTC)

== Event Registration Tool: Demo and Invitation to Test ==

Hello Subscribers!

[[metawiki:Campaigns/Foundation Product Team|'''The Campaigns Product  Team''']] from the Wikimedia Foundation will be hosting two office hours to  demo the new [[metawiki:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Registration|'''Event Registration Tool''']], and train organizers how to  use it. In these office hours, you will learn how to:

* Create an event page in the new event namespace (as an event organizer)

* Enable registration on your event page (as an event organizer)

* Collect data on who registered for your event (as an event organizer)

* Register for an event on the event page (as an event participant)

You can attend one office hour or both, depending on your availability on the following dates:

* Session 1: '''Thursday, July 21, 2022 at 5:00 PM UTC'''

* Session 2: '''Saturday, July 23, 2022 at 12:00 PM UTC'''

These events will be multilingual, with live interpretations in '''Arabic''', '''English''', '''French''', '''Italian''', and '''Portuguese''', and '''Swahili'''. Note that Portuguese will be available on the 21st, but not the 23rd. We strongly encourage you to join and share your feedback on the tool. Your feedback will help us improve the tool so that Wikimedians can have a better event experience. To register, please reply to this email or [[metawiki:Campaigns/Foundation Programs Team/Office Hours/2022 07|'''''sign-up to our page''''']], by adding your signature.

Thank you!

&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt; '''[[Mtumiaji:IBrazal (WMF)|IBrazal (WMF)]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:IBrazal (WMF)|majadiliano]])''' 06:13, 18 Julai 2022 (UTC)

== Campaign Product Team Office Hour - July 21, 2022 ==

Hello '''Campaign Product Newsletter''' subscribers!


The [[m:Campaigns/Foundation Product Team|'''Campaign Product Team''']] will be having an office hour today, '''July 21, 2022 at 17:00 UTC''' via '''Zoom''' to demo the first release of the [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|'''Event Registration Tool''']].

You may join the office hour using this [https://wikimedia.zoom.us/j/83538569035 '''meeting link''']. 

We look forward to your participation. 

Thank you.


Best,

The [[m:Campaigns/Foundation Product Team|'''Campaign Product Team''']]

'''[[Mtumiaji:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:MediaWiki message delivery|majadiliano]])''' 14:46, 21 Julai 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:IBrazal (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&amp;oldid=23512297 --&gt;

== Campaigns Product Update #4 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hello '''Campaigns Product Newsletter''' subscribers!
 
We are excited to share our updates:

*&lt;div style = &quot;text-align:left; color: #192980; font-size: 1em;&gt;'''Event Registration v0'''&lt;/div&gt;

:We have successfully launched '''Event Registration tool V0''' on beta cluster and collected feedback from the first batch of testers. This tool is part of a more comprehensive organizing solution, the '''Event Center''', which hopes to support movement organizers. Through this registration solution, organizers can collect useful data on campaign participants and their needs while respecting participant privacy. 

:'''Testing update'''. In our first round of feedback collection, testers were composed of different types of organizers around the movement with a language focus on Arabic, French, English, and Swahili communities. Most of the testers successfully created their test event registrations and signed up for a test event registration created by other organizers. '''''Simple''''', '''''easy to use''''', and '''''aids in managing event participants''''' were the common feedback we received from first-time users. In contrast, access and proper localization of the tool were the points for improvement identified. We are working on V1, which will include '''communication support''' and integration with the [https://outreachdashboard.wmflabs.org/ '''Programs and Event Dashboard''']. This will be released on Meta-Wiki soon. We hope to address accessibility during this launch and improve localization problems once the tool has been deployed in local wikiprojects. 

:[https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Main_Page ''The tool is still available for testing on the beta cluster'']. Feel free to leave feedback on our project talk page or this [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSe53MNV9CKVBAF3SV2q97baufizH7b_2QJ47H1w0Upvoh4QFQ/viewform form].  

*&lt;div style = &quot;text-align:left; color: #192980; font-size: 1em;&gt;'''Organizer Lab'''&lt;/div&gt; Looking for a way to learn how to effectively organize around sustainability? Join the beta version of the Organizer Lab on WikiLearn to understand how to effectively organize a global campaign around sustainability and climate change! Applications are open from '''September 22 - October 19, 2022'''.  The Organizer Lab will be a '''9-week online learning experience from the end of October until mid December''' that prepares participants to obtain knowledge about the topics that they wish to create, a call to action for strategic knowledge gaps, as well as more generalized Wikimedia organizing and campaign/event design skills. 
:[[m:Campaigns/Organizer_Lab|'''Read more about the program''']]!  
&lt;br&gt;
'''What's Next''':

*'''Organizer Lab Information Session'''. We invite you to join our information session for the Organizer Lab on [https://zonestamp.toolforge.org/1664546421 '''September 30, 2022 at 14:00 UTC'''] via '''Zoom'''. [https://wikimedia.zoom.us/j/89032870014 ''Join this session!'']&lt;br&gt;

*'''Organizer User Rights'''. We are reaching out to a pool of administrators from Arabic, French and Swahili communities to collect feedback on what is the best way to define organizer user rights, what privileges to give to community organizers, and what are the limitations of these privileges. Feel free to reach out to our [[m:Campaigns/Foundation Product Team|product ambassadors]] or send an email to '''ibrazal-ctr@wikimedia.org''' if you are interested to be part of these conversations.
&lt;br&gt;
----
'''Community Feedback''':
&lt;center&gt;''&quot;Participants have been always asking the organizers are asked by participants whether they are registered, now participants will just look directly if they are registered, Thank you for creating the system&quot;'' &lt;br&gt; - French Organizer &lt;br&gt;&lt;br&gt;

''“I think that the platform will facilitate the process of promoting events and searching for participants”''&lt;br&gt; - Arabic Organizer &lt;/center&gt;&lt;br&gt;
----
&lt;br&gt;
Thank you!


'''The Campaigns Product Team'''
&lt;/div&gt;

'''[[Mtumiaji:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:MediaWiki message delivery|majadiliano]])''' 06:30, 21 Septemba 2022 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:IBrazal (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&amp;oldid=23684552 --&gt;

== Campaigns Product Team Office Hour - December 2022 ==

Hello '''Campaigns Product Newsletter''' subscribers!

The [[m:Campaigns/Foundation Product Team|Wikimedia Foundation Campaigns Team]] invites you to join our upcoming office hours. In each session, we will introduce V1 of [[m:Event Center/Registration|'''Event Registration Tool''']], so you can begin '''using it for real events on Meta-wiki'''. &lt;br&gt;

In V1, the following new features will be includedː
* Support for the organizer to specify an event timezone
* Automatic confirmation emails after participants have registered
* Private registration: the option for participants to register and only display their registered username to organizers of the event and we will teach you how you can use it yourself.
&lt;br&gt;
&lt;u&gt;'''Office Hour Sessions''':&lt;/u&gt;
* '''1st Session''': '''December 5, 2022''' @ '''18:00 UTC''' via [https://wikimedia.zoom.us/j/87853269514 Zoom]
* '''2nd Session''': '''December 10, 2022''' @ '''12:00 UTC''' via [https://wikimedia.zoom.us/j/87853269514 Zoom]
:[[m:Campaigns/Foundation Programs Team/Office Hours/2022 12|'''''Join us and share your thoughts on these developments!''''']] 
&lt;br&gt;
These office hours will be multilingual, with live interpretations in Arabic, English, French, and Swahili.  Email us @ ''ibrazal-ctr@wikimedia.org'' or [[m:Campaigns/Foundation Programs Team/Office Hours/2022 12|'''sign-up here''']]  if you want to receive a reminder for this meeting.
&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Thank you.

'''The Campaigns Product Team'''
&lt;!-- Message sent by User:IBrazal (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&amp;oldid=24091515 --&gt;

== Organizer Tools Office Hours &amp; Event Discovery Project ==

('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/fr|Lire ce message en français]])'''; ('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/es|Ver este mensaje en español]]'''); ('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/sw|Angalia ujumbe huu kwa Kiswahili]]'''); ('''[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Update 5/ar|إقرأ هذه الرسالة بالعربي]]''') &lt;small&gt; {{int:please-translate}} &lt;/small&gt;.

[[m:Campaigns/Foundation_Product_Team|The Campaigns team]] at the Wikimedia Foundation has some updates to share with you, which are:

We invite you to attend our upcoming community office hours to learn about organizer tools, including the [[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Registration|Event registration tool]] (which has [[m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Registration#September 18, 2023: October office hours &amp; upcoming features|new and upcoming features]]). '''The office hours are on the following dates, and you can join one or both of them:'''

*'''Saturday, October 7 at 12:00 UTC''' ('''[[m:Event:Organizer Tools Office Hour 5/Session A|Register here]]''')   
**Languages available: Arabic, English, French, Swahili
*'''Tuesday, October 10 at 18:00 UTC''' ('''[[m:Event:Organizer Tools Office Hour 5/Session B|Register here]]'''). 
**Languages available: Arabic, English, French, Portuguese, Spanish, Swahili

'''We have launched a new project: [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Event Discovery|Event Discovery]]'''.  This project aims to make it easier for editors to learn about campaign events. '''We need your help to understand how you would like to discover events on the wikis, so that we can create a useful solution. Please share your feedback on our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Event Discovery|project talk page]]'''.

; Thank you, and we hope to see you at the upcoming office hours! 
[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|talk]])   19:54, 24 Septemba 2023 (UTC)

&lt;small&gt;You are receiving this message because you subscribed to this [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Subscribers|list]]&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:EUwandu-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Campaigns/Foundation_Product_Team/Subscribers&amp;oldid=25632558 --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This page contains outdated information. Please assist in updating the page to prevent confusion.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 04:48, 19 Aprili 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Fundraising/Translation ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Fundraising/Translation|Fundraising/Translation]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Fundraising%2FTranslation&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 14:11, 25 Aprili 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Ukumbusho kuhusu kupiga kura sasa ili kuchagua washiriki wa U4C ya awamu ya kwanza ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|Unaweza kupata ujumbe huu ukiwa umetafsiriwa katika lugha za ziada kwenye Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Ndugu Mwanawikimedia,

Unapokea ujumbe huu kwa sababu hapo kabla uliwahi kushiriki katika mchakato wa UCoC.

Huu ni ukumbusho kwamba kipindi cha kupiga kura kwa Kamati ya Kuratibu Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili (U4C) kitamalizika tarehe 9 Mei 2024. Soma maelezo kwenye [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|ukurasa wa kupiga kura kwenye Meta- wiki]] ili kupata maelezo zaidi kuhusu upigaji kura na ustahiki wa mpiga kura.

Kamati ya Kuratibu Mwongozo wa Kimataifa wa Mwenendo na Maadili (U4C) ni kikundi cha kimataifa kilichojitolea kutoa utekelezaji sawa na thabiti wa UCoC. Wanajamii walialikwa kutuma maombi yao kwa U4C. Kwa maelezo zaidi na majukumu ya U4C, tafadhali [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|pitia Mkataba wa U4C]].

Tafadhali washirikishe ujumbe wanajumuiya wenzako ili nao waweze kushiriki.

Kwa niaba ya timu ya mradi wa UCoC,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:54, 2 Mei 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&amp;oldid=26721208 --&gt;

== Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – results]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2024%2FAnnouncement+%E2%80%93+results&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]


The deadline for translating this page is 2024-05-17.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 05:16, 10 Mei 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM) ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)|Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Procedure for Sibling Project Lifecycle/Invitation for feedback (MM)]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+Community+Affairs+Committee%2FProcedure+for+Sibling+Project+Lifecycle%2FInvitation+for+feedback+%28MM%29&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.
The deadline for translating this page is 2024-05-22.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 16:38, 21 Mei 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Foundation Board of Trustees ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+Board+of+Trustees&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 05:15, 27 Mei 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Template:Movement Charter draft ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Template:Movement Charter draft|Template:Movement Charter draft]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AMovement+Charter+draft&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.
The deadline for translating this page is 2024-06-11.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 02:41, 8 Juni 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;
: done '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:30, 8 Juni 2024 (UTC)

== Translation notification: Movement Charter ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Movement Charter|Movement Charter]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Movement+Charter&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 05:31, 12 Juni 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia LGBT+/Portal ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia LGBT+/Portal|Wikimedia LGBT+/Portal]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+LGBT%2B%2FPortal&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 10:03, 30 Juni 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines|Wikimedia Foundation elections/2024/Voter eligibility guidelines]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+elections%2F2024%2FVoter+eligibility+guidelines&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 04:43, 2 Julai 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Strategy ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Strategy|Strategy]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Strategy&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 14:27, 7 Julai 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Meta:Shortcut ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Meta:Shortcut|Meta:Shortcut]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Meta%3AShortcut&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 15:31, 7 Julai 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia and Libraries User Group ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group|Wikimedia and Libraries User Group]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 16:04, 7 Julai 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals|Wikimedia and Libraries User Group/Mission and goals]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+and+Libraries+User+Group%2FMission+and+goals&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 09:20, 8 Julai 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024 ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024|Wiki Loves Women/SheSaid/SheSaid 2024]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wiki+Loves+Women%2FSheSaid%2FSheSaid+2024&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 09:56, 8 Julai 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: WMDE Technical Wishes/Sub-referencing ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|WMDE Technical Wishes/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-WMDE+Technical+Wishes%2FSub-referencing&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The sub-referencing feature is planned to be implemented until the end of 2024 on various wikis. Therefore, it would be great to have information about the feature ready in multiple languages.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 20:36, 8 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing|User:Johannes Richter (WMDE)/Sub-referencing]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-User%3AJohannes+Richter+%28WMDE%29%2FSub-referencing&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2024-08-19.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Dear translators, Wikimedia Deutschland is currently developing a new feature for referencing ([[WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-references]]). Development will still take a while, but we'll send an announcement to the global communities soon, in order to let them know in advance and ask for feedback. Thanks for helping us translate this mass message!&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 12:01, 9 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannnes89@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Meta:What Meta is not ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Meta:What Meta is not|Meta:What Meta is not]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Meta%3AWhat+Meta+is+not&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Meta-Wiki guideline page&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 14:03, 15 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MrBenjo@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Meta:Administrators/Removal (inactivity) ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Meta:Administrators/Removal (inactivity)|Meta:Administrators/Removal (inactivity)]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Meta%3AAdministrators%2FRemoval+%28inactivity%29&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 06:37, 18 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Template:Blue button ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Template:Blue button|Template:Blue button]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3ABlue+button&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 10:12, 18 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Template:User groups ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Template:User groups|Template:User groups]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AUser+groups&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 11:59, 18 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Template:Guideline ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Template:Guideline|Template:Guideline]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AGuideline&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 01:32, 19 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Keeping events safe ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Keeping events safe|Keeping events safe]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Keeping+events+safe&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 03:18, 19 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety|Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation%2FLegal%2FCommunity+Resilience+and+Sustainability%2FTrust+and+Safety&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 05:39, 19 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Argentina ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili na Kiingereza on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Argentina|Wikimedia Argentina]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Argentina&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Argentina&amp;language=en&amp;action=page translate to Kiingereza]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 07:09, 20 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Amical Wikimedia ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Amical Wikimedia|Amical Wikimedia]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Amical+Wikimedia&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 04:59, 22 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Ombuds commission ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Ombuds commission|Ombuds commission]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Ombuds+commission&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 02:29, 23 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: WikiGap ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:WikiGap|WikiGap]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-WikiGap&amp;language=sw&amp;action=page translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 06:27, 23 Agosti 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Steward requests/Global/block-header ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Steward requests/Global/block-header|Steward requests/Global/block-header]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Steward+requests%2FGlobal%2Fblock-header&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Contains information on how to appeal global blocks.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators&amp;lrm;, 12:50, 25 Septemba 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Changing username ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Changing username|Changing username]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Changing+username&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 10:49, 27 Oktoba 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wiktionary ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wiktionary|Wiktionary]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wiktionary&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 11:52, 13 Desemba 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure|Ombuds commission/2019/CU Global Procedure on information disclosure]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Ombuds+commission%2F2019%2FCU+Global+Procedure+on+information+disclosure&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 12:29, 22 Desemba 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Deoband Community Wikimedia/News ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Deoband Community Wikimedia/News|Deoband Community Wikimedia/News]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Deoband+Community+Wikimedia%2FNews&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 17:33, 27 Desemba 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Aafi (DCW)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Template:Policy-cross-project ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Template:Policy-cross-project|Template:Policy-cross-project]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3APolicy-cross-project&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 09:12, 30 Desemba 2024 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs|Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+Annual+Plan%2F2024-2025%2FProduct+%26+Technology+OKRs&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 08:07, 26 Januari 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Tungependa kusikia kuhusu uzoefu wako kuhusu Akaunti za Muda ==

&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
[[File:Temporary Accounts - first edit popup.png|thumb]]
'''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_e2MNLeWJU89pNTo Utafiti huu hautachukua zaidi ya dakika 5 kukamilisha.]'''

Timu ya Trust &amp; Safety Product hivi karibuni iliunda [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|akaunti za muda]] zinapatikana kwenye miradi ya wiki 12. Kuna mipango ya kupanua hili kwa seti kubwa ya miradi ya wiki katika wiki na miezi ijayo, kisha kufuata mchakato wa kutekeleza kikamilifu baadaye mwaka huu. Ushiriki wako katika utafiti huu utakuwa na manufaa makubwa katika kutusaidia kuelewa jinsi Akaunti za Muda zinavyofanya kazi na kile tunachoweza kuboresha mbele.

Sera ya faragha ya utafiti huu inaweza kuonwa [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Temp_Accounts_Minor_Pilots_Survey_Privacy_Statement|kupitia kiungo hiki]]. Kwa kumaliza utafiti huu, unakubali masharti yaliyoainishwa katika sera ya faragha.

Asante!&lt;section end=&quot;body&quot;/&gt;

[[User:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]] ([[User talk:SGrabarczuk (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;majadiliano&lt;/span&gt;]]) 02:50, 27 Februari 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SGrabarczuk (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:SGrabarczuk_(WMF)/sandbox/8&amp;oldid=28315571 --&gt;

== Translation notification: Help:Unified login ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Help:Unified login|Help:Unified login]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Help%3AUnified+login&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 06:05, 23 Machi 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Help:Two-factor authentication ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 23:50, 3 Aprili 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Tech/News ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Tech/News|Tech/News]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FNews&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 01:30, 13 Aprili 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2F2025%2FVoter+information&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]


The deadline for translating this page is 2025-04-25.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;---

Hello, and thank you for the work you do.

'''[https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;amp;filter=%21translated&amp;amp;action=translate  We request you also translate these two sentences.]''' There are more details below.

There is an ongoing community vote - the voter information is in the page linked for translation above. We would appreciate your help to [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;amp;group=Centralnotice-tgroup-UCoC_AR_2025_cookie&amp;amp;filter=%21translated&amp;amp;action=translate translate the two sentence CentralNotice banner], as a priority. If you can also translate the voter information page, I know the folks working on this - including the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) group - would be highly appreciative.

~  In cooperation with the U4C&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 15:30, 23 Aprili 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Xeno (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: User:Keegan (WMF)/EGCharter closing ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/EGCharter closing|User:Keegan (WMF)/EGCharter closing]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FEGCharter+closing&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2025-04-29.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;If you have some time to translate this message that will be sent to the communities prior to the close of the vote, it would be of great benefit.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 03:18, 26 Aprili 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Call for candidates]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025%2FCall+for+candidates&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.
The deadline for translating this page is 2025-05-15.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;I'm sorry for the short notice, details for the election came together at the last minute.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 18:53, 14 Mei 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025 ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2025&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This is the information page of 2025 U4C election. Please help with translation; your contributions will be greatly appreciated.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 15:09, 19 Mei 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named &lt;code dir=ltr&gt;pageImage&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;pageAssessments&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:17, 10 Juni 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28846858 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:39, 16 Juni 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]

'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]

'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The &lt;code dir=ltr&gt;all_links&lt;/code&gt; variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to &lt;code dir=ltr&gt;new_links&lt;/code&gt; for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the &quot;Add a Link&quot; Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 23 Juni 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].

'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's &quot;Find in page&quot; function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special &quot;favourite list&quot;. The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:41, 30 Juni 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28917415 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.

'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of &quot;Connecting People through Linked Open Data&quot;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:06, 8 Julai 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28930584 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the &quot;featured&quot; tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.

'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:10, 14 Julai 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28980963 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the &quot;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=fi#/ ... More]&quot; category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new &quot;{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}&quot; filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit &quot;Add a Link&quot; to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|&quot;Add a Link&quot;]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test &amp; &quot;Add a Link&quot; Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 &amp; 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmflabs.org&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmcloud.org&lt;/code&gt;. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:43, 21 Julai 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29005283 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:27, 29 Julai 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29051727 --&gt;

== Translation notification: Incident Reporting System ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta.
The page [[:metawikipedia:Incident Reporting System|Incident Reporting System]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Incident+Reporting+System&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta translation coordinators‎, 03:53, 2 Agosti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account&lt;/code&gt; and use a value defined in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipboptions&lt;/code&gt;. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include &lt;code dir=ltr&gt;.vue&lt;/code&gt; files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:41, 5 Agosti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29083927 --&gt;

== Wito wa kupiga kura kwa ajili ya [[Mtumiaji:Justine Msechu]] - awe msimamizi wa kusano ==

Ndugu @[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]], unaombwa kupiga kura juu ya kumpatia uwezo wa ukabidhi/usimamizi wa kusano katika ukurasa wa [[Wikipedia:Wakabidhi#Msimaizi wa KUSANO - Mtumiaji:Justine Msechu]].  [[User:Muddyb|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;&lt;sub&gt;'''Muddyb'''&lt;/sub&gt;&lt;/font&gt;]]&lt;font face=&quot;Verdana&quot;&gt;[[User talk:Muddyb|&lt;font color=&quot;gray&quot;&gt;&lt;sup&gt;'''Longa'''&lt;/sup&gt;&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt; 08:01, 7 Agosti 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an &quot;X&quot; to a back arrow. This helps to distinguish it from the other &quot;X&quot; button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for &quot;Group results by page&quot; on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of &quot;One common data source, multiple local wikis&quot;. Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the &lt;code dir=ltr&gt;mw.addWarning()&lt;/code&gt; function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:30, 11 Agosti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29106516 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to &quot;Thank&quot; individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|&lt;code&gt;s:tl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|&lt;code&gt;s:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|&lt;code&gt;w:rki:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|&lt;code&gt;b:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|&lt;code&gt;wikt:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:39, 19 Agosti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29127690 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: &lt;code&gt;width: fit-content&lt;/code&gt;; &lt;code&gt;ruby-align&lt;/code&gt;; relative units such as &lt;code&gt;lh&lt;/code&gt;; and custom strings in &lt;code&gt;list-style-type&lt;/code&gt;. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|&lt;code&gt;wikt:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. &lt;code&gt;rc_new&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;rc_type&lt;/code&gt; are being removed in favor of &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt;. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt; instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.

'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:13, 26 Agosti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29175124 --&gt;

== Translation notification: Template:Affiliate recognition pause notice 2025 ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Template:Affiliate recognition pause notice 2025|Template:Affiliate recognition pause notice 2025]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AAffiliate+recognition+pause+notice+2025&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 15:33, 30 Agosti 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* The lists in the footer of the editing interface, such as &quot;Templates used on this page,&quot; will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the &lt;code&gt;Special:RecentChanges&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Special:Watchlist&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;Special:RelatedChanges&lt;/code&gt; pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions now has a new capability called &quot;lightweight enumeration types&quot;, an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.

'''Meetings and events'''
* Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:
** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&amp;t=15910s shared tools to help communities search for these].
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:51, 1 Septemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29196010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like &lt;code dir=ltr&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an &quot;m&quot; domain (like &lt;code dir=ltr&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the &quot;Desktop view&quot; opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] 
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:15, 9 Septemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29238161 --&gt;

== Translation notification: Meta:Deletion policy ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Meta:Deletion policy|Meta:Deletion policy]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Meta%3ADeletion+policy&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 07:07, 15 Septemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;^&lt;/code&gt;) and end-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;$&lt;/code&gt;) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;insource:&lt;/code&gt; keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (&lt;code dir=ltr&gt;\d&lt;/code&gt;), whitespace (&lt;code dir=ltr&gt;\s&lt;/code&gt;), and word characters (&lt;code dir=ltr&gt;\w&lt;/code&gt;); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (&lt;code dir=ltr&gt;\r&lt;/code&gt;), newline (&lt;code dir=ltr&gt;\n&lt;/code&gt;), tab (&lt;code dir=ltr&gt;\t&lt;/code&gt;), and unicode (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;\uHHHH&lt;/code&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]

'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. 
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:08, 15 Septemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29263921 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ &quot;Listen to Wikipedia&quot;] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].

'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#contentmodel}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a &lt;code&gt;DISPLAYTITLE&lt;/code&gt; for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DISPLAYTITLE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; would no longer have the literal text &quot;DISPLAYTITLE&quot; or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. 
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:56, 22 Septemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29305556 --&gt;

== Translation notification: Wikimedia Foundation website ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Wikimedia Foundation website|Wikimedia Foundation website]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wikimedia+Foundation+website&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 05:47, 29 Septemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]

'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with &lt;code&gt;sp-contributions-blocked-notice&lt;/code&gt;] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with &lt;code&gt;blocked-notice-logextract&lt;/code&gt;] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;[ ] |&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; after the fragment identifier (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|&lt;code&gt;q:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]&lt;/code&gt; function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:54, 29 Septemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29355230 --&gt;

==Rangi nyekundu==
Ndugu, usiogope rangi hiyo: inachochea utungaji wa makala na jamii mpya, kama hiyo ya wanasayansi wa Masedonia Kaskazini. Siku yoyote mimi au mwingine ataianzisha na mhusika ataonekana mara moja. Lakini ukiondoa jamii nyekundu, hata tukianzisha jamii hiyo mhusika huyo hatakumbukwa! Mimi nabana matumizi ya muda kwa kuanzisha mfululizo jamii nyingi zinazofanana, si mojamoja. Nadhani umenielewa. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:53, 5 Oktoba 2025 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like &lt;code&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), instead of via a redirect to an &quot;m&quot; domain (like &lt;code&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the &quot;Desktop view&quot; opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], &lt;code dir=ltr&gt;creationdate:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;lasteditdate:&lt;/code&gt;, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;&gt;2024&lt;/code&gt;) and relative dates (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;today-1d&lt;/code&gt;), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field &lt;code dir=ltr&gt;rev_sha1&lt;/code&gt; in the revision database table is being removed in favor of &lt;code dir=ltr&gt;content_sha1&lt;/code&gt; in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the &lt;code&gt;rest.php&lt;/code&gt; path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:24, 6 Oktoba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29400897 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. 

'''Updates for editors'''

* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]

'''Updates for technical contributors'''

* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:00, 13 Oktoba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29434481 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]

'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;rest.php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:37, 20 Oktoba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29478670 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]

'''Updates for technical contributors'''

* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:32, 27 Oktoba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29513638 --&gt;

== Translation notification: Template:AffCom ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Template:AffCom|Template:AffCom]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3AAffCom&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 04:55, 30 Oktoba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools &quot;{{int:Skin-action-addsection}}&quot; or &quot;{{int:Discussiontools-replybutton}}&quot; widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments.  [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as &quot;Get shortened URL&quot;. There are 30 wikis that also install an older &quot;ShortUrl&quot; extension. The old extension will soon be removed. This means &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will not be advertised under article titles via HTML &lt;code dir=ltr&gt;class=&quot;title-shortlink&quot;&lt;/code&gt;. The &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]

'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:35, 3 Novemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29552512 --&gt;

== Translation notification: Template:Cat main ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Template:Cat main|Template:Cat main]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Template%3ACat+main&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 06:12, 6 Novemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in &quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the &quot;{{int:showpreview}}&quot; or &quot;{{int:showdiff}}&quot; buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called &quot;Image browsing&quot; to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]

'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from &lt;code&gt;&lt;user id&gt;&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;mw:&lt;identity type&gt;:&lt;user id&gt;&lt;/code&gt;, where &lt;code&gt;&lt;identity type&gt;&lt;/code&gt; is typically &lt;code dir=ltr&gt;CentralAuth:&lt;/code&gt;&lt;!-- not a typo --&gt; (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;local:&lt;wiki id&gt;&lt;/code&gt; (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the &lt;code&gt;sessionJwt&lt;/code&gt; cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$9&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; or emailing other users &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;10&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A &lt;code&gt;REL1_45&lt;/code&gt; branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:38, 10 Novemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29606150 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|&lt;code&gt;s:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''&quot;Report Visual Bug&quot;'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;hackathon@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:26, 17 Novemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29627455 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the &quot;DWIM&quot; (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''&lt;span lang=&quot;und&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;cxfcnmt&lt;/span&gt;'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''&lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;счастье&lt;/span&gt;'' (&quot;happiness&quot;) that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the &quot;{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}&quot; preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]

'''Updates for technical contributors'''
*  Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for &lt;code dir=ltr&gt;format=xml'''&amp;xlst={stylesheet}'''&lt;/code&gt; will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (&lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Main graph or &lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query-scholarly.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:57, 24 Novemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29702226 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|&lt;code&gt;w:tok:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|&lt;code&gt;q:pcm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:58, 1 Desemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29732328 --&gt;

== Translation notification: Help:Two-factor authentication ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Help:Two-factor authentication|Help:Two-factor authentication]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Help%3ATwo-factor+authentication&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 03:09, 6 Desemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.

'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either &lt;bdi lang=&quot;ka-Latn&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''bedniereba''&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;ka-Cyrl&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''бедниереба''&lt;/bdi&gt; will now suggest the existing article about &lt;bdi lang=&quot;ka&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;ბედნიერება&lt;/bdi&gt; (&quot;happiness&quot;). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new &quot;Edit full page&quot; button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:46, 8 Desemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29738112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]

'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the &lt;code dir=ltr&gt;externallinks&lt;/code&gt; table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:03, 15 Desemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29796010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-52&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping &quot;First Steps&quot; in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]

'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute &lt;code dir=ltr&gt;data-mw=&quot;interface&quot;&lt;/code&gt; to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with &lt;code dir=ltr&gt;data-mw-interface=&quot;&quot;&lt;/code&gt;, to avoid potential conflicts with other &lt;code dir=ltr&gt;data-mw&lt;/code&gt; attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:45, 22 Desemba 2025 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29831856 --&gt;

== Kufutwa kwa Jamii:User tok-1 ==

Habari. Naomba kufahamu kwa nini [[:Jamii:User tok-1]] ilifutwa. Niliunda kwa muundo sawa na [[:Jamii:User sw-1]] na [[:Jamii:User en-1]]:
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;{{Commonscat|User tok-1}}

[[Jamii:User tok]]
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
Asante. --'''[[Mtumiaji:Volvox|Volvox]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Volvox|majadiliano]])''' 19:31, 23 Desemba 2025 (UTC)

:Kweli umekuwa mkali mno! Usipende kufuta kurasa kwa kuona tu kasoro. Afadhali uzirekebishe na kuelekeza mtumiaji. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 09:12, 24 Desemba 2025 (UTC)
::Amani babu @Riccardo, Kunahaja gani ya kuanzisha jamii ambazo hazina matumizi? nimeona nikawaida ya mwanzirishi kufanya hiki kitendo ambapo anaongeza mzigo tuu kwa wakabidhi. '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 21:05, 7 Januari 2026 (UTC)
:::Mbona jamii hiyo ina kurasa mbili? Ndiyo matumizi! Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 14:44, 8 Januari 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:34, 12 Januari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== Translation notification: Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open|Universal Code of Conduct/Annual review/Messages/Review open]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FAnnual+review%2FMessages%2FReview+open&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2026-01-19.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This message will be sent to all the wikis to inform communities about their chance to participate in proposing changes to the Universal Code of Conduct. &lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 22:30, 14 Januari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:30, 19 Januari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:18, 26 Januari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:44, 2 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:31, 9 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== Translation notification: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1 ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1|Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wiki+Loves+Ramadan+2026%2FList+of+Articles%2FCulture%2F1&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is low.
The deadline for translating this page is 2026-02-28.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello! We have a new page for translation: Wiki Loves Ramadan 2026/List of Articles/Culture/1. Thank you!&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 11:02, 15 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Global username policy ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Global username policy|Global username policy]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Global+username+policy&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2026-12-31.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello! We have a new page for translation: Global username policy. Thank you very much!&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 14:25, 15 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:17, 16 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== Translation notification: Event:Queer Women in Arts ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Event:Queer Women in Arts|Event:Queer Women in Arts]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Event%3AQueer+Women+in+Arts&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.
The deadline for translating this page is 2026-02-28.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello! We have a new page for translation: Event:Queer Women in Arts. Thanks!&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 19:11, 18 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Julius 12345@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:04, 23 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== Translation notification: Mission ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Mission|Mission]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Mission&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 02:15, 28 Februari 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:52, 2 Machi 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:53, 9 Machi 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:36, 16 Machi 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== Translation notification: Event:Wikipedia &amp; Education User Group Showcase/March 2026 ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Event:Wikipedia &amp; Education User Group Showcase/March 2026|Event:Wikipedia &amp; Education User Group Showcase/March 2026]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Event%3AWikipedia+%26+Education+User+Group+Showcase%2FMarch+2026&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.
The deadline for translating this page is 2026-03-21.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hi translators, 

The EduWiki Hub is seeking your support to help translate the Meta page for the EduWiki Knowledge Showcase (March 2026) into Portuguese, Spanish, French, Hindi, and Arabic

The event will take place on 24 March 2026, and translations will help make it accessible to more communities.

Thank you for your support.

Kind regards,
Barakat, for the EduWiki Hub.&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 12:56, 17 Machi 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:BAdegboye (EdWH)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:51, 23 Machi 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:26, 30 Machi 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:19, 6 Aprili 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:19, 13 Aprili 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:01, 20 Aprili 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:06, 27 Aprili 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:11, 28 Aprili 2026 (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472482 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:43, 4 Mei 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:20, 11 Mei 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== Translation notification: User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter|User:Keegan (WMF)/U4C eligible voter]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-User%3AKeegan+%28WMF%29%2FU4C+eligible+voter&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2026-05-19.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 00:28, 15 Mei 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:22, 18 Mei 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== Translation notification: Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now|Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2026/Vote now]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Universal+Code+of+Conduct%2FCoordinating+Committee%2FElection%2F2026%2FVote+now&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2026-05-26.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 21:17, 20 Mei 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

==Demo==
Ndugu, makala ulizoanzisha kama kielelezo hazina ubora hata kidogo. Mkifundisha hivi, tutapata kurasa za kapuni. Naomba muangalie vizuri. Amina kwenu! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:40, 23 Mei 2026 (UTC)
:Tayari makala mbovu zimeshaanza kumiminika. Tafadhali, mwazuie haraka!!! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 12:43, 23 Mei 2026 (UTC)
::Sawa kabisa tutachukua hatua kuanzia leo, kulikua na tatizo kidogo wakati wa mafunzo umeme ulikatika kabla hatuja waeleza vyote '''[[Mtumiaji:Olimasy|Olimasy]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Olimasy#top|majadiliano]])''' 08:37, 25 Mei 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:52, 25 Mei 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:09, 1 Juni 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== Translation notification: Global locks ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Global locks|Global locks]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Global+locks&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 01:45, 7 Juni 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Minorax@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:30, 8 Juni 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:49, 15 Juni 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:05, 23 Juni 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11:48, 29 Juni 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13:57, 6 Julai 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:12, 13 Julai 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 05:47, 21 Julai 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:50, 27 Julai 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:47, 3 Agosti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== Translation notification: Event:Open Heritage-Wikidata Contest ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Event:Open Heritage-Wikidata Contest|Event:Open Heritage-Wikidata Contest]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Event%3AOpen+Heritage-Wikidata+Contest&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2026-08-15.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello, 
We are looking forward to translating this page.
We highly appreciate your support
Best&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 18:54, 10 Agosti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:SanBonne@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:46, 10 Agosti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:04, 17 Agosti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:46, 24 Agosti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A new format for the Community Wishlist is open for feedback. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|read the proposed ideas on Meta]]. This new process plans to improve how wishes are triaged, voted on, and prioritized in a way that is transparent and balanced across project families and language editions. This consultation is open for two weeks.

'''Updates for editors'''
* The latest release of the Wikipedia Android app includes updates to the Saved feature, bringing the app’s saving experience closer to iOS and Web. The update redesigns the Saved tab with an “All articles” view, removes the default “Saved” reading list, renames reading lists to “Collections,” and modernizes the article-saving experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] feature was enabled for all logged-in users on Bengali, Chinese, Czech and Vietnamese Wikipedias on August 25, after several months as a beta feature. Reading Lists will be available to all logged-in users on Arabic, French and Indonesian Wikipedias on September 1, followed by English Wikipedia on September 14, and all other Wikipedia wikis on September 28.
* At the end of the month, some logged-out readers on Bengali, Czech, Persian, English, and Polish Wikipedias using the Minerva skin on mobile will see an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|updated navigation bar]] in an [[w:A/B test|A/B test]]. The test will compare the current navigation bar with a new version designed to make it easier to find information more quickly. The goal is to determine whether these changes encourage readers to return more often. This experiment will not change the experience for logged-in readers and/or editors.
* Editors who maintain redirects, templates, and categories used on redirect pages now have improved ways for finding and curating redirects. Previously, redirects pages could not be searched. Two new search keywords, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, now allow redirects to be searched directly and can be combined with existing keywords such as &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* The ISBN lookup tools for generating citations were recently not working because of external service problems. Developers are working on solutions. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where searching for pages by category using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; could return no results or unrelated results has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates for technical contributors'''
* The domain of URLs for thumbnails is changing from upload.wikimedia.org to thumb.wikimedia.org. The old URLs will continue to work for the foreseeable future but MediaWiki will advertise the new domain instead. URLs to other types of media such as original files, videos and transcodes will still be served from upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* The Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math API] is now deprecated. These endpoints will be fully sunset by the end of September 2026. Developers who call these endpoints should transition to alternative math rendering solutions, such as the native [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] or [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Third-party MediaWiki installations that utilize the Math extension for formula rendering are required to upgrade to v1.43+ to avoid disruption of service.

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Read more about [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in a Diff post titled, [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Custom edit suggestions for every wiki: How communities are shaping Suggestion Mode with TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:54, 31 Agosti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== Translation notification: Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya ==

Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya|Wiki Academy, Bejoy Narayan Mahavidyalaya]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Wiki+Academy%2C+Bejoy+Narayan+Mahavidyalaya&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 21:53, 31 Agosti 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:45, 7 Septemba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

==Tukio jipya==
Ndugu, umetunga ukurasa juu ya Event:Wiki Loves Monuments 2026 in Tanzania kwa Kiingereza, wakati hii ni Wikipedia ya Kiswahili... Huoni kiroja? Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 07:52, 14 Septemba 2026 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:31, 14 Septemba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== Translation notification: Bengali Wikipedia ==
Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Bengali Wikipedia|Bengali Wikipedia]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Bengali+Wikipedia&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.


&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 11:15, 17 Septemba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Borhan@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Event:Wiki Loves Peace ==
Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2026-09-30.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Hello there!

I hope this message finds you well. I am Raydann, Wikimedian in Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and organizer of Wiki Loves Peace.

I would like to kindly ask for help with translating Wiki Loves Peace into additional languages. As the campaign is intended to be a global initiative, having multiple languages will be important in helping communities around the world learn about the campaign and participate in it.

If you have some time to spare, I would be very grateful if you could help translate the campaign pages and messages into your language.

Thank you very much!&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 21:29, 19 Septemba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== Translation notification: Event:Wiki Loves Peace ==
Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Event:Wiki Loves Peace|Event:Wiki Loves Peace]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Event%3AWiki+Loves+Peace&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is high.
The deadline for translating this page is 2026-10-01.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Dear Wikimedia Translators,

I hope this message finds you well. My name is Raydann, and I'm the Wikimedian-in-Residence at the United Nations Office for Disarmament Affairs (UNODA), and the organizer of Wiki Loves Peace.

I recently submitted a CentralNotice banner request for Wiki Loves Peace, and the banner text is now ready for translation. The content consists of only two short sentences, so completing a translation should require just a few minutes of your time.

I would be very grateful if you could help translate the page into as many languages as possible. Your support will help make the campaign accessible to communities around the world and encourage more participation.

Please use this link to start translating: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;amp;group=Centralnotice-tgroup-Wiki_Loves_Peace

The text to be translated is: &quot;Wiki Loves Peace 2026&quot;, &quot;Share the world's stories of peace. Upload your pictures now!&quot;

Thank you very much for your time &amp;amp; effort.

Best regards,

Raydann
&lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 20:45, 26 Septemba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Raydann@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-39&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Updates for editors'''
* The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|&quot;Suggestion mode&quot; Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing &quot;experimental&quot; edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe.
* A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]].
* The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamese Wikipedias.
* After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Updates for technical contributors'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11:56, 27 Septemba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-40&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]].
* Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section.
* New magic words &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].  For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual.
* On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10:49, 28 Septemba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== Translation notification: Community Wishlist/FAQ ==
Hello Olimasy,

You are receiving this notification because you signed up as a translator to Kiswahili on Meta-Wiki.
The page [[:metawikipedia:Community Wishlist/FAQ|Community Wishlist/FAQ]] is available for translation. You can translate it here:
* [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Community+Wishlist%2FFAQ&amp;language=sw&amp;action=page&amp;action_source=translation_notification translate to Kiswahili]

The priority of this page is medium.
The deadline for translating this page is 2026-10-05.

&lt;div lang=&quot;en&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;The new Community Wishlist is progressively updated. Several pages have been updated, the most important one being [[Community Wishlist/FAQ|the FAQ]]. You can also help, by translating [[Community Wishlist|the main page]]. Both pages are now stable. [[user:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]] is you point of contact if you have any question regarding these translations. &lt;/div&gt;

Your help is greatly appreciated. Translators like you help Meta-Wiki to function
as a truly multilingual community.

To unsubscribe or to change your notification preferences for translations, please visit [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:TranslatorSignup Special:TranslatorSignup].

Thank you!

Meta-Wiki translation coordinators‎, 14:04, 1 Oktoba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-41&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.

'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. 
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

18:52, 5 Oktoba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-42&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;ref name=&quot;Miller2026-1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]

'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 07:40, 13 Oktoba 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31142468 --&gt;</text>
      <sha1>get0zq3vp9p9mvvpdomspkjyl6wpdmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Melody Mbassa</title>
    <ns>3</ns>
    <id>126298</id>
    <revision>
      <id>1607144</id>
      <parentid>1421426</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54799-63</username>
        <id>93121</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Ndio</comment>
      <origin>1607144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3427" sha1="h1te5nr9o3npvs3fy5fwpgzzqdwyr7u" xml:space="preserve">{{karibu}}== Ombi la Kufungua Upya Ukurasa wa Melody Mbassa - Vyanzo Vipya 2026 ==

Habari Kipala na Wakabidhi,

Naomba radhi kwa makosa ya 2021 - Makala ilianzishwa na mwenyewe bila vyanzo.

SASA 2026 nina vyanzo vipya na vya kujitegemea ambavyo vinathibitisha umaarufu kulingana na Wikipedia:Umaarufu:

1. TMA22 - Mshindi mara mbili - Msanii Bora wa Kiume wa Dansi na Mtunzi Bora wa Kiume - Tuzo zilitolewa Aprili 29, 2023 - Tafuta YouTube TMA22 Live Awards

2. Mfuko wa Utamaduni na Sanaa - Tuzo iliyotolewa na Waziri Mkuu Kassim Majaliwa - Tafuta YouTube Mfuko wa Utamaduni Live

3. CHAMUDATA 2025 - Mjumbe wa Kamati Tendaji - Chama cha Taifa cha Muziki wa Dansi - Video ipo Facebook Salut 5

4. Music In Africa - Wasifu rasmi - musicinafrica.net - Andika Melody Mbassa

5. Diskografia: Toto Party 2004, Nikukoleze 2016, Bye 2018, Upepo 2019, Melody, Nyoka Oct 3 2023, Hellena Apr 6 2023, Le Patron 2026

6. Muasisi wa mtindo wa Mizikale - Dansi + Asili + Acoustic

Naomba ukurasa ufunguliwe niweke upya kwa kufuata vigezo vyote - Sio autobiography tena - Ni makala yenye vyanzo.

Nimeandaa code kamili kwenye Warsha yangu.

Asante - Melody Mbassa 
@kipala

== Wikipedia==
Ila uelewe Wikipedia si mahali pa kujinadi. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:54, 20 Mei 2020 (UTC)

== What about pictures !? ==

Thank you '''[[Mtumiaji:Melody Mbassa|Melody Mbassa]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Melody Mbassa#top|majadiliano]])''' 20:12, 22 Mei 2020 (UTC)

== Kufuta Ukurasa Wa [[Melody Mbassa]] ==

Nimependekeza ufutaji wa Ukurasa wa Melody Mbassa kwa sababu
1. Hauna vyanzo 
2. Umeandika ukurasa wako mwenyewe

== Beautiful voice ==

Musician from Tanzania '''[[Mtumiaji:Melody Mbassa|Melody Mbassa]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Melody Mbassa#top|majadiliano]])''' 20:04, 31 Mei 2021 (UTC)

== Sio sawa kufuta ukurasa wangu ==

Ujinga mliofanya !! Hii ni elezo huru kila MTU anaweza kuweka Maelezo yake hapo '''[[Mtumiaji:Melody Mbassa|Melody Mbassa]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Melody Mbassa#top|majadiliano]])''' 20:10, 31 Mei 2021 (UTC)
: unaruhusiwa kuandika chochote katika ukurasa wako wa mtumiaji na sio kuanzisha ukurasa wako ukijinadi katika kurasa za wiki. Amani kwako!!'''[[Mtumiaji:Czeus25 Masele|Czeus25 Masele]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Czeus25 Masele|majadiliano]])''' 08:21, 1 Juni 2021 (UTC)
::Dada naombe tuelewane. Ulipojiandikisha hapa ulikuta salamu zetu chini ya kichwa &quot;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&quot; Katika salamu hiyo uliombwa kuangalia machache. Kama umefungua sehemu ya kwanza &quot;Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine&quot; uliweza kukuta sentensi hizo: '''&quot;Ukurasa wa mtumiaji ni ukurasa wako. Humo uko huru kuandika juu yako mwenyewe unavyopenda. Kanuni ni tofauti katika kurasa za kawaida yaani kurasa za kamusi (kwa Kiingereza: Article space). Humo ni marufuku kuandika juu yako mwenyewe.&quot;''' 
::Kwa hiyo ni kweli KAMA ungetumia ukurasa wako wa mtumiaji ungeweza kuweka maelezo hayo yote bila matatizo. Lakini ulichagua kuyapeleka kwenye kurasa za kamusi. Hapo unaona katika maelezo ni marufuku. Mimi siwezi kufanya vile na wewe huwezi. 
::Sijui labda ulikosea tu na hukutaka kuunda makala. Basi sema tu, tutafurahi kukusaidia kupeleka matini iliyofutwa kwenye user space yako. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 09:31, 1 Juni 2021 (UTC)</text>
      <sha1>h1te5nr9o3npvs3fy5fwpgzzqdwyr7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607302</id>
      <parentid>1607144</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3822" sha1="204htcnzs7pp0b6knt51ip4p95ccwyw" xml:space="preserve">{{karibu}}

== Wikipedia==
Ila uelewe Wikipedia si mahali pa kujinadi. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 10:54, 20 Mei 2020 (UTC)

== What about pictures !? ==

Thank you '''[[Mtumiaji:Melody Mbassa|Melody Mbassa]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Melody Mbassa#top|majadiliano]])''' 20:12, 22 Mei 2020 (UTC)

== Kufuta Ukurasa Wa [[Melody Mbassa]] ==

Nimependekeza ufutaji wa Ukurasa wa Melody Mbassa kwa sababu
1. Hauna vyanzo 
2. Umeandika ukurasa wako mwenyewe

== Beautiful voice ==

Musician from Tanzania '''[[Mtumiaji:Melody Mbassa|Melody Mbassa]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Melody Mbassa#top|majadiliano]])''' 20:04, 31 Mei 2021 (UTC)

== Sio sawa kufuta ukurasa wangu ==

Ujinga mliofanya !! Hii ni elezo huru kila MTU anaweza kuweka Maelezo yake hapo '''[[Mtumiaji:Melody Mbassa|Melody Mbassa]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Melody Mbassa#top|majadiliano]])''' 20:10, 31 Mei 2021 (UTC)
: unaruhusiwa kuandika chochote katika ukurasa wako wa mtumiaji na sio kuanzisha ukurasa wako ukijinadi katika kurasa za wiki. Amani kwako!!'''[[Mtumiaji:Czeus25 Masele|Czeus25 Masele]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Czeus25 Masele|majadiliano]])''' 08:21, 1 Juni 2021 (UTC)
::Dada naombe tuelewane. Ulipojiandikisha hapa ulikuta salamu zetu chini ya kichwa &quot;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&quot; Katika salamu hiyo uliombwa kuangalia machache. Kama umefungua sehemu ya kwanza &quot;Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine&quot; uliweza kukuta sentensi hizo: '''&quot;Ukurasa wa mtumiaji ni ukurasa wako. Humo uko huru kuandika juu yako mwenyewe unavyopenda. Kanuni ni tofauti katika kurasa za kawaida yaani kurasa za kamusi (kwa Kiingereza: Article space). Humo ni marufuku kuandika juu yako mwenyewe.&quot;''' 
::Kwa hiyo ni kweli KAMA ungetumia ukurasa wako wa mtumiaji ungeweza kuweka maelezo hayo yote bila matatizo. Lakini ulichagua kuyapeleka kwenye kurasa za kamusi. Hapo unaona katika maelezo ni marufuku. Mimi siwezi kufanya vile na wewe huwezi. 
::Sijui labda ulikosea tu na hukutaka kuunda makala. Basi sema tu, tutafurahi kukusaidia kupeleka matini iliyofutwa kwenye user space yako. '''[[Mtumiaji:Kipala|Kipala]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Kipala|majadiliano]])''' 09:31, 1 Juni 2021 (UTC)

== Ombi la Kufungua Upya Ukurasa wa Melody Mbassa - Vyanzo Vipya 2026 ==

Habari Kipala na Wakabidhi,

Naomba radhi kwa makosa ya 2021 - Makala ilianzishwa na mwenyewe bila vyanzo.

SASA 2026 nina vyanzo vipya na vya kujitegemea ambavyo vinathibitisha umaarufu kulingana na Wikipedia:Umaarufu:

1. TMA22 - Mshindi mara mbili - Msanii Bora wa Kiume wa Dansi na Mtunzi Bora wa Kiume - Tuzo zilitolewa Aprili 29, 2023 - Tafuta YouTube TMA22 Live Awards

2. Mfuko wa Utamaduni na Sanaa - Tuzo iliyotolewa na Waziri Mkuu Kassim Majaliwa - Tafuta YouTube Mfuko wa Utamaduni Live

3. CHAMUDATA 2025 - Mjumbe wa Kamati Tendaji - Chama cha Taifa cha Muziki wa Dansi - Video ipo Facebook Salut 5

4. Music In Africa - Wasifu rasmi - musicinafrica.net - Andika Melody Mbassa

5. Diskografia: Toto Party 2004, Nikukoleze 2016, Bye 2018, Upepo 2019, Melody, Nyoka Oct 3 2023, Hellena Apr 6 2023, Le Patron 2026

6. Muasisi wa mtindo wa Mizikale - Dansi + Asili + Acoustic

Naomba ukurasa ufunguliwe niweke upya kwa kufuata vigezo vyote - Sio autobiography tena - Ni makala yenye vyanzo.

Nimeandaa code kamili kwenye Warsha yangu.

Asante - Melody Mbassa 
@kipala

:Ndugu, 
nashukuru kwamba umetuelewa. Kuhusu kufungua upya ukurasa juu yako, usithubutu kuuandika mwenyewe. Afadhali uwasiliane na mkabidhi mpenzi wa muziki ambaye kwa hakika anakufahamu ili kumuomba autunge. Kipala amefariki. R.I.P. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 09:18, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>204htcnzs7pp0b6knt51ip4p95ccwyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chemchemi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127588</id>
    <revision>
      <id>1607211</id>
      <parentid>1598968</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T23:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26110" sha1="cdunstzmbamv8889f0maw6gdmh6yst5" xml:space="preserve">[[Picha:Nandala.jpg|150px|thumb|Chemchemi]]
'''Chemchemi''' ni mahali pa asili ambapo maji ya chini ya ardhi&lt;ref&gt;https://www.usgs.gov/special-topic/water-science-school/science/springs-and-water-cycle?qt-science_center_objects=0#qt-science_center_objects&lt;/ref&gt; hutoka kwenye miamba inayohifadhi maji (akuifa) na kutiririka juu ya uso wa nchi kama maji ya juu ya ardhi. Ni sehemu ya hidrosfia (mifumo ya maji duniani), pamoja na kuwa sehemu ya mzunguko wa maji. Kwa muda mrefu, chemchemi zimekuwa muhimu kwa wanadamu kama chanzo cha maji baridi, hasa katika maeneo yenye ukame ambayo hupata mvua kidogo ya kila mwaka. 
[[Faili:Big Spring Missouri 1-02Aug08.jpg|thumb|Kwa wastani, karibu galoni milioni 303 za [[Marekani]] (mita za ujazo 1,150,000) za maji hutiririka kutoka Big Spring huko [[Missouri]] kwa kiwango cha futi za ujazo 469 kwa sekunde (mita za ujazo 13.3/s).]]
Chemchemi hupandishwa juu ya uso wa nchi na nguvu mbalimbali za asili, kama vile kani ya mvutano (graving) na shinikizo la hidrostatiki. Chemchemi inayotokana na kububujika kwa maji ya chini ya ardhi yaliyopata joto la kijotofasili (joto la ndani ya dunia) hujulikana kama chemchemi ya maji moto. Kiasi cha maji ya chemchemi hutofautiana sana, kuanzia kiwango cha mtiririko wa ujazo kinachokaribia sufuri hadi zaidi ya lita 14,000 kwa sekunde (futi za ujazo 490/sekunde) kwa chemchemi kubwa zaidi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Te Waikoropupū Springs|url=https://www.doc.govt.nz/parks-and-recreation/places-to-go/nelson-tasman/places/takaka-area/te-waikoropupu-springs/|work=www.doc.govt.nz|accessdate=2026-07-01|language=en-nz}}&lt;/ref&gt; 

== Uundaji ==
[[Faili:Grand Prismatic Spring.jpg|thumb|Chemchemi ya Grand Prismatic, Hifadhi ya Taifa ya Yellowstone, Wyoming]]
Chemchemi hutengenezwa pale maji ya chini ya ardhi yanapotiririka juu ya uso wa nchi. Hii kawaida hutokea wakati kiwango cha chini cha maji kinapofika juu ya usawa wa uso wa nchi, au ikiwa ardhi imeshuka kwa kasi. Pia, chemchemi zinaweza kutengenezwa kutokana na topografia ya karst (miamba ya chokaa), akuifa (miamba inayohifadhi maji), au shughuli za volkano. Chemchemi zimeonekana pia kwenye sakafu ya bahari zikitoa maji yenye joto zaidi na chumvi kidogo moja kwa moja baharini.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Springs and the Water Cycle {{!}} U.S. Geological Survey|url=https://www.usgs.gov/water-science-school/science/springs-and-water-cycle|work=www.usgs.gov|date=2019-09-08|accessdate=2026-07-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

Chemchemi zinazoundwa kutokana na topografia ya karst hutengeneza chemchemi za karst, ambapo maji ya chini ya ardhi hupita kwenye mtandao wa nyufa na mivuko—nafasi zilizo wazi kuanzia zile zilizo kati ya chembechembe ndogo za miamba hadi mapango makubwa, na baadaye kububujika kama chemchemi.
[[Faili:Nacentemackinac.jpg|thumb|Chemchemi ya asili kwenye Kisiwa cha Mackinac huko [[Michigan]]]]
Kusukumwa kwa chemchemi juu ya uso wa nchi kunaweza kusababishwa na chemichemi iliyofungiwa, ambapo eneo la ulishaji wa maji lipo kwenye mwinuko wa juu zaidi kuliko ule wa njia ya kutokea maji. Maji ya chemchemi yanayosukumwa juu na vyanzo hivi vya miinuko ya juu hutengeneza visima vya artesian. Hili linawezekana hata kama njia hiyo ya kutokea ipo ndani ya pango lenye kina cha futi 300 (mita 91). Katika muktadha huu, pango hilo hufanya kazi kama bomba la mpira linalotumiwa na eneo la ulishaji wa maji ya chini ya ardhi ili kuruhusu maji yatokee kwenye tundu lililopo mwinuko wa chini.

Chemchemi zisizo za artesian zinaweza kutiririka tu kutoka mwinuko wa juu kupitia ardhini hadi mwinuko wa chini na kutokea kama chemchemi, zikitumia ardhi kama bomba la majitaka. Bado chemchemi nyingine hutokana na shinikizo la chanzo kilicho chini ya ardhi, kwa njia ya shughuli za volkano au magma. Matokeo yake yanaweza kuwa maji yenye joto na shinikizo la juu, yaani, chemchemi za maji moto na chemchemi za maji yanayoruka.

Kitendo cha maji ya chini ya ardhi huyeyusha mfululizo miamba ya msingi inayopitisha maji kama vile chokaa na dolomiti, na hivyo kutengeneza mifumo mikubwa ya mapango.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Water Cycle: Springs, from USGS Water Science for Schools|url=http://ga.water.usgs.gov/edu/watercyclesprings.html|work=ga.water.usgs.gov|accessdate=2026-07-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Aina ===

* [[Faili:MiddleSpring.JPG|thumb|Macheo ya jua kwenye Chemchemi ya Kati, Hifadhi ya Taifa ya Wanyamapori ya Fish Springs, [[Utah]]]]Chemchemi za mshuko hutokea kando ya mshuko wa ardhi, kama vile chini ya mabonde ya aluvio (mabonde ya udongo wa bapa), mabonde ya kawaida, au mabonde yaliyoundwa kwa nyenzo zinazopitisha maji kwa urahisi sana.
* Chemchemi za mgusano, ambazo hutokea kando ya mlima au kilima, hutengenezwa pale ambapo maji ya chini ya ardhi yanakuwa yameegamia tabaka lisilopitisha maji la mwamba au udongo linalojulikana kama akikwidi au akifuji.
* Chemchemi za nyufa au viungo hutokea pale maji ya chini ya ardhi yanayotiririka kando ya tabaka lisilopitisha maji la mwamba yanapokutana na ufa au muunganisho (kiungo) katika mwamba huo.
* Chemchemi za mrija hutokea pale maji ya chini ya ardhi yanapotiririka kutoka kwenye mivuko ya mviringo kama ile inayopatikana kwenye mapango (chemchemi za mrija za mfuruko) au chemchemi za mrija za lava zinazopatikana kwenye mapango ya mirija ya lava.[[Faili:Red-coloured spring below Cascada de los Colores, La Palma.jpg|thumb|Chemchemi ya chalybeate chini ya Cascada de los Colores, La Palma]]Chemchemi za artesian kawaida hutokea katika eneo la chini kabisa la ardhi husika. Chemchemi ya artesian hutengenezwa pale ambapo shinikizo la maji ya chini ya ardhi linakuwa kubwa zaidi kuliko shinikizo la angahewa. Katika muktadha huu, maji husukumwa moja kwa moja juu kutoka ardhini.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=n2:2334-2463 - Search Results|url=https://search.worldcat.org/search?q=n2:2334-2463|work=search.worldcat.org|accessdate=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;
* Mashimo ya wonky ni sehemu za asili za kutokea maji baridi chini ya bahari ambazo zimefunikwa na matumbawe pamoja na masandarusi, zikiwa zinasababishwa na mikondo ya zamani ya mito iliyojaa mchanga na matope.
* Chemchemi za karst hutokea kama mtiririko wa nje wa maji ya chini ya ardhi ambayo ni sehemu ya mfumo wa hidrolojia wa karst.
* Chemchemi za joto hupata joto kutokana na shughuli za jotoardhi; zina halijoto ya maji ambayo ni ya juu zaidi kwa kiasi kikubwa kuliko wastani wa halijoto ya hewa ya eneo linalozunguka.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Spring {{!}} water|url=https://www.britannica.com/science/spring-water|work=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt; Chemchemi za maji yanayoruka ni aina ya chemchemi ya maji moto ambapo mvuke hutengenezwa chini ya ardhi na maji ya chini ya ardhi yaliyopata joto kali kupita kiasi na kunaswa, na hivyo kusababisha milipuko ya mara kwa mara ya maji ya moto na mvuke.
* Chemchemi za kaboni, kama vile ''Soda Springs Geyser'', ni chemchemi zinazobubujisha maji yenye kaboni yanayotokea kiasili, kutokana na gesi ya ukaa iliyoyeyuka kwenye maji hayo. Wakati mwingine huitwa chemchemi zinazochemka au chemchemi zinazofuka povu.
* &quot;Chemchemi za Gushette zinamwagika kutoka kwenye nyuso za miamba&quot;.
* Chemchemi za helocrene ni chemchemi zinazosambaa ambazo hutunza maeneo ya mabwawa kwa kutumia maji ya chini ya ardhi.

== Mtiririko ==
Mtiririko wa chemchemi, au ububujikaji upya, hutegemea bonde la ukusanyaji maji la chemchemi hiyo. Mambo yanayoathiri ukusanyaji huo wa maji ni pamoja na ukubwa wa eneo ambalo maji ya chini ya ardhi yananaswa, kiasi cha mvua, ukubwa wa maeneo ya kunasia maji, na ukubwa wa njia ya kutokea ya chemchemi. Maji yanaweza kuvuja na kuingia kwenye mfumo wa chini ya ardhi kutoka vyanzo vingi ikiwa ni pamoja na udongo unaopitisha maji, mashimo ya mnyunyuko, na mito inayopoteza maji. Katika baadhi ya matukio, mito mizima midogo inaonekana kutoweka kabisa pale maji yanapozama ardhini kupitia sakafu ya mto. Hifadhi ya Jimbo la Grand Gulf huko Missouri ni mfano wa mto mzima mdogo unaotoweka kwenye mfumo wa maji ya chini ya ardhi. Maji hayo hujitokeza maili 9 (kilomita 14) mbali, yakitengeneza sehemu ya mtiririko wa Chemchemi ya Mammoth huko Arkansas. Shughuli za kibinadamu pia zinaweza kuathiri mtiririko wa chemchemi—utumiaji wa maji ya chini ya ardhi hupunguza shinikizo la maji katika tabaka la miamba inayohifadhi maji, na hivyo kupunguza kiasi cha mtiririko.

=== Uainishaji ===
[[Faili:La Sorgue, Fontaine-de-Vaucluse.JPG|thumb|Fontaine de Vaucluse au Chemchemi ya Vaucluse nchini [[Ufaransa]] inatoa takriban galo milioni 470 za Marekani (mita za ujazo 1,800,000) za maji kwa siku kwa kasi ya futi za ujazo 727 (mita za ujazo 20.6) kwa sekunde.]]
Chemchemi huangukia katika makundi makuu matatu ya jumla: za kudumu (chemchemi zinazotiririka mfululizo katika mwaka mzima); za vipindi (chemchemi za muda ambazo huwa hai baada ya mvua, au wakati wa mabadiliko fulani ya msimu); na za mzunguko (kama ilivyo kwenye chemchemi za maji zinazotoa mvuke na kulipuka katika vipindi maalumu au visivyoeleweka).

Chemchemi mara nyingi huainishwa kwa kiasi cha maji yanayotiririka kutoka kwazo. Chemchemi kubwa zaidi huitwa 'chemchemi za daraja la kwanza', zinazofafanuliwa kama chemchemi zinazotoa maji kwa kasi ya angalau lita 2,800 au futi za ujazo 100 (mita za ujazo 2.8) za maji kwa sekunde. Baadhi ya maeneo yana chemchemi nyingi za daraja la kwanza, kama vile [[Florida]] ambapo kuna angalau chemchemi 27 zinazojulikana kuwa na ukubwa huo; maeneo ya Ozarks huko Missouri na Arkansas, ambayo yana chemchemi 10 zinazojulikana kuwa za daraja la kwanza; na nyingine 11 katika eneo la Thousand Springs kando ya Mto Snake huko Idaho. Kiwango cha mtiririko wa chemchemi kiko hivi:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Ukubwa
!Mtiririko (futi 3/s, gal/dakika, painti/dakika)
!Mtiririko (L/s)
|-
|Ukubwa wa 1
|&gt; futi 100 futi 3/sekunde
|Lita 2800 kwa sekunde
|-
|Ukubwa wa 2
|futi 10 hadi 100 futi 3/sekunde
|Lita 280 hadi 2800 kwa sekunde
|-
|Ukubwa wa 3
|1 hadi 10 futi 3/sekunde
|Lita 28 hadi 280 kwa sekunde
|-
|Ukubwa wa 4
|Galoni 100 za Marekani kwa dakika hadi futi 1 ya ujazo kwa sekunde
|Lita 6.3 hadi 28 kwa sekunde
|-
|Ukubwa wa 5
|Galoni 10 hadi 100/dakika
|Lita 0.63 hadi 6.3 kwa sekunde
|-
|Ukubwa wa 6
|Galoni 1 hadi 10/dakika
|63 hadi 630 mL/s
|-
|Ukubwa wa 7
|Painti 1 kwa galoni 1/dakika
|63 hadi 630 mL/s
|-
|Ukubwa wa 8
|Chini ya painti 1/dakika
|8 mL/s
|-
|Ukubwa wa 0
|hakuna mtiririko (maeneo ya mtiririko wa zamani/wa kihistoria)
|
|}

== Kiasi cha maji ==
[[Faili:PruessLake.JPG|thumb|Ziwa Pruess linalishwa na chemchemi katika Bonde la Snake lililo kavu huko [[Utah]].]]
Madini huyeyuka kwenye maji yanapopita kwenye miamba ya chini ya ardhi. Kiwango hiki cha madini hupimwa kama jumla ya madini yaliyoyeyuka (TDS). Hali hii inaweza kuyapa maji ladha na hata mapovu ya gesi ya ukaa, ikitegemea asili ya jiolojia ya eneo ambalo maji hayo yanapita. Hii ndiyo sababu maji ya chemchemi mara nyingi huwekwa kwenye chupa na kuuzwa kama maji ya madini, ingawa neno hilo mara nyingi limekuwa likitumiwa kwenye matangazo ya udanganyifu. Maji ya madini yana mchanganyiko usiopungua sehemu 250 kwa milioni (ppm) za TDS. Chemchemi zenye kiasi kikubwa cha madini wakati mwingine huitwa 'chemchemi za madini'. (Wakati huo huo, chemchemi zisizo na kiwango hicho cha madini wakati mwingine hutofautishwa kama 'chemchemi tamu'.) Chemchemi zenye kiasi kikubwa cha chumvi za sodiamu zilizoyeyuka, hasa sodiamu kabonati, huitwa 'chemchemi za soda'. Maeneo mengi ya mapumziko yamejengwa karibu na chemchemi za madini na yanajulikana kama miji ya spa. Chemchemi za madini zinasemekana kuwa na sifa za kutibu. Kuoga au kushinda ndani yake kunasemekana kusaidia ufyonzaji wa madini kutoka kwenye maji hayo. Baadhi ya chemchemi zina viwango vya arseniki vinavyozidi kiwango cha kawaida cha sehemu 10 kwa bilioni (ppb) kilichowekwa na Shirika la Afya Duniani (WHO) kwa ajili ya maji ya kunywa. Pale ambapo chemchemi hizo zinamwaga maji yake kwenye mito, zinaweza pia kupandisha viwango vya arseniki kwenye mito hiyo kupita kiwango kilichowekwa na WHO.

Maji kutoka kwenye chemchemi kwa kawaida huwa safi na ya uwazi. Hata hivyo, baadhi ya chemchemi zinaweza kuwa na rangi kutokana na madini yaliyoyeyuka kwenye maji hayo. Kwa mfano, maji yaliyojaa madini ya chuma au tanini yatakuwa na rangi ya machungwa.

Katika baadhi ya maeneo ya Marekani, kijito kinachobeba maji yanayotoka kwenye chemchemi kwenda kwenye kijito kikuu cha karibu kinaweza kuitwa '&lt;nowiki/&gt;''spring branch''&lt;nowiki/&gt;', '&lt;nowiki/&gt;''spring creek'&lt;nowiki/&gt;'', au '''run''&lt;nowiki/&gt;'. Maji ya chini ya ardhi huwa na tabia ya kudumisha wastani wa joto la muda mrefu la tabaka lake la miamba inayohifadhi maji; hivyo basi, mtiririko kutoka kwenye chemchemi unaweza kuwa wa baridi zaidi kuliko vyanzo vingine katika siku ya kiangazi, lakini ukabaki bila kugandana wakati wa baridi. Maji baridi ya chemchemi na kijito chake yanaweza kuhifadhi viumbe kama vile aina fulani za samaki wa trauti ambao kwa namna nyingine wasingeweza kuishi katika hali ya hewa ya eneo hilo iliyo ya joto zaidi.

=== Aina za chemchemi za madini ===

* [[Faili:Natural iron hot spring.jpg|thumb|Chemchemi ya maji moto ya asili ya madini ya chuma huko Beppu, [[Japani]]]]Chemchemi za salfa zina kiwango kikubwa cha salfa kilichoyeyuka au hidrojeni salfaidi katika maji. Kihistoria zimekuwa zikitumiwa kupunguza dalili za ugonjwa wa baridi yabisi na magonjwa mengine ya kuvimba.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=5F9OAQAAIAAJ&amp;redir_esc=y|title=Geothermal Resource Assessment of Hot Sulphur Springs, Colorado|last=Pearl|first=Richard Howard|last2=Ringrose|first2=Charles D.|last3=Zacharakis|first3=Ted G.|date=1982|publisher=Colorado Geological Survey|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/sulfur-springs&lt;/ref&gt;
* Chemchemi za Borax&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=wrmYPgAACAAJ&amp;redir_esc=y|title=Identifying Systematic Behaviors in Borax Lake Geothermal Springs, Southeast Oregon|last=Zakrajsek|first=John R.|date=2006|publisher=University of Idaho|language=en}}&lt;/ref&gt;
* Chemchemi za jasi
* Chemchemi za chumvi&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=I2tMDwAAQBAJ&amp;redir_esc=y|title=Touring California and Nevada Hot Springs|last=Bischoff|first=Matt C.|date=2018-04-01|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-1-4930-2912-9|language=en}}&lt;/ref&gt;
* Chemchemi za chuma (chemchemi ya chalybeate)
* Chemchemi za radiamu (au chemchemi zenye mionzi) zina kiwango kinachoweza kutambulika cha mionzi inayozalishwa na mfumo wa asili wa usambaratisho wa kinyuklia.&lt;ref&gt;https://pubs.usgs.gov/journal/1978/vol6issue4/report.pdf&lt;/ref&gt;

== Matumizi ==
[[Faili:Maramec Spring fishing ls.jpg|thumb|Uvuvi wa samaki wa trauti kwenye Chemchemi ya Maramec huko Missouri]]
Chemchemi zimekuwa zikitumiwa kwa mahitaji mbalimbali ya mwanadamu — ikiwa ni pamoja na maji ya kunywa, usambazaji wa maji ya nyumbani, umwagiliaji, kinu, usafiri wa majini, na uzalishaji wa umeme. Matumizi ya sasa ni pamoja na shughuli za burudani kama vile uvuvi, kuogelea, na kuelea; tiba; maji kwa ajili ya mifugo; vituo vya kuzalishia samaki; na usambazaji kwa ajili ya maji ya madini ya chupa au maji ya chemchemi ya chupa. Chemchemi zimechukua aina fulani ya dhana ya ngano kwa kuwa baadhi ya watu wanaamini kimakosa kwamba chemchemi daima ni vyanzo vyenye afya vya maji ya kunywa. Zinaweza kuwa hivyo au zisiwe hivyo. Ni lazima mtu afanye kipimo cha kina cha ubora wa maji ili kujua jinsi ya kutumia chemchemi ipasavyo, iwe kwa ajili ya bafu la madini au maji ya kunywa. Chemchemi zinazosimamiwa kama spa tayari zitakuwa na kipimo kama hicho.

=== Maji ya kunywa ===
Chemchemi mara nyingi hutumiwa kama vyanzo vya maji ya chupa.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.co.tz/books?id=yIz0BsS5l80C&amp;redir_esc=y|title=Bottlemania: Big Business, Local Springs, and the Battle over America's Drinking Water|last=Royte|first=Elizabeth|date=2011-01-15|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=978-1-60819-663-0|language=en}}&lt;/ref&gt; Wakati wa kununua maji ya chupa yaliyowekwa nembo ya maji ya chemchemi, mara nyingi mtu anaweza kupata matokeo ya vipimo vya maji ya chemchemi hiyo kwenye tovuti ya kampuni inayoyauza.

=== Umwagiliaji ===
Chemchemi zimekuwa zikitumiwa kama vyanzo vya maji kwa ajili ya umwagiliaji wa mazao unaotumia nguvu ya mvutano wa dunia. Watu wa asili wa Kusini-Magharibi mwa Amerika walijenga mifereji inayolishwa na chemchemi ambayo ilielekeza maji mashambani kupitia mifereji ya maji. Baadaye, wamisionari wa Uhispania walitumia njia hii.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Acequias|url=https://www.worldheritagesa.com/Missions/The-Acequias|work=www.worldheritagesa.com|accessdate=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|last=Romero|first=Simon|title=Drought Hits the Southwest, and New Mexico’s Canals Run Dry|date=2021-07-13|url=https://www.nytimes.com/2021/07/13/us/acequias-drought-new-mexico-southwest.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;

=== Chemchemi takatifu ===
[[Faili:La Reana2.jpg|thumb|Fontes Tamarici, nchini Uhispania]]
Chemchemi takatifu, au kisima kitakatifu, ni kijito kidogo cha maji kinachochomoza kutoka chini ya ardhi na kuheshimiwa katika baadhi ya muktadha wa kidini: Kikristo na/au wa kipagani na/au mwingineo. Mapokezi na ngano za Ugiriki ya kale zilijaa chemchemi takatifu na zenye hadithi — hasa chemchemi za Corycian, Pierian, na Castalian. Katika Ulaya ya zama za kati, maeneo matakatifu ya kipagani mara nyingi yaligeuzwa kuwa ya Kikristo kama visima vitakatifu. Istilahi 'kisima kitakatifu' kwa kawaida hutumiwa kurejelea chanzo chochote cha maji chenye ukubwa mdogo (yaani, sio ziwa au mto, lakini ikijumuisha madimbwi, chemchemi za asili, na maeneo ya maji yanayovuja/kuchuruzika chini ya ardhi), ambacho kina umuhimu fulani katika hadithi za kale za eneo hilo. Hii inaweza kuchukua sura ya jina maalum, hadithi inayohusiana nayo, sifa za uponyaji zinazonasibishwa na maji hayo kupitia uwepo wa kiroho wa malaika/mizimu mlinzi au wa mtakatifu wa Kikristo, au sherehe au tambiko linalofanyika kwenye eneo la kisima hicho. Ngano za Kikristo mara nyingi husimulia jinsi matendo ya mtakatifu yalivyosababisha maji ya chemchemi kutiririka — mada inayojulikana sana, hasa katika wasifu wa watakatifu wa Kiselti.

=== Chemchemi za maji joto ===
[[Faili:The Mother Spring - Pagosa Hot Springs, Colorado.jpg|thumb|Chemchemi ya ''Mother Spring,'' Chemchemi za Maji Moto za Pagosa, Colorado]]
Maji ya chini ya ardhi yaliyopashwa joto kijiolojia yanayotiririka kutoka kwenye chemchemi za joto yana joto kubwa kuliko joto la mwili wa mwanadamu, kwa kawaida katika kiwango cha 45–50 °C (113–122 °F), lakini yanaweza kuwa na joto kali zaidi. Chemchemi hizo zilizo na maji yenye joto la chini kuliko joto la mwili lakini yenye joto kubwa kuliko joto la hewa wakati mwingine hujulikana kama chemchemi vuguvugu.

==== Kuoga na Tiba ya Maji ====
Chemchemi za maji moto au chemchemi za jotoardhi zimekuwa zikitumiwa kwa ajili ya tiba ya maji, kuoga, na kupumzika kwa maelfu ya miaka. Kutokana na hadithi za kale zinazozunguka chemchemi za maji moto na sifa zake zinazodaiwa kuwa na thamani ya kitiba, baadhi zimekuwa maeneo ya vivutio vya utalii na maeneo ya vituo vya ukarabati wa kimwili.

=== Nishati ya Jotoardhi ===
[[Faili:Spring flowing through grass.jpg|thumb|Chemchemi ya asili huko Pennsylvania ambapo maji yanayotoka juu ya uso wa ardhi yanachomoza, kisha yanatiririka kuelekea chini na kupita kwenye nyasi na miamba ya juu ya ardhi.]]
Chemchemi za maji moto zimekuwa zikitumiwa kama chanzo cha joto kwa maelfu ya miaka. Katika karne ya 20, zilikuwa rasilimali jadidifu ya nishati ya jotoardhi kwa ajili ya kupasha joto nyumba na majengo. Jiji la Beppu, Japani lina visima vya chemchemi za maji moto 2,217 vinavyolipa jiji hilo maji ya moto.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Japan builds a head of steam for an alternative to nuclear|url=https://www.csmonitor.com/World/Asia-Pacific/2018/0309/Japan-builds-a-head-of-steam-for-an-alternative-to-nuclear|work=Christian Science Monitor|issn=0882-7729|access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt; Chemchemi za maji moto pia zimekuwa zikitumiwa kama chanzo cha nishati endelevu kwa ajili ya kilimo cha kwenye nyumba za kioo na ukuzaji wa mazao na maua.&lt;ref&gt;https://www.pref.oita.jp/uploaded/attachment/2049215.pdf&lt;/ref&gt;

== Istilahi ==

* Mchemko wa chemchemi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Springs characteristics|url=https://www.sjrwmd.com/waterways/springs/characteristics/|work=SJRWMD|accessdate=2026-07-01|language=en}}&lt;/ref&gt;
* Dimbwi la chemchemi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* Mito ya chemchemi, &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;ambayo pia hujulikana kama chemchemi za mtiririko.
* Tundu la chemchemi (au Mdomo wa chemchemi)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Taswira za kitamaduni ==
[[Faili:Lucas Cranach - Der Jungbrunnen (Gemäldegalerie Berlin).jpg|thumb|Lucas Cranach, Der Jungbrunnen (Chemchemi ya Ujana), 1546]]
Chemchemi zimekuwa zikiwakilishwa katika utamaduni kupitia sanaa, mitandao ya hadithi za miungu, na ngano za kale  katika historia yote. Chemchemi ya Ujana ni chemchemi ya ngano ambayo ilisemekana kurudisha ujana kwa mtu yeyote aliyekunywa maji yake.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Water from St. Pete's famed Fountain of Youth contained high levels of lithium|url=https://www.fox13news.com/news/water-from-st-petes-famed-fountain-of-youth-contained-high-levels-of-lithium|work=FOX 13 News|date=2021-10-25|accessdate=2026-07-01|language=en-US|author=Lloyd Sowers}}&lt;/ref&gt; Imekuwa ikidaiwa kuwa chemchemi hiyo inapatikana kule St. Augustine, [[Florida]], na iligunduliwa na Juan Ponce de León mnamo mwaka 1513. Hata hivyo, haijaonyesha nguvu yoyote ya kurudisha ujana, na wanahistoria wengi wanapinga ukweli wa ugunduzi huo wa Ponce de León.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=St. Augustine Fountain of Youth may be Florida’s oldest attraction|url=https://www.orlandosentinel.com/2020/11/05/st-augustine-fountain-of-youth-may-be-floridas-oldest-attraction/|work=Orlando Sentinel|date=2020-11-05|accessdate=2026-07-01|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ponce De Leon Never Searched for the Fountain of Youth|url=https://www.smithsonianmag.com/history/ponce-de-leon-never-searched-for-the-fountain-of-youth-72629888/|work=Smithsonian Magazine|accessdate=2026-07-01|language=en}}&lt;/ref&gt;
[[Faili:Oracle of Delphi, red-figure kylix, 440-430 BC, Kodros Painter, Berlin F 2538, 141668.jpg|thumb|Kasisi wa Delphi, akikabiliwa kwenye kailiksi ya picha nyekundu, iliyochorwa na Mchoraji Kodros, ikimwonyesha Pythia akiwa na kikombe kinachodhaniwa kuwa na maji kutoka kwenye chemchemi, miaka ya 440–430 KK]]
Pythia, anayejulikana pia kama Mtabiri wa Delphi, alikuwa kuhani mkuu wa kike katika Hekalu la Apollo. Alikuwa akitoa unabii akiwa katika hali ya msisimko mkali wa kupagawa na miungu uliosababishwa na 'mvuke uliokuwa ukipanda kutoka kwenye ufa wa mwamba'. Inasemekana kuwa mvuke huo ulikuwa ukitoka kwenye chemchemi ya Kerna huko Delphi.&lt;ref&gt;{{Citation|last=Broad|first=William J.|title=For Delphic Oracle, Fumes and Visions|date=2002-03-19|url=https://www.nytimes.com/2002/03/19/science/for-delphic-oracle-fumes-and-visions.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2026-07-01}}&lt;/ref&gt;

Hadithi ya ngano ya Kigiriki kuhusu Narcissus inaeleza juu ya kijana mmoja aliyepagawa na mapenzi kwa ajili ya kivuli chake mwenyewe kwenye dimbwi tulivu la chemchemi. Narcissus alitazama kwa dhati kwenye 'chemchemi isiyo na matope, yenye rangi ya fedha kutokana na maji yake yanayometa, ambayo haikuguswa na wachungaji wala mbuzi-mwitu wanaolisha milimani wala ng'ombe wengine wowote, ambayo haikuvurugwa na ndege, mnyama, wala tawi lililoanguka kutoka kwenye mti.' (Ovid).&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Nelson |first=Max |date=2000 |title=Narcissus: Myth and Magic |url=https://www.jstor.org/stable/3298150 |journal=The Classical Journal |volume=95 |issue=4 |pages=363–389 |issn=0009-8353}}&lt;/ref&gt;
[[Faili:John William Waterhouse Echo And Narcissus.jpg|thumb|John William Waterhouse Echo na Narcissus, 1903]]
Mpiga picha wa Kimarekani wa mapema karne ya 20, James Reuel Smith alitengeneza mfululizo wa picha za kina zinazofanya mapitio ya chemchemi za kihistoria za Jiji la [[Jiji la New York|New York]] kabla hazijafunikwa na jiji hilo baada ya ujio wa mfumo wa maji wa manispaa. Baadaye,&lt;ref&gt;https://digitalcollections.nyhistory.org/items/860-james-reuel-smith-springs-and-wells-photograph-collection-1893-1902{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Smith alipiga picha chemchemi za Ulaya zilizopelekea kitabu chake kilichoitwa, ''Springs and Wells in Greek and Roman Literature, Their Legends and Locations'' (1922).&lt;ref&gt;{{Cite book|url=http://archive.org/details/cu31924075437420|title=Springs and wells in Greek and Roman literature, their legends and locations|last=Smith|first=James Reuel|date=1922|publisher=New York, G. P. Putnam's sons|others=Cornell University Library}}&lt;/ref&gt;
[[Faili:Sokokura by Hiroshige2.jpg|thumb|Sokokura kutoka kwenye mfululizo wa 'Wasanii Wawili Watembelea Chemchemi Saba za Maji Moto' (Sōhitsu shichitō meguri) wa Utagawa Toyokuni III na Utagawa Hiroshige, 1854]]
Wasanii wa Kijapani wa karne ya 19, Utagawa Hiroshige na Utagawa Toyokuni III, walitengeneza mfululizo wa michoro ya chapa za mbao, 'Wasanii Wawili Watembelea Chemchemi Saba za Maji Moto' mnamo mwaka 1854.

Jiji la China la Jinan linajulikana kama 'Mji wa Chemchemi' (Kichina: 泉城), kwa sababu ya vivutio vyake vya chemchemi 72 na matundu madogo mengi sana ya chemchemi (micro spring holes) yaliyoenea katikati ya jiji hilo.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://english.jinan.gov.cn/col/col29554/index.html|work=english.jinan.gov.cn|accessdate=2026-07-01|title=Nakala iliyohifadhiwa|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230811164708/http://english.jinan.gov.cn/col/col29554/index.html|archivedate=2023-08-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jinan: a City of Springs|url=https://www.theworldofchinese.com/2020/04/jinan-a-city-of-springs/|work=The World of Chinese|accessdate=2026-07-01|language=en|author=Song Yu}}&lt;/ref&gt;


== Marejeo ==
{{mbegu-sayansi}}
[[Jamii:Jiografia]]
[[Jamii:Mito]]

&lt;references /&gt;
[[Jamii:AWC 2026]]</text>
      <sha1>cdunstzmbamv8889f0maw6gdmh6yst5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brenno (mwanasoka)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144498</id>
    <revision>
      <id>1607208</id>
      <parentid>1430233</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T22:08:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1954" sha1="csep5etinuq4a7r3372kci0c9xngult" xml:space="preserve">'''Brenno Oliveira Fraga Costa''' (anajulikana kwa jina la '''Brenno'''; alizaliwa [[1 Aprili] 1999) ni mchezaji wa [[mpira wa miguu]] wa [[Brazil|Brazili]] anayecheza kama [[golikipa]] katika klabu ya [[Gremio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio.]]&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Ídolos, estreia em Gre-Nal e convivência com Renato Portaluppi: Conheça Brenno, goleiro do Grêmio|url=https://www.minhatorcida.com.br/gremio/8070-idolos-estreia-em-gre-nal-e-convivencia-com-renato-portaluppi-conheca-brenno-goleiro-do-gremio|work=Minha Torcida|accessdate=2021-11-30|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210507131901/https://www.minhatorcida.com.br/gremio/8070-idolos-estreia-em-gre-nal-e-convivencia-com-renato-portaluppi-conheca-brenno-goleiro-do-gremio|archivedate=2021-05-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Ni kijana ambaye ni zao la klabu ya Desportivo Brasil, Brenno alsaini na klabu ya Grêmio  2017. Brenno alionyesha umahiri wake kwa  Grêmio kwa kushinda bao  1-0 katika mshindano ya Campeonato Gaúcho dhidi ya klabu ya [[Internazionale Milano|Internacional]]  tarehe  Machi 17, 2019.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti| title = Grêmio vs. Internacional - 17 March 2019 - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/matches/2019/03/17/brazil/gaucho-1/gremio-foot-ball-porto-alegrense/sport-club-internacional/2935317/|work=int.soccerway.com|accessdate=2021-11-30}}&lt;/ref&gt;

Juni 17,  2021, Brenno alitajwa katika kikosi cha Brazili cha Taifa katika mashindano ya [[Michezo ya Olimpiki|olimpiki]] ya majira ya joto [[2020|2020.]]&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti| title = Seleção Olímpica é convocada para os Jogos Olímpicos de Tóquio 2020|url=https://www.cbf.com.br/selecao-brasileira/jogos/olimpicos-de-toquio-2020/selecao-olimpica-e-convocada-para-os-jogos-olimpicos-de-toquio|work=Confederação Brasileira de Futebol|accessdate=2021-11-30|language=pt-BR}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:USLWO]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1999]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Brazil]]</text>
      <sha1>csep5etinuq4a7r3372kci0c9xngult</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ufukara wa hiari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148751</id>
    <revision>
      <id>1607399</id>
      <parentid>1220020</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Matunda ya ufukara wa hiari */</comment>
      <origin>1607399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9034" sha1="2nxaryv69qk971gcew6fruzqg2you3l" xml:space="preserve">[[Image:Giotto - Legend of St Francis - -05- - Renunciation of Wordly Goods.jpg|thumb|Fransisko wa Asizi alichochea wengi kujichagulia ufukara wa hiari. [[Mchoro]] huu wa [[Giotto]] unamuonyesha akimrudishia [[baba]] yake hata nguo zake zote.]]
'''Ufukara wa hiari''' ni hali ya [[maisha]] ambayo baadhi ya watu wanaichagua kwa sababu za [[falsafa|kifalsafa]], za [[maadili|kimaadili]] na hasa za [[dini|kidini]]. Katika [[Ukristo]] ni maarufu hasa [[Antoni abati]] na [[Fransisko wa Asizi]]. 

[[Thamani]] ya [[Umaskini|ufukara]] huo inaeleweka kwa kuzingatia fujo zinazotokana na [[tamaa]] ya [[Kitu|vitu]], uchu wa [[mali]], [[Choyo|choyo]], [[ubepari]] na usahaulifu wa [[njaa]] inayoua [[Umaskini|mafukara]]. “Maana shina moja la mabaya ya kila namna ni kupenda fedha” ([[1Tim]] 6:10). “Kinyume cha mema ya Kiroho, malimwengu yanatenganisha watu, kwa kuwa hayawezi kuwa ya wengi kwa mkupuo moja na kikamilifu” ([[Agostino wa Hippo|Augustino]]). Hivyo utafutaji wake usiporatibiwa unatenganisha, wakati utafutaji wa mema ya Kiroho unaunganisha watu. Kwa mfano, [[Mungu]] tunaye kadiri tunavyomshirikisha kwa wenzetu, kumbe tukiwanyima tunakuja kumkosa.

==Katika Ukristo==
[[Ukamilifu wa Kikristo]] unategemea hasa [[upendo]], lakini tukitaka kuufikia ni lazima walau tuwe na roho ya [[mashauri ya Kiinjili]], kama [[Yesu]] alivyohimiza wote kuwa nayo aliposema, “Heri walio maskini wa roho, maana ufalme wa mbinguni ni wao” ([[Math]] 5:3): kwa namna fulani ni wao tangu sasa, si baadaye tu. Maana yake ni kwamba tusiambatane na malimwengu kwa kuwa: “Muda ubakio si mwingi; basi tokea sasa wale walio na wake na wawe kama hawana; na wale waliao kama hawalii; na wale wafurahio kama hawafurahi; na wale wanunuao, kama hawana kitu. Na wale wautumiao ulimwengu huu, kama hawautumii sana; kwa maana mambo ya ulimwengu huu yanapita” ([[1Kor]] 7:29-31). 

Roho ya kutoambatana na malimwengu inahitajika pia ili tuelewe maana halisi ya [[haki ya kumiliki]] ambayo ni [[haki]] ya kujipatia na kusimamia vitu, ila “kuhusu kuvitumia mtu hatakiwi kuviona kama ni vyake, bali vya pamoja, awashirikishe wengine kwa urahisi katika shida zao” ([[Thomas Aquinas Mtakatifu|Thoma wa Akwino]]). “Walio matajiri wa ulimwengu wa sasa uwaagize wasijivune, wala wasiutumainie utajiri usio yakini, bali wamtumaini Mungu atupaye vitu vyote kwa wingi ili tuvitumie kwa furaha. Watende mema, wawe matajiri kwa kutenda mema, wawe tayari kutoa mali zao, washirikiane na wengine kwa moyo; huku wakijiwekea akiba iwe msingi mzuri kwa wakati ujao, ili wapate uzima ulio kweli kweli” ([[Waraka wa kwanza kwa Timotheo|1Tim]] 6:17-19).

Roho hiyo inatukumbusha kwamba katika shida kubwa fukara akiomba [[chakula]] na kukataliwa anaweza kujichukulia bila kutenda [[dhambi]] ya [[wizi]]. Hiyo ni kweli vilevile kuhusu [[nyumba]] na [[nguo]] za lazima. Ni [[amri]] tutoe ziada yetu ili kumsaidia mwenye shida kubwa. Turudie ufukara wa [[injili|Kiinjili]] ili kupinga maonevu ya [[ubepari]] yanayomkatisha tamaa asiye na [[kazi]], anayeshindwa kulisha [[watoto]] wake. “Kwa kiburi chake asiye haki mnyonge anafuatiwa kwa ukali” ([[Zab]] 10:2). [[Utajiri|Tajiri]], badala ya kuwa mlimbikizaji, anapaswa kuwa [[msimamizi]] wa [[riziki]] za Mungu kusudi fukara wapate mahitaji yao. Hapo haishi tena chini ya [[utawala]] wa uroho na [[kijicho]], bali katika [[Ufalme wa Mungu|utawala wa Mungu]]. Vurugu na hatari kubwa za [[jamii]] ya leo zinatulazimisha tuzingatie na kutekeleza kweli hizo tusishikamane na vitu.

Thamani ya roho hiyo inatuelea zaidi tukikumbuka mema halisi tunayopaswa kuyatamani: “Msisumbukie maisha yenu, mle nini na mnywe nini, wala miili yenu, mvae nini. Maisha je, si zaidi ya chakula, na mwili zaidi ya mavazi? Waangalieni ndege wa angani, ya kwamba hawapandi, wala hawavuni, wala hawakusanyi ghalani; na Baba yenu wa mbinguni huwalisha hao. Ninyi je, si bora kupita hao?… Bali utafuteni kwanza ufalme wake, na haki yake, na hayo yote mtazidishiwa. Basi msisumbukie ya kesho, kwa kuwa kesho itajisumbukia yenyewe” (Math 6:25-26,33-34). Roho hiyo inatuelekeza tutamani zaidi mema ya [[milele]] na kutegemea misaada ya Mungu ili kuyafikia. Ufukara wa hiari na [[tumaini]] kwa Mungu vinaongozana: kadiri tunavyoacha kuambatana na [[dunia]] tunatamani mema ya [[mbinguni]], na kadiri tusivyotegemea misaada ya kibinadamu tunategemea ile ya Mungu. Kwa hiyo tumaini ndiyo roho ya ufukara ambayo kila Mkristo anapaswa kuwa nayo.

Yesu, aliyefanya utume wake akikosa hata makao (Math 8:20), alimhimiza tajiri aliyemkimbilia: “Umepungukiwa na neno moja. Enenda, ukauze ulivyo navyo vyote, uwape maskini, nawe utakuwa na hazina mbinguni; kisha njoo unifuate” ([[Mk]] 10:21). Utekelezaji wa vitendo wa ufukara huo ni [[Shauri|shauri]], si amri; lakini kila mtu awe walau na roho ya shauri hilo: “Ukiwapenda mafukara, uende mara nyingi kati yao; ufurahi kuwaona nyumbani pako na kuwatembelea; uongee nao kwa radhi na kufurahi kuona wakikukaribia… Ukitaka kufanya zaidi, ujifanye mtumishi wa mafukara, ukienda kuwauguza wakiwa wagonjwa… ukiwahudumia kwa gharama yako… Mtakatifu [[Ludoviko IX]] mara nyingi aliwahudumia mezani mafukara aliowategemeza, na karibu kila siku aliwakaribisha watatu mezani pake; mara nyingi alikula mabaki ya supu yao kwa upendo usio na kifani… Yatakapokupata majanga yatakayokufanya uwe fukara… moto, mafuriko, kesi… ndio wakati hasa wa kutekeleza ufukara… kwa upole na uvumilivu” ([[Fransisko wa Sales]]). Ufukara wa Kikristo unatakiwa kuwa mfurahivu, na aliyeuchagua anapaswa kuvumilia walau tabu fulani kwa upendo wa Mungu, la sivyo utawezaje kumuunganisha naye? Fransisko wa Asizi na wengineo wametuonyesha linavyoweza kutufikisha kwenye [[muungano na Mungu|muungano wa dhati na Mungu]].

===Matunda ya ufukara wa hiari===
Yesu alichagua ufukara kwa sababu nne zinazofanya ulete mara [[mia]] zaidi kadiri ya [[ahadi]] yake: 1) asisumbukie malimwengu; 2) aonyeshe kuwa anatafuta [[wokovu]] wa watu tu; 3) ahimize kutamani mema ya milele; 4) uwezo wa Mungu wa kuokoa uonekane wazi katika utovu wa misaada ya kibinadamu.

Kwanza, roho ya ufukara inatukomboa tusihangaikie vitu, ambavyo hapo si tena vizuio katika kumuendea Mungu, bali vyombo vya kutendea mema. Hapo tunaweza kupiga [[mbio]] kwenye [[njia]] ya ukamilifu kwa kuwa hatulemewi na mizigo isiyo ya lazima: hatufikirii tena kukaa [[duniani]] kana kwamba ni makao ya milele, bali tunajielewa kuwa wapitanjia tu na tunatamani kufikia lengo kuu pasipo kuchelewa.

Pili, ufukara wa hiari ni [[ishara]] ya kutojitafutia [[faida]]; ishara hiyo inahitajiwa na [[utume|mtume]] ili kila mtu amuone nia yake pekee ni kumpatia [[Bwana]] watu.

Tatu, ufukara wa hiari unazaa katika [[jamii]] kwa namna ya ajabu: ili tujihakikishie inatosha kutembelea nyumba za kuwahudumia maskini zinazotegemea tu misaada inayopatikana [[siku]] kwa siku; ni kama [[muujiza]] wa kudumu unaofanywa na Mungu kwa kuitikia [[imani]] ya [[mwanzilishi]] na ya wanae.

Nne, roho ya ufukara inazaa [[Tunda|matunda]] ya Kiroho ya ajabu zaidi tena: inatufundisha [[subira]], [[unyenyekevu]], kutoambatana na yale yote ambayo si Mungu wala upendo wake, yaani kutoambatana na mema ya [[akili]], mema ya [[moyo]] na mema kadhaa ya [[roho]]. Mema ya akili ndiyo [[ujuzi]] wetu: tunaposoma tunapaswa kukwepa [[udadisi]], [[majivuno]] na [[juhudi]] za kibinadamu tu, ili tusome kwa kumtumikia Mungu, tukijibandua na mitazamo yetu. Hapo Bwana atatujalia mara mia hata katika hayo: yaani atatujalia ule unyofu wa hali ya juu unaohitajika kwa [[sala ya kumiminiwa]] kwa kuwa unajisahau ili kuzama katika kuzingatia [[ukweli]]. Mema ya moyo ndiyo [[pendo|mapendo]] yetu na yale wanayotupatia wengine huku yamejaa [[heshima]] na imani kwetu. Ili tusitumbukie maisha ya [[miguso]] tu, inatubidi tusitamani kupendwa na kuheshimiwa, bali tumtolee Mungu hata mapendo halali yawe chini ya upendo halisi, ambao utatuonyesha thamani ya [[urafiki]] mkarimu usio wa kibinadamu tu. Huo ni [[zawadi]] kubwa ambayo pengine Mungu anawajalia walioachana na yote. Hatimaye kuna mema kadhaa ya roho ambayo ufukara unatufundisha kutoambatana nayo, yaani [[faraja]] za kihisi. Hatutakiwi kuzitafuta zisije zikawa kizuio badala ya msaada kwa kumuendea Mungu. Wengine wanajinyima pia mema yote yanayoweza kushirikishwa kutokana na [[sala]] na [[Stahili|stahili]] zao, wakimuachia [[bikira Maria]] ayatumie kwa faida ya wenye shida kubwa zaidi duniani au [[toharani]]. Kwa kufanya hivyo wanajiandaa kupokea neema kubwa ya ufukara wa Kiroho wa juu zaidi unaopatikana katika [[utakaso]] wa mwisho, ule wa [[usiku wa roho]] unaokumbusha hali ya [[Msalaba wa Yesu|Yesu msalabani]], alipojisikia mkiwa kupita kiasi.

== Marejeo ya Kiswahili==
* MATUNGULU OTENE, S.J., Kuwa na Kristu mwenye usafi wa moyo, maskini na mtii- Paulines Publications Africa – Alba, 1988
* I. BAHATI, O.F.M.Cap., Maisha ya Wakfu – Tunda la Imani, Zawadi na Fumbo, FGD Tanzania Ltd., Dar es Salaam, 2013 – ISBN 998748302X
{{mbegu-dini}}
[[Jamii:Maadili]]
[[Jamii:Maisha ya kiroho]]
[[Jamii:Mashirika ya kitawa]]</text>
      <sha1>2nxaryv69qk971gcew6fruzqg2you3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Albert Ssempeke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148992</id>
    <revision>
      <id>1607125</id>
      <parentid>1575144</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2299" sha1="pblzc6xxcss4s9889b5ojhgxbr7l796" xml:space="preserve">'''Albert Ssempeke'''&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Albert Ssempeke – Peter Cooke|url=https://www.drpetercooke.uk/albert-ssempeke-uganda-musician/#footnotes|date=2017-08-19|accessdate=2025-02-01|language=en-GB|archive-date=2025-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250315082955/https://www.drpetercooke.uk/albert-ssempeke-uganda-musician/#footnotes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, ni [[mwanamuziki]] wa nchini [[Uganda]]. Pia alikuwa [[mwimbaji]] katika [[ Buganda|falme ya Buganda]] chini ya utawala wa Kabaka. [[muziki]] wa Albert Ssempeke upo toka enzi kabla ya uhuru wa Buganda.&lt;ref&gt;Kafumbe, Damascus [https://web.archive.org/web/20140222162750/http://diginole.lib.fsu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2709&amp;context=etd The Kabaka’s Royal Musicians of Buganda-Uganda: Their Role and Significance during Ssekabaka Sir Edward Frederick Muteesa Ii’s Reign (1939-1966)]. The Florida State University DigiNole Commons, Electronic Theses, Treatises and Dissertations, 2006.
&lt;/ref&gt;

Akiwa na [[umri]] wa miaka 11, Albert alianza kucheza [[filimbi]] ya endere. Alifunzwa na wapiga debe wa kifalme na akainuka kama [[mwanamuziki]] wa mahakama. Pia aliongeza kinubi, ngoma, na kinubi cha kiganda chenye nyuzi nane kwenye [[wimbo]] wake. Baada ya ufalme wa Buganda kuvunjwa na Milton Obote, muziki wa kifalme ulipungua kwa sababu wengi walikataa kuucheza. Utawala wa [[Idi Amin]] ulipelekea kuzorota zaidi wakati watu wengi walikimbia. Kufikia miaka ya 1980, watu wengi walikuwa wamesahau muziki wa kifalme au walikufa, ambapo ilimwacha Albert kama mmoja wa wanamuziki wa mwisho wa kifalme, na kumfanya apendezwe na wataalam wa ethnomusicologists. Mnamo 1987, alialikwa na Peter Cooke kuwa Mwanamuziki katika Makazi katika Chuo Kikuu cha [[Edinburgh]].

==Viungo vya nje==
*{{Allmusic|class=artist|id=p173860|pure_url=yes}} Muziki wote
*[http://womad.org/?artist_id=1024 WOMAD wasifu] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[https://web.archive.org/web/20070313204309/http://www.amadinda.co.uk/ssempeke.do Pongezi kwa Albert Ssempeke] Pia, unaweza kusikiliza hapa sampuli kutoka kwa albamu yake.

==Marejeo==
{{Reflist}}
{{DEFAULTSORT:Ssempeke, Albert}}
{{Mbegu-mwanamuziki}}
[[Jamii:Wanamuziki wa Uganda]]
[[Jamii:Arusha Editathon Muziki]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>pblzc6xxcss4s9889b5ojhgxbr7l796</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Franklin Boukaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149112</id>
    <revision>
      <id>1607177</id>
      <parentid>1445074</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T18:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <origin>1607177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7738" sha1="jjiq05wfwt1egjvrg63fibj5fz46ysn" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Franklin Boukaka
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[Picha:Franklin Boukaka.jpg|250px|Franklin Boukaka]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Franklin Boukaka&lt;/small&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa binafsi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Jina kamili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Franklin Boukaka
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Tarehe ya kuzaliwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[10 Oktoba]] [[1940]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mahali pa kuzaliwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Brazzaville]], [[Jamhuri ya Kongo]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Tarehe ya kifo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Takriban [[23–24 Februari]] [[1972]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mahali pa kifo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Brazzaville]], [[Jamhuri ya Kongo]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Kazi na muziki
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Kazi:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Mwimbaji, mpiga gitaa, mtunzi wa nyimbo
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mtindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Rumba ya Kongo]], [[soukous]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Miaka ya kazi:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | 1955–1972
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Bendi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Bendi alizofanyia kazi:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Sexy Jazz]], [[Negro Band]], [[Cercul Jazz]], [[Les Bantous de la Capitale]]
|}

'''Franklin Boukaka''' (10 Oktoba 1940 – takriban 23–24 Februari 1972) alikuwa mwimbaji wa baritone, mpiga gitaa na mtunzi wa nyimbo kutoka [[Jamhuri ya Kongo]]. Anahesabiwa kuwa mmoja wa waanzilishi wa muziki maarufu wa Kongo, hasa [[rumba ya Kongo]] na [[soukous]].&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.fremeaux.com/en/6937-franklin-boukaka-3561302583822-fa5838.html|title=Franklin Boukaka - L'immortel|work=Frémeaux &amp; Associés|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.lecourrierdekinshasa.com/node/120123|title=Hommage : Franklin Boukaka, quatre-vingts ans déjà|work=Le Courrier de Kinshasa|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Boukaka alijulikana pia kwa nyimbo zilizogusia uhuru, umoja wa Afrika na masuala ya kijamii. Miongoni mwa nyimbo zake zinazotambulika zaidi ni “[[Le Bûcheron]]” na “Les Immortels”.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://music.apple.com/us/artist/franklin-boukaka/21978386|title=Franklin Boukaka|work=Apple Music|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.lecourrierdekinshasa.com/node/120123|title=Hommage : Franklin Boukaka, quatre-vingts ans déjà|work=Le Courrier de Kinshasa|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

== Maisha ya awali na muziki ==

Boukaka alizaliwa Brazzaville tarehe 10 Oktoba 1940. Alianza safari yake ya muziki mwaka 1955, akiwa na umri wa takriban miaka 14 au 15, alipojiunga na bendi ya [[Sexy Jazz]], iliyoanzishwa na Miguel Samba, Siscala Mouanga na Aubert Nganga.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://african-counter.com/franklin-boukaka-limmortel/|title=Franklin Boukaka, l'immortel !|work=African Counter|date=3 Juni 2016|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Mwaka 1958, Boukaka na wanamuziki wengine, akiwemo rafiki yake Michel Boyibanda, walianzisha bendi ya [[Negro Band]].&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://african-counter.com/franklin-boukaka-limmortel/|title=Franklin Boukaka, l'immortel !|work=African Counter|date=3 Juni 2016|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Baadaye alifanya kazi Kinshasa, ambapo aliimba na wanamuziki na bendi za huko. Mwaka 1962 alirejea Brazzaville na kujiunga na [[Cercul Jazz]], ambako alikuja kuwa mwimbaji mkuu na mmoja wa viongozi wa bendi hiyo. Bendi ilifanya ziara katika nchi mbalimbali za Afrika.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.fremeaux.com/en/6937-franklin-boukaka-3561302583822-fa5838.html|title=Franklin Boukaka - L'immortel|work=Frémeaux &amp; Associés|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

== Kazi ya kujitegemea ==

Mwaka 1967, Boukaka aliondoka Cercul Jazz na kuanza kurekodi na kutumbuiza kwa jina lake mwenyewe. Kazi yake ya pekee iliimarisha sifa yake kama mwimbaji, mpiga gitaa na mtunzi.

Mwaka 1969 alitoa wimbo “Ba Yemba Ba Congo”, na mwaka 1971 akatoa “Unité Africaine / Kitoko Mingi”. Nyimbo zake ziliunganisha rumba na ujumbe wa kijamii na kisiasa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.deezer.com/us/artist/372162|title=Franklin Boukaka: albums, songs, concerts|work=Deezer|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Mojawapo ya nyimbo zake zinazojulikana zaidi ni “Le Bûcheron”, inayohusishwa na ujumbe wa uhuru na Afrika. Wimbo huo ulitolewa pia katika matoleo ya baadaye ya rekodi zake, yakiwemo mkusanyo wa ''L'Immortel''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://music.apple.com/ke/song/le-b%C3%BBcheron/1678510457|title=Le bûcheron|work=Apple Music|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.fremeaux.com/en/6937-franklin-boukaka-3561302583822-fa5838.html|title=Franklin Boukaka - L'immortel|work=Frémeaux &amp; Associés|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

== Kifo ==

Boukaka alikamatwa baada ya jaribio la mapinduzi lililoshindwa nchini Kongo-Brazzaville mwaka 1972. Vyanzo vinahusisha kifo chake na kuuawa nje ya mchakato wa kawaida wa kisheria; tarehe yake hutajwa kuwa usiku wa 23–24 Februari 1972, ingawa baadhi ya taarifa hutaja 22 Februari. Alikuwa na umri wa miaka 31 au 32, kutegemea tarehe inayotumiwa na chanzo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://african-counter.com/franklin-boukaka-limmortel/|title=Franklin Boukaka, l'immortel !|work=African Counter|date=3 Juni 2016|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.lecourrierdekinshasa.com/node/120123|title=Hommage : Franklin Boukaka, quatre-vingts ans déjà|work=Le Courrier de Kinshasa|accessdate=12 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

== Diskografia ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Jina la rekodi
! Mwaka
! Aina
|-
| “Ba Yemba Ba Congo”
| 1969
| Single
|-
| “Unité Africaine / Kitoko Mingi”
| 1971
| Single
|-
| ''Le Bûcheron / Nakoki''
| 1972
| Single
|-
| ''L'Immortel – The 60's Rumba Revolution in Congo''
| 1977
| Mkusanyo
|-
| ''Franklin Boukaka à Paris''
| 1977
| Albamu/mkusanyo
|}

Taarifa za “Ba Yemba Ba Congo” na “Unité Africaine / Kitoko Mingi” zimetajwa katika wasifu wa Boukaka na orodha za muziki; rekodi za baadaye zinajumuisha mkusanyo wa ''L'Immortel'' na ''Franklin Boukaka à Paris''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.deezer.com/us/artist/372162|title=Franklin Boukaka: albums, songs, concerts|work=Deezer|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://music.apple.com/us/artist/franklin-boukaka/21978386|title=Franklin Boukaka|work=Apple Music|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.amazon.de/artists/B001V4AAI6/franklin-boukaka|title=Franklin Boukaka|work=Amazon Music|accessdate=12 Oktoba 2026|language=de}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}

{{BD|1940|1972}}
[[Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kongo]]</text>
      <sha1>jjiq05wfwt1egjvrg63fibj5fz46ysn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Orodha ya watu mashuhuri Ethiopia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150020</id>
    <revision>
      <id>1607402</id>
      <parentid>1352326</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5021" sha1="6dsmzao11jp8fluhsmz1de4fsjxcwky" xml:space="preserve">Hii ni '''orodha ya [[Ethiopia|Waethiopia]] mashuhuri''', iliyopangwa kulingana na nyanja ambazo zinajulikana zaidi. Orodha hiyo inajumuisha watu waliozaliwa na kuishi nchini Ethiopia, pamoja na watu wanaohusishwa sana na Ethiopia, na watu wa asili muhimu za Ethiopia.

== Wasomi na wanafalsafa ==
* [[Alemayehu Fentaw Weldemariam]]
* [[Mohamed Hikam Sheikh Abdirahman]],mwanazuoni wa Kiislamu
* [[Dereje Agonafer]], Profesa wa Uhandisi wa Mitambo katika Chuo Kikuu cha Texas huko Arlington
* [[Amsalu Aklilu]], mwandishi wa kamusi wa [[Amharic]]
* [[Hizkias Assefa]], profesa wa masomo ya migogoro na mpatanishi wa ushauri
* [[Bahrey]], mwanahistoria mtawa wa karne ya 16
* [[Gäbre-Heywät Baykädañ]] (1886-1919), msomi na mwanamageuzi ambaye aliwahi kuwa mweka hazina wa Mtawala [[Menelik II]]
* [[Yosef Ben-Jochannan]], mwandishi na mwanahistoria
* [[Eleni Gebre-Medhin]], mwanauchumi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ethiomedia.com/adroit/2696.html|title=The dangerous hype behind the Ethiopian commodity exchange (or commodity invasion?)|publisher=Ethiomedia.com|accessdate=3 August 2013|archivedate=2018-05-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180526191210/http://www.ethiomedia.com/adroit/2696.html}}&lt;/ref&gt;
* [[Gebisa Ejeta]], 2009 mshindi wa Tuzo ya Chakula ya Dunia ya 2009 na [[Purdue University]]
* [[Getatchew Haile]]
* [[Walda Heywat]]
* [[Ephraim Isaac]]
* [[Taddesse Tamrat]]
* [[Shekh Muhammad Tānī]]
* [[Merid Wolde Aregay]]
* [[Mesfin Woldemariam]]
* [[Zewde Gebre-Sellassie]]

== Wasanii ==
* [[Mickaël Bethe-Selassié]], [[papier mâché]]
* [[Alexander Boghossian]]&lt;ref&gt;{{cite web|author=culturebase.net|url=http://www.culturebase.net/artist.php?1125|title=Alexander Skunder Boghossian artist portrait|publisher=culturebase.net|accessdate=3 August 2013|archivedate=2017-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170402132200/http://www.culturebase.net/artist.php?1125}}&lt;/ref&gt;
* [[Gebre Kristos Desta]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://arefe.wordpress.com/2006/07/22/gebre-kristos-desta-the-painter-poet/|title=Gebre Kristos Desta -The Painter-Poet &amp;#124; Addis Journal|publisher=Arefe.wordpress.com|accessdate=3 August 2013}}&lt;/ref&gt;
* [[Wosene Worke Kosrof]]&lt;ref name=&quot;nmaa-bio&quot;&gt;{{cite web|url=http://africa.si.edu/exhibits/passages/kosrof.html|title=Wosene Worke Kosrof. Ethiopian Passages: Dialogues in the Diaspora|publisher=National Museum of African Art|accessdate=16 October 2010|archive-date=2011-07-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110709172020/http://africa.si.edu/exhibits/passages/kosrof.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Tadesse Mamechae]], &lt;ref&gt;[http://www.addisfortune.com/Modern%20Blends%20with%20Custom%20in%20Double%20Exhibit.htm &quot;Modern Blends with Custom in Double Exhibit&quot;] {{Wayback|url=http://www.addisfortune.com/Modern%20Blends%20with%20Custom%20in%20Double%20Exhibit.htm |date=20110928153630 }}, ''Addis Fortune'', February, 2011, accessed 26 July 2011.&lt;/ref&gt;
* [[Julie Mehretu]]&lt;ref&gt;[http://www.whitecube.com/artists/mehretu/] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090207015855/http://www.whitecube.com/artists/mehretu/|date=7 February 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://contemporary-arts.org/grant_recipients/juliemehretu.html|title=Julie Mehretu :: Foundation for Contemporary Arts|publisher=Contemporary-arts.org|date=18 June 2005|accessdate=3 August 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226130558/http://contemporary-arts.org/grant_recipients/juliemehretu.html|archivedate=26 February 2012}}&lt;/ref&gt;
* [[Aida Muluneh]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://africa.si.edu/exhibits/passages/muluneh.html|title=Aida Muluneh &amp;#124; Ethiopian Passages: Dialogues in the Diaspora|publisher=Africa.si.edu|accessdate=3 August 2013|archive-date=2013-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20130211051156/http://africa.si.edu/exhibits/passages/muluneh.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Afewerk Tekle]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.maitreafewerktekle.com/|title=Afewerk Tekle|publisher=Maitreafewerktekle.com|accessdate=3 August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ethioembassy.org.uk/news/press%20releases/Afewerk%20Tekle%20Awarded%20Honour.htm|title=Afewerk Tekle Awarded Honour|publisher=Ethioembassy.org.uk|date=29 July 2004|accessdate=3 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218102129/http://www.ethioembassy.org.uk/news/press%20releases/Afewerk%20Tekle%20Awarded%20Honour.htm|archive-date=18 February 2012|url-status=dead|archivedate=2012-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120218102129/http://www.ethioembassy.org.uk/news/press%20releases/Afewerk%20Tekle%20Awarded%20Honour.htm}}&lt;/ref&gt;
* [[Abel Tilahun]],
* [[Elizabeth Habte Wold]]
* [[Zerihun Yetmgeta]]&lt;ref name=&quot;ethiopianmillennium.com&quot;&gt;[http://www.ethiopianmillennium.com/arts.html] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100328143958/http://www.ethiopianmillennium.com/arts.html|date=28 March 2010}}&lt;/ref&gt;
* [[Ale Felege Selam]]

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
[[Jamii:Watu wa Ethiopia]]
[[Jamii:Arusha Editathon Muziki]]</text>
      <sha1>6dsmzao11jp8fluhsmz1de4fsjxcwky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bhagya Abeyratne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151203</id>
    <revision>
      <id>1607203</id>
      <parentid>1429837</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5039" sha1="m7jg5m8yty0hn6l902piamnhcsja1cw" xml:space="preserve">'''Bhagya Abeyratne,''' pia anajulikana kama '''Bhagya Abeyrathna'''  ni [[mwanaharakati]] wa [[mazingira]] nchini [[Sri Lanka]]. 

Mnamo [[Machi]] [[2021]], alipokea usikivu wa media kwa kufichua [[ukataji miti]] wa tovuti ya urithi wa [[ulimwengu]] wa [[UNESCO]] wa Hifadhi ya [[Msitu]] ya Sinharaja. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti| title = Police questions young environmental activist: Little Bhagya unmoved by undemocratic forces|url=http://www.dailymirror.lk/news-features/Police-questions-young-environmental-activist:-Little-Bhagya-unmoved-by-undemocratic-forces/131-208063|accessdate=2021-03-20|work=www.dailymirror.lk|language=English}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Rejea tovuti|author=Staff Writer| date = 2021-03-17| title = Girl who made revelation on destruction taking place at SL's Sinharaja forest harassed by state - (Watch)|url=https://newshub.lk/en/2021/03/17/girl-who-made-revelation-on-destruction-taking-place-at-sls-sinharaja-forest-harassed-by-state-video/|accessdate=2021-03-20|work=NewsHub|language=en-US|archivedate=2021-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317044714/https://newshub.lk/en/2021/03/17/girl-who-made-revelation-on-destruction-taking-place-at-sls-sinharaja-forest-harassed-by-state-video/}}&lt;/ref&gt;

== Elimu ==
Abeyratne alimaliza elimu yake ya msingi na sekondari katika Shule ya Kitaifa ya Rahula huko Godakawela. Alimaliza mitihani yake ya Kiwango cha Juu mnamo [[2020]]. &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Rejea tovuti| title = Police questions young environmental activist: Little Bhagya unmoved by undemocratic forces|url=http://www.dailymirror.lk/news-features/Police-questions-young-environmental-activist:-Little-Bhagya-unmoved-by-undemocratic-forces/131-208063|accessdate=2021-03-20|work=www.dailymirror.lk|language=English}}&lt;/ref&gt;

== Uanaharakati ==
Abeyratne alishiriki katika ''Lakshapathi'', kipindi cha televisheni cha hali halisi kilichoonyeshwa kwenye Sirasa TV na kufichua kuhusu [[msitu]] wa Sinharaja. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Rejea tovuti|date=2021-03-16|title=Forest officials visit Lakshapathi contestant over Sinharaja issue|url=https://www.newsfirst.lk/2021/03/16/forest-officials-visit-lakshapathi-contestant-over-sinharaja-issue/|accessdate=2021-03-21|work=Sri Lanka News - Newsfirst|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210318211255/https://www.newsfirst.lk/2021/03/16/forest-officials-visit-lakshapathi-contestant-over-sinharaja-issue/|archivedate=2021-03-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Alidai kuwa [[mazingira]] yanayozunguka msitu wa Sinharaja yamekumbwa na [[ukataji miti]]. Maoni yake kuhusu Sinharaja yalikaguliwa na mamlaka husika, &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|author=Weerasooriya|first=Sahan| title = Moving to Burqa Governance|url=http://island.lk/moving-to-burqa-governance/|accessdate=2021-03-21|language=en-US}}&lt;/ref&gt; huku makazi yake yakivamiwa na maafisa wa polisi ili kurekodi taarifa za matamshi yake. &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti| date = 2021-03-15| title = No EIA report for constructions in Sinharaja - CEA Chairman|url=https://www.newsfirst.lk/2021/03/15/no-eia-report-for-constructions-in-sinharaja-cea-chairman/|accessdate=2021-03-20|work=Sri Lanka News - Newsfirst|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Maafisa wa serikali walikanusha madai yaliyotolewa na Abeyratne na pia walimtishia kutohusika na suala hilo bila kujua ukweli halisi. &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Rejea tovuti|author=Staff Writer| date = 2021-03-17| title = Girl who made revelation on destruction taking place at SL's Sinharaja forest harassed by state - (Watch)|url=https://newshub.lk/en/2021/03/17/girl-who-made-revelation-on-destruction-taking-place-at-sls-sinharaja-forest-harassed-by-state-video/|accessdate=2021-03-20|work=NewsHub|language=en-US|archivedate=2021-03-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210317044714/https://newshub.lk/en/2021/03/17/girl-who-made-revelation-on-destruction-taking-place-at-sls-sinharaja-forest-harassed-by-state-video/}}&lt;/ref&gt;

Pia alikua gumzo kwenye mitandao ya kijamii na alifananishwa na mwanaharakati wa mazingira wa Uswidi [[Greta Thunberg]] .  Wanaharakati kadhaa waliitaka serikali kusitisha uchunguzi na unyanyasaji unaoendelea kumlenga Abeyratne. &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti| title = 'Stop harassing Bhagya &amp; question who destroy the environment' - Clergy &amp; Activists|url=https://www.newsfirst.lk/2021/03/17/stop-harassing-bhagya-question-who-destroy-the-environment-clergy-activists/amp/|accessdate=2021-03-20|work=www.newsfirst.lk|archivedate=2021-05-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509061642/https://www.newsfirst.lk/2021/03/17/stop-harassing-bhagya-question-who-destroy-the-environment-clergy-activists/amp/}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti| title = FMM condemns harassment of Bhagya Abeyratne, a young female who spoke against deforestation {{!}} Sri Lanka Brief|url=https://srilankabrief.org/fmm-condemns-harassment-of-bhagya-abeyratne-a-young-female-who-spoke-against-deforestation/|accessdate=2021-03-20|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:WikiForHumanRights 2022 Tanzania]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Sri Lanka]]</text>
      <sha1>m7jg5m8yty0hn6l902piamnhcsja1cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fábio Medina Osório</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172740</id>
    <revision>
      <id>1607296</id>
      <parentid>1604149</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10488" sha1="b2g9e1kifhvald4b2qbzjkhb7dangvw" xml:space="preserve">'''Fábio Medina Osório''' (Porto Alegre, alizaliwa tarehe [[31 Julai]], mwaka [[1967]]) ni mwanasheria, mwalimu, na alikuwa Mwanasheria Mkuu wa [[Brazil]]. '''Fábio Medina Osório''' ni Mwendesha Mashitaka wa zamani wa Jimbo la [[Rio Grande do Sul]], na aliteuliwa kuwa Mwanasheria Mkuu wa [[Brazil]] na Rais wa Muda Michel Temer.&lt;ref name=&quot;c&quot;&gt;{{cite news |last1=Rothenburg |first1=Denise |last2=Chaib |first2=Julia |url=http://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/brasil/2016/05/14/internas_polbraeco,531885/recem-empossado-na-agu-fabio-osorio-defende-agenda-anticorrupcao.shtml |title=Recém-empossado na AGU, Fábio Osório defende &quot;agenda anticorrupção&quot; |language=Portuguese |work=Correio Braziliense |location=Brasília, Brazil |date=2016-05-14 |accessdate=2016-05-16 }}&lt;/ref&gt;

Kuanzia tarehe 12 Mei hadi 9 Septemba 2016 alikuwa Mwanasheria Mkuu wa Brazil (''Advogado-Geral da União''), akiwa na hadhi ya waziri katika serikali ya shirikisho chini ya Rais wa Muda Michel Temer.&lt;ref name=&quot;G1-2016-05&quot;&gt;[http://g1.globo.com/politica/noticia/2016/05/fabio-medida-osorio-ministro-da-advogacia-geral-da-uniao-de-temer.html Fábio Medina Osório, ministro da Advocacia-Geral da União de Temer]. G1, 12 Mei 2016 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;G1-2016-09&quot;&gt;[http://g1.globo.com/politica/noticia/2016/09/apos-discussao-com-padilha-ministro-diz-que-quem-demite-e-temer.html Após discussão com Padilha, ministro diz que quem demite é Temer]. G1, 9 Septemba 2016 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lei10683&quot;&gt;[https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/leis/2003/l10.683.htm Lei nº 10.683, de 28 de maio de 2003, art. 25]. Presidência da República (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;

== Elimu ==
Alihitimu sheria katika Universidade Federal do Rio Grande do Sul (UFRGS) mwaka 1990 na kupata shahada ya uzamili mwaka 1997. Mwaka 2003 alipata shahada ya uzamivu katika sheria ya utawala katika Universidad Complutense de Madrid (Hispania), chini ya usimamizi wa Eduardo García de Enterría.&lt;ref name=&quot;Correio&quot;&gt;Rothenburg, Denise; Chaib, Julia. [http://www.correiobraziliense.com.br/app/noticia/brasil/2016/05/14/internas_polbraeco,531885/recem-empossado-na-agu-fabio-osorio-defende-agenda-anticorrupcao.shtml &quot;Recém-empossado na AGU, Fábio Osório defende ''agenda anticorrupção''&quot;]. ''Correio Braziliense'', 14 Mei 2016 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dialnet&quot;&gt;Medina Osorio, Fabio. [https://dialnet.unirioja.es/servlet/tesis?codigo=196440 ''La falta del deber de probidad administrativa. Una reflexión jurídica en el marco del código general de conducta de los agentes públicos brasileños'']. Dialnet (tasnifu ya uzamivu, Universidad Complutense de Madrid), 2003 (kwa Kihispania)&lt;/ref&gt; Tasnifu yake ilitetewa mbele ya jopo lililoongozwa na Jesús González Pérez na lililojumuisha Lorenzo Martín-Retortillo Baquer (katibu), Francisco Rubio Llorente, Manuel Rebollo Puig na José Ramón Parada Vázquez; daraja lilikuwa ''sobresaliente cum laude''.&lt;ref name=&quot;Dialnet&quot; /&gt;

Katika dibaji ya toleo la kwanza la ''Teoria da Improbidade Administrativa'', García de Enterría anaeleza kwamba Osório alishiriki mara kwa mara na kwa bidii katika semina yake ya kila wiki ya maprofesa, na kwamba tasnifu ilipata daraja la juu kwa kauli moja (''summa cum laude'').&lt;ref name=&quot;Enterria&quot;&gt;García de Enterría, Eduardo. [https://www.jusbrasil.com.br/doutrina/secao/prefacio-a-primeira-edicao-teoria-da-improbidade-administrativa-ed-2022/1734146168 Prefácio à primeira edição]. Katika: ''Teoria da Improbidade Administrativa'', toleo la 6. Revista dos Tribunais, 2022 (dibaji, Madrid, Novemba 2004) (kwa Kihispania)&lt;/ref&gt;

== Kazi ==
Mnamo Desemba 1991 alijiunga na ''Ministério Público'' ya jimbo la Rio Grande do Sul baada ya kushika nafasi ya kwanza katika mtihani wa ushindani wa kuajiriwa, akiwa na umri wa miaka 24; alihudumu hadi Januari 2006.&lt;ref name=&quot;Migalhas2025&quot;&gt;[https://www.migalhas.com.br/quentes/428386/fabio-medina-assume-pela-3-vez-mandato-em-comissao-da-oab-nacional Fábio Medina assume pela 3ª vez mandato em Comissão da OAB Nacional]. ''Migalhas'', 14 Aprili 2025 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Correio&quot; /&gt; ''Ministério Público'' ni taasisi ya kudumu yenye uhuru wa kikatiba nchini Brazil, inayohusika na kuendesha mashtaka ya jinai na kulinda maslahi ya umma.&lt;ref name=&quot;CF88&quot;&gt;[https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm Constituição da República Federativa do Brasil de 1988, arts. 127–129]. Presidência da República (kwa Kireno)&lt;/ref&gt; Kati ya 2003 na 2005 alikuwa naibu katibu (''secretário adjunto'') wa Haki na Usalama wa Umma wa Rio Grande do Sul.&lt;ref name=&quot;Correio&quot; /&gt;

Mnamo 2019 akawa mwenyekiti wa tume maalumu ya sheria ya adhabu za kiutawala katika Baraza la Shirikisho la Ordem dos Advogados do Brasil (OAB), chama cha mawakili cha Brazil; tume hiyo iliundwa wakati wa uongozi wa Felipe Santa Cruz. Mnamo Aprili 2025 aliteuliwa kwa muhula wa tatu mfululizo, kwa agizo (''Portaria'') Na. 206/25 la tarehe 11 Aprili lililotiwa saini na rais wa Baraza la Shirikisho la OAB, Beto Simonetti.&lt;ref name=&quot;Migalhas2025&quot; /&gt; Pia ni rais mtendaji wa Instituto Internacional de Estudos de Direito do Estado (IIEDE), lililoanzishwa mwaka 2003 kwa ushirikiano na Eduardo García de Enterría.&lt;ref name=&quot;Migalhas2025&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Correio&quot; /&gt;

== Mwanasheria Mkuu wa Shirikisho ==
Akiwa mkuu wa ''Advocacia-Geral da União'' (AGU), aliongoza taasisi inayowakilisha ''União'' (Shirikisho la Brazil) mahakamani na nje ya mahakama na kutoa ushauri wa kisheria kwa mamlaka ya utendaji ya serikali ya shirikisho.&lt;ref name=&quot;CF88-131&quot;&gt;[https://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicao.htm Constituição da República Federativa do Brasil de 1988, art. 131]. Presidência da República (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;

Wakati wa uongozi wake, AGU ilifungua mashauri ya madai yanayohusiana na operesheni ''Lava Jato''. Kulingana na ''The Wall Street Journal'' ya tarehe 31 Mei 2016, Osório aliomba mahakama ya Curitiba itoze faini zenye jumla ya reali bilioni 17.4 za Brazil na iamuru urejeshaji wa reali bilioni 5.6 kutoka kwa kampuni kubwa za ujenzi, zikiwemo Odebrecht, OAS na Andrade Gutierrez, na kutoka kwa wakurugenzi wa zamani wa Petrobras. Kwa jumla ni takriban reali bilioni 23 za madai yaliyowasilishwa mahakamani.&lt;ref name=&quot;WSJ&quot;&gt;Jelmayer, Rogerio. [https://www.wsj.com/articles/brazil-solicitor-general-asks-court-for-fines-restitution-in-corruption-scandal-1464710737 Brazil Solicitor General Asks Court for Fines, Restitution in Corruption Scandal]. ''The Wall Street Journal'', 31 Mei 2016 (kwa Kiingereza)&lt;/ref&gt;

Tarehe 9 Septemba 2016 nafasi yake ilichukuliwa na Grace Mendonça.&lt;ref name=&quot;OGlobo&quot;&gt;[http://oglobo.globo.com/brasil/michel-temer-confirma-grace-mendonca-para-agu-20077950 Michel Temer confirma Grace Mendonça para AGU]. ''O Globo'', 9 Septemba 2016 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt; Baada ya kuondoka, Osório alisema kwamba aliondolewa baada ya kujaribu kuendeleza kesi ya Petrobras, na kwamba serikali ilitaka kuzima uchunguzi wa ''Lava Jato''.&lt;ref name=&quot;MercoPress&quot;&gt;[https://en.mercopress.com/2016/09/11/brazil-s-ex-attorney-general-claims-he-was-fired-for-trying-to-deepen-petrobras-corruption-case Brazil's ex attorney general claims he was fired for trying to deepen Petrobras corruption case]. ''MercoPress'', 11 Septemba 2016 (kwa Kiingereza)&lt;/ref&gt; Eliseu Padilha, aliyekuwa mkuu wa ''Casa Civil'' (ofisi ya rais), alikataa maelezo hayo na kusema kwamba Osório anatafuta mwangaza wa ''Lava Jato''.&lt;ref&gt;[http://zh.clicrbs.com.br/rs/noticias/politica/noticia/2016/09/padilha-diz-que-fabio-medina-osorio-busca-holofotes-da-lava-jato-7442966.html Padilha diz que Fábio Medina Osório busca &quot;holofotes&quot; da Lava-Jato]. ''Zero Hora'', 13 Septemba 2016 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;

== Heshima ==
Tarehe 10 Desemba 2014, Baraza la Manispaa (''Câmara Municipal'') ya Porto Alegre liliidhinisha mswada wa kumpa cheo cha ''Cidadão Emérito de Porto Alegre'' (raia wa heshima wa jiji).&lt;ref name=&quot;POA&quot;&gt;[https://www.camarapoa.rs.gov.br/noticias/fabio-medina-osorio-recebera-titulo-de-cidadao Fábio Medina Osório receberá título de Cidadão] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Câmara Municipal de Porto Alegre, 10 Desemba 2014 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt; Mwaka 2019 alipewa cheo cha ''Cidadão Honorário de Brasília'' (raia wa heshima wa jiji la Brasília) kwa Amri ya Bunge (''Decreto Legislativo'') Na. 2.252 ya tarehe 9 Aprili 2019 ya Wilaya ya Shirikisho.&lt;ref name=&quot;SINJ&quot;&gt;[https://www.sinj.df.gov.br/sinj/Norma/e47facfdb17a4f5b9effcea18a12a313/Decreto_Legislativo_2252_09_04_2019.html Decreto Legislativo nº 2.252, de 9 de abril de 2019]. Sistema Integrado de Normas Jurídicas do Distrito Federal (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CLDF&quot;&gt;[https://www.cl.df.gov.br/-/camara-concede-titulo-de-cidadao-honorario-de-brasilia-ao-advogado-fabio-medina-osorio Câmara concede título de Cidadão Honorário de Brasília ao advogado Fábio Medina Osório]. Câmara Legislativa do Distrito Federal, 16 Aprili 2019 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;

== Vitabu vilivyochaguliwa ==
* ''Direito Administrativo Sancionador'' [Sheria ya Adhabu za Kiutawala], toleo la 11. São Paulo: Revista dos Tribunais (Thomson Reuters), 2026. ISBN 978-65-260-3671-6.&lt;ref name=&quot;RT11&quot;&gt;[https://www.livrariart.com.br/direito-administrativo-sancionador-11a-edicao-9786526036716/p Direito Administrativo Sancionador – 11ª Edição]. Livraria RT (Thomson Reuters) (kwa Kireno)&lt;/ref&gt; Toleo la kwanza lilitoka mwaka 2000.&lt;ref name=&quot;Migalhas2025&quot; /&gt;
* ''Teoria da Improbidade Administrativa'' [Nadharia ya Ukiukaji wa Uadilifu wa Kiutawala], toleo la 6. São Paulo: Revista dos Tribunais (Thomson Reuters), 2022.&lt;ref name=&quot;TIA&quot;&gt;[https://www.jusbrasil.com.br/doutrina/secao/prefacio-a-primeira-edicao-teoria-da-improbidade-administrativa-ed-2022/1734146168 Teoria da Improbidade Administrativa – Ed. 2022]. Revista dos Tribunais, toleo la 6 (kwa Kireno)&lt;/ref&gt;
* «Corrupción y mala gestión de la res publica: el problema de la improbidad administrativa y su tratamiento en el Derecho administrativo sancionador brasileño». ''Revista de Administración Pública'', Na. 149, Mei–Agosti 1999.&lt;ref name=&quot;CEPC&quot;&gt;[https://www.cepc.gob.es/publicaciones/revistas/revista-de-administracion-publica/numero-149-mayoagosto-1999-2 Revista de Administración Pública, número 149, mayo-agosto 1999]. Centro de Estudios Políticos y Constitucionales (kwa Kihispania)&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}
[[Jamii:WikiForHumanRights 2023 Kilimanjaro]]
[[jamii:Waliozaliwa 1967]]</text>
      <sha1>b2g9e1kifhvald4b2qbzjkhb7dangvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bertha Allen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177874</id>
    <revision>
      <id>1607202</id>
      <parentid>1429759</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:45:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2119" sha1="ef1cvhd1m15h8zhv8mtyf0xeme0k0ur" xml:space="preserve">'''Bertha Allen''' (née Moses; [[1934]] - [[7 Mei]] [[2010]]) alikuwa mtetezi wa [[haki za wanawake]] wa [[Vuntut Gwitchin]].&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti| title = Herstory Month in Canada - celebrating women's achievements {{!}} National Union of Public and General Employees|url=http://nupge.ca/news_2006/n01oc06a.htm|work=web.archive.org|date=2015-04-02|accessdate=2023-12-19|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402125234/http://nupge.ca/news_2006/n01oc06a.htm}}&lt;/ref&gt;

== Maisha ya Awali na Elimu ==
Allen alizaliwa huko [[Old Crow, Yukon]], na kulelewa na babu na bibi. Akiwa na umri wa miaka 12, alipelekwa katika shule ya misheni huko Aklavik, ambako alisoma kwa miaka 5. Alihudhuria [[Chuo Kikuu cha Grant MacEwan]] huko [[Edmonton]], ambacho zamani kilijulikana kama [[Grant MacEwan Community College]], akichukua kozi za ujuzi wa maisha, ufundishaji na uongozi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti| title = Bertha Allen fought for equality and empowerment|url=https://windspeaker.com/news/womens-history-month/bertha-allen-fought-for-equality-and-empowerment|work=Windspeaker.com|accessdate=2023-12-19|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Maisha binafsi ==
Bertha Allen aliolewa na Victor Allen, mwanamume wa [[Inuvialuit]], wakapata watoto sita.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |url=http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic63-4-487.pdf | title = Nakala iliyohifadhiwa|accessdate=2023-12-19 |archivedate=2013-05-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130524222732/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic63-4-487.pdf }}&lt;/ref&gt; Alifariki kutokana na [[saratani]] mwaka wa 2010.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Governor General Awards in Commemoration of the Persons Case - Status of Women Canada|url=https://swc-cfc.gc.ca/commemoration/gg/recip-laure/1999-en.html|work=swc-cfc.gc.ca|accessdate=2023-12-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116072626/https://swc-cfc.gc.ca/commemoration/gg/recip-laure/1999-en.html|archivedate=2023-11-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1934]]
[[Jamii:Waliofariki 2010]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]</text>
      <sha1>ef1cvhd1m15h8zhv8mtyf0xeme0k0ur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angela M. Rivers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181686</id>
    <revision>
      <id>1607155</id>
      <parentid>1486655</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1352" sha1="ldaaalr8zzcpmtszzimivmjy3end6bw" xml:space="preserve">'''Angela M. Rivers''' (alizaliwa [[1953]] huko Champaign, Illinois) ni msanii na mlezi [[Mmarekani]] mwenye asili ya Kiafrika. Kwa sasa anaishi mjini [[Chicago]]. Rivers amejipatia sifa kwa kazi yake ya sanaa, ambayo mara nyingi inachunguza maswala ya utambulisho, utamaduni, na [[historia]], haswa kuhusiana na uzoefu wa Waafrika na Wamarekani weusi. Kazi zake zimeonyeshwa katika maonyesho mengi ya sanaa na makumbusho ulimwenguni kote, na ametoa mchango mkubwa kama mlezi katika kuendeleza na kuhamasisha sanaa ya Kiafrika na Wamarekani weusi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Park Street Mural|url=https://eblackcu.net/mural/angelarivers.html|work=eblackcu.net|accessdate=2024-05-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Artist who oversaw work not in favor of restoration|url=https://www.news-gazette.com/news/artist-who-oversaw-work-not-in-favor-of-restoration/article_753aaae8-e45d-53c0-a77e-1606e85a1480.html|work=The News-Gazette|date=2009-10-20|accessdate=2024-05-09|language=en|author=Melissa Merli|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509113710/https://www.news-gazette.com/news/artist-who-oversaw-work-not-in-favor-of-restoration/article_753aaae8-e45d-53c0-a77e-1606e85a1480.html|archivedate=2024-05-09|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1953]]
[[Jamii:Wanawake wa Marekani]]
[[Jamii:Wamarekani Weusi]]</text>
      <sha1>ldaaalr8zzcpmtszzimivmjy3end6bw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Angela Hawken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181833</id>
    <revision>
      <id>1607154</id>
      <parentid>1335671</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1437" sha1="13q2prg8y6f5vg3ssa0knreqwlpdqcg" xml:space="preserve">'''Angela Hawken''' ni [[profesa]] wa sera za umma na mkurugenzi wa Taasisi ya Marron ya Usimamizi wa Mijini katika Chuo Kikuu cha [[New York]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://marroninstitute.nyu.edu|title=Marron Institute|website=marroninstitute.nyu.edu|access-date=2017-11-14}}&lt;/ref&gt; Utafiti wake unazingatia kwa kiasi kikubwa dawa za kulevya, uhalifu, na ufisadi, na unachanganya njia za majaribio na kiasi.

Amekuwa na jukumu kuu katika tathmini za mpango wa Hawaii's Opportunity Probation with Enforcement (HOPE), mpango wa ubunifu unaolenga kupunguza uhalifu na matumizi ya dawa za kulevya, ambao unakuwa mfano kwa majimbo mengine.&lt;ref&gt;On the HOPE program, see Angela Hawken, &quot;Behavioral Triage: A New Model for Identifying and Treating Substance-Abusing Offenders,&quot; ''Journal of Drug Policy Analysis'' Vol. 3, Nº 1 (2010): 1–5; Angela Hawken and J. Grunert, &quot;Treatment for All Means Real Treatment for Few,&quot; ''Offender Programs Report'' Vol. 13, Nº 6 (2010): 81–96; and Angela Hawken and Mark Kleiman, ''Managing Drug Involved Probationers with Swift and Certain Sanctions: Evaluating Hawaii's HOPE'' (National Institute of Justice, Office of Justice Programs, U.S. Department of Justice, 2012). [https://www.ncjrs.gov/pdffiles1/nij/grants/229023.pdf PDF] {{Wayback|url=https://www.ncjrs.gov/pdffiles1/nij/grants/229023.pdf |date=20210117123349 }}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanawake wa Afrika Kusini]]</text>
      <sha1>13q2prg8y6f5vg3ssa0knreqwlpdqcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chuo Kikuu cha Kilimo na Maliasili cha Botswana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184416</id>
    <revision>
      <id>1607216</id>
      <parentid>1344536</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T01:14:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="569" sha1="0y44ed2xfqjagckn5kr58lx9d17zpj7" xml:space="preserve">'''Chuo Kikuu cha Kilimo na Maliasili cha Botswana (BUAN)''' kinachojulikana rasmi kama Chuo cha Kilimo cha Botswana (BCA) ni Chuo Kikuu cha kilimo kilichopo [[Gaborone]], [[Botswana]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=BUAN|url=https://www.buan.ac.bw/index.php/buan-content/cid/11/about-us/|work=www.buan.ac.bw|accessdate=2024-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240529075617/https://buan.ac.bw/index.php/buan-content/cid/11/About-us/|archivedate=2024-05-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Elimu Afrika]]
[[Jamii:Vyuo vikuu vya Afrika]]
[[Jamii:AWC GWEI]]</text>
      <sha1>0y44ed2xfqjagckn5kr58lx9d17zpj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chuo cha Malvern Misri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184420</id>
    <revision>
      <id>1607218</id>
      <parentid>1344547</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T01:30:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1201" sha1="kjhb4lt8xiahhsdh40oajssrtaocxy3" xml:space="preserve">'''Chuo cha Malvern Misri''' (MCE) ni shule ya kimataifa ya [[Uingereza]] huko [[Kairo]] iliyoko B2-B3 Barabara ya Gonga Kusini, Kairo, [[Misri]]. Inaendeshwa kwa ushirikiano kati ya Chuo cha Malvern chenye makao yake Uingereza na Kundi la Kimataifa la Azazy. Ilifunguliwa [[Septemba]] [[2016]] ikiwa na wanafunzi 350 na walimu 35 kutoka nje ya nchi. Chuo cha Malvern Misri kinatoa mtaala wa Uingereza, Mitihani wanayofanya ni Mitihani ya Kimataifa ya [[Cambridge]], huku wanafundisha mtaala wa Edexcel kwa wanafunzi. Mnamo mwaka wa [[2019]] Chuo cha Malvern Misri kilikuwa Shule ya Dunia ya IB&lt;ref&gt;https://ibo.org/school/060054/ {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; inayotoa Mpango wa [[Diploma]] (IBDP) na kutoa Cheti cha Kimataifa cha Elimu ya Sekondari (IGCSE) na sifa za awali za chuo kikuu zinazotambuliwa kimataifa ikiwa ni pamoja na elimu ya sekondari ngazi ya juu.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=British International School in Cairo {{!}} Malvern College Egypt|url=https://malverncollege.edu.eg/|work=malverncollege.edu.eg|accessdate=2024-07-17|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Vyuo vikuu vya Afrika]]
[[Jamii:Elimu Afrika]]
[[Jamii:AWC GWEI]]</text>
      <sha1>kjhb4lt8xiahhsdh40oajssrtaocxy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Agnès Monnet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184837</id>
    <revision>
      <id>1607091</id>
      <parentid>1455584</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3685" sha1="eqyf1y8enhjl22ql02x3a43sotua6u2" xml:space="preserve">'''Agnès Monnet''' (alizaliwa [[1954]]) ni raia wa [[Ivory Coast]] na [[mwanasiasa]] wa chama cha Ivorian Popular Front (FPI). Monnet. Ni mke wa Waziri anaejulikana kama Léon Emmanuel Monnet.

==Wasifu==
===Uzoefu wa kitaaluma===
Agnès Monnet ana shahada ya udaktari katika [[fasihi]] ya [[Siasa|kisasa]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.linfodrome.com/societe/79606-cote-d-ivoire-docteur-agnes-monnet-investie-presidente-du-women-caucus-for-lobbying-cote-d-ivoire|title=Côte d'Ivoire: Docteur Agnes Monnet invested president of the &quot;Women Caucus For Lobbying-Côte d'Ivoire&quot;|website=Linfodrome|date=August 4, 2022|access-date=November 24, 2023|language=fr}}&lt;/ref&gt; na ni [[profesa]] msaidizi katika Chuo Kikuu cha Félix Houphouët-Boigny mjini [[Abidjan]].

Aliongoza Wakala wa Ushirikiano wa [[Kifaransa]] wa [[Ivori Coast|Ivorian]] (AICF) – ambao sasa ni Tume ya Kitaifa ya Kifaransa – kuanzia [[2003]] hadi [[2011]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cotedivoirenews.info/biographie-agnes-monnet-le-parcours-dune-femme-discrete-et-battante/|title=Wasifu: Agnès Monnet, safari ya mwanamke mwenye unyenyekevu na uthabiti|website=Côte d'Ivoire News|date=February 15, 2019|access-date=March 20, 2021|language=fr}}&lt;/ref&gt;

=== Safari ya kisiasa ===
Agnès Monnet ni mmoja wa wanawake wa kwanza kujiunga na FPI.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abidjan.net/qui/profil.asp?id=430|title=Agnès Monnet (D.G de l'AICF) - Abidjan.net Who's Who|website=Abidjan.net|access-date=March 20, 2021|archive-date=January 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111190333/http://abidjan.net/QUI/profil.asp?id=430|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Aliteuliwa kuwa Katibu wa Taifa wa FPI anayehusika na masuala ya mawasiliano, hususan katika kuandaa matukio ya umma.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abidjan.net/qui/profil.asp?id=430|title=Agnès Monnet (D.G de l'AICF) - Abidjan.net Who's Who|website=Abidjan.net|access-date=March 20, 2021|archive-date=January 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111190333/http://abidjan.net/QUI/profil.asp?id=430|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Alikuwa meya wa kike wa kwanza wa manispaa ya Agou katika Wilaya ya Lacs kuanzia mwaka [[2000]] hadi [[2013]], na alichaguliwa tena mnamo mwaka [[2018]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fratmat.info/article/230667/politique/40-ans-de-luvicoci-dr-agnes-monnet-celebre-ses-predecesseurs|title=Miaka 40 ya Uvicoci: Dkt. Agnès Monnet anasherehekea waliomtangulia|website=FratMat|access-date=November 24, 2023}}&lt;/ref&gt;

Agnès Monnet alichukua nafasi ya Laurent Akoun kama Katibu Mkuu wa FPI iliyosimamiwa na ''Pascal Affi N’Guessan'' mnamo Julai [[2014]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jeuneafrique.com/mag/485264/politique/femmes-politiques-ivoiriennes-dinfluence-agnes-monnet-secretaire-generale-et-porte-parole-du-fpi/|title=Wanawake Wanasiasa wa Ivory Coast Wenye Ushawishi: Agnès Monnet, Katibu Mkuu na Msemaji wa FPI|website=Jeune Afrique|date=November 2, 2017|access-date=March 20, 2021|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Alijiuzulu kutoka nafasi yake ya Katibu Mkuu na msemaji wa FPI chini ya Pascal Affi N’Guessan mnamo Machi [[2019]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://abidjantv.net/politique/agnes-monnet-tres-decue-daffi-elle-soupconne-ouattara-de-tripatouillage/,%20http://abidjantv.net/politique/agnes-monnet-tres-decue-daffi-elle-soupconne-ouattara-de-tripatouillage/|title=Agnès Monnet &quot;amekasirika sana&quot; na Affi, anashuku Ouattara kwa &quot;utapeli&quot;|website=AbidjanTV.net|date=February 3, 2020|access-date=March 20, 2021|language=en-US}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
{{mbegu-mtu}}
[[jamii:WikiMonthly Edit-a-thon Kilimanjaro]]
[[Jamii:waliozaliwa 1954]]</text>
      <sha1>eqyf1y8enhjl22ql02x3a43sotua6u2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Claudio Bortolotto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188784</id>
    <revision>
      <id>1607219</id>
      <parentid>1418990</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T01:46:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2064" sha1="ckw3grx5r2gpho19ajzu7iipmmf848l" xml:space="preserve">'''Claudio Bortolotto''' (alizaliwa tarehe [[19 Machi]] [[1952]]) ni mwendesha baiskeli wa zamani wa kitaalamu kutoka [[Italia]]. Kipindi bora zaidi cha kazi yake kilikuwa ushindi wake kwenye kitengo cha kupanda milima katika Giro d'Italia, ambapo alishinda mara tatu mfululizo mnamo [[1979]], [[1980]], na [[1981]]. Bortolotto pia alimaliza katika nafasi ya nane kwa jumla kwenye mashindano ya mwaka [[1977]] na [[1978]]. Alistaafu kutoka kwa [[Baisikeli|baiskeli]] mwaka [[1984]].&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.the-sports.org/cycling-bortolotto-claudio-results-identity-s2-c2-b4-o2-w48892.html |title=Cycling - Claudio Bortolotto (Italy) : season totals |publisher=The-sports.org |access-date=2012-07-09 |archive-date=2012-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023012208/http://www.the-sports.org/cycling-bortolotto-claudio-results-identity-s2-c2-b4-o2-w48892.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.whowonitlists.com/sport/who-won-the-giro-ditalia-mountains/details.php?year=1981 |title=Giro D'Italia Winner(Mountains Classification )in 1981:Claudio Bortolotto |publisher=Whowonitlists.com |access-date=2012-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328063122/http://www.whowonitlists.com/sport/who-won-the-giro-ditalia-mountains/details.php?year=1981 |archive-date=28 March 2012 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cyclinghalloffame.com/riders/rider_bio.asp?rider_id=297 |title=Cycling Hall of Fame.com |publisher=Cycling Hall of Fame.com |access-date=2012-07-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://giro.cyclingfever.com/rider.html?sporter_id=14957 |title=Claudio Bortolotto - Rider Statistics Giro d'Italia - By: CyclingFever.com - The International Cycling Social Network |publisher=Giro.cyclingfever.com |access-date=2012-07-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120313133103/http://giro.cyclingfever.com/rider.html?sporter_id=14957 |archivedate=2012-03-13 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

&lt;references /&gt;{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1952]]
[[Jamii:Wanamichezo wa Italia]]</text>
      <sha1>ckw3grx5r2gpho19ajzu7iipmmf848l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diskografia ya Chris Brown</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190625</id>
    <revision>
      <id>1607232</id>
      <parentid>1606626</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T04:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230052" sha1="j6ozy6devv8rvc1aw8xedkn7qqrruz0" xml:space="preserve">Mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa R&amp;B kutoka [[Marekani]] [[Chris Brown (mwimbaji)|Chris Brown]] ametoa albamu 11 za studio, albamu 1 ya ushirikiano, EP 1, kandamseto 9, singles 63 (ikiwa ni pamoja na 373 kama msanii aliyeangaziwa na maonyesho ya wageni) na singles za utangazaji 29.

==Albumu zake==

===Studio albumu===                                                                                   
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya albamu, na baadhi ya nafasi za chati, mauzo na vyeti
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:10em;&quot;| Jina                                                                                   
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Maelezo ya albamu
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;11&quot;| Nafsi za chati iliyoshika
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:11em;&quot;| Mauzo
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:15em;&quot;| [[List of music recording certifications|Vyeti]]
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboard200&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/tlp/|title=Chris Brown Chart History: Billboard 200|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 21, 2023}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Top R&amp;B/Hip-Hop Albums|US R&amp;B/HH]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;r&amp;balbums&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/blp/|title=Chris Brown Chart History: R&amp;B/Hip-Hop Albums|magazine=Billboard|access-date=November 21, 2023}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;auschart&quot;&gt;{{cite web |url=http://australian-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Chris+Brown |title=Discography Chris Brown |work=australian-charts.com |publisher=Hung Medien |access-date=April 12, 2009 }}
* ''Chris Brown'': {{cite web|url=http://www.aria.com.au/issue833.pdf |archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20060409140000/http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20060410-0000/issue833.pdf |url-status=dead |archive-date=April 9, 2006 |title=The ARIA Report – Issue #833 |publisher=[[Australian Recording Industry Association]] (ARIA). National Library of Archives Australia |page=6 |date=February 20, 2006 |access-date=January 16, 2011}}{{cbignore|bot=medic}}
* &quot;What Them Girls Like&quot;: {{cite web|url=http://www.aria.com.au/issue988.pdf |archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20090219130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20090220-0000/issue988.pdf |url-status=dead |archive-date=February 19, 2009 |title=The ARIA Report – Issue #988 |publisher=Australian Recording Industry Association (ARIA). National Library of Archives Australia |page=4 |date=February 2, 2009 |access-date=April 27, 2012 }}{{cbignore|bot=medic}}
* &quot;Crawl&quot;: {{cite web|url=http://www.aria.com.au/issue1043.pdf |archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20100304130000/http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20100305-0000/issue1043.pdf |url-status=dead |archive-date=March 4, 2010 |title=The ARIA Report – Issue #1043 |publisher=Australian Recording Industry Association (ARIA). National Library of Archives Australia |page=4 |date=February 22, 2010 |access-date=January 12, 2011}}{{cbignore|bot=medic}}
* &quot;Get Back Up&quot;: {{cite web |url=http://www.ariacharts.com.au/pages/chartifacts.htm |title=Chartifacts – Week Commencing: 6th December 2010 |publisher=Australian Recording Industry Association (ARIA) |archive-url=https://www.webcitation.org/5v0YxAICO?url=http://www.ariacharts.com.au/pages/chartifacts.htm |archive-date=December 15, 2010 |url-status=dead }}
* &quot;Better with the Lights Off&quot;: 
* &quot;Strip&quot;: 
* &quot;New Flame&quot; and &quot;X&quot;: {{cite web|url=http://www.aria.com.au/ARIAIssue1279.pdf |archive-url=https://webarchive.nla.gov.au/awa/20140905010800/http://pandora.nla.gov.au/pan/23790/20140905-1108/ARIAIssue1279.pdf |url-status=dead |archive-date=September 5, 2014 |title=The ARIA Report: Week Commencing 1 September 2014 |date=September 5, 2014 |website=[[Australian Web Archive]] |issue=1279 |access-date=September 7, 2014}}{{cbignore|bot=medic}}
* &quot;Only&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/ed-sheeran-spends-5th-week-on-top-of-aria-singles-20141115 |title=Ed Sheeran Spends 5th Week On Top Of ARIA Singles |first=Gavin |last=Ryan |work=Noise11 |publisher=Noise Network |date=November 15, 2014 |access-date=November 15, 2014 }}
* &quot;Hotel&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/aria-singles-omi-at-1-20-hottest-100-songs-in-top-100-20150131 |title=ARIA Singles: Omi At 1, 20 Hottest 100 Songs In Top 100 |publisher=Noise11 |last=Ryan |first=Gavin |date=January 31, 2015 |access-date=January 31, 2015 }}
* &quot;Post to Be&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/aria-singles-major-lazer-has-no-1-song-20150404 |title=ARIA Singles: Major Lazer Has No 1 Song |publisher=Noise11 |last=Ryan |first=Gavin |date=April 4, 2015 |access-date=April 4, 2015 }}
* &quot;All Eyes on You&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/aria-singles-meghan-trainor-and-john-legend-spend-3-weeks-at-no-1-20150711 |title=ARIA Singles: Meghan Trainor and John Legend Spend Three Weeks At No 1 |publisher=Noise11 |last=Ryan |first=Gavin |date=July 11, 2015 |access-date=July 11, 2015 }}
* &quot;Fun&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/aria-singles-meghan-trainor-and-john-legend-spend-4th-week-on-top-20150718 |title=ARIA Singles: Meghan Trainor and John Legend Spend 4th Week On Top |publisher=Noise11 |last=Ryan |first=Gavin |date=July 18, 2015 |access-date=July 18, 2015 }}
* &quot;Body on Me&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/aria-singles-calvin-harris-how-deep-is-your-love-is-no-1-20150829 |title=ARIA Singles: Calvin Harris 'How Deep Is Your Love' Is No 1 |publisher=Noise11 |last=Ryan |first=Gavin |date=August 29, 2015 |access-date=August 29, 2015 }}
* &quot;Back to Sleep&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/aria-singles-lukas-graham-is-no-1-for-third-week-20160305 |title=ARIA Singles: Lukas Graham Is No 1 for Third Week |publisher=Noise11 |last=Ryan |first=Gavin |date=March 5, 2016 |access-date=March 5, 2016 }}
* &quot;Grass Ain't Greener&quot;: {{cite web |url=http://www.noise11.com/news/aria-singles-drake-one-dance-still-no-1-20160514 |title=ARIA Singles: Drake 'One Dance' Still No 1 |publisher=Noise11 |last=Ryan |first=Gavin |date=May 14, 2016 |access-date=May 14, 2016 }}
* &quot;Do You Mind&quot;: {{cite web |url=https://www.auspop.com.au/2016/10/aria-chart-watch-390/ |title=ARIA Chart Watch #390 |publisher=auspOp |date=October 15, 2016 |access-date=October 15, 2016 |archive-date=October 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161018212938/https://www.auspop.com.au/2016/10/aria-chart-watch-390/ |url-status=dead }}
* &quot;Party&quot;: {{cite web |url=https://www.auspop.com.au/2016/12/aria-chart-watch-400/ |title=ARIA Chart Watch #400 |publisher=auspOp |date=December 24, 2016 |access-date=December 24, 2016 |archive-date=December 24, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161224160718/https://www.auspop.com.au/2016/12/aria-chart-watch-400/ |url-status=dead }}
* &quot;Privacy&quot;: {{cite web|url=https://www.auspop.com.au/2017/04/aria-chart-watch-414/|title=ARIA Chart Watch #414|publisher=auspOp|date=April 1, 2017|access-date=April 1, 2017|archive-date=April 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401232601/https://www.auspop.com.au/2017/04/aria-chart-watch-414/|url-status=dead}}
* &quot;Questions&quot;: {{cite web|url=https://www.auspop.com.au/2017/08/aria-chart-watch-435/|title=ARIA Chart Watch #435|publisher=auspOp|date=August 26, 2017|access-date=August 26, 2017|archive-date=August 26, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170826113704/https://www.auspop.com.au/2017/08/aria-chart-watch-435/|url-status=dead}}
* &quot;Stranger Things&quot;: {{cite web|url=https://www.auspop.com.au/2018/3/aria-chart-watch-463/|title=ARIA Chart Watch #463|publisher=auspOp|date=March 10, 2018|access-date=March 10, 2018|archive-date=March 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310135813/https://www.auspop.com.au/2018/3/aria-chart-watch-463/|url-status=dead}}
* &quot;Undecided&quot;: {{cite web|url=https://www.auspop.com.au/2019/1/aria-chart-watch-507/|title=ARIA Chart Watch #507|publisher=auspOp|date=January 12, 2019|access-date=January 12, 2019|archive-date=January 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101123619/https://www.auspop.com.au/2019/1/aria-chart-watch-507/|url-status=dead}}
* &quot;The Take&quot;: {{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 30 March 2020|magazine=The ARIA Report|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|issue=1569|date=March 30, 2020}}
* &quot;Come Through&quot;: {{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 3 May 2021|magazine=The ARIA Report|publisher=Australian Recording Industry Association|issue=1626|page=4|date=May 3, 2021}}
* &quot;Psychic&quot;: {{cite magazine|title=The ARIA Report: Week Commencing 4 July 2022|magazine=The ARIA Report|publisher=Australian Recording Industry Association|issue=1687|page=4|date=July 4, 2022}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-albums&quot;&gt;Peak chart positions in Canada:
*&quot;Chris Brown&quot;: {{cite web|url=http://jam.canoe.ca/Music/Charts/ALBUMS.html|title=Albums : Top 100|website=[[Jam!]]|date=January 29, 2006|access-date=April 6, 2023 |url-status=usurped|archive-url=https://archive.today/20060208035447/http://jam.canoe.ca/Music/Charts/ALBUMS.html|archive-date=February 8, 2006}}
*&quot;''Graffiti'' &quot;: {{cite web|url=http://jam.canoe.ca/Music/Charts/ALBUMS.html|title=Albums : Top 100|website=[[Jam!]]|date=December 11, 2009|access-date=April 11, 2023 |url-status=usurped|archive-url=https://archive.today/20091223125250/http://jam.canoe.ca/Music/Charts/ALBUMS.html|archive-date=December 23, 2009}}
*All except for &quot;Chris Brown&quot; and &quot;Graffiti&quot;: {{cite magazine |url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/cna/|title=Chris Brown – Chart History: Canadian Albums |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=November 21, 2023}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;frachart&quot;&gt;{{cite web |url=http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Chris+Brown |title=Discographie Chris Brown |work=Lescharts.com |language=fr |publisher=Hung Medien |access-date=April 12, 2009 }}
* ''Heartbreak on a Full Moon'': {{cite web|url=http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-album-megafusion/?ye=2017&amp;we=45|title=Le Top de la semaine : Top Albums – SNEP (Week 45, 2017)|publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]]|language=fr|access-date=November 13, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113142937/http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-album-megafusion/?ye=2017&amp;we=45|archive-date=November 13, 2017|url-status=dead}}
* Other songs: {{cite web |url=http://lescharts.com/search.asp?search=Chris+Brown&amp;cat=s |title=Chris Brown search |work=Lescharts.com |language=fr |publisher=Hung Medien |access-date=October 14, 2017 }}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment charts|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;gerchart&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.offiziellecharts.de/suche?artist_search=Chris+Brown&amp;do_search=do|title=Discographie Chris Brown|publisher=GfK Entertainment|access-date=January 11, 2019}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Albums Chart|IRE]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;irechart&quot;&gt;{{cite web |url=http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Chris%20Brown |title=Discography Chris Brown |work=Irishcharts.com |publisher=Hung Medien |access-date=April 12, 2009 |archive-date=2025-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250112065940/http://irish-charts.com/showinterpret.asp?interpret=Chris%20Brown |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[MegaCharts|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nlchart&quot;&gt;{{cite web |url=http://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Chris+Brown |title=Discografie Singles |language=nl |work=dutchcharts.nl |publisher=Hung Medien |access-date=April 12, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206041149/http://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Chris+Brown |archive-date=December 6, 2008}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nzchart&quot;&gt;{{cite web|url=http://charts.nz/showinterpret.asp?interpret=Chris+Brown|title=Discography Chris Brown|website=charts.nz|access-date=August 24, 2019|archive-date=2025-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250619160407/https://charts.nz/showinterpret.asp?interpret=Chris+Brown|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;swichart&quot;&gt;{{cite web|url=http://hitparade.ch/showinterpret.asp?interpret=Chris+Brown|title=Discographie Chris Brown|work=hitparade.ch|publisher=Hung Medien|language=de|access-date=April 12, 2009}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Albums Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;ukchart&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/artist/17746/chris-brown/|title=Artist Chart History &gt; Chris Brown|publisher=[[Official Charts Company]]|access-date=July 6, 2019}}
* &quot;Fine by Me&quot;: {{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/151114cluk.txt|title=Chart Log UK – New Entries Update: 14.11.2015 (wk46)|website=Zobbel.de|access-date=December 4, 2015}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Chris Brown (album)|Chris Brown]]''
|
* Imetolewa: November&amp;nbsp;29,&amp;nbsp;2005 &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(US)&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/chris-brown-mw0000646188|title=Chris Brown (Album) – Chris Brown|publisher=[[Allmusic]]. [[Rovi Corporation]]|access-date=July 14, 2013}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, [[Jive Records|Jive]]
* Muundo: [[Compact disc|CD]], [[Compact Cassette|cassette]], [[Music download|digital download]], [[streaming]]
| 2 || 1 || 57 || 39 || 51 || 31 || 71 || 47 || 8 || 18 || 29
|
* US: 2,199,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of July 2012.|name=2012Sales}}&lt;ref name=&quot;Album Sales&quot;&gt;{{cite web|last=Grein|first=Paul|url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-ending-july-8-2012-albums-brown-2-145312854.html|title=Week Ending July 8, 2012. Albums: Chris Brown, 2; Rihanna, 0|publisher=[[Yahoo! Music]]. Yahoo! Inc|date=July 11, 2012|access-date=July 12, 2012}}&lt;/ref&gt;
|
* [[Recording Industry Association of America|RIAA]]: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;&gt;{{cite certification|region=United States|artist=Chris Brown|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[Australian Recording Industry Association|ARIA]]: Platinum&lt;ref name=ARIA23a&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2023|type=album|access-date=March 9, 2024}}&lt;/ref&gt;
* [[British Phonographic Industry|BPI]]: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;&gt;{{cite certification|region=United Kingdom|access-date=July 13, 2024|artist=Chris Brown}}&lt;/ref&gt;
* [[Music Canada|MC]]: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=album|artist=Chris Brown|title=Chris Brown |access-date=June 13, 2020}}&lt;/ref&gt;
* [[Recorded Music NZ|RMNZ]]: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nztop40.co.nz/chart/albums?chart=1382.|title=NZ Top 40 Albums Chart The Official New Zealand Music Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]] (RMNZ)|access-date=June 12, 2006|archive-date=2021-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718180720/https://nztop40.co.nz/chart/albums?chart=1382.|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Exclusive (album)|Exclusive]]''
|
* Imetolewa: November&amp;nbsp;6,&amp;nbsp;2007 &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(US)&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/exclusive-mw0000578152|title=Exclusive – Chris Brown|publisher=Allmusic. Rovi Corporation|access-date=July 14, 2013}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, Jive
* Muundo: CD, cassette, digital download, streaming
| 4 || 2 || 5 || 16 || 53 || 91 || 2 || 68 || 3 || 28 || 3
|
* US: 2,014,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of July 2012.|name=2012Sales}}&lt;ref name=&quot;Album Sales&quot;/&gt;
| 
* RIAA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=ARIA2008&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2008|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* [[Irish Recorded Music Association|IRMA]]: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum08.htm|title=2008 Certification Awards – Multi Platinum|publisher=[[Irish Recorded Music Association]] (IRMA)|access-date=August 23, 2018|archive-date=2024-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126182922/http://www.irishcharts.ie/awards/multi_platinum08.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=79&amp;Itemid=62|title=Latest Gold / Platinum Albums|publisher=RadioScope New Zealand|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724195817/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=79&amp;Itemid=62|archive-date=July 24, 2011 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Graffiti (Chris Brown album)|Graffiti]]''
|
* Imetolewa: December 8, 2009 &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(US)&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/graffiti-mw0001350412|title=Graffiti – Chris Brown|publisher=Allmusic. Rovi Corporation|access-date=October 16, 2018}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, Jive
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 7 || 1 || 40 || 84 || 134 || — || 47 || 83 || 40 || — || 55
|
* US: 362,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of July 2012.|name=2012Sales}}&lt;ref name=&quot;Album Sales&quot;/&gt;
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[F.A.M.E. (Chris Brown album)|F.A.M.E.]]''
|
* Imetolewa: March&amp;nbsp;22,&amp;nbsp;2011 &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(US)&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/fame-mw0002109334|title=F.A.M.E. – Chris Brown|publisher=Allmusic. Rovi Corporation|access-date=October 16, 2018}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, Jive
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 1 || 1 || 3 || 6 || 44 || 39 || 8 || 16 || 7 || 34 || 10
|
* US: 872,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of May 2012.}}&lt;ref&gt;{{cite web|last=Maloy|first=Sarah|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/chris-brown-billboard-music-awards-323711|title=Chris Brown to Perform at Billboard Music Awards|work=[[The Hollywood Reporter]]|publisher=Prometheus Global Media|date=May 12, 2012|access-date=April 4, 2016}}&lt;/ref&gt;
* UK: 200,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of March 2012.}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.capitalfm.com/artists/chris-brown/news/fortune-album-artwork/|title=Chris Brown Unveils New Album 'Fortune' Cover|work=[[Capital (radio network)|Capital FM]]|date=March 2, 2012|access-date=March 3, 2012}}&lt;/ref&gt;
|
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=ARIA2019&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2019|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* IRMA: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.irishcharts.ie/awards/gold11.htm|title=2011 Certification Awards – Gold|publisher=[[Irish Recorded Music Association]] (IRMA)|access-date=April 22, 2012|archive-date=2018-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180711234229/http://www.irishcharts.ie/awards/gold11.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Fortune (Chris Brown album)|Fortune]]''
|
* Imetolewa: July&amp;nbsp;3,&amp;nbsp;2012 &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(US)&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/fortune-mw0002329610|title=Fortune – Chris Brown|publisher=Allmusic. Rovi Corporation|access-date=October 16, 2018}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, [[RCA Records|RCA]]
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 1 || 1 || 2 || 6 || 8 || 13 || 4 || 1 || 1 || 10 || 1
|
* US: 465,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of December 2013.|name=2013Sales}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hitsdailydouble.com/sales/sales_ur.cgi |title=Upcoming Releases – Page 9 |publisher=Hits |date=October 29, 2013 |access-date=April 4, 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131207150834/http://www.hitsdailydouble.com/sales/sales_ur.cgi |archive-date=December 7, 2013}}&lt;/ref&gt;
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[X (Chris Brown album)|X]]''
|
* Imetolewa: September 16, 2014 &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(US)&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/album/x-mw0002586461|title=X – Chris Brown|publisher=Allmusic. Rovi Corporation|access-date=October 16, 2018}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, RCA
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 2 || 1 || 4 || 2 || 6 || 11 || 5 || 5 || 3 || 3 || 4
|
* US: 404,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of December 2015.|name=2015Sales}}&lt;ref name=&quot;XSales&quot;&gt;{{cite web|url=http://hitsdailydouble.com/new_album_releases|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124222743/http://hitsdailydouble.com/new_album_releases|title=Upcoming Releases|work=hitsdailydouble|publisher=HITS Digital Ventures|archive-date=November 24, 2015 |access-date=December 20, 2015}}&lt;/ref&gt;
|
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Royalty (Chris Brown album)|Royalty]]''
|
* Imetolewa: December 18, 2015
* Lebo: CBE, RCA
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 3 || 1 || 14 || 17 || 81 || 37 || 51 || 21 || 16 || 15 || 23
|
* US: 360,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of February 2016.|name=2016Sales}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hotnewhiphop.com/charts-dont-lie-february-3-news.19941.html|title=Charts Don't Lie: February 3|website=HNHH|accessdate=2024-11-15|archive-date=2016-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205230203/http://www.hotnewhiphop.com/charts-dont-lie-february-3-news.19941.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Heartbreak on a Full Moon]]''
|
* Imetolewa: October 31, 2017
* Lebo: CBE, RCA
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 3 || 1 || 5 || 10 || 29 || 35 || 18 || 15 || 3 || 29 || 10
|
* US: &lt;!-- SALES only; not units. --&gt;105,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of December 2018.|name=2018Sales}}&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://hitsdailydouble.com/news&amp;id=309854&amp;title+TOP-50-SELLERS-OF-2017|title=2017 TOP 50 ALBUMS|website=HITS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://hitsdailydouble.com/news&amp;id=314588&amp;title=2018-TOP-50-ALBUMS&amp;title=YEAR-TO-c-ALBUMS|title=2018 TOP 50 ALBUMS|website=HITS}}&lt;/ref&gt;
|
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=ARIA23a/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* MC: Platinum&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{cite certification|region=Canada|type=album|artist=Chris Brown|access-date=August 22, 2018}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=album|artist=Chris Brown|title=Heartbreak on a Full Moon|id=4504|access-date=July 20, 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Indigo (Chris Brown album)|Indigo]]''
|
* Imetolewa: June 28, 2019&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=https://www.billboard.com/music/rb-hip-hop/chris-brown-indigo-album-8518018 |title=Chris Brown shares 'Indigo' album, with appearances from Lil Wayne, H.E.R. &amp; Tyga: Stream it Now |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 28, 2019 |access-date=June 29, 2019 |author=Saponara, Michael}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, RCA
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 1 || 1 || 3 || 2 || 29 || 31 || 23 || 11 || 3 || 9 || 7
|
* US: &lt;!-- This column is for sales only --&gt;84,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of December 2019.|name=2019Sales}}&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://hitsdailydouble.com/news&amp;id=319157&amp;title+2019-TOP-50-ALBUMS|title=2019 TOP 50 ALBUMS
|website=HITS}}&lt;/ref&gt;
|
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA23a/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/albums|title=Indigo|publisher=[[Recorded Music NZ]] (RMNZ)|access-date=February 2, 2020|archive-date=2020-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20201219170720/https://nztop40.co.nz/chart/albums|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=France|artist=Chris Brown|title=Indigo|access-date=February 3, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
 ! scope=&quot;row&quot;| ''[[Breezy (album)|Breezy]]''
|
* Imetolewa: June 24, 2022&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://hollywoodlife.com/2021/07/20/chris-brown-hints-collaboration-kanye-west-album/|title=Chris Brown Hints In Cryptic Message That He's Collaborated With Kanye West On Surprise Next Album|website=Hollywoodlife.com|date=July 20, 2021|access-date=January 20, 2022}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, RCA
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 4 || 2 || 6 || 7 || 39 || 25 || 41 || 6 || 2 || 9 || 6
|
* US: &lt;!-- This column is for sales only --&gt;5,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of July 2022.|name=2022Sales}}&lt;ref&gt;{{cite magazine|url= https://www.billboard.com/music/chart-beat/bad-bunny-un-verano-sin-ti-billboard-200-no-1-three-weeks-1235110309/|title=Bad Bunny Back at No. 1 on Billboard 200 With 'Un Verano Sin Ti'|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] }}&lt;/ref&gt;
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[11:11 (Chris Brown album)|11:11]]''
|
* Imetolewa: November 10, 2023&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://kisscleveland.iheart.com/content/2023-08-16-chris-brown-announces-plans-for-his-upcoming-11th-studio-album/ | title=Chris Brown Announces Plans for His Upcoming 11th Studio Album }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, RCA
* Muundo: [[LP record|LP]], digital download, streaming
| 9 || 2 || 16 || 34 || 49 || 38 || 41 || 6 || 2 || 9 || 11
|
* US: &lt;!-- This column is for sales only --&gt;6,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of November 2023.|name=2023Sales}}&lt;ref&gt;{{cite magazine|url= https://thatgrapejuice.net/2023/11/he-did-it-chris-brown-keeps-nearly-20-year-billboard-200-top-10-streak-intact-with-debut-of-1111/|title=He Did It! Chris Brown Keeps Nearly 20-Year ''Billboard'' 200 Top 10 Streak Intact with Debut of ''11:11''}}&lt;/ref&gt;
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=album|artist=Chris Brown|title=11:11 (Deluxe)|id=5804|access-date=May 11, 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=&quot;16&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;| &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not Imetolewa in that territory.
|}

===Albamu ya ushirikiano===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya albamu, na baadhi ya nafasi za chati, mauzo na vyeti
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:21em;&quot;| Maelezo ya albamu
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;11&quot;| Nafsi za chati iliyoshika
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:10em;&quot;| Mauzo
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:11em;&quot;| [[List of music recording certifications|Vyeti]]
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboard200&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Top R&amp;B/Hip-Hop Albums|US R&amp;B/HH]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;r&amp;balbums&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;auschart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-albums&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;frachart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;gerchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Albums Chart|IRE]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;irechart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[MegaCharts|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nlchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nzchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;swichart&quot;/&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Albums Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;ukchart&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Fan of a Fan: The Album]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(with [[Tyga]])&lt;/small&gt;
|
* Imetolewa: February 24, 2015 &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(US)&lt;/span&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Chris Brown And Tyga's Fan Of A Fan Album Cover Is Everything We Love About The '90's|url=http://www.mtv.com/news/2058206/chris-brown-tyga-fan-of-a-fan-album-cover/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150126091030/http://www.mtv.com/news/2058206/chris-brown-tyga-fan-of-a-fan-album-cover/|url-status=dead|archive-date=January 26, 2015|publisher=mtv.com|access-date=January 24, 2015}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, [[Last Kings Records|Last Kings]], [[RCA Records|RCA]],&lt;br /&gt;[[Young Money]], [[Cash Money Records|Cash Money]], [[Republic Records|Republic]]
* Muundo: CD, digital download, streaming
| 7 || 3 || 3 || 11 || 33 || 14 || 31 || 30 || 9 || 6 || 7
|
*US: 72,000{{efn|group=upper-alpha|Sales as of March 2015.|name=&quot;Fan of a Fan: The AlbumSales&quot;}}&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://hiphopdx.com/news/id.33107/title.hip-hop-album-sales-kendrick-lamar-empire-drake|title=Hip Hop Album Sales: Kendrick Lamar, &quot;Empire&quot; &amp; Drake|magazine=HipHopDX|access-date=June 2, 2016|archive-date=2025-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20250605025614/https://hiphopdx.com/news/id.33107/title.hip-hop-album-sales-kendrick-lamar-empire-drake|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA23a/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|}

==Kandamseto==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya kandamseto na baadhi ya maelezo
|-  
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:10em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot;| Maelezo ya albamu
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''In My Zone (Rhythm &amp; Streets)'' {{small|(hosted by [[DJ Drama]] and DJ Sense)}}
|
* Imetolewa: February 14, 2010&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-in-my-zone-hosted-by-dj-drama-mixtape.319.html | title=Chris Brown – In My Zone (Hosted By DJ Drama) [New Mixtape] | publisher=hotnewhiphop | date=February 14, 2010 | access-date=May 27, 2016 | archive-date=2016-06-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160625175506/http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-in-my-zone-hosted-by-dj-drama-mixtape.319.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, Gangsta Grillz
* Format: CD, digital download
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Fan of a Fan'' {{small|(hosted by DJ Ill Will and DJ Rockstar)}} &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;&lt;br /&gt;(with Tyga)&lt;/span&gt; 
|
* Imetolewa: May 16, 2010&lt;ref name=&quot;hotnewhiphop&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-and-tyga-fan-of-a-fan-new-mixtape.983.html | title=Chris Brown &amp; Tyga – Fan of a Fan [New Mixtape] | publisher=hotnewhiphop | date=May 16, 2010 | access-date=September 1, 2018 | archive-date=2020-10-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201008004438/https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-and-tyga-fan-of-a-fan-new-mixtape.983.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: Tyga Music&lt;ref name=&quot;hotnewhiphop&quot;/&gt;
* Format: CD, digital download                    
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''In My Zone 2'' {{small|(hosted by DJ Drama and [[DJ Babey Drew]])}}
|
* Imetolewa: November 27, 2010&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-in-my-zone-2-hosted-by-dj-drama-mixtape.5774.html | title=Chris Brown – In My Zone 2 (Hosted By DJ Drama) [New Mixtape] | publisher=hotnewhiphop | date=November 27, 2010 | access-date=May 27, 2016 | archive-date=2016-06-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160629120030/http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-in-my-zone-2-hosted-by-dj-drama-mixtape.5774.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, Gangsta Grillz
* Format: Digital download
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Boy in Detention''
|
* Imetolewa: August 5, 2011&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-boy-in-detention-new-mixtape.19951.html | title=Chris Brown – Boy In Detention [New Mixtape] | publisher=hotnewhiphop | date=August 4, 2011 | access-date=May 27, 2016 | archive-date=2014-03-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140302220007/http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-boy-in-detention-new-mixtape.19951.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE
* Format: Digital download
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''X Files''
|
* Imetolewa: November 19, 2013&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-x-files-mixtape.101568.html | title=Chris Brown – X Files [New Mixtape] | publisher=hotnewhiphop | date=November 19, 2013 | access-date=May 27, 2016 | archive-date=2022-05-12 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220512141519/https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-x-files-mixtape.101568.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE
* Format: Digital download
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Before the Party]]''
|
* Imetolewa: November 27, 2015&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-before-the-party-new-mixtape.116148.html | title=Chris Brown – Before The Party | publisher=hotnewhiphop | date=November 27, 2015 | access-date=October 19, 2018 | archive-date=2015-11-30 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151130032344/http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-before-the-party-new-mixtape.116148.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE
* Muundo: Kupakua mtandaoni, kusikiliza mtandaoni
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Before the Trap: Nights in Tarzana]]''&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with OHB)&lt;/span&gt;
|
* Imetolewa: April 29, 2016&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-before-the-trap-nights-in-tarzana-new-mixtape.116388.html | title=Chris Brown &amp; OHB – Before The Trap: Nights In Tarzana | publisher=hotnewhiphop | date=April 29, 2016 | access-date=October 19, 2018 }} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE
* Muundo: Kupakua mtandaoni, kusikiliza mtandaoni
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Attack the Block'' &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;&lt;br /&gt;(with OHB and [[Smoke Boys|Section Boyz]])&lt;/span&gt;
|
* Imetolewa: October 28, 2016&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-ohb-and-section-boyz-attack-the-block-new-mixtape.116602.html | title=Chris Brown, OHB &amp; Section Boyz – Attack The Block | publisher=hotnewhiphop | date=October 28, 2016 | access-date=October 19, 2018 | archive-date=2016-10-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20161029112405/http://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-ohb-and-section-boyz-attack-the-block-new-mixtape.116602.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE
* Format: Digital download
|}

===Kandamseto za kibiashara===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya kandamseto na baadhi ya maelezo
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Maelezo ya albamu
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;9&quot; | Nafsi za chati iliyoshika
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard 200|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboard200&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Top R&amp;B/Hip-Hop Albums|US&lt;br /&gt;R&amp;B/HH]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;r&amp;balbums&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;auschart&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Albums Chart|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;CAN-albums&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[SNEP|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;frachart&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[MegaCharts|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nlchart&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nzchart&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;swichart&quot; /&gt;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Albums Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;ukchart&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Slime &amp; B]]'' &lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;&lt;br /&gt;(with [[Young Thug]])&lt;/span&gt;
|
* Imetolewa: May 5, 2020&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-and-young-thugs-joint-mixtape-release-date-is-here-news.109342.html|title=Chris Brown &amp; Young Thug's Joint Mixtape Release Date Is Here|work=HotNewHipHop|date=April 29, 2020|access-date=April 29, 2020|archive-date=2020-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200428154055/https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-and-young-thugs-joint-mixtape-release-date-is-here-news.109342.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* Lebo: CBE, [[RCA Records|RCA]], [[YSL Records|YSL]], [[300 Entertainment|300]], [[Atlantic Records|Atlantic]]
* Muundo: Kupakua mtandaoni, kusikiliza mtandaoni
| 24 || 15 || 29 || 46 || 110 || 38 || 37 || 51 || 51
|}

==Kanda ndefu==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya kanda ndefu
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:10em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Maelezo
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Royalty International – EP]]''
|
* Imetolewa: December 25,&amp;nbsp;2015
* Lebo: CBE, [[RCA Records|RCA]]
* Muundo: Kupakua mtandaoni, kusikiliza mtandaoni&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://open.spotify.com/album/0BMkxYNCCYicwfzvIXX49p|title=Royalty International EP|date=December 25, 2015|access-date=January 20, 2022|website=Open.spotify.com}}&lt;/ref&gt;
|}

==Singo==
===Kama mwimbaji mkuu===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya singo kama mwimbaji mkuu, baadhi ya chati, vyeti — zimetolewa na jina la albamu
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:22em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Nafsi za chati iliyoshika
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| [[List of music recording certifications|Vyeti]]
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;hot100&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/hsi/|title=Chris Brown Chart History: Hot 100|magazine=Billboard|access-date=November 12, 2024}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs|US&lt;br /&gt;R&amp;B/&lt;br /&gt;HH]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboardr&amp;b&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/bsi/|title=Chris Brown Chart History: R&amp;B/Hip-Hop Songs|magazine=Billboard|access-date=October 15, 2024}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;auschart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;frachart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment charts|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;gerchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRE]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;irechart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Dutch Single Top 100|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nlchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nzchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;swichart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:3em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;ukchart&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Run It!]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Juelz Santana]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2005
| 1 || 1 || 1 || 19 || 5 || 2 || 9 || 1 || 5 || 2
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: Platinum {{small|([[RIAA certification#Master Ringtone|Mastertone]])}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
*MC: Gold {{small|([[Music Canada#RingTones (singles)|Ringtone]])}}&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
*RMNZ: Gold&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;5&quot;| ''[[Chris Brown (album)|Chris Brown]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Yo (Excuse Me Miss)]]&quot;
| 7 || 2 || 10 || — || 56 || 15 || 67 || 9 || 34 || 13
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: Platinum {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Gimme That]]&quot; (Remix)&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Lil Wayne]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2006
| 15 || 5 || — || 45 || 47 || 26 || 94 || — || 30 || 23
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: Gold {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Say Goodbye (Chris Brown song)|Say Goodbye]]&quot;
| 10 || 1 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: Platinum {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Poppin' (Chris Brown song)|Poppin']]&quot;
| 42 || 5 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: Gold {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wall to Wall (song)|Wall to Wall]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2007
| 79 || 22 || 21 || — || 59 || 47 || — || 15 || 87 || 75
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| ''[[Exclusive (album)|Exclusive]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Kiss Kiss (Chris Brown song)|Kiss Kiss]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[T-Pain]])&lt;/span&gt;
| 1 || 2 || 8 || — || — || 26 || — || 1 || 69 || 38
|
*RIAA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: Platinum {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*MC: 2× Platinum {{small|(Ringtone)}}&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
*RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=77&amp;Itemid=61|title=Latest Gold / Platinum Singles|publisher=RadioScope New Zealand|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724195845/http://www.radioscope.net.nz/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=77&amp;Itemid=61|archive-date=July 24, 2011 }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[With You (Chris Brown song)|With You]]&quot;
| 2 || 5 || 5 || 11 || 33 || 3 || 56 || 1 || 24 || 8
|
*RIAA: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: 2× Platinum {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*MC: Gold {{small|(Ringtone)}}&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
*RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[No Air]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Jordin Sparks]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2008
| 3 || 4 || 1 || — || 10 || 2 || 17 || 1 || 8 || 3
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;riaa.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=Sparks,_Jordin |title=RIAA – Gold &amp; Platinum: Jordin Sparks |publisher=Recording Industry Association of America (RIAA) |access-date=February 16, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103142803/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=Sparks,_Jordin |archive-date=January 3, 2016}}&lt;/ref&gt;
*RIAA: Platinum {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aria.com.au/pages/httpwww.aria.com.aupageshttpwww.aria.com.aupagesARIACharts-Accreditations-2008Singles.htm|title=ARIA Charts - Accreditations - 2008 Singles|publisher=Australian Recording Industry Association|date=August 15, 2019|access-date=August 15, 2019}}&lt;/ref&gt;
*BPI: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bpi.co.uk/award/4590-2033-1 |title=Certified Awards Search |publisher=British Phonographic Industry (BPI) |access-date=August 22, 2023 }}&lt;/ref&gt;
*BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
*MC: Platinum&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
*MC: Gold {{small|(Ringtone)}}&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
*RMNZ: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
| ''[[Jordin Sparks (album)|Jordin Sparks]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Take You Down]]&quot;
| 43 || 4 || — || — || — || — || — || 7 || — || 92
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| ''Exclusive''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Forever (Chris Brown song)|Forever]]&quot;
| 2 || 66 || 7 || 25 || 20 || 1 || 51 || 1 || 22 || 4
|
*RIAA: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*RIAA: Gold {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 5× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Superhuman (Chris Brown song)|Superhuman]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Keri Hilson]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Superhuman&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 9 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/hbu/|title=Chris Brown Chart History: Bubbling Under Hot 100|magazine=Billboard|access-date=August 13, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || —{{Ref label|note_a1|A}} || 30 || — || — || 15 || — || 15 || — || 32
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*RMNZ: Gold&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[I Can Transform Ya]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Lil Wayne and [[Swizz Beatz]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2009
| 20 || 11 || 21 || — || — || 21 || 57 || 7 || — || 26
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Graffiti (Chris Brown album)|Graffiti]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Crawl (Chris Brown song)|Crawl]]&quot;
| 53 || 59 || 67 || — || — || 39 || — || 16 || — || 35
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Deuces (song)|Deuces]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Tyga]] and [[Kevin McCall]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2010
| 14 || 1 || — || — || — || — || — || 23 || — || 68
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;8&quot;| ''[[F.A.M.E. (Chris Brown album)|F.A.M.E.]]''
|-
!scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Yeah 3x]]&quot;
| 15 || —{{Ref label|note_b1|B}} || 4 || 59 || 7 || 8 || 22 || 1 || 7 || 6
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*[[Bundesverband Musikindustrie|BVMI]]: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.musikindustrie.de/gold_platin_datenbank/?action=suche&amp;strTitel=&amp;strInterpret=Chris+Brown&amp;strTtArt=alle&amp;strAwards=checked|title=German Certifications – Chris Brown|language=de|publisher=[[Bundesverband Musikindustrie]] (BVMI)|access-date=November 7, 2011}}&lt;/ref&gt;
*[[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI]] SWI: Platinum&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;&gt;{{cite web|url=http://swisscharts.com/search_certifications.asp?search=Chris+Brown|title=The Official Swiss Charts and Music Community|work=Swisscharts.com|publisher=Hung Medien|access-date=August 11, 2012}}&lt;/ref&gt;
*RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[No Bullshit]]&quot;
| rowspan=&quot;7&quot;| 2011
| 62 || 3 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Look at Me Now (Chris Brown song)|Look at Me Now]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Lil Wayne and [[Busta Rhymes]])&lt;/span&gt;
| 6 || 1 || 46 || 85 || — || — || — || 37 || — || 44
|
*RIAA: 8× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
!scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Beautiful People (Chris Brown song)|Beautiful People]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Benny Benassi]])&lt;/span&gt;
| 43 || —{{Ref label|note_c1|C}} || 7 || 26 || 30 || 3 || 25 || 6 || 26 || 4 
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot; /&gt;
*BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
*RMNZ: Gold&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[She Ain't You]]&quot;
| 27 || 5 || 27 || — || — || — || — || 27 || — || 53
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Next to You (Chris Brown song)|Next to You]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Justin Bieber]])&lt;/span&gt;
| 26 || — || 22 || — || 28 || 21 || — || 11 || 74 || 14
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot; /&gt;
*RMNZ: Gold&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wet the Bed]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Ludacris]])&lt;/span&gt;
| 77 || 6 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Strip (Chris Brown song)|Strip]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Kevin McCall)&lt;/span&gt;
| 37 || 3 || 76 || — || — || — || 95 || — || — || 78
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;6&quot;| ''[[Fortune (Chris Brown album)|Fortune]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Turn Up the Music (Chris Brown song)|Turn Up the Music]]&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2012
| 10 || 81 || 6 || 39 || 34 || 12 || 30 || 9 || 39 || 1
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles |title=NZ Top 40 Singles Chart |publisher=[[Recorded Music NZ]] (RMNZ) |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215004148/http://nztop40.co.nz/chart/singles |archive-date=February 15, 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Sweet Love (Chris Brown song)|Sweet Love]]&quot;
| 89 || 25 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Till I Die (Chris Brown song)|Till I Die]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Big Sean]] and [[Wiz Khalifa]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Till I Die&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 1 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 12 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Don't Wake Me Up (Chris Brown song)|Don't Wake Me Up]]&quot;
| 10 || — || 2 || 11 || 11 || 4 || 37 || 2 || 12 || 2
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
*RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;NZ Top 40 Singles Chart&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles |title=NZ Top 40 Singles Chart |publisher=Recorded Music NZ (RMNZ) |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215004148/http://nztop40.co.nz/chart/singles |archive-date=February 15, 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Don't Judge Me]]&quot;
| 67 || 18 || 42 || 22 || 38 || — || — || — || — || 42
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Fine China (Chris Brown song)|Fine China]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2013
| 31 || 10 || 26 || 43 || — || 65 || 56 || 21 || — || 23
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;5&quot;| ''[[X (Chris Brown album)|X]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Don't Think They Know]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Aaliyah]])&lt;/span&gt;
| 81 || 29 || — || 121 || — || — || — || — || — || 94
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Love More]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Nicki Minaj]])&lt;/span&gt;
| 23 || 7 || 29 || 118 || 48 || — || — || — || — || 32
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Loyal (Chris Brown song)|Loyal]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Lil Wayne and Tyga)&lt;/span&gt;
| 9 || 4 || 42 || 35 || 54 || 49 || 98 || 19 || — || 10
|
*RIAA: 6× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* BVMI: Platinum&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[New Flame]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Usher (musician)|Usher]] and [[Rick Ross]])&lt;/span&gt;
| 2014
| 27 || 6 || 61 || 75 || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;New Flame&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 8 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;date=20140927&amp;year=2014|title=Dutch Single Tip 27/09/2014|website=dutchcharts.nl|language=nl|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || 35 || — || 10
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Ayo (song)|Ayo]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Tyga)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;7&quot;| 2015
| 21 || 7 || 32 || 32 || 23 || 27 || 45 || 31 || 43 || 6
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot; /&gt;
*BVMI: Platinum&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Fan of a Fan: The Album]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Bitches N Marijuana]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Tyga featuring [[Schoolboy Q]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Bitches N Marijuana&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 3 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 33 || 49 || 139 || 50 || — || — || — || — || 60
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Five Hours#Five More Hours|Five More Hours]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Deorro]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Five More Hours&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 1 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || — || 7 || 31 || 23 || 15 || 34 || 11 || 22 || 4
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* BVMI: Platinum&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|id=4104|access-date=August 7, 2015}}&lt;/ref&gt;
| ''Good Evening''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Liquor (song)|Liquor]]&quot;
| 60 || 19 || — || — || — || — || — || — || — || 82
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;4&quot;| ''[[Royalty (Chris Brown album)|Royalty]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Zero (Chris Brown song)|Zero]]&quot;
| 80 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Zero&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 1 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/music/chris-brown/chart-history/bubbling-under-r-b-hip-hop-songs|archive-url=https://web.archive.org/web/20180518111930/https://www.billboard.com/music/chris-brown/chart-history/bubbling-under-r-b-hip-hop-songs|url-status=dead|archive-date=May 18, 2018|title=Chris Brown Chart History: Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Songs|magazine=Billboard|access-date=February 13, 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || 181 || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Zero&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 22 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2015&amp;date=20150926|title=Dutch Single Tip 26/09/2015|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 68
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Back to Sleep (song)|Back to Sleep]]&quot;
| 20 || 5 || 74 || 138 || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Back to Sleep&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 8 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;date=20160402&amp;year=2016|title=Dutch Single Tip 02/04/2016|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || 38 || — || 100
|
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|id=4208|access-date=March 11, 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Fine by Me (Chris Brown song)|Fine by Me]]&quot;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Fine by Me&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 13 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Fine by Me&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 7 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || 97 || — || — || 76
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Paradise (Benny Benassi and Chris Brown song)|Paradise]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Benny Benassi) &lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2016
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Paradise&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 21 on the [[Hot Dance/Electronic Songs]] chart.&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/dan/|title=Chris Brown Chart History: Dance/Electronic Songs|magazine=Billboard|access-date=February 13, 2018}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || — || — || 30 || — || — || — || 40
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Danceaholic]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Grass Ain't Greener]]&quot;
| 71 || 23 || 97 || — || — || — || — || — || — || 100
| 
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;6&quot;| ''[[Heartbreak on a Full Moon]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Party (Chris Brown song)|Party]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Usher and [[Gucci Mane]])&lt;/span&gt;
| 40 || 14 || 82 || 84 || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Party&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 17 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;date=20161231&amp;year=2016|title=Dutch Single Tip 31/12/2016|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 68
|
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=ARIA2018&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2018|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Privacy (song)|Privacy]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2017
| 62 || 26 || 61 || 73 || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Privacy&quot; did not enter the [[Official New Zealand Music Chart|NZ Top 40 Singles Chart]], but peaked at number four on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4345 |title=NZ Heatseeker Singles Chart |publisher=[[Recorded Music NZ]] |date=April 3, 2017 |access-date=March 31, 2017 |archive-date=2017-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331211814/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4345 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}} || 95 || 86
| 
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Pills &amp; Automobiles]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Yo Gotti]], [[A Boogie wit da Hoodie]] and [[Kodak Black]])&lt;/span&gt;
| 46 || 16 || — || 136 || — || — || — || — || — || —
|
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Questions (Chris Brown song)|Questions]]&quot;
| 78 || 32 || 56 || 138 || 74 || 37 || 43 || 33 || 55 || 12
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* RMNZ: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|artist=Chris Brown|title=Questions|id=4414|access-date=November 10, 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Tempo (Chris Brown song)|Tempo]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allaccess.com/urban/future-releases|title=Urban/UAC Future Releases|publisher=All Access Music Group|date=February 3, 2018|access-date=January 26, 2018|archive-date=2022-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220623152410/https://www.allaccess.com/urban/future-releases|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2018
| 88 || 36 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Stranger Things (Joyner Lucas and Chris Brown song)|Stranger Things]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Joyner Lucas]]) &lt;/span&gt;
| 91 || 46 || 100 || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Stranger Things&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number three on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4460|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=March 12, 2018|access-date=March 9, 2018|archive-date=2018-03-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311141023/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4460|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I Don't Die&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/ca/album/i-dont-die-single/1378370860|title=I Don't Die – Single by Joyner Lucas &amp; Chris Brown on Apple Music|work=iTunes|date=May 2, 2018 |access-date=May 7, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Joyner Lucas)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;I Don't Die&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number eight on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;I Don't Die&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number four on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4480|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=May 14, 2018|access-date=May 11, 2018|archive-date=2018-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511150035/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4480|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Undecided (Chris Brown song)|Undecided]]&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2019
| 35 || 15 || 58 || 150 || 94 || 46 || 43 || 15 || 47 || 15
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
|rowspan=&quot;5&quot;| ''[[Indigo (Chris Brown album)|Indigo]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Back to Love (Chris Brown song)|Back to Love]]&quot;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Back to Love&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 16 on the Hot R&amp;B Songs chart.&lt;ref name=&quot;Chris Brown Chart History Hot R&amp;B&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/bsi/|title= Chris Brown Chart History (Hot R&amp;B Songs)|publisher=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 20, 2023}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Back to Love&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 12 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot April 29&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4625|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=April 29, 2019|access-date=April 26, 2019|archive-date=2019-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20190506102747/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles/?chart=4625|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 82
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wobble Up]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Nicki Minaj and [[G-Eazy]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Wobble Up&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number three on the Bubbling Under Hot 100 chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 46 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Wobble Up&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 15 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot April 29&quot;/&gt;}} || — || —
|             
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[No Guidance]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Drake (musician)|Drake]])&lt;/span&gt;
| 5 || 2 || 7 || 118 || 63 || 19 || 36 || 5 || 29 || 6
|
* RIAA: Diamond (11× Platinum)&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: 4× Platinum&lt;ref name=ARIA-2020-Singles&gt;{{cite certification|region=Australia|type=single|certyear=2020|access-date=April 25, 2021}}&lt;/ref&gt;
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;/&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=album|artist=Chris Brown|title=No Guidance|access-date=December 20, 2019}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|artist=Chris Brown feat. Drake|title=No Guidance|id=4752|access-date=September 21, 2019}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=France|artist=Chris Brown|title=No Guidance|access-date=October 15, 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Heat (Chris Brown song)|Heat]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Gunna (rapper)|Gunna]])&lt;/span&gt; 
| 36 || 15 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Heat&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 11 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot July 1&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4660|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=July 1, 2019|access-date=June 28, 2019|archive-date=2019-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190628222909/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4660|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
*RIAA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Go Crazy (Chris Brown and Young Thug song)|Go Crazy]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Young Thug]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2020
| 3 || 1 || 9 || — || — || 26 || 47 || 2 || 59 || 10
|
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Australia|type=single|id=2020-11-09|access-date=April 25, 2021}}&lt;/ref&gt;
* BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;/&gt;
* MC: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* RMNZ: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|artist=Chris Brown and Young Thug|title=Go Crazy|id=4967|access-date= November 7, 2020}}&lt;/ref&gt;
* [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|SNEP]]: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=France|type=single|artist=Young Thug|title=Go Crazy|access-date=June 18, 2022}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Slime &amp; B]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Say You Love Me&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Young Thug)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Iffy (song)|Iffy]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2022
| 71 || 25 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Iffy&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number three on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5270|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=January 24, 2022|access-date=January 22, 2022|archive-date=2022-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226213627/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5270|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 75
|
| rowspan=&quot;3&quot;| ''[[Breezy (album)|Breezy]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[WE (Warm Embrace)]]&quot;
| 79 || 22 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;WE (Warm Embrace)&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number four on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5315|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=April 11, 2022|access-date=April 9, 2022|archive-date=2022-04-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408220250/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5315|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Call Me Every Day]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Wizkid]])&lt;/span&gt;
| 76 || 20 || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Call Me Every Day&quot; did not enter the [[Dutch Single Top 100]], but peaked at number 16 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;date=20220702&amp;year=2022|title=Dutch Single Tip 02/07/2022|website=dutchcharts.nl|language=nl|access-date=July 2, 2022}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Call Me Every Day&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 10 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5350|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 27, 2022|access-date=June 25, 2022|archive-date=2022-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220625025542/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5350|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 53
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Chris Brown|title=Call Me Everyday|access-date=June 3, 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Under the Influence (Chris Brown song)|Under the Influence]]&quot;
| 12 || 3 || 5 || 20 || 12 || 14 || 24 || 2 || 4 || 7
|
* RIAA: 5× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: 4× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.aria.com.au/charts/hip-hop-r-and-b-singles-chart/2023-08-28|title=ARIA Top 40 HIP HOP/R&amp;B Singles|publisher=ARIA|accessdate=August 26, 2023}}&lt;/ref&gt;
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;gercerts&quot;/&gt;
* IFPI SWI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;/&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Chris Brown|title=Under The Influence|access-date=December 16, 2023}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|artist=Chris Brown|title=Under the Influence|id=5604|access-date=July 1, 2023}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Diamond&lt;ref&gt;{{cite certification|region=France|artist=Chris Brown|title=Under the Influence|access-date=July 18, 2024}}&lt;/ref&gt;
|''Indigo''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Summer Too Hot]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2023
| 93 || 26 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Summer Too Hot&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number four on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5604|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=July 3, 2023|access-date=July 1, 2023|archive-date=2023-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630225834/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5604|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| rowspan=&quot;4&quot;| ''[[11:11 (Chris Brown album)|11:11]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Sensational (song)|Sensational]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Davido]] and [[Lojay]])&lt;/span&gt;
| 71 || 24 || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Sensational&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 7 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;date=20231118&amp;year=2023|title=Dutch Single Tip 18/11/2023|website=dutchcharts.nl|language=nl|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Sensational&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number two on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5697|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=October 30, 2023|access-date=October 28, 2023|archive-date=2023-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20231027220708/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5697|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 45
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Nightmares (Chris Brown song)|Nightmares]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Byron Messia]])&lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Nightmares&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 22 on the Hot R&amp;B Songs chart. &lt;ref name=&quot;Chris Brown Chart History Hot R&amp;B&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/bsi/|title= Chris Brown Chart History (Hot R&amp;B Songs)|publisher=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=November 20, 2023}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Nightmares&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 25 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5706|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=November 13, 2023|access-date=November 11, 2023|archive-date=2023-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110211924/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5706|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 73
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Residuals (song)|Residuals]]&quot;
| 2024
| 69 || 18 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Residuals&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 15 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot April 22&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot; | &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not Imetolewa in that territory.
|}

===Kama msanii aliyeshirikishwa===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Orodha ya singo kama mwimbaji aliyeshirikishwa, baadhi ya chati, vyeti — zimetolewa na jina la albamu
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;10&quot;| Nafsi za chati iliyoshika
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| Vyeti
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;hot100&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs|US&lt;br /&gt;R&amp;B/&lt;br /&gt;HH]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboardr&amp;b&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;auschart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;Billboard&quot;&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/can/|title=Chris Brown Chart History: Canadian Hot 100|magazine=Billboard|access-date=February 17, 2021}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[GfK Entertainment charts|GER]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;gerchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Irish Singles Chart|IRE]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;irechart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Dutch Single Top 100|NLD]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nlchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nzchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;swichart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;ukchart&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Shortie Like Mine]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Bow Wow (rapper)|Bow Wow]] featuring Chris Brown and [[Johntá Austin]])&lt;/span&gt;
| 2006
| 9 || 2 || 36 || — || — || — || — || 2 || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=Shortie&gt;{{cite certification|region=United States|title=Shortie Like Mine|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
*RIAA: Platinum {{small|(Mastertone)}}&lt;ref name=Shortie/&gt;
*RMNZ: Gold&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
| ''[[The Price of Fame]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Shawty Get Loose]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Lil Mama]] featuring Chris Brown and [[T-Pain]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;7&quot;| 2008
| 10 || 43 || 41 || 38 || — || — || — || 3 || — || 57
|
*RMNZ: Gold&lt;ref name=&quot;nzsinglescert&quot;/&gt;
| ''[[VYP (Voice of the Young People)]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Get Like Me (David Banner song)|Get Like Me]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[David Banner]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 16 || 7 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[The Greatest Story Ever Told (David Banner album)|The Greatest Story Ever Told]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Feel the Steam&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/gb/album/feel-the-steam-feat-chris-brown-single/id280154612|title=Feel the Steam (feat. Chris Brown) – Single by Elephant Man|date=April 14, 2008|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Elephant Man (musician)|Elephant Man]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Let's Get Physical]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[What Them Girls Like]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Ludacris]] featuring Chris Brown and [[Sean Garrett]])&lt;/span&gt;
| 33 || 17 || 98 || 53 || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=What Them Girls Like|access-date=December 5, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Theater of the Mind]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Make the World Go Round&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Nas]] featuring Chris Brown and [[The Game (rapper)|The Game]])&lt;/span&gt;
| — || —{{Ref label|note_e1|E}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Untitled Nas album|UnJinad]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Freeze (T-Pain song)|Freeze]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(T-Pain featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 38 || 39 || 62 || 45 || — || — || — || 23 || — || 62
|
| ''[[Three Ringz|Thr33 Ringz]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Head of My Class&quot;&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=R&amp;R: Going For Adds: Urban (Week Of: February 9, 2009)|url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=02/09/2009&amp;Format=5|magazine=[[Radio &amp; Records]]|access-date=July 12, 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130131230054/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=02/09/2009&amp;Format=5|archive-date=January 31, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Scooter Smiff featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || —{{Ref label|note_f1|F}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Work That!]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Teriyaki Boyz]] featuring [[Pharrell Williams|Pharrell]] and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2009
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Serious Japanese]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Drop It Low (Ester Dean song)|Drop It Low]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Ester Dean]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 38 || 33 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[More than a Game (soundtrack)|Music Inspired by More than a Game]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Back to the Crib]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Juelz Santana]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Back to the Crib&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 24 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 60 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Make a Movie]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Twista]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2010
| 71 || 6 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[The Perfect Storm (album)|The Perfect Storm]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Ain't Thinkin' 'Bout You]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Bow Wow featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_h1|H}} || 51 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Fan of a Fan''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Get Back Up (T.I. song)|Get Back Up]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[T.I.]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 70 || 37 || 91 || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[No Mercy (T.I. album)|No Mercy]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Champion (Chipmunk song)|Champion]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Chip (rapper)|Chipmunk]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;10&quot;| 2011
| — || — || — || — || — || 12 || — || — || — || 2
|
*BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Transition (Chipmunk album)|Transition]]'' and ''[[F.A.M.E. (Chris Brown album)|F.A.M.E.]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[My Last]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Big Sean]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 30 || 4 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=Sean,_Big|title=Gold &amp; Platinum &gt; Searchable Database &gt; Big Sean|publisher=Recording Industry Association of America (RIAA)|access-date=April 28, 2012}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Finally Famous (Big Sean album)|Finally Famous]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[One Night Stand (Keri Hilson song)|One Night Stand]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Keri Hilson]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || 19 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[No Boys Allowed]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Best Love Song]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(T-Pain featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 33 || — || 32 || — || — || — || — || — || — || 40
|
*ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA2011&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2011|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Revolver (T-Pain album)|Revolver]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Pot of Gold (Game song)|Pot of Gold]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Game featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_i1|I}} || 53 || — || — || — || — || — || — || 72 || 58
|
| ''[[The R.E.D. Album]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Body 2 Body]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Ace Hood]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 65 || 6 || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[Blood, Sweat &amp; Tears (Ace Hood album)|Blood, Sweat &amp; Tears]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Better with the Lights Off]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[New Boyz]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 38 || — || 90 || — || — || — || — || — || — || — 
|
*RIAA: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Better with the Lights Off|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Too Cool to Care]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Legendary&quot;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=http://www.fmqb.com/Article.asp?id=69239#2011 |title=Radio Releases – 2011 |magazine=FMQB |access-date=July 14, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705122717/http://www.fmqb.com/Article.asp?id=69239#2011 |archive-date=July 5, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[DJ Khaled]] featuring Chris Brown, [[Keyshia Cole]] and [[Ne-Yo]])&lt;/span&gt;
| — || 100 || — || — || — || — || — || — || — || — 
| 
| ''[[We the Best Forever]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Another Round (Fat Joe song)|Another Round]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Fat Joe]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 80 || 5 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&amp;ar=fat+joe&amp;ti=another+round|title=Gold &amp; Platinum &gt; Searchable Database &gt; Fat Joe – Another Round|publisher=Recording Industry Association of America (RIAA)|access-date=September 8, 2015}}&lt;/ref&gt;
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[International Love]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Pitbull (rapper)|Pitbull]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 13 || —{{Ref label|note_j1|J}} || 15 || 10 || 21 || 8 || 61 || 7 || 13 || 10 
| 
*RIAA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
*ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=ARIA2017&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2017|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*BVMI: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.musikindustrie.de/gold_platin_datenbank/?action=suche&amp;strTitel=&amp;strInterpret=Pitbull&amp;strTtArt=alle&amp;strAwards=checked |title=German Certifications – Pitbull |language=de |publisher=Bundesverband Musikindustrie (BVMI)|access-date=August 11, 2012}}&lt;/ref&gt;
*IFPI SWI: Platinum&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;/&gt;
*MC: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Pitbull|title=International Love|access-date=August 26, 2017}}&lt;/ref&gt;
*RMNZ: Platinum&lt;ref name=&quot;NZ Top 40 Singles Chart&quot;/&gt;
| ''[[Planet Pit]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Birthday Cake (song)#Remix featuring Chris Brown|Birthday Cake]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Rihanna]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;9&quot;| 2012
| 24 || 2 || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=Rihanna|title=Gold &amp; Platinum &gt; Searchable Database &gt; Rihanna|publisher=Recording Industry Association of America (RIAA)|access-date=July 14, 2012}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Talk That Talk]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Right by My Side]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Nicki Minaj]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 51 || 21 || — || — || — || 97 || — || — || — || 70
|
*ARIA: Platinum&lt;ref name=ARIA24s/&gt;
| ''[[Pink Friday: Roman Reloaded]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Take It to the Head]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(DJ Khaled featuring Chris Brown, [[Rick Ross]], Nicki Minaj and [[Lil Wayne]])&lt;/span&gt;
| 58 || 6 || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
*RIAA: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&amp;se=DJ+Khaled#search_section|title=Gold &amp; Platinum &gt; Searchable Database &gt; DJ Khaled|publisher=Recording Industry Association of America (RIAA)|access-date=August 26, 2017}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Kiss the Ring]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[I Can Only Imagine (David Guetta song)|I Can Only Imagine]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[David Guetta]] featuring Chris Brown and Lil Wayne)&lt;/span&gt;
| 44 || — || 47 || 35 || 32 || 18 || 98 || 28 || 15 || 18
|
*ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA2012&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2012|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Nothing but the Beat]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Amazing&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/amazing-feat.-chris-brown/id522897380|title=Amazing (feat. Chris Brown) – Single by David Banner|publisher=iTunes Store. Apple|access-date=May 18, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(David Banner featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Sex, Drugs &amp; Video Games]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Put It Down (Brandy song)|Put It Down]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Brandy Norwood|Brandy]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 65 || 3 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Two Eleven]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Algo Me Gusta de Ti]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Wisin &amp; Yandel]] featuring Chris Brown and T-Pain)&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_k1|K}} || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Líderes]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Celebration (The Game song)|Celebration]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(The Game featuring Chris Brown, [[Tyga]], [[Wiz Khalifa]] and Lil Wayne)&lt;/span&gt;
| 81 || 24 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Jesus Piece (album)|Jesus Piece]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Everyday Birthday&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/au/album/everyday-birthday-feat.-chris/id574909418|title=Everyday Birthday (feat. Chris Brown &amp; Ludacris) – Single by Swizz Beatz|date=November 2, 2012 |publisher=iTunes Store. Apple|access-date=July 14, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Swizz Beatz]] featuring Chris Brown and Ludacris)&lt;/span&gt;
| — || 44 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Ready (Fabolous song)|Ready]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Fabolous]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;10&quot;| 2013
| 93 || 28 || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[As Your Friend]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Afrojack]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 88 || — || — || — || 67 || 20 || 40 || — || — || 21 
| 
| ''[[Forget the World (Afrojack album)|Forget the World]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Shots Fired&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Tank (American singer)|Tank]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[For the Road]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Tyga featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;For the Road&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number fifteen on the Bubbling Under Hot 100 chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}}|| 39 || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[Hotel California (Tyga album)|Hotel California]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Beat It (Sean Kingston song)|Beat It]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Sean Kingston]] featuring Chris Brown and Wiz Khalifa)&lt;/span&gt;
| 52 || 17 || 40 || — || — || 63 || — || 25 || — || —
|
*ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA2013&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2013|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Back 2 Life]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Sweet Serenade]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Pusha T]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Sweet Serenade&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 19 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 44 || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[My Name Is My Name]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[It Won't Stop]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Sevyn Streeter]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 30 || 9 || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Call Me Crazy, But...]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Show Me (Kid Ink song)|Show Me]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Kid Ink]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 13 || 4 || 46 || 67 || 36 || — || 84 || 40 || 32 || 23
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref name=RIAAFt/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=ARIA2017/&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.bpi.co.uk/certified-awards/search.aspx | title=Certified Awards | publisher=[[British Phonographic Industry]] | access-date=July 5, 2014 | format=enter &quot;Kid Ink&quot; into the &quot;Keywords&quot; box, then select &quot;Search&quot; | archive-date=May 1, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130501152215/http://www.bpi.co.uk/certified-awards/search.aspx | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*BVMI: Gold&lt;ref name=&quot;BVMI&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.musikindustrie.de/560/ | title = » Statistik » GOLD/PLATIN und DIAMOND AWARD » Verleihungsgrenzen | publisher = [[Bundesverband Musikindustrie]] | language = de | access-date = October 18, 2015 | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20151018120609/http://www.musikindustrie.de/560/ | archive-date = October 18, 2015}}&lt;/ref&gt;
*MC: Platinum&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
| ''[[My Own Lane]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Rider&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Ace Hood featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[Trials &amp; Tribulations (Ace Hood album)|Trials &amp; Tribulations]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Episode&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[E-40]] featuring T.I. and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[The Block Brochure: Welcome to the Soil 4]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Talkin' Bout&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[Juicy J]] featuring Chris Brown and Wiz Khalifa)&lt;/span&gt;
|rowspan=&quot;8&quot;| 2014
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Stay Trippy]]''
|-
!scope=&quot;row&quot;| &quot;Memory&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allaccess.com/dance/future-releases |title=Dance/EDM Future Releases |publisher=All Access Music Group |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219165600/http://www.allaccess.com/dance/future-releases |archive-date=February 19, 2014 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/on-my-way-pt-1-ep/951842864 |title=On My Way, Pt. 1 - EP|access-date=December 4, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[Asher Monroe]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''On My Way, Pt. 1''
|-
!scope=&quot;row&quot;| &quot;Put On My Niggas&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(Compton Menace featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''The Way It Is''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Main Chick]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Kid Ink featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 60 || 16 || — || — || 99 || — || — || — || — || 69
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
*ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA2017/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;	
| ''My Own Lane''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Hold You Down (DJ Khaled song)|Hold You Down]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(DJ Khaled featuring Chris Brown, [[August Alsina]], [[Future (rapper)|Future]] and [[Jeremih]])&lt;/span&gt;
| 39 || 10 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
| ''[[I Changed a Lot]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Only (Nicki Minaj song)|Only]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/only-feat.-drake-lil-wayne/id934621980 |title=iTunes – Music – Only (feat. Drake, Lil Wayne &amp; Chris Brown) – Single by Nicki Minaj |publisher=iTunes |date=October 28, 2014 |access-date=October 28, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141221210641/https://itunes.apple.com/us/album/only-feat.-drake-lil-wayne/id934621980 |archive-date=December 21, 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Nicki Minaj featuring [[Drake (musician)|Drake]], Lil Wayne and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 12 || 1 || 62 || 20 || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Only&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 20 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Nicki+Minaj+feat%2E+Drake%2C+Lil+Wayne+%26+Chris+Brown&amp;titel=Only&amp;cat=s|title=Dutch Single Tip 22/11/2014|website=dutchcharts.nl|language=nl|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 35
| 
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22Minaj%2C+Nicki%22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924141708/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22Minaj,+Nicki%22 |url-status=dead |archive-date=September 24, 2015 |title=American certifications – Minaj, Nicki |publisher=[[Recording Industry Association of America]] |access-date=November 10, 2011 }}&lt;/ref&gt;
*ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=ARIA24s/&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United Kingdom|id=13873-4235-1|title=Only|access-date=May 13, 2023}}&lt;/ref&gt;
| ''[[The Pinkprint]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Do Not Disturb&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://urbanislandz.com/2014/10/29/listen-teyana-taylor-ft-chris-brown-do-not-disturb/|title=Listen: Teyana Taylor Ft. Chris Brown – Do Not Disturb|work=UrbanIslandz|date=October 29, 2014|access-date=September 4, 2015|first=DJ|last=Nick|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904193511/http://urbanislandz.com/2014/10/29/listen-teyana-taylor-ft-chris-brown-do-not-disturb/|archive-date=September 4, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[Teyana Taylor]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[VII (Teyana Taylor album)|VII]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Post to Be]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[Omarion]] featuring Chris Brown and [[Jhené Aiko]])&lt;/span&gt;
| 13 || 5 || 79 || 49 || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Post to Be&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 16 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Omarion+feat.+Chris+Brown+%26+Jhene+Aiko&amp;titel=Post+to+Be&amp;cat=s|title=Dutch Single Tip|website=dutchcharts.nl|language=nl|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 74
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Post to Be|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
*BPI: Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Sex Playlist]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Don't Kill the Fun&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Sevyn Streeter featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;15&quot;| 2015
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Don't Kill the Fun&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 1 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Shoulda Been There, Pt. 1]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Hotel (Kid Ink song)|Hotel]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Kid Ink featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 96 || 30 || 60 || — || 30 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Hotel&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 21 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2015&amp;date=20150207|title=Dutch Single Tip 07/02/2015|website=dutchcharts.nl|language=nl|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 43
|
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Full Speed (album)|Full Speed]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Private Show (T.I. song)|Private Show]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(T.I. featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Private Show&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 18 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 42 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Paperwork (T.I. album)|Paperwork]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[You Changed Me]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Jamie Foxx]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 93 || 32 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Hollywood: A Story of a Dozen Roses]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fool Wit It&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/fool-wit-it-feat-chris-brown-single/id972922022|title=Fool Wit It (feat. Chris Brown) – Single by Kid Red|date=March 17, 2015|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Kid Red featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Fun (Pitbull song)|Fun]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Pitbull featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 40 || — || 59 || 24 || 36 || 59 || 16 || — || 50 || 68
| 
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA2017/&gt;
| ''[[Globalization (album)|Globalization]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Do It Again (Pia Mia song)|Do It Again]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Pia Mia]] featuring Chris Brown and Tyga)&lt;/span&gt;
| 71 || — || 5 || 70 || — || 52 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Do It Again&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 3 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;date=20150905&amp;year=2015|title=Dutch Single Tip 05/09/2015|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || 10 || — || 8
| 
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
* ARIA: Platinum&lt;ref name=ARIA2015&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2015|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
* BPI: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United Kingdom|award=Silver|type=single|certyear=2015|access-date=October 9, 2015|id=13435-4086-1}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|id=4150|access-date=October 9, 2015}}&lt;/ref&gt;
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[How Many Times (DJ Khaled song)|How Many Times]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/how-many-times-feat.-chris/id990747704?i=990747708|title=iTunes – Music – How Many Times (feat. Chris Brown, Lil Wayne, &amp; Big Sean) – Single by DJ Khaled|publisher=iTunes|date=May 12, 2015|access-date=May 12, 2015|archive-date=2018-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126051038/https://itunes.apple.com/us/album/how-many-times-feat.-chris/id990747704?i=990747708|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(DJ Khaled featuring Chris Brown, Lil Wayne and Big Sean)&lt;/span&gt;
| 68 || 17 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
| ''I Changed a Lot''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[All Eyes on You]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Meek Mill]] featuring Nicki Minaj and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 21 || 8 || 51 || 40 || — || 76 || 82 || — || — || 55
|
*RIAA: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=All Eyes on You|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Dreams Worth More Than Money]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Body on Me (Rita Ora song)|Body on Me]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Rita Ora]] featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Body on Me&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 2 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || — || 66 || 91 || — || 54 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Body on Me&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 13 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;date=20150912&amp;year=2015|title=Dutch Single Tip 12/09/2015|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 22
| 
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Moses (French Montana song)|Moses]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[French Montana]] featuring Chris Brown and [[Migos]]) &lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Moses&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 1 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
| ''[[Casino Life 2]]''
|- 
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Play No Games (Big Sean song)|Play No Games]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Big Sean featuring Chris Brown and [[Ty Dolla Sign|Ty Dolla $ign]])&lt;/span&gt;
| 84 || 28 || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Play No Games|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Dark Sky Paradise]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Player (song)|Player]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Tinashe]] featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Player&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number three on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;Bubbling&quot;/&gt;}} || 39 || 90 || — || — || — || — || — || — || 85
| 
*ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA2018/&gt;
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Sorry (Rick Ross song)|Sorry]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Rick Ross]] featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| 97 || 32 || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
*RIAA: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Sorry|artist=Rick Ross|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Black Market (Rick Ross album)|Black Market]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Gold Slugs]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(DJ Khaled featuring Chris Brown, August Alsina and [[Fetty Wap]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Gold Slugs&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 19 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 49 || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Gold Slugs&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 26 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2015&amp;date=20151031|title=Dutch Single Tip 31/10/2015|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || 121
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA22s&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2022|type=single|access-date=December 5, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''I Changed a Lot''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;#BDAY&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Tank (American singer)|Tank]] featuring Chris Brown, [[Siya]] and [[Sage the Gemini]]) &lt;/span&gt;
|rowspan=&quot;12&quot;| 2016
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
| ''[[Sex Love &amp; Pain II]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Something New (Zendaya song)|Something New]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Zendaya]] featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| 93 || 27 || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Drifting (G-Eazy song)|Drifting]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[G-Eazy]] featuring Chris Brown and [[Tory Lanez]]) &lt;/span&gt;
| 98 || 33 || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
*MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
| ''[[When It's Dark Out]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bounce&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/gb/album/bounce-feat-chris-brown-migos-single/id1114210042|title=Bounce (feat. Chris Brown &amp; Migos) – Single by Kid Red|date=May 13, 2016|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Kid Red featuring Chris Brown and Migos) &lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Guilty by Association''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Call Me When It's Over&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Rockie Fresh]] featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
| ''The Night I Went To...''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wishing (DJ Drama song)|Wishing]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[DJ Drama]] featuring Chris Brown, [[Skeme]] and LyQuin) &lt;/span&gt;
| 77 || 29 || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
| ''[[Quality Street Music 2]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[I'm the Man (50 Cent song)#Remix|I'm the Man (Remix)]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[50 Cent]] featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;I'm the Man&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 10 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 46 || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=I'm the Man|artist=50 Cent|access-date=January 21, 2023}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[No Romeo No Juliet]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(50 Cent featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;No Romeo No Juliet&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 5 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Trap Out The Uber&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/it/album/trap-out-uber-feat.-chris/id1114892222|title=Trap out the Uber (feat. Chris Brown) – Single di Bricc Baby|date=May 17, 2016|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Bricc Baby featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Nasty Dealer 2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Leave Broke&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/gb/album/leave-broke-feat-chris-brown-single/id1135369884|title=Leave Broke (feat. Chris Brown) – Single by Famous Fresh|date=July 15, 2016|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Famous Fresh featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Do You Mind (DJ Khaled song)|Do You Mind]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(DJ Khaled featuring Nicki Minaj, Chris Brown, August Alsina, Jeremih, Future and Rick Ross) &lt;/span&gt;
| 27 || 9 || 65 || 93 || — || — || — || — || — || 197
|
*RIAA: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Do You Mind|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
*ARIA: 2× Platinum&lt;ref name=ARIA22s/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
| ''[[Major Key (album)|Major Key]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Famous&quot;&lt;ref name=&quot;Smoke Cloud TMG &amp; OHB&quot;&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/smoke-cloud-tmg-ohb/1181535079|title=Smoke Cloud TMG &amp; OHB|work=iTunes Store|access-date=November 30, 2016|archive-date=August 3, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803103500/https://music.apple.com/us/album/smoke-cloud-tmg-ohb/1181535079|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Ray J]] featuring Chris Brown) &lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
| ''Smoke Cloud TMG &amp; OHB'' and ''Burn My Name''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I Think of You&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Jeremih featuring Chris Brown and Big Sean) &lt;/span&gt;
|rowspan=&quot;12&quot;| 2017
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;I Think of You&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 5 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;I Think of You&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 4 on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4334|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=February 13, 2017|access-date=February 10, 2017|archive-date=2017-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170407051819/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4334|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
| 
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bruk Off Yuh Back&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/bruk-off-yuh-back-single/id1217967495|title=Bruk Off Yuh Back – Single by Konshens &amp; Chris Brown|date=March 21, 2017|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Konshens]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
| 
| ''It Feel Good''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Jiu Jitsu&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/jiu-jitsu-feat-chris-brown-single/id1226069343|title=Jiu Jitsu (feat. Chris Brown) – Single by OneInThe4Rest|date=April 21, 2017|website=apple.com|accessdate=2024-11-15|archive-date=2018-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622194730/https://itunes.apple.com/us/album/jiu-jitsu-feat-chris-brown-single/id1226069343|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(OneInThe4Rest featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Jiu Jitsu&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 12 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Whatever You Need (Meek Mill song)|Whatever You Need]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/7817315/meek-mill-whatever-you-want-new-song-listen|title=Meek Mill Taps Chris Brown &amp; Ty Dolla $ign for 'Whatever You Want'|website=billboard.com}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Meek Mill featuring Chris Brown and Ty Dolla $ign)&lt;/span&gt;
| 51 || 20 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Whatever You Need&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 6 on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4371|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|access-date=February 13, 2018|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028175128/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4371|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
*RIAA: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Whatever You Need|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Wins &amp; Losses]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[African Bad Gyal]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2017/06/08/new-music-wizkid-chris-brown-african-bad-gyal/|title=New Music: WizKid feat. Chris Brown – 'African Bad Gyal'|website=rap-up.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231004235644/https://www.rap-up.com/2017/06/08/new-music-wizkid-chris-brown-african-bad-gyal/|archivedate=2023-10-04|accessdate=2024-11-15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;
&gt;([[Wizkid]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || 144
|
| ''[[Sounds from the Other Side]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Tone It Down]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Gucci Mane]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Tone It Down&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 16 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;Bubbling&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://www.billboard.com/biz/search/charts?f%5B0%5D=ts_chart_artistname%3AChris+Brown&amp;f%5B1%5D=itm_field_chart_id%3A344&amp;f%5B2%5D=ss_bb_type%3Achart_item&amp;type=2&amp;artist=Chris+Brown|title=Chris Brown – Chart history (Bubbling Under Hot 100)|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=September 12, 2017}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Tone It Down&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 2 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
| ''[[Mr. Davis]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Pie (song)|Pie]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Future featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Pie&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number two on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;Bubbling&quot;/&gt;}} || 48 || — || 78 || — || — || — || — || — || 92
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
*MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
| ''[[Hndrxx]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Post &amp; Delete&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Zoey Dollaz featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''M'ap Boule''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Perfect&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Dave East]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Perfect|artist=Dave East|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Paranoia: A True Story]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Always&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2017/07/27/new-music-a1-chris-brown-ty-dolla-sign-always/|title=New Music: A1 feat. Chris Brown and Ty Dolla $ign – 'Always'|website=rap-up.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170728014500/http://www.rap-up.com/2017/07/27/new-music-a1-chris-brown-ty-dolla-sign-always/|archivedate=2017-07-28|accessdate=2024-11-15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Floyd Bentley|A1]] featuring Chris Brown and Ty Dolla $ign)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Either Way (K. Michelle song)|Either Way]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/k-michelle-and-chris-brown-team-up-for-either-way-new-song.1975624.html|title=K. Michelle &amp; Chris Brown Team Up For &quot;Either Way&quot;|website=hotnewhiphop.com|date=September 8, 2017|accessdate=2024-11-15|archive-date=2022-08-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220824172158/https://www.hotnewhiphop.com/k-michelle-and-chris-brown-team-up-for-either-way-new-song.1975624.html|url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[K. Michelle]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Kimberly: The People I Used to Know]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Left, Right&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Casanova (rapper)|Casanova]] featuring Chris Brown and Fabolous)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Commissary''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Melanin Magic]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Remy Ma]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
|rowspan=&quot;9&quot;| 2018
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| rowspan=&quot;9&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Love You Better&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(King Combs featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Freaky Friday (song)|Freaky Friday]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Lil Dicky]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 8 || 5 || 4 || 10 || 21 || 3 || 28 || 1 || 33 || 1
|
* RIAA: 5× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
* ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=ARIA2021&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2021|access-date=August 24, 2021}}&lt;/ref&gt;
* BPI: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* BVMI: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Germany|artist=Lil Dicky|title=Freaky Friday|type=single|access-date=January 23, 2021}}&lt;/ref&gt;
* MC: 3× Platinum&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
* [[NVPI]]: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nvpi.nl/nvpi-audio/marktinformatie/goud-platina/|title=Freaky Friday|publisher=[[NVPI]]|format=Enter Freaky Friday in the &quot;Artiest of titel&quot; box.|access-date=November 12, 2020|archive-date=December 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203124722/https://nvpi.nl/nvpi-audio/marktinformatie/goud-platina/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* RMNZ: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=New Zealand|type=single|artist=Lil Dicky feat. Chris Brown|title=Freaky Friday|id=4482|access-date=May 18, 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Date Night (Same Time)&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Kirko Bangz]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Attention (Fat Joe song)|Attention]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/au/album/attention-single/1414637254|title=Attention – Single by Fat Joe, Chris Brown &amp; Dre on iTunes|work=iTunes Store (AU)|date=July 24, 2018 |access-date=July 27, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Fat Joe and [[Cool &amp; Dre|Dre]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || — 
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Overdose&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Agnez Mo]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fairytale&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Skye)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Buss It&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Sage the Gemini featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Buss It&quot; did not enter the [[Official New Zealand Music Chart|NZ Top 40 Singles Chart]], but peaked at number 40 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4521|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=September 10, 2018|access-date=September 7, 2018|archive-date=2018-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180907110326/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4521|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Flight to Memphis&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Smooky MarGielaa featuring Chris Brown, Juicy J and A$AP Rocky)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Flight to Memphis&quot; did not enter the NZ Top 32 Singles Chart, but peaked at number 34 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4570|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=December 17, 2018|access-date=December 14, 2023|archive-date=2020-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108001410/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4570|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Must Be&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Rockie Fresh featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
|rowspan=&quot;11&quot;| 2019
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Destination''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Chi Chi (Trey Songz song)|Chi Chi]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Trey Songz]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Chi Chi&quot; did not enter the US ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs chart, but peaked at #17 on the Billboard Hot R&amp;B chart.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.billboard.com/artist/trey-songz/|title=Trey Songz|website=Billboard.com|access-date=January 20, 2022}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Chi Chi&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 9 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4596|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=February 18, 2019|access-date=June 14, 2019|archive-date=2019-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215103020/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4596|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Type a Way&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Eric Bellinger]] featuring Chris Brown and [[OG Parker]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Type a Way&quot; did not enter the NZ Top 32 Singles Chart, but peaked at number 27 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4604|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=March 4, 2019|access-date=December 14, 2023|archive-date=2019-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190301140348/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4604|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''The Rebirth 2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Light It Up (Marshmello, Tyga and Chris Brown song)|Light It Up]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Marshmello]] and Tyga)&lt;/span&gt;
| 90 || 35 || 60 || 75 || 77 || 63 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Light It Up&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 4 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4628|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=May 6, 2019|access-date=December 14, 2023|archive-date=2019-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190503050355/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4628|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 78 || 55
| 
*MC: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=album|artist=Chris Brown|title=Light It Up|access-date=May 8, 2020}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Easy (DaniLeigh song)|Easy (Remix)]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[DaniLeigh]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 79 || 34 || 84 || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Easy (Remix)&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 11 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4654|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=June 17, 2019|access-date=June 14, 2019|archive-date=2019-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621061335/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4654|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
*RIAA: 4× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*MC: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=DaniLeigh|title=Easy|access-date=May 5, 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Haute (song)|Haute]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Tyga featuring [[J Balvin]] and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Haute&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 1 on the Bubbling Under Hot 100 chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;Bubbling&quot;/&gt;}} || 42 || 50 || 55 || — || 78 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Haute&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 6 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot Singles Chart&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4652|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=June 17, 2019|access-date=June 14, 2019|archive-date=2019-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616065120/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4652|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 23 || 66
|
| ''[[Legendary (Tyga album)|Legendary]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[G Walk]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Lil Mosey]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;G Walk&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 24 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot Singles Chart&quot;/&gt;}} || — || —
|
| ''[[Certified Hitmaker]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Restroom Occupied]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Yella Beezy]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Restroom Occupied&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number nine on the Bubbling Under Hot 100 chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;Bubbling&quot;/&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Restroom Occupied&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 1 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Baccend Beezy''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Blow My Mind]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Davido]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Blow My Mind&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 27 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot 40&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4730|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=August 5, 2019|access-date=December 14, 2023|archive-date=2021-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210708035347/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4730|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
* MC: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Davido|title=Blow My Mind|access-date=February 14, 2023}}&lt;/ref&gt;
| ''[[A Good Time]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Did You?&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(4B featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Did You&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 36 on the [[Dance/Electronic Songs]].&lt;ref name=&quot;billboard.com&quot;&gt;{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/dan/|title = Chris Brown|magazine = [[Billboard (magazine)|Billboard]]}}&lt;/ref&gt;}} || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Did You&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 31 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;nztop40.co.nz&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4784|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=December 2, 2019|access-date=November 30, 2019|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029014538/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4784|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Something Real (Summer Walker song)|Something Real]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Summer Walker]] and [[London on da Track]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Something Real&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number twenty on the Bubbling Under Hot 100 chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;Bubbling&quot;/&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Something Real&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 7 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Something Real&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 17 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;nztop40.co.nz&quot;/&gt;}} || — || 99
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Out of Your Mind&quot;&lt;ref name=&quot;out-of&quot;&gt;{{cite web |title=Top 40 Rhythmic Future Releases |url=https://www.allaccess.com/top40-rhythmic/future-releases |website=All Access Music Group |access-date=January 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116143231/https://www.allaccess.com/top40-rhythmic/future-releases |archive-date=January 16, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(French Montana and [[Swae Lee]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
|rowspan=&quot;4&quot;| 2020
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Out of Your Mind&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 20 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4792|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=December 16, 2019|access-date=December 14, 2023|archive-date=2020-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202131931/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4792|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''[[Montana (album)|Montana]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Wake Up Dead&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(T-Pain featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Wake Up Dead&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 28 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4797|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=May 1, 2020|access-date=May 1, 2020|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129124939/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4797|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| rowspan=&quot;3&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Put In Work]]&quot;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://music.apple.com/us/album/put-in-work-single/1523924383/|title=Put in Work - Single by Jacquees &amp; Chris Brown|date=July 24, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[Jacquees]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Put In Work&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 16 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4909|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=August 1, 2020|access-date=August 1, 2020|archive-date=2020-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917141650/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4909|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Back to You&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[O.T. Genasis]] featuring Chris Brown and [[Charlie Wilson (singer)|Charlie Wilson]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Back to You&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 13 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4957|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=August 1, 2020|access-date=October 26, 2020|archive-date=2020-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026030050/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4957|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Provide (song)|Provide]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(G-Eazy featuring Chris Brown and [[Mark Morrison]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;14&quot; |2021
| 64 || 24 || 52 || 90 || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Provide&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number three on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5023|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=February 15, 2021|access-date=February 13, 2021|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213062943/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5023|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 98
|
| ''[[These Things Happen Too]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Rolls Royce Umbrella&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(Clever featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Crazy''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Guilty&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(Sevyn Streeter featuring Chris Brown and [[ASAP Ferg|A$AP Ferg]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Guilty&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number eighteen on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5026|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=February 13, 2021|access-date=February 28, 2021|archive-date=2021-03-03|archive-url=https://archive.today/20210303222340/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5026|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''Drunken Wordz Sober Thoughtz''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Feels&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(Tory Lanez featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Feels&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number twelve on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5029|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=February 28, 2021|access-date=February 28, 2021|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414234504/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5029|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''Playboy''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Baby&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(Sage the Gemini featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Already Best Friends]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allaccess.com/urban/future-releases|title=Urban/R&amp;B Future Releases|work=All Access|access-date=March 24, 2021|archive-date=2022-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20220623152410/https://www.allaccess.com/urban/future-releases|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;{{small|([[Jack Harlow]] featuring Chris Brown)}}
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Already Best Friends&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 19 on the Bubbling Under Hot 100 chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}}  || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Already Best Friends&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 16 on the NZ Hot Singles Chart.{{ citation needed|date=March 2021}} }} || — || — 
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
*MC: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Jack Harlow|title=Already Best Friends|access-date=November 20, 2021}}&lt;/ref&gt;	
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Thats What They All Say]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Come Through (H.E.R. song)|Come Through]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[H.E.R.]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 64 || 23 || 96 || 91 || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Come Through&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 8 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2021&amp;date=20210501|title=Dutch Single Tip 01/05/2021|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Come Through&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number three on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5058|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=May 3, 2021|access-date=May 1, 2021|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028133559/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5058|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 75
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
| ''[[Back of My Mind (H.E.R. album)|Back of My Mind]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Rain Down&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(with OG Parker and [[PnB Rock]] featuring Latto and [[Layton Greene]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Moments''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Baddest (song)|Baddest]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;([[Yung Bleu]] featuring Chris Brown and 2 Chainz)&lt;/span&gt;
| 56 || 17 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Baddest&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 38 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5095|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 21, 2021|access-date=June 19, 2021|archive-date=2021-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620074334/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5095|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;&gt;{{cite certification|region=United States|title=Chris Brown|access-date=February 16, 2022}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Moon Boy (Yung Bleu album)|Moon Boy]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Angles (song)|Angles]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(Wale featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Angles&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number six on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 44 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Angles&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 10 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5103|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 28, 2021|access-date=June 26, 2021|archive-date=2021-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210625221445/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5103|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}  || — || —
|
| ''[[Folarin 2]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Woo Baby]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|([[Pop Smoke]] featuring Chris Brown)}}
| 64 || 22 || 24 || 31 || — || — || 58 || 22 || 41 || 54
| 
*BPI: Silver&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United Kingdom|id=18996-6363-1|title=Woo Baby|access-date=May 20, 2023}}&lt;/ref&gt;                                                                                    
| ''[[Faith (Pop Smoke album)|Faith]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Nostálgico]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&gt;(with [[Rvssian]] and [[Rauw Alejandro]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Nostálgico&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 23 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Nostálgico&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 21 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/weekchart.asp?cat=st&amp;year=2021&amp;date=20210918|title=Dutch Single Tip 18/09/2021|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Nostálgico&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 34 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5205|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 28, 2021|access-date=September 17, 2021|archive-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917231849/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5205|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}  || 69 || —
|
*RIAA: 5× Platinum {{small|([[RIAA certification#Spanish|Latin]])}}&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;Get Back&quot;&lt;ref&gt;{{cite tweet|number=1453439358288031745|user=OHYESMARIO|title=This Friday 10/29 @chrisbrown|url=https://twitter.com/OHYESMARIO/status/1453439358288031745|date=October 27, 2021|access-date=October 27, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Mario (singer)|Mario]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Get Back&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 11 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5228|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=November 8, 2021|access-date=November 6, 2021|archive-date=2021-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105210458/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5228|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;Goodbye&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with No Limit, [[Dadju]] and [[Skread]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Monalisa&quot; (Remix)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allaccess.com/top40-rhythmic/future-releases|title=Top 40/Rhythmic Future Releases|website=All Access|access-date=May 26, 2022|archive-date=2021-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603224650/https://www.allaccess.com/top40-rhythmic/future-releases|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;{{small|([[Lojay]] and [[Sarz]] featuring Chris Brown)}}
| rowspan=&quot;3&quot; |2022
| — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Sensational&quot; did not enter the Single Top 100, but peaked at number 4 on the Single Tip chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Lojay+x+Sarz+x+Chris+Brown&amp;titel=Monalisa&amp;cat=s|title=Dutch Single Tip|website=dutchcharts.nl|language=nl|access-date=January 15, 2024}}&lt;/ref&gt;}} || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Monalisa&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 30 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5337|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=May 30, 2022|access-date=May 28, 2022|archive-date=2022-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527224828/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5337|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || 99&lt;br&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |title=LOJAY &amp; SARZ {{!}} full Official Chart History {{!}} Official Charts Company |url=https://www.officialcharts.com/artist/60804/lojay-and-sarz/ |access-date=June 22, 2022 |website=www.officialcharts.com}}&lt;/ref&gt;
|
*BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
*MC: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Lojay X Sarz|title=Monalisa|access-date=April 2, 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;Ocean Drive&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Sean Kingston featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;[[Nasty (Tyga and Chris Brown song)|Nasty]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Tyga featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Nasty&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number six on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5474|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=December 26, 2022|access-date=December 24, 2022|archive-date=2022-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20221224012502/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5474|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;Do You Mind&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Vedo featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2023
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Do You Mind&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number seven on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5487|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=January 16, 2023|access-date=January 14, 2023|archive-date=2023-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114000708/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5487|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''Mood Swings''
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;See Through Love&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://ratedrnb.com/2023/03/tank-chris-brown-see-through-love-hits-top-10-on-billboard-adult-r-and-b-airplay-chart/ | title=Tank, Chris Brown's 'See Through Love' Enters Top 10 on Billboard's Adult R&amp;B Airplay Chart | date=March 21, 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Tank featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|''[[R&amp;B Money]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;[[How Does It Feel (Chlöe song)|How Does It Feel]]&quot;&lt;ref&gt;{{cite tweet|user=ChloeBailey|number=1626266062881796096|title=2ND PIECE. HOW DOES IT FEEL @chrisbrown. 2/24 🫀|date=February 16, 2023|access-date=February 16, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Chloe Bailey|Chlöe]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;How Does It Feel&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 10 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 47 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;How Does It Feel&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number five on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5515|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=March 6, 2023|access-date=March 8, 2023|archive-date=2023-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20230303211938/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5515|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|''[[In Pieces (Chlöe album)|In Pieces]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;Don't Give It Away&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Fridayy]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Don't Give It Away&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 11 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5593|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=June 12, 2023|access-date=June 10, 2023|archive-date=2023-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230610041308/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5593|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''Fridayy''
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;[[How We Roll (Ciara and Chris Brown song)|How We Roll]]&quot;&lt;br&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Ciara]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;How We Roll&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number five on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 34 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;How We Roll&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number two on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5638|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=August 14, 2023|access-date=August 19, 2023|archive-date=2023-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811222705/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5638|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;How We Roll&quot; did not enter the UK Top 100 but debuted and peaked at number 21 on the UK Singles Downloads Chart on August 11, 2023.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/singles-downloads-chart/20230811/7000/|title=Official Singles Downloads Chart on 11/8/2023 - 11 August 2023 - 17 August 2023|website=Official Charts|date=August 11, 2023|access-date=August 19, 2023}}&lt;/ref&gt;}}
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
| ''[[CiCi]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;|&quot;[[IDGAF (Tee Grizzley song)|IDGAF]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Tee Grizzley featuring Chris Brown and [[Mariah the Scientist]])&lt;/span&gt;
| 98 || 30 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;IDGAF&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number nine on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5665|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=September 18, 2023|access-date=September 16, 2023|archive-date=2023-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230918072307/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5665|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| ''[[Tee's Coney Island]]''
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;[[FTCU (song)|FTCU]]&quot; (SleezeMix)&lt;br /&gt;{{small|(Nicki Minaj featuring [[Travis Scott]], Chris Brown and [[Sexyy Red]])}}
| rowspan=&quot;5&quot; | 2024
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;FTCU&quot; (SleezeMix) did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 20 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5799|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=April 29, 2024|access-date=April 26, 2024|archive-date=2024-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426045400/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5799|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| {{Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wake Up (SkyLar Blatt song)|Wake Up]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Skylar Blatt featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Wake Up&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number six on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5801|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=May 6, 2024|access-date=May 3, 2024|archive-date=2024-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20240503150232/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5801|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
| 
| rowspan=&quot;4&quot; {{TBA}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;UnLonely&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[J. Valentine]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;UnLonely&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 17 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5804|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=May 13, 2024|access-date=May 10, 2024|archive-date=2024-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240510053605/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5804|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wait on It]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Jeremih featuring Bryson Tiller and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || 48 || — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Wait on It&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number four on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5831|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=July 8, 2024|access-date=July 5, 2024|archive-date=2024-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240722083149/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5831|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lightning&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Kristii featuring Chris Brown and O.T. Genasis)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot; | &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not Imetolewa in that territory.
|}

===Singo za matangazo===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya singo za kibishara/matangazo, baadhi ya chati, vyeti — zimetolewa na jina la albamu
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:19em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;7&quot;| Nafsi za chati iliyoshika
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| [[List of music recording certifications|Vyeti]]
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;hot100&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs|US&lt;br /&gt;R&amp;B/&lt;br /&gt;HH]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;billboardr&amp;b&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/can/|title=Chris Brown Chart History (Canadian Hot 100)|magazine=Billboard|access-date=October 24, 2017}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;nzchart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Swiss Hitparade|SWI]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;swichart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;ukchart&quot;/&gt;
|- 
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I May Never Find&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/gb/album/i-may-never-find-single/id463256837|title=I May Never Find – Single by Chris Brown|date=January 27, 2006|website=apple.com|accessdate=2024-11-15|archive-date=2018-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622193316/https://itunes.apple.com/gb/album/i-may-never-find-single/id463256837|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 2006
| — || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Dreamer (Chris Brown song)|Dreamer]]&quot;
| 2008
| 16 || — || — || — || 26 || — || —
|
| [[AT&amp;T TEAM USA Soundtrack|''AT&amp;T TEAM USA'' soundtrack]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Sing Like Me]]&quot;
| 2009
| — || 84 || — || — || — || — || —
|
| ''[[Graffiti (Chris Brown album)|Graffiti]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Long Gone&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Nelly]] featuring [[Plies (rapper)|Plies]] and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 2010
| —{{Ref label|note_l1|L}} || —{{Ref label|note_l1|L}} || — || — || — || — || —
|
| ''[[5.0]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Why Stop Now (Busta Rhymes song)|Why Stop Now]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Busta Rhymes]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
|2011
| — || 79 || — || — || — || — || —
|
| rowspan=&quot;1&quot; {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Oh Yeah&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/oh-yeah-feat.-snoop-dogg-2/id533466962|title=Oh Yeah (Rarities &amp; B-Sides) feat. Snoop Dogg and 2 Chainz – Single|publisher=iTunes Store. Apple|access-date=June 13, 2012|archive-date=2018-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20181103091819/https://itunes.apple.com/us/album/oh-yeah-feat.-snoop-dogg-2/id533466962|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Snoop Dogg]] and [[2 Chainz]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2012
| — || — || — || — || — || — || —
|
| rowspan=&quot;3&quot;| ''Rarities &amp; B-Sides'' and ''[[Fortune (Chris Brown album)|Fortune]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Calypso&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/calypso-rarities-b-sides-single/id534763806|title=Calypso (Rarities &amp; B-Sides) – Single|publisher=iTunes Store|access-date=June 21, 2012|archive-date=2018-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126092607/https://itunes.apple.com/us/album/calypso-rarities-b-sides-single/id534763806|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Get Down&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/get-down-rarities-b-sides/id537593977?i=537593982|title=Get Down (Rarities &amp; B-Sides) – Single|publisher=iTunes Store|access-date=June 27, 2012|archive-date=2018-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126051032/https://itunes.apple.com/us/album/get-down-rarities-b-sides/id537593977?i=537593982|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[T-Pain]] and [[B.o.B]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Remember Me&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Tyga]])}}
| rowspan=&quot;4&quot;| 2015
| — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Fan of a Fan: The Album]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Been Around the World&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[August Alsina]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[This Thing Called Life]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wrist (Chris Brown song)|Wrist]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Solo Lucci)&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_x1|X}} || 46 || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Royalty (Chris Brown album)|Royalty]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Anyway (Chris Brown song)|Anyway]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Tayla Parx]])&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_w1|W}} || — || — || — || — || — || —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Welcome to My Life&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Cal Scruby)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;8&quot;| 2017
| — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Welcome to My Life (documentary)|Welcome to My Life]]'' soundtrack
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Hello Ego&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Jhené Aiko featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || —  
|
| ''[[Trip (Jhené Aiko album)|Trip]]''
|- 
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[High End]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Future (rapper)|Future]] and [[Young Thug]])&lt;/span&gt;
| 82 || 32 || 57 || 93 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;High End&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number five on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4412|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=October 23, 2017|access-date=October 20, 2017|archive-date=2017-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20171020084048/http://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4412|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 78 || 71
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;6&quot;| ''[[Heartbreak on a Full Moon]]''
|- 
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Confidence&quot;
| — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Confidence&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number five on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4413|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=October 30, 2017|access-date=October 27, 2017|archive-date=2017-10-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027131548/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4413|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Only 4 Me&quot;&lt;br /&gt;{{small|(featuring Ty Dolla $ign and [[Verse Simmonds]])}}
| — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Everybody Knows&quot;
| — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Everybody Knows&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number five on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4414|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=November 6, 2017|access-date=November 3, 2017|archive-date=2018-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304102846/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4414|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Hope You Do]]&quot;
| — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Pull Up&quot;
| — || — || — || — || — || — || — 
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Whatchamacallit (Ella Mai song)|Whatchamacallit]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|([[Ella Mai]] featuring Chris Brown)}}
| 2018
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Whatchamacallit&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 3 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart.&lt;ref name=&quot;Bubbling&quot;/&gt;}} || — || — || — || 21 || — || 84
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
*ARIA: Platinum&lt;ref name=ARIA23s&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2023|type=single|access-date=August 26, 2023}}&lt;/ref&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=BPI/&gt;
| ''[[Ella Mai (album)|Ella Mai]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Just Let Go&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Joyner Lucas]])}}
| rowspan=&quot;3&quot;| 2019
| — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Just Let Go&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 16 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4590|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=February 11, 2019|access-date=February 8, 2019|archive-date=2019-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209124904/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4590|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|{{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Don't Check on Me]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Justin Bieber and [[Atia &quot;Ink&quot; Boggs|Ink]])&lt;/span&gt; 
| 67 || — || 48 || — || 13 || 48 || 29 
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=&quot;ARIA2019&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;
| ''[[Indigo (Chris Brown album)|Indigo]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Coming Home&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Casanova (rapper)|Casanova]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || —
|
| ''Behind These Scars''
|- 
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Safety 2020&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/safety-2020-feat-chris-brown-afro-b-dj-snake-single/1495406674|title=Safety 2020|date=June 26, 2020|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-and-afro-b-add-sauce-to-gashi-and-dj-snakes-safety-2020-new-song.1985901.html|title=Safety 2020|date=January 23, 2020|website=hotnewhiphop.com|accessdate=2024-11-15|archive-date=2022-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512141520/https://www.hotnewhiphop.com/chris-brown-and-afro-b-add-sauce-to-gashi-and-dj-snakes-safety-2020-new-song.1985901.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[GASHI]] featuring Chris Brown, [[Afro B]] and [[DJ Snake]])&lt;/span&gt;
| 2020
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Safety 2020&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 25 on the [[Dance/Electronic Songs]].&lt;ref name=&quot;billboard.com&quot;/&gt;}} || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Safety 2020&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 19 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot Singles&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4815|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=February 3, 2020|access-date=December 14, 2023|archive-date=2020-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200201002250/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4815|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|{{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;It's Giving Christmas&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2022
| — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;It's Giving Christmas&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 24 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5454|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=November 28, 2022|access-date=November 26, 2022|archive-date=2022-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125215959/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5454|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Breezy – It's Giving Christmas''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[No Time Like Christmas]]&quot;
| — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;How We Roll (Remix)&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Ciara and Lil Wayne)&lt;/span&gt;
| 2023
| — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;How We Roll (Remix) did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 17 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5706|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=November 13, 2023|access-date=December 16, 2022|archive-date=2023-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110211924/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5706|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| rowspan=&quot;1&quot; {{non-album singles}}
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot; | &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not Imetolewa in that territory.
|}

==Nyimbo zake nyingine==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya singo nyingine, baadhi ya chati, vyeti — zimetolewa na jina la albamu
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot; colspan=&quot;8&quot;| Nafsi za chati iliyoshika
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| [[List of music recording certifications|Vyeti]]
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Album
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Billboard Hot 100|US]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;hot100&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs|US&lt;br /&gt;R&amp;B/&lt;br /&gt;HH]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Peak chart positions for other charted songs on the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs chart:
*All except noted: {{cite magazine|url=https://www.billboard.com/artist/chris-brown/chart-history/bsi/|title=Chris Brown Chart History: R&amp;B/Hip-Hop Songs|magazine=Billboard|access-date=August 20, 2024}}
*&quot;Bad Girl&quot; and &quot;Nobody's Business&quot;: {{cite magazine|url={{BillboardURLbyName|artist=rihanna|chart=R&amp;B/Hip-Hop Songs}}|title=Rihanna Album &amp; Song Chart History: R&amp;B/Hip-Hop Songs|magazine=Billboard|access-date=December 21, 2012}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*&quot;Waves&quot;: {{cite magazine |url={{BillboardURLbyName|artist=kanye west|chart=R&amp;B/Hip-Hop Songs}} |title=Kanye West – Chart History: R&amp;B/Hip-Hop Songs |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |access-date=June 12, 2017}} {{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[ARIA Charts|AUS]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;auschart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Canadian Hot 100|CAN]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;Billboard&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;frachart&quot;/&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[Official New Zealand Music Chart|NZ]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://nztop40.co.nz/|title=The Official New Zealand Music Chart|website=Nztop40.co.nz|access-date=January 20, 2022|archive-date=2007-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20070223085716/https://nztop40.co.nz/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK Singles Chart|UK]]&lt;br /&gt;&lt;ref name=&quot;ukchart&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Chart Log UK: New Entries Update – 14.07.2012 (Week 27) | url=http://www.zobbel.de/cluk/120714cluk.txt | work=zobbel.de | publisher=Tobias Zywietz | access-date=August 8, 2012| author=Zywietz, Tobias}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zobbel.de/cluk/140927cluk.txt|format=TXT|title=CHART: CLUK Update 27.09.2014 (wk38)|website=Zobbelde|access-date=January 20, 2022}}&lt;/ref&gt;

! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em;font-size:90%;&quot;| [[UK R&amp;B Chart|UK R&amp;B]]&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;Peak chart positions for other charted songs on the UK R&amp;B Singles Chart:
*&quot;Bassline&quot;: {{cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/r-and-b-singles-chart/20120708/114/|title=Top 40 R&amp;B Singles Archive 2012-07-14|publisher=[[Official Charts Company]]|access-date=September 8, 2012}}
*&quot;Nobody's Business&quot;: {{cite web|url=https://www.officialcharts.com/charts/r-and-b-singles-chart/20121125/114/|title=Top 40 R&amp;B Singles Archive 2012-12-01|publisher=[[Official Charts Company]]|access-date=December 21, 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Ya Man Ain't Me&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;|2005
| — || —{{Ref label|note_m1|M}} || — || — || — || — || — || —
|
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Chris Brown (album)|Chris Brown]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;What's My Name&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Noah)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || — || —                                                                                      
|
*[[Pro-Música Brasil|PMB]]: Platinum&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://pro-musicabr.org.br/home/certificados/?busca_artista=Chris+Brown&amp;tmidia=1| title=Chris Brown - Exclusive| publisher=[[Pro-Música Brasil]]| access-date=August 10, 2019}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Damage&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2007                                                                                                                                                                                            
| — || —{{Ref label|note_n1|N}} || — || — || — || — || — || — 
|                                                                                           
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Exclusive (album)|Exclusive]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I Wanna Be&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[This Christmas (Donny Hathaway song)#Notable cover versions|This Christmas]]&quot;
| 62 || 27 || — || — || — || — || — || 32
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| [[This Christmas (2007 film)#Original soundtrack|''This Christmas'' soundtrack]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Bad Girl (Confessions of a Shopaholic song)|Bad Girl]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Rihanna]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2009
| — || 55 || — || — || — || — || — || —
|
| rowspan=&quot;3&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Better on the Other Side]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[The Game (rapper)|The Game]], [[Sean Combs|Diddy]], [[DJ Khalil]], [[Polow da Don]],&lt;br /&gt;[[Mario Winans]], [[Usher (musician)|Usher]] and [[Boyz II Men]])&lt;/span&gt;
| — || —{{Ref label|note_o1|O}} || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Changed Man&quot;
| — || 64 || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Turntables&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Ciara]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || — || 80 || 22
|
|''[[Fantasy Ride]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;What I Do&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Plies (rapper)|Plies]])&lt;/span&gt;
| 88 || — || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Graffiti (Chris Brown album)|Graffiti]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Another Planet&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Jawan Harris featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 2010
| — || —{{Ref label|note_p1|P}} || — || — || — || — || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Oh Yea&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Plies and DJ Scream featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2011
| — || —{{Ref label|note_q1|Q}} || — || — || — || — || — || — 
|
| ''No Chaser''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Paper, Scissors, Rock (song)|Paper, Scissors, Rock]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Timbaland]] and [[Big Sean]])&lt;/span&gt; 
| — || —{{Ref label|note_r1|R}} || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[F.A.M.E. (Chris Brown album)|F.A.M.E.]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Marvins Room]]&quot; (Remix)&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[J. Valentine]], [[Dawn Richard (singer)|Dawn Richard]], [[Sevyn Streeter|Se7en]]&lt;br /&gt;and [[Kevin McCall]])&lt;/span&gt;
| — || 77 || — || — || — || — || — || —
|
| ''Boy in Detention''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Undercover&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[DJ Drama]] featuring Chris Brown and [[J. Cole]])&lt;/span&gt; 
| — || —{{Ref label|note_s1|S}} || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[Third Power (album)|Third Power]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Look at Her Go&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[T-Pain]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_t1|T}} || — || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[Revolver (T-Pain album)|Revolver]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Arena&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[B.o.B]] featuring Chris Brown and [[T.I.]])&lt;/span&gt; 
| rowspan=&quot;4&quot;| 2012
| —{{Ref label|note_u1|U}} || — || 36 || — || — || — || — || — 
|
| ''[[Strange Clouds (album)|Strange Clouds]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Bassline (Chris Brown song)|Bassline]]&quot;
| — || — || — || — || — || — || 122 || 28 
|
| ''[[Fortune (Chris Brown album)|Fortune]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Marry Go Round&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Nelly]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || —{{Ref label|note_v1|V}} || — || — || — || — || — || — 
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Nobody's Business (song)|Nobody's Business]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Rihanna featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| — || 39 || — || — || 36 || — || 63 || 7 
|
*BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Unapologetic]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Let's Go (will.i.am song)|Let's Go]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[will.i.am]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2013
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Let's Go&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 38 on the [[Dance/Electronic Songs]].&lt;ref name=&quot;billboard.com&quot;/&gt;}} || —  || — || — || — || — || — || — 
|
| ''[[willpower (will.i.am album)|#willpower]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I'm Still&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[DJ Khaled]] featuring Chris Brown, [[Wale (rapper)|Wale]], [[Wiz Khalifa]] and [[Ace Hood]])&lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;I'm Still&quot; did not enter the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs chart, but peaked at number four on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart.}}  || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[Suffering from Success]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[X (Chris Brown song)|X]]&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2014
| 98 || 26 || 75 || — || 63 || — || 91 || 12
|
| rowspan=&quot;5&quot;| ''[[X (Chris Brown album)|X]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Songs on 12 Play&quot; &lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Trey Songz]])&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_z1|Z}} || 48 || — || — || — || — || 194 || 33
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Came to Do&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Akon]])&lt;/span&gt;
| — || 52 || — || — || 174 || — || 105 || 14
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Autumn Leaves (Chris Brown song)|Autumn Leaves]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Kendrick Lamar]])&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_z2|Z}} || 36 || — || — || — || — || 143 || 24
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|- 
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Drunk Texting&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Jhené Aiko]])&lt;/span&gt;
| —{{Ref label|note_z3|Z}} || 46 || — || — || — || — || 128 || 19
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Here It Is&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Flo Rida]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2015
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Here It Is&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 22 on the [[Dance/Electronic Songs]].&lt;ref name=&quot;billboard.com&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || 26
|
| rowspan=&quot;1&quot;| ''[[My House (EP)|My House]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Simple Things&quot; (Remix)&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Miguel (singer)|Miguel]] featuring Chris Brown and [[Future (rapper)|Future]])&lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Simple Things&quot; did not enter the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs chart, but peaked at number five on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart.}} || — || — || — || — || — || —
|
* RIAA: Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Simple Things|artist=Miguel|access-date=July 28, 2022}}&lt;/ref&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA23s/&gt;
* MC: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Miguel|title=Simple Things|access-date=November 20, 2021}}&lt;/ref&gt;
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Make Love&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || 40
|
| rowspan=&quot;3&quot;| ''[[Royalty (Chris Brown album)|Royalty]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Little More (Royalty)]]&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2016
| 91 || 32 || — || 98 || — || — || — || 29
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Picture Me Rollin']]&quot;
| — || 50 || — || — || — || — || — || 25
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Waves (Kanye West song)|Waves]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Kanye West]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 71 || 24 || — || 86 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Waves&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number nine on the NZ Heatseeker Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4218|title=NZ Heatseeker Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|access-date=March 14, 2019|archive-date=2018-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180623225151/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4218|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 77 || 20
|
* RIAA: 3× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=United States|title=Waves|artist=Kanye West|access-date=June 3, 2023}}&lt;/ref&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[The Life of Pablo]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fucking &amp; Kissing&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[A Boogie wit da Hoodie]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2017
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Fucking &amp; Kissing&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 10 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| ''[[The Bigger Artist]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lost &amp; Found&quot;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Lost &amp; Found&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number two on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || —
|
| rowspan=&quot;3&quot;| ''[[Heartbreak on a Full Moon]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Juicy Booty&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Jhené Aiko and [[R. Kelly]])&lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Juicy Booty&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 5 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || —
|
*RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[To My Bed]]&quot;
| — || — || — || — || — || — || — || —
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Jealous&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(DJ Khaled featuring Chris Brown, [[Lil Wayne]] and Big Sean)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2019
| 57 || 26 || 59 || 54 || 167 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Jealous&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 8 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;Indigo songs NZ&quot;/&gt;}} || 37 || 17
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA22s/&gt;
| ''[[Father of Asahd]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Indigo (Chris Brown song)|Indigo]]&quot;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Indigo&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 10 on the Bubbling Under Hot 100 chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}}  || 48 || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Indigo&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number seven on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;Indigo songs NZ&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4668|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=July 8, 2019|access-date=July 5, 2019|archive-date=2019-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705050858/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4668|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
*RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;4&quot;| ''[[Indigo (Chris Brown album)|Indigo]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Come Together (Chris Brown song)|Come Together]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[H.E.R.]])&lt;/span&gt;
| — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Come Together&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs, but peaked at number 1 on the Bubbling Under R&amp;B/Hip-Hop Singles chart, which acts as an extension to the Hot R&amp;B/Hip-Hop Songs.&lt;ref name=&quot;BubblingR&amp;B&quot;/&gt;}} || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Come Together&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number six on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;Indigo songs NZ&quot;/&gt;}} || — || —
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Girl of My Dreams&quot;
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Girl of My Dreams&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 13 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;Indigo songs NZ&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Overtime&quot;
| —|| — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Overtime&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 16 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4760|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=Recorded Music NZ|date=October 14, 2019|access-date=October 12, 2019|archive-date=2019-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012003100/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4760|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[The Take (song)|The Take]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Tory Lanez]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 66 || 32 || 73 || 68 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;The Take&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 13 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot 40 Singles&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4832|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=March 16, 2020|access-date=December 14, 2023|archive-date=2020-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20200317201632/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4832|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 35 || —
|
* RIAA: Platinum&lt;ref name=&quot;RIAAFt&quot;/&gt;
* [[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]]: Gold&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.audiogest.pt/uploads/files/file_2023-01-30-17-47-02.pdf|title=Portuguese single certifications – Tory Lanez - The Take|language=Portuguese|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|accessdate=March 1, 2023}}&lt;/ref&gt;
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA-2020-Singles/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Chixtape 5]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Slide (H.E.R. song)#Remix|Slide]]&quot; (Remix)&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[H.E.R.]] featuring Pop Smoke, [[A Boogie wit da Hoodie]] and Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;3&quot;| 2020
| | — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Slide (Remix)&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 32 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;Indigo songs NZ&quot;/&gt;}} || — || —
|
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Not You Too&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;([[Drake (musician)|Drake]] featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| 25 || 14 || — || 29 || 97 || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Not You Too&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number six on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot May 10&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4856|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=May 11, 2020|access-date=December 14, 2023|archive-date=2020-06-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200603051626/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=4856|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
* ARIA: Gold&lt;ref name=ARIA24s&gt;{{cite certification|region=Australia|certyear=2024|type=single|access-date=18 June 2024}}&lt;/ref&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
| ''[[Dark Lane Demo Tapes]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[City Girls (song)|City Girls]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Young Thug]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;City Girls&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 31 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;Indigo songs NZ&quot;/&gt;}} || — || —
|
| ''[[Slime &amp; B]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Go Crazy (Chris Brown and Young Thug song)#Remix|Go Crazy (Remix)]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Young Thug featuring [[Future (rapper)|Future]], [[Lil Durk]] and [[Mulatto (rapper)|Mulatto]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2021
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Go Crazy (Remix)&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 27 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;Indigo songs NZ&quot;/&gt;}} || — || —
|
| {{N/A|Non-album single}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[New Again (Kanye West song)|New Again]]&quot;&lt;br /&gt;{{small|(Kanye West featuring Chris Brown)}}
| 68 || 32 || 46 || 57 || — || — || — || 21
|
| ''[[Donda]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Die Alone&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Gunna (rapper)|Gunna]] featuring [[Yung Bleu]])&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;11&quot;| 2022
| 92 || 38 || — || — || — || — || — || —
|
| ''[[DS4Ever]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Till the Wheels Fall Off&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Lil Durk and [[Capella Grey]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Till the Wheels Fall Off&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 4 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 36 || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Till the Wheels Fall Off&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number eight on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot July 4&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5354|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=July 4, 2022|access-date=July 2, 2022|archive-date=2022-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701220711/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5354|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 66 || 23
|
| rowspan=&quot;9&quot;| ''[[Breezy (album)|Breezy]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;C.A.B. (Catch a Body)&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Fivio Foreign]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;C.A.B. (Catch a Body)&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 3 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 35 || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Possessive&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Lil Wayne and Yung Bleu)&lt;/span&gt;
| 98 || 31 || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Addicted&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Lil Baby]])&lt;/span&gt;
| 92 || 28 || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Closure&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring H.E.R.)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Closure&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 24 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Psychic (Chris Brown song)|Psychic]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Jack Harlow]])&lt;/span&gt;
| 78 || 21 || 52 || 85 || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Psychic&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number four on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot July 4&quot;/&gt;}} || 64 || 21
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Sex Memories&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Ella Mai]])&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Sex Memories&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 25 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Sex Memories&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 11 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot July 4&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Show It&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Blxst]])&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Show It&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number nine on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot July 4&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Petty&quot;
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Petty&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 32 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5363|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=July 18, 2022|access-date=July 16, 2022|archive-date=2022-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715220254/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5363|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Superhero (Heroes &amp; Villains)]]&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with [[Metro Boomin]] and [[Future (rapper)|Future]])&lt;/span&gt;
| 8 || 2 || 30 || 7 || 94 || 29 || 34 || 8
|
* RIAA: 2× Platinum&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* ARIA: 3× Platinum&lt;ref name=ARIA24s/&gt;
* BPI: Gold&lt;ref&gt;{{Cite certification|region=United Kingdom|type=single|artist=Metro Boomin/Future/Brown|title=Superhero (Heroes &amp; Villains)|id=19065-6400-1|access-date=September 13, 2024}}&lt;/ref&gt;
* MC: 2× Platinum&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Metro Boomin|title=Superhero (Heroes &amp; Villains)|access-date=May 25, 2023}}&lt;/ref&gt;
* SNEP: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=France|artist=Metro Boomin|title=Superhero (Heroes &amp; Villains)|access-date=April 6, 2024}}&lt;/ref&gt;
| ''[[Heroes &amp; Villains (album)|Heroes &amp; Villains]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Angel Numbers / Ten Toes]]&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2023
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Angel Numbers / Ten Toes&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number seven on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 33 || — || — || 154&lt;br /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=3&amp;annee=2024&amp;categorie=Top%20Singles|title=Top Singles (Week 3, 2024)|publisher=Syndicat National de l'Édition Phonographique|language=French|access-date=January 22, 2024}}&lt;/ref&gt; || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Angel Numbers / Ten Toes&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number three on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot November 20&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5710|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=November 20, 2023|access-date=November 18, 2023|archive-date=2023-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231117214600/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5710|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || 31 || 8
|
* RIAA: Gold&lt;ref name=&quot;RIAA&quot;/&gt;
* BPI: Silver&lt;ref name=&quot;BPI&quot;/&gt;
* MC: Gold&lt;ref&gt;{{cite certification|region=Canada|type=single|artist=Chris Brown|title=Angel Numbers/Ten Toes|access-date=April 13, 2024}}&lt;/ref&gt;
* IFPI SWI: Gold&lt;ref name=&quot;SWIcert&quot;/&gt;
| rowspan=&quot;4&quot;| ''[[11:11 (Chris Brown album)|11:11]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Press Me&quot;
| — || 48 || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Press Me&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number seven on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot November 20&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;That's On You&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Future)&lt;/span&gt;
| —{{efn|group=upper-alpha|&quot;That's On You&quot; did not enter the ''Billboard'' Hot 100, but peaked at number 18 on the Bubbling Under Hot 100 Singles chart, which acts as an extension to the Hot 100.&lt;ref name=&quot;BubblingBB&quot;/&gt;}} || 37 || — || — || — || — || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;No One Else&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring [[Fridayy]])&lt;/span&gt;
| — || 43 || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;No One Else&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 12 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot November 20&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Beg Forgiveness&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(Kanye West and Ty Dolla $ign as ¥$ featuring Chris Brown)&lt;/span&gt;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2024
| 65 || 30 || 93 || 54 || — || — || — || —
|
| ''[[Vultures 1]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bruce Lee&quot;
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Bruce Lee&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 25 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot April 22&quot;&gt;{{cite web|url=https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5795|title=NZ Hot Singles Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=April 22, 2024|access-date=April 19, 2024|archive-date=2024-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240419051815/https://nztop40.co.nz/chart/hotsingles?chart=5795|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}} || — || —
|
| rowspan=&quot;3&quot;| ''11:11''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Run Away&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(featuring Bryson Tiller)&lt;/span&gt;
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Run Away&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 32 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot April 22&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Delusional&quot;
| — || — || — || — || — || —{{efn|group=upper-alpha|&quot;Delusional&quot; did not enter the NZ Top 40 Singles Chart, but peaked at number 37 on the NZ Hot Singles Chart.&lt;ref name=&quot;NZ Hot April 22&quot;/&gt;}} || — || —
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Drink n Dance&quot;&lt;br /&gt;&lt;span style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;(with Future and Metro Boomin)&lt;/span&gt;
| 51 || 19 || — || 67 || — || — || — || —
|
| ''[[We Still Don't Trust You]]''
|-
| colspan=&quot;14&quot; style=&quot;font-size:90%&quot; | &quot;—&quot; denotes a recording that did not chart or was not Imetolewa in that territory.
|}

==Alipotokea kama mgeni==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ Orodha ya maonyesho kama mgeni yasiyo ya single, pamoja na wasanii wengine, ikionyesha mwaka wa kutolewa na jina la albamu
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:18em;&quot;| Jina
! scope=&quot;col&quot;| Mwaka
! scope=&quot;col&quot;| Wasanii wengine
! scope=&quot;col&quot;| Albamu
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Which One&quot;
| 2005
| Noah
| [[In the Mix (film)|''In the Mix'' soundtrack]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Umbrella (Rihanna song)|Umbrella]]&quot; (Remix)
| rowspan=&quot;2&quot;| 2007
| [[Rihanna]], [[Jay-Z]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Try a Little Tenderness]]&quot;&lt;ref name=&quot;Christmas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.amazon.com/Christmas-Songs-Motion-Picture-Various-artists/dp/B000WS4P6A|title=This Christmas – Songs from the Motion Picture|access-date=November 14, 2010|work=[[Amazon.com]]}}&lt;/ref&gt; 
| {{n/a|None}}
| [[This Christmas (2007 film)#Original soundtrack|''This Christmas'' soundtrack]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Leaving With Me&quot;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2009
| [[T.I.]]
| ''A Year and a Day''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Ransom&quot;
| [[R. City|Rock City]]
| ''P.T.F.A.O: The Saga Continues''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I'm Illy&quot;
| [[Teyana Taylor]]
| ''From a Planet Called Harlem''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Smile &amp; Wave&quot;
| [[RichGirl]]
| ''[[Fall in Love with RichGirl]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Choose Me&quot;
| [[Yung Joc]], [[Pleasure P]]
| ''The Grind Flu''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;The One I Love (Maniac)&quot;
| [[Timbaland]], [[Keri Hilson]], D.O.E.
| rowspan=&quot;7&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[How Low]]&quot; (Remix)
| rowspan=&quot;12&quot;| 2010
| [[Ludacris]], [[Ciara]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Drop It Low&quot; (Remix)
| [[Ester Dean]], [[Lil Wayne]], [[Trey Songz]], [[Sean Combs|Diddy]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Pretty Girls (Wale song)|Pretty Girls]]&quot; (Remix)
| [[Wale (rapper)|Wale]], [[Fabolous]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Big Things&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| Ester Dean
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Love Suicide&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Call Me Dougie&quot;
| [[New Boyz]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Put You On&quot;
| [[Diggy Simmons]]
| ''Airborne''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Wonder Woman&quot;
| [[Tyga]]
| ''Well Done''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Green Goblin&quot;
| [[Jae Millz]]
| ''Dead Presidents''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Foreplay&quot; 
| [[Tank (American singer)|Tank]]
| ''[[Now or Never (Tank album)|Now or Never]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Yesterday&quot;&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;&gt;{{cite web|last=Jeffries |first=David |url=http://www.allmusic.com/album/last-train-to-paris-r1819601 |title=Last Train to Paris – Diddy – Dirty Money|publisher=Allmusic. Rovi Corporation |date=December 14, 2010 |access-date=July 1, 2013}}&lt;/ref&gt;
| [[Dirty Money (duo)|Diddy – Dirty Money]]
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Last Train to Paris]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I Know&quot;&lt;ref name=&quot;allmusic1&quot;/&gt;
| Diddy – Dirty Money, [[Wiz Khalifa]], [[Sevyn Streeter|Seven]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Don't Play Wit It&quot;
| rowspan=&quot;22&quot;| 2011
| [[Lonny Bereal]], [[Busta Rhymes]]
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Champion&quot; (Remix)
| Chipmunk, J. Cole
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Up&quot; (Remix)
| [[Justin Bieber]]
| ''[[Never Say Never: The Remixes]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;360&quot;
| [[Kevin McCall]], Tyga
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Un-Invited Guest''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Big Booty Judy&quot; (Remix)
| Kevin McCall, Ludacris
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Freaky I'm Iz&quot;
| Kevin McCall, [[Swizz Beatz]], [[Alexandre Varela Da Veiga|Diesel]]
| ''Un-Invited Guest'' and ''Boy in Detention''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Rest of My Life&quot;
| Kevin McCall
| ''Un-Invited Guest''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Hell Yeah&quot;
| [[YG (rapper)|YG]], Tyga
| ''Just Re'd Up''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Love&quot;
| [[JoJo Pellegrino]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Only One&quot;
| [[The Game (rapper)|The Game]], Sevyn Streeter
| ''UnImetolewa R.E.D.''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Take It Down Low&quot;
| [[Akon]]
| rowspan=&quot;4&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;For You&quot;
| RichGirl
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Celebration&quot; (Remix)
| Tank, Trey Songz
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;100%&quot;
| [[Kid Ink]], Kevin McCall
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Luv Me Girl&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.walmart.com/ip/16784457|title=King Of Hearts (Edited), Lloyd: R&amp;B / Soul|work=Walmart.com|publisher=Wal-Mart Stores, Inc|access-date=March 18, 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[Lloyd (singer)|Lloyd]], Veronica Vega
| ''[[King of Hearts (Lloyd album)|King of Hearts]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Jada Fire&quot;
| Kevin McCall, Diesel, [[Sammie]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Snapbacks Back&quot;
| Tyga
| ''Well Done 2'' and ''Boy in Detention''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Westside&quot;
| [[Jay Rock]]
| ''[[Follow Me Home (Jay Rock album)|Follow Me Home]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Up!&quot; (R&amp;B Remix)
| [[J. Valentine]], Pleasure P
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Hard to Get&quot;
| Kevin McCall
| ''The Eargazm''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Favor&quot; (Remix)
| Lonny Bereal, [[Kelly Rowland]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Body 2 Body&quot; (Remix)
| [[Ace Hood]], [[Rick Ross]], Wale
| ''The Statement 2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Yao Ming&quot; (Remix)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.2dopeboyz.com/2012/05/22/david-banner-sex-drugs-video-games-album/|title=David Banner – Sex, Drugs &amp; Video Games (Album)|publisher=2DopeBoyz.com|date=May 22, 2012|access-date=June 13, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120527091437/http://www.2dopeboyz.com/2012/05/22/david-banner-sex-drugs-video-games-album/|archivedate=2012-05-27|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;18&quot;| 2012
| [[David Banner]], [[ASAP Rocky|A$AP Rocky]]
| ''[[Sex, Drugs &amp; Video Games]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bed Bath &amp; Beyond&quot;
| J. Valentine
| ''Love &amp; Other Drugs''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Why Stop Now&quot; (Remix)
| Busta Rhymes, [[Missy Elliott]], Lil Wayne
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;For the Fame&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/careless-world-rise-last-king/id504009448|title=Careless World: Rise of the Last King by Tyga|date=January 2012 |publisher=iTunes Store. Apple|access-date=March 18, 2012}}&lt;/ref&gt;
| Tyga, [[Wynter Gordon]]
| ''[[Careless World: Rise of the Last King]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;International (Serious)&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/all-of-me-r2188508|title=All of Me – Estelle|publisher=Allmusic. Rovi Corporation|access-date=May 12, 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[Estelle (musician)|Estelle]], Trey Songz
| ''[[All of Me (Estelle album)|All of Me]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Another Round&quot; (Remix)
| [[Fat Joe]], [[Mary J. Blige]], Fabolous, [[Kirko Bangz]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lonely&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/this-is-how-i-feel-deluxe-version/520602283|title=This Is How I Feel (Deluxe Version) by Tank|publisher=iTunes Store. Apple|access-date=May 8, 2012}}&lt;/ref&gt;
| Tank
| ''[[This Is How I Feel]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;That Pole&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rapradar.com/2012/09/04/new-mixtape-kirko-bangz-procrastination-kills-4/#more-227575|title=New Mixtape: Procrastination Kills 4 by Kirko Bangz|publisher=Rap Radar|date=September 4, 2012|access-date=September 4, 2012}}&lt;/ref&gt;
| Kirko Bangz
| ''Procrastination Kills 4''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Function (song)|Function]]&quot; (Remix)
| [[E-40]], [[Jeezy|Young Jeezy]], [[French Montana]], [[Red Café]], [[Problem (rapper)|Problem]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Cyeah Cyeah Cyeah Cyeah&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2012/04/20/new-music-gucci-mane-f-chris-brown-and-lil-wayne-cyeah-cyeah-cyeah-cyeah/|title=New Music: Gucci Mane f/ Chris Brown and Lil Wayne – 'Cyeah Cyeah Cyeah Cyeah'|work=Rap-Up|publisher=Devin Lazerine|date=April 20, 2012|access-date=May 19, 2012|archive-date=2012-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20120531045939/http://www.rap-up.com/2012/04/20/new-music-gucci-mane-f-chris-brown-and-lil-wayne-cyeah-cyeah-cyeah-cyeah/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| [[Gucci Mane]], Lil Wayne
| ''[[I'm Up (Gucci Mane mixtape)|I'm Up]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Time of Your Life&quot; (Remix)
| Kid Ink, Tyga
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;What's Gucci&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thisisrnb.com/2012/06/new-musicemerging-artist-dd-unforgettable-mixtape/|title=D&amp;D - UNFORGETTABLE (MIXTAPE)|publisher=thisisrnb.com|date=June 27, 2012|access-date=October 26, 2020}}&lt;/ref&gt;
| D&amp;D, Kevin McCall
| ''Unforgettable''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;100 Bottles&quot;
| [[Cyhi the Prynce|CyHi The Prynce]], [[Big Sean]]
| ''Ivy League Club''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Countdown&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/based-on-t.r.u.-story-deluxe/id548102442|title=Based on a T.R.U. Story by 2 Chainz|publisher=iTunes Store. Apple|access-date=August 15, 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[2 Chainz]]
| ''[[Based on a T.R.U. Story]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Sellin' Dreams&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2012/09/05/new-music-big-sean-detroit-mixtape/|title=New Music: Big Sean – 'Detroit' (Mixtape)|work=Rap-Up|publisher=Devin Lazerine|date=September 5, 2012|access-date=September 6, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230407174803/https://www.rap-up.com/2012/09/05/new-music-big-sean-detroit-mixtape/|archivedate=2023-04-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Big Sean
| ''[[Detroit (mixtape)|Detroit]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Shut Up&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.datpiff.com/Berner-Urban-Farmer-mixtape.393441.html|title=Berner – Urban Farmer|publisher=DatPiff. Idle Media Inc|access-date=October 4, 2012}}&lt;/ref&gt;
| [[Berner (rapper)|Berner]], Problem
| ''Urban Farmer''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Flowerz&quot;
| [[Lil Twist]], Lil Wayne
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Hope We Meet Again&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/global-warming-deluxe-version/id572610096 |title=Global Warming (Deluxe Version) by Pitbull |publisher=iTunes Store. Apple |access-date=November 23, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121214000641/https://itunes.apple.com/us/album/global-warming-deluxe-version/id572610096 |archive-date=December 14, 2012 }}&lt;/ref&gt;
| [[Pitbull (entertainer)|Pitbull]]
| ''[[Global Warming (Pitbull album)|Global Warming]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Jumping Out the Plane&quot;
| rowspan=&quot;20&quot;| 2013
| Luvaboy TJ
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;That Nigga&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rap-up.com/2013/03/01/new-music-kid-red-f-chris-brown-that-nigga/ |title=New Music: Kid RED f/ Chris Brown – 'That Ni**a' |work=Rap-Up |publisher=Devin Lazerine |date=March 1, 2013 |access-date=March 1, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240806021236/https://www.rap-up.com/2013/03/01/new-music-kid-red-f-chris-brown-that-nigga/ |archivedate=2024-08-06 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;2&quot;| Kid Red
| rowspan=&quot;2&quot;| ''REDemption''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I See Red&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[R.I.P. (Young Jeezy song)|R.I.P.]]&quot; (Remix)
| Young Jeezy, YG, [[Kendrick Lamar]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Let the Blunt Go&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vibe.com/article/new-mixtape-funkmaster-flex-who-you-mad-me-or-yourself |title=New Mixtape: Funkmaster Flex 'Who You Mad At? Me Or Yourself?' |work=[[Vibe (magazine)|Vibe]] |publisher=Vibe Media |date=April 13, 2013 |access-date=April 13, 2013 |archive-date=July 17, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717233831/http://www.vibe.com/article/new-mixtape-funkmaster-flex-who-you-mad-me-or-yourself |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| [[Funkmaster Flex]], Problem
| ''Who You Mad At? Me or Yourself?''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Remedy&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Cooper|first=Roman|title=Snoop Lion 'Reincarnated' Tracklist|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.23326/title.snoop-lion-reincarnated-tracklist/|publisher=HipHopDX. Cheri Media Group|access-date=July 14, 2013|date=April 17, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130329044528/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.23326/title.snoop-lion-reincarnated-tracklist|archive-date=March 29, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
| [[Snoop Dogg|Snoop Lion]], Busta Rhymes
| ''[[Reincarnated (album)|Reincarnated]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Echo&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hotnewhiphop.com/453141-jazz-lazer-heaven-or-las-vegas-mixtape|title=Jazz Lazer – Heaven Or Las Vegas|publisher=DJ Ill Will|date=November 21, 2022|access-date=August 17, 2024}}&lt;/ref&gt;
| Jazz Lazer, Tyga
| ''Heaven or Las Vegas''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Dancin Dirty&quot;&lt;ref name=&quot;hiphopdx1&quot;&gt;{{cite web |last=Paine |first=Jake |url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.23922/title.ludacris-idgaf-download-mixtape-stream |title=Ludacris &quot;#IDGAF&quot; Download &amp; Mixtape Stream |publisher=HipHop DX. Cheri Media Group |date=May 24, 2013 |access-date=July 1, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130711060018/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.23922/title.ludacris-idgaf-download-mixtape-stream |archive-date=July 11, 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Ludacris
| rowspan=&quot;2&quot;| ''#IDGAF''
|- 
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Mad Fo&quot;
| Ludacris, [[Meek Mill]], Swizz Beatz, [[Pusha T]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lay Your Head Back&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Astillero|first=DiAmante'|url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.24312/title.problem-the-separation-mixtape-tracklist-cover-art|title=Problem &quot;The Separation&quot; Mixtape Tracklist, Cover Art|publisher=HipHop DX. Cheri Media Group|date=June 14, 2013|access-date=June 16, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616110558/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.24312/title.problem-the-separation-mixtape-tracklist-cover-art/|archive-date=June 16, 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Problem, Tank, [[Terrace Martin]]
| ''The Separation''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Like Whaaat]]&quot; (Remix)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hiphopdx.com/index/singles/id.24778/title.Problem+f.+Wiz+Khalifa%2C+Chris+Brown%2C+Tyga+%26+Master+P-Like+Whaaat+Remix |title=Problem f. Wiz Khalifa, Chris Brown, Tyga &amp; Master P – Like Whaaat Remix |publisher=HipHop DX. Cheri Media Group |date=June 21, 2013 |access-date=June 24, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130627013738/http://www.hiphopdx.com/index/singles/id.24778/title.Problem+f.+Wiz+Khalifa%2C+Chris+Brown%2C+Tyga+%26+Master+P-Like+Whaaat+Remix |archive-date=June 27, 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Problem, Wiz Khalifa, Tyga, [[Master P]]
| ''Famous Again''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Actin Up&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Attia |first=Amir |url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.24455/title.asher-roth-the-greenhouse-effect-vol-2-release-date-cover-art-tracklist/ |archive-url=https://archive.today/20130628034015/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.24455/title.asher-roth-the-greenhouse-effect-vol-2-release-date-cover-art-tracklist/ |url-status=dead |archive-date=June 28, 2013 |title=Asher Roth &quot;The Greenhouse Effect Vol. 2&quot; Tracklist, Download &amp; Mixtape Stream |publisher=HipHop DX. Cheri Media Group |date=June 25, 2013 |access-date=June 26, 2013 }}&lt;/ref&gt;
| [[Asher Roth]], [[Rye Rye]], Justin Bieber
| ''The Greenhouse Effect Vol. 2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Got My Heart&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Attia |first=Amir |url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.24518/title.ty-dolla-ign-beach-house-2-cover-art-tracklist-download-mixtape-stream/ |title=Ty Dolla $ign &quot;Beach House 2&quot; Cover Art, Tracklist, Download &amp; Mixtape Stream |publisher=HipHop DX. Cheri Media Group |date=July 2, 2013 |access-date=July 4, 2013}}&lt;/ref&gt;
| [[Ty Dolla Sign|Ty Dolla $ign]], The Game
| ''Beach House 2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bigger Than Life&quot;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.24267/title.ymcmb-friends-rich-gang-release-date-cover-art-tracklist | title=YMCMB &amp; Friends &quot;Rich Gang&quot; Release Date, Cover Art &amp; Tracklist | publisher=Cheri Media Group | work=HipHopDX | date=July 14, 2013 | access-date=July 15, 2013 | author=Paine, Jake | archive-url=https://web.archive.org/web/20130716180550/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.24267/title.ymcmb-friends-rich-gang-release-date-cover-art-tracklist | archive-date=July 16, 2013 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| [[Birdman (rapper)|Birdman]], Tyga, Lil Wayne
| ''[[Rich Gang (album)|Rich Gang]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Won't Turn It Down&quot;
| [[Jacquees]]
| ''19''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I Don't Care&quot;
| Lil Twist
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[I Luv This Shit]]&quot; (Remix)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hotnewhiphop.com/august-alsina-i-luv-this-shit-feat-chris-brown-trey-songz-song.1618062.html |title=August Alsina – I Luv This Shit Remix |publisher=Rose Liah |date=October 4, 2013 |access-date=February 19, 2014 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924031633/http://www.hotnewhiphop.com/august-alsina-i-luv-this-shit-feat-chris-brown-trey-songz-song.1618062.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| [[August Alsina]], Trey Songz
| ''[[Testimony (August Alsina album)|Testimony]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;F.I.V.E.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Tardio |first=Andres |url=http://www.hiphopdx.com/index/news/id.25709/title.game-dj-skee-oke-mixtape-release-date-cover-art-tracklisting-stream |title=Game &amp; DJ Skee &quot;OKE&quot; Mixtape Release Date, Cover Art, Tracklisting, Stream |publisher=HipHop DX |access-date=October 12, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012041323/http://www.hiphopdx.com/index/news/id.25709/title.game-dj-skee-oke-mixtape-release-date-cover-art-tracklisting-stream |archive-date=October 12, 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| The Game, Lil Wayne
| ''[[OKE: Operation Kill Everything]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Throwback&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/underground-luxury/737018832|title=Underground Luxury by B.o.B|publisher=iTunes Store. Apple|access-date=December 17, 2013}}&lt;/ref&gt;
| [[B.o.B]]
| ''[[Underground Luxury]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;When to Stop&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rap-up.com/2013/12/08/new-mixtape-tyga-well-done-4/ |title=New Mixtape: Tyga – 'Well Done 4' |publisher=Rap-Up.com |access-date=January 8, 2014 |archive-date=December 16, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141216051436/http://www.rap-up.com/2013/12/08/new-mixtape-tyga-well-done-4/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| Tyga
| ''Well Done 4''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Show Me&quot; (Remix)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hotnewhiphop.com/kid-ink-show-me-feat-juicy-j-2-chainz-trey-songz-chris-brown-remix-new-song.1820404.html?ls=show%20me%20remix%7C|access-date=February 19, 2014|title=Kid Ink – Show Me (Remix) Feat. Juicy J, 2 Chainz, Trey Songz &amp; Chris Brown – Stream [New Song]|website=Hotnewhiphop.com|date=February 14, 2014|archive-date=2022-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220512141521/https://www.hotnewhiphop.com/kid-ink-show-me-feat-juicy-j-2-chainz-trey-songz-chris-brown-remix-new-song.1820404.html?ls=show%20me%20remix%7C|url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;14&quot;| 2014
| Kid Ink, Trey Songz, [[Juicy J]], 2 Chainz
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Control&quot;
| [[Wisin]], Pitbull
| ''[[El Regreso del Sobreviviente]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Main Chick&quot; (Remix)
| Kid Ink, French Montana, [[Yo Gotti]], Tyga, [[Lil Bibby]]
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Hot Nigga]]&quot; (Remix)
| [[Bobby Shmurda]], Fabolous, [[Jadakiss]], [[Rowdy Rebel]], Busta Rhymes, Yo Gotti
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[24 Hours (TeeFlii song)|24 Hours]]&quot; (Remix)
| rowspan=&quot;4&quot;| Trey Songz
| rowspan=&quot;4&quot;| ''TRGAxBRZY''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Made Me]]&quot; (Remix)
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Studio (song)|Studio]]&quot; (Remix)
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Tuesday (ILoveMakonnen song)|Tuesday]]&quot; (Remix)
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fuck Yo Feelings&quot;
| The Game, Lil Wayne
| ''[[Blood Moon: Year of the Wolf]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Don't Panic (French Montana song)|Don't Panic]]&quot; (Remix)
| French Montana, [[Jeremih]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Nigga Like Me&quot;
| [[Siya]], Problem
| ''Better Late Than Never''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Waves (Mr Probz song)|Waves]]&quot; ([[Robin Schulz]] Remix)
| [[Mr Probz]], T.I.
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Dangerous (David Guetta song)|Dangerous Part II]]&quot;
| [[David Guetta]], [[Sam Martin (singer)|Sam Martin]], Trey Songz
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Blue Lipstick&quot;
| [[TeeFlii]]
| ''Starr''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[CoCo (O.T. Genasis song)|CoCo (Part 3)]]&quot;
| rowspan=&quot;17&quot;| 2015
| [[O.T. Genasis]]
| rowspan=&quot;4&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Get That Money&quot;
| [[Lil Durk]], French Montana
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lil Bit&quot; (Remix)
| [[K Camp]], T.I.
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Post to Be&quot; (Remix)
| Omarion, Jhené Aiko, [[DeJ Loaf]], Trey Songz, Rick Ross
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;She Don't Love Me&quot;
| [[Lil Boosie]]
| ''[[Touch Down 2 Cause Hell]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Just for Tonight&quot;
| [[Migos]]
| ''[[Yung Rich Nation]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Body On Me&quot; (Remix)
| [[Rita Ora]], [[Fetty Wap]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Gangsta Way&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| French Montana
| ''[[Coke Zoo]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Antidote (Travis Scott song)|Antidote]]&quot; (Remix)
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Ain't Shit Change&quot;
| Cal Scruby
| ''House In the Hills''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Thuggin It&quot;
| Joe Moses
| ''From Nothing 2 Something 3''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Diamonds &amp; Gold&quot; (Remix)
| Kid Ink, French Montana, [[Verse Simmonds]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fade to Sade&quot;
| [[Lyrica Anderson]]
| ''Hello''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;36 Oz&quot;
| [[Skeme]]
| ''Ingleworld 3''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Till the Morning&quot;
| DJ Carisma, DeJ Loaf
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Poppin&quot; (Remix)
| [[Reuben Houston|Rico Richie]], Meek Mill, French Montana
|''Realest Story Ever Told, Vol. 2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;She Wildin'&quot;
| [[Fabolous]]
| ''[[The Young OG Project]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Rumorz&quot;
| rowspan=&quot;17&quot;| 2016
| Tyga
| ''[[Rawwest Nigga Alive]]'' and ''[[Before the Trap: Nights in Tarzana]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;All I Need&quot;
| [[J.U.S.T.I.C.E. League]], Wale
| ''J.U.S.T.I.C.E. for All'' and ''Before the Party''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Leave the Club&quot;
| J.U.S.T.I.C.E. League, [[Joelle James]]
| ''J.U.S.T.I.C.E. for All'' and ''Boy in Detention''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Wave Gods Intro&quot;
| French Montana
| ''[[Wave Gods]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Phone Call with Breezy (Skit)&quot;
| [[ASAP Ferg|A$AP Ferg]]
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Always Strive and Prosper]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I Love You&quot;
| A$AP Ferg, Ty Dolla $ign
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;One on One&quot;
| [[Casey Veggies]]
|''[[Customized Greatly Vol. 4: The Return of The Boy]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Shabba&quot;
| [[Wizkid (musician)|Wizkid]], Trey Songz, French Montana
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Your Number (Ayo Jay song)|Your Number]]&quot; (Remix)
| [[Ayo Jay]], Kid Ink
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Let Me Love You&quot;
| [[The Rej3ctz]]
|''HOMELESS BILLIONAIRES''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Wishing (DJ Drama song)|Wishing]]&quot; (Remix)
| [[DJ Drama]], Fabolous, Trey Songz, [[Tory Lanez]], [[Jhené Aiko]]
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Trapping Out the Garage&quot;
| Young Lo, Flawkoe
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Scream&quot;
| [[Kevin Hart|Kevin &quot;Chocolate Droppa&quot; Hart]], Joelle James
| ''[[Kevin Hart: What Now? (The Mixtape Presents Chocolate Droppa)]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Pretty Diamonds&quot;
| Jeezy
| ''[[Trap or Die 3]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Keep You In Mind&quot; (Remix)
| Guordan Banks
| rowspan=&quot;2&quot; {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Moon Walk&quot;
| Gucci Mane, Akon
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Cherry Red Vans&quot;&lt;ref name=&quot;Smoke Cloud TMG &amp; OHB&quot;/&gt;
| [[Ray J]], Luvaboy TJ
| ''Smoke Cloud TMG &amp; OHB'' and ''Burn My Name''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Hold Up&quot;
| rowspan=&quot;25&quot; | 2017
| French Montana, Migos
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Just As I Am&quot;
| Spiff TV, [[Prince Royce]]
| ''[[Five (Prince Royce album)|Five]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;OHB&quot;
| [[Casanova (rapper)|Casanova]], Young Lo
| ''Be Safe Tho''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Flexing&quot;
| HoodyBaby, Lil Wayne, [[Quavo]], [[Gudda Gudda]]
| ''Kitchen 24: Slangin Off Key''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I See You&quot;
| [[Kap G]]
| ''SupaJefe''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Draco (Freestyle)&quot;
| [[RRose RRome]], Young Lo, Young Blacc, HoodyBaby
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Heaven on Earth&quot;
| Wale
| ''[[Shine (Wale album)|Shine]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Faded to Sade&quot; (Remix)
| Lyrica Anderson
| ''Nasha Pearl'' and ''Before the Trap: Nights in Tarzana''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Leanin&quot;
| Juicy J, Quavo
| ''Gas Face''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;All Me&quot;
| Lyrica Anderson
| ''Adia''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Right Now&quot;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=AI「和と洋」スペシャルサイト [Ai &quot;Wa to Yo&quot; Special Site]|url=http://sp.universal-music.co.jp/ai/watoyo/|access-date=February 2, 2022|website=sp.universal-music.co.jp|publisher=[[Universal Music Japan]]|language=ja-JP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|last=Michel|first=Patrick St|date=June 1, 2017|title=AI celebrates East, West identity on new album|url=https://www.japantimes.co.jp/culture/2017/06/01/music/ai-celebrates-east-west-identity-new-album/|access-date=February 7, 2022|website=The Japan Times|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Ai (singer)|Ai]]
|''[[Wa to Yo]]'' and ''Before the Party''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fuck Them Hoes&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.datpiff.com/Ray-J-Chris-Brown-Burn-My-Name-mixtape.848794.html|title=Ray J &amp; Chris Brown - Burn My Name|website=datpiff|access-date=March 6, 2020|archive-date=December 12, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191212073117/https://www.datpiff.com/Ray-J-Chris-Brown-Burn-My-Name-mixtape.848794.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Ray J, Jacquees
|''Burn My Name''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Already Love Her&quot;
| rowspan=&quot;3&quot;| Ray J
| ''Burn My Name'' and ''Attack the Block''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Come Back&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;|''Burn My Name''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Side Bitch&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;New Gang&quot;
| Ray J, Luvaboy TJ, Truth KO
| ''Burn My Name'' and ''Attack the Block''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Burn My Name&quot;
| Ray J, [[Bizzy Bone]]
|''Burn My Name''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Who You Came With&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.luvaboytj.com/|title=luvaboytj|website=luvaboytj|access-date=August 10, 2017|archive-date=November 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181121085430/https://www.luvaboytj.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Luvaboy TJ, Ray J
| ''Machine Lyfe FNFL.2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Flipmode&quot; (Remix)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.xxlmag.com/rap-music/new-music/2017/08/fabolous-chris-brown-velous-flipmode-remix/|title=Fabolous and Chris Brown Hop on Velous' 'Flipmode' for the Remix – XXL|website=XXL Mag|date=August 31, 2017 }}&lt;/ref&gt;
| [[Velous]], Fabolous
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Keep It 100&quot;
| Kid Red, Quavo, [[Takeoff (rapper)|Takeoff]]
| ''Red Alert''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Either Way&quot; (Remix)
| [[K. Michelle]], Yo Gotti, O.T. Genasis
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;3's Company&quot;
| Snoop Dogg, O.T. Genasis
| ''[[Make America Crip Again]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Save It for Me&quot;
| Yo Gotti
| ''[[I Still Am]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Classic You&quot;
| T-Pain
| ''[[Oblivion (T-Pain album)|Oblivion]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bentley Truck&quot;
| [[Dave East]], Kap G
| ''Karma''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Booty (Blac Youngsta song)|Booty]]&quot; (Remix)
| rowspan=&quot;15&quot;| 2018
| [[Blac Youngsta]], Jeezy, Trey Songz
| ''223''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Drippin&quot;
| [[Rich the Kid]]
| ''[[The World Is Yours (Rich the Kid album)|The World Is Yours]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Focus (H.E.R. song)|Focus]]&quot; ([[DJ Envy]] Remix)
| [[H.E.R.]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Set the Record Straight&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| [[Tee Grizzley]]
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Activated (album)|Activated]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Fuck It Off&quot;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;All My Life&quot;
| Jacquees
| ''[[4275]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Man Down&quot;
| [[YBN Nahmir]]
| ''YBN: The Mixtape''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Stop Playing&quot;
| Fre$h
| ''frēsh•ism''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Toot That Whoa Whoa&quot; (Remix)
| [[Floyd Bentley|A1]], [[Christopher Dotson|PC]]
| ''Turbulence''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Paperwork&quot;
| Lil Twist
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Duck My Ex&quot;&lt;ref name=&quot;LoVE me NOw&quot;&gt;{{cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/love-me-now/1439145938|title=LoVE me NOw by Tory Lanez on iTunes|website=[[iTunes]]|date=October 26, 2018 |access-date=November 18, 2018}}&lt;/ref&gt;
| Tory Lanez, 2 Chainz
| rowspan=&quot;2&quot;| ''[[Love Me Now?]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Flexible&quot;&lt;ref name=&quot;LoVE me NOw&quot;/&gt;
| Tory Lanez, [[Lil Baby]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Surrounded&quot;
| MihTy, Wiz Khalifa
| ''[[MihTy]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Don't Say Shit&quot;
| Trey Songz, Fabolous
| ''28''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Overdose&quot; (TSD Remix)
| [[Agnez Mo]], Juicy J
| rowspan=&quot;2&quot; {{N/A|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Type a Way&quot; (Spanish Remix)
| rowspan=&quot;14&quot; | 2019 
| [[Eric Bellinger]], [[OG Parker]]
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Dirty&quot; (Remix)
| Tank, Feather, Rahky
| ''[[Elevation (Tank album)|Elevation]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;February Love&quot;
| Tyga
| ''[[Legendary (Tyga album)|Legendary]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Must Be&quot; (Remix)
| [[Rockie Fresh]], [[Jon Z]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Wanted&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/wanted-feat-chris-brown-single/1472228352|title=CRZY - Wanted (feat. Chris Brown) - Single|date=July 26, 2019|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/ru/album/van-gogh/1478968108?l=en|title=Van Gogh by CRZY on Apple Music|date=November 26, 2019|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;
| CRZY
| ''Van Gogh'' 
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;1 Question&quot;
| E-40, Jeremih, Rick Ross
| ''[[Practice Makes Paper]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Waterbed&quot;
| Blaq Tuxedo
| ''Blaq Tuxedo''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Turn Me On&quot;
| Snoop Dogg
| ''[[I Wanna Thank Me]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Vibe Is&quot;
| Sherwood Marty
| ''Fresh Prince of Sherwood''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Every Night&quot;
| Berner, Wiz Khalifa
| ''La Plaza''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Ignore Me&quot;
| A1
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Gangstas Make the Girls Go Wild&quot;
| The Game
| ''[[Born 2 Rap]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Us vs. The World&quot;
| Fabolous, Teyana Taylor
| ''[[Summertime Shootout 3: Coldest Summer Ever]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Shake It&quot;
| Blac Youngsta, Ty Dolla $ign
| ''Church on Sunday''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Tank&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.apple.com/us/album/tank-feat-chris-brown-k-wales-single/1495904510|title=Kai Ca$h - Tank (feat. Chris Brown &amp; K Wales) - Single|date=January 27, 2020|website=apple.com}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;9&quot;| 2020
| Kai Ca$h, K Wales
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Finally&quot;
| [[Joyner Lucas]]
| ''[[ADHD (Joyner Lucas album)|ADHD]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Tryna Smoke&quot; (Remix)
| Jhené Aiko, Snoop Dogg
| ''[[Chilombo (album)|Chilombo]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Rodeo&quot;
| YG, Tyga
| ''[[My Life 4Hunnid]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Sexual&quot;
| Dave East
| ''[[Karma 3]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Mood&quot;
| [[Trippie Redd]]
| ''[[Pegasus (Trippie Redd album)|Pegasus]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Nasty&quot;
| [[Lil Keed]]
| ''[[Trapped on Cleveland 3]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;What It Is&quot; (Remix)
| [[Kyle (musician)|Kyle]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Shopping Spree&quot;
| [[Davido]], [[Young Thug]]
| ''[[A Better Time]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Track Star (song)|Track Star]]&quot; (Remix)
| rowspan=&quot;4&quot;| 2021
| [[Mooski]], [[A Boogie wit da Hoodie]], [[Yung Bleu]]
| ''Melodic Therapy 4 The Broken''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Check for Me&quot;
| [[Ann Marie]]
| ''Hate Love''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Gyalis#Remix versions|Gyalis (Remix)]]&quot;
| [[Capella Grey]], [[Popcaan]]
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Do I Ever&quot;
| [[Tone Stith]]
| ''Still FWM''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Time N Affection&quot;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2022
| [[Rema (musician)|Rema]]
| ''[[Rave &amp; Roses]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;I Do&quot;
| [[Nick Cannon]]
| ''Raw &amp; B''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Welcome Back&quot;
| [[Joey Bada$$]], Capella Grey
| ''[[2000 (Joey Badass album)|2000]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Diana&quot;
| [[Fireboy DML]], [[Shenseea]]
| ''[[Playboy (Fireboy DML album)|Playboy]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Universal Love&quot;
| The Game, [[Chloe Bailey|Chlöe]], [[Cassie Ventura|Cassie]]
| ''[[Drillmatic – Heart vs. Mind]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Special&quot;
| Ray J, Designer Doubt
| ''Raydemption''
|-                                                                                                                                                       
! scope=&quot;row&quot;| &quot;No Days Off&quot;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2023
| [[Shy Glizzy]]                                                               
| ''Flowers''                                                                                                                             
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Distant Lover&quot;
| Yung Bleu
| ''[[Love Scars II]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Motion&quot; (Remix)
| Ty Dolla $ign
| {{n/a|None}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;City of Dreams&quot;
| [[Tyla Yaweh]]
| ''Heart Full of Rage 2''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;City of God&quot;
| Tee Grizzley
| ''[[Tee's Coney Island]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Open Wide&quot;
| Busta Rhymes, Shenseea
| ''[[Blockbusta]]''   
|-   
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Drunk Off U&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2024
| [[Moneybagg Yo]]                                                               
| ''[[Speak Now (Moneybagg Yo album)|Speak Now]]''                                                                                                                             
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Play Your Part&quot;
| [[G Herbo]]
| ''Big Swerv 2.0''   
|-                                                                                                  
|}

==Diskografia ya utayarishaji==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+Orodha ya uzalishaji na sifa za uandishi wa nyimbo (ukiondoa maonyesho kama mgeni, marejeleo, na sampuli).
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:24em;&quot;| Nyimbo
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1em;&quot;| Mwaka
! scope=&quot;col&quot;| Nafasi
! scope=&quot;col&quot;| Msanii
! scope=&quot;col&quot;| Albamu
|-
| 
* 05. &quot;Picture Perfect&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[will.i.am]])}}
|rowspan=&quot;2&quot;|2007
|rowspan=&quot;2&quot;|Producer {{small|(with will.i.am)}}
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Chris Brown]]
|rowspan=&quot;2&quot;|''[[Exclusive (album)|Exclusive]]''
|-
|
* 20. &quot;Picture Perfect (Remix)&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Bow Wow (rapper)|Bow Wow]] and [[Hurricane Chris (rapper)|Hurricane Chris]])}}
|-
|
* 13. &quot;[[Disturbia (song)|Disturbia]]&quot;
|rowspan=&quot;2&quot;|2008
|Songwriter, background vocals
|[[Rihanna]]
|''[[Good Girl Gone Bad: Reloaded]]''
|-
|
* 10. &quot;Yamaha Mama&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Sean Kingston]])}}
|rowspan=&quot;4&quot;|Songwriter
|[[Soulja Boy]]
|''[[iSouljaBoyTellem]]''
|-
|
* 09. &quot;[[Bad Girl (Confessions of a Shopaholic song)#Background|Bad Girl]]&quot;
|rowspan=&quot;4&quot;|2009
|[[The Pussycat Dolls]]
|''[[Confessions of a Shopaholic (film)#Soundtrack|Confessions of a Shopaholic]]''
|-
| 
* 02. &quot;[[She Ain't Got...]]&quot;
|rowspan=&quot;2&quot;|[[LeToya Luckett]]
|rowspan=&quot;2|''[[Lady Love (album)|Lady Love]]''
|-
| 
* 11. &quot;Drained&quot;
|-
|
* 04. &quot;[[Stronger (Mary J. Blige song)|Stronger]]&quot;
| Songwriter, background vocals
| [[Mary J. Blige]]
| ''[[More than a Game (soundtrack)|Music Inspired by More than a Game]]''
|-
|
* 04. &quot;What Do You Say&quot;
|rowspan=&quot;2&quot;|2010
|rowspan=&quot;2&quot;|Songwriter
|[[Omarion]]
|''[[Ollusion]]''
|-
|
* 16. &quot;Love Suicide&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Ester Dean]])}}
|[[Tinie Tempah]]
|''[[Disc-Overy]]''
|-
|
* 12. &quot;Should've Kissed You&quot;
|rowspan=&quot;6&quot;|2011
|Co-producer {{small|(with Brian Kennedy)}}
|Chris Brown
| ''[[F.A.M.E. (Chris Brown album)|F.A.M.E.]]''
|-
|
* 12. &quot;I Need This&quot;
|rowspan=&quot;2&quot;|Songwriter
|[[Jessie J]]
|''[[Who You Are (Jessie J album)|Who You Are]]''
|-
|
* 09. &quot;[[Favor (Lonny Bereal song)|Favor]]&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Kelly Rowland]])}}
|[[Lonny Bereal]]
| ''The Love Train''
|-
|
* 03. &quot;[[See No More]]&quot;
|Co-producer {{small|(with Brian Kennedy)}}, background vocals
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Joe Jonas]] 
|rowspan=&quot;2&quot;|''[[Fastlife]]''
|-
|
* 11. &quot;Lighthouse&quot;
| Co-producer {{small|(with [[Hit-Boy]])}}, background vocals
|-
|
* 08. &quot;Christmas Eve&quot;
| Co-producer {{small|(with Amadeus and Boogie Wizzard)}}, background vocals
|[[Justin Bieber]]
|''[[Under the Mistletoe]]''
|-
|
* 04. &quot;Mirage&quot;
|rowspan=&quot;5&quot;|2012
| Co-producer {{small|(with [[Harmony Samuels|H-Money]])}}
|rowspan=&quot;4&quot;|Chris Brown
|rowspan=&quot;4&quot;|''[[Fortune (Chris Brown album)|Fortune]]''
|-
|
* 12. &quot;Cadillac (Interlude)&quot;
| Producer
|-
|
* 17. &quot;Remember My Name&quot;
| Producer {{small|(with Free School and [[Jonas Jeberg]])}}
|-
|
* 18. &quot;Wait for You&quot;
| Co-producer {{small|(with H-Money)}}
|-
|
* 04. &quot;Slower&quot;
|Songwriter
|[[Brandy Norwood|Brandy]]
| ''[[Two Eleven]]''
|-
|
* 06. &quot;Emotions&quot;
|rowspan=&quot;5&quot;|2014
|Songwriter, background vocals
|rowspan=&quot;3&quot;|[[Jennifer Lopez]]
|rowspan=&quot;3&quot;| ''[[A.K.A. (album)|A.K.A.]]''
|-
|
* 10. &quot;[[Booty (Jennifer Lopez song)|Booty]]&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Pitbull (rapper)|Pitbull]] or [[Iggy Azalea]])}}
|Songwriter
|-
|
* 14. &quot;[[Same Girl (Jennifer Lopez song)|Same Girl]]&quot; &lt;br /&gt;{{small|(solo or featuring [[French Montana]])}}
|Songwriter, background vocals
|-
|
* 13. &quot;Valentine&quot;
|rowspan=&quot;4&quot;|Songwriter
|[[JYJ]]
| ''[[Just Us (JYJ album)|Just Us]]''
|-
|
* 02. &quot;[[We Dem Boyz]]&quot;
|[[Wiz Khalifa]]
| ''[[Blacc Hollywood]]''
|-
|
* &quot;Baby Love&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[R. City]])}}
|2017
|[[Samantha J]]
| {{n/a|None}}
|-
|
* 10. &quot;Like It&quot; &lt;br /&gt;{{small|(with [[6LACK]])}}
|2019
|[[Summer Walker]]
| ''[[Over It (album)|Over It]]''
|-
|
* 18. &quot;[[New Again (Kanye West song)|New Again]]&quot;
|2021
|Songwriter, guest vocalist on original release
|[[Kanye West]]
|''[[Donda]]''
|-
|
* 09. &quot;[[Nightmares (Chris Brown song)|Nightmares]]&quot; &lt;br /&gt;{{small|(featuring [[Byron Messia]])}}
| rowspan=&quot;1&quot;|2023
|Co-producer {{small|(with Chopstix)}}
|Chris Brown
| ''[[11:11 (Chris Brown album)|11:11]]''
|-
|}

==Marejeo==
{{marejeo}}

==Viungo vya nje==
*{{AllMusic|class=artist|id=chris-brown-p724933/discography|pure_url=yes}} Discography of Chris Brown at [[AllMusic|Allmusic]]
{{Chris Brown}}
{{MUM}}
{{DEFAULTSORT:Brown, Chris}}
[[Category:Diskografia za wasanii wa Marekani]]</text>
      <sha1>j6ozy6devv8rvc1aw8xedkn7qqrruz0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dave Simpson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191141</id>
    <revision>
      <id>1607226</id>
      <parentid>1503932</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T03:01:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="831" sha1="hvi81eeunu9yh4g6eyg5c2b07vlnq99" xml:space="preserve">	[[Faili:Dave Anthony Simpson.JPG|thumb|Simpson mwaka 2008]]
'''Dave Simpson''' (amezaliwa Januari 11, 1983, kama '''David Anthony Simpson Knight''') ni mchezaji wa mpira wa miguu wa [[Kanada]].&lt;ref name=nssc&gt;{{Rejea tovuti|title=NSSC Alumni|work=NSSC|url=https://www.northscarboroughsoccer.com/alumni/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Djuradj Vujcic interviews Dave Simpson&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.rednationonline.ca/RedNationInterviewSeriesDaveSimpson.aspx |author=Vujcic, Djuradj |title=Dave Simpson RedNation Online Interview |access-date=2012-07-11 |date=2012-07-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240329172452/http://www.rednationonline.ca/RedNationInterviewSeriesDaveSimpson.aspx |archivedate=2024-03-29 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
{{reflist}}
{{mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1983|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada]]</text>
      <sha1>hvi81eeunu9yh4g6eyg5c2b07vlnq99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dylan Carreiro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191565</id>
    <revision>
      <id>1607233</id>
      <parentid>1511264</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="egc22jbt4hb66re31zm1g6pgzrle5my" xml:space="preserve">[[Faili:Carreiro (cropped).jpg|thumb|Carreiro mwaka 2019]]
'''Dylan Jorge Guilherme Labao Carreiro''' (alizaliwa Januari 20, [[1995]]) ni mchezaji wa soka wa kulipwa kutoka [[Kanada]] anayechukua nafasi ya kiungo.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.winnipegfreepress.com/our-communities/times/Carreiro-wowing-on-pitch-238267831.html|title=Carreiro wowing on pitch|date=31 December 2013|accessdate=8 August 2015|first=Jared|last=Story|publisher=[[Winnipeg Free Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |title=2011 Toronto FC U17 Junior Squad |url=http://www.torontofc.ca/junior-roster |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112050327/http://www.torontofc.ca/junior-roster |archive-date=12 November 2011 |access-date=4 April 2024 |website=www.torontofc.ca}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |last=Hylton |first=Kamal |date=1 November 2011 |title=Toronto FC Academy – Candidates for the 2012/2013 Graduating Class |url=http://www.rednationonline.ca/TFCAcademyCandidatesforthe20122013.aspx |access-date=4 April 2024 |website=www.rednationonline.ca |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240404212510/http://www.rednationonline.ca/TFCAcademyCandidatesforthe20122013.aspx |archivedate=2024-04-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
{{reflist}} 
{{mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1995|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada]]</text>
      <sha1>egc22jbt4hb66re31zm1g6pgzrle5my</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Endrio Leoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192609</id>
    <revision>
      <id>1607266</id>
      <parentid>1369856</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T06:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1228" sha1="gaqp7gf9w3ajzsjyyxaohh1elfskuih" xml:space="preserve">'''Endrio Leoni''' (alizaliwa [[22 Agosti]] [[1968]] huko Dolo) ni mwendesha baiskeli wa zamani wa mbio za barabarani kutoka [[Italia]], ambaye alikuwa mwanariadha wa kulipwa kuanzia mwaka [[1990]] hadi [[2002]]. Aliwahi kuendesha kwa timu kutoka nchini mwake pekee. Leoni alishinda mbio za Scheldeprijs mara mbili, mnamo mwaka [[2000]] na [[2001]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Endrio Leoni wins Grote Scheldeprijs 2000 |url=http://www.cyclingfever.com/video.html?detp=view&amp;video_idd=NjY2OQ |website=cyclingfever.com |publisher=cyclingfever |access-date=28 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241203214657/http://www.cyclingfever.com/video.html%3Fdetp%3Dview%26video_idd%3DNjY2OQ |archivedate=2024-12-03 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Endrio Leoni |url=https://www.procyclingstats.com/rider/endrio-leoni/overview/start |website=ProCyclingStats.com |publisher=ProCyclingStats |access-date=28 November 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Endrio Leoni |url=https://firstcycling.com/rider.php?r=1366&amp;ra=839 |website=FirstCycling.com |publisher=FirstCycling |access-date=28 November 2020}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

&lt;references /&gt;{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1968]]
[[Jamii:Waendeshabaiskeli wa Italia]]</text>
      <sha1>gaqp7gf9w3ajzsjyyxaohh1elfskuih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlo Acutis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196345</id>
    <revision>
      <id>1607114</id>
      <parentid>1468385</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3472" sha1="hyi9zodexd1zfghq7jv89i64pigo62p" xml:space="preserve">[[File:Carlo Acutis relic 2025.jpg|thumb|[[Masalia]] za [[nywele]] za Carlo Acutis, yakionyeshwa katika [[Chapeli|kikanisa]] cha [[Katerina wa Aleksandria]], ndani ya [[Kanisa (jengo)|kanisa]] la [[Fransisko wa Asizi|Mt. Fransisko]] huko [[Lodi]], [[Italia]].]]
'''Carlo Acutis''' ([[London]], [[Uingereza]] &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|author=Syed|first=Armani|date=2024-05-24|title=British-Born Teenager Set to Become First Millennial Saint|url=https://time.com/6981999/carlo-acutis-teenager-to-become-first-millennial-saint-vatican/|accessdate=2024-11-04|work=TIME|language=en|archive-date=2024-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901125116/https://time.com/6981999/carlo-acutis-teenager-to-become-first-millennial-saint-vatican/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[3 Mei]] [[1991]] – [[Monza]], [[Italia]], [[12 Oktoba]] [[2006]]) alikuwa [[mvulana]] ambaye alijulikana kwa uchangamfu wake, ustadi wa kutumia [[kompyuta]], na kujitolea kwa masuala yahusuyo [[Ekaristi]], ambayo ilikuwa mada kuu ya maisha yake. Aliandika juu ya [[Muujiza|miujiza]] iliyohusiana na Ekaristi takatifu na [[Njozi za Bikira Maria|matokeo ya Bikira Maria duniani yaliyoidhinishwa]], na kuyapanga mambo hayo yote kwenye [[tovuti]] aliyoibuni kabla ya [[Mauti|kifo]] chake kilichotokana na [[Lukemia|saratani ya damu]]. 

Alitangazwa [[mwenye heri]] na [[Papa Fransisko]] [[tarehe]] [[10 Oktoba]] [[2020]]. Baada ya muujiza wa pili unaohusishwa na maombezi ya Acutis kuthibitishwa mnamo Mei 2024, [[Papa]] huyo alitoa kibali mnamo Julai 2024 ili [[Kutangaza watakatifu|atangazwe mtakatifu]] tarehe [[27 Aprili]] [[2025]], ila mwenyewe alifariki kabla ya tarehe hiyo, hivyo tukio liliahirishwa. &lt;ref name=&quot;canon&quot;&gt;{{Rejea habari|last=Mares|first=Courtney| date = 20 Nov 2024| title = Pope Francis announces 2025 canonizations for Carlo Acutis, Pier Giorgio Frassati during Jubilee celebrations|url=https://www.catholicnewsagency.com/news/260581/carlo-acutis-and-pier-giorgio-frassati-to-be-canonized-in-2025-pope-francis-announces-dates|work=Catholic News Agency}}&lt;/ref&gt; Hatimaye [[Papa Leo XIV]] alimtangaza tarehe [[7 Septemba]] 2025.

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

==Tazama pia==
*[[Watakatifu wa Agano la Kale]]
*[[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
*[[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
*[[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]

==Tanbihi==
{{marejeo}}

==Marejeo==
* G. G. MKUDE, Mwenyeheri Carlo Acutis, Eternal Word and Charity Publishing, Dar es Salaam 2020

==Viungo vya nje==
{{Commons category|Carlo Acutis}}
* [http://www.carloacutis.com/en/association Official website]
* [http://www.themarianapparitions.org/en/avm/home The apparitions of Our Lady] – List of Marian apparitions catalogued by Acutis
* [http://www.miracolieucaristici.org/en/Liste/list.html Eucharistic Miracles] – List of Eucharistic miracles catalogued by Acutis
* [http://newsaints.faithweb.com/year/2006.htm 2006 Hagiography Circle]
* [https://www.carloacutis.co.uk/ Wolverhampton Parish of Blessed Carlo Acutis] – Incorporating the churches of [[St Peter and St Paul's Church, Wolverhampton|St Peter &amp; Paul]], St Michael and St Bernadette.
* [https://www.osvcatholicbookstore.com/product/my-son-carlo-carlo-acutis-through-the-eyes-of-his-mother &quot;My Son Carlo&quot;] – biography of Carlo Acutis by his mother, Antonia Salzano Acutis
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliofariki 2006]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1991]]
[[Jamii:Watu kutoka London]]
[[Jamii:Watu kutoka Milano]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>hyi9zodexd1zfghq7jv89i64pigo62p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607115</id>
      <parentid>1607114</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:19:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tazama pia */</comment>
      <origin>1607115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4229" sha1="jsatg904dbo0xmlkmo74u490qj50gab" xml:space="preserve">[[File:Carlo Acutis relic 2025.jpg|thumb|[[Masalia]] za [[nywele]] za Carlo Acutis, yakionyeshwa katika [[Chapeli|kikanisa]] cha [[Katerina wa Aleksandria]], ndani ya [[Kanisa (jengo)|kanisa]] la [[Fransisko wa Asizi|Mt. Fransisko]] huko [[Lodi]], [[Italia]].]]
'''Carlo Acutis''' ([[London]], [[Uingereza]] &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|author=Syed|first=Armani|date=2024-05-24|title=British-Born Teenager Set to Become First Millennial Saint|url=https://time.com/6981999/carlo-acutis-teenager-to-become-first-millennial-saint-vatican/|accessdate=2024-11-04|work=TIME|language=en|archive-date=2024-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901125116/https://time.com/6981999/carlo-acutis-teenager-to-become-first-millennial-saint-vatican/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[3 Mei]] [[1991]] – [[Monza]], [[Italia]], [[12 Oktoba]] [[2006]]) alikuwa [[mvulana]] ambaye alijulikana kwa uchangamfu wake, ustadi wa kutumia [[kompyuta]], na kujitolea kwa masuala yahusuyo [[Ekaristi]], ambayo ilikuwa mada kuu ya maisha yake. Aliandika juu ya [[Muujiza|miujiza]] iliyohusiana na Ekaristi takatifu na [[Njozi za Bikira Maria|matokeo ya Bikira Maria duniani yaliyoidhinishwa]], na kuyapanga mambo hayo yote kwenye [[tovuti]] aliyoibuni kabla ya [[Mauti|kifo]] chake kilichotokana na [[Lukemia|saratani ya damu]]. 

Alitangazwa [[mwenye heri]] na [[Papa Fransisko]] [[tarehe]] [[10 Oktoba]] [[2020]]. Baada ya muujiza wa pili unaohusishwa na maombezi ya Acutis kuthibitishwa mnamo Mei 2024, [[Papa]] huyo alitoa kibali mnamo Julai 2024 ili [[Kutangaza watakatifu|atangazwe mtakatifu]] tarehe [[27 Aprili]] [[2025]], ila mwenyewe alifariki kabla ya tarehe hiyo, hivyo tukio liliahirishwa. &lt;ref name=&quot;canon&quot;&gt;{{Rejea habari|last=Mares|first=Courtney| date = 20 Nov 2024| title = Pope Francis announces 2025 canonizations for Carlo Acutis, Pier Giorgio Frassati during Jubilee celebrations|url=https://www.catholicnewsagency.com/news/260581/carlo-acutis-and-pier-giorgio-frassati-to-be-canonized-in-2025-pope-francis-announces-dates|work=Catholic News Agency}}&lt;/ref&gt; Hatimaye [[Papa Leo XIV]] alimtangaza tarehe [[7 Septemba]] 2025.

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{marejeo}}

==Marejeo==
* G. G. MKUDE, Mwenyeheri Carlo Acutis, Eternal Word and Charity Publishing, Dar es Salaam 2020

==Viungo vya nje==
{{Commons category|Carlo Acutis}}
* [http://www.carloacutis.com/en/association Official website]
* [http://www.themarianapparitions.org/en/avm/home The apparitions of Our Lady] – List of Marian apparitions catalogued by Acutis
* [http://www.miracolieucaristici.org/en/Liste/list.html Eucharistic Miracles] – List of Eucharistic miracles catalogued by Acutis
* [http://newsaints.faithweb.com/year/2006.htm 2006 Hagiography Circle]
* [https://www.carloacutis.co.uk/ Wolverhampton Parish of Blessed Carlo Acutis] – Incorporating the churches of [[St Peter and St Paul's Church, Wolverhampton|St Peter &amp; Paul]], St Michael and St Bernadette.
* [https://www.osvcatholicbookstore.com/product/my-son-carlo-carlo-acutis-through-the-eyes-of-his-mother &quot;My Son Carlo&quot;] – biography of Carlo Acutis by his mother, Antonia Salzano Acutis
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliofariki 2006]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1991]]
[[Jamii:Watu kutoka London]]
[[Jamii:Watu kutoka Milano]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>jsatg904dbo0xmlkmo74u490qj50gab</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607117</id>
      <parentid>1607115</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4353" sha1="j8tvnosaqaxko7j51lxynus52zp5tq8" xml:space="preserve">[[File:Covent_Garden,_Corpus_Christi_Catholic_Church,_Carlo_Acutis_memorial.jpg|thumb|Mt. Carlo, Ekaristi na tarakilishi.]]
[[File:Carlo Acutis relic 2025.jpg|thumb|[[Masalia]] za [[nywele]] za Carlo Acutis, yakionyeshwa katika [[Chapeli|kikanisa]] cha [[Katerina wa Aleksandria]], ndani ya [[Kanisa (jengo)|kanisa]] la [[Fransisko wa Asizi|Mt. Fransisko]] huko [[Lodi]], [[Italia]].]]
'''Carlo Acutis''' ([[London]], [[Uingereza]] &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|author=Syed|first=Armani|date=2024-05-24|title=British-Born Teenager Set to Become First Millennial Saint|url=https://time.com/6981999/carlo-acutis-teenager-to-become-first-millennial-saint-vatican/|accessdate=2024-11-04|work=TIME|language=en|archive-date=2024-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20240901125116/https://time.com/6981999/carlo-acutis-teenager-to-become-first-millennial-saint-vatican/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[3 Mei]] [[1991]] – [[Monza]], [[Italia]], [[12 Oktoba]] [[2006]]) alikuwa [[mvulana]] ambaye alijulikana kwa uchangamfu wake, ustadi wa kutumia [[kompyuta]], na kujitolea kwa masuala yahusuyo [[Ekaristi]], ambayo ilikuwa mada kuu ya maisha yake. Aliandika juu ya [[Muujiza|miujiza]] iliyohusiana na Ekaristi takatifu na [[Njozi za Bikira Maria|matokeo ya Bikira Maria duniani yaliyoidhinishwa]], na kuyapanga mambo hayo yote kwenye [[tovuti]] aliyoibuni kabla ya [[Mauti|kifo]] chake kilichotokana na [[Lukemia|saratani ya damu]]. 

Alitangazwa [[mwenye heri]] na [[Papa Fransisko]] [[tarehe]] [[10 Oktoba]] [[2020]]. Baada ya muujiza wa pili unaohusishwa na maombezi ya Acutis kuthibitishwa mnamo Mei 2024, [[Papa]] huyo alitoa kibali mnamo Julai 2024 ili [[Kutangaza watakatifu|atangazwe mtakatifu]] tarehe [[27 Aprili]] [[2025]], ila mwenyewe alifariki kabla ya tarehe hiyo, hivyo tukio liliahirishwa. &lt;ref name=&quot;canon&quot;&gt;{{Rejea habari|last=Mares|first=Courtney| date = 20 Nov 2024| title = Pope Francis announces 2025 canonizations for Carlo Acutis, Pier Giorgio Frassati during Jubilee celebrations|url=https://www.catholicnewsagency.com/news/260581/carlo-acutis-and-pier-giorgio-frassati-to-be-canonized-in-2025-pope-francis-announces-dates|work=Catholic News Agency}}&lt;/ref&gt; Hatimaye [[Papa Leo XIV]] alimtangaza tarehe [[7 Septemba]] 2025.

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{marejeo}}

==Marejeo==
* G. G. MKUDE, Mwenyeheri Carlo Acutis, Eternal Word and Charity Publishing, Dar es Salaam 2020

==Viungo vya nje==
{{Commons category|Carlo Acutis}}
* [http://www.carloacutis.com/en/association Official website]
* [http://www.themarianapparitions.org/en/avm/home The apparitions of Our Lady] – List of Marian apparitions catalogued by Acutis
* [http://www.miracolieucaristici.org/en/Liste/list.html Eucharistic Miracles] – List of Eucharistic miracles catalogued by Acutis
* [http://newsaints.faithweb.com/year/2006.htm 2006 Hagiography Circle]
* [https://www.carloacutis.co.uk/ Wolverhampton Parish of Blessed Carlo Acutis] – Incorporating the churches of [[St Peter and St Paul's Church, Wolverhampton|St Peter &amp; Paul]], St Michael and St Bernadette.
* [https://www.osvcatholicbookstore.com/product/my-son-carlo-carlo-acutis-through-the-eyes-of-his-mother &quot;My Son Carlo&quot;] – biography of Carlo Acutis by his mother, Antonia Salzano Acutis
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliofariki 2006]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1991]]
[[Jamii:Watu kutoka London]]
[[Jamii:Watu kutoka Milano]]
[[Jamii:Watakatifu wa Italia]]</text>
      <sha1>j8tvnosaqaxko7j51lxynus52zp5tq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charlie Trafford</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200947</id>
    <revision>
      <id>1607210</id>
      <parentid>1397184</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T23:45:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1258" sha1="l2y1zc10bqzpoxj325jq2aptw6pe8mx" xml:space="preserve">[[Faili:Charlie Trafford, Cavalry FC.jpg|thumb|Trafford akiwa na Cavalry FC mwaka 2022]]
'''Charlie Trafford''' (alizaliwa Mei 24, [[1992]]) ni [[Mchezaji]] wa [[soka]] wa kulipwa wa [[Kanada]] anayecheza kama kiungo wa kati wa Cavalry FC.&lt;ref name = &quot;RNO1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rednationonline.ca/Interviews2012/RNOInterviewSeriesCharlieTrafford.aspx|title=Red Nation Interview Series: Charlie Trafford|date=24 November 2013|accessdate=12 January 2015|author=Steve Bottjer|publisher=[[Red Nation Online]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230422003118/http://www.rednationonline.ca/Interviews2012/RNOInterviewSeriesCharlieTrafford.aspx|archivedate=2023-04-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;RNO2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rednationonline.ca/Articles2015/Traffordaimingtobuildonbreakthroughyear.aspx|title=Trafford aiming to build on breakthrough year|date=1 December 2014|accessdate=12 January 2015|author=Steve Bottjer|publisher=[[Red Nation Online]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111162148/http://www.rednationonline.ca/Articles2015/Traffordaimingtobuildonbreakthroughyear.aspx|archivedate=2020-11-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


==Marejeo==
{{reflist}} 
{{mbegu-cheza-mpira}}
{{BD|1992|}}
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada]]</text>
      <sha1>l2y1zc10bqzpoxj325jq2aptw6pe8mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Mradi wa Nchi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>208508</id>
    <revision>
      <id>1607140</id>
      <parentid>1606951</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gayle-Bot</username>
        <id>78697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>#2.0 CAQI Bot updated with page views column</comment>
      <origin>1607140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21854" sha1="gt1blc3a773d8ogp3k11nokao6jbxjo" xml:space="preserve">{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}

== Yaliyomo ==
&lt;div style=&quot;margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;&quot;&gt;
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|&lt;div style=&quot;display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;&quot;&gt;'''&lt;i&gt;Gayle157&lt;sup&gt;2.0&lt;/sup&gt;&lt;/i&gt;'''&lt;/div&gt;]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''&lt;nowiki&gt;{{Jedwali la nchi}}&lt;/nowiki&gt;'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.

===Utangulizi=== 
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
&lt;/br&gt;
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.

===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.

====Asili ya jina==== 
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.

====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.

====Demografia==== 
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa==== 
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.

====Marejeo==== 
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje==== 
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.

== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-10-12)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 64
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 71
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nchi
! CAQI (2026-10-12)&lt;br /&gt;
! Mitazamo (siku 30)&lt;br /&gt;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:green&quot; | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 469
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style=&quot;background-color:#228B22; color:white&quot; | 720
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style=&quot;background-color:#006400; color:white&quot; | 2894
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 115
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 645
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 441
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 420
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:yellow&quot; | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 179
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 204
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 345
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 397
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 383
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 175
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 218
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 195
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:orange&quot; | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 99
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 209
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 336
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 164
|-
| [[Uingereza]]
| 6.15
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 372
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 143
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 148
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 216
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 128
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 645
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 105
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 284
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 167
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 91
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 258
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 90
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 250
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 291
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 153
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 258
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 69
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Uturuki]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 330
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 146
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 71
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 103
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 106
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 119
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 172
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 167
|-
| [[Uhindi]]
| 4.07
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 335
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 206
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 68
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 102
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 65
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 118
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 249
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 145
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Vietnam]]
| 3.81
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 139
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 249
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 105
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 64
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Nepal]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 117
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 98
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 160
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 162
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 73
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 110
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:lightblue&quot; | Makala ya Chini
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 80
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 193
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 115
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 133
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 63
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 456
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 117
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 144
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 135
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 97
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 138
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 84
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 107
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 146
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 122
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 69
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 107
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 162
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Bhutan]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 80
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 89
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 41
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 123
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 57
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 114
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 73
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 30
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 35
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 49
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 96
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 94
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 56
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 55
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 31
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 76
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 214
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 42
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 58
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 45
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 158
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 67
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 98
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 42
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 37
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 132
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 121
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 41
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:red&quot; | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 24
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 54
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 34
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 12
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 95
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 59
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 12
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 82
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 19
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 78
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 62
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 22
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 18
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 21
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 37
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 8
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|}

==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35091 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 8467 || ↑ +25.9%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 48.7 || —
|}

===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Kenya]] || 720 || ↑ +38.5%
|-
| 2 || [[Komori]] || 456 || ↑ +289.7%
|-
| 3 || [[Afrika Kusini]] || 420 || ↑ +29.6%
|-
| 4 || [[Burundi]] || 383 || ↓ -0.5%
|-
| 5 || [[Ethiopia]] || 345 || ↑ +26.8%
|-
| 6 || [[Uturuki]] || 330 || ↑ +3.8%
|-
| 7 || [[Madagaska]] || 249 || ↑ +236.5%
|-
| 8 || [[Nigeria]] || 218 || ↑ +33.7%
|-
| 9 || [[Malawi]] || 206 || ↑ +51.5%
|-
| 10 || [[Australia]] || 195 || ↑ +37.3%
|-
|}

====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 39.1%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 362 || 29.2%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 158 || 12.7%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.6%
|-
| 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0%
|-
| 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.5%
|-
|}</text>
      <sha1>gt1blc3a773d8ogp3k11nokao6jbxjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607145</id>
      <parentid>1607140</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gayle-Bot</username>
        <id>78697</id>
      </contributor>
      <comment>Sasisha Takwimu za mradi</comment>
      <origin>1607145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21885" sha1="61q6hzfyxv9oc5pqu1vs6fzws4kye49" xml:space="preserve">{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}

== Yaliyomo ==
&lt;div style=&quot;margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;&quot;&gt;
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|&lt;div style=&quot;display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;&quot;&gt;'''&lt;i&gt;Gayle157&lt;sup&gt;2.0&lt;/sup&gt;&lt;/i&gt;'''&lt;/div&gt;]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''&lt;nowiki&gt;{{Jedwali la nchi}}&lt;/nowiki&gt;'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.

===Utangulizi=== 
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
&lt;/br&gt;
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.

===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.

====Asili ya jina==== 
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.

====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.

====Demografia==== 
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa==== 
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.

====Marejeo==== 
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje==== 
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.

== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-10-12)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 64
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 71
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nchi
! CAQI (2026-10-12)&lt;br /&gt;
! Mitazamo (siku 30)&lt;br /&gt;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:green&quot; | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 469
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style=&quot;background-color:#228B22; color:white&quot; | 720
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style=&quot;background-color:#006400; color:white&quot; | 2894
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 115
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 645
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 441
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 420
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:yellow&quot; | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 179
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 204
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 345
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 397
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 383
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 175
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 218
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 195
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:orange&quot; | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 99
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 209
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 336
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 164
|-
| [[Uingereza]]
| 6.15
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 372
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 143
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 148
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 216
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 128
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 645
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 105
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 284
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 167
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 91
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 258
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 90
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 250
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 291
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 153
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 258
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 69
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Uturuki]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 330
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 146
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 71
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 103
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 106
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 119
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 172
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 167
|-
| [[Uhindi]]
| 4.07
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 335
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 206
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 68
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 102
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 65
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 118
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 249
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 145
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Vietnam]]
| 3.81
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 139
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 249
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 105
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 64
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Nepal]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 117
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 98
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 160
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 162
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 73
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 110
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:lightblue&quot; | Makala ya Chini
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 80
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 193
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 115
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 133
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 63
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 456
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 117
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 144
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 135
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 97
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 138
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 84
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 107
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 146
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 122
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 69
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 107
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 162
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Bhutan]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 80
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 89
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 41
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 43
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 123
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 57
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 114
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 73
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 30
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 35
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 49
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 96
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 94
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 56
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 55
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 31
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 76
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 214
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 42
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 58
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 45
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 158
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 67
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 98
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 42
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 37
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 132
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 121
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 41
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:red&quot; | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 24
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 54
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 34
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 12
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 95
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 59
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 12
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 82
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 19
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 78
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 62
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 22
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 18
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 21
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 37
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 8
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|}

==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35091 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 24263 || ↑ +22.3%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 139.4 || —
|}

===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2894 || ↓ -13.6%
|-
| 2 || [[Kenya]] || 720 || ↑ +38.5%
|-
| 3 || [[Korea Kusini]] || 645 || ↑ +318.8%
|-
| 4 || [[Marekani]] || 645 || ↓ -1.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 469 || ↑ +15.0%
|-
| 6 || [[Komori]] || 456 || ↑ +289.7%
|-
| 7 || [[Afrika Kusini]] || 420 || ↑ +29.6%
|-
| 8 || [[Urusi]] || 397 || ↑ +39.8%
|-
| 9 || [[Burundi]] || 383 || ↓ -0.5%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 372 || ↑ +15.9%
|-
|}

====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 39.1%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 362 || 29.2%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 158 || 12.7%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.6%
|-
| 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0%
|-
| 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.5%
|-
|}</text>
      <sha1>61q6hzfyxv9oc5pqu1vs6fzws4kye49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607214</id>
      <parentid>1607145</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T00:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gayle-Bot</username>
        <id>78697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>#2.0 CAQI Bot updated with page views column</comment>
      <origin>1607214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21884" sha1="egrfgqyxctlkcf1mpwudh1l7h6bvw9y" xml:space="preserve">{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}

== Yaliyomo ==
&lt;div style=&quot;margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;&quot;&gt;
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|&lt;div style=&quot;display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;&quot;&gt;'''&lt;i&gt;Gayle157&lt;sup&gt;2.0&lt;/sup&gt;&lt;/i&gt;'''&lt;/div&gt;]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''&lt;nowiki&gt;{{Jedwali la nchi}}&lt;/nowiki&gt;'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.

===Utangulizi=== 
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
&lt;/br&gt;
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.

===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.

====Asili ya jina==== 
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.

====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.

====Demografia==== 
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa==== 
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.

====Marejeo==== 
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje==== 
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.

== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-10-13)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 64
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 71
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nchi
! CAQI (2026-10-13)&lt;br /&gt;
! Mitazamo (siku 30)&lt;br /&gt;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:green&quot; | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 457
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style=&quot;background-color:#228B22; color:white&quot; | 700
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style=&quot;background-color:#006400; color:white&quot; | 2869
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 108
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 619
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 436
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 400
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:yellow&quot; | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 173
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 194
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 327
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 387
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 383
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 168
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 202
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 190
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 122
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:orange&quot; | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 98
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 198
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 323
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 153
|-
| [[Uingereza]]
| 6.15
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 368
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 139
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 144
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 200
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 122
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 637
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 82
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 103
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 270
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 159
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 81
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 126
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 243
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 240
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 281
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 105
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 150
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 247
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 65
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 115
|-
| [[Uturuki]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 319
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 138
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 71
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 100
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 102
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 167
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 163
|-
| [[Uhindi]]
| 4.07
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 346
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 204
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 97
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 235
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 140
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 77
|-
| [[Vietnam]]
| 3.81
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 84
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 136
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 59
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 239
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 104
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 109
|-
| [[Nepal]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 95
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 159
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 156
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 69
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:lightblue&quot; | Makala ya Chini
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 77
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 188
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 110
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 119
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 467
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 56
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 140
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 136
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 103
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 142
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 118
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 64
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 102
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 49
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 169
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 47
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Bhutan]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 81
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 90
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 118
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 108
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 63
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 42
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 45
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 53
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 63
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 85
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 24
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 74
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 203
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 55
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 155
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 65
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 95
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 75
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 35
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 68
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 128
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:red&quot; | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 23
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 10
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 57
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 53
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 58
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 54
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 82
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 49
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 18
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 75
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 22
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 38
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 41
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 25
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 15
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 19
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 36
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 8
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 25
|}

==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35091 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 24263 || ↑ +22.3%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 139.4 || —
|}

===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Tanzania]] || 2894 || ↓ -13.6%
|-
| 2 || [[Kenya]] || 720 || ↑ +38.5%
|-
| 3 || [[Korea Kusini]] || 645 || ↑ +318.8%
|-
| 4 || [[Marekani]] || 645 || ↓ -1.2%
|-
| 5 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 469 || ↑ +15.0%
|-
| 6 || [[Komori]] || 456 || ↑ +289.7%
|-
| 7 || [[Afrika Kusini]] || 420 || ↑ +29.6%
|-
| 8 || [[Urusi]] || 397 || ↑ +39.8%
|-
| 9 || [[Burundi]] || 383 || ↓ -0.5%
|-
| 10 || [[Uingereza]] || 372 || ↑ +15.9%
|-
|}

====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 39.1%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 362 || 29.2%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 158 || 12.7%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.6%
|-
| 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0%
|-
| 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.5%
|-
|}</text>
      <sha1>egrfgqyxctlkcf1mpwudh1l7h6bvw9y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607215</id>
      <parentid>1607214</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T00:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gayle-Bot</username>
        <id>78697</id>
      </contributor>
      <comment>Sasisha Takwimu za mradi</comment>
      <origin>1607215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21853" sha1="joay8jw6q6ax3dtl8m5hhescwieajvd" xml:space="preserve">{{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}}
{{Kigezo:Mradi/Nchi}}

== Yaliyomo ==
&lt;div style=&quot;margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;&quot;&gt;
Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]].
[[Mtumiaji:Gayle157|&lt;div style=&quot;display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;&quot;&gt;'''&lt;i&gt;Gayle157&lt;sup&gt;2.0&lt;/sup&gt;&lt;/i&gt;'''&lt;/div&gt;]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;

== Mwongozo ==
===Sanduku/Jedwali la taarifa===
'''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''&lt;nowiki&gt;{{Jedwali la nchi}}&lt;/nowiki&gt;'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana.

===Utangulizi=== 
{{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}}
Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo:
====Aya ya Utangulizi====
Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800.
Mfano:
&lt;/br&gt;
{{Blockquote|
'''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}}
====Aya zinazofuata====
Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii.

===Mwili===
Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji.

====Asili ya jina==== 
Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi.
====Historia====
Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa.

====Jiografia====
Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili.

====Demografia==== 
Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana.
====Uchumi====
Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato.
====Serikali na siasa==== 
Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa.
====Utamaduni====
Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa.
====Tazama pia====
Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika.

====Marejeo==== 
Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa.
====Viungo vya nje==== 
Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo.

== Makala ==
{{Chati ya duara
| caption= CAQI (2026-10-13)
| label1 = Makala Bora
| value1 = 7
| color1= green
| label2 = Makala Nzuri
| value2 = 9
| color2= yellow
| label3 = Makala Msingi
| value3 = 64
| color3= orange
| label4 = Makala ya Chini
| value4 = 71
| color4= lightblue
| label5 = Mbegu
| value5 = 26
| color5= red
}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nchi
! CAQI (2026-10-13)&lt;br /&gt;
! Mitazamo (siku 30)&lt;br /&gt;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:green&quot; | Makala Bora
|-
| [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| 9.56
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 457
|-
| [[Kenya]]
| 9.44
| style=&quot;background-color:#228B22; color:white&quot; | 700
|-
| [[Tanzania]]
| 9.17
| style=&quot;background-color:#006400; color:white&quot; | 2869
|-
| [[Ghana]]
| 8.93
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 108
|-
| [[Marekani]]
| 8.76
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 619
|-
| [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]]
| 8.25
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 436
|-
| [[Afrika Kusini]]
| 8.10
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 400
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:yellow&quot; | Makala Nzuri
|-
| [[Hispania]]
| 7.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 173
|-
| [[Irani]]
| 7.62
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 194
|-
| [[Ethiopia]]
| 7.58
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 327
|-
| [[Urusi]]
| 7.54
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 387
|-
| [[Burundi]]
| 7.36
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 383
|-
| [[Sudan Kusini]]
| 7.28
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 168
|-
| [[Nigeria]]
| 7.26
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 202
|-
| [[Australia]]
| 7.15
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 190
|-
| [[Somalia]]
| 7.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 122
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:orange&quot; | Makala Msingi
|-
| [[Senegal]]
| 6.90
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 98
|-
| [[Ufaransa]]
| 6.68
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 198
|-
| [[Jamhuri ya Watu wa China]]
| 6.52
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 323
|-
| [[Italia]]
| 6.23
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 153
|-
| [[Uingereza]]
| 6.15
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 368
|-
| [[Falme za Kiarabu]]
| 6.08
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 139
|-
| [[Laos]]
| 5.95
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Norwei]]
| 5.77
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 144
|-
| [[Rwanda]]
| 5.49
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 200
|-
| [[Korea Kaskazini]]
| 5.44
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 122
|-
| [[Mali]]
| 5.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Korea Kusini]]
| 5.34
| style=&quot;background-color:#3CB371; color:white&quot; | 637
|-
| [[Ufini]]
| 5.20
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 82
|-
| [[Uswisi]]
| 5.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 103
|-
| [[Israeli]]
| 5.15
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 270
|-
| [[Ufalme wa Muungano]]
| 5.05
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 159
|-
| [[Cabo Verde]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 81
|-
| [[Zambia]]
| 4.89
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 126
|-
| [[Ujerumani]]
| 4.83
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 243
|-
| [[Niger]]
| 4.79
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Misri]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 240
|-
| [[Uganda]]
| 4.78
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 281
|-
| [[Afghanistan]]
| 4.70
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 105
|-
| [[Shelisheli]]
| 4.68
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 150
|-
| [[Japani]]
| 4.66
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 247
|-
| [[San Marino]]
| 4.63
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| [[Chad]]
| 4.59
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 65
|-
| [[Austria]]
| 4.49
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Kamerun]]
| 4.48
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 115
|-
| [[Uturuki]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 319
|-
| [[Vatikani]]
| 4.42
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 138
|-
| [[Gine Bisau]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 71
|-
| [[Ukraini]]
| 4.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Sudan]]
| 4.39
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 100
|-
| [[Uswidi]]
| 4.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 102
|-
| [[Uholanzi]]
| 4.26
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Kanada]]
| 4.17
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 167
|-
| [[Kamboja]]
| 4.14
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Moroko]]
| 4.13
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 163
|-
| [[Uhindi]]
| 4.07
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 346
|-
| [[Malawi]]
| 4.05
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 204
|-
| [[Pakistani]]
| 3.98
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Ubelgiji]]
| 3.92
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 97
|-
| [[Udeni]]
| 3.88
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Burkina Faso]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Madagaska]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 235
|-
| [[Ugiriki]]
| 3.84
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 140
|-
| [[Bulgaria]]
| 3.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 77
|-
| [[Vietnam]]
| 3.81
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 84
|-
| [[Ureno]]
| 3.79
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 136
|-
| [[Isilandi]]
| 3.77
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 59
|-
| [[Msumbiji]]
| 3.76
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 239
|-
| [[Aljeria]]
| 3.73
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Vanuatu]]
| 3.72
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Kazakhstan]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 104
|-
| [[Malta]]
| 3.65
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Indonesia]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 109
|-
| [[Nepal]]
| 3.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Singapuri]]
| 3.63
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 95
|-
| [[Papua Guinea Mpya]]
| 3.61
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 159
|-
| [[Eritrea]]
| 3.60
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 156
|-
| [[Uthai]]
| 3.58
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 69
|-
| [[Angola]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Hong Kong]]
| 3.52
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:lightblue&quot; | Makala ya Chini
|-
| [[Fiji]]
| 3.46
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 77
|-
| [[Ufalme wa Udeni]]
| 3.44
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Palestina]]
| 3.43
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 188
|-
| [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
| 3.38
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 111
|-
| [[Syria]]
| 3.35
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 110
|-
| [[Latvia]]
| 3.30
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Myanmar]]
| 3.23
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Botswana]]
| 3.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 119
|-
| [[Komori]]
| 3.21
| style=&quot;background-color:#90EE90; color:black&quot; | 467
|-
| [[Liberia]]
| 3.16
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 56
|-
| [[Eswatini]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 112
|-
| [[Morisi]]
| 3.11
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 140
|-
| [[Jibuti]]
| 3.09
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 130
|-
| [[Omani]]
| 3.04
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 88
|-
| [[Polandi]]
| 3.03
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Zimbabwe]]
| 3.02
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 136
|-
| [[Kosovo]]
| 2.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| [[Benin]]
| 2.93
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Brunei]]
| 2.92
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 103
|-
| [[Jamhuri ya Kongo]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 142
|-
| [[Qatar]]
| 2.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 79
|-
| [[Saudia]]
| 2.90
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 118
|-
| [[Gine ya Ikweta]]
| 2.89
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 64
|-
| [[Lesotho]]
| 2.88
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 102
|-
| [[Nyuzilandi]]
| 2.86
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 46
|-
| [[Hungaria]]
| 2.84
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 49
|-
| [[Sierra Leone]]
| 2.82
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 169
|-
| [[Eire]]
| 2.80
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 47
|-
| [[Liechtenstein]]
| 2.78
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Bhutan]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 81
|-
| [[Gabon]]
| 2.74
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 90
|-
| [[Azerbaijan]]
| 2.69
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 66
|-
| [[Kroatia]]
| 2.68
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Slovenia]]
| 2.66
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Namibia]]
| 2.65
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 118
|-
| [[Tunisia]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Ufilipino]]
| 2.64
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 108
|-
| [[Kodivaa]]
| 2.60
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 63
|-
| [[Jamhuri ya China]]
| 2.54
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 70
|-
| [[Moldova]]
| 2.52
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Bahrain]]
| 2.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 27
|-
| [[Luxemburg]]
| 2.49
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 42
|-
| [[Masedonia Kaskazini]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 45
|-
| [[Yordani]]
| 2.48
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 93
|-
| [[Mongolia]]
| 2.42
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 87
|-
| [[Belarus]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Serbia]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 52
|-
| [[Turkmenistan]]
| 2.41
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 53
|-
| [[Gambia]]
| 2.39
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 63
|-
| [[Iraki]]
| 2.37
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 85
|-
| [[Timor ya Mashariki]]
| 2.34
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 29
|-
| [[Tuvalu]]
| 2.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 24
|-
| [[Sri Lanka]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 74
|-
| [[Yemen]]
| 2.32
| style=&quot;background-color:#C8E6C9; color:black&quot; | 203
|-
| [[Andorra]]
| 2.30
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Nchi iliyoendelea]]
| 2.27
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 9
|-
| [[Kirgizia]]
| 2.26
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Romania]]
| 2.25
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 55
|-
| [[Sao Tome na Principe]]
| 2.23
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Bangladesh]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 155
|-
| [[Bosnia na Herzegovina]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 65
|-
| [[Libya]]
| 2.22
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 95
|-
| [[Armenia]]
| 2.19
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 75
|-
| [[Welisi]]
| 2.14
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 60
|-
| [[Ucheki]]
| 2.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 39
|-
| [[Sahara ya Magharibi]]
| 2.10
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 51
|-
| [[Uzbekistan]]
| 2.09
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 35
|-
| [[Kuwait]]
| 2.07
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 68
|-
| [[Malaysia]]
| 2.06
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 128
|-
| [[Kupro]]
| 2.04
| style=&quot;background-color:#FFA500; color:black&quot; | 116
|-
| [[Maldivi]]
| 2.02
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 40
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:red&quot; | Mbegu
|-
| [[Visiwa vya Cook]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 23
|-
| [[Montenegro]]
| 1.99
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 50
|-
| [[Nauru]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 33
|-
| [[Ossetia Kusini]]
| 1.98
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 10
|-
| [[Togo]]
| 1.95
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 86
|-
| [[Albania]]
| 1.92
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 57
|-
| [[Mauritania]]
| 1.91
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 53
|-
| [[Samoa]]
| 1.82
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 58
|-
| [[Jiko la ardhini]]
| 1.80
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 7
|-
| [[Georgia]]
| 1.72
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 54
|-
| [[Polynesia ya Kifaransa]]
| 1.71
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 11
|-
| [[Lituanya]]
| 1.69
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 44
|-
| [[Gine]]
| 1.67
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 82
|-
| [[Niue]]
| 1.66
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 49
|-
| [[Abkhazia]]
| 1.58
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 18
|-
| [[Tajikistan]]
| 1.55
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 75
|-
| [[Palau]]
| 1.53
| style=&quot;background-color:#FF4444; color:white&quot; | 61
|-
| [[Visiwa vya Solomon]]
| 1.51
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 22
|-
| [[Gibraltar]]
| 1.41
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 38
|-
| [[Estonia]]
| 1.40
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 41
|-
| [[Kiribati]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 25
|-
| [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]]
| 1.38
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 15
|-
| [[Samoa ya Marekani]]
| 1.36
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 19
|-
| [[Slovakia]]
| 1.33
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 36
|-
| [[Visiwa vya Mariana]]
| 1.25
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 8
|-
| [[Tonga]]
| 1.11
| style=&quot;background-color:#8B0000; color:white&quot; | 25
|}

==Takwimu==
===Takwimu za Jumla===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko
|-
| Jumla ya Makala || 174 || —
|-
| Jumla ya Hariri (siku zote) || 35091 || —
|-
| Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 7559 || ↑ +18.1%
|-
| Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || —
|-
| Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 43.4 || —
|}

===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko
|-
| 1 || [[Kenya]] || 700 || ↑ +32.6%
|-
| 2 || [[Komori]] || 467 || ↑ +302.6%
|-
| 3 || [[Afrika Kusini]] || 400 || ↑ +22.7%
|-
| 4 || [[Burundi]] || 383 || ↑ +1.9%
|-
| 5 || [[Uturuki]] || 319 || ↓ -0.3%
|-
| 6 || [[Madagaska]] || 235 || ↑ +173.3%
|-
| 7 || [[Malawi]] || 204 || ↑ +54.5%
|-
| 8 || [[Nigeria]] || 202 || ↑ +16.1%
|-
| 9 || [[Australia]] || 190 || ↑ +31.0%
|-
| 10 || [[Hispania]] || 173 || ↑ +20.1%
|-
|}

====Wahariri====
Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365)
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia
|-
| 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 39.1%
|-
| 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 362 || 29.2%
|-
| 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 158 || 12.7%
|-
| 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.6%
|-
| 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0%
|-
| 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8%
|-
| 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7%
|-
| 8 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6%
|-
| 9 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6%
|-
| 10 || [[User:CSGinger14|CSGinger14]] || 6 || 0.5%
|-
|}</text>
      <sha1>joay8jw6q6ax3dtl8m5hhescwieajvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bintimfalme Theodora wa Liechtenstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215283</id>
    <revision>
      <id>1607206</id>
      <parentid>1460438</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1201" sha1="206e9kp07ufark9vn18nlxaz10dkkso" xml:space="preserve">'''Bintimfalme Theodora wa Liechtenstein''' (jina kamili: '''Theodora Alexandra Isabella Antonia Nora Marie'''; alizaliwa [[20 Novemba]] [[2004]]) ni [[mwanamazingira]], mpandafarasi, na mwanachama wa familia ya Kifalme ya [[Liechtenstein]]. Alianzisha Green Teen Team Foundation, shirika lisilo la faida la wahifadhi, mnamo [[2014]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Yurasits |first=Brian |date=2020-11-04 |title=ASPN {{!}} A Teenager's Guide To Saving The World - Insight From Lilly's Plastic Pickup and Princess Theodora von Liechtenstein {{!}} Shaped By The Sea |url=https://www.coastalnewstoday.com/podcasts/a-teenagers-guide-to-saving-the-world-insight-from-lillys-plastic-pickup-and-princess-theodora-von-liechtenstein-shaped-by-the-sea |access-date=2024-05-12 |website=www.coastalnewstoday.com |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510025009/https://www.coastalnewstoday.com/podcasts/a-teenagers-guide-to-saving-the-world-insight-from-lillys-plastic-pickup-and-princess-theodora-von-liechtenstein-shaped-by-the-sea |archivedate=2024-05-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

==Marejeo==
{{reflist}}
{{mbegu-mwanasiasa}}
[[jamii:waliozaliwa 2004]]
[[jamii:watu walio hai]]
[[jamii:wanawake wa Liechtenstein]]</text>
      <sha1>206e9kp07ufark9vn18nlxaz10dkkso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kombe la Dunia la FIFA la 2010</title>
    <ns>0</ns>
    <id>215843</id>
    <revision>
      <id>1607297</id>
      <parentid>1462656</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andre Engels</username>
        <id>29</id>
      </contributor>
      <comment>merge</comment>
      <origin>1607297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3875" sha1="ls47bh2n7e6gonq7ng7g85cf0vpo79a" xml:space="preserve">{{merge|Timu za Kombe la Dunia 2010}}
'''Kombe la Dunia la FIFA la 2010''' lilikuwa [[Kombe la Dunia la FIFA|Kombe la Dunia la 19 la FIFA]], ubingwa wa dunia kwa timu za kitaifa [[Mpira wa miguu|za kandanda]] za wanaume. Iilifanyika nchini [[Afrika Kusini]] kuanzia tarehe 11 Juni hadi tarehe 11 Julai 2010. Mchakato wa zabuni ya kuandaa fainali za mashindano hayo ulikuwa wazi kwa mataifa ya Afrika pekee. Mwaka 2004, shirikisho la soka la kimataifa, [[FIFA]], iliichagua Afrika Kusini juu ya [[Misri]] na [[Moroko|Morocco]] kuwa taifa la kwanza la Afrika kuandaa fainali hizo. 

Mechi hizo zilichezwa katika viwanja 10 katika miji tisa mwenyeji kote nchini humo,&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.sa-venues.com/2010/2010-stadium.htm|title=South Africa 2010 Stadiums|work=Sa-venues.com|accessdate=5 December 2017|archivedate=6 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171206074520/https://www.sa-venues.com/2010/2010-stadium.htm}}&lt;/ref&gt; huku ufunguzi na fainali zikichezwa katika uwanja wa Soccer City katika jiji kubwa zaidi la Afrika Kusini, [[Johannesburg]].  Timu thelathini na mbili zilichaguliwa kwa ajili ya kushiriki &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.fifa.com/worldcup/news/y=2010/m=7/news=south-africa-2010-teams-stories-1272292.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151029012645/http://www.fifa.com/worldcup/news/y=2010/m=7/news=south-africa-2010-teams-stories-1272292.html|archivedate=29 October 2015|title=South Africa 2010: 32 teams, 32 stories|last=FIFA.com|date=11 July 2010|work=FIFA.com|accessdate=5 December 2017}}&lt;/ref&gt; kupitia mashindano ya kufuzu duniani kote yaliyoanza Agosti 2007. Katika raundi ya kwanza ya fainali za michuano hiyo, timu hizo zilichuana kwa makundi ya timu nne kwa pointi, huku timu mbili za juu katika kila kundi zikiendelea. Timu hizi 16 zilitinga hatua ya mtoano, ambapo raundi tatu za mchezo ziliamua ni timu zipi zitashiriki fainali.

Katika fainali, Uhispania, mabingwa wa Ulaya, waliwafunga Uholanzi walioingia fainali mara ya tatu kwa 1-0 baada ya muda wa ziada kushinda taji lao la kwanza la dunia. Uhispania imekuwa taifa la nane kushinda mashindano hayo na taifa la kwanza la Ulaya kushinda Kombe la Dunia lililoandaliwa nje ya bara lake la nyumbani: makombe yote ya Dunia yaliyopita na yaliyofanyika nje ya Ulaya nchi za mataifa ya Amerika Kusini zilishinda Pia ilikuwa mara ya kwanza kwa Kombe la Dunia la FIFA kupitishwa kati ya mataifa mawili tofauti yanayowakilisha bara moja (kama ambavyo mshikiliaji wa awali wa kombe hilo alikuwa Italia, ambaye alishinda toleo la 2006 ). Uhispania imekuwa timu ya kwanza ya taifa kutwaa ubingwa wa michuano hiyo baada ya kupoteza mechi ya kwanza kwenye fainali na kuwa timu ya kwanza tangu mwaka 1978 kutwaa Kombe la Dunia baada ya kupoteza mchezo huo katika hatua ya makundi.  

Kutokana na matokeo ya ushindi wao, Uhispania iliwakilisha Dunia katika Kombe la Shirikisho la FIFA la 2013 . Taifa mwenyeji [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Afrika Kusini|Afrika Kusini]] waliondolewa katika hatua ya makundi, kama walivyoshiriki fainali za Kombe la Dunia za 2006, pamoja na Italia na [[Timu ya Taifa ya Kandanda ya Ufaransa|Ufaransa]]. Ilikuwa ni mara ya kwanza kwa wenyeji hao kuondolewa katika hatua ya makundi na fainali ya kwanza kati ya tatu mfululizo za Kombe la Dunia ambapo mabingwa hao watetezi wangetolewa katika hatua ya makundi. New Zealand, wakiwa na sare tatu, ndio timu pekee ambayo haijashindwa katika michuano hiyo, lakini pia ilitolewa katika hatua ya makundi.

==Uteuzi wa Mwenyeji==
Afrika ilichaguliwa kuwa mwenyeji wa Kombe la Dunia la 2010 kama sehemu ya sera ya mzunguko ya muda mfupi, iliyoachwa mnamo mwaka 2007, ili kuzungusha tukio kati ya mashirikisho ya soka. Mataifa matano ya Afrika yalitoa zabuni ya kuwa mwenyeji wa kombe la Dunia mwaka 2010 ambayo ni Misri, Moroko, Afrika Kusini, Libya na Tunisia.

==Marejeo==
{{marejeo}}</text>
      <sha1>ls47bh2n7e6gonq7ng7g85cf0vpo79a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flossie Donnelly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217251</id>
    <revision>
      <id>1607288</id>
      <parentid>1512374</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T08:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6059" sha1="gipd8w9in4icn4sdr8musmmemovah1l" xml:space="preserve">'''Flossie Donnelly''' (alizaliwa [[2007]]) ni mwanamazingira wa baharini kutoka [[Eire]]. Akiwa mwanafunzi wa shule ya sekondari, Donnelly alikuwa wa kwanza kuleta vyombo vya baharini nchini Eire, baada ya kupata fedha ya manunuzi ya vifaa viwili vinavyoondoa takataka za plastiki kutoka kwenye maji. Hivi karibuni alionekana kwenye chombo cha habari cha RTE akitangaza kazi yake.

== Maisha ==
Donnelly alikulia sehemu inayoitwa Sandycove inayopatikana Co Dublin. Uanaharakati wake ulianza kwa mara ya kwanza katika safari ya familia kwenda [[Uthai]] alipokuwa na umri wa miaka minane. Alipokuwa likizoni, alishangazwa na kiasi cha uchafuzi wa plastiki alichokiona kwenye fukwe alizotembelea. Alitumia muda mwingi katika safari hiyo akikusanya takataka kutoka baharini na kuzirudisha kwenye hoteli ambayo familia yake ilikuwa ikiishi. Aliporudi Eire, aligundua takataka zaidi zikioshwa kwenye fukwe za eneo hilo na akapata shauku ya kulinda viumbe hai vya baharini na kuwaelimisha wengine kuhusu uchafuzi wa plastiki. Amekuwa na mijadala kadhaa kwa vyombo vya habari kwa kazi yake ya uhifadhi wa mazingira tangu wakati huo na amepewa jina la [[Greta Thunberg]] wa Eire.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Meet The Irish Girl Saving The World, One Beach At A Time|url=https://evoke.ie/2019/11/11/inspire-women-in-business/flossie-donnelly-beach-cleaner|date=2019-11-11|accessdate=2025-11-16|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Flossie Donnelly to feature in new RTE documentary - Wasted.ie|date=2019-11-03|url=https://www.wasted.ie/flossie-donnelly-to-feature-in-new-rte-documentary/|work=Wasted.ie|language=en-GB|access-date=2025-11-16|archive-date=2020-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126185720/https://www.wasted.ie/flossie-donnelly-to-feature-in-new-rte-documentary/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Flossie Donnelly: The Irish 12-Year-Old Is Doing More For The Planet Than You|url=https://irishtatler.com/lifestyle/flossie-donnelly|work=Irish Tatler|language=en|access-date=2025-11-16|archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204121503/https://irishtatler.com/lifestyle/flossie-donnelly|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Meet Flossie, the Gaelic Greta Thunberg|url=https://www.thetimes.com/world/ireland-world/article/meet-flossie-the-gaelic-greta-thunberg-gvpsb9sbc|work=www.thetimes.com|date=2020-11-08|accessdate=2025-11-16|language=en|author=Cara O’Doherty}}&lt;/ref&gt;

== Elimu ==
Donnelly ni mwanafunzi wa shule ya sekondari huko Booterstown inayopatikana Co Dublin. Hapo awali amesoma katika shule mbili za msingi moja huko [[Brussels]] na shule ya Kifaransa huko [[Dublin]].

Donnelly ana ugonjwa wa dyslexia.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=School Daze: 'I am passionate about marine life' says Flossie Donnelly|url=https://www.irishexaminer.com/lifestyle/people/arid-40020632.html|work=Irish Examiner|date=2020-07-27|accessdate=2025-11-16|language=en|author=Mon, 27 Jul, 2020 - 06:00}}&lt;/ref&gt;

== Uharakati ==
Donnelly hushiriki mara kwa mara katika migomo ya hali ya hewa nje ya shule yake au kwenye eneo la Dáil na hupanga usafi wa fukwe huko Dún Laoghaire na Sandycove, kando ya pwani yake ya Kusini mwa Dublin. Alianzisha kikundi cha hisani na hatua za kimazingira kinachoitwa Flossie na wasafisha fukwe akiwa na umri wa miaka kumi na moja ili kuongeza uelewa kuhusu uchafuzi wa plastiki na athari zake kwa bahari na viumbe vya baharini.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Flossie and The Beach Cleaners {{!}} Marine Environmental Charity|url=https://flossieandthebeachcleaners.com/|work=Flossie and The Beach Cleaners|accessdate=2025-11-16|language=en-US}}&lt;/ref&gt; Alikusanya pesa yenye thamani ya €4,000 kwa ajili ya vyombo viwili vya baharini nchini Eire. Vifaa hivyo vinaweza kuondoa hadi mifuko ya plastiki 83,000 au chupa za plastiki 20,000 kutoka baharini kwa mwaka mmoja.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Ireland gets its first sea bins after sea-loving 11-year-old raises thousands|url=https://www.dublinlive.ie/news/dublin-news/ireland-gets-first-sea-bins-14697834|work=Dublin Live|date=2018-05-24|accessdate=2025-11-16|language=en|author=Gavin O'Callaghan}}&lt;/ref&gt; Siku ya Bahari Duniani mnamo mwezi Juni [[2018]], aliongoza tukio pekee linaloitwa Msafara kwa ajili ya Bahari nchini Ireland kwa ajili ya tukio la Bahari huko Dún Laoghaire. Alizungumza katika tukio la TEDx Dún Laoghaire mnamo mwezi Oktoba [[2018]].&lt;ref&gt;{{Citation|last=Donnelly|first=Flossie Donnelly|title=&quot; Flossie's Fight Against Ocean Plastic&quot;|date=2019-01-29|url=https://www.ted.com/talks/flossie_donnelly_donnelly_flossie_s_fight_against_ocean_plastic|language=en|access-date=2025-11-16}}&lt;/ref&gt; Mnamo mwezi Oktoba [[2019]], RTÉjr alitangaza kwamba wangefuata safari ya Donnelly hadi Mto Citarum nchini [[Indonesia]], mojawapo ya mito chafu zaidi ya 'plastiki' duniani, katika mfululizo wa makala yenye sehemu mbili yenye kichwa cha habari kinachoitwa Hadithi Yangu: Msafisha fukwe.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=RTÉ increases focus on the climate crisis with dedicated RTÉ On Climate content|url=https://about.rte.ie/2019/10/24/rte-increases-focus-on-the-climate-crisis-with-dedicated-rte-on-climate-content/|work=About RTÉ|date=2019-10-24|accessdate=2025-11-16|language=en-GB|author=RTÉ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220212044825/https://about.rte.ie/2019/10/24/rte-increases-focus-on-the-climate-crisis-with-dedicated-rte-on-climate-content/|archivedate=2022-02-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Huu ulikuwa mmoja wa mazungumzo yake mengi ya umma na shule na vijana nchini Ireland kuhusu suluhisho la uchafuzi wa plastiki.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Irish grassroots activists leading the climate change uprising|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/people/irish-grassroots-activists-leading-the-climate-change-uprising-1.3752289|work=The Irish Times|accessdate=2025-11-16|language=en|author=Sylvia Thompson}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
[[Jamii:Wiki4HumanRights 2025]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waliozaliwa 2007]]
[[Jamii:Wanaharakati wanawake]]
[[Jamii:Wanaharakati wa Ireland]]</text>
      <sha1>gipd8w9in4icn4sdr8musmmemovah1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Catherine Lesetedi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>220782</id>
    <revision>
      <id>1607209</id>
      <parentid>1482297</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T23:24:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1504" sha1="m5l2kajnc6trrzc3uicxq87dg91suto" xml:space="preserve">'''Catherine Lesetedi''' ni [[mfanyabiashara]] na kiongozi kutoka [[Botswana]] (Motswana) anayejulikana katika sekta ya bima. Tangu mwaka 2016, amehudumu kama Mkurugenzi Mtendaji Mkuu wa Kundi (Group CEO) wa Botswana Insurance Holdings Limited (BIHL Group). Aidha, amewahi na anaendelea kushika nyadhifa za uongozi na uenyekiti/ujumbe usiotendaji (non-executive directorships) katika bodi mbalimbali za kampuni.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Catherine Lesetedi — CV / profile (PDF)|publisher=BIHL Group|url=https://www.bihl.co.bw/catherine-lesetedi-profile.pdf|access-date=3 October 2025}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHERINE LESETEDI NAMED IN AFRICA.COM’S 2023 DEFINITIVE LIST OF WOMEN CEOS|publisher=Motswana|url=https://www.motswana.co.bw/news/2023/04/24/catherine-lesetedi-named-in-africa-coms-2023-definitive-list-of-women-ceos|access-date=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;

== Maisha ya awali na elimu ==
Lesetedi alihitimu masomo katika Chuo Kikuu cha Botswana (University of Botswana) ambapo alipata Shahada ya Kwanza ya Sanaa (Bachelor of Arts) katika Takwimu na Demografia.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Catherine Lesetedi — CV / profile (PDF)|publisher=BIHL Group|url=https://www.bihl.co.bw/catherine-lesetedi-profile.pdf|access-date=3 October 2025}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Botswana]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>m5l2kajnc6trrzc3uicxq87dg91suto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alimata Bélem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>221004</id>
    <revision>
      <id>1607146</id>
      <parentid>1483058</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2802" sha1="30dahwpa3sc1iug80abxamsqt6s1cdd" xml:space="preserve">'''Alimata Bélem''' (alizaliwa [[2 Septemba]] [[2004]]) ni mchezaji wa [[soka]] wa kitaalamu kutoka [[Burkina Faso]] anayecheza kama puolker wa timu ya Dux Logroño katika Primera Federación na pia ni mchezaji wa timu ya taifa ya Burkina Faso.

== Kazi ya Klabu ==
Mnamo Februari 2023, Dux Logroño ilitangaza kusaini [[mkataba]] wa miaka miwili na Bélem, ambao ulikuwa ni uzoefu wake wa kwanza wa kitaalamu nje ya nchi.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Football: l’Espagne accueille l’Etalon dame Aminata Belem|url=https://topinfosplus.com/2023/02/05/football-lespagne-accueille-letalon-dame-aminata-belem/|work=Topinfos Plus|date=2023-02-05|accessdate=2026-01-24|language=fr-FR|author=WK|archiveurl=https://web.archive.org/web/20251211204916/https://topinfosplus.com/2023/02/05/football-lespagne-accueille-letalon-dame-aminata-belem/|archivedate=2025-12-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Belem signe à DUX Logroño – LTA Agency|url=https://lta-agency.com/belem-signe-a-dux-logrono/|accessdate=2026-01-24|language=en-US}}&lt;/ref&gt; Tarehe 12 Februari 2023, alifanya debut yake katika mechi iliyomalizika kwa kichapo cha 1–0 dhidi ya Juan Grande, akichangia kama mbadilishanaji katika dakika ya 64. Mwaka mmoja baadaye, tarehe 21 Januari 2024, alifunga bao lake la kwanza kwa klabu, akisaidia timu kupata ushindi wa 1–0 dhidi ya CP Cacereño.

== Kazi ya Kimataifa ==
Pamoja na timu ya [[taifa]] ya chini ya umri wa miaka 20, Bélem aliteuliwa kwa Mashindano ya UNAF U-20 ya Wanawake mwaka 2019, ambapo Burkina Faso ilipata medali ya fedha, na pia alishiriki katika katika kufuzu kwa Kombe la Dunia la FIFA la Costa Rica mwaka 2020. Alikuwa nahodha wa kikosi cha Burkina Faso wakati wa Kombe la Wafalme wa WAFU Zone B U-20 la Wanawake mwaka 2023, ambapo walipata [[medali]] ya [[shaba]].

Bélem aliteuliwa kwa timu ya wakubwa kwa mara ya kwanza mnamo Desemba 2019 kwa [[mechi]] za kirafiki na alifanya debut yake tarehe 17 Desemba 2019, dhidi ya Benin katika ushindi wa 6–2. Alifunga bao lake la kwanza wakati wa mchezo huo. Baada ya Burkina Faso kufuzu kwa kihistoria kwa Kombe la Afrika la Wanawake la 2022, Bélem alijumuishwa katika kikosi cha mwisho, akiwa mmoja wa wachezaji walio na umri mdogo zaidi katika mashindano hayo akiwa na umri wa miaka 18.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CAN Maroc 2022 : La liste des 26 Etalons dames de Pascal Sawadogo pour défendre les couleurs du Burkina|url=https://netafrique.net/can-maroc-2022-la-liste-des-26-etalons-dames-de-pascal-sawadogo-pour-defendre-les-couleurs-du-burkina/|work=NetAfrique.net|date=2022-06-27|accessdate=2026-01-24|language=fr-FR|author=admin}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2004]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanawake wa Burkina Faso]]
[[Jamii:wachezaji mpira wa Burkina Faso]]</text>
      <sha1>30dahwpa3sc1iug80abxamsqt6s1cdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moteane Melamu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222263</id>
    <revision>
      <id>1607199</id>
      <parentid>1487256</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:32:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54996-93</username>
        <id>93131</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maisha ya Awali na Elimu */</comment>
      <origin>1607199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="599" sha1="0zhcpqqjdl8n02rjchp97mobr25aqcy" xml:space="preserve">'''Moteane John Melamu''' ni [[mwandishi]] kutoka [[Botswana]], mwandishi wa hadithi fupi, na msomi akiwa ni profesa katika Chuo Kikuu cha Botswana, akibobea katika fasihi na uandishi wa ubunifu.

==Maisha ya Awali na Elimu==
Melamu alionyesha nia mapema katika fasihi na usimulizi wa hadithi, jambo lililopelekea kuanza taaluma yake katika uandishi wa ubunifu na elimu ya juu.&lt;ref&gt;{{cite web |title=University of Botswana Staff Profiles |url=https://www.ub.bw/ |access-date=2 October 2025}}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
{{reflist}}
{{mbegu-mwandishi}}
[[jamii:watu walio hai]]
[[jamii:waandishi wa Botswana]]</text>
      <sha1>0zhcpqqjdl8n02rjchp97mobr25aqcy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fatima bint Mubarak Al Ketbi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222325</id>
    <revision>
      <id>1607282</id>
      <parentid>1600171</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T07:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8763" sha1="scw0t2zq5c86djr738glpm3wgewbdda" xml:space="preserve">{{databox}}

'''Fatima bint Mubarak Al Ketbi''' (alizaliwa [[Al-Hayer]], [[Al Ain Region]], 1943) alikuwa mke wa tatu wa [[Sheikh]] [[Zayed bin Sultan Al Nahyan]], mwanzilishi na [[rais]] wa kwanza wa [[Falme za Kiarabu]] (UAE). Anajulikana kama mama wa Falme za kiarabu na pia kama &quot;Mama wa Taifa&quot;.&lt;ref name=ayouth/&gt;&lt;ref name=ClausAbad2009&gt;{{cite book|author1=Isabell A. Claus|author2=Diana Abad|author3=Kasim Randeree|title=Leadership and the Emirati woman: Breaking the glass ceiling in the Arabian Gulf
|url=https://books.google.com/books?id=K5WDECaMtukC&amp;pg=PA15|year=2009|publisher=LIT Verlag Münster|isbn=978-3-643-10251-5|page=15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://sheikhafatima.wordpress.com/biography/ | title=Biography | date=4 February 2014 }}&lt;/ref&gt;

==Maisha ya awali==
Sheikha Fatima alizaliwa akiwa binti pekee kwa wazazi wake.&lt;ref name=swar2002june&gt;{{cite journal|last=Swaroop|first=Sangeetha|title=National Heroine and International Champion of Women Rights|journal=Al Shindagah|date=June–July 2002|issue=76|url=http://www.alshindagah.com/shindagah76/En/HerHighness.htm|access-date=16 April 2013}}&lt;/ref&gt; Familia yake ni ya [[Bedouin]] na ya kidini.&lt;ref name=ayouth/&gt;

===Maendeleo===
Sheikha Fatima ni mfuasi wa haki za wanawake katika Falme za kiarabu (UAE).&lt;ref name=swar2002june/&gt; Yeye ni mwenyekiti mkuu wa Family Development Foundation (FDF)&lt;ref name=almoj2009july&gt;{{cite journal|title=Tunisian President confers Grand Cordon of Order of November 7 on Sheikha Fatima|journal=Almojtama|date=July 2009|issue=22|page=7|url=http://www.takafulgov.com/uploaded/english.pdf?page_id=42|access-date=16 April 2013|archive-date=19 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141019020058/http://www.takafulgov.com/uploaded/english.pdf?page_id=42|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ambayo ni taasisi inayohusika na maendeleo ya familia na alichangia kwa kiasi kikubwa kuanzishwa kwa shirika la kwanza la wanawake mwaka 1976, Abu Dhabi Society for the Awakening of Women.&lt;ref name=swar2002june/&gt; Pia alikuwa mhimili katika kampeni ya kitaifa ya kuhamasisha elimu kwa wasichana&lt;ref name=swar2002june/&gt; na anaongoza umoja wa wanawake wa General Women Union (GWU) wa Falme za kiarabu, aliyoianzisha mwaka 1975.&lt;ref name=&quot;Maddy-Weitzman2002&quot;&gt;{{cite book|author=Bruce Maddy-Weitzman|title=Middle East Contemporary Survey: 1999|url=https://books.google.com/books?id=zs57d0logH8C&amp;pg=PA629|year=2002|publisher=The Moshe Dayan Center|isbn=978-965-224-049-1|page=629}}&lt;/ref&gt; Pia ni Rais wa Motherhood and Childhood Supreme Council inayohusika na haki za wakina mama na watoto.&lt;ref name=ayouth&gt;{{cite web|title=Biography
|url=http://arabyouthawards.net/en/pages/biography.aspx|publisher=Arab Youth Awards|access-date=16 April 2013
|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528075042/http://arabyouthawards.net/en/pages/biography.aspx|archive-date=28 May 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Mwishoni mwa miaka ya 1990, alitangaza hadharani kuwa wanawake wanapaswa kuwa wanachama wa [[Federal National Council (United Arab Emirates)|Baraza la Shirikisho la Kitaifa la Falme]].&lt;ref name=&quot;Maddy-Weitzman2002&quot;/&gt;

Sheikha Fatima pia anaunga mkono juhudi za kupambana na ujinga kwa watu wazima na utoaji wa elimu ya bure kwa wasichana. Tuzo iitwayo Sheikha Fatima Award for Excellence imekuwa ikitolewa kwa heshima yake tangu 2005 kwa wanafunzi wa kike wanaofanya vizuri kitaaluma na wanaojitolea kwa mazingira na uraia wa dunia.&lt;ref name=zaw10may&gt;{{cite news|title=Outstanding female students honored at the Sheikha Fatima Bint Mubarak Award for Excellence|url=http://www.zawya.com/story/ZAWYA20100510121532/|access-date=16 April 2013|newspaper=Zawya|date=10 May 2010}}&lt;/ref&gt; Tuzo hiyo inajumuisha ufadhili kamili wa masomo katika shule mbalimbali Mashariki ya Kati na mwaka 2010 ilipanuliwa hadi India.&lt;ref name=zaw10may/&gt; Ameendelea kuunga mkono wanawake katika michezo na alianzisha tuzo ya Sheikha Fatima bint Mubarak Award for Woman Athletes.&lt;ref&gt;{{cite news|title=The judging panel of Sheikha Fatima bint Mubarak Award for Woman Athletes holds an introductory meeting |url=http://www.fbmwsa.ae/en/readnew.aspx?id=168 |access-date=16 April 2013 |newspaper=FBMWSA |date=27 November 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219011918/http://fbmwsa.ae/en/readnew.aspx?id=168 |archive-date=19 February 2014 }}&lt;/ref&gt; Pia alianzisha akademia ya michezo ya wanawake iitwayo Fatima Bint Mubarak Ladies Academy huko Abu Dhabi.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fbma.ae/en/about-us/our-chairwoman/|title=Our Chairwoman - Fatima Bint Mubarak Ladies Sports Academy|website=www.fbma.ae}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; Taasisi ya Uuguzi na Sayansi ya Afya ya Sheikha Fatima huko [[Lahore]], Pakistan, imepewa jina lake.{{citation needed|date=June 2017}}

Mnamo tarehe 30 Machi 2021, Sheikha Fatima alizindua Mpango wa Kitaifa wa Wanawake, Amani na Usalama — mpango wa kwanza wa aina yake katika nchi ya [[Gulf Cooperation Council|Baraza la Ushirikiano la Ghuba (GCC)]]. Mpango huo unalenga kuwawezesha na kuwaunga mkono wanawake duniani kwa kuhamasisha azimio la baraza la usalama la umoja wa mataifa namba 1325.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|date=2021-03-30|title=Sheikha Fatima launches UAE national action plan to advance women's role in 'peace and security'|url=https://www.thenationalnews.com/uae/sheikha-fatima-launches-uae-national-action-plan-to-advance-women-s-role-in-peace-and-security-1.1194170|access-date=2021-03-30|website=The National|language=en}}&lt;/ref&gt;

===Tuzo===
Mwaka 1997, mashirika matano tofauti ya Umoja wa Mataifa yalimtunuku Sheikha Fatima kwa juhudi zake kubwa katika haki za wanawake.&lt;ref name=ClausAbad2009/&gt; UNIFEM ilisema, &quot;yeye ni bingwa wa haki za wanawake.&quot;&lt;ref name=ClausAbad2009/&gt; Pia alitunukiwa Nishani kuu  ya Agizo la Novemba 7 na Rais wa Tunisia [[Zine El Abidine Ben Ali]] tarehe 26 Juni 2009 kwa mchango wake katika kuinua hadhi ya wanawake Waarabu.&lt;ref name=almoj2009july/&gt; Pia alipewa Medali ya Marie Curie ya [[UNESCO]] kwa juhudi zake katika elimu, usomaji na haki za wanawake, akiwa mpokeaji wa tatu wa kimataifa na wa kwanza kutoka ulimwengu wa Kiarabu.&lt;ref name=ClausAbad2009/&gt;

Tarehe 16 Machi 2005, alipokea [[Athir Class]] ya [[National Order of Merit (Algeria)|National Order of Merit]] ya [[Algeria]].

==Ndoa na watoto==
Fatima bint Mubarak Al Ketbi aliolewa na Sheikh Zayed Al Nahyan mwaka 1960 alipokuwa mtawala wa eneo la Mashariki.&lt;ref name=ayouth/&gt;&lt;ref name=anthony&gt;{{cite web|last=Anthony|first=John Duke|title=Succession in Abu Dhabi|url=http://ncusar.org/publications/Publications/1999-08-30-Succession-In-Abu-Dhabi-and-The-UAE.pdf|publisher=NCUSAR|access-date=11 April 2013|date=30 August 1999|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928181056/https://ncusar.org/publications/Publications/1999-08-30-Succession-In-Abu-Dhabi-and-The-UAE.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Sheikh Zayed alikutana naye msikitini.&lt;ref name=tel4nov&gt;{{cite news|title=Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1475775/Sheikh-Zayed-bin-Sultan-Al-Nahyan.html|access-date=18 April 2013|newspaper=The Telegraph|date=4 November 2004}}&lt;/ref&gt; Walihamia [[Abu Dhabi (city)|Abu Dhabi]] alipokuwa mtawala mwaka Agosti 1966. Alikuwa mke wake mwenye ushawishi mkubwa na aliyependwa zaidi kutokana na haiba yake yenye ushawishi.&lt;ref name=&quot;gsn12nov&quot;&gt;{{cite journal|title=With MBZ's promotion, Sheikha Fatima sons take centre stage|journal=Gulf States Newsletter|date=12 November 2003|volume=724|url=http://www.gsn-online.com/with-mbz%E2%80%99s-promotion-sheikha-fatima-sons-take-centre-stage-20031112|access-date=16 April 2013|archive-date=21 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170821172315/http://www.gsn-online.com/with-mbz%E2%80%99s-promotion-sheikha-fatima-sons-take-centre-stage-20031112|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Yeye ni mama wa [[Mohamed bin Zayed Al Nahyan|Sheikh Mohamed]], rais wa sasa wa Falme za Kiarabu na mtawala wa Abu Dhabi; [[Hamdan bin Zayed bin Sultan Al Nahyan|Sheikh Hamdan]], [[Hazza bin Zayed bin Sultan Al Nahyan|Sheikh Hazza]], [[Tahnoun bin Zayed Al Nahyan (national security advisor)|Sheikh Tahnoun]], [[Mansour bin Zayed Al Nahyan|Sheikh Mansour]], [[Abdullah bin Zayed Al Nahyan|Sheikh Abdullah]], Sheikha Shamma na Sheikha Alyazia.{{Citation needed|date=June 2023}} Wao ni kundi lenye nguvu kubwa zaidi katika familia tawala ya Abu Dhabi, Al Nahyans.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Abu Dhabi's family business|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/197e16f2-399b-11de-b82d-00144feabdc0.html#axzz2QYbDPdDK|access-date=16 April 2013|newspaper=Financial Times|date=5 May 2009}}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
{{reflist}}
{{BD|1943|}}

[[Jamii:Watu wa Falme za Kiarabu]]
[[Jamii:WikiGap JWK 2026]]</text>
      <sha1>scw0t2zq5c86djr738glpm3wgewbdda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Otoniya J. Okot Bitek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>227228</id>
    <revision>
      <id>1607147</id>
      <parentid>1523087</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seewolf</username>
        <id>521</id>
      </contributor>
      <comment>Added image ([[:commons:File:Juliane Okot Bitek at the Frankfurt Book Fair 2026-6798.jpg]])</comment>
      <origin>1607147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3410" sha1="44vzpbdjfsu0bftmmizq2iyo5n0nh65" xml:space="preserve">[[File:Juliane Okot Bitek at the Frankfurt Book Fair 2026-6798.jpg|thumb|Otoniya J. Okot Bitek]]
'''Otoniya J. Okot Bitek''' (alizaliwa [[1966]]) ni [[mwandishi]] na mwanafunzi wa kielimu aliyezaliwa [[Kenya]] lakini aliokulia [[Uganda]], ambaye sasa anaishi, anasoma, na kufanya kazi katika Kingston, Ontario, [[Kanada|Canada]]. Anajulikana zaidi kwa kitabu chake cha mashairi ''100 Days'', kinachofikiria juu ya mauaji ya kimbari ya [[Rwanda]] ya siku 100 ya mwaka 1994, ambapo takriban watu 800,000 wa jamii za Tutsi na Hutu waliuawa. Amechangia pia katika mikusanyiko kadhaa ya kazi za fasihi, ikiwemo ''New Daughters of Africa: An International Anthology of Writing by Women of African Descent'' (2019), iliyohaririwa na Margaret Busby.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Odhiambo|first=Tom|date=18 January 2020|title='New Daughters of Africa' is a must read for aspiring young women writers|url=https://www.nation.co.ke/lifestyle/weekend/New-Daughters-of-Africa-a-must-read-for-women-writers/1220-5422114-s2c04fz/index.html|access-date=26 March 2020|work=[[Daily Nation]]|location=Kenya}}&lt;/ref&gt;

== Wasifu ==
Otoniya Juliane Okot Bitek alizaliwa Kenya mwaka 1966 kwa wazazi wa asili ya Uganda waliokuwa wakimbizi. Baba yake alikuwa marehemu Okot p'Bitek, mshairi na mtaalamu wa jamii ya Acholi aliyejulikana kimataifa. Alikulia akiwa mpenda kusoma na wazazi wake walimhamasisha kuandika. Mara ya kwanza shairi lake kuchapishwa, alikuwa na umri wa miaka 11.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Otoniya Juliane Okot Bitek, Author at The Capilano Review|url=https://thecapilanoreview.com/author/julianeokotbitek/|access-date=2021-03-30|website=The Capilano Review|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Mnamo mwaka 1990, alihama kutoka Uganda na kuishi katika ardhi ambazo hazikugawanywa za jamii za Musqueam, Squamish, na Tsleil Waututh. Ana shahada ya Bachelor of Fine Arts katika uandishi wa ubunifu (1995), na Shahada ya Uzamili ya Sanaa (MA) katika Kiingereza kutoka Chuo Kikuu cha British Columbia. Mnamo Mei 2020, alikamilisha PhD yake katika Masomo ya Interdisciplinary kutoka Liu Institute for Global Issues, UBC.

Okot Bitek pia ni shabiki mkubwa wa muziki wa Leonard Cohen. Ana watoto wawili.&lt;ref name=&quot;&amp;quot;Two&amp;quot;&quot;&gt;{{cite thesis|title=UBC Theses and Dissertations|url=https://open.library.ubc.ca/cIRcle/collections/ubctheses/24/items/1.0385981|website=UBC Library Open Collections|date=2019|publisher=University of British Columbia|doi=10.14288/1.0385981|access-date=15 March 2021|last1=Okot Bitek|first1=Juliane}}&lt;/ref&gt;

== Kazi ==
Okot Bitek ni msanii wa fasihi, mshairi, mwandishi, mtaalamu wa taaluma, na mwalimu wa muda katika Chuo cha Emily Carr University of Art and Design, Kitivo cha Utamaduni na Jamii. Kazi zake zinashughulikia mada za uhamisho, nyumbani, hali ya kuwa sehemu ya jamii, na maisha ya diaspora.

Okot Bitek ni mwandishi hodari na amechapishwa katika aina mbalimbali za machapisho, ikiwemo majarida ya fasihi kama ARC, Whetstone, Fugue, na Room of One’s Own. Mnamo 2017, shairi lake &quot;Trees Line the Street&quot; liliwekwa katika Transition, Kipindi cha 124: Writing Black Canadas. Hadi Machi 2021, ametoa michango kwenye The Capilano Review mara tano kati ya 2017 na 2019. Kitabu chake cha kwanza aliichapisha kilikuwa na kichwa cha maneno Words in Black Cinnamon: A Collection of Poetry mwaka 1998.

== Marejeo ==
{{Reflist}}{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Wanawake wa Uganda]]</text>
      <sha1>44vzpbdjfsu0bftmmizq2iyo5n0nh65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adenike Grange</title>
    <ns>0</ns>
    <id>228210</id>
    <revision>
      <id>1607089</id>
      <parentid>1591516</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5593" sha1="p8gxw3ra2g0r17gy18y92u7jamg1t45" xml:space="preserve">'''Adenike Grange''' ni profesa wa watoto, mshauri, mwandishi na Waziri wa zamani wa Afya wa kutoka nchi ya [[Nigeria]]. Alichaguliwa mnamo 25 Julai 2007, na kufanikiwa kuwa Waziri wa kwanza wa Afya mwanamke ndani ya nchi ya Nigeria. Kipindi cha utawala wake, alifanya kazi kwa lengo la kuweka vizuri zaidi  utoaji wa huduma za afya, kupunguza vifo vya akina mama na magonjwa miongoni mwa makundi yaliyo hatarini. Alikamatwa kwa amri ya Rais [[Umaru Yar'Adua|Umaru Musa Yar'Adua]] kuhusu kushughulikia ₦ milioni 300 za fedha za serikali ambazo hazikutumika. Alichunguzwa na Tume ya Uhalifu wa Kiuchumi na Fedha (EFCC) na akashtakiwa. Alijiuzulu ofisini tarehe 26 Machi 2008.

== Mandharinyuma ==
Grange alipata elimu yake kwenye shule ya sekondari huko [[Lagos]] na baada ya hapo kwenye  Chuo cha St. Francis, Letchworth ndani ya nchi ya [[Ufalme wa Muungano|Uingereza]] . Kwenye mwaka 1958 hadi mwaka 1964 alisomea udaktari ndani ya Chuo Kikuu cha St Andrews huko nchi ya [[Uskoti]]. Alifanya kazi ndani ya Hospitali ya Dudley Road huko [[Birmingham]] kabla ya kurejea Nigeria mwaka wa 1965, ambapo aliendelea kufanya kazi kwenye hospitali za Lagos. Alihamisha makazi tena Uingereza mwaka wa 1967 na kufanyika kuwa afisa mkuu wa nyumba (watoto) kwenye Hospitali ya Watoto ya St Mary, na akapata Stashahada ya Afya ya Mtoto mwaka wa 1969. Mwaka wa 1971, alijiunga na Hospitali ya Ufundishaji ya Chuo Kikuu cha Lagos . Mwaka wa 1978, akawa mhadhiri kwenye Chuo cha Tiba, Chuo Kikuu cha Lagos . Akawa mhadhiri mkuu mwaka wa 1981 na profesa mwaka wa 1995. &lt;ref name=&quot;who&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.who.int/pmnch/about/members/agrangecitation.pdf|title=Professor Adenike Grange|publisher=World Health Organization|accessdate=31 October 2009}}&lt;/ref&gt;

Grange alihudumu kama mshauri kwa [[:en:Federal_Ministry_of_Health_(Nigeria)|Federal Ministry of Health]], [[:en:WHO|WHO]], [[:en:UNICEF|UNICEF]], [[:en:UNFPA|UNFPA]] and [[:en:USAID|USAID]].&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Pediatrics |first=American Academy of |date=2007-09-01 |title=Dr. Grange named Nigerian health minister |url=https://www.aappublications.org/content/28/9/40.1 |journal=AAP News |language=en |volume=28 |issue=9 |pages=40 |issn=1073-0397}}&lt;/ref&gt; Yeye anafahamika kama mshauri wa WHO kwa ajili ya maswala ya Programu ya Afya ya Uzazi mwaka 1993 hadi mwaka 1999. Yeye ni mwandishi wa zaidi ya karatasi 50 za kisayansi sana sana juu ya kuhara na mazigira ya lishe kwa watoto. Amehudumu kama raisi wa  International Pediatric Association.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nigeriahealthwatch.com/2007/07/welcoming-adenike-grange-and-gabriel.html|date=27 July 2007|title=Welcoming Adenike Grange and Gabriel Aduku|publisher=Nigeria Health Watch|access-date=31 October 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100429124629/http://www.nigeriahealthwatch.com/2007/07/welcoming-adenike-grange-and-gabriel.html|archive-date=29 April 2010}}&lt;/ref&gt; Kweye kazi yake amefahamika kama mtetezi kwa kuboresha afya ya watoto.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.questia.com/read/1P3-592466921|title=Article: Adenike Grange – Crusading for the African Child's Health|publisher=Women &amp; Environments International Magazine Article|date=1 October 2002|access-date=31 October 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201116185132/https://www.questia.com/read/1P3-592466921/adenike-grange-crusading-for-the-african-child-s|archivedate=2020-11-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Waziri wa Afya ==
Kwenye mwaka wa 25 Julai 2007, Grange alichaguiwa kuwa Waziri wa Afya wa Jamhuri ya Shirikisho ya nchini  Nigeria, na kuwa mwanamke wa kwanza kushika wadhifa huo. 

Kwenye tarehe 9 Novemba 2007, Grange alisoma Hotuba ya Lancet kwenye Kituo cha Afya na Maendeleo ya Kimataifa cha UCL .

Alielezea, &quot;Kuna utoshelevu juu ya  suala la mipango ya maarifa, mikakati, zana, dawa na itifaki za matibabu ili kutibu magonjwa na kuongeza muda wa kuishi, japo ukweli ni kwamba mifumo iliyoundwa ili kuleta matokeo haya haijitoshelezi au hamna kabisa, swala ambalo ni changamoto kwa mataifa&quot;. Alisema kufanya kazi nchi ya  Nigeria ili kuweka sawa mbinu za utoaji wa huduma za afya na kuiga mbinu bora kutoka nchi zingine. Vipaumbele viliunganisha kutokomeza polio, kudhibiti malaria, kupunguza vifo vya akina mama, na kupunguza viwango vya magonjwa katika makundi yaliyo hatarini zaidi. &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=http://www.ucl.ac.uk/news/news-articles/0711/07111203|title=UCL Lancet Lecture: health reform in Nigeria|date=12 November 2007|publisher=University College London|accessdate=31 October 2009|archive-date=2008-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122004803/http://www.ucl.ac.uk/news/news-articles/0711/07111203|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Kwenye mwaka Januari 2008, ndani ya hafla iliyohudhuriwa na mke wa rais Turai Umar Musa Yar'Adua, Grange alimwomba mke wa rais kuweka umakini wa kitaifa kwa umuhimu wa Malengo ya Maendeleo ya Milenia yanayo husu swala la afya. Alitoa wito kwa Bunge la Kitaifa kupitisha kwa haraka  kwa muswada wa afya wa kitaifa, na aliwataka wake wa magavana wa majimbo kuweka nguvu juu ya sheria za kukuza ustawi wa wanawake na watoto. &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://devcomsmediadelivernow.blogspot.com/2008/01/imnch-turai-yar-adua-commits-to-saving.html|date=29 January 2008|title=Turai Yar 'Adua commits to saving women and children|author=Constance Ndubuisi-Enyali|publisher=Development Communications Network|accessdate=31 October 2009}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Nigeria]]
[[Jamii:Wanawake wa Nigeria]]
[[Jamii:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>p8gxw3ra2g0r17gy18y92u7jamg1t45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maandiko ya kiapokalipti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241096</id>
    <revision>
      <id>1607101</id>
      <parentid>1578235</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6360" sha1="hv9cx6mbc1shecr3cdt5so043daxv7j" xml:space="preserve">[[File:Merian's_Daniel_7_engraving.jpg|thumb|[[Danieli]] akipata [[njozi]] ya [[wanyama]] wanne.]]
'''Maandiko ya kiapokalipti''' ni yale ambayo katika [[Kitabu|vitabu]] vya [[Biblia]] na nje yake yalifuata [[mtindo wa uandishi]] wa pekee wa [[nabii|kinabii]] ulioanza na [[nabii Ezekieli|Ezekieli]] wakati wa [[uhamisho wa Babeli]] ([[karne ya 6 KK]]) na kufikia kilele chake kwa [[Ufunuo wa Yohane]] mwishoni mwa [[karne ya 1]] [[Baada ya Kristo|BK]], kisha ukafifia taratibu, lakini uliendelea kuathiri [[Uyahudi]] na [[Ukristo]]. [[Kitabu cha Danieli]] ndicho maarufu zaidi kati ya maandiko ya aina hiyo ya [[Agano la Kale]]{{sfn|Charles|1911|p=169}}.

Badala ya kukabili hali ya wakati ule yalipotolewa {{sfn|Charles|1911|p=170}}, maandiko hayo yalikusudia kujulisha matukio ya mbele sana, hasa [[Mwisho wa nyakati|mwisho wa nyakati]], kadiri ya [[njozi]] au [[ujumbe]] wa [[malaika]] &lt;ref&gt;Coogan 2009 p 424&lt;/ref&gt;.

[[Jina]] linatokana na [[neno]] la [[Kiyunani|Kigiriki]] ἀποκάλυψις, ''apokalyupsis'', yaani [[Ufunuo]].&lt;ref&gt;Goswiller 1987 p.3&lt;/ref&gt;

==Orodha==
Kati ya maandiko ya namna hiyo, ya awali ni:
* [[Kitabu cha Isaya]] 24–27; 33; 34–35; 65–66
* [[Kitabu cha Yeremia]] 33:14–26
* [[Kitabu cha Ezekieli]] 38–39
* [[Kitabu cha Yoeli]] 3:9–17
* [[Kitabu cha Zekaria]] 12–14

Maarufu zaidi kati ya maandiko ya aina hiyo ya [[Agano la Kale]]{{sfn|Charles|1911|p=169}} ni:
* [[Kitabu cha Danieli]] 7–12

Yaliyobaki nje ya [[Biblia ya Kiebrania]] ni:
* [[1 Henoko]] 
* [[2 Henoko]]
* [[3 Henoko]]
* [[2 Baruku]]
* [[3 Baruku]]
* [[Genesis Apocryphon]]
* [[Gombo la Vita]]
* [[Kupalizwa kwa Musa]]
* [[Sefer Elijah]]
* [[Ufunuo wa Abrahamu]]
* [[Ufunuo wa Adamu]]
* [[Ufunuo wa Gabrieli]]
* [[Ufunuo wa Musa]]
* [[Ufunuo wa Sefania]]
* [[Ufunuo wa Shadraka]]
* [[Ufunuo wa Zerubabeli]]
* [[Ufunuo wa Kiaramu]]
* [[Ufunuo wa Kigiriki wa Danieli]]
* [[Ufunuo wa Kigiriki wa Ezra]]

Katika [[Agano Jipya]] kuna:
*[[Injili ya Mathayo]] 24; 25:31-46
*[[Injili ya Marko]] 13
*[[Waraka wa pili kwa Wathesaloniki]] 2
*[[Waraka wa kwanza kwa Timotheo]] 4
*[[Waraka wa pili wa Petro]] 3
*[[waraka wa Yuda|Yuda]] 14-15
*[[Ufunuo wa Yohane]]

Yaliyobaki nje ya [[Biblia ya Kikristo]] ni:
* [[Ufunuo wa Elia]]
* [[Ufunuo wa Goliathi]]
* [[Ufunuo wa Paulo]]
* [[Ufunuo wa Petro]]
* [[Ufunuo wa Pseudo-Methodi]]
* [[Ufunuo wa Samueli wa Kalamoun]]
* [[Ufunuo wa Stefano]]
* [[Ufunuo wa Thoma]]

Hatimaye yaliyofuata [[Ujuzilio]] ni:
* [[Ufunuo wa Kignosi wa Petro]]
* [[Ufunuo wa Kikopti wa Paulo]]
* [[Ufunuo wa kwanza wa Yakobo]]
* [[Ufunuo wa pili wa Yakobo]]

==Tazama pia==
* [[Mtindo wa kiapokalipti]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo ya Kiswahili==
* W. NGOWI, O.F.M.Cap, Maandiko ya Kiufunuo, ed. Salvatorianum, Morogoro 2000 – ISBN 9987-645-07-0

==Marejeo ya lugha nyingine==
* {{EB1911|wstitle=Apocalyptic Literature|volume=2|pages=169–175|first=Robert Henry|last=Charles|author-link=Robert Charles (scholar)}}
* {{Rejea kitabu |title=The Old Testament Pseudepigrapha, Vol. 1: Apocalyptic Literature and Testaments |publisher=Doubleday &amp; Co. |year=1983 |editor-last=Charlesworth |editor-first=James H. |location=Garden City, New York}}
* {{Rejea kitabu |last=Collins |first=John Joseph |title=The Apocalyptic Imagination: An Introduction to Jewish Apocalyptic Literature, (The Biblical Resource Series) |publisher=Eerdman |year=1998 |edition=2nd |location=Grand Rapids}}
* {{Rejea kitabu |last=Coogan |first=Michael |title=A Brief Introduction to the Old Testament |publisher=Oxford University Press |year=2009 |location=Oxford}}
* {{Rejea kitabu |last=Cook |first=David |title=Contemporary Muslim Apocalyptic Literature (Religion and Politics) |publisher=Syracuse University Press |year=2005 |location=Syracure, NY}}
* {{Citebook |last=Cook |first=Stephen L. |title=The Apocalyptic Literature: Interpreting Biblical Texts |publisher=Abingdon Press |year=2003 |location=Nashville}}
* {{Rejea kitabu |last=Frye |first=Northrop |title=Anatomy of Criticism: Four Essays |publisher=Princeton University Press |year=1957 |location=Princeton}}
* {{Rejea kitabu |last=Goswiller |first=Richard |title=Revelation |publisher=Pacific Study Series |year=1987 |location=Melbourne}}
* {{Rejea kitabu |last=Reddish |first=Mitchell G. |title=Apocalyptic Literature: A Reader |publisher=Hendrickson |year=1998 |location=Peabody : Massachusetts}}

==Viungo vya nje==
* {{cite web | author1 = L. Michael White | url = https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/apocalypse/primary/white.html | title = Apocalyptic literature in Judaism and early Christianity | website = [[PBS]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20000304005402/https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/apocalypse/primary/white.html | language = en | archive-date = March 4, 2000 | url-status = live}} (Thorough historical introduction).
*{{cite web | author1 = David M. Williams | url = http://www.geocities.com/davidmwilliams/ntb519c.html | title = The Book of Revelation as Jewish apocalyptic literature | archive-url = https://web.archive.org/web/20091003072014/http://www.geocities.com/davidmwilliams/ntb519c.html | language = en | archive-date = October 3, 2009 | url-status = live | access-date = April 28, 2019 | df = mdy-all }} (A coincise introduction to the Apocalypse of John)
* {{cite web | url = http://www.iranicaonline.org/articles/apocalyptic-that-which-has-been-rcvealed | archive-url = https://web.archive.org/web/20180517004553/http://www.iranicaonline.org/articles/apocalyptic-that-which-has-been-rcvealed | archive-date = May 17, 2018 | title = &quot;Apocalyptic&quot; lemma | website = iranicaonline.org | access-date = Aug 19, 2018 | url-status = live}}
* {{cite journal| author1 = David L. Barr (Wright State University) | title = Using Plot to Discern Structure in John's Apocalypse | journal = Proceedings of the Eastern Great Lakes and Mid-West Biblical Societies | language = en | year = 1995 | pages = 23–33}} (sourced in {{cite web| url = http://www.ntgateway.com/book-of-revelation/articles-and-chapters-in-books| title = Articles &amp; Reviews on the Boom of Revelation| website = ntgateway.com| access-date = 2018-08-19| archive-date = 2018-08-20| archive-url = https://web.archive.org/web/20180820005639/http://www.ntgateway.com/book-of-revelation/articles-and-chapters-in-books/| url-status = dead}}
{{mbegu-Biblia}}
[[Jamii:Biblia]]</text>
      <sha1>hv9cx6mbc1shecr3cdt5so043daxv7j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biddy Anderson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>241260</id>
    <revision>
      <id>1607204</id>
      <parentid>1575331</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3060" sha1="jata1adqjkdlw1raw2jyljkv707bz02" xml:space="preserve">'''James Henry''' '''&quot;Biddy&quot;''' '''Anderson''' (26 Aprili 1874 – 11 Machi 1926) alikuwa mwanamichezo wa [[Afrika Kusini]] aliyeshiriki mchezo wa [[kriketi]] na raga ya muungano, akiuwakilisha nchi yake katika michezo yote miwili.

Anderson alizaliwa mjini [[Kimberley, South Africa|Kimberley]]. Alisoma katika Diocesan College huko Rondebosch kabla ya kujiunga na [[Chuo Kikuu cha Oxford]], ambako alipata heshima ya Blue katika mchezo wa ragbi.&lt;ref name=&quot;AM&quot;&gt;{{cite web |last1=Mukherjee |first1=Abhishek |title=James 'Biddy' Anderson: Rugby champion, cricket captain |url=https://www.cricketcountry.com/articles/james-biddy-anderson-rugby-champion-cricket-captain-438387 |website=Cricket Country |date=26 April 2016 |access-date=20 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221018190324/https://www.cricketcountry.com/articles/james-biddy-anderson-rugby-champion-cricket-captain-438387 |archivedate=2022-10-18 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Akiwa mpigaji wa kriketi wa kutumia mkono wa kulia, Anderson alicheza mechi moja ya Testi ya kriketi mwaka 1902, ambapo alikuwa nahodha wa timu ya Afrika Kusini dhidi ya Australia  mjini [[Johannesburg]].&lt;ref&gt;{{cite web|title=South Africa v Australia, Johannesburg 1902–03 |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-south-africa-1902-03-61370/south-africa-vs-australia-2nd-test-62471/full-scorecard|website=Cricinfo|access-date=24 July 2023}}&lt;/ref&gt;

Mwaka 1903–04 alikuwa nahodha wa Western Province  katika mashindano ya Currie Cup ya kriketi. Katika ushindi wa nusu fainali dhidi ya Border, alifunga mikimbio 109 huku wapinzani wao wakikusanya mikimbio 107 pekee katika innings zao mbili.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Western Province v Border 1903-04 |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/6/6390.html |website=CricketArchive |access-date=20 November 2021}}&lt;/ref&gt;

Anderson pia alicheza mechi tatu za kimataifa za ragbi ya muungano kwa timu ya taifa ya Afrika Kusini mwaka 1896.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Biddy Anderson |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/1199.html |website=ESPN Scrum |access-date=20 November 2021 |archive-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120041548/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/player/1199.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Alikuwa sehemu ya kikosi kilichoifunga Uingereza katika Newlands, [[Cape Town]], mwaka 1896 na kuipatia Afrika Kusini ushindi wake wa kwanza wa kimataifa katika ragbi.&lt;ref&gt;Chris Schoeman, ''The Number 10s: South Africa's Finest Flyhalves 1891–2010'', Zebra Press, Cape Town, 2020, chapter 1.&lt;/ref&gt;

Pia aliwahi kucheza katika vilabu vya ragbi nchini Italia na Ufaransa. Anderson ni mmoja wa wanaume sita pekee waliowahi kuichezea Afrika Kusini mechi za Testi katika kriketi na ragbi ya muungano.&lt;ref name=&quot;AM&quot; /&gt;

Mbali na michezo, Anderson alikuwa mkulima na mfugaji wa farasi wa mashindano karibu na Bredasdorp katika Cape Province.&lt;ref name=&quot;AM&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}

== Viungo vya nje ==
* {{cricinfo|id=43933}}
{{Mbegu-mtu}}
{{BD|1874|1926}}
[[Jamii:Wachezaji wa Afrika Kusini]]</text>
      <sha1>jata1adqjkdlw1raw2jyljkv707bz02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Enzo Scifo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>245204</id>
    <revision>
      <id>1607136</id>
      <parentid>1587914</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:44:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>234</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Enzo_Scifo-Torino.jpg|Enzo_Scifo-Torino.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Yann|Yann]] because: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]].</comment>
      <origin>1607136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="999" sha1="4fxna2ezlkkgyf3mn1vfp6iorhm4a50" xml:space="preserve">'''Vincenzo “Enzo” Daniele Scifo''' (alizaliwa [[19 Februari]] [[1966]]) ni mchezaji wa zamani wa soka wa kulipwa wa [[Ubelgiji]] ambaye alicheza nafasi ya kiungo [[mshambuliaji]].

Pia aliwahi kuwa [[kocha]] wa [[timu ya taifa]] ya Ubelgiji ya vijana chini ya miaka 21 pamoja na kufundisha klabu kadhaa za Ubelgiji.

Scifo alicheza katika klabu za Ubelgiji, [[Ufaransa]] na [[Italia]], ambako alishinda mataji kadhaa ya ndani. Katika ngazi ya timu ya taifa, alikuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Ubelgiji, ambayo aliichezea katika [[Kombe la Dunia]] la FIFA mara nne. Ni mmoja kati ya wachezaji wanne tu wa Ubelgiji waliowahi kushiriki Kombe la Dunia mara nne.&lt;ref&gt;https://static.rbfa.be/project/publiek/jrinteren/speler_PH_500.htm#itop&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20120222050035/http://www.us.terra.com/shared/worldcup2006/eng/grandes/6742.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wachezaji Mpira wa Ubelgiji]]</text>
      <sha1>4fxna2ezlkkgyf3mn1vfp6iorhm4a50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gianni Rivera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246400</id>
    <revision>
      <id>1607406</id>
      <parentid>1590223</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1532" sha1="qifcjbqenmdkyunedz24imyyrhwzc71" xml:space="preserve">'''Giovanni “Gianni” Rivera''' (alizaliwa [[Alessandria]], [[18 Agosti]] [[1943]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Italia]] na mchezaji wa zamani wa [[Mpira wa miguu|soka]] ambaye alikuwa akicheza katika nafasi ya kiungo [[mshambuliaji]].

Vyombo vya habari vilimpa jina la utani “Golden Boy” (Mvulana wa Dhahabu) wa Italia. Alitumia sehemu kubwa ya maisha yake ya soka katika klabu ya [[AC Milan]], baada ya kuanza soka la kulipwa akiwa na [[klabu]] ya nyumbani kwao, Alessandria, mwaka 1959.

Baada ya kujiunga na Milan mwaka 1960, Rivera alipata mafanikio makubwa katika soka la Italia na Ulaya. Alishinda [[Kombe]] la Ulaya mara mbili, ubingwa wa Serie A mara tatu, na Coppa Italia mara nne, pamoja na mataji mengine kadhaa. Pia aliwahi kuwa [[nahodha]] wa AC Milan kwa misimu 12.

== Maisha ya Awali ==
Rivera alizaliwa katika [[mkoa]] wa [[Piemonte]], Italia, akiwa mtoto wa Edera na Teresio. Baba yake alikuwa mfanyakazi wa reli.

Gianni alianza kucheza soka katika [[klabu]] ya eneo lao, ASD Don Bosco, ambako aligunduliwa na aliyekuwa kiungo wa Milan, Franco Pedroni, ambaye wakati huo alikuwa kocha msaidizi wa Alessandria. Ugunduzi huo ulimfanya Rivera kujiunga na klabu hiyo ya eneo iliyokuwa ikishiriki Serie A akiwa na umri wa miaka 13.&lt;ref&gt;https://www.national-football-teams.com/player/17424/Gianni_Rivera.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.worldfootball.net/person/pe41492/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1943]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Italia]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Italia]]</text>
      <sha1>qifcjbqenmdkyunedz24imyyrhwzc71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Uomodenso</title>
    <ns>3</ns>
    <id>246570</id>
    <revision>
      <id>1607393</id>
      <parentid>1590567</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M7</username>
        <id>2663</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>M7 alihamisha ukurasa wa [[Majadiliano ya mtumiaji:Lanthanon]] hadi [[Majadiliano ya mtumiaji:Uomodenso]]: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Lanthanon|Lanthanon]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Uomodenso|Uomodenso]]&quot;</comment>
      <origin>1590567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="onekm2ez20424qiz8jmsvqkxfsiynkr" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 23 Agosti 2026 (UTC)</text>
      <sha1>onekm2ez20424qiz8jmsvqkxfsiynkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chikezie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250331</id>
    <revision>
      <id>1607213</id>
      <parentid>1598123</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T00:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="jz39gyx7d0a4qctgsdnww4zm7orqp0g" xml:space="preserve">'''Chikezie Eze'''&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Tomcho |first1=Sandy |title=Former 'American Idol' Chikezie Eze speaks out |url=https://www.recordonline.com/story/entertainment/local/2008/11/28/former-american-idol-chikezie-eze/52167769007/ |access-date=4 June 2023 |work=Times Herald-Record |date=28 November 2008}}&lt;/ref&gt; ni [[mwimbaji]] wa [[Marekani]] na mshiriki aliyefika nafasi ya kumi katika msimu wa saba wa kipindi cha televisheni ''American Idol''.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://napavalleyregister.com/eagle/entertainment/american-idol-finalist-to-visit-idol-nv/article_5e6f50cd-2f17-5e17-b58e-704c67e0751e.html|title=American Idol finalist to visit Idol NV|date=January 29, 2009 }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='American Idol': It's over for Amanda Overmyer - USATODAY.com |url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2008-03-19-idol-elimination_N.htm |access-date=2024-06-12 |website=usatoday30.usatoday.com}}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
&lt;references /&gt;
{{mbegu-mtu}}
{{BD|1985|}}
[[Jamii:Waimbaji wa Marekani]]</text>
      <sha1>jz39gyx7d0a4qctgsdnww4zm7orqp0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Adel Adham</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251325</id>
    <revision>
      <id>1607405</id>
      <parentid>1602960</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2577" sha1="2lx9orwm7kzra5vxscahlq901seor7g" xml:space="preserve">'''Adel Adham''' (kwa Kiarabu: عادل أدهم; [[8 Machi]] [[1928]] – [[1 Februari]] [[1996]]) alikuwa mwigizaji wa [[Misri]]. Alijulikana sana kwa kuigiza wahusika wabaya, wenye tabia tata au ambao ni vigumu kuelewa nia zao. Kwa sababu ya umahiri wake katika uigizaji, &lt;ref&gt;{{Citation|title=عادل أدهم.. «تاجر القطن» الذي أصبح «برنس السينما العربية»|url=http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|work=Alhayat|language=ar-AR|access-date=2026-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906182700/http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|archive-date=2017-09-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=عادل أدهم.. «تاجر القطن» الذي أصبح «برنس السينما العربية»|url=http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|work=Alhayat|language=ar-AR|access-date=2026-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906182700/http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|archive-date=2017-09-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=عادل أدهم.. «تاجر القطن» الذي أصبح «برنس السينما العربية»|url=http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|work=Alhayat|language=ar-AR|access-date=2026-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906182700/http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|archive-date=2017-09-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=عادل أدهم.. «تاجر القطن» الذي أصبح «برنس السينما العربية»|url=http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|work=Alhayat|language=ar-AR|access-date=2026-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906182700/http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|archive-date=2017-09-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;alipewa jina la heshima la &quot;Mfalme wa Sinema&quot;.

Adel Adham alizaliwa tarehe 8 Machi 1928 huko Alexandria, Misri. Baba yake alikuwa Mmisri, na mama yake alikuwa na asili ya Kituruki na Misri&lt;ref&gt;{{Citation|title=عادل أدهم.. «تاجر القطن» الذي أصبح «برنس السينما العربية»|url=http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|work=Alhayat|language=ar-AR|access-date=2026-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170906182700/http://www.alhayat.com/m/story/977575#sthash.coFy0L9s.dpbs|archive-date=2017-09-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{BD|1928|1996}}
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Misri]]</text>
      <sha1>2lx9orwm7kzra5vxscahlq901seor7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abdul Hakim Al-Taher</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251328</id>
    <revision>
      <id>1607403</id>
      <parentid>1601626</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:23:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1653" sha1="4ndzdczzmn4qt79v1umzjipxvw1l2iu" xml:space="preserve">'''Abdul Hakim Al-Taher''' (1949 - 1 Januari 2021) alikuwa msanii wa [[Sudan]] aliyefanya kazi kama mwigizaji na mkurugenzi wa michezo ya kuigiza.

=== Wasifu ===
Abdul Hakim Al-Taher alizaliwa Affad, katika Jimbo la Kaskazini la Sudan, wakati eneo hilo lilipokuwa likijulikana kama Sudan ya Anglo-Misri.

Mwaka 1962, alipokuwa akifanya kazi katika kiwanda cha nguo, alipata ajali iliyosababisha kupoteza baadhi ya vidole vya mkono wake wa kushoto.

Alisoma muziki na sanaa ya maigizo katika Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Sudan, na alihitimu mwaka 1982. Baadaye, alipata shahada ya uzamili kutoka [[Chuo Kikuu cha Cairo]] mwaka 2000. Mwaka 2008, &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210101095320/https://www.eremnews.com/entertainment/arts-celebrities/2300282&lt;/ref&gt; alipata shahada ya uzamivu kutoka Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Sudan.

Al-Taher alijulikana kwa jina la “Captain Kabo.” Alitambuliwa kama mwanzilishi na mwanzilishi mkuu wa sanaa ya maigizo kwa watu wenye ulemavu wa kusikia (viziwi) nchini Sudan. Mwaka 2003, alipokea tuzo ya umahiri katika uigizaji katika Tamasha la Viziwi lililofanyika nchini Hispania.

Abdul Hakim Al-Taher alifariki baada ya kuugua COVID-19, wakati wa janga la COVID-19 nchini Sudan.&lt;ref&gt;https://www.mobtada.com/culture/1004218/%D8%A8%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D9%83%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%89-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{Mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1949|2021}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Sudan]]</text>
      <sha1>4ndzdczzmn4qt79v1umzjipxvw1l2iu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607404</id>
      <parentid>1607403</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1663" sha1="c2szea4kas94z0bvp8h60mjww0wvk30" xml:space="preserve">'''Abdul Hakim Al-Taher''' (1949 - 1 Januari 2021) alikuwa msanii wa [[Sudan]] aliyefanya kazi kama mwigizaji na mkurugenzi wa michezo ya kuigiza.

== Wasifu ==
Abdul Hakim Al-Taher alizaliwa Affad, katika Jimbo la Kaskazini la Sudan, wakati eneo hilo lilipokuwa likijulikana kama Sudan ya Anglo-Misri.

Mwaka 1962, alipokuwa akifanya kazi katika kiwanda cha nguo, alipata ajali iliyosababisha kupoteza baadhi ya vidole vya mkono wake wa kushoto.

Alisoma muziki na sanaa ya maigizo katika Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Sudan, na alihitimu mwaka 1982. Baadaye, alipata shahada ya uzamili kutoka [[Chuo Kikuu cha Cairo]] mwaka 2000. Mwaka 2008, &lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20210101095320/https://www.eremnews.com/entertainment/arts-celebrities/2300282&lt;/ref&gt; alipata shahada ya uzamivu kutoka Chuo Kikuu cha Sayansi na Teknolojia cha Sudan.

Al-Taher alijulikana kwa jina la “Captain Kabo.” Alitambuliwa kama mwanzilishi na mwanzilishi mkuu wa sanaa ya maigizo kwa watu wenye ulemavu wa kusikia (viziwi) nchini Sudan. Mwaka 2003, alipokea tuzo ya umahiri katika uigizaji katika Tamasha la Viziwi lililofanyika nchini Hispania.

Abdul Hakim Al-Taher alifariki baada ya kuugua COVID-19, wakati wa janga la COVID-19 nchini Sudan.&lt;ref&gt;https://www.mobtada.com/culture/1004218/%D8%A8%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D9%83%D9%88%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%89-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%8A%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-igiza-filamu}}
{{BD|1949|2021}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Sudan]]</text>
      <sha1>c2szea4kas94z0bvp8h60mjww0wvk30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alex McGregor</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251419</id>
    <revision>
      <id>1607137</id>
      <parentid>1601729</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:44:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1789" sha1="pt5gaczh2ayybzmnbolq8ztg1l6a79y" xml:space="preserve">'''Alex Piara McGregor''' (alizaliwa [[7 Juni]] [[1993]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Afrika Kusini]]. Alianza kazi yake ya uigizaji akiwa mtoto kabla ya kupata umaarufu kupitia nafasi yake kama Christine katika [[filamu]] za ''Spud'' ([[2010]]–[[2014]]). Kazi zake nyingine zinajumuisha filamu ''Impunity'' (2014) na ''Slumber Party Massacre'' ([[2021]]), tamthilia ya maandishi ya BBC ''The Gamechangers'' ([[2015]]), pamoja na mfululizo wa [[televisheni]] wa Syfy ''Vagrant Queen'' ([[2020]]).

== Maisha ya awali ==
McGregor alikulia Sea Point, [[Cape Town]]. Ana dada wawili wakubwa, Tamara na Lauren, ambaye naye ni mwigizaji. McGregor alivutiwa na uigizaji baada ya kumuona [[dada]] yake akiigiza nafasi ya Rizzo katika onesho la ''Grease'', kisha akajiunga naye katika mazoezi ya maigizo.

Binamu zake ni dada wanaofanya kazi ya uanamitindo, Kerry na Tracy McGregor. McGregor alisaini [[mkataba]] na (Storm Models and Artistes Personal Management). Alionekana kwa mara ya kwanza kwenye skrini katika tangazo la [[biashara]] akiwa na umri wa [[miaka]] 6, na akaanza kuonekana kwenye televisheni akiwa na umri wa miaka 11 katika ''Charlie Jade''.

== Maisha binafsi ==
Mnamo [[Septemba]] [[2024]], McGregor alichumbiwa na mwenzi wake wa muda mrefu, Bjorn Steinbach.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm2661400/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.apm.co.za/artiste/alex-mcgregor-205/ |title=Nakala iliyohifadhiwa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260926122319/https://www.apm.co.za/artiste/alex-mcgregor-205/ |archivedate=2026-09-26 |accessdate=2026-09-26 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.syfy.com/people/alex-mcgregor&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1993]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Afrika Kusini]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>pt5gaczh2ayybzmnbolq8ztg1l6a79y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ali Muhammad Idris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251431</id>
    <revision>
      <id>1607142</id>
      <parentid>1602998</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="0v5psggeqnrk0zkscthca01g9a6lg11" xml:space="preserve">Ali Muhammad Idris (alizaliwa  [[1 Januari]] [[1992]]) ni [[mchekeshaji]], [[mwigizaji]] na mhariri wa [[filamu]] wa [[Nigeria]], anayejulikana kitaaluma kwa jina la Ali Artwork. Anajulikana zaidi kwa uigizaji wake katika filamu kadhaa za Hausa.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=...Daga bakin mai ita tare da Ali Artwork|url=https://www.bbc.com/hausa/labarai-51745922|work=BBC News Hausa|date=2020-03-05|accessdate=2026-09-26|language=ha}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ali Artwork madagwal Biography: Wiki, Net Worth, Age, Comedy - Nupemelody|date=2021-07-31|url=https://nupemelody.com/2021/07/31/ali-artwork-madagwal-biography-wiki-net-worth-age-comedy/|work=Nupemelody|language=en-US|access-date=2026-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928081134/https://nupemelody.com/2021/07/31/ali-artwork-madagwal-biography-wiki-net-worth-age-comedy/|archive-date=2021-09-28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Maisha ya awali ==
Ali Artwork alisoma katika Chuo cha [[Ualimu]] cha Sa’adatu Rimi (Sa’adatu Rimi College of Education) kilichopo Kumbotso, Kano, ambako alisomea masomo ya [[Kiingereza]] na Kihauza. Hata hivyo, aliacha masomo baada ya kumaliza [[mwaka]] wake wa kwanza kutokana na changamoto za kifedha.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Why Uganda declared February 16 Archbishop Janani Luwum Public Holiday|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-09-26|author=Vision Reporter}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waigizaji Filamu]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1992]]</text>
      <sha1>0v5psggeqnrk0zkscthca01g9a6lg11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alex Emix Muhangi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251441</id>
    <revision>
      <id>1607132</id>
      <parentid>1602360</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2795" sha1="92tx5q2ey2vngj5ygkk0hiyhfuzlz5k" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Alex Emix Muhangi|picha=Alex Muhangi.jpg|tarehe ya kuzaliwa=&lt;nowiki&gt;Birth date and age|df=y|1985|10|9}}&lt;/nowiki&gt;|watoto=Jehu Muhangi|elimu=* Bachelors Degree in Mass Communication
* Diploma in Journalism &amp; Mass Communication
* Diploma in Sound Engineering|miaka ya kazi=Since 2009}}
'''Alex Emix Muhangi''', anayejulikana zaidi kama Alex MuhangiAlex Muhangi, ni mchekeshaji, [[mwigizaji]], mhandisi wa sauti, [[mkurugenzi]] na [[mtangazaji]] wa kipindi cha vichekesho cha Comedy Store [[Uganda]] kutoka Uganda. Aliorodheshwa miongoni mwa wachekeshaji na watu mashuhuri 10 bora nchini Uganda mwaka 2016 na 2017 na gazeti la ''New Vision''. Pia anatajwa kuwa miongoni mwa waanzilishi wa [[vichekesho]] vya kusimama (stand-up comedy) kwa lugha ya [[Kiingereza]] &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alex Muhangi &amp; Desire Luzinda Reap Big From Rwanda Gig|url=http://chano8.com/alex-muhangi-desire-luzinda-reap-big-from-rwanda-gig/|work=chano8.com|accessdate=2026-09-26|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== Kazi ==
Muhangi alifanya kazi katika 96.9FM Radio Rukungiri na 89.1FM Vision FM Mbarara, zote zikiwa [[magharibi]] mwa Uganda, akiwa [[mtangazaji]] wa redio wakati alipokuwa bado anasoma shule ya [[sekondari]]. Baadaye, mwaka 2014, alianzisha kampuni yake mwenyewe ya kurekodi muziki iitwayo Masters Music huko Kampala, ambako hadi sasa ni [[Mkurugenzi]] Mtendaji (CEO) pamoja na kuwa mhandisi wa sauti.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alex Muhangi lands juicy deals in USA and London.|url=https://bigeye.ug/alex-muhangi-lands-juicy-deals-usa-london/|work=BigEye.UG|date=2014-08-26|accessdate=2026-09-26|language=en-US|author=BigEyeAdmin}}&lt;/ref&gt;

Mwaka 2009, Muhangi alishiriki kwenye usaili wa StandUp Uganda, kampeni ya DStv iliyokuwa ikitafuta ''“mchekeshaji bora anayefuata.”'' Alimaliza akiwa mshindi wa nafasi ya tatu. Wakati huo alikuwa akiendesha gari kwenye Kimathi Avenue ndipo alipowaona watu wakiwa kwenye foleni kwa ajili ya usaili. Alidhani walikuwa wakifanya usaili wa uigizaji. Kwa kuwa alipenda kuigiza, aliamua pia kushiriki, ingawa hakuwa ameandaa [[vichekesho]] vyovyote. Aliombwa aseme utani mmoja, akafanya hivyo, na ghafla akawa mmoja wa washindani, hatimaye akamaliza katika nafasi ya tatu.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Alex Muhangi Beats Anne Kansiime|url=https://www.newvision.co.ugnull/|work=New Vision|accessdate=2026-09-26|author=Vision Reporter}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Mwaka 2010, Alex Muhangi alianzisha kundi la vichekesho lililoitwa “The Crackers”, ambalo lilikuwa na kipindi cha televisheni kilichoitwa “Mic Check” kwenye Cable na kikawa miongoni mwa vipindi vilivyoongoza kwa umaarufu.

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Uganda]]
[[Jamii:Watangazaji wa Uganda]]</text>
      <sha1>92tx5q2ey2vngj5ygkk0hiyhfuzlz5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emmerentia Susanna Catharina Krogh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251562</id>
    <revision>
      <id>1607407</id>
      <parentid>1605245</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Emmerentia Susanna Catharina Krogh (]] hadi [[Emmerentia Susanna Catharina Krogh]]: usahihi wa jina</comment>
      <origin>1605245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1118" sha1="aooddvxg8bl91jl4cu4ozeiig8j9boo" xml:space="preserve">'''Emmerentia Susanna Catharina Krogh''' (25 Oktoba 1874 – 29 Februari 1960) alikuwa '''mwigizaji wa kwanza wa filamu kutambuliwa rasmi nchini Afrika Kusini'''.

Anatajwa kuwa miongoni mwa waanzilishi wa historia ya '''uigizaji wa filamu nchini Afrika Kusini'''.
Mnamo '''mwaka 1909''', Emmerentia Susanna Catharina Krogh alionekana jukwaani akicheza nafasi ya '''Katie de Villiers''' katika tamthilia ''War and a Woman'', iliyoandikwa na '''Vere Stent'''.

Mwaka '''1911''', aliigiza katika filamu ya kimya ''The Great Kimberley Diamond Robbery'', ambayo kwa sasa '''haipatikani tena'''. Filamu hiyo inaaminika kuwa '''filamu ya kwanza ya kubuniwa kutengenezwa nchini Afrika Kusini'''. Katika filamu hiyo, alicheza nafasi ya '''Kate Grangeway''', msichana aliyetekwa nyara.

Mbali na uigizaji, Emmerentia pia '''aliendesha shule ya muziki mjini Pretoria''', Afrika Kusini.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu]]
[[Jamii:Wataalamu]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Watu bara kwa bara]]
[[Jamii:Waigizaji Filamu wa Ufilipino]]
[[Jamii:Waigizaji filamu nchi kwa nchi]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Afrika Kusini]]</text>
      <sha1>aooddvxg8bl91jl4cu4ozeiig8j9boo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dindo Yogo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252642</id>
    <revision>
      <id>1607231</id>
      <parentid>1604099</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T04:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5377" sha1="k10t4eemuwx1ty5wlob1n7osk291eqt" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 2
| jina               = Dindo Yogo
| picha              = 
| image_size         = 220
| maelezo            = Dindo Yogo, mwimbaji wa muziki wa soukous kutoka Kongo.
| background         = solo_singer
| jina kamili        = Théodore Djangi
| tarehe ya kuzaliwa = 30 Desemba 1955
| mahali pa kuzaliwa = Lukutu, [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo|Kongo-Kinshasa]]
| tarehe ya kufa     = 23 Agosti 2000
| mahali pa kifo     = Kinshasa, [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| aina               = [[Soukous]], [[muziki wa Kongo]], [[muziki wa Afrika]]
| kazi yake          = Mwimbaji, mtunzi wa nyimbo
| miaka ya kazi      = 1974–2000
| lebo               = 
| ameshirikiana na   = [[Orchestre Macchi]], [[Viva La Musica]], [[Langa Langa Stars]], [[Zaiko Langa Langa]]
}}

'''Dindo Yogo''' (jina halisi: '''Théodore Djangi'''; 30 Desemba 1955 – 23 Agosti 2000) alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa [[soukous]] kutoka [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Alitambulika kwa sauti yake ya pekee iliyotofautiana na waimbaji wengi wa rika lake, hali iliyomfanya apewe lakabu ya '''&quot;La Voix Cassée&quot;''' (Sauti Iliyovunjika). Mbali na kazi yake ya solo, alidumu kwenye bendi kadhaa mashuhuri za Kongo kama vile [[Orchestre Macchi]], [[Viva La Musica]], [[Langa Langa Stars]] na [[Zaiko Langa Langa]].

== Maisha ya awali ==
Dindo Yogo alizaliwa tarehe 30 Desemba 1955 katika kijiji cha Lukutu, Mkoa wa Tshopo, nchini [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] (wakati huo ikijulikana kama Kongo-Léopoldville). Alikulia katika mazingira yaliyokuwa na chachu kubwa ya muziki na utamaduni wa Kongo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://congovibes.com/index.php?topic=26357.0|title=25 years that Dindo Yogo left us (23/08/2000-23/08/2025)|work=CongoVibes|date=23 Agosti 2000|accessdate=3 Oktoba 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Kazi ya muziki ==
Dindo Yogo alianza safari yake ya muziki katika bendi ya Orchestre Macchi, ambapo alikuwa mwimbaji mkuu na kuanza kujizolea umaarufu. Mnamo mwaka 1974, alitoa kibao maarufu kilichompa jina zaidi cha '''''Lola Muana''''', alichokitunga maalum kwa ajili ya mwanaye.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://congovibes.com/index.php?topic=26357.0|title=25 years that Dindo Yogo left us (23/08/2000-23/08/2025)|work=CongoVibes|date=23 Agosti 2000|accessdate=3 Oktoba 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

Baadaye alijiunga na [[Viva La Musica]], bendi iliyoongozwa na mwanamuziki nguli Papa Wemba. Mnamo mwaka 1981, aliondoka Viva La Musica na kuwa mmoja wa waanzilishi wa bendi ya [[Langa Langa Stars]], ambapo alionyesha umahiri wake kupitia kibao mashuhuri cha '''''Tantine Betena'''''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://africultures.com/musiciens-originaux-278/|title=Musiciens originaux|work=Africultures|accessdate=3 Oktoba 2026}}&lt;/ref&gt;

Mnamo mwaka 1983, alihamia katika bendi kongwe ya [[Zaiko Langa Langa]] iliyoongozwa na Nyoka Longo. Mtindo wake wa uimbaji na ubunifu wake uliisaidia sana bendi hiyo kuendelea kushika hatamu nchini Kongo na kufanya ziara za kimataifa barani Ulaya na Asia (hasa Japani), na hata kuinusuru bendi hiyo kufuatia mgawanyiko mkubwa uliotokea mwaka 1988.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://music.apple.com/ga/artist/dindo-yogo/145731112?l=en-GB|title=Dindo Yogo|work=Apple Music|accessdate=3 Oktoba 2026}}&lt;/ref&gt;

Kuanzia mwaka 1991, alianza kujikita zaidi kwenye kazi zake binafsi kama msanii wa solo, ambapo alirekodi na kutoa albamu kadhaa zilizopokelewa vyema na mashabiki wa muziki wa Afrika.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://music.apple.com/ga/artist/dindo-yogo/145731112?l=en-GB|title=Dindo Yogo|work=Apple Music|accessdate=3 Oktoba 2026}}&lt;/ref&gt;

== Diskografia ==
=== Albamu ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Albamu
! Mwaka
! Maelezo
|-
| ''Luzolo''
| 1987
| 
|-
| ''Après Leurs Tournées de Tokyo – Paris – Kinshasa''
| 1987
| 
|-
| ''Dindo Yogo &amp; Klay Mawungu''
| 1988
| Akishirikiana na Klay Mawungu
|-
| ''Ngai Naye''
| 1989
| 
|-
| ''C'est la vie ...''
| 1989
| 
|-
| ''La Vie est heureuse...''
| 1990
| 
|-
| ''Chante Piscos''
| 1990
| 
|-
| ''Mukaji wani''
| 1993
| 
|-
| ''Willo Mondo &amp; La Congolaise''
| 1994
| Marudio ya rekodi mbili za mwaka 1985
|-
| ''Laquelle Toi Choisir''
| 1997
| 
|-
| ''Succès des années 70''
| 1997
| 
|-
| ''Soo Wa''
| 1998
| 
|-
| ''+ d'Amour''
| 2000
| 
|}

== Kifo ==
Dindo Yogo alifariki tarehe 23 Agosti 2000 jijini Kinshasa akiwa na umri wa miaka 44, kufuatia matatizo ya kiafya ya muda mrefu.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://congovibes.com/index.php?topic=26357.0|title=25 years that Dindo Yogo left us (23/08/2000-23/08/2025)|work=CongoVibes|date=23 Agosti 2000|accessdate=3 Oktoba 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}

== Viungo vya nje ==
* {{Rejea tovuti |title=Musiciens originaux |url=https://africultures.com/musiciens-originaux-278/ |work=Africultures |accessdate=2026-10-03 |language=fr }}
* {{Rejea tovuti |title=Dindo Yogo |url=https://music.apple.com/ga/artist/dindo-yogo/145731112 |work=Apple Music |accessdate=2026-10-03 |language=en }}

{{mbegu-mwanamuziki}}

{{BD|1955|2000}}

[[Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Waimbaji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Waliozaliwa 1955]]
[[Jamii:Waliofariki 2000]]</text>
      <sha1>k10t4eemuwx1ty5wlob1n7osk291eqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blandin Wabacha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252651</id>
    <revision>
      <id>1607207</id>
      <parentid>1604119</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3869" sha1="aun7s6la9pqdeo8rrqbdmlppwmni9rk" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 2
| jina               = Blandin Wabacha
| picha              = 
| image_size         = 220
| maelezo            = Blandin Wabacha, mpiga gitaa wa soukous kutoka Kongo.
| background         = non_vocal_instrumentalist
| jina kamili        = Blandin Wabacha
| mahali pa kuzaliwa = [[Brazzaville]], [[Jamhuri ya Kongo]]
| tarehe ya kifo     = Agosti 2018
| aina               = [[Soukous]], [[muziki wa Kongo]], [[rumba ya Kongo]]
| kazi yake          = Mpiga gitaa, mtunzi
| miaka ya kazi      = 1970–2018
| studio             = 
| ameshirikiana na   = [[Loketo]], [[Aurlus Mabélé]], Diblo Dibala
}}

'''Blandin Wabacha''' (alifariki 20 Agosti 2018) alikuwa mpiga gitaa la kati mashuhuri na mtunzi wa [[soukous]] kutoka [[Brazzaville]], [[Jamhuri ya Kongo]]. Alijulikana sana kwa jina la utani '''&quot;Professor&quot;''' na alikuwa mmoja wa wanamuziki waasisi waliounda mdundo wa kipekee wa gitaa katika bendi maarufu ya [[Loketo]].&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique|title=Blandin Wabasha a joué sa dernière note de musique|work=CongoPage|date=22 Agosti 2018|accessdate=3 Oktoba 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20261004040757/https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique|archivedate=2026-10-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Historia na kazi ya muziki ==
Blandin Wabacha alianza safari yake ya muziki mjini Brazzaville mnamo miaka ya 1970. Alikuwa miongoni mwa wanamuziki waliotokana na vuguvugu la muziki la vijana mjini humo kabla ya kujiunga na makundi mbalimbali ya soukous.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique|title=Blandin Wabasha a joué sa dernière note de musique|work=CongoPage|date=22 Agosti 2018|accessdate=3 Oktoba 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20261004040757/https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique|archivedate=2026-10-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Umaarufu wake mkubwa uliongezeka mwishoni mwa miaka ya 1980 aliposhirikiana na mwimbaji [[Aurlus Mabélé]] na mpiga gitaa la solo Diblo Dibala kuunda bendi ya Loketo. Wabacha alikuwa nguzo kuu katika upigaji wa gitaa la rhythm (mbakasi), akisifika kwa uwezo wake wa kushikilia mdundo wa haraka na mwepesi uliotofautisha muziki wa Loketo na bendi nyingine za soukous za zama hizo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique|title=Blandin Wabasha a joué sa dernière note de musique|work=CongoPage|date=22 Agosti 2018|accessdate=3 Oktoba 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20261004040757/https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique|archivedate=2026-10-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Kifo ==
Blandin Wabacha alifariki dunia mwezi Agosti mwaka 2018 nchini Ufaransa baada ya kuugua kwa muda mrefu. Kifo chake kilitajwa na wadau wa muziki wa Kongo kama pigo kubwa kwa safu ya wapiga gitaa wa zamani za dhahabu za soukous.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique|title=Blandin Wabasha a joué sa dernière note de musique|work=CongoPage|date=22 Agosti 2018|accessdate=3 Oktoba 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}

== Viungo vya nje ==
* {{Rejea tovuti |title=Blandin Wabasha a joué sa dernière note de musique |url=https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique |work=CongoPage |date=2018-08-22 |accessdate=2026-10-03 |language=fr |archiveurl=https://web.archive.org/web/20261004040757/https://www.congopage.com/Blandin-Wabasha-a-joue-sa-derniere-note-de-musique |archivedate=2026-10-04 |url-status=dead }}

{{mbegu-mwanamuziki}}

[[Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kongo]]
[[Jamii:Waliofariki 2018]]</text>
      <sha1>aun7s6la9pqdeo8rrqbdmlppwmni9rk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dally Kimoko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252660</id>
    <revision>
      <id>1607222</id>
      <parentid>1604134</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T02:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3152" sha1="dj9h82hswdopscbo5w7wq5fsxudaduz" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 2
| jina               = Dally Kimoko
| picha              = 
| maelezo            = Dally Kimoko, mpiga gitaa wa soukous kutoka DRC.
| background         = non_vocal_instrumentalist
| jina_la_kuzaliwa   = Dally Ndala Kimoko
| chimbuko           = [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| aina               = [[Soukous]], [[muziki wa Kongo]], [[rumba ya Kongo]]
| kazi               = Mpiga gitaa, mtunzi wa nyimbo
| miaka ya kazi      = 1980–sasa
| studio             = Jimmy's Production; Shanachie; Sound Wave Records
| ameshirikiana na   = [[Loketo]], [[Soukous Stars]], [[Aurlus Mabélé]], [[Diblo Dibala]], Ballou Canta, Lucien Bokilo
}}

'''Dally Kimoko''' (jina la kuzaliwa: '''Dally Ndala Kimoko''') ni mpiga gitaa wa [[soukous]] kutoka [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Anajulikana kama mmoja wa wapiga gitaa nguli wa muziki wa soukous, na alipata umaarufu mkubwa kupitia kazi yake na bendi za [[Loketo]] na [[Soukous Stars]] kuanzia mwishoni mwa miaka ya 1980.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://allafrica.com/stories/200611060314.html|title=Kenya: A True Guitar Wizard|work=AllAfrica|date=6 Novemba 2006|accessdate=3 Oktoba 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Historia na kazi ya muziki ==
Dally Kimoko alipata umaarufu mkubwa mwishoni mwa miaka ya 1980 alipojiunga na bendi ya [[Loketo]], iliyoanzishwa na [[Aurlus Mabélé]] na [[Diblo Dibala]] mjini [[Paris]], [[Ufaransa]].&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.orlandosentinel.com/1991/07/26/loketo-aurlus-mabele-with-loketo/|title=Loketo, Aurlus Mabele with Loketo|work=Orlando Sentinel|date=26 Julai 1991|accessdate=3 Oktoba 2026}}&lt;/ref&gt;

Mnamo mwaka 1991, Kimoko alichukua nafasi ya mpiga gitaa kiongozi katika bendi ya Loketo baada ya kuondoka kwa Diblo Dibala. Alipiga gitaa la solo kwenye albamu maarufu ya Aurlus Mabélé na Loketo inayoitwa ''Embargo'' (1991).&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://globalgroovers.com/2023/09/aurlus-mabele-et-le-groupe-loketo-embargo-jimmy-international-production-1991.html|title=Aurlus Mabélé et le Groupe Loketo Embargo|work=Global Groovers|date=3 Septemba 2023|accessdate=3 Oktoba 2026}}&lt;/ref&gt;

Baadaye, alikuwa mmoja wa wanamuziki wakuu katika kundi la Soukous Stars lililowajumuisha wanamuziki mbalimbali nguli wa soukous Barani Ulaya na Afrika. Kimoko pia ametoa kazi zake binafsi na nyimbo za kumkumbuka aliyekuwa kiongozi wake, Aurlus Mabélé.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Diskografia ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Mwaka
! Albamu
! Lebo
|-
| 1991
| ''Tobina''
| 
|-
| 1991
| ''Embargo'' (na Aurlus Mabélé &amp; Loketo)
| Jimmy's Production
|-
| 2021
| ''Hommage à Aurlus Mabélé''
| 
|}

== Marejeo ==
{{marejeo}}

== Viungo vya nje ==
* [https://allafrica.com/stories/200611060314.html Makala kuhusu Dally Kimoko katika AllAfrica] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://music.amazon.com/artists/B000TQIOSU/dally-kimoko Profile ya Dally Kimoko katika Amazon Music]

{{mbegu-mwanamuziki}}

[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Wanamuziki wa soukous]]</text>
      <sha1>dj9h82hswdopscbo5w7wq5fsxudaduz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gary Bennett (mwamuzi)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252669</id>
    <revision>
      <id>1607314</id>
      <parentid>1604166</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="jyjdhhe6u43vsaysqspogp7by2botg1" xml:space="preserve">'''Gary Bennett''' ni mwamuzi wa zamani wa ligi ya raga kutoka [[Australia]].&lt;ref&gt;[http://www.rugbyleagueproject.org/referees/gary-bennett/summary.htmlhttp://www.rugbyleagueproject.org/referees/gary-bennett/summary.html &quot;Referee Statistics at rugbyleagueproject.org&quot;.] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} rugbyleagueproject.org.&lt;/ref&gt;

Bennett alianza kazi yake ya uamuzi katika Newtown District Junior Rugby League. Baadaye alipandishwa daraja na kuwa mwamuzi katika New South Wales Rugby League (NSWRL), ambapo alisimamia [[mchezo]] wake wa kwanza wa daraja la kwanza mwaka 1971. Aliendelea kusimamia jumla ya michezo 19 ya daraja la juu kati ya mwaka 1971 na 1974.

Mbali na ligi ya raga, Bennett alikuwa [[mwalimu]] na msimamizi wa elimu.&lt;ref&gt;[http://newsroom.uts.edu.au/news/2002/05/courses-in-china &quot;Courses in China&quot;.] newsroom.uts.edu.au.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamichezo wa Australia]]</text>
      <sha1>jyjdhhe6u43vsaysqspogp7by2botg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ballou Canta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252719</id>
    <revision>
      <id>1607196</id>
      <parentid>1604224</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4014" sha1="mwml8lsrce977yoxxmy8tvb7me58ysn" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 2
| jina               = Ballou Canta
| picha              = 
| maelezo            = Ballou Canta, mwimbaji wa soukous kutoka Jamhuri ya Kongo.
| background         = solo_singer
| jina_la_kuzaliwa   = Hyacinthe Ballou Canta
| chimbuko           = [[Pointe-Noire]], [[Jamhuri ya Kongo]]
| tarehe_ya_kuzaliwa = 1955
| aina               = [[Soukous]], [[muziki wa Kongo]], [[rumba ya Kongo]]
| kazi               = Mwimbaji, mtunzi, mtayarishaji wa muziki
| miaka ya kazi      = 1978–sasa
| studio             = Saxone-Music; Syllart Records; Jimmy's Production
| ameshirikiana na   = [[Soukous Stars]], [[Télé-Music]], [[Lokassa Ya Mbongo]], [[Diblo Dibala]], [[Dally Kimoko]], [[Manu Dibango]], [[Ray Lema]], [[Lokua Kanza]], [[Oliver N'Goma]], [[Shimita El Diego]], [[Yondo Sister]]
}}

'''Ballou Canta''' (jina la kuzaliwa: '''Hyacinthe Ballou Canta'''; alizaliwa 1955) ni mwimbaji, mtunzi, na mtayarishaji wa muziki wa [[soukous]] na rumba la Kongo kutoka [[Jamhuri ya Kongo]]. Anajulikana kama mmoja wa waanzilishi na viongozi wa bendi ya [[Soukous Stars]] iliyoanzishwa mwaka 1989 jijini [[Paris]], na amefanya kazi na wanamuziki mashuhuri barani Afrika kama [[Manu Dibango]], [[Ray Lema]], [[Lokua Kanza]], na [[Oliver N'Goma]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.afrisson.com/ballou-canta-4952/|title=Ballou Canta|work=Afrisson|date=24 Mei 2020|accessdate=4 Oktoba 2026}}&lt;/ref&gt;

== Historia na kazi ya muziki ==
Ballou Canta alizaliwa mwaka 1955 mjini [[Pointe-Noire]], [[Jamhuri ya Kongo]]. Alianza kazi yake ya muziki rasmi mnamo mwaka 1978 kama mwanachama wa bendi ya [[Télé-Music]] iliyokuwa chini ya Ofisi ya Taifa ya Posta na Mawasiliano ya Kongo (ONPT). Mwaka huo huo, alijipatia umaarufu mkubwa kupitia wimbo wake &quot;Sambala&quot;, uliomwezesha kushinda Tuzo ya Kwanza ya Wimbo wa Kongo (*Premier Prix de la Chanson Congolaise*).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Mwanzoni mwa miaka ya 1980, Canta alihamia jijini [[Paris]], [[Ufaransa]], ambapo alifanya kazi kwa muda mrefu kama mwimbaji wa sauti za nyuma (*backing vocalist*) na kushirikiana na wanamuziki wakubwa wa kimataifa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.radiofrance.fr/franceinter/ballou-canta-group-2550058|title=Ballou Canta Group|work=Radio France|date=30 Machi 2014|accessdate=4 Oktoba 2026}}&lt;/ref&gt;

Mnamo mwaka 1989, Ballou Canta alikuwa mwasisi mkuu wa kundi la [[Soukous Stars]] huko Paris, akishirikiana na [[Lokassa Ya Mbongo]], [[Dally Kimoko]], [[Shimita El Diego]], [[Yondo Sister]], [[Zitany Neil]], na [[Ngouma Lokito]]. Kundi hilo lilipata mafanikio makubwa kupitia albamu yao ya kwanza ''Megamix Vol. 1'' na kufanya ziara mbalimbali duniani.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://issue.debunk.media/lokassa-ya-mbongo-a-tribute/|title=Lokassa Ya M'bongo, A Tribute|work=Debunk Media|date=6 Septemba 2023|accessdate=4 Oktoba 2026}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Diskografia ==

=== Albamu ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Mwaka
! Albamu
! Lebo
|-
| 1978
| ''Samba-La''
| 
|-
| 1985
| ''Maryline''
| 
|-
| 1986
| ''Jean-Marie''
| 
|-
| 1989
| ''Ballou Canta &amp; Soukouss-Stars''
| Saxone-Music
|-
| 1989
| ''Sadia''
| Saxone-Music
|-
| 1991
| ''Bain De Minuit''
| Saxone-Music
|-
| 1991
| ''Welle Welle''
| Saxone-Music
|-
| 1998
| ''L'eau''
| 
|-
| 2002
| ''Bonheur''
| 
|-
| 
| ''Pool Malebo'' (na Luciana Demingongo)
| 
|-
| 
| ''Adama Diallo''
| 
|-
| 
| ''Rencontre''
| 
|-
| 
| ''Rumba Lolango''
| 
|-
| 
| ''La Bonne Humeur''
| 
|}

=== Nyimbo maarufu ===
* &quot;Sambala&quot;
* &quot;Bolingo Sonia&quot;
* &quot;Sadia&quot;
* &quot;Si Tu Me Vois&quot;
* &quot;Bain De Minuit&quot;
* &quot;Welle Welle&quot;

== Marejeo ==
{{marejeo}}

== Viungo vya nje ==
* [https://www.afrisson.com/ballou-canta-4952/ Profile ya Ballou Canta katika Afrisson]
* [https://www.radiofrance.fr/franceinter/ballou-canta-group-2550058 Makala kuhusu Ballou Canta katika Radio France]

{{mbegu-mwanamuziki}}

{{BD|1955}}

[[Jamii:Wanamuziki wa Jamhuri ya Kongo]]
[[Jamii:Waimbaji wa Jamhuri ya Kongo]]
[[Jamii:Waimbaji wa soukous]]</text>
      <sha1>mwml8lsrce977yoxxmy8tvb7me58ysn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bruno Mars</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252792</id>
    <revision>
      <id>1607401</id>
      <parentid>1604315</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T11:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2646" sha1="kg6xqriaqcwkaaduwzkxlipe8beqm70" xml:space="preserve">[[Faili:BrunoMars24KMagicWorldTourLive (cropped).jpg|thumb|Bruno Mars]]
'''Peter Gene Hernandez''' (alizaliwa [[8 Oktoba|Oktoba 8]], [[1985]]),&lt;ref&gt;https://www.cbsnews.com/news/bruno-mars-used-to-call-home-60-minutes/&lt;/ref&gt; anayejulikana kitaaluma kama Bruno Mars, ni [[mwimbaji]]-[[mwandishi]] wa [[nyimbo]], [[mtayarishaji]] wa muziki (record producer), na mnenguaji (dancer) wa [[Marekani]]. Anachukuliwa kama gwiji au alama ya muziki wa [[pop]] (pop icon), na anajulikana kwa uwezo wake wa [[sauti]] ya juu wa oktava tatu (three-octave tenor), utumbuizaji wa jukwaani mubashara, [[Mitindo|mtindo]] wake wa kuvutia wa kizamani (retro showmanship), na uwezo wake wa kubadilika kwenye mitindo mbalimbali ya muziki. Husindikizwa jukwaani na [[bendi]] yake inayoitwa The Hooligans. Alilelewa huko [[Honolulu, Hawaii|Honolulu]], na Mars alipata kutambulika huko [[Hawaii]] tangu akiwa [[mtoto]] kwa kuiga [[uigizaji]] na uimbaji wa [[Elvis Presley]], kabla ya kuhamia [[Los Angeles]] mnamo mwaka [[2003]] ili kuendeleza [[kazi]] yake ya muziki.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2012/03/bruno-mars-poses-on-the-cover-of-playboy-/1&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Maisha na kazi ==
Peter Gene Hernandez alizaliwa mnamo Oktoba 8, 1985, huko Honolulu, Hawaii, kwa [[wazazi]] Peter Hernandez na Bernadette San Pedro Bayot.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.rollingstone.com/music/music-news/bruno-mars-mother-dies-of-brain-aneurysm-101318/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Alilelewa katika [[mtaa]] wa Waikīkī huko Honolulu. Baba yake, ambaye asili yake ni [[Brooklyn, New York]], ana asili ya Kipuerto Riko na [[Kiyahudi]] cha Ashkenazi, kukiwa na chimbuko la mababu zake huko [[Hungaria]] na [[Ukraini|Ukraine]]. Mama yake alihamia Hawaii kutoka [[Ufilipino]] na alikuwa na asili ya Kifilipino. Wazazi wa Hernandez walikutana wakati wakitumbuiza kwenye onyesho fulani, mama yake akiwa mnenguaji wa [[Ngoma (muziki)|ngoma]] ya kienyeji ya hula na baba yake akiwa mpiga vyombo vya mdundo (percussionist). Akiwa na umri wa miaka miwili, alipewa jina la utani la 'Bruno' na baba yake, ambaye aliona kuwa anafanana na mwanamichezo wa mieleka ya kulipwa (wrestler) Bruno Sammartino.&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://web.archive.org/web/20170130174719/http://www.latina.com/featured/magazine/2017/bruno-mars/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://archives.midweek.com/content/story/midweek_coverstory/Bruno_Mars_Nothin_On_You/&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.theguardian.com/music/2010/sep/13/new-band-bruno-mars&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-mwanamuziki-USA}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1985]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>kg6xqriaqcwkaaduwzkxlipe8beqm70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bikram Lama</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252820</id>
    <revision>
      <id>1607205</id>
      <parentid>1604949</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T21:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="hw60y00h2d1qlk43sly7uvdeueh1kdm" xml:space="preserve">'''Bikram Lama''' (''Kinepali'': बिक्रम लामा; alizaliwa 23 Februari 1989) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Nepal. &lt;ref&gt;[http://www.goalnepal.com/player_profile.php?pid=206&amp;tid=1 &quot;Player: Bikram Lama&quot;.] {{Wayback|url=http://www.goalnepal.com/player_profile.php?pid=206&amp;tid=1 |date=20170917213830 }} Goalnepal.com. Archived from the original on 2014-01-13. Retrieved 2014-02-02.&lt;/ref&gt;Alikuwa kapteni wa Three Star Club, ambayo imeshinda Ligi ya Martyr's Memorial ya Daraja A mara nne. Alistaafu kutoka katika mpira wa miguu wa kulipwa tarehe 10 Juni 2023. Kwa sasa anahudumu kama Rais wa Chama cha Wachezaji wa Mpira wa Miguu cha Nepal (NFPA).

== Mtindo wa uchezaji ==
Bikram anajulikana kwa uwezo wake wa kupiga pasi na kufanya vizuri katika kuteleza chini ili kunyakua mpira. Kwa sababu hiyo, mara nyingi huitwa &quot;Tackle Lama&quot; nchini Nepal. Umbo lake refu humsaidia katika mipambano ya mipira ya juu, na amekuwa akitumia vizuri faida hiyo.

Ushindi maarufu wa Nepal dhidi ya India katika [[Mashindano]] ya SAFF ya 2013 ulihusishwa na mpira wa kichwa wa Bikram, ambao ulirudi baada ya kugonga mwamba wa juu wa lango na Anil Gurung akafunga kutokana na mpira huo.

Ameshinda tuzo na mataji mbalimbali akiwa na klabu yake, huku mafanikio yake muhimu yakijumuisha taji la kwanza kabisa la [[Ligi]] ya Taifa kwa Three Star Club mwaka 2015. Lama alicheza kila dakika ya michezo 15 ya ligi ambayo alianza, na alikosa mchezo mmoja tu kutokana na kusimamishwa baada ya kupata kadi za njano.

== Kazi ya uchezaji ==
Baada ya tetemeko la ardhi la Nepal la Aprili 2015 na mtetemeko wa baadaye wa mwezi Mei, Lama alitumia muda akipeleka vifaa vya msaada na kuongeza uelewa kuhusu hali hiyo katika Sindhupalchowk.&lt;ref&gt;[http://www.goalnepal.com/news.php?id=24104 &quot;Nepal International Bikram Lama Working Actively In Providing Relief Materials To Earthquake Victims In Sindhupalchowk&quot;.] {{Wayback|url=http://www.goalnepal.com/news.php?id=24104 |date=20150710180045 }} GoalNepal.com. 14 May 2015. Archived from the original on 10 July 2015. Retrieved 9 July 2015.&lt;/ref&gt;

Bikram alikuwa sehemu muhimu ya timu iliyoshinda Kombe la Dhahabu la Bangabandhu la 2016 pamoja na [[medali]] ya dhahabu katika Michezo ya 12 ya Asia Kusini.

Baada ya mchango wake katika timu za taifa, alivutia Persepam Madura Utama, klabu ya Indonesia, ambayo ilisaini mkataba naye.

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamichezo]]</text>
      <sha1>hw60y00h2d1qlk43sly7uvdeueh1kdm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elizabeth Ibrahim Ekaru</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252835</id>
    <revision>
      <id>1607252</id>
      <parentid>1605044</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T06:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5277" sha1="md6zebdafb71w3a1l1g24a37d94a70z" xml:space="preserve">'''Elizabeth Ibrahim Ekaru''' (ama '''Elizabeth Ekaru'''; [[Kenya]], 1974 - [[Isiolo]], 3 Januari 2022) alikuwa mtetezi wa [[haki za wanawake]], [[amani]], mazingira na haki ya kumiliki ardhi nchini Kenya.

== Wasifu ==
Elizabeth Ibrahim Ekaru aliishi katika eneo ambalo wizi wa ufugo wa nyama ilikuwa kawaida. Alitetea haraka wazo la kuishi kwa amani kati ya jamii. Alijiunga na kamati ya amani na utatuzi wa migogoro [[Kaunti ya Isiolo|ya Isiolo]]. Mnamo 1998, alikuwa rais wa Turkana Dancer, kikundi cha wapenda amani kinachoingilia kati kupitia densi. Mnamo 2005, alikuwa rais wa shirika la wanawake [[Maendeleo Ya Wanawake]], ambalo linamaanisha Maendeleo kwa Wanawake katika Kiswahili.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr|first=Sophie|last=Boutboul|title=Au Kenya, le procès de l’assassin d’Elizabeth Ekaru ou « l’urgence de dire stop »|url=https://www.mediapart.fr/journal/international/080323/au-kenya-le-proces-de-l-assassin-d-elizabeth-ekaru-ou-l-urgence-de-dire-stop|date=8 mars 2023|accessdate=2023-06-10}}&lt;/ref&gt;

Yeye mwenyewe ni mwathirika wa migogoro hii kati ya jamii. Mwishoni mwa miaka ya 1990, mifugo yake iliibiwa na wachungaji watatu waliuawa. Anaporipoti wizi na mauaji kwa mamlaka, anashukiwa na kufungwa jela. Kundi la haki za binadamu lilijitetea na kupata kuachiliwa kwake.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Rejea kitabu|url=https://katibainstitute-my.sharepoint.com/personal/mwanahamisi_katibainstitute_org/_layouts/15/onedrive.aspx?id=%2Fpersonal%2Fmwanahamisi%5Fkatibainstitute%5Forg%2FDocuments%2FKatiba%20Women%20Rights%20Leaders%20Final%20book%204102021%2Epdf&amp;parent=%2Fpersonal%2Fmwanahamisi%5Fkatibainstitute%5Forg%2FDocuments&amp;ga=1|title=The Untold Stories of Women's Rights Leaders|last=Mwanahamisi Michelle|date=2021|publisher=Katiba Institute|location=Nairobi|pages=66|language=en}}&lt;/ref&gt;

Kisha akachukua jukumu muhimu katika kurejesha utulivu huko Isiolo na [[Kaunti ya Garissa|Garissa]] . Anatetea fidia sawa kwa waathiriwa wa mapigano ya wanaume na wanawake.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Mnamo 2010, aliiwakilisha Isiolo katika mkutano wa kitaifa wa katiba kwa ajili ya uandishi wa [[katiba ya Kenya]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Yeye ni mwanachama wa Mtandao wa Kitaifa wa Watetezi wa Haki za Kibinadamu Wanawake, ambao umeunganishwa na Muungano wa Watetezi wa Kenya.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Inakuza elimu ya wasichana na uwezeshaji wa wanawake kupitia vyama vya kuweka na kukopa vya vijiji na vikundi vya kujisaidia.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Pia inapigana dhidi ya VVU na dhidi ya ndoa za kulazimishwa.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Pia ni mwanaharakati wa mazingira. Pamoja na wanawake kutoka jamii za wafugaji, anaendeleza kilimo cha mazao ya chakula ili kukabiliana na athari za mabadiliko ya hali ya hewa katika maeneo yaliyoathiriwa na ukame na njaa.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Anatetea haki za ardhi za wanawake wa kiasili.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Chini ya sheria za kitamaduni, hawaruhusiwi kurithi ardhi. Mnamo mwaka wa 2016, sheria iliweka usawa katika upatikanaji wa mali, lakini katika jamii sheria hiyo haitumiki.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mumewe aliuawa mwaka wa 2011. Wauaji wake hawajatambuliwa baka ivi.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Mnamo {{Date|3 janvier 2022}}, aliuawa na jirani kwa kisingizio cha mgogoro wa ardhi.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=en-US|title=Enough is Enough: Stop Killing Women Human Rights Defenders « Defenders Coalition|url=https://defenderscoalition.org/enough-is-enough-stop-killing-women-human-rights-defenders/|accessdate=2023-06-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230610145105/https://defenderscoalition.org/enough-is-enough-stop-killing-women-human-rights-defenders/|archivedate=2023-06-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Muuaji alimchoma kisu mara tano mwilini, kifuani, kinena, mgongoni na mkono wa kulia. Alifariki akiwa na umri wa miaka 48 kutokana na majeraha yake. Idadi ya mapigo yaliyopigwa, pigo kwenye kinena, inaonyesha kwamba haya yalikuwa mauaji ya kijinsia. Mauaji haya yanafuatia mfululizo wa mauaji ya wanaharakati wanawake nchini Kenya. [[Joannah Stutchbury|Joanna Stutchbury]] aliuawa mwaka wa 2021. [[Esther Mwikali]], mkulima anayepigana dhidi ya unyakuzi wa ardhi, aliuawa mwaka wa 2019. [[Caroline Mwatha]] alifariki katika mazingira ya kutatanisha mwaka wa 2019.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Mnamo {{Date|11 janvier 2022}}, mamia ya wanawake waliandamana kudai haki,&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|language=en-KE|author=Selina Teyie|title=Slain Isiolo activist was a woman of many fetes|url=https://www.the-star.co.ke/news/2022-01-05-slain-isiolo-activist-was-a-woman-of-many-fetes/|date=5 janvier 2022|accessdate=2023-06-11}}&lt;/ref&gt; kwa mamlaka kuweka hatua za ulinzi kwa wanaharakati waliotishiwa &lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|language=fr|title=Assassinat de la défenseuse des droits humains Elizabeth Ibrahim Ekaru|url=https://www.frontlinedefenders.org/fr/statement-report/murder-woman-human-rights-defender-elizabeth-ibrahim-ekaru|date=2022-01-10|accessdate=2023-06-11}}&lt;/ref&gt; na kwa wao kuchapisha takwimu kuhusu mauaji ya wanawake.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

Kesi ya muuaji itasikilizwa {{Date|5 décembre 2022}} . Umati wa watu umehudhuria mahakamani kutetea kumbukumbu ya Elizabeth Ibrahim Ekaru.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Tuzo ==
* Tuzo ya Mapendekezo ya Mkuu wa Nchi, 2005. 

== Marejeo ==
{{Reflist}}
{{BD|1974|2022}}
[[Jamii:wanawake wa Kenya]]
[[Jamii:wanaharakati wa Kenya]]</text>
      <sha1>md6zebdafb71w3a1l1g24a37d94a70z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alana Bartol</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252937</id>
    <revision>
      <id>1607112</id>
      <parentid>1604564</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="9zw59xvy8t9t6kuamprr995n8qgeoa8" xml:space="preserve">'''Alana Bartol''' (amezaliwa [[15 Juni]], [[1981]], huko [[Halifax, Nova Scotia]]) ni [[msanii]] wa [[Kanada]] ambaye kwa sasa anaishi na kufanya kazi huko [[Calgary]] na anafundisha katika Alberta University of the Arts.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://archive.sadmag.ca/news/2015/11/review-water-witching-with-alana-bartol/ |title=Review: Water Witching with Alana Bartol |last=Perlette |first=Keegan |date=Nov 4, 2015 |website=Sad Mag |publisher=Sad Mag |access-date=Mar 10, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180901044414/http://archive.sadmag.ca/news/2015/11/review-water-witching-with-alana-bartol/ |archivedate=2018-09-01 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://canadianart.ca/features/alana-bartol-orphan-well-adoption-agency/ |title=This Artist Wants You to Adopt an Oil Well. Here's Why. |last=Sandals |first=Leah |date=Oct 13, 2017 |website=Canadian Art |publisher= Canadian Art|access-date=Mar 10, 2018 }}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
&lt;references /&gt;
{{mbegu-mtu}}
{{BD|1981|}}
[[Jamii:Wasanii wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]</text>
      <sha1>9zw59xvy8t9t6kuamprr995n8qgeoa8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Céline Huyghebaert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>252972</id>
    <revision>
      <id>1607221</id>
      <parentid>1604604</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T02:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="3crftkkepx5t8vybyjz4d7ino770t1w" xml:space="preserve">'''Céline Huyghebaert''' ni [[mwandishi]] na [[msanii] wa [[Ufaransa]]-[[Kanada]] aliyezaliwa Ufaransa,&lt;ref&gt;[https://www.franceculture.fr/emissions/par-les-temps-qui-courent/celine-huyghebaert &quot;Céline Huyghebaert : 'Le moment du deuil est un moment obsessif'&quot;]. ''[[France Culture]]'', September 23, 2019.&lt;/ref&gt;  ambaye alishinda Tuzo ya Gavana Mkuu ya Fasihi ya Kubuniwa ya Lugha ya Kifaransa kwa riwaya yake ''Le drap blanc'' katika Tuzo za Gavana Mkuu za 2019.&lt;ref&gt;[https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1365861/prix-litteraires-gouverneur-general-2019-gagnants-gagnantes &quot;Voici les gagnants et gagnantes des prestigieux Prix littéraires du Gouverneur général&quot;]. [[Ici Radio-Canada]], October 29, 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Collectif blanc: 'Le drap blanc, une oeuvre de Céline Huyghebaert'. Vie des arts. 2019. &quot;https://viedesarts.com/lectures/le-drap-blanc-une-oeuvre-de-celine-huyghebaert/ {{Wayback|url=https://viedesarts.com/lectures/le-drap-blanc-une-oeuvre-de-celine-huyghebaert/ |date=20251013162026 }}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
&lt;references /&gt;
{{mbegu-mtu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Waandishi wa Kanada]]
[[Jamii:Wasanii wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]</text>
      <sha1>3crftkkepx5t8vybyjz4d7ino770t1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Allison Hrabluik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253012</id>
    <revision>
      <id>1607148</id>
      <parentid>1606440</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1436" sha1="sr9yyvatax4mvgx29ffztxi6l1iuuew" xml:space="preserve">Allison Hrabluik ni [[msanii]] wa [[sanaa]] za kuona anayeishi [[Vancouver]], [[British Columbia]], nchini [[Kanada]]. Kazi yake hujikita zaidi katika [[video]], filamu za majaribio, na uhuishaji. Sanaa yake huchochewa na fasihi, simulizi, na usimulizi wa hadithi, huku mara nyingi akitumia mbinu za kawaida za sanaa kama vile kolagi, uchongaji, na sanaa ya uchapishaji.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.acad.ca/alumni/nominate-alum-award/alumni-award-recipients|title=Alumni award recipients {{!}} Alberta College of Art and Design|website=www.acad.ca|access-date=2018-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180324162447/https://www.acad.ca/alumni/nominate-alum-award/alumni-award-recipients|archivedate=2018-03-24|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.connect.ecuad.ca/people/faculty?page=3&amp;last=H|title=Faculty {{!}} Emily Carr University|website=www.connect.ecuad.ca|language=en|access-date=2018-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180422134922/https://www.connect.ecuad.ca/people/faculty?page=3&amp;last=H|archivedate=2018-04-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newswire.ca/news-releases/longlist-announced-for-the-2014-sobey-art-award-514086611.html|title=Longlist Announced for the 2014 Sobey Art Award|website=www.newswire.ca|language=en|access-date=2018-03-10}}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
&lt;references /&gt;
{{mbegu-mtu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Wasanii wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]</text>
      <sha1>sr9yyvatax4mvgx29ffztxi6l1iuuew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chuo Kikuu cha Uhifadhi na Maendeleo cha Kasugho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253182</id>
    <revision>
      <id>1607217</id>
      <parentid>1605222</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T01:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10816" sha1="pwt3xsll5kgu0l9edi1padjry2xdnwb" xml:space="preserve">{{Infobox chuo kikuu
| jina = Chuo Kikuu cha Uhifadhi wa Mazingira na Maendeleo cha Kasugho
| native_name = Université de Conservation de la Nature et de Développement de Kasugho (UCNDK)
| former_names = Tayna Center for Conservation Biology (TCCB)
| kimeanzishwa = 2003–2004 (kama TCCB); kilitambuliwa rasmi mwaka 2006
| aina = Chuo kikuu binafsi kisicho cha kibiashara
| mji = Kasugho ([[Wilaya ya Lubero]])
| mkoa = [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]]
| nchi = [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| kampasi = Kasugho (makao makuu), [[Goma]], [[Beni (mji)|Beni]]
| tovuti = [http://ucndk.org ucndk.org]
}}

'''Chuo Kikuu cha Uhifadhi wa Mazingira na Maendeleo cha Kasugho''' ({{lang-fr|Université de Conservation de la Nature et de Développement de Kasugho}}, kifupi UCNDK), kinachojulikana pia kwa jina lake la awali Tayna Center for Conservation Biology (TCCB), ni [[Elimu ya juu|taasisi ya elimu ya juu]] binafsi iliyoidhinishwa na serikali, yenye makao makuu yake katika kijiji cha Kasugho, [[Wilaya ya Lubero]], [[Mkoa wa Kivu Kaskazini]], mashariki mwa [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Kina pia kampasi katika miji ya [[Goma]] na [[Beni (mji)|Beni]].&lt;ref name=&quot;prism&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Université de Conservation de la Nature et de Développement de Kasugho – PRISM-RDC|url=https://re.minesursi.gouv.cd/etablissement.php?id=1046|publisher=Wizara ya Elimu ya Juu na Chuo Kikuu (DRC)|language=fr|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;unirank&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Université de Conservation de la Nature et de Développement UCNDK {{!}} 2026 Rankings, Courses, Tuition &amp; Admissions|url=https://www.unirank.org/cd/uni/universite-de-conservation-de-la-nature-et-de-developpement/|publisher=uniRank|language=en|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt;

Kilianzishwa na mhifadhi [[Pierre Kakule Vwirasihikya]] ili kutoa mafunzo kwa wataalamu wa uhifadhi kutoka Kongo yenyewe, sambamba na [[Hifadhi ya Tayna|Hifadhi ya Asili ya Tayna]], hifadhi ya kwanza nchini inayosimamiwa na jamii za wenyeji. Kinatajwa kuwa chuo kikuu cha kwanza nchini Kongo kilichojitolea kwa uhifadhi wa mazingira.&lt;ref name=&quot;dfgf2005&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Pierre Kakule Wins 2005 Conde Nast Traveler Environmental Steward Award|url=https://gorillafund.org/?p=2325|publisher=Dian Fossey Gorilla Fund International|date=Novemba 2005|language=en|accessdate=2026-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;grace&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Jackson Mbeke Named Disney Conservation Hero|url=https://gracegorillas.org/2014/12/11/jackson-mbeke-named-disney-conservation-hero/|publisher=GRACE Gorillas|date=2014-12-11|language=en|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt;

== Historia ==

=== Chimbuko: Hifadhi ya Tayna ===
Chuo kikuu kilitokana na mradi wa uhifadhi wa Tayna. Mnamo Aprili 1998, machifu wa kimila wa machifu ya Bamate na Batangi, kwa msukumo wa Pierre Kakule Vwirasihikya, walikubali kutenga sehemu ya misitu yao ili kulinda [[Ngagi|ngagi]] wa Grauer, [[Sokwe Mtu|sokwe mtu]] na tembo wa msituni.&lt;ref name=&quot;solutions&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Tayna Gorilla Reserve Brings Communities and Orphans Together to Save Wildlife|url=https://solutions-site.org/node/183|publisher=Solutions Site|author=Pierre Kakule Vwirasihikya|language=en|accessdate=2026-10-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ugadec&quot;&gt;{{Rejea tovuti|last=UGADEC|title=Union des Associations de Conservation des Gorilles pour le Développement Communautaire à l'Est de la RDCongo (UGADEC)|url=https://ugadec.wordpress.com/2012/04/26/union-des-associations-de-conservation-des-gorilles-pour-le-developpement-communautaire-a-lest-de-la-rdcongo-ugadec/|date=2012-04-26|language=fr|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt; Eneo hilo, lenye ukubwa wa takriban km² 900, lilitangazwa rasmi na serikali kuwa Hifadhi ya Asili ya Tayna mwaka 2006.&lt;ref name=&quot;iucn&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Tayna Nature Reserve|url=https://wiki.iucnapesportal.org/index.php/Tayna_Nature_Reserve|publisher=IUCN SSC A.P.E.S. Portal|language=en|accessdate=2026-10-06}}&lt;/ref&gt; Waanzilishi waligundua kwamba hifadhi ingehitaji wataalamu wa wenyeji waliofunzwa katika biolojia ya uhifadhi, jambo lililozaa wazo la kuanzisha chuo.&lt;ref name=&quot;solutions&quot; /&gt;

=== Kuanzishwa kwa TCCB ===
Masomo ya kwanza yalianza mjini [[Goma]] katika mwaka wa masomo 2003; jiwe la msingi la majengo ya Kasugho liliwekwa tarehe 17 Novemba 2003.&lt;ref name=&quot;blog&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=L'Université de Kasugho: TCCB-UCNDK|url=https://tccbucndk.over-blog.org/pages/LUniversite_de_Kasugho_TCCBUCNDK-438580.html|publisher=TCCB-UCNDK|language=fr|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;grace&quot; /&gt; Kituo cha Tayna cha Biolojia ya Uhifadhi (TCCB) kilirasimishwa tarehe 5 Januari 2004,&lt;ref name=&quot;solutions&quot; /&gt; na taasisi ilihamia katika majengo yake mapya huko Kasugho tarehe 6 Januari 2005.&lt;ref name=&quot;blog&quot; /&gt; Ujenzi na uendeshaji wa mwanzo uliungwa mkono na Dian Fossey Gorilla Fund International (DFGFI) na Conservation International,&lt;ref name=&quot;dfgf2005&quot; /&gt; pamoja na Mpango wa Mazingira wa Kanda ya Afrika ya Kati wa Shirika la Misaada la Marekani (CARPE).&lt;ref name=&quot;forests&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Demarcation as symbolic politics: insights from conservation territories expansion in Central Africa|url=https://forestsmonitor.com/index.php/fm/demarcation-conservation-central-africa|publisher=Forests Monitor|language=en|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt;

Katika miaka yake ya mwanzo, TCCB kilikuwa na idara tatu: utafiti na uhifadhi wa kibiolojia; uhifadhi na uendelezaji wa maeneo yaliyohifadhiwa; na elimu, mawasiliano na habari. Katika kipindi hicho kilikuwa na zaidi ya wanafunzi 100 wa Kikongo.&lt;ref name=&quot;solutions&quot; /&gt; Mnamo Oktoba 2005, mwanzilishi wake alipokea Tuzo ya Msimamizi wa Mazingira ya jarida la ''Condé Nast Traveler'' kwa kuanzisha hifadhi ya Tayna na TCCB.&lt;ref name=&quot;dfgf2005&quot; /&gt;

=== Kutambuliwa rasmi ===
Chuo kiliidhinishwa kama taasisi binafsi ya elimu ya juu kwa amri ya rais Na. 06/0106 ya tarehe 12 Juni 2006, na tangu hapo kimekuwa kikijulikana kwa jina la UCNDK.&lt;ref name=&quot;blog&quot; /&gt; Kimeorodheshwa na Wizara ya Elimu ya Juu, Chuo Kikuu, Utafiti wa Kisayansi na Ubunifu kama taasisi binafsi iliyoidhinishwa (''privé agréé'').&lt;ref name=&quot;prism&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;minesu&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Ministère de l'Enseignement Supérieur, Universitaire, Recherche Scientifique et Innovations|url=https://minesursi.gouv.cd/?home|language=fr|accessdate=2026-10-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260529160138/https://minesursi.gouv.cd/?home|archivedate=2026-05-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Mnamo Januari 2009 TCCB kilitangaza kuwa kimetoa wahitimu 220.&lt;ref name=&quot;blog&quot; /&gt; Kufikia mwaka 2012, kwa mujibu wa UGADEC, kilikuwa kimetoa wahitimu 92 wa shahada ya ''licence'' na 344 wa ''graduat''.&lt;ref name=&quot;ugadec&quot; /&gt;

=== Ukosefu wa usalama ===
Kama sehemu kubwa ya mashariki mwa Kongo, eneo la Kasugho limeathiriwa na migogoro ya kivita. Mwaka 2009 kijiji cha Kasugho kilishambuliwa; maduka kadhaa na kituo cha redio viliharibiwa.&lt;ref name=&quot;blog&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;grace&quot; /&gt;

== Kampasi na miundombinu ==
Makao makuu ya chuo yako Kasugho, katika Wilaya ya Lubero. Chuo pia kina kampasi mjini Goma (nyuma ya hospitali kuu ya Goma, karibu na ofisi za ICCN) na mjini Beni.&lt;ref name=&quot;unirank&quot; /&gt; Kituo kidogo cha kuzalisha [[umeme]] kwa nguvu ya maji, kilichoanza kufanya kazi tarehe 5 Novemba 2007, kinasambaza umeme kwa chuo na kwa sehemu ya kijiji cha Kasugho.&lt;ref name=&quot;blog&quot; /&gt;

== Vitivo na mafunzo ==
UCNDK kina vitivo saba.&lt;ref name=&quot;graduation&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Goma : l'Université de conservation de la nature et développement de Kasugho largue 16 diplômés sur le marché de l'emploi|url=https://provincenordkivu.cd/goma-luniversite-de-conservation-de-la-nature-et-developpement-de-kasugho-largue-16-diplomes-sur-le-marche-de-lemploi/|publisher=Serikali ya Mkoa wa Kivu Kaskazini (ACP)|date=2023-11-01|language=fr|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt; Programu zake zinajumuisha:
* Tiba ya mifugo
* [[Sheria]] (sheria binafsi na sheria ya umma)
* Sayansi za [[kilimo]]
* Sayansi za afya
* Sayansi na teknolojia, pamoja na sayansi tumizi
* Sayansi za [[Somo la Uchumi|uchumi]] na jamii
* Sayansi za habari na [[mawasiliano]]

Katika miaka ya mwanzo, mafunzo yalijikita katika biolojia ya wanyama, [[Botania|biolojia ya mimea]] na sayansi ya mawasiliano.&lt;ref name=&quot;ugadec&quot; /&gt; Uongozi wa chuo umetangaza mpango wa kufungua kitivo cha tiba ya binadamu, kuweka vifaa katika maabara na kuimarisha ubora wa ufundishaji.&lt;ref name=&quot;graduation&quot; /&gt;

Katika sherehe ya mahafali ya mwaka wa masomo 2022–2023, iliyofanyika mjini Goma tarehe 27 Oktoba 2023, wahitimu 16 kutoka vitivo vitatu (tiba ya mifugo, sheria na sayansi za kilimo) walitunukiwa vyeti.&lt;ref name=&quot;graduation&quot; /&gt;

== Shughuli za uhifadhi na jamii ==
UCNDK ni sehemu ya mradi mpana wa Tayna ulio chini ya muungano wa UGADEC (''Union des Associations de Conservation des Gorilles pour le Développement Communautaire à l'Est de la RDC''), ulioundwa Desemba 2002 na unaounganisha vyama tisa vya uhifadhi katika mikoa ya Kivu Kaskazini na [[Mkoa wa Maniema|Maniema]], vinavyosimamia takriban hekta 1,220,000. Pierre Kakule ni katibu mtendaji wa UGADEC.&lt;ref name=&quot;ugadec&quot; /&gt;

Mradi huo unajumuisha pia:
* Hifadhi ya Asili ya Tayna;
* kituo cha GRACE (''Gorilla Rehabilitation and Conservation Education''), kinachotunza ngagi yatima wa Grauer;&lt;ref name=&quot;grace&quot; /&gt;
* kituo cha matibabu;
* klabu ya wanyamapori kwa vijana takriban 300, nusu yao wakiwa wanawake;&lt;ref name=&quot;solutions&quot; /&gt;
* [[redio]] ya jamii ya Tayna, inayotumika kuelimisha wakazi kuhusu ulinzi wa maliasili.&lt;ref name=&quot;memoire&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Impact de la radio communautaire Tayna sur la protection des ressources naturelles en milieu de Kasugho|url=https://www.memoireonline.com/12/08/1637/IMPACT-DE-LA-RADIO-COMMUNAUTAIRE-TAYNA-SUR-LA-PROTECTION-DES-RESSOURCES-NATURELLES-EN-MILIEU-DE-KASU.html|author=Syendwa Kavusa|publisher=Memoire Online|language=fr|accessdate=2026-10-05}}&lt;/ref&gt;

Wanafunzi wa chuo walishiriki katika utafiti wa nyanjani ndani ya hifadhi, ikiwa ni pamoja na sensa ya kwanza ya ngagi katika Hifadhi ya Tayna.&lt;ref name=&quot;grace&quot; /&gt;

== Watu mashuhuri ==
* [[Pierre Kakule Vwirasihikya]] – mwanzilishi; mhifadhi aliyeongoza uundaji wa Hifadhi ya Tayna. Alipokea Tuzo ya Msimamizi wa Mazingira ya ''Condé Nast Traveler'' (2005).&lt;ref name=&quot;dfgf2005&quot; /&gt;
* Jackson Mbeke – mwanafunzi wa zamani (alijiunga 2003); alishiriki katika sensa ya kwanza ya ngagi ya Tayna, akawa meneja wa kituo cha GRACE mwaka 2011 na alitunukiwa heshima ya ''Disney Conservation Hero'' mwaka 2014.&lt;ref name=&quot;grace&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}

== Viungo vya nje ==
* [https://web.archive.org/web/20260306173916/https://ucndk.org/ Tovuti rasmi ya UCNDK]
* [https://tccbucndk.over-blog.org/ Blogu ya TCCB-UCNDK] (kwa Kifaransa)

{{Lango|Afrika}}

[[Jamii:Goma]]
[[Jamii:Mkoa wa Kivu Kaskazini]]
[[Jamii:Vyuo vikuu vya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]</text>
      <sha1>pwt3xsll5kgu0l9edi1padjry2xdnwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dianne Chambless</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253256</id>
    <revision>
      <id>1607228</id>
      <parentid>1605405</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T03:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="j0d34lsmkbsdo7w0c4zjsy3ka0tqrgc" xml:space="preserve">'''Dianne Lynn Chambless''' ([[26 Februari]] [[1948]] – [[14 Julai]] [[2023]]) alikuwa [[mwanasaikolojia]] wa [[Marekani]] aliyebobea katika saikolojia ya kitabibu.

== Maisha ya awali na elimu ==
Dianne Lynn Chambless alizaliwa huko [[Montgomery, Alabama]], tarehe 26 Februari 1948&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=Chambless, Dianne L., 1948- - LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies {{!}} Library of Congress, from LC Linked Data Service: Authorities and Vocabularies (Library of Congress)|url=https://id.loc.gov/authorities/names/n82049892.html|work=id.loc.gov|accessdate=2026-10-06}}&lt;/ref&gt;. Alipata [[Shahada ya Awali|shahada]] ya Bachelor of Arts katika [[sayansi ya siasa]] kutoka Tulane University na shahada ya [[uzamivu]] (PhD) katika saikolojia ya kitabibu kutoka Temple University&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|title=People {{!}} Psychology|url=https://psychology.sas.upenn.edu/people/dianne-chambless|work=psychology.sas.upenn.edu|accessdate=2026-10-06|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Akiwa katika masomo ya shahada yake ya uzamivu, alijiunga na Feminist Therapy Collective, Inc. huko [[Philadelphia, Pennsylvania]], akifanya kazi kwa muda, hadi mwaka [[1976]]&lt;ref&gt;https://cpb-us-w2.wpmucdn.com/web.sas.upenn.edu/dist/6/184/files/2017/03/Chambless-vita-5_22_17-1o6i2sr.pdf&lt;/ref&gt;.

== Marejeo ==
{{Marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliofariki 2023]]
[[Jamii:Wanasaikolojia wa Marekani]]</text>
      <sha1>j0d34lsmkbsdo7w0c4zjsy3ka0tqrgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cheryl L'Hirondelle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253286</id>
    <revision>
      <id>1607212</id>
      <parentid>1605249</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T00:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="985" sha1="13a23gvb6gw10thg36njajhp34x3t77" xml:space="preserve">'''Cheryl L'Hirondelle''' (amezaliwa [[20 Septemba]], [[1958]]) ni [[msanii]] wa vyombo mbalimbali wa [[Kanada]], msanii wa maonesho, na [[mwanamuziki]] aliyeshinda tuzo mbalimbali. Ana asili ya Métis / Cree (asiye na hadhi/mkataba),&lt;ref name=&quot;Evening&quot;&gt;{{cite web|title=An Evening with Cheryl L'Hirondelle|url=https://www2.ocadu.ca/event/an-evening-with-cheryl-lhirondelle|website=OCAD University|date=Oct 15, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Smith&quot;&gt;{{cite web|last1=Smith|first1=Steven Ross|title=Cheryl L'Hirondelle Waynotêw  Finding Community Through Art|url=http://www.artsalliance.sk.ca/resources-and-tools/studies-and-facts/2004/934|website=Saskatchewan Arts Alliance|access-date=17 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210923152909/https://www.artsalliance.sk.ca/resources-and-tools/studies-and-facts/2004/934|archivedate=2021-09-23|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Marejeo==
&lt;references /&gt;
{{mbegu-mtu}}
{{BD|1958|}}
[[Jamii:Wasanii wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]</text>
      <sha1>13a23gvb6gw10thg36njajhp34x3t77</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amanda Burk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253308</id>
    <revision>
      <id>1607149</id>
      <parentid>1605294</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="867" sha1="bu2zx6hf79d3g3qt3zuuyu7vevy44f9" xml:space="preserve">'''Amanda Burk''' ni [[msanii]] kutoka [[Ontario]] anayebobea katika [[kuchora]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.amandaburk.com/Bio.aspx|title=Bio|website=Amanda Burk|last1=Burk|first1=Amanda|access-date=30 March 2017}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;Burk hapo awali alifundisha akiwa [[Profesa]] Mshiriki.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nipissingu.ca/users/amanda-burk|title=amanda burk|website=www.nipissingu.ca|language=en|access-date=2019-03-30}}&lt;/ref&gt;katika Nipissing University katika Idara ya [[Sanaa]] Nzuri na Sanaa za Kuona.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nipissingu.ca/about-us/people/Pages/Amanda-Burk.aspx|title=Amanda Burk|website=Nipissing University|access-date=30 March 2017}}&lt;/ref&gt; 


==Marejeo==
&lt;references /&gt;
{{mbegu-mtu}}
{{BD||}}
[[Jamii:Wasanii wa Kanada]]
[[Jamii:Wanawake wa Kanada]]</text>
      <sha1>bu2zx6hf79d3g3qt3zuuyu7vevy44f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alfio Basile</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253326</id>
    <revision>
      <id>1607141</id>
      <parentid>1605364</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T14:54:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="875" sha1="97wkwwsx6r0h85bh4nxcocq73kwrgz4" xml:space="preserve">'''Alfio Rubén &quot;Coco&quot; Basile''' (alizaliwa [[1 Novemba]] [[1943]]) ni mchezaji wa zamani wa [[mpira wa miguu]] na meneja kutoka [[Argentina]]. Alizaliwa Bahía Blanca, Argentina. Alicheza kama beki. Alichezea   Racing Club, Huracán, na klabu kadhaa. Baada ya kustaafu, alikua meneja wa Argentina mara mbili na alishinda Copa América mwaka [[1991]] na [[1993]]. Alifundisha pia Boca Juniors, Colón, na klabu kadhaa&lt;ref name=lacueva&gt;[http://www.elgrafico.com.ar/2018/04/23/C-31722-1965-basile-un-rebelde-en-la-cueva.php Basile, un rebelde en &quot;la cueva&quot;] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by Héctor Onésime on ''[[El Gráfico (Argentina)|El Gráfico]]'', 1965&lt;/ref&gt;
.

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1943]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina]]
[[Jamii:Wanaume wa Argentina]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>97wkwwsx6r0h85bh4nxcocq73kwrgz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Govinda Raj Bohara</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253341</id>
    <revision>
      <id>1607385</id>
      <parentid>1605390</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:35:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="pvm4hvmppl5amxawsatinla2asabtpm" xml:space="preserve">'''Govinda Raj Bohara''' (''Kinepali'': गोबिन्द राज बोहरा) ni [[mwanasiasa]] kutoka Nepal ambaye aliwahi kuwa [[Waziri]] wa Maendeleo ya Jamii katika Serikali ya Mkoa wa Sudurpashchim.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220620173642/http://mosd.sudurpashchim.gov.np/ne/node/751 &quot;गोबिन्द राज बोहरा | सामाजिक विकास मन्त्रालय&quot;.] mosd.sudurpashchim.gov.np (in Nepali). Archived from the original on 2022-06-20. Retrieved 2026-07-23.&lt;/ref&gt;

Pia alikuwa mjumbe wa Bunge la Mkoa wa Sudurpashchim la Kwanza. Katika uchaguzi wa [[bunge]] la mkoa wa Nepal wa 2017, alichaguliwa kama mwakilishi wa uwiano kutoka kundi la Wakhas.&lt;ref&gt;[https://abcnepal.tv/posts/15438 &quot;प्रदेश सभामा काँग्रेसका को को भए सांसद ? नामावली सहित&quot;.] {{Wayback|url=https://abcnepal.tv/posts/15438 |date=20260723152532 }} ABC NEWS NEPAL | No.1 News channel of Nepal. Retrieved 2026-07-23.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Nepal]]</text>
      <sha1>pvm4hvmppl5amxawsatinla2asabtpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Daniel Willington</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253512</id>
    <revision>
      <id>1607223</id>
      <parentid>1605742</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T02:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1064" sha1="3z3xldgrbnil9bhqsbzy7gyrum0i7ad" xml:space="preserve">'''Daniel Alberto Willington''' ( [[1 Septemba]] [[1942]] –  [[3 Novemba]] [[2025]]) alikuwa mchezaji wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Argentina]]. Alizaliwa [[Santa Fe]], Argentina. Alicheza kama mshambuliaji. Alichezea klabu kama Talleres de Córdoba, Vélez Sársfield, Veracruz, Huracán, na Instituto de Córdoba.&lt;ref&gt;https://bolavip.com/ar/futbolargentino/murio-daniel-willington-icono-del-futbol-argentino-y-el-mejor-jugador-del-mundo-segun-pele&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=El Siglo de Torreón|author=Rosas, Sergio Luis|title=Recuerdos del Ayer|trans-title=Memories of yesterday|url=http://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/630607.recuerdos-del-ayer.html|language=Spanish|date=1 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210420090134/https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/630607.recuerdos-del-ayer.html|archivedate=2021-04-20|accessdate=2026-10-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Waliofariki 2025]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina]]
[[Jamii:Wanaume wa Argentina]]</text>
      <sha1>3z3xldgrbnil9bhqsbzy7gyrum0i7ad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diego Flores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253583</id>
    <revision>
      <id>1607229</id>
      <parentid>1605885</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T03:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1248" sha1="a9f9jhmqur7xnfswyfekihhszpd8qlr" xml:space="preserve">'''Rodolfo Diego Flores''' (alizaliwa [[11 Desemba]] [[1980]]) ni meneja na mchezaji wa zamani aliyecheza  kama kiungo wa [[mpira wa miguu]] kutoka [[Argentina]]. Alizaliwa Argentina. Amekuwa meneja wa klabu kadhaa nchini Argentina, ikiwa ni pamoja na Instituto mwaka [[2026]].&lt;ref name=&quot;LRT&quot;&gt;{{cite web|url=https://ligariotres.com/noticia/18072020-de-dirigir-belgrano-a-ascender-con-bielsa/|title=De dirigir Belgrano a ascender con Bielsa|trans-title=From managing Belgrano to promoting with Bielsa|publisher=LigaRioTres.com|language=es|date=18 July 2020|access-date=4 September 2021}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ole&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.ole.com.ar/godoy-cruz/diego-flores-dt-godoy-cruz-bielsa_0_es-9Kjj_B.html|title=Flores, el nuevo DT de Godoy Cruz: &quot;La vida me sorprendió hasta llegar a Marcelo Bielsa&quot;|trans-title=Flores, the new manager of Godoy Cruz: &quot;Life surprised me until reaching Marcelo Bielsa&quot;|publisher=[[Olé (newspaper)|Olé]]|language=es|date=31 August 2014|access-date=4 September 2021}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Argentina]]
[[Jamii:Wanaume wa Argentina]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>a9f9jhmqur7xnfswyfekihhszpd8qlr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arjun Jang Bahadur Singh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253586</id>
    <revision>
      <id>1607164</id>
      <parentid>1605908</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T17:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="823" sha1="esdtyjutxptkwdbgjqthtl09028u69m" xml:space="preserve">'''Arjun Jang Bahadur Singh''' (''Kinepali'': अर्जुन जंगबहादुर सिंह) ni [[mwanasiasa]] kutoka Nepal.

Alichaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi katika [[uchaguzi]] wa mwaka 1999, akiwakilisha [[Chama]] cha Kongamano la Nepal.&lt;ref&gt;http://election.ujyaaloonline.com/candidates/141/Arjun-Jung-Bahadur-Singh/ {{Wayback|url=http://election.ujyaaloonline.com/candidates/141/Arjun-Jung-Bahadur-Singh/ |date=20150402111756 }} Archived 2015-04-02 at the Wayback Machine Arjun Jung Bahadur Singh Nepali Congress. Election Area: Bajhang-1&lt;/ref&gt;

Singh alikuwa mgombea wa Chama cha Kongamano la Nepal katika Jimbo la Bajhang-1 katika uchaguzi wa Bunge Maalumu la Katiba la mwaka 2008.

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-mwanasiasa}}
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Nepal]]</text>
      <sha1>esdtyjutxptkwdbgjqthtl09028u69m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Mate Mingi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>253679</id>
    <revision>
      <id>1607095</id>
      <parentid>1606042</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3685" sha1="m3nd9h1gq8in32qrsffjklzjdrjghhh" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 8 Oktoba 2026 (UTC)

==Kigezo==
Ndugu, ni Kiingereza kitupu!!! Tafsiri au kitafutwa. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:40, 12 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>m3nd9h1gq8in32qrsffjklzjdrjghhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607096</id>
      <parentid>1607095</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mate Mingi</username>
        <id>92978</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kigezo */ Jibu</comment>
      <origin>1607096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4045" sha1="tperadg07y8wu2cej7rijkcswarvh60" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:52, 8 Oktoba 2026 (UTC)

==Kigezo==
Ndugu, ni Kiingereza kitupu!!! Tafsiri au kitafutwa. Amani kwako! --'''[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Riccardo Riccioni|majadiliano]])''' 13:40, 12 Oktoba 2026 (UTC)

:@[[Mtumiaji:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] Nitatafsiri. Nipe muda kidogo kutafakari majina sahihi. Ninapitia jedwali la teknolojia la UDSM kati ya 2011 au zaidi. Nisingependa kutafsiri neno kwa neno. Subira naomba tafadhali. '''[[Mtumiaji:Mate Mingi|Mate Mingi]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:Mate Mingi#top|majadiliano]])''' 13:44, 12 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>tperadg07y8wu2cej7rijkcswarvh60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chuo Kikuu cha Semuliki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253946</id>
    <revision>
      <id>1607244</id>
      <parentid>1606801</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:47:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Score Beethoven</username>
        <id>26647</id>
      </contributor>
      <comment>Kiungo kwa [[Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo]]</comment>
      <origin>1607244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6423" sha1="7esocki74qnxbj4k4gsez3aa0rpgkcq" xml:space="preserve">{{Infobox chuo kikuu
| jina = Chuo Kikuu Rasmi cha Semuliki
| native_name = Université Officielle de Semuliki
| kimeanzishwa = 2004
| aina = [[Chuo Kikuu|Chuo kikuu]] cha umma
| rector = Jean-Baptiste Paluku Ndavaro (2022)
| mji = [[Beni (mji)|Beni]]
| mkoa = [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]]
| nchi = [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
}}
'''Chuo Kikuu Rasmi cha Semuliki''' (kwa [[Kifaransa]]: ''Université Officielle de Semuliki'', kifupi '''UOS''') ni [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]] cha umma kilichoko katika mji wa [[Beni (mji)|Beni]], [[Mkoa wa Kivu Kaskazini]], mashariki mwa [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Kilianzishwa mwaka [[2004]] na ndicho chuo kikuu pekee cha umma katika eneo la Beni.

== Historia ==
UOS kilianzishwa mwaka 2004.&lt;ref name=&quot;unirank&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=en|title=Université Officielle de Semuliki UOS Beni {{!}} 2026 Rankings, Courses, Tuition &amp; Admissions|url=https://www.unirank.org/cd/uni/universite-officielle-de-semuliki/|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt; Kinafanya kazi chini ya Amri ya Waziri Nambari 102/MINESU/CAB.MIN/MML/KOB/2011 ya tarehe [[21 Aprili]] [[2011]]. Chuo kilianzishwa ili kukidhi mahitaji yanayoongezeka ya [[elimu ya juu]] ya umma kwa vijana wa mji na [[Wilaya ya Beni|wilaya ya Beni]], eneo linalokabiliwa mara kwa mara na changamoto za usalama na kutengwa.&lt;ref name=&quot;revue&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=Revue Semuliki|url=https://revuesemuliki.uaconline.edu.cd/|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mapcarta&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr|title=Université Officielle de Semuliki/UOS|url=https://mapcarta.com/fr/N6477793529|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt; Ndicho chuo kikuu pekee cha umma katika eneo la Beni, na kimekuwa kikitoa mafunzo kwa zaidi ya miaka kumi.&lt;ref name=&quot;unirank&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;greve2021&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr|title=RDC-Beni : en pleine trêve de Covid-19, le personnel de l’Université officielle de Semuliki en grève pour décrier la malversation financière|url=https://actualite.cd/2021/02/03/rdc-beni-en-pleine-treve-de-covid-19-le-personnel-de-luniversite-officielle-de-semuliki|date=2021-02-03|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

== Vitivo na mafunzo ==
Kufuatia mpito kutoka mfumo wa zamani hadi mfumo wa LMD (''Licence – Master – Doctorat'', yaani [[Shahada ya Awali|shahada ya awali]], [[uzamili]] na [[uzamivu]]), vitivo vya UOS sasa vinaitwa &quot;nyanja&quot; (''domaines'') na &quot;idara&quot; (''filières'').&lt;ref name=&quot;regesu&quot;&gt;{{Rejea tovuti|title=RegEsu {{!}} Etab Profile|url=https://regesu.minesursi.gouv.cd/etab_profil?id=279|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

Mwaka 2021 chuo kilikuwa na vitivo vinane:&lt;ref name=&quot;greve2021&quot; /&gt;
* [[Sheria]]
* [[Somo la Uchumi|Uchumi]]
* [[Agronomia|Kilimo]]
* [[Tiba]]
* Famasia
* [[Mawasiliano|Sayansi ya habari na mawasiliano]]
* Uhandisi wa kompyuta
* [[Sayansi ya jamii|Sayansi za jamii]], [[siasa]] na [[utawala]]

Kwa sasa mafunzo yanatolewa katika sayansi za sheria, sayansi za siasa na utawala, [[mafungamano ya kimataifa]], sayansi ya habari na mawasiliano, politekniki, sayansi za kilimo, pamoja na sayansi za uchumi na usimamizi.&lt;ref name=&quot;revue&quot; /&gt;

== Uongozi ==
Chuo kinaongozwa na kamati ya usimamizi (''comité de gestion'') inayojumuisha rekta, katibu mkuu wa kitaaluma, katibu mkuu wa utawala na msimamizi wa bajeti.&lt;ref name=&quot;kamati2021&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr|title=RDC-Beni : le comité de gestion de l’Université officielle de Semuliki désavoué pour malversation financière|url=https://actualite.cd/2021/02/17/rdc-beni-le-comite-de-gestion-de-luniversite-officielle-de-semuliki-desavoue-pour|date=2021-02-17|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt; Mnamo Februari 2021 kamati hiyo iliongozwa na rekta José Wambale Mulwahili.&lt;ref name=&quot;mwaka2024&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr-FR|publisher=Beni Nipashe|title=UOS-Beni: Lancement Officiel de l'année Académique 2024-2025 à l’Université Officielle de SEMULIKI|url=https://beninipashe.cd/uos-beni-lancement-officiel-de-lannee-academique-2024-2025-a-luniversite-officielle-de-semuliki/|date=2024-10-31|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt; Kufikia mwaka 2022, rekta alikuwa Profesa Jean-Baptiste Paluku Ndavaro, mtaalamu wa sayansi ya habari na mawasiliano.&lt;ref name=&quot;uor2022&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr-FR|author=Radio Elimu UOR|title=ESU RDC : Trois nouveaux Professeurs Ordinaires pour l’UOR Butembo|url=https://uor.ac/2022/09/02/esu-rdc-trois-nouveaux-professeurs-ordinaires-pour-luor-butembo/|date=2022-09-02|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt; Profesa Placide Kakuru ni katibu mkuu wa kitaaluma.&lt;ref name=&quot;mwaka2024&quot; /&gt;

== Changamoto ==
=== Ukosefu wa usalama ===
UOS iko katika eneo linaloathiriwa na ukosefu wa usalama. Mwaka 2018, mwaka wa masomo mjini Beni ulianza kwa kuchelewa kwa mwezi mmoja kutokana na mashambulizi ya kundi la waasi la ADF (''Allied Democratic Forces''); masomo yalianza tena tarehe [[19 Novemba]] katika ukumbi wa UOS.&lt;ref name=&quot;mwaka2018&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr|title=RDC : Une rentrée académique timide à Beni après un mois de retard|url=https://actualite.cd/2018/11/19/rdc-une-rentree-academique-timide-beni-apres-un-mois-de-retard|date=2018-11-19|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

=== Migogoro ya ndani ===
Mnamo Februari 2021, wakati wa janga la [[COVID-19]], wafanyakazi wa kisayansi, wa utawala, wa kiufundi na wasaidizi waligoma, wakiishutumu kamati ya usimamizi kwa ubadhirifu wa fedha; ofisi ya rekta ilikanusha tuhuma hizo.&lt;ref name=&quot;greve2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;kamati2021&quot; /&gt; Tarehe [[22 Machi]] 2021, mvutano mkali ulizuka kati ya wanafunzi na uongozi wakati masomo yalipoanza tena, mbele ya ujumbe wa Baraza la Uongozi wa Vyuo Vikuu (CAU).&lt;ref name=&quot;okapi2021&quot;&gt;{{Rejea tovuti|language=fr|title=Beni : vive tension entre les étudiants et corps académique de l'UOS|url=https://www.radiookapi.net/2021/03/22/actualite/societe/beni-vive-tension-entre-les-etudiants-et-corps-academique-de-luos|date=2021-03-22|accessdate=2026-10-08}}&lt;/ref&gt;

== Mwaka wa masomo 2024–2025 ==
Mwaka wa masomo 2024–2025 ulizinduliwa rasmi mwishoni mwa Oktoba 2024, na mwanzo wake ulithibitishwa na katibu mkuu wa kitaaluma.&lt;ref name=&quot;mwaka2024&quot; /&gt;

== Tazama pia ==
* [[Beni (mji)]]
* [[Wilaya ya Beni]]
* [[Chuo Kikuu cha Goma]]
* [[Chuo Kikuu cha Kinshasa]]
* [[Chuo Kikuu cha Divina Gloria cha Butembo]]
* [[Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo]]

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;

{{Mbegu-elimu}}
{{Lango|Afrika}}

[[Jamii:Vyuo vikuu vya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Mkoa wa Kivu Kaskazini]]</text>
      <sha1>7esocki74qnxbj4k4gsez3aa0rpgkcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>George Hummel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254052</id>
    <revision>
      <id>1607328</id>
      <parentid>1606819</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2115" sha1="5fnlavqjfz1iufyinfcz4dx96kcgt07" xml:space="preserve">'''George Hummel''' (alizaliwa 9 Februari 1976) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Namibia, aliyekuwa akicheza nafasi ya beki.

== Kazi ya klabu ==
Hummel alizaliwa katika mji wa Mariental. Alianza kazi yake ya soka katika klabu ya Orlando Pirates kabla ya kujiunga na Chief Santos, ambako alionyesha uwezo mkubwa na kupata nafasi ya kuhamia Afrika Kusini na kuendeleza kazi yake ya soka.

Alikuwa akijulikana kwa jina la utani ''Road Block''. Beki huyo mwenye umbo kubwa alianza kucheza kama mshambuliaji. Anatajwa kuwa mchezaji pekee wa mpira wa miguu kutoka Namibia aliyewahi kucheza nchini [[Urusi]].&lt;ref&gt;Kambaekwa, Carlos (22 February 2019). [https://neweralive.na/posts/conquering-sacred-territory-george-roadblock-hummel &quot;Conquering sacred territory, George 'Roadblock' Hummel&quot;.] New Era.&lt;/ref&gt;

== Kazi ya kimataifa ==
Hummel alicheza mchezo wake wa kwanza katika timu ya taifa ya Namibia mnamo Januari 1995, katika [[mechi]] ya kufuzu kwa Kombe la Mataifa ya Afrika dhidi ya Guinea, iliyofanyika ugenini. Kwa jumla, aliichezea Namibia katika michezo 41 ya kimataifa na kufunga mabao mawili.

Alistaafu kutoka [[timu]] ya taifa mwaka 2007 baada ya kutuhumiwa kuwa na ushawishi mbaya ndani ya kikosi cha ''Brave Warriors''. Hata hivyo, alirejea katika timu hiyo mwaka 2008.

== Maisha binafsi ==
Hummel ameoa Shandel, na wanandoa hao wana watoto watano. Alifanya kazi kama polisi alipokuwa akiichezea Chief Santos, lakini baadaye alijikita zaidi katika biashara ya ujenzi.

Pia aliwahi kuwa kocha wa klabu ya Blue Boys ya Swakopmund kwa kipindi kifupi, na akaisaidia klabu hiyo kupanda daraja na kuingia Ligi Kuu ya Namibia.&lt;ref&gt;Uugwanga, Michael (13 January 2014). [https://www.thevillager.com.na/articles/5569/Blue-Boys-buoyed-ahead-of-Pirates-clash/ &quot;Blue Boys buoyed ahead of Pirates clash&quot;.] {{Wayback|url=https://www.thevillager.com.na/articles/5569/Blue-Boys-buoyed-ahead-of-Pirates-clash/ |date=20180225214949 }} The Villager.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>5fnlavqjfz1iufyinfcz4dx96kcgt07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gottlieb Nakuta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254080</id>
    <revision>
      <id>1607383</id>
      <parentid>1606850</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="907" sha1="nvrjljsrkud0duvacu8op79hlccczfp" xml:space="preserve">'''Gottlieb Nakuta''' (alizaliwa 8 Mei 1988) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]], anayecheza nafasi ya beki katika klabu ya Blue Waters FC na timu ya taifa ya Namibia.

Ameichezea timu ya taifa ya Namibia katika mechi 14. Alikuwa sehemu ya kikosi cha Namibia kilichoshiriki [[Kombe]] la Mataifa ya Afrika la mwaka 2008, ingawa hakupata nafasi ya kucheza katika mashindano hayo.

Nakuta alicheza mechi yake ya kwanza katika [[timu]] ya taifa ya Namibia mwaka 2006, katika mchezo wa kirafiki dhidi ya Zimbabwe.&lt;ref&gt;[http://www.mtnfootball.com/live/content.php?Item_ID=15463 Gottlieb Nakuta] {{Wayback|url=http://www.mtnfootball.com/live/content.php?Item_ID=15463 |date=20081117152351 }} Archived 2008-11-17 at the Wayback Machine at MTN Football&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1988]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>nvrjljsrkud0duvacu8op79hlccczfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ted Dexter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254192</id>
    <revision>
      <id>1607201</id>
      <parentid>1607035</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T20:42:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gayle-Bot</username>
        <id>78697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>#2.0 Boti Replaced Cite web-&gt;Rejea tovuti, Cite journal-&gt;Rejea jarida, Cite book-&gt;Rejea kitabu, Cite news-&gt;Rejea habari; 2 template(s) replaced.</comment>
      <origin>1607201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="kx4zizf0au4symvbp1edngdh2badckf" xml:space="preserve">'''Edward Ralph Dexter''' ( [[15 Mei]] [[1935]] –  [[25 Agosti]] [[2021]]) alikuwa mchezaji wa [[kriketi]] kutoka [[Uingereza]]. Alizaliwa [[Milano|Milan]], [[Italia]], na alichezea Sussex na Uingereza. Alikuwa nahodha wa Uingereza kati ya 1961 na 1964.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |last=Ashdown |first=John |date=26 August 2021 |title=Former England cricket captain Ted Dexter dies aged 86 |url=http://www.theguardian.com/sport/2021/aug/26/former-england-cricket-captain-ted-dexter-dies-aged-86 |access-date=26 August 2021 |website=The Guardian |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |last=McGlashan |first=Andrew |title=Former England captain Ted Dexter dies aged 86 |url=https://www.espncricinfo.com/story/former-england-captain-ted-dexter-dies-aged-86-1274747 |date=26 August 2021 |access-date=30 August 2021 |website=ESPNcricinfo}}&lt;/ref&gt;


== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1935]]
[[Jamii:Waliofariki 2021]]
[[Jamii:Wachezaji wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]</text>
      <sha1>kx4zizf0au4symvbp1edngdh2badckf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apronia wa Toul</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254205</id>
    <revision>
      <id>1607161</id>
      <parentid>1607050</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T17:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>41439</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>1607161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3028" sha1="g7dltocs9tkqytbar7biga7bm2m5kr4" xml:space="preserve">[[Picha:0_Nancy_-_Vitrail_st-Epvre_-_S_Apronia_-_S_Aper.JPG|thumb|Mt. Apronia na [[kaka]] yake.]]
'''Apronia wa Toul''' (pia: '''Aprône, Apronie, Evronie''' wa [[Troyes]] &lt;ref name=&quot;baringgold&quot;&gt;{{Cite book|last=Baring-Gould|first=Sabine|title=The Lives of the Saints|url=https://archive.org/details/livessaints02barigoog|publisher=J. Hodges|year=1877|edition=3rd|location=London|pages=[https://archive.org/details/livessaints02barigoog/page/n371 357]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;antiochian&quot;&gt;{{Cite web|title=St. Apronia (Evronie) of Germany|url=http://ww1.antiochian.org/node/19047|access-date=8 July 2020|publisher=Antiochian Orthodox Christian Archdiocese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221128040748/http://ww1.antiochian.org/node/19047|archivedate=2022-11-28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;; Tranquille, karibu na [[Trier]]&lt;ref name=&quot;baringgold&quot; /&gt;, leo nchini [[Ujerumani]], [[karne ya 5]] - Troyes, leo nchini [[Ufaransa]], [[15 Septemba]] [[507]]) alikuwa [[dada]] wa [[askofu]] [[Apro wa Toul|Apro]]&lt;ref&gt;http://www.santiebeati.it/dettaglio/70310&lt;/ref&gt; wa [[mji]] [[Toul|huo]], aliyepewa naye [[shela]] akaishi kama [[mmonaki]].

Tangu kale anaheshimiwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kama [[mtakatifu]] [[bikira]].

[[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] [[15 Julai]].

==Tazama pia==
* [[Watakatifu wa Agano la Kale]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]]
* [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]]
* [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]]
* [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]]
* [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]]

==Tanbihi==
{{reflist}}

==Marejeo==
* C.-F.-A. Elquin, Notice historique sur la vie, le culte et les miracles de St Evre, évêque de Toul, patron de la paroisse de la ville-vieille de Nancy, et de plusieurs paroisses du diocèse ; avec des reflexions morales, l'office de saint, diverses prières en son honneur, et mention de sainte Aprone, Nancy, chez l'auteur, 1828
* Pierre-Etienne Guillaume, Histoire du diocèse de Toul et de celui de Nancy : depuis l'établissement du christianisme chez les Leuci jusqu'à nos joursprécédée d'une Dissertation historique sur l'antiquité de l'Eglise de Toul, Nancy, Thomas et Pierron, 1866, t. 1 p. 151-152
{{mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliozaliwa karne ya 5]]
[[Jamii:Waliofariki 507]]
[[Jamii:Mabikira]]
[[Jamii:wamonaki]]
[[Jamii:Watakatifu wa Ujerumani]]
[[Jamii:Watakatifu wa Ufaransa]]</text>
      <sha1>g7dltocs9tkqytbar7biga7bm2m5kr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Donne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254224</id>
    <revision>
      <id>1607298</id>
      <parentid>1607078</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="6h3yf20doqhwznvnd6nkn9phsdqfc4g" xml:space="preserve">'''John Donne''' ([[1571]] au [[1572]] –  [[31 Machi]] [[1631]]) alikuwa [[mshairi]] na mhubiri wa [[Waanglikana|Kanisa la]] [[Uingereza]]. Alizaliwa [[London]] na alisoma katika [[Chuo Kikuu cha Oxford]] na [[Chuo Kikuu cha Cambridge]]. Anajulikana kama mmoja wa washairi wakubwa wa [[karne ya 17]] wa Uingereza, akiandika mashairi ya mapenzi, dini na kuhusu kifo.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Papazian |first1=Mary |author1-link=Mary Papazian |title=John Donne and the Protestant Reformation : new perspectives |date=2003 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit, Michigan |isbn=9780814330128 |page=3}}&lt;/ref&gt; 

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1572]]
[[Jamii:Waliofariki 1631]]
[[Jamii:Washairi wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]</text>
      <sha1>6h3yf20doqhwznvnd6nkn9phsdqfc4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jacob Casson Geiger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254225</id>
    <revision>
      <id>1607092</id>
      <parentid>1607082</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2053" sha1="khtjokt75q9fe29utj0904wugwfs4cg" xml:space="preserve">'''Jacob Casson Geiger''' ([[18 Novemba]] [[1885]] – [[7 Novemba]] [[1981]]) alikuwa [[mkurugenzi]] wa [[afya]] ya [[umma]] wa jiji la [[San Francisco]] na [[Oakland, California|Oakland]], katika jimbo la [[California]], [[Marekani]]. Pia alikuwa [[rais]] wa Jumuiya ya Madaktari ya San Francisco mwaka [[1935]].

Geiger alizaliwa katika mji wa Alexandria, Parokia ya Rapides, katika jimbo la [[Louisiana]], Marekani. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane. Kutokana na utafiti wake katika tiba ya afya ya umma, ikiwemo malaria na botulizimu, alipokea tuzo nyingi kutoka kwa serikali ya Marekani na serikali za nchi nyingine, pamoja na shahada kadhaa za heshima za kitaaluma.

Miongoni mwa [[tuzo]] na [[heshima]] alizopokea ni cheo cha Afisa wa [[Jeshi]] la Heshima la [[Ufaransa]], cheo cha Kamanda wa Nishani ya Jade ya China, na cheo cha Kamanda wa Nishani ya Quissam Aloute Cherifien ya Moroko.

== Elimu ==
Geiger alisoma kwa muda katika Chuo cha Soule kabla ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Tulane kilichopo [[New Orleans]]. Akiwa katika chuo hicho, alipata shahada tatu:
* Shahada ya kwanza ya sanaa mwaka 1905.
* Shahada ya uzamili ya sanaa mwaka 1908.
* Shahada ya udaktari wa tiba mwaka 1912.

Mwaka 1919, alitunukiwa shahada ya heshima ya uzamivu katika afya ya umma.

== Maisha binafsi ==
Geiger alioa mara mbili. Mke wake wa kwanza alikuwa Florence Clay Gourrier Geiger, ambaye walipata naye watoto wawili wa kiume: Dkt. James Metz, aliyejulikana pia kama Jim Geiger, na John Casson Geiger. Florence alifariki tarehe 22 Oktoba 1918 baada ya kuambukizwa homa ya mafua ya Kihispania.

Mwaka 1923, Geiger alimuoa mke wake wa pili, Anna Elsie Morse Geiger, aliyejulikana pia kama Anne. Walipata mtoto mmoja wa kike aliyeitwa Anita Celine Geiger Bordwell. Anne alifariki mwaka 1977. Alizikwa kando ya Geiger katika kaburi la familia lenye muundo wa makaburi ya kifamilia katika Makaburi ya Oak Grove, yaliyopo Bath, Maine, Marekani.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1885]]
[[Jamii:Waliofariki 1981]]
[[Jamii:wanaume wa Marekani]]</text>
      <sha1>khtjokt75q9fe29utj0904wugwfs4cg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pedro A. Gelabert</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254226</id>
    <revision>
      <id>1607085</id>
      <timestamp>2026-10-12T12:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Pedro Antonio Gelabert''' (alizaliwa tarehe [[10 Septemba]] [[1933]] katika mji wa [[Arecibo, Puerto Rico|Arecibo, Puerto Rico)]] ni mwanajiolojia na kiongozi wa zamani wa masuala ya [[mazingira]] kutoka Puerto Rico. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane, kilichopo [[New Orleans, Louisiana]], [[Marekani]]. Alihudumu kama katibu wa Idara ya Maliasili na Rasilimali za Mazingira ya Puerto Rico kuanzia mwaka 1993 hadi 1996, wakati wa utawala wa gavana Pedr...'</comment>
      <origin>1607085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2301" sha1="bal0r220u04xbgi0oawfs2j4l2dhy0n" xml:space="preserve">'''Pedro Antonio Gelabert''' (alizaliwa tarehe [[10 Septemba]] [[1933]] katika mji wa [[Arecibo, Puerto Rico|Arecibo, Puerto Rico)]] ni mwanajiolojia na kiongozi wa zamani wa masuala ya [[mazingira]] kutoka Puerto Rico. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane, kilichopo [[New Orleans, Louisiana]], [[Marekani]]. Alihudumu kama katibu wa Idara ya Maliasili na Rasilimali za Mazingira ya Puerto Rico kuanzia mwaka 1993 hadi 1996, wakati wa utawala wa gavana Pedro Rosselló. Pia alikuwa mwenyekiti wa Bodi ya Ubora wa Mazingira ya Puerto Rico kuanzia mwaka 1977 hadi 1984, wakati wa utawala wa gavana Carlos Romero Barceló.

== Elimu ==
Gelabert alihitimu kutoka Chuo cha Kijeshi cha [[New York]] mwaka 1951. Alipata shahada ya kwanza ya sayansi katika jiolojia kutoka Chuo Kikuu cha Tulane, kisha akapata shahada ya uzamili ya sayansi kutoka Chuo Kikuu cha Michigan, kilichopo Ann Arbor, Michigan, Marekani.

== Kazi ==
Gelabert aliandikishwa katika Jeshi la Marekani na kupangiwa kazi katika kituo cha kijeshi cha Fort Story, kilichopo Virginia Beach, Virginia.

Kuanzia Agosti 1960 hadi Agosti 1967, alifanya kazi katika Shirika la Utafiti wa Jiolojia la Marekani kama msaidizi wa sayansi ya kimaumbile aliyebobea katika jiolojia. Kuanzia Septemba 1967 hadi Februari 1968, alihudumu kama mwanajiolojia mkuu katika Sehemu ya Jiolojia ya Uhandisi ya Idara ya Uchukuzi na Kazi za Umma ya Puerto Rico. Kuanzia mwaka 1985 hadi 1992, Gelabert alikuwa mkurugenzi wa Ofisi ya Karibiani ya Shirika la Ulinzi wa Mazingira la Marekani.

Katika ngazi ya serikali ya shirikisho, alishiriki katika ujumbe wa Marekani kwenye Mkutano wa Wakuu wa Nchi za Amerika. Pia alishiriki katika mikutano ya kuandaa Mpango Kazi wa Eneo Pana la Karibiani chini ya Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa.

Mwaka 1983, kwa niaba ya Marekani, alitia saini Mkataba wa Cartagena kuhusu ulinzi na maendeleo ya mazingira ya bahari katika eneo pana la Karibiani. Mkataba huo ulipitishwa katika mkutano wa wawakilishi wenye mamlaka kamili uliojadili ulinzi na maendeleo ya mazingira ya bahari katika eneo hilo. Gelabert ni mwanachama wa sasa wa kamati ya jimbo ya EPSCoR-Puerto Rico, mpango unaosaidia kuimarisha uwezo wa utafiti wa kisayansi na kiteknolojia.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1933]]
[[Jamii:Maendeleo]]</text>
      <sha1>bal0r220u04xbgi0oawfs2j4l2dhy0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607093</id>
      <parentid>1607085</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2326" sha1="9awoy12iinq4whx323fasn62nn0uh6t" xml:space="preserve">'''Pedro Antonio Gelabert''' (alizaliwa [[10 Septemba]] [[1933]] katika mji wa [[Arecibo, Puerto Rico]]) ni mwanajiolojia na kiongozi wa zamani wa masuala ya [[mazingira]] kutoka Puerto Rico. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane, kilichopo [[New Orleans, Louisiana]], [[Marekani]]. Alihudumu kama katibu wa Idara ya Maliasili na Rasilimali za Mazingira ya Puerto Rico kuanzia mwaka 1993 hadi 1996, wakati wa utawala wa gavana Pedro Rosselló. Pia alikuwa mwenyekiti wa Bodi ya Ubora wa Mazingira ya Puerto Rico kuanzia mwaka 1977 hadi 1984, wakati wa utawala wa gavana Carlos Romero Barceló.

== Elimu ==
Gelabert alihitimu kutoka Chuo cha Kijeshi cha [[New York]] mwaka 1951. Alipata shahada ya kwanza ya sayansi katika jiolojia kutoka Chuo Kikuu cha Tulane, kisha akapata shahada ya uzamili ya sayansi kutoka Chuo Kikuu cha Michigan, kilichopo Ann Arbor, Michigan, Marekani.

== Kazi ==
Gelabert aliandikishwa katika Jeshi la Marekani na kupangiwa kazi katika kituo cha kijeshi cha Fort Story, kilichopo Virginia Beach, Virginia.

Kuanzia Agosti 1960 hadi Agosti 1967, alifanya kazi katika Shirika la Utafiti wa Jiolojia la Marekani kama msaidizi wa sayansi ya kimaumbile aliyebobea katika jiolojia. Kuanzia Septemba 1967 hadi Februari 1968, alihudumu kama mwanajiolojia mkuu katika Sehemu ya Jiolojia ya Uhandisi ya Idara ya Uchukuzi na Kazi za Umma ya Puerto Rico. Kuanzia mwaka 1985 hadi 1992, Gelabert alikuwa mkurugenzi wa Ofisi ya Karibiani ya Shirika la Ulinzi wa Mazingira la Marekani.

Katika ngazi ya serikali ya shirikisho, alishiriki katika ujumbe wa Marekani kwenye Mkutano wa Wakuu wa Nchi za Amerika. Pia alishiriki katika mikutano ya kuandaa Mpango Kazi wa Eneo Pana la Karibiani chini ya Mpango wa Mazingira wa Umoja wa Mataifa.

Mwaka 1983, kwa niaba ya Marekani, alitia saini Mkataba wa Cartagena kuhusu ulinzi na maendeleo ya mazingira ya bahari katika eneo pana la Karibiani. Mkataba huo ulipitishwa katika mkutano wa wawakilishi wenye mamlaka kamili uliojadili ulinzi na maendeleo ya mazingira ya bahari katika eneo hilo. Gelabert ni mwanachama wa sasa wa kamati ya jimbo ya EPSCoR-Puerto Rico, mpango unaosaidia kuimarisha uwezo wa utafiti wa kisayansi na kiteknolojia.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mwanasayansi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1933]]
[[Jamii:wanasayansi wa Marekani]]
[[jamii:watu wa Puerto Rico]]</text>
      <sha1>9awoy12iinq4whx323fasn62nn0uh6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nicole Gelinas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254227</id>
    <revision>
      <id>1607086</id>
      <timestamp>2026-10-12T12:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Nicole Gelinas''' (alizaliwa tarehe 1[[3 Juni]] [[1975]]) ni [[mwandishi]] wa [[habari]] wa kihafidhina kutoka [[Marekani]], mchambuzi wa masuala ya fedha mwenye cheti cha Chartered Financial Analyst, mhariri wa gazeti la [[Jiji la New York|New York]] Post na mtafiti mwandamizi katika [[Taasisi]] ya Manhattan ya Utafiti wa Sera.  == Kazi == Gelinas alipata [[Shahada ya Awali|shahada]] ya kwanza katika fasihi ya [[Kiingereza]] kutoka Chuo Kikuu cha Tulan...'</comment>
      <origin>1607086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2808" sha1="djaech8bjpui64jgkb3s3vrpeu7wvfu" xml:space="preserve">'''Nicole Gelinas''' (alizaliwa tarehe 1[[3 Juni]] [[1975]]) ni [[mwandishi]] wa [[habari]] wa kihafidhina kutoka [[Marekani]], mchambuzi wa masuala ya fedha mwenye cheti cha Chartered Financial Analyst, mhariri wa gazeti la [[Jiji la New York|New York]] Post na mtafiti mwandamizi katika [[Taasisi]] ya Manhattan ya Utafiti wa Sera.

== Kazi ==
Gelinas alipata [[Shahada ya Awali|shahada]] ya kwanza katika fasihi ya [[Kiingereza]] kutoka Chuo Kikuu cha Tulane. Aliwahi kufikiria kuwa [[mwalimu]], lakini baadaye aliacha wazo hilo. Amekuwa akikosoa mfumo wa elimu wa Marekani, hasa mishahara midogo ya walimu na mazingira mabaya ya kufundishia.

Baada ya mgogoro wa kifedha wa mwaka 2008, Gelinas aliandika kitabu chake cha kwanza, After the Fall: Saving Capitalism from Wall Street — and Washington. Mwaka 2024, alichapisha kitabu chake Movement: New York’s Long War to Take Back Its Streets from the Car. Ameandika makala za maoni katika magazeti na machapisho mbalimbali, yakiwemo The New York Times, Los Angeles Times, City Journal, U.S. News &amp; World Report, City &amp; State, The Wall Street Journal, The Atlantic, The Daily Beast, National Affairs, American Banker na Business Insider.

Mwaka 2011, Gelinas alitoa hotuba mbele ya kamati ndogo ya Bunge la Wawakilishi la Marekani inayoshughulikia uangalizi na mageuzi ya serikali, katika mjadala kuhusu madeni ya serikali za majimbo na hati fungani za manispaa. Pia alihojiwa katika filamu ya hali halisi ya mwaka 2011 iliyoitwa Ayn Rand &amp; the Prophecy of Atlas Shrugged.

== Mitazamo ya kisiasa ==
Katika kitabu chake After the Fall, Gelinas anaeleza kuwa kwa miongo miwili, udhaifu katika usimamizi wa sekta ya fedha na sera ya serikali ya shirikisho ya kutoruhusu kampuni kubwa au tata za kifedha kufilisika kwa sababu ya athari zake kwa uchumi vilisababisha hatari kubwa isiyoweza kudhibitiwa kiuchumi. Anasisitiza kuwa benki zinazofanya vibaya zinapaswa kuruhusiwa kufilisika badala ya kuendelea kupewa msaada wa kuziendeleza. Kwa maoni yake, hatua hiyo ingezuia kuendelea kwa vitendo vibaya vilivyochangia kufilisika kwa benki hizo.

Baada ya serikali za majimbo kutumia fedha zaidi ya mapato yao wakati wa mdororo wa uchumi, Gelinas alisisitiza kuwa matumizi ya serikali yanapaswa kuendana na uwezo wake wa kifedha. Alionya kuwa serikali haziwezi kuendelea kupata fedha kwa kuuza mali au kutumia mali kama dhamana bila kikomo. Kama njia mbadala, alipendekeza Bunge la Marekani kufuata falsafa ya udhibiti wa kifedha iliyotumika kwa mafanikio kwa miaka 50 baada ya Mdororo Mkuu wa Uchumi. Alipendekeza kuwekwa kwa mipaka thabiti ya ukopaji kwa vyombo mbalimbali vya kifedha vinavyofanana, bila kujali hatari zake zinavyokadiriwa.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Walimu wa Marekani]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]</text>
      <sha1>djaech8bjpui64jgkb3s3vrpeu7wvfu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607299</id>
      <parentid>1607086</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:07:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2793" sha1="jrmodv7crwg81zdf2v4dcv7co4dvx2a" xml:space="preserve">'''Nicole Gelinas''' (alizaliwa [[13 Juni]] [[1975]]) ni [[mwandishi wa habari]] wa kihafidhina kutoka [[Marekani]], mchambuzi wa masuala ya fedha mwenye cheti cha Chartered Financial Analyst, mhariri wa gazeti la [[Jiji la New York|New York]] Post na mtafiti mwandamizi katika [[Taasisi]] ya Manhattan ya Utafiti wa Sera.

== Kazi ==
Gelinas alipata [[Shahada ya Awali|shahada ya kwanza]] katika fasihi ya [[Kiingereza]] kutoka Chuo Kikuu cha Tulane. Aliwahi kufikiria kuwa [[mwalimu]], lakini baadaye aliacha wazo hilo. Amekuwa akikosoa mfumo wa elimu wa Marekani, hasa mishahara midogo ya walimu na mazingira mabaya ya kufundishia.

Baada ya mgogoro wa kifedha wa mwaka 2008, Gelinas aliandika kitabu chake cha kwanza, After the Fall: Saving Capitalism from Wall Street — and Washington. Mwaka 2024, alichapisha kitabu chake Movement: New York’s Long War to Take Back Its Streets from the Car. Ameandika makala za maoni katika magazeti na machapisho mbalimbali, yakiwemo The New York Times, Los Angeles Times, City Journal, U.S. News &amp; World Report, City &amp; State, The Wall Street Journal, The Atlantic, The Daily Beast, National Affairs, American Banker na Business Insider.

Mwaka 2011, Gelinas alitoa hotuba mbele ya kamati ndogo ya Bunge la Wawakilishi la Marekani inayoshughulikia uangalizi na mageuzi ya serikali, katika mjadala kuhusu madeni ya serikali za majimbo na hati fungani za manispaa. Pia alihojiwa katika filamu ya hali halisi ya mwaka 2011 iliyoitwa Ayn Rand &amp; the Prophecy of Atlas Shrugged.

== Mitazamo ya kisiasa ==
Katika kitabu chake After the Fall, Gelinas anaeleza kuwa kwa miongo miwili, udhaifu katika usimamizi wa sekta ya fedha na sera ya serikali ya shirikisho ya kutoruhusu kampuni kubwa au tata za kifedha kufilisika kwa sababu ya athari zake kwa uchumi vilisababisha hatari kubwa isiyoweza kudhibitiwa kiuchumi. Anasisitiza kuwa benki zinazofanya vibaya zinapaswa kuruhusiwa kufilisika badala ya kuendelea kupewa msaada wa kuziendeleza. Kwa maoni yake, hatua hiyo ingezuia kuendelea kwa vitendo vibaya vilivyochangia kufilisika kwa benki hizo.

Baada ya serikali za majimbo kutumia fedha zaidi ya mapato yao wakati wa mdororo wa uchumi, Gelinas alisisitiza kuwa matumizi ya serikali yanapaswa kuendana na uwezo wake wa kifedha. Alionya kuwa serikali haziwezi kuendelea kupata fedha kwa kuuza mali au kutumia mali kama dhamana bila kikomo. Kama njia mbadala, alipendekeza Bunge la Marekani kufuata falsafa ya udhibiti wa kifedha iliyotumika kwa mafanikio kwa miaka 50 baada ya Mdororo Mkuu wa Uchumi. Alipendekeza kuwekwa kwa mipaka thabiti ya ukopaji kwa vyombo mbalimbali vya kifedha vinavyofanana, bila kujali hatari zake zinavyokadiriwa.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Watu wa Marekani]]
[[Jamii:Waandishi wa habari]]</text>
      <sha1>jrmodv7crwg81zdf2v4dcv7co4dvx2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clara M. Schell</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254228</id>
    <revision>
      <id>1607087</id>
      <timestamp>2026-10-12T12:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mandago8</username>
        <id>92940</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Clara Schell''' ([[27 Juni]] [[1872]] – [[24 Aprili]] [[1955]]) alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa mtaalamu wakupima macho (optometria) huko [[Arizona]] na mwanaharakati pia. Alikuwa akijihusisha na harakati za [[Haki ya wanawake kupiga kura|haki ya wanawake kupiga kura]], haki za wanawake, na [[Harakati za haki za wanyama|haki za wanyama]] huko [[Tucson, Arizona]].  == Maisha == Clara Kaub alizaliwa [[Chicago]], [[Illinois]] mnamo [[27 Juni]] [[1872]],...'</comment>
      <origin>1607087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5468" sha1="59fv5qwrxupkppksvs0g6ugg08v9cai" xml:space="preserve">'''Clara Schell''' ([[27 Juni]] [[1872]] – [[24 Aprili]] [[1955]]) alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa mtaalamu wakupima macho (optometria) huko [[Arizona]] na mwanaharakati pia. Alikuwa akijihusisha na harakati za [[Haki ya wanawake kupiga kura|haki ya wanawake kupiga kura]], haki za wanawake, na [[Harakati za haki za wanyama|haki za wanyama]] huko [[Tucson, Arizona]].

== Maisha ==
Clara Kaub alizaliwa [[Chicago]], [[Illinois]] mnamo [[27 Juni]] [[1872]], akiwa binti wa Charles na Catherine Kellar Kaub.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti |last=Lo Vecchio |first=Janolyn |title=Biographical Sketch of Clara Kaub Schell {{!}} Alexander Street Documents |url=https://documents.alexanderstreet.com/d/1011002041 |access-date=2024-05-30 |website=documents.alexanderstreet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=LxFQAAAAYAAJ&amp;dq=Clara+M.+Schell&amp;pg=PA666 |title=Who's who in Arizona |date=1913 |publisher=Jo Connors |pages=666 |language=en |chapter=Clara M. Schell}}&lt;/ref&gt; Alitunukiwa shahada kutoka [[Chuo Kikuu cha Chicago]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Mnamo [[20 Februari]] [[1891]], aliolewa na Henry A. Schell huko Kenosha, Wisconsin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McClintock |first=James H. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=nBQ1AQAAMAAJ&amp;dq=Clara+M.+Schell&amp;pg=PA261 |title=Arizona, Prehistoric, Aboriginal, Pioneer, Modern: The Nation's Youngest Commonwealth Within a Land of Ancient Culture |date=1916 |publisher=S. J. Clarke publishing Company |pages=261 |language=en |chapter=Drs. Henry A. and Clara M. Schell}}&lt;/ref&gt; Mnamo [[1898]], yeye na mumewe walihamia Morenci, Arizona, ambako Henry alikuwa akifanya kazi ya optometria.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Kutokana na ugonjwa wa pumu uliomsumbua Henry, familia hiyo ya Schell ilihamia [[Tucson, Arizona]] mnamo [[1900]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lo Vecchio |first=Janolyn |date=2016 |title=Dr. Clara Schell: Pioneer Arizona Territory Optometrist, Suffragist, and Community Leader |journal=Hindsight: Journal of Optometry History |volume=47 |issue=4}}&lt;/ref&gt; Mwaka huo, Clara alijiunga na chuo cha Northern Illinois College of Ophthalmology and Optometry, akahitimu mnamo Septemba [[1902]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Kazi ==
Baada ya kuhitimu mnamo [[1902]], Schell alirejea Arizona kujiunga na mumewe katika kampuni ya Schell and Schell mjini Tucson.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Rejea tovuti |title=Clara M. Schell |url=https://www.azwhf.org/copy-of-elisabeth-ruffner |access-date=2024-05-30 |website=AWHF |language=en}}&lt;/ref&gt; Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa mtaalamu wa otpmetria huko Arizona na mmojawapo wa wanawake wa kwanza kufanya kazi hiyo nchini kote.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Walisafiri sana kupitia kusini mwa Arizona na Sonora, wakitoa huduma za matibabu katika maeneo ya vijijini.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Henry alikuwa rais wa bodi ya Territorial Board of Optometry ya Arizona, iliyosanifisha mitihani ya leseni na uendeshaji wa kazi za optometria jimboni humo. Mnamo [[1907]], wanafamilia hao wa Schell walitunukiwa Leseni Namba 1 na Namba 2.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Mnamo [[1909]], walikuwa wanachama waasisi wa Arizona Optical Society. Baadaye walikuwa wanachama waasisi wa Arizona Optometric Association na Clara alichaguliwa kuwa Rais wa kwanza mwanamke wa Jimbo mnamo [[1926]].&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Baada ya kuachana na Henry Schell, Clara alifanya kazi pamoja na mwanaye na pia alifanya kazi binafsi. Alistaafu mnamo [[1946]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Uharakati ==
Schell alikuwa mwanachama wa vilabu mbalimbali na alijihusisha na harakati za haki za wanawake kupiga kura, haki za wanawake, na haki za wanyama huko Tucson. Alikuwa kamanda wa Old Pueblo Hive, Women's Benefit Association of the Maccabees.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Aliandaa mikutano ya hadhara na kuwa mwasisi mwenza wa Equal Suffrage Club of Pima County.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Schell alisaidia kuanzisha Business and Professional Women (BPW) na alihudumu kama rais wake kuanzia [[1922]] hadi [[1924]]. Katika nafasi hiyo, aliandaa mkutano ulioshirikisha mzungumzaji wa kitaifa kujadili marekebisho ya haki sawa na kushughulikia sheria ya kima cha chini cha mshahara kwa wanawake huko Arizona. Alisafiri kwenda Phoenix kushawishi dhidi ya kupitishwa kwa mswada wa Mwakilishi Rosa McKay wa mwaka 1923 uliokuwa ukiongeza kima cha chini cha mshahara kwa wanawake, kwa sababu Tucson BPW iliamini kuwa ungefanya wasichana wadogo kupoteza kazi, bei za bidhaa kupanda, na Arizona kupoteza fursa za kibiashara. Mswada wa McKay ulisainiwa kuwa sheria mnamo Februari [[1923]] na ulitangazwa kuwa unakiuka katiba mnamo [[1925]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Schell pia alishiriki kikamilifu katika kuanzisha Tucson YWCA, Arizona Children's Home, na Arizona Humane Society huko Tucson.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Maisha ya binafsi ==
Clara na Henry waliasili watoto wawili pamoja, William na Helen.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Walitalikiana mnamo [[1929]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Clara Schell alifariki dunia huko Tucson mnamo [[24 Aprili]] [[1955]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Tuzo na heshima ==

- 1948: Arizona State Association of Optometrists, uanachama wa maisha&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
- 2017: Arizona Women's Hall of Fame&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
- National Humane Society, uanachama wa maisha&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}


{{DEFAULTSORT:Schell, Clara}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1872]]
[[Jamii:Waliofariki 1955]]
[[Jamii:Watu kutoka Chicago]]
[[Jamii:Wanasayansi wa Marekani]]
[[Jamii:Wanawake wa Marekani]]</text>
      <sha1>59fv5qwrxupkppksvs0g6ugg08v9cai</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607094</id>
      <parentid>1607087</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T13:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5437" sha1="ifghwi0amvmlq6or4c1l9xebq4tr4pa" xml:space="preserve">'''Clara Schell''' ([[27 Juni]] [[1872]] – [[24 Aprili]] [[1955]]) alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa mtaalamu wa kupima macho (optometria) huko [[Arizona]] na mwanaharakati pia. Alikuwa akijihusisha na harakati za [[haki ya wanawake kupiga kura]], haki za wanawake, na [[Harakati za haki za wanyama|haki za wanyama]] huko [[Tucson, Arizona]].

== Maisha ==
Clara Kaub alizaliwa [[Chicago]], [[Illinois]] mnamo [[27 Juni]] [[1872]], akiwa binti wa Charles na Catherine Kellar Kaub.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti |last=Lo Vecchio |first=Janolyn |title=Biographical Sketch of Clara Kaub Schell {{!}} Alexander Street Documents |url=https://documents.alexanderstreet.com/d/1011002041 |access-date=2024-05-30 |website=documents.alexanderstreet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=LxFQAAAAYAAJ&amp;dq=Clara+M.+Schell&amp;pg=PA666 |title=Who's who in Arizona |date=1913 |publisher=Jo Connors |pages=666 |language=en |chapter=Clara M. Schell}}&lt;/ref&gt; Alitunukiwa shahada kutoka [[Chuo Kikuu cha Chicago]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Mnamo [[20 Februari]] [[1891]], aliolewa na Henry A. Schell huko Kenosha, Wisconsin.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=McClintock |first=James H. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=nBQ1AQAAMAAJ&amp;dq=Clara+M.+Schell&amp;pg=PA261 |title=Arizona, Prehistoric, Aboriginal, Pioneer, Modern: The Nation's Youngest Commonwealth Within a Land of Ancient Culture |date=1916 |publisher=S. J. Clarke publishing Company |pages=261 |language=en |chapter=Drs. Henry A. and Clara M. Schell}}&lt;/ref&gt; Mnamo [[1898]], yeye na mumewe walihamia Morenci, Arizona, ambako Henry alikuwa akifanya kazi ya optometria.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Kutokana na ugonjwa wa pumu uliomsumbua Henry, familia hiyo ya Schell ilihamia [[Tucson, Arizona]] mnamo [[1900]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal |last=Lo Vecchio |first=Janolyn |date=2016 |title=Dr. Clara Schell: Pioneer Arizona Territory Optometrist, Suffragist, and Community Leader |journal=Hindsight: Journal of Optometry History |volume=47 |issue=4}}&lt;/ref&gt; Mwaka huo, Clara alijiunga na chuo cha Northern Illinois College of Ophthalmology and Optometry, akahitimu mnamo Septemba [[1902]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Kazi ==
Baada ya kuhitimu mnamo [[1902]], Schell alirejea Arizona kujiunga na mumewe katika kampuni ya Schell and Schell mjini Tucson.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Rejea tovuti |title=Clara M. Schell |url=https://www.azwhf.org/copy-of-elisabeth-ruffner |access-date=2024-05-30 |website=AWHF |language=en}}&lt;/ref&gt; Alikuwa mwanamke wa kwanza kuwa mtaalamu wa otpmetria huko Arizona na mmojawapo wa wanawake wa kwanza kufanya kazi hiyo nchini kote.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Walisafiri sana kupitia kusini mwa Arizona na Sonora, wakitoa huduma za matibabu katika maeneo ya vijijini.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Henry alikuwa rais wa bodi ya Territorial Board of Optometry ya Arizona, iliyosanifisha mitihani ya leseni na uendeshaji wa kazi za optometria jimboni humo. Mnamo [[1907]], wanafamilia hao wa Schell walitunukiwa Leseni Namba 1 na Namba 2.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Mnamo [[1909]], walikuwa wanachama waasisi wa Arizona Optical Society. Baadaye walikuwa wanachama waasisi wa Arizona Optometric Association na Clara alichaguliwa kuwa Rais wa kwanza mwanamke wa Jimbo mnamo [[1926]].&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Baada ya kuachana na Henry Schell, Clara alifanya kazi pamoja na mwanaye na pia alifanya kazi binafsi. Alistaafu mnamo [[1946]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Uharakati ==
Schell alikuwa mwanachama wa vilabu mbalimbali na alijihusisha na harakati za haki za wanawake kupiga kura, haki za wanawake, na haki za wanyama huko Tucson. Alikuwa kamanda wa Old Pueblo Hive, Women's Benefit Association of the Maccabees.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Aliandaa mikutano ya hadhara na kuwa mwasisi mwenza wa Equal Suffrage Club of Pima County.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

Schell alisaidia kuanzisha Business and Professional Women (BPW) na alihudumu kama rais wake kuanzia [[1922]] hadi [[1924]]. Katika nafasi hiyo, aliandaa mkutano ulioshirikisha mzungumzaji wa kitaifa kujadili marekebisho ya haki sawa na kushughulikia sheria ya kima cha chini cha mshahara kwa wanawake huko Arizona. Alisafiri kwenda Phoenix kushawishi dhidi ya kupitishwa kwa mswada wa Mwakilishi Rosa McKay wa mwaka 1923 uliokuwa ukiongeza kima cha chini cha mshahara kwa wanawake, kwa sababu Tucson BPW iliamini kuwa ungefanya wasichana wadogo kupoteza kazi, bei za bidhaa kupanda, na Arizona kupoteza fursa za kibiashara. Mswada wa McKay ulisainiwa kuwa sheria mnamo Februari [[1923]] na ulitangazwa kuwa unakiuka katiba mnamo [[1925]].&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Schell pia alishiriki kikamilifu katika kuanzisha Tucson YWCA, Arizona Children's Home, na Arizona Humane Society huko Tucson.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== Maisha ya binafsi ==
Clara na Henry waliasili watoto wawili pamoja, William na Helen.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Walitalikiana mnamo [[1929]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Clara Schell alifariki dunia huko Tucson mnamo [[24 Aprili]] [[1955]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Tuzo na heshima ==

- 1948: Arizona State Association of Optometrists, uanachama wa maisha&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
- 2017: Arizona Women's Hall of Fame&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
- National Humane Society, uanachama wa maisha&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
{{Mbegu-mtu}}
{{DEFAULTSORT:Schell, Clara}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1872]]
[[Jamii:Waliofariki 1955]]
[[Jamii:Watu kutoka Chicago]]
[[Jamii:Wanasayansi wa Marekani]]
[[Jamii:Wanawake wa Marekani]]</text>
      <sha1>ifghwi0amvmlq6or4c1l9xebq4tr4pa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kigezo:Vifaa vya filamu</title>
    <ns>10</ns>
    <id>254229</id>
    <revision>
      <id>1607088</id>
      <timestamp>2026-10-12T12:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mate Mingi</username>
        <id>92978</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Navbox | name      = Camera shots | title     = [[Cinematography]] and [[Film editing|Editing]]: [[Shot (filmmaking)|Shots]], [[Camera angle|Angles]], and [[Camera operator|Movements]] | state     = {{{state|autocollapse}}} | listclass = hlist  | group1 = [[Shot (filmmaking)|Shot types]] | list1  = * [[Establishing shot]] * [[Extreme long shot]] * [[Long shot]] * [[Medium shot]] * [[Medium close-up]] * [[Close-up]] * [[Extreme close-up]] * Point-of-vie...'</comment>
      <origin>1607088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1034" sha1="0gksjbq6z18g3h3jincfvksf7nahged" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Camera shots
| title     = [[Cinematography]] and [[Film editing|Editing]]: [[Shot (filmmaking)|Shots]], [[Camera angle|Angles]], and [[Camera operator|Movements]]
| state     = {{{state|autocollapse}}}
| listclass = hlist

| group1 = [[Shot (filmmaking)|Shot types]]
| list1  =
* [[Establishing shot]]
* [[Extreme long shot]]
* [[Long shot]]
* [[Medium shot]]
* [[Medium close-up]]
* [[Close-up]]
* [[Extreme close-up]]
* [[Point-of-view shot]]
* [[Over-the-shoulder shot]]
* [[Two shot]]

| group2 = [[Camera angle|Camera angles]]
| list2  =
* [[Low-angle shot]]
* [[High-angle shot]]
* [[Bird's-eye view]]
* [[Worm's-eye view]]
* [[Dutch angle]]

| group3 = [[Camera movement|Movements]] &amp; [[Camera stabilizer|Gear]]
| list3  =
* [[Gimbal]]
* [[Steadicam]]
* [[Dolly shot]]
* [[Tracking shot]]
* [[Panning (camera)|Pan]]
* [[Tilt (camera)|Tilt]]
* [[Crane shot]]
* [[Zoom lens|Zoom]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Film technology templates]]
[[Category:Film navigation boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0gksjbq6z18g3h3jincfvksf7nahged</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jule Styne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254230</id>
    <revision>
      <id>1607116</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ally0111</username>
        <id>85292</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Jule Styne''' ( [[31 Desemba]] [[1905]] –  [[20 Septemba]] [[1994]]) alikuwa [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka [[Uingereza]] na [[Marekani]]. Alizaliwa London, Uingereza na alihamia Marekani akiwa mtoto. Aliandika muziki katika majukwaa maarufu kama &quot;Gypsy&quot;, &quot;Funny Girl&quot;, na &quot;Bells Are Ringing&quot;.&lt;ref name=&quot;AMG&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/jule-styne-mn0000304458/biography|title=Jule Styne Biography, Songs, &amp; Albums|website=[[AllMusic]]|acc...'</comment>
      <origin>1607116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="860" sha1="ofekgkw3mag6l8klxhiddkhqv9u8ii7" xml:space="preserve">'''Jule Styne''' ( [[31 Desemba]] [[1905]] –  [[20 Septemba]] [[1994]]) alikuwa [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka [[Uingereza]] na [[Marekani]]. Alizaliwa London, Uingereza na alihamia Marekani akiwa mtoto. Aliandika muziki katika majukwaa maarufu kama &quot;Gypsy&quot;, &quot;Funny Girl&quot;, na &quot;Bells Are Ringing&quot;.&lt;ref name=&quot;AMG&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/jule-styne-mn0000304458/biography|title=Jule Styne Biography, Songs, &amp; Albums|website=[[AllMusic]]|access-date=October 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=bwdaAAAAYAAJ&amp;q=Isadore+and+Anna+%5BKertman%5D+Stein|title=Current Biography Yearbook|date=April 29, 1984|publisher=H. W. Wilson Co.|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1905]]
[[Jamii:Waliofariki 1994]]
[[Jamii:Wasanii wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]</text>
      <sha1>ofekgkw3mag6l8klxhiddkhqv9u8ii7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607156</id>
      <parentid>1607116</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T16:44:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gayle-Bot</username>
        <id>78697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>#2.0 Boti Replaced Cite web-&gt;Rejea tovuti, Cite journal-&gt;Rejea jarida, Cite book-&gt;Rejea kitabu, Cite news-&gt;Rejea habari; 2 template(s) replaced.</comment>
      <origin>1607156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="868" sha1="qpe9kjceq8y02lt1qnjldqiszr9q377" xml:space="preserve">'''Jule Styne''' ( [[31 Desemba]] [[1905]] –  [[20 Septemba]] [[1994]]) alikuwa [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka [[Uingereza]] na [[Marekani]]. Alizaliwa London, Uingereza na alihamia Marekani akiwa mtoto. Aliandika muziki katika majukwaa maarufu kama &quot;Gypsy&quot;, &quot;Funny Girl&quot;, na &quot;Bells Are Ringing&quot;.&lt;ref name=&quot;AMG&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.allmusic.com/artist/jule-styne-mn0000304458/biography|title=Jule Styne Biography, Songs, &amp; Albums|website=[[AllMusic]]|access-date=October 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://books.google.com/books?id=bwdaAAAAYAAJ&amp;q=Isadore+and+Anna+%5BKertman%5D+Stein|title=Current Biography Yearbook|date=April 29, 1984|publisher=H. W. Wilson Co.|via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1905]]
[[Jamii:Waliofariki 1994]]
[[Jamii:Wasanii wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]</text>
      <sha1>qpe9kjceq8y02lt1qnjldqiszr9q377</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mike Oldfield</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254231</id>
    <revision>
      <id>1607119</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ally0111</username>
        <id>85292</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Michael Gordon Oldfield''' (alizaliwa [[15 Mei]] [[1953]]) ni [[mwanamuziki]] na [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka [[Uingereza]]. Alizaliwa Reading, Berkshire  na alijulikana kwa albamu yake ya kwanza &quot;Tubular Bells&quot; ([[1973]]), ambayo ilikuwa albamu ya kwanza kutolewa na Virgin Records. Ameshinda [[tuzo ya Grammy]] na ameuza zaidi ya albamu milioni 40 duniani.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Fasmer |first1=B. T. |title=Raymond Henry Oldfield Died |url=https://newagemu...'</comment>
      <origin>1607119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1447" sha1="tpae610pnpl6ld1y3oaaup63adrei9x" xml:space="preserve">'''Michael Gordon Oldfield''' (alizaliwa [[15 Mei]] [[1953]]) ni [[mwanamuziki]] na [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka [[Uingereza]]. Alizaliwa Reading, Berkshire  na alijulikana kwa albamu yake ya kwanza &quot;Tubular Bells&quot; ([[1973]]), ambayo ilikuwa albamu ya kwanza kutolewa na Virgin Records. Ameshinda [[tuzo ya Grammy]] na ameuza zaidi ya albamu milioni 40 duniani.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Fasmer |first1=B. T. |title=Raymond Henry Oldfield Died |url=https://newagemusic.guide/new-age-music/raymond-henry-oldfield-died/ |website=New Age Music Guide |access-date=7 April 2023 |date=24 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;omnotes&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.amarok.ommadawn.net/mike/discog/extras/ommadawnnotes.htm |title=Ommadawn |website=amarok.ommadawn.net |first=Rob |last=Miles |access-date=11 July 2008 |archive-date=10 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160710225841/http://www.amarok.ommadawn.net/mike/discog/extras/ommadawnnotes.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=HAE02&gt;{{cite web |url=https://tubular.net/articles/2002_08d/Interview-with-Mike-Oldfield-from-BBC-1s-Heaven-and-Hearth |title=Interview with Mike Oldfield from BBC 1's Heaven and Hearth |work=Heaven and Earth |via=Tubular.net |first=Alice |last=Beer |date=25 August 2002 |access-date=12 September 2019}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1953]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>tpae610pnpl6ld1y3oaaup63adrei9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mick Fleetwood</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254232</id>
    <revision>
      <id>1607130</id>
      <timestamp>2026-10-12T14:36:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ally0111</username>
        <id>85292</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Michael John Kells Fleetwood''' (alizaliwa [[24 Juni]] [[1947]]) ni [[mwanamuziki]] na mwanzilishi mwenza wa bendi ya Fleetwood Mac. Alizaliwa [[London]] na ni mpiga ngoma. Bendi yake imeuza zaidi ya albamu milioni 120 duniani na ameingizwa kwenye Rock and Roll Hall of Fame.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.filmreference.com/film/4/Susan-Fleetwood.html | title=Susan Fleetwood Biography (1944–1995) | publisher=Filmreference.com | date=21 September 1944...'</comment>
      <origin>1607130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="655" sha1="jl55o1h00b7m27k2baiqvn563mqtm3w" xml:space="preserve">'''Michael John Kells Fleetwood''' (alizaliwa [[24 Juni]] [[1947]]) ni [[mwanamuziki]] na mwanzilishi mwenza wa bendi ya Fleetwood Mac. Alizaliwa [[London]] na ni mpiga ngoma. Bendi yake imeuza zaidi ya albamu milioni 120 duniani na ameingizwa kwenye Rock and Roll Hall of Fame.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.filmreference.com/film/4/Susan-Fleetwood.html | title=Susan Fleetwood Biography (1944–1995) | publisher=Filmreference.com | date=21 September 1944 | access-date=15 October 2011}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1947]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>jl55o1h00b7m27k2baiqvn563mqtm3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Paul Jones</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254233</id>
    <revision>
      <id>1607143</id>
      <timestamp>2026-10-12T15:02:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ally0111</username>
        <id>85292</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''John Baldwin''' (alizaliwa [[3 Januari]] [[1946]]) ni [[mwanamuziki]] kutoka [[Uingereza]], anayejulikana zaidi kama mpiga besi na mpiga kinanda wa bendi ya Led Zeppelin. Alizaliwa Sidcup, Kent. Ameshinda tuzo nyingi na ameingizwa kwenye Rock and Roll Hall of Fame.&lt;ref name=&quot;jpjofficialbio&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.johnpauljones.com/bio/ |title=Bio - John Paul Jones Official Website |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=13 November 2023 |website=johnpauljo...'</comment>
      <origin>1607143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1057" sha1="t1rza4x0rttpo7ybfho6ktw88v4uwci" xml:space="preserve">'''John Baldwin''' (alizaliwa [[3 Januari]] [[1946]]) ni [[mwanamuziki]] kutoka [[Uingereza]], anayejulikana zaidi kama mpiga besi na mpiga kinanda wa bendi ya Led Zeppelin. Alizaliwa Sidcup, Kent. Ameshinda tuzo nyingi na ameingizwa kwenye Rock and Roll Hall of Fame.&lt;ref name=&quot;jpjofficialbio&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.johnpauljones.com/bio/ |title=Bio - John Paul Jones Official Website |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=13 November 2023 |website=johnpauljones.com |publisher=John Paul Jones Official Website |access-date=13 November 2023 |quote=John Paul Jones (born 'John Baldwin', on 3 January 1946) became a prolific musical director and arranger of a huge range of prominent sixties artist before forming Led Zeppelin with Jimmy Page in 1968. |archive-date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231113164330/https://www.johnpauljones.com/bio/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1946]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>t1rza4x0rttpo7ybfho6ktw88v4uwci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Warsha/Melody Mbassa</title>
    <ns>4</ns>
    <id>254234</id>
    <revision>
      <id>1607150</id>
      <timestamp>2026-10-12T15:33:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mizikaletanzania</username>
        <id>93124</id>
      </contributor>
      <comment>Kuondoa Link</comment>
      <origin>1607150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2227" sha1="6fsj9xd8rt9wyz2ea7lr6xs7ebq8l4i" xml:space="preserve">'''Melody Mbassa''' (alizaliwa Machi 28, 1990), anayejulikana kwa jina la utani '''Toto Scala''' na pia kama '''Melody Mizikale''', ni mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, mpiga gitaa na muasisi wa mtindo wa &quot;Mizikale&quot; kutoka Tanzania.

== Maisha ya Awali ==
Baba yake alikuwa mwalimu wa kwaya kanisani na aliwahi kuwa mwimbaji katika bendi ya Sensela Mara Jazz mkoani Mara. Utoto wake alijulikana kama mtangazaji wa kipindi cha watoto &quot;Toto Party&quot; kwenye ITV na TBC, ndipo lilipotoka jina la utani la &quot;Toto Scala&quot;. Mwaka 2002, baba yake alianzisha kundi la watoto wa mitaani liitwalo Dynamic Family. Mwaka 2003, alirekodi &quot;Toto Party&quot; na kuwa mwanamuziki wa kwanza wa kitoto kutoa albamu iliyofanikiwa nchini Tanzania.

== Kazi ya Muziki ==
Kama muasisi wa mtindo wa Mizikale, amechanganya Muziki wa Dansi wa Kitanzania, Muziki wa Asili, midundo ya kisasa na gitaa la acoustic.

Kazi zake maarufu: Toto Party 2004, Nikukoleze 2016, Bye 2018, Upepo 2019 na Papii Kocha, Bebe 2019, Bebe Extra 20 2020, Melody, Hellena Aprili 6 2023, Nyoka Oktoba 3 2023, Usiniambie 2025 na Le Patron 2026.

Mwaka 2021 aliteuliwa katika TMA. Mwaka 2022 alishinda tuzo mbili TMA22 Aprili 29 2023: Msanii Bora wa Kiume wa Dansi na Mtunzi Bora wa Kiume. Mwaka 2024 TMA23 aliteuliwa mara mbili: Hellena T601 na Nyoka T703. Mwaka 2025 alichaguliwa Mjumbe wa Kamati Tendaji ya CHAMUDATA. Alipokea tuzo ya Mfuko wa Utamaduni na Sanaa kutoka kwa Waziri Mkuu Kassim Majaliwa.

== Mtindo wa Muziki ==
Mizikale ni mtindo aliouanzisha Melody Mbassa unaobeba Muziki wa Dansi, Muziki wa Asili, pigo la kisasa na gitaa la acoustic.

== Diskografia ==

* Toto Party 2004
* Nikukoleze 2016
* Bye 2018
* Upepo na Papii Kocha 2019
* Bebe 2019
* Bebe Extra 20 2020
* Melody
* Hellena Aprili 6 2023
* Nyoka Oktoba 3 2023
* Usiniambie 2025
* Le Patron 2026

== Tuzo na Uteuzi ==

* 2021 Aliteuliwa TMA
* 2022 Mshindi mara mbili TMA22 Aprili 29 2023
* 2024 Aliteuliwa mara mbili TMA23 Hellena na Nyoka
* Tuzo ya Mfuko wa Utamaduni na Sanaa Kassim Majaliwa

== Uongozi ==

* 2025 Mjumbe wa Kamati Tendaji CHAMUDATA

== Marejeo ==

* TMA22 Live Awards Aprili 29 2023
* Mfuko wa Utamaduni na Sanaa Live
* CHAMUDATA 2025 Facebook Salut 5
* Music In Africa Directory Melody Mbassa</text>
      <sha1>6fsj9xd8rt9wyz2ea7lr6xs7ebq8l4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rick Wakeman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254235</id>
    <revision>
      <id>1607151</id>
      <timestamp>2026-10-12T15:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ally0111</username>
        <id>85292</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Richard Christopher Wakeman''' (alizaliwa [[18 Mei]] [[1949]]) ni [[mwanamuziki]] na [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka Uingereza. Alizaliwa Perivale, London, na anajulikana kama mpiga kinanda wa bendi ya Yes. Ameshinda tuzo nyingi na ameuza zaidi ya albamu milioni 50.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/rick-wakeman-mn0000300245/biography|title=Rick Wakeman: Biography|first=Bruce|last=Eder|website=AllMusic|access-date=11 January 2023}}&lt;/ref&gt;  =...'</comment>
      <origin>1607151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="615" sha1="rkzqy88k40qbfv386evmklg5c3280hc" xml:space="preserve">'''Richard Christopher Wakeman''' (alizaliwa [[18 Mei]] [[1949]]) ni [[mwanamuziki]] na [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka Uingereza. Alizaliwa Perivale, London, na anajulikana kama mpiga kinanda wa bendi ya Yes. Ameshinda tuzo nyingi na ameuza zaidi ya albamu milioni 50.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/rick-wakeman-mn0000300245/biography|title=Rick Wakeman: Biography|first=Bruce|last=Eder|website=AllMusic|access-date=11 January 2023}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>rkzqy88k40qbfv386evmklg5c3280hc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607152</id>
      <parentid>1607151</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T15:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ally0111</username>
        <id>85292</id>
      </contributor>
      <origin>1607152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="614" sha1="t919ae8gqnnme4q202godn2enj9fbg8" xml:space="preserve">'''Richard Christopher Wakeman''' (alizaliwa [[18 Mei]] [[1949]]) ni [[mwanamuziki]] na [[mtunzi]] wa nyimbo kutoka Uingereza. Alizaliwa Perivale, London na anajulikana kama mpiga kinanda wa bendi ya Yes. Ameshinda tuzo nyingi na ameuza zaidi ya albamu milioni 50.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/rick-wakeman-mn0000300245/biography|title=Rick Wakeman: Biography|first=Bruce|last=Eder|website=AllMusic|access-date=11 January 2023}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1949]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>t919ae8gqnnme4q202godn2enj9fbg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leticia Dolera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254236</id>
    <revision>
      <id>1607157</id>
      <timestamp>2026-10-12T16:51:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1225" sha1="ipvedbm5s4oowqyeu7v01zmk5i3f8il" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2026 - Leticia Dolera (cropped).jpg|thumb|Leticia Dolera]]
'''Leticia Dolera''' (alizaliwa [[23 Oktoba]] [[1981]]) ni [[mwigizaji]], [[mwandishi]] wa miswada ya [[filamu]] na mkurugenzi kutoka [[Hispania]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi yake ya Clara katika filamu ya kutisha ya REC 3: Genesis ya mwaka [[2013]], Teresa katika filamu ya Imagining Argentina ([[2003]]), na Carmen katika mfululizo wa vipindi vya [[televisheni]] wa [[Uingereza]] uitwao Mad Dogs.

== Maisha ya awali ==
Leticia Dolera alizaliwa mjini [[Barcelona]] tarehe 23 Oktoba 1981. Alilelewa na [[mama]] yake ambaye hakuwa na mwenzi wa ndoa.

== Taaluma ==
Taaluma yake ilianza kupitia mfululizo wa vipindi vya televisheni vya Al salir de clase (When Class Is Over), ambapo aliigiza mhusika Angela kuanzia mwaka [[2000]] hadi [[2002]]. Vilevile, alianza kuigiza katika filamu ndefu kupitia filamu ya Bellas durmientes ya mwaka [[2001]].&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm1206701/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.diezminutos.es/famosos-corazon/famosos-espanoles/a24474429/leticia-dolera-vida-fotos/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1981]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>ipvedbm5s4oowqyeu7v01zmk5i3f8il</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Belén Cuesta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254237</id>
    <revision>
      <id>1607158</id>
      <timestamp>2026-10-12T16:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="ozbodnis3el5btiokgzkjccp7f9if0a" xml:space="preserve">[[Faili:Malaga Film Festival 2025 - Belén Cuesta 01.jpg|thumb|Belén Cuesta]]
'''Belén Cuesta Llamas''' (alizaliwa [[24 Januari]] [[1984]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Hispania]]. Alipata umaarufu kupitia uigizaji wake wa mhusika Magüi katika mfululizo wa [[vichekesho]] wa Paquita Salas. Alishinda [[tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Bora wa Kike kutokana na nafasi yake kuu katika [[filamu]] ya drama The Endless Trench ([[2019]]).

== Maisha ya awali ==
Belén Cuesta Llamas alizaliwa tarehe 24 Januari 1984 mjini [[Sevilla|Seville]], Hispania. Alihamia Málaga, na utoto pamoja na ujana wake aliutumia katika mji wa Fuengirola, ambako alisoma katika Escuela Superior de Arte Dramático. Kwa sasa anaishi Madrid.

== Taaluma ==
Cuesta anajulikana zaidi kama mwigizaji wa maigizo ya jukwaani. Ameshiriki katika utayarishaji wa filamu na vipindi vya [[televisheni]], pamoja na matangazo ya biashara ya televisheni.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm3177382/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.diariosur.es/culturas/premios-goya/belen-cuesta-sueno-20200126132914-nt.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>ozbodnis3el5btiokgzkjccp7f9if0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carmen Machi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254238</id>
    <revision>
      <id>1607159</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1269" sha1="sv1sivux7crbtyoid9yowr4d2swohy8" xml:space="preserve">[[Faili:Carmen Machi, Festival de Sitges 2017.jpg|thumb|Carmen Machi]]
'''María del Carmen Machi Arroyo''' (alizaliwa [[7 Januari]] [[1963]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Hispania]]. Alipata umaarufu kupitia nafasi yake ya Aída katika misururu ya vipindi vya [[televisheni]] vya 7 vidas na Aída.

== Wasifu ==
María del Carmen Machi Arroyo alizaliwa tarehe 7 Januari 1963 mjini [[Madrid]] na kukulia katika mji wa Getafe, ulio karibu na Madrid. Familia ya upande wa baba yake inatoka Genoa, [[Italia]].

Baada ya kufanya kazi kwa miaka kadhaa kama mwigizaji wa maigizo ya jukwaani, alipata umaarufu kupitia mhusika wake Aída. Aliigiza mhusika huyo kwa mara ya kwanza katika mfululizo wa televisheni wa 7 Vidas, kisha akaendelea kumuigiza katika mfululizo ulioanzishwa baadaye na kuzingatia mhusika huyo, ulioitwa Aída.

Alianza kuigiza katika [[filamu]] ndefu kupitia filamu ya Shacky Carmine ya mwaka [[1999]].&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm1197737/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.cope.es/actualidad/television/noticias/carmen-machi-sus-problemas-con-hacienda-motivo-desaparicion-aida-sus-raices-italianas-20220117_1729850&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>sv1sivux7crbtyoid9yowr4d2swohy8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kira Miró</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254239</id>
    <revision>
      <id>1607160</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1403" sha1="q4ftboawmdptq46d2brnqp6pqx23e39" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2026 - Kira Miró (cropped).jpg|thumb|Kira Miró]]
'''Kira García-Beltrán Miró''' (alizaliwa [[13 Machi]] [[1980]]) ni [[mwigizaji]] na [[mtangazaji]] wa [[televisheni]] kutoka [[Hispania]].

== Maisha na taaluma ==
Kira García-Beltrán Miró alizaliwa tarehe 13 Machi 1980 katika mji wa Santa Brígida, kwenye [[kisiwa]] cha Gran Canaria. Yeye ni mtoto wa pili kati ya [[watoto]] watatu. Ni binti wa [[mfanyabiashara]] José García Beltrán, anayejulikana pia kwa jina la Pepe MacDonald, na mtayarishaji Marta Miró.

Alionekana kwa mara ya kwanza kwenye televisheni katika kipindi cha vijana kilichoitwa Desesperado Club Social. Baadaye, aliendesha kipindi cha Cuatrosfera.

Alianza kuigiza katika [[filamu]] ndefu kupitia filamu ya Menos es más ya mwaka [[2000]]. Tangu wakati huo, ameshiriki katika filamu mbalimbali, zikiwemo Ferpect Crime (2004), Desde que amanece apetece (2006), El próximo Oriente (2006), Isi &amp; Disi: alto voltaje (2006), Óscar. Una pasión surrealista (2008), Rivals (2008), Broken Embraces (2009), To Hell with the Ugly (2010), Don't Call It Love… Call It XXX (2011) na Truman (2015).&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm1176125/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.20minutos.es/noticia/309707/0/macaco/kira/miro/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>q4ftboawmdptq46d2brnqp6pqx23e39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michelle Jenner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254240</id>
    <revision>
      <id>1607162</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1197" sha1="clug0tedxwz9848gpqt5sfx0qp2zcjs" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2026 - Michelle Jenner-2 (cropped).jpg|thumb|Michelle Jenner]]
'''Michelle Jenner Husson''' (alizaliwa [[14 Septemba]] [[1986]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Hispania]]. Alipata umaarufu nchini [[Hispania]] kupitia nafasi yake ya Sara katika mfululizo wa vipindi vya [[televisheni]] vya Los hombres de Paco. Mbali na kuigiza mbele ya kamera, pia amejijengea taaluma ya uigizaji wa sauti.

== Wasifu ==
Michelle Jenner Husson alizaliwa tarehe 14 Septemba 1986 mjini Barcelona, Hispania. Ni binti wa Miguel Ángel Jenner Redondo, mwigizaji wa sauti wa Kihispania mwenye asili ya [[Kiingereza]], na Martine Husson, mwigizaji wa Kifaransa na dansa wa maonyesho ya muziki.

Ana kaka mkubwa anayeitwa David Jenner Husson, ambaye pia ni mwigizaji aliyebobea katika uigizaji wa sauti.

Alisomea maigizo, uimbaji na dansi katika Shule ya Company &amp; Company. Pia alisomea uigizaji katika shule ya uigizaji ya Nancy Tuñon.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm1043338/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://lamonteeiberique.com/video-rencontre-avec-michelle-jenner/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1986]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>clug0tedxwz9848gpqt5sfx0qp2zcjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aura Garrido</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254241</id>
    <revision>
      <id>1607163</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1128" sha1="gywipeffxkjbakus15pjn4bw27cxv2x" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2019 - Aura Garrido.jpg|thumb|Aura Garrido]]
'''Aura Garrido Sánchez''' (alizaliwa [[29 Mei]] [[1989]]) ni [[mwigizaji]] wa [[filamu]] na [[televisheni]] kutoka [[Hispania]]. Ameigiza katika [[filamu]] kama Stockholm na mfululizo wa televisheni wa El ministerio del tiempo.

== Maisha ya awali ==
Garrido alizaliwa mjini [[Madrid]] mwaka 1989. Baba yake, Tomás Garrido, ni mtunzi wa [[muziki]] na kondakta wa okestra, huku mama yake, María del Pilar Sánchez, akiwa [[mchoraji]].

Alianza kujifunza kucheza piano akiwa na umri wa [[miaka]] minne, na muda mfupi baadaye akaanza kujifunza dansi ya ballet. Anaweza kuzungumza [[Kiingereza]] kutokana na kuwa na rafiki yake wa karibu aliyezungumza Kiingereza walipokuwa wakikua pamoja.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm3467663/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lavanguardia.com/local/pais-vasco/20130508/54373917576/aura-garrido-recibira-el-viernes-el-premio-fantrobia-del-festival-de-cine-fantastico-de-bilbao-fant.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1989]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>gywipeffxkjbakus15pjn4bw27cxv2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Megan Montaner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254242</id>
    <revision>
      <id>1607165</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:29:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="881" sha1="5dkf3t0hzmik0b6nqw363y1ujz1h53z" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Megan Montaner|picha=Malaga Film Festival 2025 - Megan Montaner (cropped).jpg|tarehe ya kuzaliwa={{birth date and age|df=yes|1987|08|21}}|kazi yake=Mwigizaji, mwanamitindo|watoto=2}}

'''Megan Gracia Montaner''' (alizaliwa [[21 Agosti]] [[1987]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]] na [[mwanamitindo]] wa zamani. Anajulikana kwa nafasi alizocheza katika vipindi vya [[televisheni]] vya The Secret of Puente Viejo, Grand Hotel na No Identity, ambavyo vyote vilitangazwa na kituo cha televisheni cha Antena 3. Hivi karibuni, alicheza nafasi ya Elena Martín katika mfululizo wa televisheni wa 30 Coins.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm3816157/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sensacine.com/noticias/series/noticia-18586370/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1987]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>5dkf3t0hzmik0b6nqw363y1ujz1h53z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Freedom Puriza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254243</id>
    <revision>
      <id>1607166</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Freedom Puriza''' (alizaliwa tarehe 22 Juni 1980) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]] aliyekuwa akicheza nafasi ya beki.  Aliiwakilisha timu ya taifa ya Namibia katika [[mechi]] kadhaa, zikiwemo mechi za Kombe la COSAFA la 2008 na Kombe la COSAFA la 2013.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/32162.html Freedom Puriza] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;  == Marejeo == &lt;references /&gt; {{Mbegu-cheza-mpira}} Jami...'</comment>
      <origin>1607166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="542" sha1="0kdy2bev9gc4bg9prbqu4il0mg9byo0" xml:space="preserve">'''Freedom Puriza''' (alizaliwa tarehe 22 Juni 1980) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]] aliyekuwa akicheza nafasi ya beki.

Aliiwakilisha timu ya taifa ya Namibia katika [[mechi]] kadhaa, zikiwemo mechi za Kombe la COSAFA la 2008 na Kombe la COSAFA la 2013.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/32162.html Freedom Puriza] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>0kdy2bev9gc4bg9prbqu4il0mg9byo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cristina Castaño</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254244</id>
    <revision>
      <id>1607167</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1346" sha1="kxqva5w3ewmgot2r5lt7sow87oj0858" xml:space="preserve">[[Faili:Goyas 2024 - Cristina Castaño.jpg|thumb|Cristina Castaño]]
'''Cristina Castaño Gómez''' (alizaliwa [[30 Oktoba]] [[1978]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Hispania]] anayejulikana zaidi kwa nafasi yake ya Judith Becker katika mfululizo maarufu wa [[televisheni]] wa La que se avecina.

== Wasifu ==
Cristina Castaño Gómez alizaliwa tarehe 30 Oktoba 1978 mjini Vilalba, katika jimbo la Lugo.

Miongoni mwa [[filamu]] za awali alizoigiza ni Divine Words, XXL na Días azules.

Alipata umaarufu katika eneo la Galicia kutokana na nafasi yake ya Paula Barreiro katika mfululizo wa televisheni wa Pratos combinados, ulioonyeshwa na kituo cha utangazaji cha kikanda cha Galicia, Televisión de Galicia (TVG).

Mwaka [[2000]], alipata nafasi ya kujiunga na waigizaji wa mfululizo mwingine wa televisheni uliokuwa ukitangazwa nchini kote, ulioitwa Al salir de clase (Baada ya kutoka darasani). Awali, nafasi hiyo ilikuwa ya kipindi cha majira ya kiangazi, lakini aliendelea kuigiza katika mfululizo huo hadi ulipomalizika mwaka [[2002]].&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0144519/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.ecartelera.com/noticias/cristina-castano-explica-la-que-se-avecina-necesidad-contar-44544/5/#dst&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]</text>
      <sha1>kxqva5w3ewmgot2r5lt7sow87oj0858</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucky Richter</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254245</id>
    <revision>
      <id>1607168</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:36:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Albert Lucky Richter''' (23 Septemba 1964 – 2 Julai 2021) alikuwa [[mchezaji]] na kocha wa mpira wa miguu kutoka Namibia.  == Maisha ya awali == Richter alizaliwa na kukulia mjini Windhoek, [[Namibia]], na alianza kucheza mpira wa miguu akiwa na umri mdogo.&lt;ref&gt;[https://neweralive.na/posts/up-close-with-bazooka-the-adorable-ball-juggler-the-untold-football-journey-of-lucky-richter &quot;The untold football journey of Lucky Richter&quot;.] neweralive.na (Archive...'</comment>
      <origin>1607168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1463" sha1="aea06o315vrtgtwunc26791ey4n6uo5" xml:space="preserve">'''Albert Lucky Richter''' (23 Septemba 1964 – 2 Julai 2021) alikuwa [[mchezaji]] na kocha wa mpira wa miguu kutoka Namibia.

== Maisha ya awali ==
Richter alizaliwa na kukulia mjini Windhoek, [[Namibia]], na alianza kucheza mpira wa miguu akiwa na umri mdogo.&lt;ref&gt;[https://neweralive.na/posts/up-close-with-bazooka-the-adorable-ball-juggler-the-untold-football-journey-of-lucky-richter &quot;The untold football journey of Lucky Richter&quot;.] neweralive.na (Archived). Retrieved 8 September 2023.&lt;/ref&gt;

== Kazi ya uchezaji ==
Richter alikuwa akicheza nafasi ya winga na alikuwa na jina la utani “Bazooka”. Alitambuliwa kama mmoja wa wachezaji waliokuwa wakifurahisha zaidi kuwatazama nchini Namibia.

Aliichezea klabu ya Black Africa nchini Namibia na pia [[klabu]] ya Bloemfontein Celtic nchini Afrika Kusini.

== Mtindo wa uchezaji ==
Richter alijulikana kwa uwezo wake wa kupiga chenga na kuwapita wapinzani.

== Kazi ya ukocha ==
Baada ya kustaafu kucheza soka la kulipwa, Richter alifanya kazi ya ukocha.

== Kifo ==
Richter alifariki tarehe 2 Julai 2021 akiwa na [[umri]] wa miaka 57 kutokana na ugonjwa wa COVID-19.&lt;ref&gt;[https://www.snl24.com/kickoff/sanews/premiership/lucky-bazooka-richter-dies-of-covid-19-20210705 &quot;Lucky 'Bazooka' Richter dies of Covid-19&quot;]. KickOff. 6 July 2021. Retrieved 2 July 2023.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1964]]
[[Jamii:Waliofariki 2021]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>aea06o315vrtgtwunc26791ey4n6uo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wendell Rudath</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254246</id>
    <revision>
      <id>1607169</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Wendell Wella Rudath''' (alizaliwa tarehe 7 Oktoba 1995) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Namibia anayecheza nafasi ya mshambuliaji katika klabu ya Jwaneng Galaxy na timu ya taifa ya Namibia.  == Kazi ya klabu == Rudath alianza kucheza soka katika ngazi ya wakubwa nchini Namibia mwaka 2013, alipokuwa akiichezea [[klabu]] ya Civics katika Ligi Kuu ya Namibia.  Mwaka 2015, alihamia Black Africa, ambako alishinda ubingwa wa Ligi Kuu ya N...'</comment>
      <origin>1607169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1710" sha1="je95mz6d7yvfp75hfd70xnftmjcfhtb" xml:space="preserve">'''Wendell Wella Rudath''' (alizaliwa tarehe 7 Oktoba 1995) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Namibia anayecheza nafasi ya mshambuliaji katika klabu ya Jwaneng Galaxy na timu ya taifa ya Namibia.

== Kazi ya klabu ==
Rudath alianza kucheza soka katika ngazi ya wakubwa nchini Namibia mwaka 2013, alipokuwa akiichezea [[klabu]] ya Civics katika Ligi Kuu ya Namibia.

Mwaka 2015, alihamia Black Africa, ambako alishinda ubingwa wa Ligi Kuu ya Namibia msimu wa 2018–19.

Mwaka 2021, alijiunga na klabu ya Jwaneng Galaxy ya Botswana. Akiwa na klabu hiyo, alishinda ubingwa wa Ligi Kuu ya Botswana msimu wa 2022–23.&lt;ref&gt;[https://namibian.com.na/supersport-target-rudath/ &quot;SuperSport target Rudath&quot;.] 27 June 2023.&lt;/ref&gt;

== Kazi ya kimataifa ==
Rudath alianza kucheza katika timu ya taifa ya wakubwa ya Namibia tarehe 4 Agosti 2019, katika [[mchezo]] wa kufuzu kwa Mashindano ya Mataifa ya Afrika dhidi ya Comoro uliomalizika kwa sare ya 0–0.

Alikuwa sehemu ya kikosi cha Namibia kilichoshiriki Mashindano ya Mataifa ya Afrika ya 2020. Pia aliitwa katika kikosi cha timu ya taifa kwa ajili ya Kombe la Mataifa ya Afrika la 2023.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20210430233345/https://nfa.org.na/2020/12/14/brave-warriors-gears-for-2021-chan-finals/ &quot;Brave Warriors gears for 2021 CHAN Finals&quot;]. nfa.org.na/. Namibia Football Association. 14 December 2020. Archived from the original on 30 April 2021. Retrieved 14 January 2024.&lt;/ref&gt;

== Mafanikio ==
Black Africa

* Ligi Kuu ya Namibia: 2018–19

Jwaneng Galaxy

* Ligi Kuu ya Botswana: 2022–23

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1998]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>je95mz6d7yvfp75hfd70xnftmjcfhtb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vistoria Shangula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254247</id>
    <revision>
      <id>1607170</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Vistoria Shangula''' (alizaliwa tarehe 21 Aprili 1992) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.  Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu ya taifa ya [[wanawake]] ya Namibia kilichoshiriki Mashindano ya Soka ya Wanawake ya Afrika ya 2014.  Katika ngazi ya [[klabu]], aliwahi kuichezea JS Academy nchini Namibia.&lt;ref&gt;[http://www.nfa.org.na/?q=node/2570 &quot;Shipanga names Gladi...'</comment>
      <origin>1607170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="kl36o83rgsf4dm4eqxyjr5zwpvhzgpl" xml:space="preserve">'''Vistoria Shangula''' (alizaliwa tarehe 21 Aprili 1992) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.

Alikuwa sehemu ya kikosi cha timu ya taifa ya [[wanawake]] ya Namibia kilichoshiriki Mashindano ya Soka ya Wanawake ya Afrika ya 2014.

Katika ngazi ya [[klabu]], aliwahi kuichezea JS Academy nchini Namibia.&lt;ref&gt;[http://www.nfa.org.na/?q=node/2570 &quot;Shipanga names Gladiators for Women Championship&quot;.] nfa.org.na. 2 October 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cafonline.com/en-us/competitions/tn9thafricanwomenchampionship-namibia/news.aspx/NewsDetails?id=QUAxGrgCv8FoC60qFPDswQ%3d%3d &quot;Host Namibia unveil final squad&quot;.] cafonline.com. 3 October 2014.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1992]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>kl36o83rgsf4dm4eqxyjr5zwpvhzgpl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abraham Shatimuene</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254248</id>
    <revision>
      <id>1607171</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:44:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Abraham Letu Shatimuene''' (alizaliwa tarehe 2 Aprili 1986 jijini Windhoek) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia, ambaye kwa sasa anachezea klabu ya United Africa Tigers.  == Kazi ya soka == Tarehe 1 Julai 2007, Shatimuene aliondoka katika [[klabu]] ya United Africa Tigers na kusaini [[mkataba]] wa kuichezea klabu ya Angola ya Primeiro de Agosto.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/15384.html Abraham Shatimuene] at National-F...'</comment>
      <origin>1607171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="brosfd88j2nl1y2h2zlgqgr91ra55tx" xml:space="preserve">'''Abraham Letu Shatimuene''' (alizaliwa tarehe 2 Aprili 1986 jijini Windhoek) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia, ambaye kwa sasa anachezea klabu ya United Africa Tigers.

== Kazi ya soka ==
Tarehe 1 Julai 2007, Shatimuene aliondoka katika [[klabu]] ya United Africa Tigers na kusaini [[mkataba]] wa kuichezea klabu ya Angola ya Primeiro de Agosto.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/15384.html Abraham Shatimuene] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;

== Kazi ya kimataifa ==
Aliiwakilisha Namibia katika [[Kombe]] la Mataifa ya Afrika la mwaka 2008.&lt;ref&gt;[http://www.rfi.fr/francais/can2008/foot/competitions/joueurs/097/joueur_886.asp &quot;RFI - CAN 2008 - Abraham Letu SHATIMUENE&quot;.] www.rfi.fr (in French). Retrieved 24 July 2017.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1986]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>brosfd88j2nl1y2h2zlgqgr91ra55tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anna Shikusho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254249</id>
    <revision>
      <id>1607172</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Anna Marie Ngonde Shikusho''' (alizaliwa tarehe 5 Aprili 1995) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika klabu ya Ongos FC, inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Namibia, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.&lt;ref&gt;[https://nfa.org.na/2019/07/30/gladiators-set-to-make-amends-at-cosafa-champs/ &quot;Gladiators set to make amends at Cosafa Champs&quot;.] Namibia Football Association.&lt;/ref&gt;  == Kazi ya kima...'</comment>
      <origin>1607172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1047" sha1="3x7q8vvdpmgwb9lqm506wp72yd1s9he" xml:space="preserve">'''Anna Marie Ngonde Shikusho''' (alizaliwa tarehe 5 Aprili 1995) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika klabu ya Ongos FC, inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Namibia, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.&lt;ref&gt;[https://nfa.org.na/2019/07/30/gladiators-set-to-make-amends-at-cosafa-champs/ &quot;Gladiators set to make amends at Cosafa Champs&quot;.] Namibia Football Association.&lt;/ref&gt;

== Kazi ya kimataifa ==
Shikusho aliichezea timu ya taifa ya [[wanawake]] ya Namibia katika ngazi ya wakubwa wakati wa [[mechi]] za kufuzu kwa Kombe la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake la mwaka 2018.&lt;ref&gt;[http://admin.cafonline.com/en-us/competitions/11theditionwomenafcon-ghana2018/MatchDetails?MatchId=wp6f%2bjnqZEvUI%2bGbQQYXqRszFExYc5poa0IP%2bhsEq%2fGNqgPCVpF6IkYSX%2f576RN%2f &quot;Competitions - 11th Edition Women AFCON- GHANA 2018 - Match Details&quot;.] CAF.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1995]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>3x7q8vvdpmgwb9lqm506wp72yd1s9he</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benson Shilongo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254250</id>
    <revision>
      <id>1607173</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:49:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Benson Shilongo''' (alizaliwa tarehe 18 Mei 1992) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika klabu ya Maccabi Bnei Reineh ya Israel pamoja na [[timu]] ya taifa ya Namibia.&lt;ref&gt;Zeitung, Allgemeine. [https://www.az.com.na/nachrichten/erster-namibier-in-gypten-2018-01-22/ &quot;Erster Namibier in Ägypten - Sport - Allgemeine Zeitung&quot;.] Retrieved 14 May 2018.&lt;/ref&gt;  == Marejeo == &lt;references /&gt; {{Mb...'</comment>
      <origin>1607173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="566" sha1="sg7ajrbg6kdz3ccbqaq5ic9puel4kwm" xml:space="preserve">'''Benson Shilongo''' (alizaliwa tarehe 18 Mei 1992) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika klabu ya Maccabi Bnei Reineh ya Israel pamoja na [[timu]] ya taifa ya Namibia.&lt;ref&gt;Zeitung, Allgemeine. [https://www.az.com.na/nachrichten/erster-namibier-in-gypten-2018-01-22/ &quot;Erster Namibier in Ägypten - Sport - Allgemeine Zeitung&quot;.] Retrieved 14 May 2018.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1992]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>sg7ajrbg6kdz3ccbqaq5ic9puel4kwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abisai Shiningayamwe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254251</id>
    <revision>
      <id>1607174</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Abisai Shiningayamwe''' (alizaliwa tarehe 16 Mei 1978) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]], aliyekuwa akicheza nafasi ya golikipa.  == Kazi ya soka == Shiningayamwe ni mkazi wa kudumu wa Afrika Kusini na aliichezea [[klabu]] ya Jomo Cosmos, iliyokuwa ikishiriki Ligi Kuu ya ABSA nchini humo.&lt;ref&gt;[https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/news/jomo-cosmos-have-11-foreign-players-on-their-books/53423...'</comment>
      <origin>1607174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1072" sha1="30456lobgj3h8a3ktd5tuy4mbrg7afv" xml:space="preserve">'''Abisai Shiningayamwe''' (alizaliwa tarehe 16 Mei 1978) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]], aliyekuwa akicheza nafasi ya golikipa.

== Kazi ya soka ==
Shiningayamwe ni mkazi wa kudumu wa Afrika Kusini na aliichezea [[klabu]] ya Jomo Cosmos, iliyokuwa ikishiriki Ligi Kuu ya ABSA nchini humo.&lt;ref&gt;[https://www.kickoff.com/news/articles/south-africa-news/categories/news/news/jomo-cosmos-have-11-foreign-players-on-their-books/534236 &quot;Jomo Cosmos have 11 foreign players on their books&quot;.] Kickoff magazine. 25 October 2011.&lt;/ref&gt;

Shiningayamwe alicheza katika mechi ya kwanza ya Namibia kwenye hatua ya makundi ya fainali za Kombe la Mataifa ya [[Afrika]] la mwaka 2008, ambapo Namibia ilifungwa mabao 5–1 na Morocco.&lt;ref&gt;Saaid, Hamdan (4 September 2008). [https://www.rsssf.org/tables/08a-det.html &quot;African Nations Cup 2008 - Final Tournament Details&quot;.] Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1978]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>30456lobgj3h8a3ktd5tuy4mbrg7afv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tangeni Shipahu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254252</id>
    <revision>
      <id>1607175</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Tangeni Shipahu''' (alizaliwa tarehe 3 Septemba 1987 mjini Swakopmund) ni [[mchezaji]] wa [[mpira]] wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]].&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/26290.html Tangeni Shipahu] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;  == Marejeo == &lt;references /&gt; {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1987]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]'</comment>
      <origin>1607175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="424" sha1="4jv7j37ce92w9mjq4v4i8y7e5o9mcfs" xml:space="preserve">'''Tangeni Shipahu''' (alizaliwa tarehe 3 Septemba 1987 mjini Swakopmund) ni [[mchezaji]] wa [[mpira]] wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]].&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/26290.html Tangeni Shipahu] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1987]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>4jv7j37ce92w9mjq4v4i8y7e5o9mcfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Paulus Shipanga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254253</id>
    <revision>
      <id>1607176</id>
      <timestamp>2026-10-12T17:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Paulus Shipanga''' (alizaliwa tarehe 19 Mei 1980) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]]. Kwa sasa ni kocha wa [[klabu]] ya Black Africa, inayoshiriki Ligi Kuu ya Namibia. Wakati wa uchezaji wake, pia aliwahi kuiwakilisha [[timu]] ya taifa ya Namibia.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/4579.html Paulus Shipanga] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;  == Marejeo == &lt;references /&gt; {{Mbegu-cheza-mpira}} Jamii:Walio...'</comment>
      <origin>1607176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="jmb6gfdebuj9mepnj23jlv0ho6t8hb4" xml:space="preserve">'''Paulus Shipanga''' (alizaliwa tarehe 19 Mei 1980) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]]. Kwa sasa ni kocha wa [[klabu]] ya Black Africa, inayoshiriki Ligi Kuu ya Namibia. Wakati wa uchezaji wake, pia aliwahi kuiwakilisha [[timu]] ya taifa ya Namibia.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/4579.html Paulus Shipanga] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>jmb6gfdebuj9mepnj23jlv0ho6t8hb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ana Wagener</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254254</id>
    <revision>
      <id>1607178</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="dmakd6xts0zea314b231fvlomyukzk4" xml:space="preserve">[[Faili:Ana Wagener - Seminci 2011.jpg|thumb|Ana Wagener]]
'''Ana Álvarez Wagener''' (alizaliwa [[25 Agosti]] [[1962]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Hispania]]. Ameigiza katika [[filamu]] kama The Sleeping Voice, My Prison Yard, Biutiful na The Invisible Guest. Katika [[televisheni]], ameigiza nafasi ya Vicenta Ramírez katika mfululizo wa La Señora na mwendelezo wake, 14 de abril. La República.

== Maisha na taaluma ==
Wagener alizaliwa mjini Las Palmas tarehe 25 Agosti 1962. Alihitimu katika Escuela Superior de Arte Dramático de Sevilla. Akiwa na umri wa [[miaka]] 18, Alfonso Zurro alimchagua kuigiza katika opera ya Carmen na kumuingiza katika kikundi cha maigizo cha La Jácara mwaka [[1982]].

Alianza kuigiza katika filamu ndefu mwaka [[1987]] kupitia filamu ya Los invitados.

Kazi zake za televisheni zinajumuisha uigizaji katika Querido maestro, Compañeros, El comisario na La Señora.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0905676/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lavanguardia.com/local/valencia/20190510/462149005305/ana-wagener-premio-de-honor-del-xvi-festival-de-cine-de-alicante.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>dmakd6xts0zea314b231fvlomyukzk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Afrika</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254255</id>
    <revision>
      <id>1607179</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muhtasari wa Muziki wa Afrika |- | colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | File:Umm_Kulthum_1969.jpg|250px|Umm...'</comment>
      <origin>1607179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20003" sha1="iujqimkktfp66yfkh2dqyrf4nqh68ov" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muhtasari wa Muziki wa Afrika
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Umm_Kulthum_1969.jpg|250px|Umm Kulthum]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Umm Kulthum]]&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Eneo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Bara la Afrika (Kaskazini, Mashariki, Kati, Magharibi, Kusini)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Sifa kuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Mdundo tata (polyrhythm), mtindo wa swali na jibu (call-and-response), uboreshaji (improvisation)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo Mikuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Rumba ya Kongo]], [[Highlife]], [[Afrobeat]], [[Soukous]], [[Taarab]], [[Mbalax]], [[Kizomba]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala za Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Ngoma, [[mbira]], [[kora]], [[xylophone]], filimbi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Athari za Kimataifa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Blues]], [[Jazz]], [[Salsa]], [[Cumbia]], [[Soca]]
|}

'''Muziki wa Afrika''' ni mpana na wenye utajiri mkubwa wa aina mbalimbali, huku kukiwa na kanda na [[Orodha ya nchi za Afrika|nchi]] zinazodumisha tamaduni za pekee za [[muziki]]. [[Afrika|Muziki wa Kiafrika]] unajumuisha mitindo kama vile makwaya, [[highlife]], [[mbube (aina ya muziki)|mbube]], muziki wa mitaani, [[jùjú]], [[fuji]], [[jaiva]], [[afrobeat]], [[afrofusion]], [[mbalax]], [[rumba ya Kongo]], [[soukous]], [[ndombolo]], [[makossa]], [[kizomba]], na [[taarab]], miongoni mwa mingine.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Collins |first=Professor John |year=2002 |title=African Popular Music |url=https://africapickup.com/ |url-status=live |access-date=20 August 2026 |website=Ap media}}&lt;/ref&gt; Muziki wa Kiafrika pia unatumia aina mbalimbali za ala kutoka kote bara hili.

Tamaduni za muziki na dansi za diaspora ya Kiafrika, zilizoundwa kwa viwango tofauti na tamaduni za muziki wa Kiafrika, zinajumuisha [[muziki wa Marekani|mitindo ya Kimarekani]] kama vile [[Dixieland jazz]], [[blues]], na [[jazz]], pamoja na mitindo ya [[muziki wa Karibiani|Karibiani]] kama vile [[calypso]] (tazama [[kaiso]]), na [[soca]]. Mitindo ya [[muziki wa Amerika ya Kusini]] ikiwa ni pamoja na [[cumbia]], [[salsa]], [[son cubano]], [[rumba ya Cuba|rumba]], [[conga]], [[bomba (Puerto Rico)|bomba]], [[samba]], na [[zouk]] ilistawi kutokana na muziki wa [[Biashara ya utumwa kupitia Atlantiki|Waafrika waliokuwa watumwa]] na kwa upande wake, imeshawishi muziki maarufu wa Kiafrika wa sasa.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Columbia University&quot; /&gt;

Kama ilivyo kwa muziki wa Asia, India, na [[Mashariki ya Kati]], muziki wa Kiafrika una mdundo mkubwa. Mifumo yake tata ya mdundo mara nyingi huhusisha mdundo mmoja uliopigwa dhidi ya mwingine ili kuunda mdundo mchanganyiko. Mfano wa kawaida ni mdundo wa tatu dhidi ya mbili. Tamaduni za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara mara nyingi hutegemea safu pana ya ala za kupigwa, zikiwemo [[xylophone]], [[djembe]], [[ngoma]], na ala zinazozalisha sauti kama vile [[mbira]] au &quot;piano ya kidole gumba&quot;.&lt;ref name=&quot;Columbia University&quot;&gt;{{cite web|title=Definitions of Styles and Genres: Traditional and Contemporary African Music|url=http://www.colum.edu/cbmr/Resources/style-genre-definitions.html|work=CBMR|publisher=Columbia University|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Estrella|first=Espie|title=African music|url=http://musiced.about.com/od/historyofmusic/a/africanmusic.htm|work=Music Education|publisher=about.com|access-date=1 March 2014}}&lt;/ref&gt;

Kipengele kingine kinachotofautisha muziki wa Kiafrika ni mtindo wake wa [[swali na jibu]] (call-and-response), ambapo sauti au ala moja hucheza kifungu kifupi cha melodia, na kifungu hicho kinarudiwa na sauti au ala nyingine. Mwingiliano huu pia unaenea hadi kwenye mdundo, huku ngoma moja ikipiga mtindo wa mdundo unaorudiwa au kukamilishwa na nyingine. Muziki wa Kiafrika pia hutumia uboreshaji (improvisation) kwa kiwango kikubwa. Msimamo wa msingi wa mdundo huchezwa, na kisha wapiga ngoma huboresha mitindo mipya juu ya msingi ulioimarishwa.

Muziki wa kitamaduni katika sehemu kubwa ya bara hili hupitishwa kupitia [[mapokeo ya mdomo]]. Tofauti ndogo za sauti na msisitizo hazitafsiriwi kwa urahisi katika uandishi wa Magharibi. Muziki wa Kiafrika unaambatana kwa karibu na mizani ya Magharibi ya [[tetratonic]] (noti nne), [[pentatonic]] (noti tano), [[hexatonic]] (noti sita), na [[heptatonic]] (noti saba). Upatanisho wa melodia (harmonization) hufikiwa kwa kuimba kwa uwiano wa theluthi, robo, au tano sambamba.

Muziki ni sehemu muhimu ya [[ujamaa wa Kiafrika|maisha ya kijamii barani Afrika]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Takyiwaa |first1=Manuh |url=https://books.google.com/books?id=u6KyAwAAQBAJ&amp;dq=Music+in+Africa+is+embedded+into+every+aspect+of+life&amp;pg=PA430 |title=Africa in Contemporary Perspective: A Textbook for Undergraduate Students |last2=Esi |first2=Sutherland-Addy |date=2014-05-08 |publisher=Sub-Saharan Publishers |isbn=978-9988-647-37-7 |pages=430 |language=en}}&lt;/ref&gt; Huundwa kwa ajili ya starehe ya umma na ushiriki wa umma, na ni mshikamano huu wa kijamii kupitia muziki uliounda wazo la [[Christopher Small]] la ''[[musicking]]''.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Crossley |first=Nick |date=2022 |title=Musicking to Music Worlds: On Christopher Small's Important Innovation |url=https://musicresearchannual.org/wp-content/uploads/2022/11/Crossley%E2%80%94Musicking-to-Music-Worlds.pdf |journal=Music Research Annual |volume=3}}&lt;/ref&gt; Muziki hutumika kama njia ya maoni ya kijamii na [[maadili]], ukichukua maumbo kama vile nyimbo za kazi, nyimbo za mapenzi, [[nyimbo za kubembeleza|bembelezi]], nyimbo za kujisifu, nyimbo za sifa, nyimbo za masimulizi, na nyimbo za dhihaka.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Darkwa |first=Asante |date=1987 |title=Culture and communication: music, song and dance as medium of communications in África. |journal=Revista África |volume=10 |issue=10 |pages=131–139 |doi=10.11606/issn.2526-303X.v0i10p131-139 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Muziki pia ni muhimu katika dini, ambapo mila na sherehe za kidini hutumia muziki kupitisha hadithi kupitia vizazi na kuambatana na uimbaji na dansi.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Floyd |first=Samuel A. |title=The Power of Black Music: Interpreting Its History from Africa to the United States |publisher=Oxford University Press |year=1995 |pages=14–34}}&lt;/ref&gt;

== Muziki kwa nchi ==
- [[Muziki wa Afrika Kaskazini]]
** [[Muziki wa Algeria]]
** [[Muziki wa Misri]]
** [[Muziki wa Libya]]
** [[Muziki wa Mauritania]]
** [[Muziki wa Moroko]]
** [[Muziki wa Tunisia]]
- [[Muziki wa Afrika Mashariki]]
** [[Muziki wa Comoro]]
** [[Muziki wa Djibouti]]
** [[Muziki wa Eritrea]]
** [[Muziki wa Ethiopia]]
** [[Muziki wa Kenya]]
** [[Muziki wa Madagaska]]
** [[Muziki wa Mauritius]]
** [[Muziki wa Rwanda]]
** [[Muziki wa Shelisheli]]
** [[Muziki wa Somalia]]
** [[Muziki wa Sudani Kusini]]
** [[Muziki wa Sudani]]
** [[Muziki wa Tanzania]]
** [[Muziki wa Uganda]]
- [[Muziki wa Afrika ya Kati]]
** [[Muziki wa Burundi]]
** [[Muziki wa Kamerun]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
** [[Muziki wa Chad]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Kongo]]
** [[Muziki wa Guinea ya Ikweta]]
** [[Muziki wa Gabon]]
** [[Muziki wa São Tomé na Príncipe]]
- [[Muziki wa Afrika Magharibi]]
** [[Muziki wa Benin]]
** [[Muziki wa Burkina Faso]]
** [[Muziki wa Cape Verde]]
** [[Muziki wa Gambia]]
** [[Muziki wa Ghana]]
** [[Muziki wa Guinea]]
** [[Muziki wa Guinea-Bissau]]
** [[Muziki wa Cote d'Ivoire]]
** [[Muziki wa Liberia]]
** [[Muziki wa Mali]]
** [[Muziki wa Niger]]
** [[Muziki wa Nigeria]]
** [[Muziki wa Senegali]]
** [[Muziki wa Sierra Leone]]
** [[Muziki wa Togo]]
- [[Muziki wa Afrika Kusini]]
** [[Muziki wa Angola]]
** [[Muziki wa Botswana]]
** [[Muziki wa Eswatini]]
** [[Muziki wa Lesotho]]
** [[Muziki wa Malawi]]
** [[Muziki wa Msumbiji]]
** [[Muziki wa Namibia]]
** [[Muziki wa Afrika Kusini]]
** [[Muziki wa Zambia]]
** [[Muziki wa Zimbabwe]]

== Muziki kwa mikoa ==
=== Afrika Kaskazini na Pembe ya Afrika ===
[[Afrika Kaskazini]] ni kitovu cha [[Misri ya Kale]] na [[Karthago]], ustaarabu uliokuwa na vifungo imara na [[Mashariki ya Kati ya Kale]] na uliounga mkono tamaduni za [[Ugiriki ya Kale|Ugiriki]] na [[Dola ya Roma|Roma]]. Baadaye [[Misri]] ilitawaliwa na Wajemi, Wagiriki, na Waroma, wakati Karthago ilitawaliwa na Waroma na Wavandali. Eneo hilo baadaye lilitwaliwa na majeshi ya Kiarabu na kuingizwa katika eneo la [[Maghreb]] la [[Afrika ya Kiarabu]].&lt;ref name=&quot;Mdacacos&quot;&gt;{{cite book|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|title=Culture and customs of Somalia|publisher=Greenwood|year=2001|pages=170–171|isbn=978-0-313-31333-2|url=https://archive.org/details/culturecustomsof00diri/page/170}}&lt;/ref&gt; Muziki wake unadumisha uhusiano wa karibu na [[muziki wa Mashariki ya Kati]] na unatumia njia zinazofanana za melodia (''maqamat'').&lt;ref name=&quot;Hoppenstand&quot;&gt;{{cite book|last=Hoppenstand|first=Gary|title=The Greenwood Encyclopedia of World Popular Culture, Volume 4|year=2007|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-33255-5|page=205}}&lt;/ref&gt;

Muziki wa Afrika Kaskazini unajumuisha mitindo mbalimbali, kuanzia [[muziki wa Misri ya Kale]] hadi muziki wa [[Waberber|Berber]] na [[Watu wa Tuareg|Tuareg]] wa jangwani. Kwa karne nyingi, muziki wa sanaa wa kanda hiyo umefuata mikondo ya [[muziki wa asili wa Kiarabu]] na [[muziki wa asili wa Andalusia]], wakati mitindo yake maarufu ya sasa inajumuisha [[raï]] ya Algeria.

Muziki wa [[Sudani]] na Pembe ya Afrika, ukijumuisha [[Eritrea]], [[Ethiopia]], [[Djibouti]] na [[Somalia]], unaweza kuwekwa pamoja na ule wa Afrika Kaskazini. Muziki wa Somalia kwa kawaida ni wa pentatonic, ukitumia sauti tano kwa kila oktavo badala ya mizani ya heptatonic (noti saba).&lt;ref name=&quot;Mdacacos&quot; /&gt; Muziki wa milima ya Ethiopia unategemea mfumo wa modi unaoitwa ''[[qenet]]'', unaojumuisha modi kuu nne: ''tezeta'', ''bati'', ''[[ambassel]]'', na ''anchihoy''.&lt;ref name=Grove356&gt;{{cite NewGrove2001|title=Ethiopia|last=Shelemay|first=Kay Kaufman|volume=viii|page=356}}&lt;/ref&gt; Modi tatu za ziada ni mabadiliko ya hapo juu: tezeta minor, bati major, na bati minor.&lt;ref name=&quot;Barihun&quot;&gt;[[Abatte Barihun]], liner notes of the album [[Abatte Barihun#Ras Deshen|Ras Deshen]], 200.&lt;/ref&gt; Baadhi ya nyimbo huchukua jina la ''qenet'' yao, kama vile ''[[tizita]]'', wimbo wa kumbukumbu.&lt;ref name=Grove356 /&gt;
{{clear}}

=== Afrika Magharibi, ya Kati, Kusini-Mashariki, na Kusini ===
[[File:Press photo of Tabu Ley Rochereau in San Francisco (1980).jpg|thumb|245x245px|[[Tabu Ley Rochereau]]]]
[[Arthur Morris Jones]] (1889–1980), mtaalamu wa ethnomusicology, alibaini kuwa kanuni za pamoja za mdundo wa tamaduni za Kibantu za Afrika zinaunda mfumo mmoja mkuu.&lt;ref name=&quot;Jones&quot;&gt;Jones, A. M. (1959). ''Studies in African Music''. London: Oxford University Press. 1978 edition: {{ISBN|0-19-713512-9}}.&lt;/ref&gt; Vile vile, mpiga ngoma mahiri na msomi C. K. Ladzekpo anathibitisha &quot;mshikamano mkubwa&quot; wa kanuni za mdundo za Kibantu za Afrika.&lt;ref&gt;Ladzekpo, C. K. (1996). &quot;Cultural Understanding of Polyrhythm&quot;. Foundation Course in African Music.&lt;/ref&gt;

[[Muziki wa kitamaduni]] wa Kiafrika mara nyingi una kazi maalum. Maonyesho yanaweza kuwa marefu na mara nyingi yanahusisha ushiriki wa watazamaji.&lt;ref name=&quot;Study, Coordination Group Publications 2006, page 36&quot;&gt;''GCSE Music – Edexcel Areas of Study'', Coordination Group Publications, UK, 2006, p. 36.&lt;/ref&gt; Kuna nyimbo maalum za kazi, kuzaa, ndoa, kuwindwa, na shughuli za kisiasa, pamoja na muziki uliokusudiwa kufukuza pepo wabaya au kuheshimu roho njema, wafu, na mababu.

Nje ya Pembe ya Afrika, maeneo yaliyobaki ya Kusini mwa Jangwa la Sahara yanaweza kugawanywa katika mikoa mine ya kiisimu:&lt;ref name=&quot;Jones&quot; /&gt;
- '''Eneo la Mashariki''': linajumuisha [[muziki wa Uganda]], [[Muziki wa Kenya|Kenya]], [[Muziki wa Rwanda|Rwanda]], [[Muziki wa Burundi|Burundi]], [[Muziki wa Tanzania|Tanzania]], [[Muziki wa Malawi|Malawi]], [[Muziki wa Msumbiji|Msumbiji]], na [[Muziki wa Zimbabwe|Zimbabwe]], pamoja na visiwa vya [[Muziki wa Madagaska|Madagaska]], [[Muziki wa Shelisheli|Shelisheli]], [[Muziki wa Mauritius|Mauritius]], [[Muziki wa Somalia|Somalia]], na [[Muziki wa Comoro|Comoro]].
- '''Eneo la Kusini''': linajumuisha [[muziki wa Afrika Kusini]], [[Muziki wa Lesotho|Lesotho]], [[Muziki wa Eswatini|Swaziland]], [[Muziki wa Botswana|Botswana]], [[Muziki wa Namibia|Namibia]], na [[Muziki wa Angola|Angola]].
- '''Eneo la Kati''': linajumuisha [[muziki wa Chad]], [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati|Jamhuri ya Afrika ya Kati]], [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo|Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]], na [[Muziki wa Zambia|Zambia]], ikijumuisha tamaduni za [[muziki wa Wapygmy]].
- '''Eneo la Magharibi''': linajumuisha [[muziki wa Senegali]] na [[Muziki wa Gambia|Gambia]]; [[Muziki wa Guinea|Guinea]] na [[Muziki wa Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]]; [[Muziki wa Sierra Leone|Sierra Leone]] na [[Muziki wa Liberia|Liberia]]; Mali, Niger na Burkina Faso; Ivory Coast, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Kamerun, Gabon, na Jamhuri ya Kongo; pamoja na nchi za visiwa kama São Tomé na Príncipe.

[[File:PDP-CH_-_Dominique_Manzadi_-_Muatubaba_Kungbekinga_-_African_music_in_Azande_language_-_Ngoma-1493-j2990.flac|left|thumb|Wimbo wa Kiazande kutoka Kongo ukitumbuizwa kwa xylophone.]]
Afrobeat, jùjú, fuji, highlife, makossa, na kizomba ni miongoni mwa mitindo inayotumbuizwa Afrika Magharibi. Muziki wa Afrika Magharibi unatofautiana kulingana na kanda, huku maeneo ya Waislamu yakijumuisha vipengele vya muziki wa Kiislamu na maeneo yasiyo ya Waislamu yakiegemea zaidi tamaduni za asili, kulingana na mwanahistoria [[Sylviane Diouf]] na mtaalamu wa ethnomusicology [[Gerhard Kubik]].&lt;ref name=&quot;Curiel&quot;&gt;{{cite news |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/08/15/INGMC85SSK1.DTL |title=Muslim Roots of the Blues |work=SFGate |publisher=San Francisco Chronicle |access-date=24 August 2005 |first=Jonathan |last=Curiel |date=15 August 2004 }}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==
[[File:Abderrahmane Abdelli.jpg|thumb|right|Mwanamuziki wa Algeria [[Abderrahmane Abdelli]] akipiga [[mandole]]]]

Mbali na utumiaji wa sauti, aina mbalimbali za ala za muziki hutumika. Ala za Kiafrika zinajumuisha aina mbalimbali za [[ngoma (kifaa cha muziki)|ngoma]], vifaa vya kutikiswa kama makasia, [[harpa]] na ala zinazofanana na harpa kama vile [[kora]] na [[ngoni]]; vinubi; [[xylophone]] mbalimbali na ala za lamellophone kama vile [[mbira]]; na ala za upepo zikiwemo filambi na tarumbeta.

Ala za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara zimegawanywa katika makundi matano: membranophones, chordophones, aerophones, idiophones, na percussion.&lt;ref name=&quot;contemporary-african-art.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.contemporary-african-art.com/african-musical-instruments.html|title=African musical instruments|website=Contemporary African Art}}&lt;/ref&gt;

Ngoma zinazotumiwa katika muziki wa kitamaduni wa Kiafrika zinajumuisha [[talking drum]]s, ''[[bougarabou]]'' na ''[[djembe]]'' huko Afrika Magharibi, ngoma za maji Afrika Kati na Magharibi, na aina mbalimbali za ngoma za ''[[ngoma drums|ngoma]]'' huko Afrika Kati na Kusini.

== Ushawishi kwenye muziki wa Amerika Kaskazini ==
Muziki wa Kiafrika umekuwa na jukumu kubwa katika kuunda kile tunachokijua leo kama [[Dixieland]], [[blues]], na [[jazz]]. Mitindo hii yote imekopa kutoka kwa midodongo na sauti za Kiafrika zilizovushwa ng'ambo ya Atlantiki na Waafrika waliokuwa watumwa.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fleming |first=Esther |date=2020-01-01 |title=What was the origin of African popular music? – SidmartinBio |url=https://www.sidmartinbio.org/what-was-the-origin-of-african-popular-music/ |access-date=2022-05-02 |website=www.sidmartinbio.org}}&lt;/ref&gt; Blues ilistawi kama mchanganyiko wa mizani ya Kiafrika ya [[blue note]] na ala za muziki za Ulaya.&lt;ref&gt;Kubik, Gerhard, 1934- (1999). Africa and the blues. Jackson, Miss.: University Press of Mississippi. ISBN 0-585-20318-0. OCLC 44959610&lt;/ref&gt;

[[File:Traffic 1973.jpg|thumb|right|Bendi ya [[Steve Winwood]] ya progressive rock/jazz rock [[Traffic (bendi)|Traffic]] mara nyingi ilitumia midodongo ya Afrika Magharibi]]

Katika albamu yake ''[[Graceland (albamu)|Graceland]]'', mwanamuziki wa nchini Marekani [[Paul Simon]] alitumia bendi, midodongo, na melodia za Afrika Kusini kama msingi wa muziki wa nyimbo zake, akiwashirikisha wasanii kama vile [[Miriam Makeba]], [[Ladysmith Black Mambazo]], na [[Ray Phiri]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pareles |first=Jon |date=11 February 2020 |title=Joseph Shabalala, Ladysmith Black Mambazo Founder, Dies at 78 |url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/arts/music/joseph-shabalala-dead.html |access-date=15 January 2024 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

=== Afro-pop ===
[[File:Miriam Makeba 2011.jpg|thumb|right|[[Miriam Makeba]] akitumbuiza]]
[[File:انغام محمد علي سليمان.jpg|thumb|[[Angham]], nyota wa pop]]
Muziki maarufu wa Kiafrika – unaojulikana kwa kawaida kama Afro-pop – ni mkubwa na wenye kutofautiana kama ilivyo kwa muziki wa kitamaduni wa Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last1=Conteh |first1=Mankaprr |last2=Makinde |first2=Tami |last3=Madzadza |first3=Miya |last4=Saraki |first4=Seni |last5=Wangeci |first5=Tela |date=28 December 2022 |title=The 40 Best Afropop Songs of 2022 |url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-afropop-songs-of-2022-1234650065/ |access-date=15 January 2024 |magazine=Rolling Stone}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Braun |first=Ken |newspaper=The New York Times |date=9 January 1994 |title=POP MUSIC; The Rise and Rise Of Irresistible Afropop |url=https://www.nytimes.com/1994/01/09/arts/pop-music-the-rise-and-rise-of-irresistible-afropop.html |access-date=7 April 2024 }}&lt;/ref&gt; Mitindo mingi ya kisasa ya Kiafrika imeendelea kupitia mwingiliano na muziki maarufu wa Kimagharibi.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Pareles |first=Jon |newspaper=The New York Times |date=13 May 1984 |title=With The Traditional And The Exotic, Africa Invigorates Pop |url=https://www.nytimes.com/1984/05/13/arts/with-the-traditional-and-the-exotic-africa-invigorates-pop.html |access-date=7 April 2024 }}&lt;/ref&gt;

Mnamo mwaka 1933, Solomon Linda aliunda kikundi cha ''Solomon Linda's Original Evening Birds''. Wimbo wao uliovuma kimataifa, &quot;[[Mbube (wimbo)|Mbube]]&quot;, uliotolewa mwaka 1939, ukawa rekodi ya kwanza ya Kiafrika kuuza zaidi ya nakala 100,000.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Zoldan |first=Sheldon |date=16 November 2023 |title='The Lion Sleeps Tonight' Song of the Day for November 17. |url=https://news.wgcu.org/arts-and-culture/2023-11-16/the-lion-sleeps-tonight-song-of-the-day-for-november-17 |access-date=15 January 2024 |work=WGCU}}&lt;/ref&gt; Mwimbaji mwingine maarufu wa Afrika Kusini wa karne ya 20 alikuwa [[Miriam Makeba]], aliyefariki akiwa na umri wa miaka 76.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 November 2008 |title=Obituary: Miriam Makeba |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/11/miriam-makeba-obituary|first=Graeme |last=Ewens |website=TheGuardian.com}}&lt;/ref&gt;

Huko Afrika Magharibi, [[Fela Kuti]] na [[Tony Allen (mwanamuziki)|Tony Allen]] walitumbuiza muziki wa Afrobeat,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/tony-allen-the-veteran-afrobeat-drummer-is-shaking-his-sticks-as-hard-and-as-brilliantly-as-ever-770993.html |title=Tony Allen: The veteran Afrobeat drummer is shaking his sticks as hard and as brilliantly as ever|first=Nigel |last=Williamson |newspaper=The Independent|date= 18 January 2008 |access-date=4 March 2022}}&lt;/ref&gt; huku [[Femi Kuti]] na [[Seun Kuti]] wakiendeleza njia ya baba yao Fela Kuti.

== Marejeo ==
{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki]]</text>
      <sha1>iujqimkktfp66yfkh2dqyrf4nqh68ov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607194</id>
      <parentid>1607179</parentid>
      <timestamp>2026-10-12T19:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gayle-Bot</username>
        <id>78697</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>#2.0 Boti Replaced Cite web-&gt;Rejea tovuti, Cite journal-&gt;Rejea jarida, Cite book-&gt;Rejea kitabu, Cite news-&gt;Rejea habari; 12 template(s) replaced.</comment>
      <origin>1607194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20037" sha1="9chx6u9osd0wlmtpnlkficwh3ggvqo3" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muhtasari wa Muziki wa Afrika
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Umm_Kulthum_1969.jpg|250px|Umm Kulthum]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Umm Kulthum]]&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Eneo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Bara la Afrika (Kaskazini, Mashariki, Kati, Magharibi, Kusini)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Sifa kuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Mdundo tata (polyrhythm), mtindo wa swali na jibu (call-and-response), uboreshaji (improvisation)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo Mikuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Rumba ya Kongo]], [[Highlife]], [[Afrobeat]], [[Soukous]], [[Taarab]], [[Mbalax]], [[Kizomba]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala za Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Ngoma, [[mbira]], [[kora]], [[xylophone]], filimbi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Athari za Kimataifa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Blues]], [[Jazz]], [[Salsa]], [[Cumbia]], [[Soca]]
|}

'''Muziki wa Afrika''' ni mpana na wenye utajiri mkubwa wa aina mbalimbali, huku kukiwa na kanda na [[Orodha ya nchi za Afrika|nchi]] zinazodumisha tamaduni za pekee za [[muziki]]. [[Afrika|Muziki wa Kiafrika]] unajumuisha mitindo kama vile makwaya, [[highlife]], [[mbube (aina ya muziki)|mbube]], muziki wa mitaani, [[jùjú]], [[fuji]], [[jaiva]], [[afrobeat]], [[afrofusion]], [[mbalax]], [[rumba ya Kongo]], [[soukous]], [[ndombolo]], [[makossa]], [[kizomba]], na [[taarab]], miongoni mwa mingine.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti |last=Collins |first=Professor John |year=2002 |title=African Popular Music |url=https://africapickup.com/ |url-status=live |access-date=20 August 2026 |website=Ap media}}&lt;/ref&gt; Muziki wa Kiafrika pia unatumia aina mbalimbali za ala kutoka kote bara hili.

Tamaduni za muziki na dansi za diaspora ya Kiafrika, zilizoundwa kwa viwango tofauti na tamaduni za muziki wa Kiafrika, zinajumuisha [[muziki wa Marekani|mitindo ya Kimarekani]] kama vile [[Dixieland jazz]], [[blues]], na [[jazz]], pamoja na mitindo ya [[muziki wa Karibiani|Karibiani]] kama vile [[calypso]] (tazama [[kaiso]]), na [[soca]]. Mitindo ya [[muziki wa Amerika ya Kusini]] ikiwa ni pamoja na [[cumbia]], [[salsa]], [[son cubano]], [[rumba ya Cuba|rumba]], [[conga]], [[bomba (Puerto Rico)|bomba]], [[samba]], na [[zouk]] ilistawi kutokana na muziki wa [[Biashara ya utumwa kupitia Atlantiki|Waafrika waliokuwa watumwa]] na kwa upande wake, imeshawishi muziki maarufu wa Kiafrika wa sasa.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Columbia University&quot; /&gt;

Kama ilivyo kwa muziki wa Asia, India, na [[Mashariki ya Kati]], muziki wa Kiafrika una mdundo mkubwa. Mifumo yake tata ya mdundo mara nyingi huhusisha mdundo mmoja uliopigwa dhidi ya mwingine ili kuunda mdundo mchanganyiko. Mfano wa kawaida ni mdundo wa tatu dhidi ya mbili. Tamaduni za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara mara nyingi hutegemea safu pana ya ala za kupigwa, zikiwemo [[xylophone]], [[djembe]], [[ngoma]], na ala zinazozalisha sauti kama vile [[mbira]] au &quot;piano ya kidole gumba&quot;.&lt;ref name=&quot;Columbia University&quot;&gt;{{cite web|title=Definitions of Styles and Genres: Traditional and Contemporary African Music|url=http://www.colum.edu/cbmr/Resources/style-genre-definitions.html|work=CBMR|publisher=Columbia University|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Estrella|first=Espie|title=African music|url=http://musiced.about.com/od/historyofmusic/a/africanmusic.htm|work=Music Education|publisher=about.com|access-date=1 March 2014}}&lt;/ref&gt;

Kipengele kingine kinachotofautisha muziki wa Kiafrika ni mtindo wake wa [[swali na jibu]] (call-and-response), ambapo sauti au ala moja hucheza kifungu kifupi cha melodia, na kifungu hicho kinarudiwa na sauti au ala nyingine. Mwingiliano huu pia unaenea hadi kwenye mdundo, huku ngoma moja ikipiga mtindo wa mdundo unaorudiwa au kukamilishwa na nyingine. Muziki wa Kiafrika pia hutumia uboreshaji (improvisation) kwa kiwango kikubwa. Msimamo wa msingi wa mdundo huchezwa, na kisha wapiga ngoma huboresha mitindo mipya juu ya msingi ulioimarishwa.

Muziki wa kitamaduni katika sehemu kubwa ya bara hili hupitishwa kupitia [[mapokeo ya mdomo]]. Tofauti ndogo za sauti na msisitizo hazitafsiriwi kwa urahisi katika uandishi wa Magharibi. Muziki wa Kiafrika unaambatana kwa karibu na mizani ya Magharibi ya [[tetratonic]] (noti nne), [[pentatonic]] (noti tano), [[hexatonic]] (noti sita), na [[heptatonic]] (noti saba). Upatanisho wa melodia (harmonization) hufikiwa kwa kuimba kwa uwiano wa theluthi, robo, au tano sambamba.

Muziki ni sehemu muhimu ya [[ujamaa wa Kiafrika|maisha ya kijamii barani Afrika]].&lt;ref&gt;{{Rejea kitabu |last1=Takyiwaa |first1=Manuh |url=https://books.google.com/books?id=u6KyAwAAQBAJ&amp;dq=Music+in+Africa+is+embedded+into+every+aspect+of+life&amp;pg=PA430 |title=Africa in Contemporary Perspective: A Textbook for Undergraduate Students |last2=Esi |first2=Sutherland-Addy |date=2014-05-08 |publisher=Sub-Saharan Publishers |isbn=978-9988-647-37-7 |pages=430 |language=en}}&lt;/ref&gt; Huundwa kwa ajili ya starehe ya umma na ushiriki wa umma, na ni mshikamano huu wa kijamii kupitia muziki uliounda wazo la [[Christopher Small]] la ''[[musicking]]''.&lt;ref&gt;{{Rejea jarida |last=Crossley |first=Nick |date=2022 |title=Musicking to Music Worlds: On Christopher Small's Important Innovation |url=https://musicresearchannual.org/wp-content/uploads/2022/11/Crossley%E2%80%94Musicking-to-Music-Worlds.pdf |journal=Music Research Annual |volume=3}}&lt;/ref&gt; Muziki hutumika kama njia ya maoni ya kijamii na [[maadili]], ukichukua maumbo kama vile nyimbo za kazi, nyimbo za mapenzi, [[nyimbo za kubembeleza|bembelezi]], nyimbo za kujisifu, nyimbo za sifa, nyimbo za masimulizi, na nyimbo za dhihaka.&lt;ref&gt;{{Rejea jarida |last=Darkwa |first=Asante |date=1987 |title=Culture and communication: music, song and dance as medium of communications in África. |journal=Revista África |volume=10 |issue=10 |pages=131–139 |doi=10.11606/issn.2526-303X.v0i10p131-139 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Muziki pia ni muhimu katika dini, ambapo mila na sherehe za kidini hutumia muziki kupitisha hadithi kupitia vizazi na kuambatana na uimbaji na dansi.&lt;ref&gt;{{Rejea kitabu |last=Floyd |first=Samuel A. |title=The Power of Black Music: Interpreting Its History from Africa to the United States |publisher=Oxford University Press |year=1995 |pages=14–34}}&lt;/ref&gt;

== Muziki kwa nchi ==
- [[Muziki wa Afrika Kaskazini]]
** [[Muziki wa Algeria]]
** [[Muziki wa Misri]]
** [[Muziki wa Libya]]
** [[Muziki wa Mauritania]]
** [[Muziki wa Moroko]]
** [[Muziki wa Tunisia]]
- [[Muziki wa Afrika Mashariki]]
** [[Muziki wa Comoro]]
** [[Muziki wa Djibouti]]
** [[Muziki wa Eritrea]]
** [[Muziki wa Ethiopia]]
** [[Muziki wa Kenya]]
** [[Muziki wa Madagaska]]
** [[Muziki wa Mauritius]]
** [[Muziki wa Rwanda]]
** [[Muziki wa Shelisheli]]
** [[Muziki wa Somalia]]
** [[Muziki wa Sudani Kusini]]
** [[Muziki wa Sudani]]
** [[Muziki wa Tanzania]]
** [[Muziki wa Uganda]]
- [[Muziki wa Afrika ya Kati]]
** [[Muziki wa Burundi]]
** [[Muziki wa Kamerun]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
** [[Muziki wa Chad]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Kongo]]
** [[Muziki wa Guinea ya Ikweta]]
** [[Muziki wa Gabon]]
** [[Muziki wa São Tomé na Príncipe]]
- [[Muziki wa Afrika Magharibi]]
** [[Muziki wa Benin]]
** [[Muziki wa Burkina Faso]]
** [[Muziki wa Cape Verde]]
** [[Muziki wa Gambia]]
** [[Muziki wa Ghana]]
** [[Muziki wa Guinea]]
** [[Muziki wa Guinea-Bissau]]
** [[Muziki wa Cote d'Ivoire]]
** [[Muziki wa Liberia]]
** [[Muziki wa Mali]]
** [[Muziki wa Niger]]
** [[Muziki wa Nigeria]]
** [[Muziki wa Senegali]]
** [[Muziki wa Sierra Leone]]
** [[Muziki wa Togo]]
- [[Muziki wa Afrika Kusini]]
** [[Muziki wa Angola]]
** [[Muziki wa Botswana]]
** [[Muziki wa Eswatini]]
** [[Muziki wa Lesotho]]
** [[Muziki wa Malawi]]
** [[Muziki wa Msumbiji]]
** [[Muziki wa Namibia]]
** [[Muziki wa Afrika Kusini]]
** [[Muziki wa Zambia]]
** [[Muziki wa Zimbabwe]]

== Muziki kwa mikoa ==
=== Afrika Kaskazini na Pembe ya Afrika ===
[[Afrika Kaskazini]] ni kitovu cha [[Misri ya Kale]] na [[Karthago]], ustaarabu uliokuwa na vifungo imara na [[Mashariki ya Kati ya Kale]] na uliounga mkono tamaduni za [[Ugiriki ya Kale|Ugiriki]] na [[Dola ya Roma|Roma]]. Baadaye [[Misri]] ilitawaliwa na Wajemi, Wagiriki, na Waroma, wakati Karthago ilitawaliwa na Waroma na Wavandali. Eneo hilo baadaye lilitwaliwa na majeshi ya Kiarabu na kuingizwa katika eneo la [[Maghreb]] la [[Afrika ya Kiarabu]].&lt;ref name=&quot;Mdacacos&quot;&gt;{{cite book|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|title=Culture and customs of Somalia|publisher=Greenwood|year=2001|pages=170–171|isbn=978-0-313-31333-2|url=https://archive.org/details/culturecustomsof00diri/page/170}}&lt;/ref&gt; Muziki wake unadumisha uhusiano wa karibu na [[muziki wa Mashariki ya Kati]] na unatumia njia zinazofanana za melodia (''maqamat'').&lt;ref name=&quot;Hoppenstand&quot;&gt;{{cite book|last=Hoppenstand|first=Gary|title=The Greenwood Encyclopedia of World Popular Culture, Volume 4|year=2007|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-33255-5|page=205}}&lt;/ref&gt;

Muziki wa Afrika Kaskazini unajumuisha mitindo mbalimbali, kuanzia [[muziki wa Misri ya Kale]] hadi muziki wa [[Waberber|Berber]] na [[Watu wa Tuareg|Tuareg]] wa jangwani. Kwa karne nyingi, muziki wa sanaa wa kanda hiyo umefuata mikondo ya [[muziki wa asili wa Kiarabu]] na [[muziki wa asili wa Andalusia]], wakati mitindo yake maarufu ya sasa inajumuisha [[raï]] ya Algeria.

Muziki wa [[Sudani]] na Pembe ya Afrika, ukijumuisha [[Eritrea]], [[Ethiopia]], [[Djibouti]] na [[Somalia]], unaweza kuwekwa pamoja na ule wa Afrika Kaskazini. Muziki wa Somalia kwa kawaida ni wa pentatonic, ukitumia sauti tano kwa kila oktavo badala ya mizani ya heptatonic (noti saba).&lt;ref name=&quot;Mdacacos&quot; /&gt; Muziki wa milima ya Ethiopia unategemea mfumo wa modi unaoitwa ''[[qenet]]'', unaojumuisha modi kuu nne: ''tezeta'', ''bati'', ''[[ambassel]]'', na ''anchihoy''.&lt;ref name=Grove356&gt;{{cite NewGrove2001|title=Ethiopia|last=Shelemay|first=Kay Kaufman|volume=viii|page=356}}&lt;/ref&gt; Modi tatu za ziada ni mabadiliko ya hapo juu: tezeta minor, bati major, na bati minor.&lt;ref name=&quot;Barihun&quot;&gt;[[Abatte Barihun]], liner notes of the album [[Abatte Barihun#Ras Deshen|Ras Deshen]], 200.&lt;/ref&gt; Baadhi ya nyimbo huchukua jina la ''qenet'' yao, kama vile ''[[tizita]]'', wimbo wa kumbukumbu.&lt;ref name=Grove356 /&gt;
{{clear}}

=== Afrika Magharibi, ya Kati, Kusini-Mashariki, na Kusini ===
[[File:Press photo of Tabu Ley Rochereau in San Francisco (1980).jpg|thumb|245x245px|[[Tabu Ley Rochereau]]]]
[[Arthur Morris Jones]] (1889–1980), mtaalamu wa ethnomusicology, alibaini kuwa kanuni za pamoja za mdundo wa tamaduni za Kibantu za Afrika zinaunda mfumo mmoja mkuu.&lt;ref name=&quot;Jones&quot;&gt;Jones, A. M. (1959). ''Studies in African Music''. London: Oxford University Press. 1978 edition: {{ISBN|0-19-713512-9}}.&lt;/ref&gt; Vile vile, mpiga ngoma mahiri na msomi C. K. Ladzekpo anathibitisha &quot;mshikamano mkubwa&quot; wa kanuni za mdundo za Kibantu za Afrika.&lt;ref&gt;Ladzekpo, C. K. (1996). &quot;Cultural Understanding of Polyrhythm&quot;. Foundation Course in African Music.&lt;/ref&gt;

[[Muziki wa kitamaduni]] wa Kiafrika mara nyingi una kazi maalum. Maonyesho yanaweza kuwa marefu na mara nyingi yanahusisha ushiriki wa watazamaji.&lt;ref name=&quot;Study, Coordination Group Publications 2006, page 36&quot;&gt;''GCSE Music – Edexcel Areas of Study'', Coordination Group Publications, UK, 2006, p. 36.&lt;/ref&gt; Kuna nyimbo maalum za kazi, kuzaa, ndoa, kuwindwa, na shughuli za kisiasa, pamoja na muziki uliokusudiwa kufukuza pepo wabaya au kuheshimu roho njema, wafu, na mababu.

Nje ya Pembe ya Afrika, maeneo yaliyobaki ya Kusini mwa Jangwa la Sahara yanaweza kugawanywa katika mikoa mine ya kiisimu:&lt;ref name=&quot;Jones&quot; /&gt;
- '''Eneo la Mashariki''': linajumuisha [[muziki wa Uganda]], [[Muziki wa Kenya|Kenya]], [[Muziki wa Rwanda|Rwanda]], [[Muziki wa Burundi|Burundi]], [[Muziki wa Tanzania|Tanzania]], [[Muziki wa Malawi|Malawi]], [[Muziki wa Msumbiji|Msumbiji]], na [[Muziki wa Zimbabwe|Zimbabwe]], pamoja na visiwa vya [[Muziki wa Madagaska|Madagaska]], [[Muziki wa Shelisheli|Shelisheli]], [[Muziki wa Mauritius|Mauritius]], [[Muziki wa Somalia|Somalia]], na [[Muziki wa Comoro|Comoro]].
- '''Eneo la Kusini''': linajumuisha [[muziki wa Afrika Kusini]], [[Muziki wa Lesotho|Lesotho]], [[Muziki wa Eswatini|Swaziland]], [[Muziki wa Botswana|Botswana]], [[Muziki wa Namibia|Namibia]], na [[Muziki wa Angola|Angola]].
- '''Eneo la Kati''': linajumuisha [[muziki wa Chad]], [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati|Jamhuri ya Afrika ya Kati]], [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo|Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]], na [[Muziki wa Zambia|Zambia]], ikijumuisha tamaduni za [[muziki wa Wapygmy]].
- '''Eneo la Magharibi''': linajumuisha [[muziki wa Senegali]] na [[Muziki wa Gambia|Gambia]]; [[Muziki wa Guinea|Guinea]] na [[Muziki wa Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]]; [[Muziki wa Sierra Leone|Sierra Leone]] na [[Muziki wa Liberia|Liberia]]; Mali, Niger na Burkina Faso; Ivory Coast, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Kamerun, Gabon, na Jamhuri ya Kongo; pamoja na nchi za visiwa kama São Tomé na Príncipe.

[[File:PDP-CH_-_Dominique_Manzadi_-_Muatubaba_Kungbekinga_-_African_music_in_Azande_language_-_Ngoma-1493-j2990.flac|left|thumb|Wimbo wa Kiazande kutoka Kongo ukitumbuizwa kwa xylophone.]]
Afrobeat, jùjú, fuji, highlife, makossa, na kizomba ni miongoni mwa mitindo inayotumbuizwa Afrika Magharibi. Muziki wa Afrika Magharibi unatofautiana kulingana na kanda, huku maeneo ya Waislamu yakijumuisha vipengele vya muziki wa Kiislamu na maeneo yasiyo ya Waislamu yakiegemea zaidi tamaduni za asili, kulingana na mwanahistoria [[Sylviane Diouf]] na mtaalamu wa ethnomusicology [[Gerhard Kubik]].&lt;ref name=&quot;Curiel&quot;&gt;{{cite news |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/08/15/INGMC85SSK1.DTL |title=Muslim Roots of the Blues |work=SFGate |publisher=San Francisco Chronicle |access-date=24 August 2005 |first=Jonathan |last=Curiel |date=15 August 2004 }}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==
[[File:Abderrahmane Abdelli.jpg|thumb|right|Mwanamuziki wa Algeria [[Abderrahmane Abdelli]] akipiga [[mandole]]]]

Mbali na utumiaji wa sauti, aina mbalimbali za ala za muziki hutumika. Ala za Kiafrika zinajumuisha aina mbalimbali za [[ngoma (kifaa cha muziki)|ngoma]], vifaa vya kutikiswa kama makasia, [[harpa]] na ala zinazofanana na harpa kama vile [[kora]] na [[ngoni]]; vinubi; [[xylophone]] mbalimbali na ala za lamellophone kama vile [[mbira]]; na ala za upepo zikiwemo filambi na tarumbeta.

Ala za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara zimegawanywa katika makundi matano: membranophones, chordophones, aerophones, idiophones, na percussion.&lt;ref name=&quot;contemporary-african-art.com&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.contemporary-african-art.com/african-musical-instruments.html|title=African musical instruments|website=Contemporary African Art}}&lt;/ref&gt;

Ngoma zinazotumiwa katika muziki wa kitamaduni wa Kiafrika zinajumuisha [[talking drum]]s, ''[[bougarabou]]'' na ''[[djembe]]'' huko Afrika Magharibi, ngoma za maji Afrika Kati na Magharibi, na aina mbalimbali za ngoma za ''[[ngoma drums|ngoma]]'' huko Afrika Kati na Kusini.

== Ushawishi kwenye muziki wa Amerika Kaskazini ==
Muziki wa Kiafrika umekuwa na jukumu kubwa katika kuunda kile tunachokijua leo kama [[Dixieland]], [[blues]], na [[jazz]]. Mitindo hii yote imekopa kutoka kwa midodongo na sauti za Kiafrika zilizovushwa ng'ambo ya Atlantiki na Waafrika waliokuwa watumwa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |last=Fleming |first=Esther |date=2020-01-01 |title=What was the origin of African popular music? – SidmartinBio |url=https://www.sidmartinbio.org/what-was-the-origin-of-african-popular-music/ |access-date=2022-05-02 |website=www.sidmartinbio.org}}&lt;/ref&gt; Blues ilistawi kama mchanganyiko wa mizani ya Kiafrika ya [[blue note]] na ala za muziki za Ulaya.&lt;ref&gt;Kubik, Gerhard, 1934- (1999). Africa and the blues. Jackson, Miss.: University Press of Mississippi. ISBN 0-585-20318-0. OCLC 44959610&lt;/ref&gt;

[[File:Traffic 1973.jpg|thumb|right|Bendi ya [[Steve Winwood]] ya progressive rock/jazz rock [[Traffic (bendi)|Traffic]] mara nyingi ilitumia midodongo ya Afrika Magharibi]]

Katika albamu yake ''[[Graceland (albamu)|Graceland]]'', mwanamuziki wa nchini Marekani [[Paul Simon]] alitumia bendi, midodongo, na melodia za Afrika Kusini kama msingi wa muziki wa nyimbo zake, akiwashirikisha wasanii kama vile [[Miriam Makeba]], [[Ladysmith Black Mambazo]], na [[Ray Phiri]].&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Pareles |first=Jon |date=11 February 2020 |title=Joseph Shabalala, Ladysmith Black Mambazo Founder, Dies at 78 |url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/arts/music/joseph-shabalala-dead.html |access-date=15 January 2024 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

=== Afro-pop ===
[[File:Miriam Makeba 2011.jpg|thumb|right|[[Miriam Makeba]] akitumbuiza]]
[[File:انغام محمد علي سليمان.jpg|thumb|[[Angham]], nyota wa pop]]
Muziki maarufu wa Kiafrika – unaojulikana kwa kawaida kama Afro-pop – ni mkubwa na wenye kutofautiana kama ilivyo kwa muziki wa kitamaduni wa Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last1=Conteh |first1=Mankaprr |last2=Makinde |first2=Tami |last3=Madzadza |first3=Miya |last4=Saraki |first4=Seni |last5=Wangeci |first5=Tela |date=28 December 2022 |title=The 40 Best Afropop Songs of 2022 |url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-afropop-songs-of-2022-1234650065/ |access-date=15 January 2024 |magazine=Rolling Stone}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Braun |first=Ken |newspaper=The New York Times |date=9 January 1994 |title=POP MUSIC; The Rise and Rise Of Irresistible Afropop |url=https://www.nytimes.com/1994/01/09/arts/pop-music-the-rise-and-rise-of-irresistible-afropop.html |access-date=7 April 2024 }}&lt;/ref&gt; Mitindo mingi ya kisasa ya Kiafrika imeendelea kupitia mwingiliano na muziki maarufu wa Kimagharibi.&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Pareles |first=Jon |newspaper=The New York Times |date=13 May 1984 |title=With The Traditional And The Exotic, Africa Invigorates Pop |url=https://www.nytimes.com/1984/05/13/arts/with-the-traditional-and-the-exotic-africa-invigorates-pop.html |access-date=7 April 2024 }}&lt;/ref&gt;

Mnamo mwaka 1933, Solomon Linda aliunda kikundi cha ''Solomon Linda's Original Evening Birds''. Wimbo wao uliovuma kimataifa, &quot;[[Mbube (wimbo)|Mbube]]&quot;, uliotolewa mwaka 1939, ukawa rekodi ya kwanza ya Kiafrika kuuza zaidi ya nakala 100,000.&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Zoldan |first=Sheldon |date=16 November 2023 |title='The Lion Sleeps Tonight' Song of the Day for November 17. |url=https://news.wgcu.org/arts-and-culture/2023-11-16/the-lion-sleeps-tonight-song-of-the-day-for-november-17 |access-date=15 January 2024 |work=WGCU}}&lt;/ref&gt; Mwimbaji mwingine maarufu wa Afrika Kusini wa karne ya 20 alikuwa [[Miriam Makeba]], aliyefariki akiwa na umri wa miaka 76.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |date=11 November 2008 |title=Obituary: Miriam Makeba |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/11/miriam-makeba-obituary|first=Graeme |last=Ewens |website=TheGuardian.com}}&lt;/ref&gt;

Huko Afrika Magharibi, [[Fela Kuti]] na [[Tony Allen (mwanamuziki)|Tony Allen]] walitumbuiza muziki wa Afrobeat,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/tony-allen-the-veteran-afrobeat-drummer-is-shaking-his-sticks-as-hard-and-as-brilliantly-as-ever-770993.html |title=Tony Allen: The veteran Afrobeat drummer is shaking his sticks as hard and as brilliantly as ever|first=Nigel |last=Williamson |newspaper=The Independent|date= 18 January 2008 |access-date=4 March 2022}}&lt;/ref&gt; huku [[Femi Kuti]] na [[Seun Kuti]] wakiendeleza njia ya baba yao Fela Kuti.

== Marejeo ==
{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki]]</text>
      <sha1>9chx6u9osd0wlmtpnlkficwh3ggvqo3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607303</id>
      <parentid>1607194</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20086" sha1="snrv394lr948z77d3rlif94hmcy9ftz" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Afrika
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; padding: 5px;&quot; | [[File:Umm_Kulthum_1969.jpg|250px|Umm Kulthum]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Umm Kulthum]]&lt;/small&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Eneo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Bara la Afrika (Kaskazini, Mashariki, Kati, Magharibi, Kusini)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Sifa kuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Mdundo tata (polyrhythm), mtindo wa swali na jibu (call-and-response), uboreshaji (improvisation)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo Mikuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Rumba ya Kongo]], [[Highlife]], [[Afrobeat]], [[Soukous]], [[Taarab]], [[Mbalax]], [[Kizomba]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala za Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Ngoma, [[mbira]], [[kora]], [[xylophone]], filimbi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Athari za Kimataifa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Blues]], [[Jazz]], [[Salsa]], [[Cumbia]], [[Soca]]
|}

'''Muziki wa Afrika''' ni mpana na wenye utajiri mkubwa wa aina mbalimbali, huku kukiwa na kanda na [[Orodha ya nchi za Afrika|nchi]] zinazodumisha tamaduni za pekee za [[muziki]]. [[Afrika|Muziki wa Kiafrika]] unajumuisha mitindo kama vile makwaya, [[highlife]], [[mbube (aina ya muziki)|mbube]], muziki wa mitaani, [[jùjú]], [[fuji]], [[jaiva]], [[afrobeat]], [[afrofusion]], [[mbalax]], [[rumba ya Kongo]], [[soukous]], [[ndombolo]], [[makossa]], [[kizomba]], na [[taarab]], miongoni mwa mingine.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Rejea tovuti |last=Collins |first=Professor John |year=2002 |title=African Popular Music |url=https://africapickup.com/ |url-status=live |access-date=20 August 2026 |website=Ap media}}&lt;/ref&gt; Muziki wa Kiafrika pia unatumia aina mbalimbali za ala kutoka kote bara hili.

Tamaduni za muziki na dansi za diaspora ya Kiafrika, zilizoundwa kwa viwango tofauti na tamaduni za muziki wa Kiafrika, zinajumuisha [[muziki wa Marekani|mitindo ya Kimarekani]] kama vile [[Dixieland jazz]], [[blues]], na [[jazz]], pamoja na mitindo ya [[muziki wa Karibiani|Karibiani]] kama vile [[calypso]] (tazama [[kaiso]]), na [[soca]]. Mitindo ya [[muziki wa Amerika ya Kusini]] ikiwa ni pamoja na [[cumbia]], [[salsa]], [[son cubano]], [[rumba ya Cuba|rumba]], [[conga]], [[bomba (Puerto Rico)|bomba]], [[samba]], na [[zouk]] ilistawi kutokana na muziki wa [[Biashara ya utumwa kupitia Atlantiki|Waafrika waliokuwa watumwa]] na kwa upande wake, imeshawishi muziki maarufu wa Kiafrika wa sasa.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Columbia University&quot; /&gt;

Kama ilivyo kwa muziki wa Asia, India, na [[Mashariki ya Kati]], muziki wa Kiafrika una mdundo mkubwa. Mifumo yake tata ya mdundo mara nyingi huhusisha mdundo mmoja uliopigwa dhidi ya mwingine ili kuunda mdundo mchanganyiko. Mfano wa kawaida ni mdundo wa tatu dhidi ya mbili. Tamaduni za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara mara nyingi hutegemea safu pana ya ala za kupigwa, zikiwemo [[xylophone]], [[djembe]], [[ngoma]], na ala zinazozalisha sauti kama vile [[mbira]] au &quot;piano ya kidole gumba&quot;.&lt;ref name=&quot;Columbia University&quot;&gt;{{cite web|title=Definitions of Styles and Genres: Traditional and Contemporary African Music|url=http://www.colum.edu/cbmr/Resources/style-genre-definitions.html|work=CBMR|publisher=Columbia University|access-date=3 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Estrella|first=Espie|title=African music|url=http://musiced.about.com/od/historyofmusic/a/africanmusic.htm|work=Music Education|publisher=about.com|access-date=1 March 2014}}&lt;/ref&gt;

Kipengele kingine kinachotofautisha muziki wa Kiafrika ni mtindo wake wa [[swali na jibu]] (call-and-response), ambapo sauti au ala moja hucheza kifungu kifupi cha melodia, na kifungu hicho kinarudiwa na sauti au ala nyingine. Mwingiliano huu pia unaenea hadi kwenye mdundo, huku ngoma moja ikipiga mtindo wa mdundo unaorudiwa au kukamilishwa na nyingine. Muziki wa Kiafrika pia hutumia uboreshaji (improvisation) kwa kiwango kikubwa. Msimamo wa msingi wa mdundo huchezwa, na kisha wapiga ngoma huboresha mitindo mipya juu ya msingi ulioimarishwa.

Muziki wa kitamaduni katika sehemu kubwa ya bara hili hupitishwa kupitia [[mapokeo ya mdomo]]. Tofauti ndogo za sauti na msisitizo hazitafsiriwi kwa urahisi katika uandishi wa Magharibi. Muziki wa Kiafrika unaambatana kwa karibu na mizani ya Magharibi ya [[tetratonic]] (noti nne), [[pentatonic]] (noti tano), [[hexatonic]] (noti sita), na [[heptatonic]] (noti saba). Upatanisho wa melodia (harmonization) hufikiwa kwa kuimba kwa uwiano wa theluthi, robo, au tano sambamba.

Muziki ni sehemu muhimu ya [[ujamaa wa Kiafrika|maisha ya kijamii barani Afrika]].&lt;ref&gt;{{Rejea kitabu |last1=Takyiwaa |first1=Manuh |url=https://books.google.com/books?id=u6KyAwAAQBAJ&amp;dq=Music+in+Africa+is+embedded+into+every+aspect+of+life&amp;pg=PA430 |title=Africa in Contemporary Perspective: A Textbook for Undergraduate Students |last2=Esi |first2=Sutherland-Addy |date=2014-05-08 |publisher=Sub-Saharan Publishers |isbn=978-9988-647-37-7 |pages=430 |language=en}}&lt;/ref&gt; Huundwa kwa ajili ya starehe ya umma na ushiriki wa umma, na ni mshikamano huu wa kijamii kupitia muziki uliounda wazo la [[Christopher Small]] la ''[[musicking]]''.&lt;ref&gt;{{Rejea jarida |last=Crossley |first=Nick |date=2022 |title=Musicking to Music Worlds: On Christopher Small's Important Innovation |url=https://musicresearchannual.org/wp-content/uploads/2022/11/Crossley%E2%80%94Musicking-to-Music-Worlds.pdf |journal=Music Research Annual |volume=3}}&lt;/ref&gt; Muziki hutumika kama njia ya maoni ya kijamii na [[maadili]], ukichukua maumbo kama vile nyimbo za kazi, nyimbo za mapenzi, [[nyimbo za kubembeleza|bembelezi]], nyimbo za kujisifu, nyimbo za sifa, nyimbo za masimulizi, na nyimbo za dhihaka.&lt;ref&gt;{{Rejea jarida |last=Darkwa |first=Asante |date=1987 |title=Culture and communication: music, song and dance as medium of communications in África. |journal=Revista África |volume=10 |issue=10 |pages=131–139 |doi=10.11606/issn.2526-303X.v0i10p131-139 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Muziki pia ni muhimu katika dini, ambapo mila na sherehe za kidini hutumia muziki kupitisha hadithi kupitia vizazi na kuambatana na uimbaji na dansi.&lt;ref&gt;{{Rejea kitabu |last=Floyd |first=Samuel A. |title=The Power of Black Music: Interpreting Its History from Africa to the United States |publisher=Oxford University Press |year=1995 |pages=14–34}}&lt;/ref&gt;

== Muziki kwa nchi ==
- [[Muziki wa Afrika Kaskazini]]
** [[Muziki wa Algeria]]
** [[Muziki wa Misri]]
** [[Muziki wa Libya]]
** [[Muziki wa Mauritania]]
** [[Muziki wa Moroko]]
** [[Muziki wa Tunisia]]
- [[Muziki wa Afrika Mashariki]]
** [[Muziki wa Comoro]]
** [[Muziki wa Djibouti]]
** [[Muziki wa Eritrea]]
** [[Muziki wa Ethiopia]]
** [[Muziki wa Kenya]]
** [[Muziki wa Madagaska]]
** [[Muziki wa Mauritius]]
** [[Muziki wa Rwanda]]
** [[Muziki wa Shelisheli]]
** [[Muziki wa Somalia]]
** [[Muziki wa Sudani Kusini]]
** [[Muziki wa Sudani]]
** [[Muziki wa Tanzania]]
** [[Muziki wa Uganda]]
- [[Muziki wa Afrika ya Kati]]
** [[Muziki wa Burundi]]
** [[Muziki wa Kamerun]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati]]
** [[Muziki wa Chad]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
** [[Muziki wa Jamhuri ya Kongo]]
** [[Muziki wa Guinea ya Ikweta]]
** [[Muziki wa Gabon]]
** [[Muziki wa São Tomé na Príncipe]]
- [[Muziki wa Afrika Magharibi]]
** [[Muziki wa Benin]]
** [[Muziki wa Burkina Faso]]
** [[Muziki wa Cape Verde]]
** [[Muziki wa Gambia]]
** [[Muziki wa Ghana]]
** [[Muziki wa Guinea]]
** [[Muziki wa Guinea-Bissau]]
** [[Muziki wa Cote d'Ivoire]]
** [[Muziki wa Liberia]]
** [[Muziki wa Mali]]
** [[Muziki wa Niger]]
** [[Muziki wa Nigeria]]
** [[Muziki wa Senegali]]
** [[Muziki wa Sierra Leone]]
** [[Muziki wa Togo]]
- [[Muziki wa Afrika Kusini]]
** [[Muziki wa Angola]]
** [[Muziki wa Botswana]]
** [[Muziki wa Eswatini]]
** [[Muziki wa Lesotho]]
** [[Muziki wa Malawi]]
** [[Muziki wa Msumbiji]]
** [[Muziki wa Namibia]]
** [[Muziki wa Afrika Kusini]]
** [[Muziki wa Zambia]]
** [[Muziki wa Zimbabwe]]

== Muziki kwa maeneo ==
=== Afrika Kaskazini na Pembe ya Afrika ===
[[Afrika Kaskazini]] ni kitovu cha [[Misri ya Kale]] na [[Karthago]], ustaarabu uliokuwa na vifungo imara na [[Mashariki ya Kati ya Kale]] na uliounga mkono tamaduni za [[Ugiriki ya Kale|Ugiriki]] na [[Dola ya Roma|Roma]]. Baadaye [[Misri]] ilitawaliwa na Wajemi, Wagiriki, na Waroma, wakati Karthago ilitawaliwa na Waroma na Wavandali. Eneo hilo baadaye lilitwaliwa na majeshi ya Kiarabu na kuingizwa katika eneo la [[Maghreb]] la [[Afrika ya Kiarabu]].&lt;ref name=&quot;Mdacacos&quot;&gt;{{cite book|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|title=Culture and customs of Somalia|publisher=Greenwood|year=2001|pages=170–171|isbn=978-0-313-31333-2|url=https://archive.org/details/culturecustomsof00diri/page/170}}&lt;/ref&gt; Muziki wake unadumisha uhusiano wa karibu na [[muziki wa Mashariki ya Kati]] na unatumia njia zinazofanana za melodia (''maqamat'').&lt;ref name=&quot;Hoppenstand&quot;&gt;{{cite book|last=Hoppenstand|first=Gary|title=The Greenwood Encyclopedia of World Popular Culture, Volume 4|year=2007|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-33255-5|page=205}}&lt;/ref&gt;

Muziki wa Afrika Kaskazini unajumuisha mitindo mbalimbali, kuanzia [[muziki wa Misri ya Kale]] hadi muziki wa [[Waberber|Berber]] na [[Watu wa Tuareg|Tuareg]] wa jangwani. Kwa karne nyingi, muziki wa sanaa wa kanda hiyo umefuata mikondo ya [[muziki wa asili wa Kiarabu]] na [[muziki wa asili wa Andalusia]], wakati mitindo yake maarufu ya sasa inajumuisha [[raï]] ya Algeria.

Muziki wa [[Sudani]] na Pembe ya Afrika, ukijumuisha [[Eritrea]], [[Ethiopia]], [[Djibouti]] na [[Somalia]], unaweza kuwekwa pamoja na ule wa Afrika Kaskazini. Muziki wa Somalia kwa kawaida ni wa pentatonic, ukitumia sauti tano kwa kila oktavo badala ya mizani ya heptatonic (noti saba).&lt;ref name=&quot;Mdacacos&quot; /&gt; Muziki wa milima ya Ethiopia unategemea mfumo wa modi unaoitwa ''[[qenet]]'', unaojumuisha modi kuu nne: ''tezeta'', ''bati'', ''[[ambassel]]'', na ''anchihoy''.&lt;ref name=Grove356&gt;{{cite NewGrove2001|title=Ethiopia|last=Shelemay|first=Kay Kaufman|volume=viii|page=356}}&lt;/ref&gt; Modi tatu za ziada ni mabadiliko ya hapo juu: tezeta minor, bati major, na bati minor.&lt;ref name=&quot;Barihun&quot;&gt;[[Abatte Barihun]], liner notes of the album [[Abatte Barihun#Ras Deshen|Ras Deshen]], 200.&lt;/ref&gt; Baadhi ya nyimbo huchukua jina la ''qenet'' yao, kama vile ''[[tizita]]'', wimbo wa kumbukumbu.&lt;ref name=Grove356 /&gt;
{{clear}}

=== Afrika Magharibi, ya Kati, Kusini-Mashariki, na Kusini ===
[[File:Press photo of Tabu Ley Rochereau in San Francisco (1980).jpg|thumb|245x245px|[[Tabu Ley Rochereau]]]]
[[Arthur Morris Jones]] (1889–1980), mtaalamu wa ethnomusicology, alibaini kuwa kanuni za pamoja za mdundo wa tamaduni za Kibantu za Afrika zinaunda mfumo mmoja mkuu.&lt;ref name=&quot;Jones&quot;&gt;Jones, A. M. (1959). ''Studies in African Music''. London: Oxford University Press. 1978 edition: {{ISBN|0-19-713512-9}}.&lt;/ref&gt; Vile vile, mpiga ngoma mahiri na msomi C. K. Ladzekpo anathibitisha &quot;mshikamano mkubwa&quot; wa kanuni za mdundo za Kibantu za Afrika.&lt;ref&gt;Ladzekpo, C. K. (1996). &quot;Cultural Understanding of Polyrhythm&quot;. Foundation Course in African Music.&lt;/ref&gt;

[[Muziki wa kitamaduni]] wa Kiafrika mara nyingi una kazi maalum. Maonyesho yanaweza kuwa marefu na mara nyingi yanahusisha ushiriki wa watazamaji.&lt;ref name=&quot;Study, Coordination Group Publications 2006, page 36&quot;&gt;''GCSE Music – Edexcel Areas of Study'', Coordination Group Publications, UK, 2006, p. 36.&lt;/ref&gt; Kuna nyimbo maalum za kazi, kuzaa, ndoa, kuwindwa, na shughuli za kisiasa, pamoja na muziki uliokusudiwa kufukuza pepo wabaya au kuheshimu roho njema, wafu, na mababu.

Nje ya Pembe ya Afrika, maeneo yaliyobaki ya Kusini mwa Jangwa la Sahara yanaweza kugawanywa katika mikoa mine ya kiisimu:&lt;ref name=&quot;Jones&quot; /&gt;
- '''Eneo la Mashariki''': linajumuisha [[muziki wa Uganda]], [[Muziki wa Kenya|Kenya]], [[Muziki wa Rwanda|Rwanda]], [[Muziki wa Burundi|Burundi]], [[Muziki wa Tanzania|Tanzania]], [[Muziki wa Malawi|Malawi]], [[Muziki wa Msumbiji|Msumbiji]], na [[Muziki wa Zimbabwe|Zimbabwe]], pamoja na visiwa vya [[Muziki wa Madagaska|Madagaska]], [[Muziki wa Shelisheli|Shelisheli]], [[Muziki wa Mauritius|Mauritius]], [[Muziki wa Somalia|Somalia]], na [[Muziki wa Comoro|Comoro]].
- '''Eneo la Kusini''': linajumuisha [[muziki wa Afrika Kusini]], [[Muziki wa Lesotho|Lesotho]], [[Muziki wa Eswatini|Swaziland]], [[Muziki wa Botswana|Botswana]], [[Muziki wa Namibia|Namibia]], na [[Muziki wa Angola|Angola]].
- '''Eneo la Kati''': linajumuisha [[muziki wa Chad]], [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati|Jamhuri ya Afrika ya Kati]], [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo|Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]], na [[Muziki wa Zambia|Zambia]], ikijumuisha tamaduni za [[muziki wa Wapygmy]].
- '''Eneo la Magharibi''': linajumuisha [[muziki wa Senegali]] na [[Muziki wa Gambia|Gambia]]; [[Muziki wa Guinea|Guinea]] na [[Muziki wa Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]]; [[Muziki wa Sierra Leone|Sierra Leone]] na [[Muziki wa Liberia|Liberia]]; Mali, Niger na Burkina Faso; Ivory Coast, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Kamerun, Gabon, na Jamhuri ya Kongo; pamoja na nchi za visiwa kama São Tomé na Príncipe.
[[File:PDP-CH_-_Dominique_Manzadi_-_Muatubaba_Kungbekinga_-_African_music_in_Azande_language_-_Ngoma-1493-j2990.flac|left|thumb|Wimbo wa Kiazande kutoka Kongo ukitumbuizwa kwa xylophone.]]
Afrobeat, jùjú, fuji, highlife, makossa, na kizomba ni miongoni mwa mitindo inayotumbuizwa Afrika Magharibi. Muziki wa Afrika Magharibi unatofautiana kulingana na kanda, huku maeneo ya Waislamu yakijumuisha vipengele vya muziki wa Kiislamu na maeneo yasiyo ya Waislamu yakiegemea zaidi tamaduni za asili, kulingana na mwanahistoria [[Sylviane Diouf]] na mtaalamu wa ethnomusicology [[Gerhard Kubik]].&lt;ref name=&quot;Curiel&quot;&gt;{{cite news |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/08/15/INGMC85SSK1.DTL |title=Muslim Roots of the Blues |work=SFGate |publisher=San Francisco Chronicle |access-date=24 August 2005 |first=Jonathan |last=Curiel |date=15 August 2004 }}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==
[[File:Abderrahmane Abdelli.jpg|thumb|right|Mwanamuziki wa Algeria [[Abderrahmane Abdelli]] akipiga [[mandole]]]]
Mbali na utumiaji wa sauti, aina mbalimbali za ala za muziki hutumika. Ala za Kiafrika zinajumuisha aina mbalimbali za [[ngoma (kifaa cha muziki)|ngoma]], vifaa vya kutikiswa kama makasia, [[harpa]] na ala zinazofanana na harpa kama vile [[kora]] na [[ngoni]]; vinubi; [[xylophone]] mbalimbali na ala za lamellophone kama vile [[mbira]]; na ala za upepo zikiwemo filambi na tarumbeta.

Ala za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara zimegawanywa katika makundi matano: membranophones, chordophones, aerophones, idiophones, na percussion.&lt;ref name=&quot;contemporary-african-art.com&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.contemporary-african-art.com/african-musical-instruments.html|title=African musical instruments|website=Contemporary African Art}}&lt;/ref&gt;

Ngoma zinazotumiwa katika muziki wa kitamaduni wa Kiafrika zinajumuisha [[talking drum]]s, ''[[bougarabou]]'' na ''[[djembe]]'' huko Afrika Magharibi, ngoma za maji Afrika Kati na Magharibi, na aina mbalimbali za ngoma za ''[[ngoma drums|ngoma]]'' huko Afrika Kati na Kusini.

== Ushawishi kwenye muziki wa Amerika Kaskazini ==
Muziki wa Kiafrika umekuwa na jukumu kubwa katika kuunda kile tunachokijua leo kama [[Dixieland]], [[blues]], na [[jazz]]. Mitindo hii yote imekopa kutoka kwa midodongo na sauti za Kiafrika zilizovushwa ng'ambo ya Atlantiki na Waafrika waliokuwa watumwa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |last=Fleming |first=Esther |date=2020-01-01 |title=What was the origin of African popular music? – SidmartinBio |url=https://www.sidmartinbio.org/what-was-the-origin-of-african-popular-music/ |access-date=2022-05-02 |website=www.sidmartinbio.org}}&lt;/ref&gt; Blues ilistawi kama mchanganyiko wa mizani ya Kiafrika ya [[blue note]] na ala za muziki za Ulaya.&lt;ref&gt;Kubik, Gerhard, 1934- (1999). Africa and the blues. Jackson, Miss.: University Press of Mississippi. ISBN 0-585-20318-0. OCLC 44959610&lt;/ref&gt;
[[File:Traffic 1973.jpg|thumb|right|Bendi ya [[Steve Winwood]] ya progressive rock/jazz rock [[Traffic (bendi)|Traffic]] mara nyingi ilitumia midodongo ya Afrika Magharibi]]
Katika albamu yake ''[[Graceland (albamu)|Graceland]]'', mwanamuziki wa nchini Marekani [[Paul Simon]] alitumia bendi, midodongo, na melodia za Afrika Kusini kama msingi wa muziki wa nyimbo zake, akiwashirikisha wasanii kama vile [[Miriam Makeba]], [[Ladysmith Black Mambazo]], na [[Ray Phiri]].&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Pareles |first=Jon |date=11 February 2020 |title=Joseph Shabalala, Ladysmith Black Mambazo Founder, Dies at 78 |url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/arts/music/joseph-shabalala-dead.html |access-date=15 January 2024 |work=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

=== Afro-pop ===
[[File:Miriam Makeba 2011.jpg|thumb|right|[[Miriam Makeba]] akitumbuiza]]
[[File:انغام محمد علي سليمان.jpg|thumb|[[Angham]], nyota wa pop]]
Muziki maarufu wa Kiafrika – unaojulikana kwa kawaida kama Afro-pop – ni mkubwa na wenye kutofautiana kama ilivyo kwa muziki wa kitamaduni wa Afrika.&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last1=Conteh |first1=Mankaprr |last2=Makinde |first2=Tami |last3=Madzadza |first3=Miya |last4=Saraki |first4=Seni |last5=Wangeci |first5=Tela |date=28 December 2022 |title=The 40 Best Afropop Songs of 2022 |url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-afropop-songs-of-2022-1234650065/ |access-date=15 January 2024 |magazine=Rolling Stone}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Braun |first=Ken |newspaper=The New York Times |date=9 January 1994 |title=POP MUSIC; The Rise and Rise Of Irresistible Afropop |url=https://www.nytimes.com/1994/01/09/arts/pop-music-the-rise-and-rise-of-irresistible-afropop.html |access-date=7 April 2024 }}&lt;/ref&gt; Mitindo mingi ya kisasa ya Kiafrika imeendelea kupitia mwingiliano na muziki maarufu wa Kimagharibi.&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Pareles |first=Jon |newspaper=The New York Times |date=13 May 1984 |title=With The Traditional And The Exotic, Africa Invigorates Pop |url=https://www.nytimes.com/1984/05/13/arts/with-the-traditional-and-the-exotic-africa-invigorates-pop.html |access-date=7 April 2024 }}&lt;/ref&gt;

Mnamo mwaka 1933, Solomon Linda aliunda kikundi cha ''Solomon Linda's Original Evening Birds''. Wimbo wao uliovuma kimataifa, &quot;[[Mbube (wimbo)|Mbube]]&quot;, uliotolewa mwaka 1939, ukawa rekodi ya kwanza ya Kiafrika kuuza zaidi ya nakala 100,000.&lt;ref&gt;{{Rejea habari |last=Zoldan |first=Sheldon |date=16 November 2023 |title='The Lion Sleeps Tonight' Song of the Day for November 17. |url=https://news.wgcu.org/arts-and-culture/2023-11-16/the-lion-sleeps-tonight-song-of-the-day-for-november-17 |access-date=15 January 2024 |work=WGCU}}&lt;/ref&gt; Mwimbaji mwingine maarufu wa Afrika Kusini wa karne ya 20 alikuwa [[Miriam Makeba]], aliyefariki akiwa na umri wa miaka 76.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti |date=11 November 2008 |title=Obituary: Miriam Makeba |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/11/miriam-makeba-obituary|first=Graeme |last=Ewens |website=TheGuardian.com}}&lt;/ref&gt;

Huko Afrika Magharibi, [[Fela Kuti]] na [[Tony Allen (mwanamuziki)|Tony Allen]] walitumbuiza muziki wa Afrobeat,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/tony-allen-the-veteran-afrobeat-drummer-is-shaking-his-sticks-as-hard-and-as-brilliantly-as-ever-770993.html |title=Tony Allen: The veteran Afrobeat drummer is shaking his sticks as hard and as brilliantly as ever|first=Nigel |last=Williamson |newspaper=The Independent|date= 18 January 2008 |access-date=4 March 2022}}&lt;/ref&gt; huku [[Femi Kuti]] na [[Seun Kuti]] wakiendeleza njia ya baba yao Fela Kuti.

== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Muziki wa Afrika|Muziki wa Afrika]] 
[[Jamii:Muziki|A]]
[[Jamii:Afrika|M]]</text>
      <sha1>snrv394lr948z77d3rlif94hmcy9ftz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>María Barranco</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254256</id>
    <revision>
      <id>1607180</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:34:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1017" sha1="8x27i5ow8f9ey7sim8ok5fef1q0p348" xml:space="preserve">[[Faili:María Barranco 2014 (cropped).jpg|thumb|María Barranco]]
'''María de los Remedios Barranco García''' (alizaliwa [[11 Juni]] [[1961]]), anayejulikana zaidi kama María Barranco, ni [[mwigizaji]] kutoka [[Hispania]] ambaye ameshinda [[tuzo]] mbili za Goya katika kipengele cha Mwigizaji Bora Msaidizi.

== Wasifu ==
María de los Remedios Barranco García alizaliwa tarehe 11 Juni 1961 mjini Málaga. Alisomea [[udaktari]], lakini aliacha masomo hayo ili kusomea maigizo katika mji wake, ambako alishiriki katika vikundi mbalimbali vya maigizo.

Baadaye, alihamia Madrid, ambako alianza kuigiza jukwaani katika [[tamthilia]] ya La venganza de Don Mendo (Kisasi cha Don Mendo).&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0056686/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.libertaddigital.com/chic/corazon/2021-12-26/maria-barranco-abuela-divorciada-no-necesita-un-hombre-a-su-lado-6850356/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1961]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>8x27i5ow8f9ey7sim8ok5fef1q0p348</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Juliana Skrywer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254257</id>
    <revision>
      <id>1607181</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Juliana Skrywer''' (alizaliwa tarehe 28 Desemba 1987) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]], anayecheza nafasi ya kiungo katika timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.  Alikuwa sehemu ya kikosi cha Namibia kilichoshiriki [[Mashindano]] ya Afrika ya Wanawake ya mwaka 2014. Katika ngazi ya klabu, aliichezea Okahandja Beauties FC nchini Namibia.&lt;ref&gt;[http://www.nfa.org.na/?q=node/2570 &quot;Shipanga names Gladiators for Women Championship&quot;.] nfa.or...'</comment>
      <origin>1607181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="smrg8skcicx8mzaycvzxbzcsdmvavg6" xml:space="preserve">'''Juliana Skrywer''' (alizaliwa tarehe 28 Desemba 1987) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]], anayecheza nafasi ya kiungo katika timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.

Alikuwa sehemu ya kikosi cha Namibia kilichoshiriki [[Mashindano]] ya Afrika ya Wanawake ya mwaka 2014. Katika ngazi ya klabu, aliichezea Okahandja Beauties FC nchini Namibia.&lt;ref&gt;[http://www.nfa.org.na/?q=node/2570 &quot;Shipanga names Gladiators for Women Championship&quot;.] nfa.org.na. 2 October 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cafonline.com/en-us/competitions/tn9thafricanwomenchampionship-namibia/news.aspx/NewsDetails?id=QUAxGrgCv8FoC60qFPDswQ%3d%3d &quot;Host Namibia unveil final squad&quot;.] cafonline.com. 3 October 2014.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1987]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>smrg8skcicx8mzaycvzxbzcsdmvavg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Afrika Kaskazini</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254258</id>
    <revision>
      <id>1607182</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Afrika Kaskazini |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4p...'</comment>
      <origin>1607182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5823" sha1="jqehdmp393s2jq9vaf9knh816aeb2vs" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Afrika Kaskazini
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Eneo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Afrika Kaskazini]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Amazigh, Kiarabu, Andalusi na za Kiafrika
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Muziki wa Andalusi, [[Gnawa]], [[raï]] na muziki wa Amazigh
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Guembri, qraqeb na ala nyingine za kikanda
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Nchi zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Morocco]], [[Algeria]], [[Tunisia]], [[Libya]] na [[Misri]]
|}
'''Muziki wa Afrika Kaskazini''' unajumuisha mitindo na mila mbalimbali za muziki katika eneo la Maghreb na Bonde la Mto Nile. Unahusisha urithi wa jamii na historia tofauti, zikiwemo za Amazigh, Kiarabu na Andalusi; hivyo hakuna mtindo mmoja unaoweza kuwakilisha muziki wote wa eneo hilo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://academic.oup.com/book/62539/chapter/559741190|title=Introduction|work=The Empire of the Ear: Music, Race, and the Sonic|publisher=Oxford University Press|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Muhtasari wa baadhi ya mila za muziki wa Afrika Kaskazini
! Mila au mtindo
! Eneo linalohusishwa
! Maelezo mafupi
|-
| Muziki wa Andalusi
| Maghreb
| Urithi wa muziki wenye matawi ya kikanda kama ''al-Āla'', ''gharnāṭī'' na ''ma’lūf''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://academic.oup.com/book/62539/chapter/559741190|title=Introduction|work=The Empire of the Ear: Music, Race, and the Sonic|publisher=Oxford University Press|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| Gnawa
| Morocco
| Mila ya muziki inayohusisha nyimbo, maonyesho, desturi za kindugu na matambiko ya kiroho na tiba.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/decisions/14.COM/10.B.26|title=Decision of the Intergovernmental Committee: 14.COM 10.B.26|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| Raï
| Algeria
| Mtindo wa muziki maarufu wa mijini unaohusishwa na Oran na ulioenea zaidi ya Algeria.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/art/rai|title=Raï|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| Muziki wa Amazigh
| Morocco, Algeria na maeneo mengine ya Maghreb
| Mila mbalimbali za muziki zinazohusishwa na jamii za Amazigh; mitindo na ala hutofautiana kwa eneo.
|-
| Muziki wa Tuareg
| Maeneo ya Sahara na Sahel
| Mila za muziki za jamii za Tuareg, zikiwemo nyimbo na mitindo ya ala za maeneo ya jangwani.
|}

== Mitindo ya muziki ==

Muziki wa Andalusi ni sehemu muhimu ya urithi wa muziki wa Maghreb. Matawi yake ya kikanda yanajumuisha ''al-Āla'' nchini Morocco, ''gharnāṭī'' nchini Algeria na ''ma’lūf'' nchini Tunisia. Majina na namna za utendaji hutofautiana baina ya nchi na jamii.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://academic.oup.com/book/62539/chapter/559741190|title=Introduction|work=The Empire of the Ear: Music, Race, and the Sonic|publisher=Oxford University Press|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://academic.oup.com/reference/62400/reference-article/555403167|title=North Africa|work=Oxford Reference|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Gnawa ni mila ya muziki ya Morocco inayochanganya vipengele vya kilimwengu na vya kidini. UNESCO inaieleza kuwa inajumuisha matukio ya muziki, maonyesho, desturi za kindugu na matambiko ya tiba; iliorodheshwa kwenye Orodha ya Urithi wa Utamaduni Usiogusika wa UNESCO mwaka 2019.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/decisions/14.COM/10.B.26|title=Decision of the Intergovernmental Committee: 14.COM 10.B.26|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Raï ni mtindo wa muziki maarufu wa Algeria ulioibuka katika mazingira ya mijini, hasa Oran. Baada ya muda, mtindo huo ulipata wasikilizaji katika nchi nyingine, zikiwemo za Ulaya.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/art/rai|title=Raï|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala hutofautiana kati ya mila na maeneo. Katika baadhi ya muziki wa Maghreb hutumika ala za nyuzi na ala za upepo pamoja na ngoma. Muziki wa Gnawa hutumia ''guembri''—ala ya nyuzi inayofanana na lute—na ''qraqeb'', ala za chuma zinazopigwa kwa mikono; ala hizo huambatana na uimbaji na midundo ya kikundi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/decisions/14.COM/10.B.26|title=Decision of the Intergovernmental Committee: 14.COM 10.B.26|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.arabnews.com/node/1598516/www.arabnews.com/page_action/page_action/aggregate|title=Morocco's Gnawa musical culture listed by UNESCO|work=Arab News|date=13 Desemba 2019|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Muziki wa kisasa ==

Baadhi ya wasanii wa Afrika Kaskazini huchanganya vipengele vya muziki wa jadi na mitindo ya kisasa. Hata hivyo, mchanganyiko huo hutofautiana kwa nchi, lugha na aina ya muziki; kwa hiyo, ni vyema kueleza mitindo maalumu badala ya kuuchukulia muziki wa eneo lote kama aina moja.

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Afrika]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini]]</text>
      <sha1>jqehdmp393s2jq9vaf9knh816aeb2vs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini</title>
    <ns>14</ns>
    <id>254259</id>
    <revision>
      <id>1607183</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:46:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Muziki wa Afrika]]'</comment>
      <origin>1607183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="15r2jqtjtd70sw1tse1g0exkinx0sav" xml:space="preserve">[[Jamii:Muziki wa Afrika]]</text>
      <sha1>15r2jqtjtd70sw1tse1g0exkinx0sav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hendrik Somaeb</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254260</id>
    <revision>
      <id>1607184</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hendrik Somaeb''' (alizaliwa tarehe 29 Septemba 1992) ni [[mchezaji]] wa kimataifa wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]], anayeichezea klabu ya Blue Waters.  == Kazi ya klabu == Somaeb alizaliwa mwaka 1992 katika mji wa pwani wa Walvis Bay, Namibia, ambao wakati huo ulikuwa chini ya Afrika Kusini. Alianza kucheza soka katika klabu ya nyumbani ya Blue Waters, mojawapo ya klabu mbili za eneo hilo zilizokuwa zikishiriki mara kwa mara Ligi Kuu ya Namibia.  K...'</comment>
      <origin>1607184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1883" sha1="0bmauupc6f969jgohxuwx87cnm33hjn" xml:space="preserve">'''Hendrik Somaeb''' (alizaliwa tarehe 29 Septemba 1992) ni [[mchezaji]] wa kimataifa wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]], anayeichezea klabu ya Blue Waters.

== Kazi ya klabu ==
Somaeb alizaliwa mwaka 1992 katika mji wa pwani wa Walvis Bay, Namibia, ambao wakati huo ulikuwa chini ya Afrika Kusini. Alianza kucheza soka katika klabu ya nyumbani ya Blue Waters, mojawapo ya klabu mbili za eneo hilo zilizokuwa zikishiriki mara kwa mara Ligi Kuu ya Namibia.

Kwa kuwa maskauti wa Afrika Kusini walikuwa wakifuatilia vipaji vipya vya soka kutoka Namibia, haikuwa jambo la kushangaza Somaeb kusajiliwa na klabu ya Afrika Kusini ya Free State Stars, baada ya kuwa mchezaji wa kudumu wa timu ya taifa ya Namibia. Aliichezea [[klabu]] hiyo kwa misimu miwili katika Ligi Kuu ya Afrika Kusini.

Baadaye, aliichezea klabu nyingine ya [[Afrika Kusini]], Jomo Cosmos, katika msimu wa 2016–17 wa Daraja la Kwanza la Taifa. Mwaka 2017, alirejea Namibia na kujiunga tena na klabu yake ya zamani ya Blue Waters.&lt;ref&gt;[http://www.national-football-teams.com/player/47255/Hendrik_Somaeb.html &quot;Somaeb, Hendrik&quot;.] National Football Teams. Retrieved 10 February 2017.&lt;/ref&gt;

Katika majira ya kiangazi ya mwaka 2018, Somaeb alihamia Ulaya na kusajiliwa na klabu ya Serbia ya FK Zemun siku ya mwisho ya dirisha la usajili wa majira hayo. Alifanya mchezo wake wa kwanza akiichezea Zemun tarehe 1 Septemba 2018, katika msimu wa 2018–19 wa Ligi Kuu ya Serbia. Zemun ilishinda kwa bao 1–0 dhidi ya FK Rad katika mchezo wa nyumbani wa raundi ya saba.

Tarehe 19 Februari 2019, alijiunga na klabu maarufu ya Zambia ya Lusaka Dynamos FC.&lt;ref&gt;[https://www.namibian.com.na/75409/read/Shitembi-joins-Lusaka-Dynamos Petrus Joins Lusaka Dynamos] at namibian.com.na&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1992]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>0bmauupc6f969jgohxuwx87cnm33hjn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manfred Starke</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254261</id>
    <revision>
      <id>1607185</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Manfred Starke''' (alizaliwa tarehe 21 Februari 1991) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya kiungo mshambuliaji.  == Kazi ya klabu == Starke alizaliwa mjini Windhoek, Namibia, akiwa mtoto wa baba Mjerumani aliyezaliwa Namibia na mama Mholanzi. Alianza [[kazi]] yake ya soka la kulipwa katika klabu ya FC Hansa Rostock. Yeye ni kaka mkubwa wa Sandra Starke.&lt;ref&gt;[https://www.fc-hansa.de/news/glueckwunsch-zum-gebur...'</comment>
      <origin>1607185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1600" sha1="q10mikpf8251276a94f27247z5siskh" xml:space="preserve">'''Manfred Starke''' (alizaliwa tarehe 21 Februari 1991) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya kiungo mshambuliaji.

== Kazi ya klabu ==
Starke alizaliwa mjini Windhoek, Namibia, akiwa mtoto wa baba Mjerumani aliyezaliwa Namibia na mama Mholanzi. Alianza [[kazi]] yake ya soka la kulipwa katika klabu ya FC Hansa Rostock. Yeye ni kaka mkubwa wa Sandra Starke.&lt;ref&gt;[https://www.fc-hansa.de/news/glueckwunsch-zum-geburtstag-manfred-starke.html &quot;Glückwunsch zum Geburtstag, Manfred Starke!&quot;] (in German). Hansa Rostock. 21 February 2012. Retrieved 1 September 2019.&lt;/ref&gt;

Mwaka 2020, Starke alihamia [[klabu]] ya FSV Zwickau.

Mwezi Julai 2022, alisaini mkataba na VfB Oldenburg, ambayo ilikuwa imepanda daraja na kujiunga na [[Ligi]] ya 3 ya Ujerumani (3. Liga).

Mwezi Julai 2023, Starke alihamia TSV 1860 Munich, ambayo pia ilikuwa ikishiriki Ligi ya 3 ya Ujerumani.

== Kazi ya kimataifa ==
Mwezi Oktoba 2012, Starke alicheza [[mechi]] yake ya kwanza katika timu ya taifa ya Namibia kwenye mchezo wa kirafiki dhidi ya Rwanda.

Alishiriki katika Kombe la Mataifa ya Afrika la mwaka 2019, ambalo lilikuwa [[mashindano]] ya kwanza ya bara kwa timu ya taifa ya Namibia baada ya miaka 11.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190622034703/https://www.cafonline.com/total-africa-cup-of-nations/matches/5/lineups &quot;Total Africa Cup of Nations Egypt 2019 | CAFOnline.com&quot;.] Archived from the original on 22 June 2019.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1991]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>q10mikpf8251276a94f27247z5siskh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Willy Stephanus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254262</id>
    <revision>
      <id>1607186</id>
      <timestamp>2026-10-12T18:58:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Willy Patrick Stephanus''' (alizaliwa tarehe 26 Juni 1991) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[winga]] katika klabu ya Saudi Arabia ya Hetten, pamoja na timu ya taifa ya Namibia.  Pia amewahi kuichezea [[klabu]] ya AC Kajaani nchini Finland.&lt;ref&gt;[https://int.soccerway.com/players/willy-stephanus/217130/ Willy Stephanus] at Soccerway. Retrieved 16 October 2015.&lt;/ref&gt;  Tarehe 1 Septemba 2025, Stephanus aliji...'</comment>
      <origin>1607186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="2vooqrqmuxq4a4ouzksk1vkz34p0y92" xml:space="preserve">'''Willy Patrick Stephanus''' (alizaliwa tarehe 26 Juni 1991) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya [[winga]] katika klabu ya Saudi Arabia ya Hetten, pamoja na timu ya taifa ya Namibia.

Pia amewahi kuichezea [[klabu]] ya AC Kajaani nchini Finland.&lt;ref&gt;[https://int.soccerway.com/players/willy-stephanus/217130/ Willy Stephanus] at Soccerway. Retrieved 16 October 2015.&lt;/ref&gt;

Tarehe 1 Septemba 2025, Stephanus alijiunga na Hetten, klabu inayoshiriki Ligi ya SDL nchini Saudi Arabia.&lt;ref&gt;[https://x.com/hitteen_club/status/1962593905158791356 &quot;الموسيقار ويـلـي أهــلًا بـكِ فـي #حطين&quot;.]&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1991]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>2vooqrqmuxq4a4ouzksk1vkz34p0y92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Algeria</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254263</id>
    <revision>
      <id>1607187</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Algeria |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taa...'</comment>
      <origin>1607187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4966" sha1="a047tkdhfx4cvw0ldokcskwysshru6l" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Algeria
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Algeria]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Amazigh, Kiarabu na Andalusi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Raï]], [[chaabi]], muziki wa Andalusi, Kabyle na Chaoui
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Gasba, guellal, mandole, oud na violin
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiarabu cha Algeria, Kabyle, Chaoui na lugha nyingine za Algeria
|}

'''Muziki wa Algeria''' unajumuisha mitindo mbalimbali inayohusishwa na historia na jamii tofauti za nchi hiyo. Miongoni mwa mitindo inayojulikana ni raï, chaabi na muziki wa Andalusi; pia kuna mila za muziki za Amazigh, zikiwemo za jamii za Kabyle na Chaoui.

== Mitindo mikuu ==

=== Raï ===

Raï ni mtindo maarufu uliotokea magharibi mwa Algeria. Jina lake linatokana na neno la Kiarabu linalomaanisha “maoni” au “mtazamo”. Mtindo huu hutumia ala mbalimbali na mashairi yenye lugha ya moja kwa moja.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Algeria/Cultural-life|title=Algeria: Cultural life|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Mada za nyimbo za raï hujumuisha mapenzi, uhuru, kukata tamaa na shinikizo la kijamii. UNESCO imeueleza raï kama wimbo maarufu wa watu kutoka Algeria unaoweza kuwasilisha hali halisi ya jamii bila miiko au udhibiti.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/decisions/17.COM/7.B.38|title=Decision of the Intergovernmental Committee: 17.COM 7.B.38|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Kadiri raï ulivyobadilika kuwa muziki maarufu wa dansi, wanamuziki walianza kutumia ala kama tarumbeta, saxophone na accordion, pamoja na kuingiza athari za rock, flamenco, jazz na mila za eneo hilo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/art/rai-musical-style|title=Raï|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Chaabi ===

Chaabi ni muziki maarufu wa mijini unaohusishwa hasa na [[Algiers]]. Jina lake lina maana ya “maarufu” au “wa watu”. Muziki wa chaabi umehusishwa na urithi wa muziki wa Andalusi na ushairi wa Kiarabu na Amazigh.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/art/Algerian-music|title=Algerian music|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Muziki wa Andalusi ===

Muziki wa Andalusi ni sehemu ya urithi wa sanaa na muziki wa Algeria. Nchini humo unahusishwa na shule na mitindo ya kikanda, ikiwemo ''san‘a'' ya Algiers na ''gharnati'' ya Tlemcen. Muziki wa Andalusi pia una athari katika baadhi ya mitindo ya kisasa ya Algeria.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://academic.oup.com/book/62539/chapter/559741190|title=Introduction|work=The Empire of the Ear: Music, Race, and the Sonic|publisher=Oxford University Press|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Algeria/Cultural-life|title=Algeria: Cultural life|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mitindo ya Amazigh ===

Algeria ina mila za muziki zinazohusishwa na jamii mbalimbali za Amazigh. Mifano yake ni muziki wa Kabyle kaskazini mwa nchi na muziki wa Chaoui katika maeneo ya mashariki. Mitindo hii hutofautiana kwa lugha, ala na desturi za eneo.

== Ala za muziki ==

Ala zinazotumika hutegemea mtindo na eneo. Raï wa awali ulihusishwa na ala za jadi kama filimbi ya ''gasba'' na ngoma ya ''guellal''; baadaye, ala za kisasa na za bendi zikaongezwa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/art/rai-musical-style|title=Raï|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Katika baadhi ya ensembles za muziki wa mijini na Andalusi, hutumika ala za nyuzi na ala za midundo. Ala zinazohusishwa na muziki wa Algeria ni pamoja na mandole, oud na violin; matumizi yake hutofautiana baina ya mitindo na maeneo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://music.bluetreeaudio.com/countries/algeria/instruments-and-recordings|title=Algerian Instruments: Mandole, Guembri, Gasba and Imzad|work=Blue Tree Audio|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Algeria]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini]]</text>
      <sha1>a047tkdhfx4cvw0ldokcskwysshru6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamii:Muziki wa Algeria</title>
    <ns>14</ns>
    <id>254264</id>
    <revision>
      <id>1607188</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:Muziki wa Afrika]]'</comment>
      <origin>1607188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="15r2jqtjtd70sw1tse1g0exkinx0sav" xml:space="preserve">[[Jamii:Muziki wa Afrika]]</text>
      <sha1>15r2jqtjtd70sw1tse1g0exkinx0sav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607304</id>
      <parentid>1607188</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="mpwix0oyb41373bg99fou9pms5rw4h3" xml:space="preserve">[[Jamii:Muziki wa Afrika|A]]
[[Jamii:Algeria|M]]</text>
      <sha1>mpwix0oyb41373bg99fou9pms5rw4h3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Levis Swartbooi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254265</id>
    <revision>
      <id>1607189</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Levis Meraai Swartbooi''' (alizaliwa tarehe 18 Machi 1984) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]] aliyekuwa akicheza nafasi ya mshambuliaji. Aliwahi kuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Namibia.  == Maisha ya awali == Swartbooi alizaliwa katika mji wa Walvis Bay, ambao wakati huo ulikuwa sehemu ya [[Afrika Kusini]], lakini kwa sasa uko nchini Namibia.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/15385.html Levis Swartbooi] at...'</comment>
      <origin>1607189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="878" sha1="3uphbxplcl9yyz90hqtjhv7dtfd6s2v" xml:space="preserve">'''Levis Meraai Swartbooi''' (alizaliwa tarehe 18 Machi 1984) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]] aliyekuwa akicheza nafasi ya mshambuliaji. Aliwahi kuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Namibia.

== Maisha ya awali ==
Swartbooi alizaliwa katika mji wa Walvis Bay, ambao wakati huo ulikuwa sehemu ya [[Afrika Kusini]], lakini kwa sasa uko nchini Namibia.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/15385.html Levis Swartbooi] at National-Football-Teams.com&lt;/ref&gt;

== Kazi ya klabu ==
Swartbooi alicheza soka la kulipwa nchini Angola, akiichezea [[klabu]] ya Clube Desportivo Primeiro de Agosto.&lt;ref&gt;[https://www.worldfootball.net/person/pe19299/levis-swartbooi/ Levis Swartbooi] at worldfootball.net&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1984]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>3uphbxplcl9yyz90hqtjhv7dtfd6s2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Misri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254266</id>
    <revision>
      <id>1607190</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Misri |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taari...'</comment>
      <origin>1607190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4485" sha1="g86rjpt5zt7qd9bohcrygb0vynllxku" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Misri
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Misri]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Misri, Kiarabu na Mashariki ya Kati na Afrika Kaskazini
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Tarab, muziki wa watu, inshad na shaabi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud, qanun, nay, riqq na rabab
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Kitovu kikuu cha muziki:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Kairo]]
|}

'''Muziki wa Misri''' unajumuisha mitindo ya jadi na ya kisasa inayotofautiana kulingana na eneo na jamii. Muziki wa jadi wa nchi hiyo una anuwai kubwa, na ala zinazotumika zinafanana kwa kiasi na zile za maeneo mengine ya [[Mashariki ya Kati]] na [[Afrika Kaskazini]].&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Egypt/The-arts|title=Egypt: The arts|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Tarab na muziki wa mijini ===

''Tarab'' hutumiwa kuelezea muziki wa jadi wa mijini, hasa repertoire ya zamani inayolenga kuibua hisia kali kwa wasikilizaji. Neno hilo pia hurejelea hali ya msisimko au furaha ya kihisia inayochochewa na muziki.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.usna.edu/AAT/songs-poetry/umkulthum/readings-umkulthum/umlulthum.php|title=Um Kulthum|work=Arabic Resources, United States Naval Academy|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Katika karne ya 20, Kairo ikawa kitovu muhimu cha rekodi na muziki maarufu wa Kiarabu. Mwimbaji Umm Kulthum alikuwa mmoja wa watu mashuhuri zaidi katika muziki huo. Alitumbuiza nyimbo maarufu, mara nyingi kwa lahaja ya Misri na akifuatana na orchestra ndogo ya ala za jadi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/biography/Umm-Kulthum-Egyptian-musician|title=Umm Kulthūm|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Muziki wa watu na wa kikanda ===

Mila za muziki wa Misri hutofautiana baina ya maeneo. Katika kusini mwa nchi, kwa mfano, sherehe ya ''zār'' huhusisha uimbaji, dansi na upigaji wa ala za muziki. Mila nyingine za kikanda hujumuisha nyimbo na midundo inayohusishwa na maisha ya vijijini na jamii za maeneo mbalimbali.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Egypt/The-arts|title=Egypt: The arts|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Shaabi ===

''Shaabi'' ni aina ya muziki maarufu wa mijini nchini Misri. Ulienea zaidi kuanzia miaka ya 1970, na unahusishwa na utamaduni wa mitaani na sherehe za kijamii. Mtindo na matumizi yake hubadilika kadiri muziki maarufu wa Misri unavyoendelea.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.melodigging.com/genre/egyptian-music|title=Egyptian Music|work=Melodigging|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala za muziki zinazotumika nchini Misri ni pamoja na ''oud'', ''qanun'', ''nay'', ''riqq'' na ''rabab''. ''Oud'' ni ala ya nyuzi, ''qanun'' ni ala yenye nyuzi inayopigwa kwa vidole au vifaa maalumu, ''nay'' ni filimbi, ''riqq'' ni tari ndogo, na ''rabab'' ni ala ya nyuzi inayopigwa kwa upinde.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Egypt/The-arts|title=Egypt: The arts|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Wanamuziki mashuhuri ==

Umm Kulthum alikuwa mwimbaji mashuhuri wa Misri aliyekuwa na ushawishi mkubwa katika muziki maarufu wa Kiarabu. Kazi yake ilipata umaarufu mkubwa kuanzia miaka ya 1930 hadi 1960, na muziki wake ulihusishwa pia na utaifa wa Kiarabu.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.npr.org/2008/05/11/90326836/umm-kulthum-the-voice-of-egypt|title=Umm Kulthum: The Voice of Egypt|work=NPR|date=11 Mei 2008|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Misri]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini]]</text>
      <sha1>g86rjpt5zt7qd9bohcrygb0vynllxku</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607305</id>
      <parentid>1607190</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4508" sha1="pe7z4bzwqg75l2w3srfkoqacejfp6c9" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Misri
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Misri]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Misri, Kiarabu na Mashariki ya Kati na Afrika Kaskazini
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Tarab, muziki wa watu, inshad na shaabi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud, qanun, nay, riqq na rabab
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Kitovu kikuu cha muziki:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Kairo]]
|}

'''Muziki wa Misri''' unajumuisha mitindo ya jadi na ya kisasa inayotofautiana kulingana na eneo na jamii. Muziki wa jadi wa nchi hiyo una anuwai kubwa, na ala zinazotumika zinafanana kwa kiasi na zile za maeneo mengine ya [[Mashariki ya Kati]] na [[Afrika Kaskazini]].&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Egypt/The-arts|title=Egypt: The arts|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Tarab na muziki wa mijini ===

''Tarab'' hutumiwa kuelezea muziki wa jadi wa mijini, hasa repertoire ya zamani inayolenga kuibua hisia kali kwa wasikilizaji. Neno hilo pia hurejelea hali ya msisimko au furaha ya kihisia inayochochewa na muziki.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.usna.edu/AAT/songs-poetry/umkulthum/readings-umkulthum/umlulthum.php|title=Um Kulthum|work=Arabic Resources, United States Naval Academy|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Katika karne ya 20, Kairo ikawa kitovu muhimu cha rekodi na muziki maarufu wa Kiarabu. Mwimbaji Umm Kulthum alikuwa mmoja wa watu mashuhuri zaidi katika muziki huo. Alitumbuiza nyimbo maarufu, mara nyingi kwa lahaja ya Misri na akifuatana na orchestra ndogo ya ala za jadi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/biography/Umm-Kulthum-Egyptian-musician|title=Umm Kulthūm|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Muziki wa watu na wa kikanda ===

Mila za muziki wa Misri hutofautiana baina ya maeneo. Katika kusini mwa nchi, kwa mfano, sherehe ya ''zār'' huhusisha uimbaji, dansi na upigaji wa ala za muziki. Mila nyingine za kikanda hujumuisha nyimbo na midundo inayohusishwa na maisha ya vijijini na jamii za maeneo mbalimbali.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Egypt/The-arts|title=Egypt: The arts|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Shaabi ===

''Shaabi'' ni aina ya muziki maarufu wa mijini nchini Misri. Ulienea zaidi kuanzia miaka ya 1970, na unahusishwa na utamaduni wa mitaani na sherehe za kijamii. Mtindo na matumizi yake hubadilika kadiri muziki maarufu wa Misri unavyoendelea.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.melodigging.com/genre/egyptian-music|title=Egyptian Music|work=Melodigging|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala za muziki zinazotumika nchini Misri ni pamoja na ''oud'', ''qanun'', ''nay'', ''riqq'' na ''rabab''. ''Oud'' ni ala ya nyuzi, ''qanun'' ni ala yenye nyuzi inayopigwa kwa vidole au vifaa maalumu, ''nay'' ni filimbi, ''riqq'' ni tari ndogo, na ''rabab'' ni ala ya nyuzi inayopigwa kwa upinde.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britannica.com/place/Egypt/The-arts|title=Egypt: The arts|work=Encyclopaedia Britannica|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Wanamuziki mashuhuri ==

Umm Kulthum alikuwa mwimbaji mashuhuri wa Misri aliyekuwa na ushawishi mkubwa katika muziki maarufu wa Kiarabu. Kazi yake ilipata umaarufu mkubwa kuanzia miaka ya 1930 hadi 1960, na muziki wake ulihusishwa pia na utaifa wa Kiarabu.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.npr.org/2008/05/11/90326836/umm-kulthum-the-voice-of-egypt|title=Umm Kulthum: The Voice of Egypt|work=NPR|date=11 Mei 2008|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Muziki wa Afrika|Misri]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini]]
[[Jamii:Misri|M]]</text>
      <sha1>pe7z4bzwqg75l2w3srfkoqacejfp6c9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Mauritania</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254267</id>
    <revision>
      <id>1607191</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Mauritania |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; |...'</comment>
      <origin>1607191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4347" sha1="bokj5telhenowupf5cig9vexypqqw5z" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Mauritania
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Mauritania]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mila kuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Muziki wa Moor, muziki wa griot na mila za jamii nyingine za Mauritania
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo na sanaa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Azawān, T’heydinn na nyimbo za Kihassaniya
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Tidinit, ardin na tbal
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha inayohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kihassaniya
|}

'''Muziki wa Mauritania''' unajumuisha mila mbalimbali zinazohusiana na jamii na historia ya nchi hiyo. Miongoni mwa utamaduni unaojulikana ni muziki wa griot wa Wamoor, unaotumia uimbaji, ushairi na ala za jadi. Pia kuna muziki wa jamii nyingine za Mauritania, hivyo muziki wa nchi hiyo hauishii kwenye mila moja pekee.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://sk.sagepub.com/ency/edvol/the-sage-international-encyclopedia-of-music-and-culture/chpt/mauritania-modern-contemporary-performance-practice|title=Mauritania: Modern and Contemporary Performance Practice|work=The SAGE International Encyclopedia of Music and Culture|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Muziki wa griot ==

Griot, wanaoitwa pia ''iggawen'' kwa Kihassaniya, ni waimbaji na wanamuziki wanaohifadhi na kurithisha nyimbo na mashairi ya jadi. UNESCO inaeleza kuwa utendaji wa ''T’heydinn'' hujifunzwa kwa kuiga ustadi wa muziki wa mababu, na kwamba sanaa hiyo hupitishwa kutoka kizazi hadi kizazi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/doc/src/10141-EN.doc|title=Nomination file for T’heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Katika jamii za Wamoor, mila za muziki zimehusishwa na makundi na historia tofauti za kijamii. Chanzo cha SAGE kinaeleza kuwa muziki wa Wamoor una matawi yanayohusishwa na wanamuziki wa griot, wanaoitwa ''Mgawin'', na muziki wa Haratin.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://sk.sagepub.com/ency/edvol/the-sage-international-encyclopedia-of-music-and-culture/chpt/mauritania-modern-contemporary-performance-practice|title=Mauritania: Modern and Contemporary Performance Practice|work=The SAGE International Encyclopedia of Music and Culture|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== T’heydinn ==

''T’heydinn'' ni utendaji wa kishairi na kimuziki wa Kihassaniya unaohusishwa na griot wa Wamoor. Mashairi yake husimulia na kusifu matukio na viongozi wa kihistoria, na huhifadhi kumbukumbu ya pamoja ya jamii. UNESCO iliiorodhesha kwenye Orodha ya Urithi wa Utamaduni Usiogusika Unaohitaji Kulindwa Haraka mwaka 2011.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-2211|title=Moorish Epic T'heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Utendaji wake unaweza kuambatana na ala za nyuzi, ngoma, makofi na sauti za ululizaji. Maonyesho hayo pia hutoa nafasi ya mikusanyiko ya kifamilia na kikanda na kusaidia kuimarisha uhusiano wa kijamii.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-2211|title=Moorish Epic T'heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala kuu zinazotajwa katika utendaji wa ''T’heydinn'' ni ''tidinit'', ala ya nyuzi inayofanana na lute; ''ardin'', ala ya nyuzi inayofanana na kinubi; na ''tbal'', ngoma kubwa ya aina ya kettle drum. Uimbaji huweza kuambatana pia na makofi, ululizaji na mtetemo wa midomo unaoitwa ''tberbir''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/doc/src/17330-EN.pdf|title=Safeguarding the Moorish epic T’heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Mauritania]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Magharibi]]</text>
      <sha1>bokj5telhenowupf5cig9vexypqqw5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607306</id>
      <parentid>1607191</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4372" sha1="imw9189pof1kvxrpyl48dycu6rzh7a9" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Mauritania
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Mauritania]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mila kuu:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Muziki wa Moor, muziki wa griot na mila za jamii nyingine za Mauritania
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo na sanaa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Azawān, T’heydinn na nyimbo za Kihassaniya
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Tidinit, ardin na tbal
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha inayohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kihassaniya
|}

'''Muziki wa Mauritania''' unajumuisha mila mbalimbali zinazohusiana na jamii na historia ya nchi hiyo. Miongoni mwa utamaduni unaojulikana ni muziki wa griot wa Wamoor, unaotumia uimbaji, ushairi na ala za jadi. Pia kuna muziki wa jamii nyingine za Mauritania, hivyo muziki wa nchi hiyo hauishii kwenye mila moja pekee.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://sk.sagepub.com/ency/edvol/the-sage-international-encyclopedia-of-music-and-culture/chpt/mauritania-modern-contemporary-performance-practice|title=Mauritania: Modern and Contemporary Performance Practice|work=The SAGE International Encyclopedia of Music and Culture|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Muziki wa griot ==

Griot, wanaoitwa pia ''iggawen'' kwa Kihassaniya, ni waimbaji na wanamuziki wanaohifadhi na kurithisha nyimbo na mashairi ya jadi. UNESCO inaeleza kuwa utendaji wa ''T’heydinn'' hujifunzwa kwa kuiga ustadi wa muziki wa mababu, na kwamba sanaa hiyo hupitishwa kutoka kizazi hadi kizazi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/doc/src/10141-EN.doc|title=Nomination file for T’heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Katika jamii za Wamoor, mila za muziki zimehusishwa na makundi na historia tofauti za kijamii. Chanzo cha SAGE kinaeleza kuwa muziki wa Wamoor una matawi yanayohusishwa na wanamuziki wa griot, wanaoitwa ''Mgawin'', na muziki wa Haratin.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://sk.sagepub.com/ency/edvol/the-sage-international-encyclopedia-of-music-and-culture/chpt/mauritania-modern-contemporary-performance-practice|title=Mauritania: Modern and Contemporary Performance Practice|work=The SAGE International Encyclopedia of Music and Culture|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== T’heydinn ==

''T’heydinn'' ni utendaji wa kishairi na kimuziki wa Kihassaniya unaohusishwa na griot wa Wamoor. Mashairi yake husimulia na kusifu matukio na viongozi wa kihistoria, na huhifadhi kumbukumbu ya pamoja ya jamii. UNESCO iliiorodhesha kwenye Orodha ya Urithi wa Utamaduni Usiogusika Unaohitaji Kulindwa Haraka mwaka 2011.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-2211|title=Moorish Epic T'heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Utendaji wake unaweza kuambatana na ala za nyuzi, ngoma, makofi na sauti za ululizaji. Maonyesho hayo pia hutoa nafasi ya mikusanyiko ya kifamilia na kikanda na kusaidia kuimarisha uhusiano wa kijamii.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.unesco.org/archives/multimedia/document-2211|title=Moorish Epic T'heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala kuu zinazotajwa katika utendaji wa ''T’heydinn'' ni ''tidinit'', ala ya nyuzi inayofanana na lute; ''ardin'', ala ya nyuzi inayofanana na kinubi; na ''tbal'', ngoma kubwa ya aina ya kettle drum. Uimbaji huweza kuambatana pia na makofi, ululizaji na mtetemo wa midomo unaoitwa ''tberbir''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/doc/src/17330-EN.pdf|title=Safeguarding the Moorish epic T’heydinn|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Muziki wa Mauritania| ]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Magharibi|M]]
[[Jamii:mauritania|M]]</text>
      <sha1>imw9189pof1kvxrpyl48dycu6rzh7a9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Moroko</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254268</id>
    <revision>
      <id>1607192</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Moroko |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taar...'</comment>
      <origin>1607192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5863" sha1="emydzj4biuvwv3i6iq2mpzqz61kc2ib" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Moroko
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Moroko]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Amazigh, Kiarabu, Andalusi na Kiafrika
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Muziki wa Andalusi, Gnawa, malḥūn, chaabi na muziki wa Amazigh
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Rbab, oud, guembri, bendir na qraqeb
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiarabu cha Moroko na lugha za Amazigh
|}

'''Muziki wa Moroko''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali ya muziki inayohusishwa na jamii, lugha na maeneo ya nchi hiyo. Miongoni mwa aina zinazojulikana ni muziki wa Andalusi, Gnawa na ''malḥūn'', pamoja na mila za muziki wa Amazigh.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Muziki wa Andalusi ===

Muziki wa Andalusi wa Moroko, unaojulikana pia kama ''al-āla al-andalusiyya'', una uhusiano wa kihistoria na muziki wa kusini mwa Hispania wakati wa al-Andalus. Ni muziki wa sanaa wenye repertwari na miundo ya utendaji maalumu; una tofauti na mitindo ya mashariki ya muziki wa sanaa wa Kiarabu, ingawa pia una mambo yanayofanana nayo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ala zinazotajwa katika ensemble za muziki huu ni pamoja na ''rbab'', ala ya nyuzi inayopigwa kwa upinde; ''oud''; na ''ṭār'', tari ndogo inayosaidia kushikilia mdundo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Gnawa ===

Gnawa ni mila ya muziki na utendaji wa kiroho ya Moroko. Utendaji wake unaweza kujumuisha uimbaji, midundo, dansi na mikusanyiko ya kijamii. UNESCO iliiorodhesha Gnawa kwenye Orodha ya Urithi wa Utamaduni Usiogusika wa Binadamu mwaka 2019.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/10b-representative-list-01098?include=slideshow_inc.php&amp;id=01170&amp;width=620&amp;call=slideshow&amp;mode=scroll|title=Gnawa (Morocco): Nomination, Representative List 2019|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Miongoni mwa ala zinazohusishwa na utendaji wa Gnawa ni ''guembri'' au ''guenbri'', ala ya nyuzi inayopigwa na mwanamuziki mkuu; ''qraqeb'', ala za chuma zinazopigwa kwa mikono; na ngoma kubwa za ''ganga''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/10b-representative-list-01098?include=slideshow_inc.php&amp;id=01170&amp;width=620&amp;call=slideshow&amp;mode=scroll|title=Gnawa (Morocco): Nomination, Representative List 2019|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Malḥūn ===

''Malḥūn'' ni mtindo wa nyimbo za mijini unaohusishwa na muziki wa Andalusi. Mashairi yake huimbwa kwa Kiarabu cha Moroko na yanaweza kuwa marefu na yenye muundo changamano wa vina. Chuo Kikuu cha Tennessee kinataja eneo la Tafilalet kuwa mojawapo ya maeneo yanayohusishwa na chimbuko la mtindo huu.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

''Malḥūn'' ulipata umaarufu mpya katika miaka ya 1970, wakati bendi kama Nass El Ghiwane na Jil Jilala zilipoathiriwa na mtindo huo.&lt;ref&gt;{{Rejea kitabu|url=https://academic.oup.com/book/62539/chapter/559741570?searchresult=1|title=The Rise of the ‘Moroccan Ear’|work=The Empire of the Ear: Music, Race, and the Sonic Architecture of Colonial Morocco|publisher=Oxford University Press|author=Samuel Llano|date=2 Aprili 2026|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Muziki wa Amazigh ===

Mila za muziki wa Amazigh zinapatikana katika maeneo mbalimbali ya Moroko. Mitindo na namna za utendaji hutofautiana baina ya jamii na maeneo; kwa hiyo, muziki wa Amazigh haupaswi kuchukuliwa kuwa aina moja yenye sauti au desturi zinazofanana kila mahali.

== Ala za muziki ==

Ala za muziki wa Moroko hutofautiana kulingana na mtindo. Katika muziki wa Andalusi hutumika ala kama ''rbab'', ''oud'' na ''ṭār''. Muziki wa Gnawa huhusishwa na ''guembri'', qraqeb na ngoma za ''ganga''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/10b-representative-list-01098?include=slideshow_inc.php&amp;id=01170&amp;width=620&amp;call=slideshow&amp;mode=scroll|title=Gnawa (Morocco): Nomination, Representative List 2019|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Moroko]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini]]</text>
      <sha1>emydzj4biuvwv3i6iq2mpzqz61kc2ib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607307</id>
      <parentid>1607192</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5882" sha1="gnyf95kw2u0tctweoqamfdk20hhpnk3" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Moroko
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Moroko]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Amazigh, Kiarabu, Andalusi na Kiafrika
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Muziki wa Andalusi, Gnawa, malḥūn, chaabi na muziki wa Amazigh
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Rbab, oud, guembri, bendir na qraqeb
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiarabu cha Moroko na lugha za Amazigh
|}

'''Muziki wa Moroko''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali ya muziki inayohusishwa na jamii, lugha na maeneo ya nchi hiyo. Miongoni mwa aina zinazojulikana ni muziki wa Andalusi, Gnawa na ''malḥūn'', pamoja na mila za muziki wa Amazigh.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Muziki wa Andalusi ===

Muziki wa Andalusi wa Moroko, unaojulikana pia kama ''al-āla al-andalusiyya'', una uhusiano wa kihistoria na muziki wa kusini mwa Hispania wakati wa al-Andalus. Ni muziki wa sanaa wenye repertwari na miundo ya utendaji maalumu; una tofauti na mitindo ya mashariki ya muziki wa sanaa wa Kiarabu, ingawa pia una mambo yanayofanana nayo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ala zinazotajwa katika ensemble za muziki huu ni pamoja na ''rbab'', ala ya nyuzi inayopigwa kwa upinde; ''oud''; na ''ṭār'', tari ndogo inayosaidia kushikilia mdundo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Gnawa ===

Gnawa ni mila ya muziki na utendaji wa kiroho ya Moroko. Utendaji wake unaweza kujumuisha uimbaji, midundo, dansi na mikusanyiko ya kijamii. UNESCO iliiorodhesha Gnawa kwenye Orodha ya Urithi wa Utamaduni Usiogusika wa Binadamu mwaka 2019.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/10b-representative-list-01098?include=slideshow_inc.php&amp;id=01170&amp;width=620&amp;call=slideshow&amp;mode=scroll|title=Gnawa (Morocco): Nomination, Representative List 2019|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Miongoni mwa ala zinazohusishwa na utendaji wa Gnawa ni ''guembri'' au ''guenbri'', ala ya nyuzi inayopigwa na mwanamuziki mkuu; ''qraqeb'', ala za chuma zinazopigwa kwa mikono; na ngoma kubwa za ''ganga''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/10b-representative-list-01098?include=slideshow_inc.php&amp;id=01170&amp;width=620&amp;call=slideshow&amp;mode=scroll|title=Gnawa (Morocco): Nomination, Representative List 2019|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Malḥūn ===

''Malḥūn'' ni mtindo wa nyimbo za mijini unaohusishwa na muziki wa Andalusi. Mashairi yake huimbwa kwa Kiarabu cha Moroko na yanaweza kuwa marefu na yenye muundo changamano wa vina. Chuo Kikuu cha Tennessee kinataja eneo la Tafilalet kuwa mojawapo ya maeneo yanayohusishwa na chimbuko la mtindo huu.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

''Malḥūn'' ulipata umaarufu mpya katika miaka ya 1970, wakati bendi kama Nass El Ghiwane na Jil Jilala zilipoathiriwa na mtindo huo.&lt;ref&gt;{{Rejea kitabu|url=https://academic.oup.com/book/62539/chapter/559741570?searchresult=1|title=The Rise of the ‘Moroccan Ear’|work=The Empire of the Ear: Music, Race, and the Sonic Architecture of Colonial Morocco|publisher=Oxford University Press|author=Samuel Llano|date=2 Aprili 2026|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Muziki wa Amazigh ===

Mila za muziki wa Amazigh zinapatikana katika maeneo mbalimbali ya Moroko. Mitindo na namna za utendaji hutofautiana baina ya jamii na maeneo; kwa hiyo, muziki wa Amazigh haupaswi kuchukuliwa kuwa aina moja yenye sauti au desturi zinazofanana kila mahali.

== Ala za muziki ==

Ala za muziki wa Moroko hutofautiana kulingana na mtindo. Katika muziki wa Andalusi hutumika ala kama ''rbab'', ''oud'' na ''ṭār''. Muziki wa Gnawa huhusishwa na ''guembri'', qraqeb na ngoma za ''ganga''.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://libguides.utk.edu/internationalmusic/morocco|title=International Music Resources by Country: Morocco|work=George F. DeVine Music Library, University of Tennessee|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://ich.unesco.org/en/10b-representative-list-01098?include=slideshow_inc.php&amp;id=01170&amp;width=620&amp;call=slideshow&amp;mode=scroll|title=Gnawa (Morocco): Nomination, Representative List 2019|work=UNESCO|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Muziki wa Moroko| ]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini]]
[[Jamii:Moroko|M]]</text>
      <sha1>gnyf95kw2u0tctweoqamfdk20hhpnk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Tunisia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254269</id>
    <revision>
      <id>1607193</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Tunisia |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taa...'</comment>
      <origin>1607193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5941" sha1="mbu55eremufobs7csjiggk2yqanjs0n" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Tunisia
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Tunisia]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Amazigh, Kiarabu, Andalusi, Kiafrika na Ottoman
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Ma’lūf, mezoued, stambeli, shaabi na muziki wa Sufi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud ‘arbi, rabab, ney, tar na darbuka
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiarabu cha Tunisia na lugha za Amazigh
|}

'''Muziki wa Tunisia''' unajumuisha mitindo ya mijini, ya kikanda na ya kidini. Umeathiriwa na mwingiliano wa tamaduni za Kiarabu, Amazigh, Kiafrika, Ottoman na Ulaya; mitindo na desturi zake hutofautiana kati ya kaskazini, pwani, maeneo ya ndani na kusini mwa nchi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Ma’lūf ===

Ma’lūf ndiyo mila kuu ya muziki wa sanaa wa mijini katika miji ya kaskazini na pwani ya Tunisia. Inahusishwa kihistoria na urithi wa Andalusi na hutumia mfumo wa maqam wa Maghreb, unaoitwa ''ṭabʿ''. Mashairi ya Kiarabu, yakiwemo ''qasida'', ni sehemu muhimu ya repertwari yake.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ma’lūf hujumuisha aina mbalimbali za nyimbo, na muundo wake mkuu ni ''nūba''—mfululizo wa sehemu za kimuziki zenye midundo tofauti. Chanzo cha Ahram Online kinasema kwamba nūba 13 ndizo zilizohifadhiwa nchini Tunisia kati ya 24 zilizotajwa katika mpangilio wa jadi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Chama cha muziki cha Rashidiyya kilianzishwa mwaka 1934 kwa lengo la kuhifadhi na kuendeleza ma’lūf na urithi wa muziki wa Tunisia. Baada ya uhuru, taasisi hiyo iliendelea kuwa sehemu ya juhudi za kitaifa za kufundisha na kusambaza muziki huo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mezoued ===

Mezoued ni mtindo wa muziki maarufu unaotumia ala ya upepo ya aina ya bagpipe iitwayo pia ''mezoued'', kwa kawaida ikiambatana na darbuka au ala nyingine za midundo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Stambeli ===

Stambeli ni mila ya muziki wa kiroho ya Tunisia yenye mwelekeo wa Kiafrika. Utendaji wake huhusishwa na nyimbo, midundo na desturi za kiroho; ni mojawapo ya mifano ya utofauti wa kikanda na kitamaduni katika muziki wa nchi hiyo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mitindo mingine ===

Muziki wa Tunisia pia unajumuisha nyimbo za watu na za sherehe, muziki wa Amazigh wa kusini mwa nchi, nyimbo za Sufi na mitindo ya ''shaabi''. Aina hizi zinaweza kuhusisha mashairi ya lahaja, ngoma na ala za nyuzi au upepo, kutegemea eneo na tukio.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala zinazohusishwa na ma’lūf ni pamoja na ''oud ‘arbi'', ''rabab'', violin, ''ney'', ''tar'', ''darbuka'' na ''naqqarat''. Oud ya Tunisia ina umbo na mpangilio wa nyuzi unaotofautiana na oud inayotumika sana Misri na Mashariki ya Levant.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Tunisia]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini]]</text>
      <sha1>mbu55eremufobs7csjiggk2yqanjs0n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607308</id>
      <parentid>1607193</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5963" sha1="lw8jcf7bzeail9kt21xbiqsnkk4ttvj" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Tunisia
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Tunisia]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Amazigh, Kiarabu, Andalusi, Kiafrika na Ottoman
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Ma’lūf, mezoued, stambeli, shaabi na muziki wa Sufi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud ‘arbi, rabab, ney, tar na darbuka
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiarabu cha Tunisia na lugha za Amazigh
|}

'''Muziki wa Tunisia''' unajumuisha mitindo ya mijini, ya kikanda na ya kidini. Umeathiriwa na mwingiliano wa tamaduni za Kiarabu, Amazigh, Kiafrika, Ottoman na Ulaya; mitindo na desturi zake hutofautiana kati ya kaskazini, pwani, maeneo ya ndani na kusini mwa nchi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Ma’lūf ===

Ma’lūf ndiyo mila kuu ya muziki wa sanaa wa mijini katika miji ya kaskazini na pwani ya Tunisia. Inahusishwa kihistoria na urithi wa Andalusi na hutumia mfumo wa maqam wa Maghreb, unaoitwa ''ṭabʿ''. Mashairi ya Kiarabu, yakiwemo ''qasida'', ni sehemu muhimu ya repertwari yake.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ma’lūf hujumuisha aina mbalimbali za nyimbo, na muundo wake mkuu ni ''nūba''—mfululizo wa sehemu za kimuziki zenye midundo tofauti. Chanzo cha Ahram Online kinasema kwamba nūba 13 ndizo zilizohifadhiwa nchini Tunisia kati ya 24 zilizotajwa katika mpangilio wa jadi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Chama cha muziki cha Rashidiyya kilianzishwa mwaka 1934 kwa lengo la kuhifadhi na kuendeleza ma’lūf na urithi wa muziki wa Tunisia. Baada ya uhuru, taasisi hiyo iliendelea kuwa sehemu ya juhudi za kitaifa za kufundisha na kusambaza muziki huo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mezoued ===

Mezoued ni mtindo wa muziki maarufu unaotumia ala ya upepo ya aina ya bagpipe iitwayo pia ''mezoued'', kwa kawaida ikiambatana na darbuka au ala nyingine za midundo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Stambeli ===

Stambeli ni mila ya muziki wa kiroho ya Tunisia yenye mwelekeo wa Kiafrika. Utendaji wake huhusishwa na nyimbo, midundo na desturi za kiroho; ni mojawapo ya mifano ya utofauti wa kikanda na kitamaduni katika muziki wa nchi hiyo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mitindo mingine ===

Muziki wa Tunisia pia unajumuisha nyimbo za watu na za sherehe, muziki wa Amazigh wa kusini mwa nchi, nyimbo za Sufi na mitindo ya ''shaabi''. Aina hizi zinaweza kuhusisha mashairi ya lahaja, ngoma na ala za nyuzi au upepo, kutegemea eneo na tukio.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala zinazohusishwa na ma’lūf ni pamoja na ''oud ‘arbi'', ''rabab'', violin, ''ney'', ''tar'', ''darbuka'' na ''naqqarat''. Oud ya Tunisia ina umbo na mpangilio wa nyuzi unaotofautiana na oud inayotumika sana Misri na Mashariki ya Levant.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Tunisia|M]]
[[Jamii:Muziki wa Tunisia| ]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Kaskazini|T]]</text>
      <sha1>lw8jcf7bzeail9kt21xbiqsnkk4ttvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Steve Tjeenao</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254270</id>
    <revision>
      <id>1607195</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:17:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Steve Tjeenao''' (alizaliwa tarehe 19 Januari 1980) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa miguu kutoka [[Namibia]] aliyekuwa akicheza nafasi ya beki.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/32166.html &quot;Steve Tjeenao&quot;.] National Football Teams. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 12 February 2020.&lt;/ref&gt;  == Marejeo == &lt;references /&gt; {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1980]] [[Jamii:Watu walio hai]] Jamii:Wachezaji mpira wa Nami...'</comment>
      <origin>1607195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="lvk1hj7ji0aov0dd6kcnkhawxwh68ig" xml:space="preserve">'''Steve Tjeenao''' (alizaliwa tarehe 19 Januari 1980) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa miguu kutoka [[Namibia]] aliyekuwa akicheza nafasi ya beki.&lt;ref&gt;[https://www.national-football-teams.com/player/32166.html &quot;Steve Tjeenao&quot;.] National Football Teams. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 12 February 2020.&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>lvk1hj7ji0aov0dd6kcnkhawxwh68ig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Afrika Mashariki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254271</id>
    <revision>
      <id>1607197</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Tunisia |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taa...'</comment>
      <origin>1607197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5938" sha1="83dy7ud1y8crmaauywl0q43m9eavwuy" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Tunisia
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Tunisia]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Amazigh, Kiarabu, Andalusi, Kiafrika na Ottoman
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Ma’lūf, mezoued, stambeli, shaabi na muziki wa Sufi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud ‘arbi, rabab, ney, tar na darbuka
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiarabu cha Tunisia na lugha za Amazigh
|}

'''Muziki wa Tunisia''' unajumuisha mitindo ya mijini, ya kikanda na ya kidini. Umeathiriwa na mwingiliano wa tamaduni za Kiarabu, Amazigh, Kiafrika, Ottoman na Ulaya; mitindo na desturi zake hutofautiana kati ya kaskazini, pwani, maeneo ya ndani na kusini mwa nchi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Ma’lūf ===

Ma’lūf ndiyo mila kuu ya muziki wa sanaa wa mijini katika miji ya kaskazini na pwani ya Tunisia. Inahusishwa kihistoria na urithi wa Andalusi na hutumia mfumo wa maqam wa Maghreb, unaoitwa ''ṭabʿ''. Mashairi ya Kiarabu, yakiwemo ''qasida'', ni sehemu muhimu ya repertwari yake.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Ma’lūf hujumuisha aina mbalimbali za nyimbo, na muundo wake mkuu ni ''nūba''—mfululizo wa sehemu za kimuziki zenye midundo tofauti. Chanzo cha Ahram Online kinasema kwamba nūba 13 ndizo zilizohifadhiwa nchini Tunisia kati ya 24 zilizotajwa katika mpangilio wa jadi.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

Chama cha muziki cha Rashidiyya kilianzishwa mwaka 1934 kwa lengo la kuhifadhi na kuendeleza ma’lūf na urithi wa muziki wa Tunisia. Baada ya uhuru, taasisi hiyo iliendelea kuwa sehemu ya juhudi za kitaifa za kufundisha na kusambaza muziki huo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mezoued ===

Mezoued ni mtindo wa muziki maarufu unaotumia ala ya upepo ya aina ya bagpipe iitwayo pia ''mezoued'', kwa kawaida ikiambatana na darbuka au ala nyingine za midundo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Stambeli ===

Stambeli ni mila ya muziki wa kiroho ya Tunisia yenye mwelekeo wa Kiafrika. Utendaji wake huhusishwa na nyimbo, midundo na desturi za kiroho; ni mojawapo ya mifano ya utofauti wa kikanda na kitamaduni katika muziki wa nchi hiyo.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Mitindo mingine ===

Muziki wa Tunisia pia unajumuisha nyimbo za watu na za sherehe, muziki wa Amazigh wa kusini mwa nchi, nyimbo za Sufi na mitindo ya ''shaabi''. Aina hizi zinaweza kuhusisha mashairi ya lahaja, ngoma na ala za nyuzi au upepo, kutegemea eneo na tukio.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/UI/Front/Inner.aspx?NewsContentID=551478|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music in the City of Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=20 Agosti 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==

Ala zinazohusishwa na ma’lūf ni pamoja na ''oud ‘arbi'', ''rabab'', violin, ''ney'', ''tar'', ''darbuka'' na ''naqqarat''. Oud ya Tunisia ina umbo na mpangilio wa nyuzi unaotofautiana na oud inayotumika sana Misri na Mashariki ya Levant.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/99/553291/Heritage/Heritage-special/From-Ocean-to-Gulf-Heritage-Music-of-The-Arab-Worl.aspx|title=From Ocean to Gulf: Heritage Music of The Arab World – Music and Culture in Tunis|work=Ahram Online|author=Akram Rayess|date=18 Septemba 2025|accessdate=12 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Tunisia]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Amerik]]</text>
      <sha1>83dy7ud1y8crmaauywl0q43m9eavwuy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607230</id>
      <parentid>1607197</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T03:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muddyb</username>
        <id>379</id>
      </contributor>
      <comment>Pole kijana wangu. Nilkueleza usiandike makala ukiwa na usingizi. Mashindano yatakuuwa! Ona sasa Afrika Mashariki imekuwa Tunisia hahahaha</comment>
      <origin>1607230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4843" sha1="dzpiv2qtkomu30hlgk7h3a8to68p6ed" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Afrika Mashariki
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Afrika Mashariki]] (Tanzania, Kenya, Uganda, n.k.)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Tamaduni za Waswahili, Kiarabu, Kibantu, na athari za Kimagharibi na Kikoloni
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Taararab, Bongo Fleva, Zilizopendwa (Rhumba ya Afrika Mashariki), Gengetone, na Ohangla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Gitaa, kinanda (keyboard), ngoma za jadi, zeze, na udi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiswahili, Kiingereza, na lugha mbalimbali za kienyeji
|}

'''Muziki wa Afrika Mashariki''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali ya muziki zinazopatikana katika nchi za Afrika Mashariki, zikiwemo pwani ya Kiswahili, maeneo ya Ziwa Viktoria, nyanda za juu na Pembe ya Afrika. Muziki wa eneo hilo umeathiriwa na mila za Kiafrika, Kiarabu, Kihindi na mwingiliano wa Bahari ya Hindi.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://academic.oup.com/edited-volume/61663/chapter/553362347|title=Music in East Africa|work=Oxford Research Encyclopedia of African History|publisher=Oxford University Press|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bc&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britishcouncil.org/east-africa-arts/research/music-scoping-report|title=Scoping the East Africa Music Sector|work=British Council|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Taarab ===
Taarab ni mtindo wa muziki wa pwani ya Kiswahili unaohusishwa sana na Zanzibar (Tanzania) pamoja na maeneo ya pwani ya Kenya. Umeathiriwa na midundo, ala na mitindo ya uimbaji ya Kiarabu na maeneo mengine ya Bahari ya Hindi, huku ukibaki na mizizi ya Kiafrika na Kiswahili.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

Taarab ilikuwa mojawapo ya mitindo muhimu zaidi ya muziki wa pwani ya Afrika Mashariki kuanzia miaka ya 1920 hadi 2000. Mtindo huo huhusishwa na uimbaji wa mashairi pamoja na bendi zenye ala mbalimbali.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

=== Benga ===
Benga ni mtindo wa muziki maarufu wa Kenya unaohusishwa sana na matumizi ya gitaa. Ulianzishwa na wanamuziki wa Jamii ya Luo, na umekuwa mojawapo ya mitindo muhimu ya muziki wa kisasa wa Afrika Mashariki.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

Benga hutumia mistari ya gitaa yenye kasi na midundo ya kucheza. Mtindo huo uliathiri muziki wa nchi nyingine za Afrika, huku ukichanganya vipengele vya muziki wa jadi na wa kisasa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britishcouncil.org/sites/default/files/music_scoping_.pdf|title=Scoping the East Africa Music Sector|work=British Council|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Dansi na Bongo Flava ===
Dansi ni mtindo wa muziki maarufu wa Tanzania ulioathiriwa na rumba ya Kongo na mitindo nyingine ya Afrika. Bongo Flava ni mtindo wa kisasa wa muziki wa Tanzania ulioibuka kuanzia miaka ya 1990; umechanganya vipengele vya hip-hop, R&amp;B, reggae na muziki wa Kiswahili.&lt;ref name=&quot;bc&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://riffmagazine.com/news/east-africa-music-deeper-look/|title=Deeper Dive: East African music about to have its moment|work=RIFF Magazine|date=6 Oktoba 2024|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Ethio-jazz ===
Ethio-jazz ni mtindo unaochanganya muziki wa jazz na mifumo ya melodi ya Ethiopia. Ni mfano wa muziki wa Pembe ya Afrika unaounganisha mila za kikanda na mitindo ya kimataifa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.melodigging.com/genre/east-african-music|title=East African Music|work=Melodigging|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==
Ala za muziki za Afrika Mashariki ni nyingi na hutofautiana kufuatana na eneo. Oxford inataja kuwa eneo hilo lina ala mbalimbali, zikiwemo zeze, zithers, kinubi, ala za upepo, tarumbeta, xylophone na lamellaphones.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

Miongoni mwa ala zinazohusishwa na mila za kikanda ni nyatiti ya Kenya, krar na masenqo za Ethiopia, kebero pamoja na ngoma mbalimbali. Gitaa limekuwa na ushawishi mkubwa katika muziki wa kisasa wa Afrika Mashariki, hasa katika mitindo kama benga.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}

[[Jamii:Muziki wa Afrika Mashariki]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika]]</text>
      <sha1>dzpiv2qtkomu30hlgk7h3a8to68p6ed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607310</id>
      <parentid>1607230</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4877" sha1="26hvb8661qmn2dveqqt1ke76kl68616" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Afrika Mashariki
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Afrika Mashariki]] (Tanzania, Kenya, Uganda, n.k.)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Tamaduni za Waswahili, Kiarabu, Kibantu, na athari za Kimagharibi na Kikoloni
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Taararab, Bongo Fleva, Zilizopendwa (Rhumba ya Afrika Mashariki), Gengetone, na Ohangla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Gitaa, kinanda (keyboard), ngoma za jadi, zeze, na udi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiswahili, Kiingereza, na lugha mbalimbali za kienyeji
|}

'''Muziki wa Afrika Mashariki''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali ya muziki zinazopatikana katika nchi za Afrika Mashariki, zikiwemo pwani ya Kiswahili, maeneo ya Ziwa Viktoria, nyanda za juu na Pembe ya Afrika. Muziki wa eneo hilo umeathiriwa na mila za Kiafrika, Kiarabu, Kihindi na mwingiliano wa Bahari ya Hindi.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://academic.oup.com/edited-volume/61663/chapter/553362347|title=Music in East Africa|work=Oxford Research Encyclopedia of African History|publisher=Oxford University Press|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bc&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britishcouncil.org/east-africa-arts/research/music-scoping-report|title=Scoping the East Africa Music Sector|work=British Council|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Mitindo ya muziki ==

=== Taarab ===
Taarab ni mtindo wa muziki wa pwani ya Kiswahili unaohusishwa sana na Zanzibar (Tanzania) pamoja na maeneo ya pwani ya Kenya. Umeathiriwa na midundo, ala na mitindo ya uimbaji ya Kiarabu na maeneo mengine ya Bahari ya Hindi, huku ukibaki na mizizi ya Kiafrika na Kiswahili.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

Taarab ilikuwa mojawapo ya mitindo muhimu zaidi ya muziki wa pwani ya Afrika Mashariki kuanzia miaka ya 1920 hadi 2000. Mtindo huo huhusishwa na uimbaji wa mashairi pamoja na bendi zenye ala mbalimbali.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

=== Benga ===
Benga ni mtindo wa muziki maarufu wa Kenya unaohusishwa sana na matumizi ya gitaa. Ulianzishwa na wanamuziki wa Jamii ya Luo, na umekuwa mojawapo ya mitindo muhimu ya muziki wa kisasa wa Afrika Mashariki.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

Benga hutumia mistari ya gitaa yenye kasi na midundo ya kucheza. Mtindo huo uliathiri muziki wa nchi nyingine za Afrika, huku ukichanganya vipengele vya muziki wa jadi na wa kisasa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.britishcouncil.org/sites/default/files/music_scoping_.pdf|title=Scoping the East Africa Music Sector|work=British Council|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Dansi na Bongo Flava ===
Dansi ni mtindo wa muziki maarufu wa Tanzania ulioathiriwa na rumba ya Kongo na mitindo nyingine ya Afrika. Bongo Flava ni mtindo wa kisasa wa muziki wa Tanzania ulioibuka kuanzia miaka ya 1990; umechanganya vipengele vya hip-hop, R&amp;B, reggae na muziki wa Kiswahili.&lt;ref name=&quot;bc&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://riffmagazine.com/news/east-africa-music-deeper-look/|title=Deeper Dive: East African music about to have its moment|work=RIFF Magazine|date=6 Oktoba 2024|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== Ethio-jazz ===
Ethio-jazz ni mtindo unaochanganya muziki wa jazz na mifumo ya melodi ya Ethiopia. Ni mfano wa muziki wa Pembe ya Afrika unaounganisha mila za kikanda na mitindo ya kimataifa.&lt;ref&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.melodigging.com/genre/east-african-music|title=East African Music|work=Melodigging|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Ala za muziki ==
Ala za muziki za Afrika Mashariki ni nyingi na hutofautiana kufuatana na eneo. Oxford inataja kuwa eneo hilo lina ala mbalimbali, zikiwemo zeze, zithers, kinubi, ala za upepo, tarumbeta, xylophone na lamellaphones.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

Miongoni mwa ala zinazohusishwa na mila za kikanda ni nyatiti ya Kenya, krar na masenqo za Ethiopia, kebero pamoja na ngoma mbalimbali. Gitaa limekuwa na ushawishi mkubwa katika muziki wa kisasa wa Afrika Mashariki, hasa katika mitindo kama benga.&lt;ref name=&quot;oxford&quot;/&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Afrika ya Mashariki|M]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika Mashariki| ]]
[[Jamii:Muziki wa Afrika|A]]</text>
      <sha1>26hvb8661qmn2dveqqt1ke76kl68616</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Entwistle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254272</id>
    <revision>
      <id>1607198</id>
      <timestamp>2026-10-12T19:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ally0111</username>
        <id>85292</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''John Alec Entwistle''' ( [[9 Oktoba]] [[1944]] –  [[27 Juni]] [[2002]]) alikuwa [[mwanamuziki]] kutoka [[Uingereza]], anayejulikana zaidi kama mpiga besi wa bendi ya The Who. Alizaliwa Chiswick, [[London]].&lt;ref name=&quot;thewho1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.thewho.com/history/john-entwistle/ | title=John Entwistle; THE ART OF JOHN ENTWISTLE | publisher=[[The Who]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703220059/http://www.thewho.com/history/john-...'</comment>
      <origin>1607198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="682" sha1="fospg6gvhz3o7lxchqoad8yl3pdpn5p" xml:space="preserve">'''John Alec Entwistle''' ( [[9 Oktoba]] [[1944]] –  [[27 Juni]] [[2002]]) alikuwa [[mwanamuziki]] kutoka [[Uingereza]], anayejulikana zaidi kama mpiga besi wa bendi ya The Who. Alizaliwa Chiswick, [[London]].&lt;ref name=&quot;thewho1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.thewho.com/history/john-entwistle/ | title=John Entwistle; THE ART OF JOHN ENTWISTLE | publisher=[[The Who]] | archive-url=https://web.archive.org/web/20150703220059/http://www.thewho.com/history/john-entwistle/ | archive-date=3 July 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
{{reflist}}
{{mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1944]]
[[Jamii:Waliofariki 2002]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Uingereza]]
[[Jamii:Wanaume wa Uingereza]]</text>
      <sha1>fospg6gvhz3o7lxchqoad8yl3pdpn5p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bimbo Tjihero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254274</id>
    <revision>
      <id>1607224</id>
      <timestamp>2026-10-13T02:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lucas Tjihero''' (alizaliwa tarehe 1 Desemba 1969), anayejulikana zaidi kwa jina la Bimbo Tjihero, ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]]. Alicheza nafasi ya beki.  == Kazi ya klabu == Tjihero, ambaye pia alipewa jina la utani ''Rhoo the Saviour'', alizaliwa katika mji wa Okahandja. Aliichezea klabu ya Benoni United kabla ya kuhamia Windhoek, ambako alijiunga na African Stars. Baadaye alirejea katika mji alikozaliwa na kuanzisha klabu ya Liver...'</comment>
      <origin>1607224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2143" sha1="59q2kh0fjspaqnzzh75ghoe1xbrdkdr" xml:space="preserve">'''Lucas Tjihero''' (alizaliwa tarehe 1 Desemba 1969), anayejulikana zaidi kwa jina la Bimbo Tjihero, ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]]. Alicheza nafasi ya beki.

== Kazi ya klabu ==
Tjihero, ambaye pia alipewa jina la utani ''Rhoo the Saviour'', alizaliwa katika mji wa Okahandja. Aliichezea klabu ya Benoni United kabla ya kuhamia Windhoek, ambako alijiunga na African Stars. Baadaye alirejea katika mji alikozaliwa na kuanzisha klabu ya Liverpool Okahandja pamoja na ndugu zake, kisha kuihamishia klabu hiyo mjini Okahandja.&lt;ref&gt;[https://neweralive.na/posts/lucas-bimbo-tjihero-aka-rhoo-the-saviour &quot;Lucas 'Bimbo' Tjihero, aka 'Rhoo the Saviour'&quot;.] New Era. 30 September 2016.&lt;/ref&gt;

== Kazi ya kimataifa ==
Tjihero aliiwakilisha timu ya taifa ya Namibia kuanzia mwaka 1994 hadi 1999, ikiwemo kushiriki katika [[Kombe]] la Mataifa ya Afrika la 1998.

Alianza kuichezea timu ya taifa, inayojulikana kwa jina la ''Brave Warriors'', katika mechi ya kirafiki dhidi ya Botswana mwezi Julai 1994. Aliichezea Namibia jumla ya mechi 37 na kufunga bao moja.

Bao lake lilikuwa la [[mpira]] wa adhabu dhidi ya Afrika Kusini, katika [[Mashindano ya Dunia ya Chess 1892|mashindano]] ya Kombe la COSAFA la 1998. Katika mechi hiyo, Namibia iliishangaza Afrika Kusini, ambayo ilikuwa imefuzu kushiriki Kombe la Dunia.&lt;ref&gt;[https://cosafa.com/cosafa-castle-cup-classics-namibia-3-south-africa-2/ &quot;COSAFA Castle Cup Classics – Namibia 3 South Africa 2&quot;.] COSAFA. 28 April 2016.&lt;/ref&gt;

== Maisha binafsi ==
Baba yake, Festus Tjihero, pia alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu na aliichezea klabu ya Zebras FC. Ndugu zake, Albert na Jamanuka, pia walicheza mpira wa miguu katika klabu ya African Stars. Mama yake anaitwa Maria Meroro.

Tjihero anajishughulisha na kilimo cha kibiashara na pia anafanya kazi kama meneja wa mauzo katika Shirika la Utangazaji la Namibia (NBC). Ana watoto wanne: mabinti watatu na mwana mmoja.

== Mafanikio ==
Namibia

* Kombe la COSAFA: Nafasi ya pili, mwaka 1997 na 1999.

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>59q2kh0fjspaqnzzh75ghoe1xbrdkdr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ephraim Tjihonge</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254275</id>
    <revision>
      <id>1607225</id>
      <timestamp>2026-10-13T03:00:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ephraim Tjihonge''' (alizaliwa tarehe 23 Mei 1986) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia anayecheza nafasi ya kipa katika [[klabu]] ya Milano United, inayoshiriki Ligi ya Daraja la Kwanza nchini Afrika Kusini.  Hapo awali, aliichezea klabu za Afrika Kusini za African Warriors na Black Leopards. Nchini Namibia, aliwahi kuchezea SK Windhoek, Civics FC na Black Africa.  Tjihonge alikuwa sehemu ya kikosi cha [[timu]] ya taifa ya Namibia kilichosh...'</comment>
      <origin>1607225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="970" sha1="7yxr5kmctw11fur2lz21e2atl7wqpfc" xml:space="preserve">'''Ephraim Tjihonge''' (alizaliwa tarehe 23 Mei 1986) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia anayecheza nafasi ya kipa katika [[klabu]] ya Milano United, inayoshiriki Ligi ya Daraja la Kwanza nchini Afrika Kusini.

Hapo awali, aliichezea klabu za Afrika Kusini za African Warriors na Black Leopards. Nchini Namibia, aliwahi kuchezea SK Windhoek, Civics FC na Black Africa.

Tjihonge alikuwa sehemu ya kikosi cha [[timu]] ya taifa ya Namibia kilichoshiriki Kombe la Mataifa ya Afrika la 2008. Pia aliwakilisha Namibia katika mechi ya kirafiki dhidi ya Botswana mwezi Machi 2011.&lt;ref&gt;[http://www.namibian.com.na/sport/local/full-story/archive/2011/march/article/isaacs-warriors-to-impress-in-botswana/ Isaacs’ Warriors to impress in Botswana] Archived 2011-07-22 at the Wayback Machine The Namibian, 15 March 2011&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1986]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>7yxr5kmctw11fur2lz21e2atl7wqpfc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Esau Tjiuoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254276</id>
    <revision>
      <id>1607227</id>
      <timestamp>2026-10-13T03:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Don Malya</username>
        <id>61486</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Esau Tjiuoro''' (alizaliwa tarehe 26 Mei 1982 katika mji wa Okakarara) ni [[kipa]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]]. Aliichezea klabu ya F.C. Civics Windhoek na timu ya taifa ya Namibia.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080611142936/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=205120/index.html FIFA.com profile]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.civicsfc.com/index.php?c=ppf_esau Profile] at Civicsfc.com&lt;/ref&gt;  == Kazi ya sok...'</comment>
      <origin>1607227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="mkskkyiy7ruqovmto9bhwjw3at12kwr" xml:space="preserve">'''Esau Tjiuoro''' (alizaliwa tarehe 26 Mei 1982 katika mji wa Okakarara) ni [[kipa]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]]. Aliichezea klabu ya F.C. Civics Windhoek na timu ya taifa ya Namibia.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080611142936/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=205120/index.html FIFA.com profile]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.civicsfc.com/index.php?c=ppf_esau Profile] at Civicsfc.com&lt;/ref&gt;

== Kazi ya soka ==
Tjiuoro amekuwa akicheza katika [[Ligi]] Kuu ya Namibia tangu mwaka 2000. Kabla ya kujiunga na Civics, aliichezea [[klabu]] ya Ramblers F.C.

== Marejeo ==
&lt;references /&gt;
{{Mbegu-cheza-mpira}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1982]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]]</text>
      <sha1>mkskkyiy7ruqovmto9bhwjw3at12kwr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Albert Gelpi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254277</id>
    <revision>
      <id>1607234</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Albert Gelpi''' ni [[profesa]] mstaafu wa [[fasihi]] ya [[Marekani]] katika [[Chuo Kikuu cha Stanford]], ambako alishikilia nafasi ya Coe Professor. Alifundisha fasihi, hasa [[ushairi]], katika chuo hicho kuanzia mwaka 1968 hadi 2002.  Gelpi pia aliandika vitabu vitatu vya uhakiki wa fasihi vinavyochunguza ushairi wa Marekani:  * The Tenth Muse: The Psyche of the American Poet * A Coherent Splendor: The American Poetic Renaissance, 1910–1950 * America...'</comment>
      <origin>1607234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="ksr6mdmjxhq53vz3b49famehqm3wn79" xml:space="preserve">'''Albert Gelpi''' ni [[profesa]] mstaafu wa [[fasihi]] ya [[Marekani]] katika [[Chuo Kikuu cha Stanford]], ambako alishikilia nafasi ya Coe Professor. Alifundisha fasihi, hasa [[ushairi]], katika chuo hicho kuanzia mwaka 1968 hadi 2002.

Gelpi pia aliandika vitabu vitatu vya uhakiki wa fasihi vinavyochunguza ushairi wa Marekani:

* The Tenth Muse: The Psyche of the American Poet
* A Coherent Splendor: The American Poetic Renaissance, 1910–1950
* American Poetry after Modernism: The Power of the Word

Mwaka 1977, Gelpi alitunukiwa ufadhili wa kitaaluma wa Guggenheim Fellowship kutokana na kazi yake katika fasihi ya Marekani. Mwaka 1996, alipokea Tuzo ya Mkuu wa Kitivo kwa Ufundishaji Bora katika Chuo Kikuu cha Stanford. Vitabu vyake vinapatikana katika maktaba mbalimbali duniani.

Gelpi alipata shahada ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Loyola New Orleans, shahada ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha Tulane na shahada ya uzamivu kutoka Chuo Kikuu cha Harvard.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Maprofesa]]
[[Jamii:Fasihi]]
[[Jamii:Washairi wa Marekani]]</text>
      <sha1>ksr6mdmjxhq53vz3b49famehqm3wn79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607311</id>
      <parentid>1607234</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="isf91gn6y1mxjuc4h3vuggb8p28npfm" xml:space="preserve">'''Albert Gelpi''' ni [[profesa]] mstaafu wa [[fasihi]] ya [[Marekani]] katika [[Chuo Kikuu cha Stanford]], ambako alishikilia nafasi ya Coe Professor. Alifundisha fasihi, hasa [[ushairi]], katika chuo hicho kuanzia mwaka 1968 hadi 2002.

Gelpi pia aliandika vitabu vitatu vya uhakiki wa fasihi vinavyochunguza ushairi wa Marekani:
* The Tenth Muse: The Psyche of the American Poet
* A Coherent Splendor: The American Poetic Renaissance, 1910–1950
* American Poetry after Modernism: The Power of the Word

Mwaka 1977, Gelpi alitunukiwa ufadhili wa kitaaluma wa Guggenheim Fellowship kutokana na kazi yake katika fasihi ya Marekani. Mwaka 1996, alipokea Tuzo ya Mkuu wa Kitivo kwa Ufundishaji Bora katika Chuo Kikuu cha Stanford. Vitabu vyake vinapatikana katika maktaba mbalimbali duniani.

Gelpi alipata shahada ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Loyola New Orleans, shahada ya uzamili kutoka Chuo Kikuu cha Tulane na shahada ya uzamivu kutoka Chuo Kikuu cha Harvard.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Maprofesa]]
[[Jamii:Wataalamu wa Marekani]]</text>
      <sha1>isf91gn6y1mxjuc4h3vuggb8p28npfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scott Gentling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254278</id>
    <revision>
      <id>1607235</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Scott Gentling''' [[31 Desemba|(31 Desemba]] [[1942]] – [[8 Februari]] [[2011]]) alikuwa [[msanii]] wa [[sanaa]] za [[maonyesho]] kutoka [[Marekani]] aliyeishi na kufanya kazi katika mji wa Fort Worth, [[Texas]]. Ingawa kazi zake za sanaa zilikuwa na sifa zinazokaribiana na uhalisia, mara nyingi alipinga matumizi ya istilahi hiyo na alipendelea kuelezea kazi zake kama sanaa ya uwakilishaji. Alijulikana pia kwa kushirikiana katika kazi za sanaa na pach...'</comment>
      <origin>1607235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2307" sha1="8x6j3lkb57kngdo9g3bgodi568svc8j" xml:space="preserve">'''Scott Gentling''' [[31 Desemba|(31 Desemba]] [[1942]] – [[8 Februari]] [[2011]]) alikuwa [[msanii]] wa [[sanaa]] za [[maonyesho]] kutoka [[Marekani]] aliyeishi na kufanya kazi katika mji wa Fort Worth, [[Texas]]. Ingawa kazi zake za sanaa zilikuwa na sifa zinazokaribiana na uhalisia, mara nyingi alipinga matumizi ya istilahi hiyo na alipendelea kuelezea kazi zake kama sanaa ya uwakilishaji. Alijulikana pia kwa kushirikiana katika kazi za sanaa na pacha wake wa kiume, Stuart Gentling. Miongoni mwa kazi zao za pamoja ni kitabu Of Birds and Texas na michoro mikubwa ya ukutani katika ukumbi wa maonyesho wa Bass Performance Hall, uliopo Fort Worth, Texas. Kazi za Scott na pacha wake zilichochewa na mambo mbalimbali waliyoyapenda kwa pamoja, yakiwemo mazingira ya asili, historia na usanifu majengo.

== Maisha ya awali ==
Scott Gentling alizaliwa katika mji wa [[Rochester, Minnesota]], Marekani. Akiwa na umri wa miaka mitano, alihamia Fort Worth, Texas, pamoja na familia yake. Mama yake, Barbara Johnson, alikuwa amesomea kazi za ustawi wa jamii, huku baba yake, Dkt. Allen Gentling, akiwa mkuu wa idara ya usingizi wa kitabibu katika Hospitali ya Harris Methodist. Mapacha hao walikulia pamoja na kaka yao mkubwa, Peter, na dada yao mdogo, Suzanne. Baada ya kifo cha Scott, Suzanne alishiriki kwa kiasi kikubwa katika kuhifadhi kazi za sanaa na nyaraka za mapacha hao.

Tangu utotoni, Scott alikuwa na kipaji kikubwa cha kuona na kutambua maelezo ya kisanii. Mara nyingi alionekana akichora vitu vilivyomvutia. Alikuwa mtu mwenye kupenda kutafakari na asiyechangamana sana na watu, na alionyesha umakini wa hali ya juu katika kutengeneza vielelezo vya treni, meli, mandhari ya miji na vitu vingine.

Shauku yake ya kutengeneza vitu vidogo kwa usahihi iliendelea hadi utu uzima. Alitengeneza pia vielelezo vya mahekalu na miji ya Waazteki, ambavyo baadhi yake kwa sasa vinahifadhiwa katika [[Jumba la Makumbusho]] la Sayansi ya Asili la Houston. Mwanzoni, Scott alifikiria kujenga taaluma katika usanifu majengo. Hata hivyo, kufikia wakati alipohitimu kutoka Shule ya Sekondari ya Arlington Heights mjini Fort Worth, alikuwa tayari ameamua kuwa msanii wa kitaaluma.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Waliofariki 2011]]
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]
[[Jamii:Sanaa]]</text>
      <sha1>8x6j3lkb57kngdo9g3bgodi568svc8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607312</id>
      <parentid>1607235</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="30ikgu4mpfagkhzq5geuxe0fhctl1w9" xml:space="preserve">'''Scott Gentling''' [[31 Desemba|(31 Desemba]] [[1942]] – [[8 Februari]] [[2011]]) alikuwa [[msanii]] wa [[sanaa]] za [[maonyesho]] kutoka [[Marekani]] aliyeishi na kufanya kazi katika mji wa Fort Worth, [[Texas]]. Ingawa kazi zake za sanaa zilikuwa na sifa zinazokaribiana na uhalisia, mara nyingi alipinga matumizi ya istilahi hiyo na alipendelea kuelezea kazi zake kama sanaa ya uwakilishaji. Alijulikana pia kwa kushirikiana katika kazi za sanaa na pacha wake wa kiume, Stuart Gentling. Miongoni mwa kazi zao za pamoja ni kitabu Of Birds and Texas na michoro mikubwa ya ukutani katika ukumbi wa maonyesho wa Bass Performance Hall, uliopo Fort Worth, Texas. Kazi za Scott na pacha wake zilichochewa na mambo mbalimbali waliyoyapenda kwa pamoja, yakiwemo mazingira ya asili, historia na usanifu majengo.

== Maisha ya awali ==
Scott Gentling alizaliwa katika mji wa [[Rochester, Minnesota]], Marekani. Akiwa na umri wa miaka mitano, alihamia Fort Worth, Texas, pamoja na familia yake. Mama yake, Barbara Johnson, alikuwa amesomea kazi za ustawi wa jamii, huku baba yake, Dkt. Allen Gentling, akiwa mkuu wa idara ya usingizi wa kitabibu katika Hospitali ya Harris Methodist. Mapacha hao walikulia pamoja na kaka yao mkubwa, Peter, na dada yao mdogo, Suzanne. Baada ya kifo cha Scott, Suzanne alishiriki kwa kiasi kikubwa katika kuhifadhi kazi za sanaa na nyaraka za mapacha hao.

Tangu utotoni, Scott alikuwa na kipaji kikubwa cha kuona na kutambua maelezo ya kisanii. Mara nyingi alionekana akichora vitu vilivyomvutia. Alikuwa mtu mwenye kupenda kutafakari na asiyechangamana sana na watu, na alionyesha umakini wa hali ya juu katika kutengeneza vielelezo vya treni, meli, mandhari ya miji na vitu vingine.

Shauku yake ya kutengeneza vitu vidogo kwa usahihi iliendelea hadi utu uzima. Alitengeneza pia vielelezo vya mahekalu na miji ya Waazteki, ambavyo baadhi yake kwa sasa vinahifadhiwa katika [[Jumba la Makumbusho]] la Sayansi ya Asili la Houston. Mwanzoni, Scott alifikiria kujenga taaluma katika usanifu majengo. Hata hivyo, kufikia wakati alipohitimu kutoka Shule ya Sekondari ya Arlington Heights mjini Fort Worth, alikuwa tayari ameamua kuwa msanii wa kitaaluma.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Waliofariki 2011]]
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]</text>
      <sha1>30ikgu4mpfagkhzq5geuxe0fhctl1w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stuart Gentling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254279</id>
    <revision>
      <id>1607236</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Stuart Gentling''' ([[31 Desemba]] [[1942]] – [[31 Agosti]] [[2006]]) alikuwa [[msanii]] wa [[sanaa]] za [[picha]] na [[mwandishi]] kutoka [[Marekani]], aliyejulikana zaidi kwa kushirikiana katika kazi za sanaa na pacha wake, Scott Gentling. Wawili hao walipata msukumo kutoka katika mambo mengi waliyoyapenda kwa pamoja, yakiwemo mazingira ya asili, historia na mandhari ya maeneo mbalimbali. Wakiwa wameathiriwa sana na John James Audubon, waliandika kw...'</comment>
      <origin>1607236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4961" sha1="469mmtm7l0p0b2245obz2nyfqndh84b" xml:space="preserve">'''Stuart Gentling''' ([[31 Desemba]] [[1942]] – [[31 Agosti]] [[2006]]) alikuwa [[msanii]] wa [[sanaa]] za [[picha]] na [[mwandishi]] kutoka [[Marekani]], aliyejulikana zaidi kwa kushirikiana katika kazi za sanaa na pacha wake, Scott Gentling. Wawili hao walipata msukumo kutoka katika mambo mengi waliyoyapenda kwa pamoja, yakiwemo mazingira ya asili, historia na mandhari ya maeneo mbalimbali. Wakiwa wameathiriwa sana na John James Audubon, waliandika kwa pamoja kitabu Of Birds and Texas, kilichojumuisha kazi zao za sanaa na maelezo kuhusu ndege na mandhari ya Texas. Pia walijulikana kwa kubuni michoro mikubwa ya ukutani katika ukumbi wa maonyesho ya sanaa wa Bass Performance Hall, uliopo [[Fort Worth, Texas|Fort Worth]], [[Texas]].

== Maisha ya awali ==
Stuart na pacha wake wa kiume, Scott, walizaliwa Rochester, [[Minnesota]], nchini Marekani. Wazazi wao walikuwa Barbara Johnson, aliyekuwa na mafunzo ya kazi za ustawi wa jamii, na Dkt. Allen Gentling, daktari bingwa wa usingizi wa ganzi. Walipokuwa na umri wa miaka mitano, walihamia Fort Worth, Texas, pamoja na familia yao, iliyojumuisha kaka yao mkubwa Peter na dada yao mdogo Suzanne. Huko, baba yao aliteuliwa kuwa mkuu wa idara ya usingizi wa ganzi katika Hospitali ya Harris Methodist. Baada ya vifo vya wasanii hao, Suzanne alichangia pakubwa katika kukusanya na kuhifadhi kazi zao za sanaa pamoja na nyaraka zao. Tangu wakiwa wadogo, mapacha hao walijulikana kwa ubunifu wao na vitendo vyao vya utundu katika mtaa waliokulia.

Stuart alimpenda sana mwandishi William Faulkner, na mwanzoni alitamani kufuata kipaji chake cha uandishi. Mapenzi yake kwa mandhari na utamaduni wa kusini mwa Marekani yalijitokeza katika hadithi fupi alizoandika. Ingawa alikuwa akichora tangu utotoni, mara nyingi alimwomba kaka yake amalizie michoro yake kwa sababu alihisi hakuwa na ustadi wa kupaka rangi kama Scott. Utaratibu huu wa kushirikiana uliendelea katika maisha yao yote, huku Stuart akitumia michoro ya awali na picha alizopiga kama msingi wa kazi za sanaa ambazo Scott alikamilisha.

Katika kitabu chao Of Birds and Texas, Stuart anakumbuka jinsi alipojaribu kuchora bata aina ya wood duck aliyemwona katika kitabu cha Audubon kwenye maktaba ya Jumba la Makumbusho la Watoto la Fort Worth, ambalo sasa linajulikana kama Jumba la Makumbusho la Sayansi na Historia la Fort Worth. Wakati huo alikuwa kijana mdogo. Alipokata tamaa kutokana na kile alichokiona kuwa udhaifu wake katika kutumia rangi za maji, alimwomba Scott akamilishe mchoro huo. Stuart alitaja tukio hilo kuwa mwanzo wa safari yao ya pamoja katika taaluma ya sanaa. Uhusiano wenye migogoro kati ya mama yao na baba yao, ambaye alikuwa mlevi, uliishia kwa talaka mwaka 1962. Hali hiyo iliimarisha zaidi uhusiano wa karibu kati ya Stuart na pacha wake wakati wa utoto wao.

== Elimu ==
Baada ya kuhitimu katika Shule ya Sekondari ya Arlington Heights iliyoko Fort Worth mwaka 1961, Stuart alijiunga na Chuo Kikuu cha Tulane pamoja na Scott. Scott alihamia baadaye katika Chuo cha Sanaa Nzuri cha Pennsylvania, lakini Stuart alibaki Tulane ili kuendelea na masomo ya uandishi. Alihitimu mwaka 1965.

Stuart alisoma kwa muhula mmoja katika Chuo Kikuu cha Texas Christian, ambako alifundishwa na mwandishi wa Texas John Graves. Baadaye, Graves aliandika insha kwa ajili ya kitabu chao Of Birds and Texas. Katika mwaka wake wa mwisho katika Chuo Kikuu cha Tulane, Stuart aligundua upya shauku yake ya kupaka rangi na kuanza kujikita katika kujifunza kuhusu utamaduni wa Kihispania katika bara la Amerika.

Baada ya kumaliza masomo yake katika Tulane, Stuart alihisi kwamba alipaswa kufuata taaluma ya “vitendo” zaidi, hivyo akajiunga na Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Texas. Hata hivyo, ndani ya wiki ya kwanza aligundua kuwa hakufaa kwa taaluma ya sheria, akaamua kuomba nafasi katika Chuo cha Sanaa Nzuri cha Pennsylvania.

Wakati wa Vita vya Vietnam, alipokea taarifa ya kuitwa kujiunga na jeshi. Jitihada za kuendelea kuwa na msamaha wa utumishi wa kijeshi kutokana na masomo zilichelewesha safari yake ya kwenda Philadelphia. Katika kipindi hicho, alibaki Austin, ambako aliendelea kupaka rangi na kujifunza lugha ya Nahuatl katika maktaba ya chuo kikuu.

Stuart alijiunga na Chuo cha Sanaa Nzuri cha Pennsylvania mwishoni mwa mwaka 1966. Hata hivyo, kabla ya kutimiza mwaka mmoja, aliacha masomo ili kuandamana na rafiki yake wa utotoni, Tom Loffland, katika safari ya uwindaji nchini India.

Kutengana kwa muda kwa mapacha hao wakati wa miaka yao ya chuo kulikuwa kugumu kwa wote wawili. Hata hivyo, kipindi hicho kiliwawezesha kukuza ujuzi wao binafsi na kujifunza kutoka kwa wasanii waliowavutia. Stuart alimtambua Scott kuwa mwalimu wake mkuu wa sanaa. Hatimaye, alirudi Fort Worth, ambako aliendeleza shughuli zake za kisanii na kuishi pamoja na Scott hadi kifo chake.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Waliofariki 2006]]
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]</text>
      <sha1>469mmtm7l0p0b2245obz2nyfqndh84b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607313</id>
      <parentid>1607236</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4967" sha1="2pi10hz1wrropachpaczd1jie6ngq2v" xml:space="preserve">'''Stuart Gentling''' ([[31 Desemba]] [[1942]] – [[31 Agosti]] [[2006]]) alikuwa [[msanii]] wa [[sanaa]] za [[picha]] na [[mwandishi]] kutoka [[Marekani]], aliyejulikana zaidi kwa kushirikiana katika kazi za sanaa na pacha wake, Scott Gentling. Wawili hao walipata msukumo kutoka katika mambo mengi waliyoyapenda kwa pamoja, yakiwemo mazingira ya asili, historia na mandhari ya maeneo mbalimbali. Wakiwa wameathiriwa sana na John James Audubon, waliandika kwa pamoja kitabu Of Birds and Texas, kilichojumuisha kazi zao za sanaa na maelezo kuhusu ndege na mandhari ya Texas. Pia walijulikana kwa kubuni michoro mikubwa ya ukutani katika ukumbi wa maonyesho ya sanaa wa Bass Performance Hall, uliopo [[Fort Worth, Texas|Fort Worth]], [[Texas]].

== Maisha ya awali ==
Stuart na pacha wake wa kiume, Scott, walizaliwa Rochester, [[Minnesota]], nchini Marekani. Wazazi wao walikuwa Barbara Johnson, aliyekuwa na mafunzo ya kazi za ustawi wa jamii, na Dkt. Allen Gentling, daktari bingwa wa usingizi wa ganzi. Walipokuwa na umri wa miaka mitano, walihamia Fort Worth, Texas, pamoja na familia yao, iliyojumuisha kaka yao mkubwa Peter na dada yao mdogo Suzanne. Huko, baba yao aliteuliwa kuwa mkuu wa idara ya usingizi wa ganzi katika Hospitali ya Harris Methodist. Baada ya vifo vya wasanii hao, Suzanne alichangia pakubwa katika kukusanya na kuhifadhi kazi zao za sanaa pamoja na nyaraka zao. Tangu wakiwa wadogo, mapacha hao walijulikana kwa ubunifu wao na vitendo vyao vya utundu katika mtaa waliokulia.

Stuart alimpenda sana mwandishi William Faulkner, na mwanzoni alitamani kufuata kipaji chake cha uandishi. Mapenzi yake kwa mandhari na utamaduni wa kusini mwa Marekani yalijitokeza katika hadithi fupi alizoandika. Ingawa alikuwa akichora tangu utotoni, mara nyingi alimwomba kaka yake amalizie michoro yake kwa sababu alihisi hakuwa na ustadi wa kupaka rangi kama Scott. Utaratibu huu wa kushirikiana uliendelea katika maisha yao yote, huku Stuart akitumia michoro ya awali na picha alizopiga kama msingi wa kazi za sanaa ambazo Scott alikamilisha.

Katika kitabu chao Of Birds and Texas, Stuart anakumbuka jinsi alipojaribu kuchora bata aina ya wood duck aliyemwona katika kitabu cha Audubon kwenye maktaba ya Jumba la Makumbusho la Watoto la Fort Worth, ambalo sasa linajulikana kama Jumba la Makumbusho la Sayansi na Historia la Fort Worth. Wakati huo alikuwa kijana mdogo. Alipokata tamaa kutokana na kile alichokiona kuwa udhaifu wake katika kutumia rangi za maji, alimwomba Scott akamilishe mchoro huo. Stuart alitaja tukio hilo kuwa mwanzo wa safari yao ya pamoja katika taaluma ya sanaa. Uhusiano wenye migogoro kati ya mama yao na baba yao, ambaye alikuwa mlevi, uliishia kwa talaka mwaka 1962. Hali hiyo iliimarisha zaidi uhusiano wa karibu kati ya Stuart na pacha wake wakati wa utoto wao.

== Elimu ==
Baada ya kuhitimu katika Shule ya Sekondari ya Arlington Heights iliyoko Fort Worth mwaka 1961, Stuart alijiunga na Chuo Kikuu cha Tulane pamoja na Scott. Scott alihamia baadaye katika Chuo cha Sanaa Nzuri cha Pennsylvania, lakini Stuart alibaki Tulane ili kuendelea na masomo ya uandishi. Alihitimu mwaka 1965.

Stuart alisoma kwa muhula mmoja katika Chuo Kikuu cha Texas Christian, ambako alifundishwa na mwandishi wa Texas John Graves. Baadaye, Graves aliandika insha kwa ajili ya kitabu chao Of Birds and Texas. Katika mwaka wake wa mwisho katika Chuo Kikuu cha Tulane, Stuart aligundua upya shauku yake ya kupaka rangi na kuanza kujikita katika kujifunza kuhusu utamaduni wa Kihispania katika bara la Amerika.

Baada ya kumaliza masomo yake katika Tulane, Stuart alihisi kwamba alipaswa kufuata taaluma ya “vitendo” zaidi, hivyo akajiunga na Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Texas. Hata hivyo, ndani ya wiki ya kwanza aligundua kuwa hakufaa kwa taaluma ya sheria, akaamua kuomba nafasi katika Chuo cha Sanaa Nzuri cha Pennsylvania.

Wakati wa Vita vya Vietnam, alipokea taarifa ya kuitwa kujiunga na jeshi. Jitihada za kuendelea kuwa na msamaha wa utumishi wa kijeshi kutokana na masomo zilichelewesha safari yake ya kwenda Philadelphia. Katika kipindi hicho, alibaki Austin, ambako aliendelea kupaka rangi na kujifunza lugha ya Nahuatl katika maktaba ya chuo kikuu.

Stuart alijiunga na Chuo cha Sanaa Nzuri cha Pennsylvania mwishoni mwa mwaka 1966. Hata hivyo, kabla ya kutimiza mwaka mmoja, aliacha masomo ili kuandamana na rafiki yake wa utotoni, Tom Loffland, katika safari ya uwindaji nchini India.

Kutengana kwa muda kwa mapacha hao wakati wa miaka yao ya chuo kulikuwa kugumu kwa wote wawili. Hata hivyo, kipindi hicho kiliwawezesha kukuza ujuzi wao binafsi na kujifunza kutoka kwa wasanii waliowavutia. Stuart alimtambua Scott kuwa mwalimu wake mkuu wa sanaa. Hatimaye, alirudi Fort Worth, ambako aliendeleza shughuli zake za kisanii na kuishi pamoja na Scott hadi kifo chake.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mwandishi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1942]]
[[Jamii:Waliofariki 2006]]
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]</text>
      <sha1>2pi10hz1wrropachpaczd1jie6ngq2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eugenia Georges</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254280</id>
    <revision>
      <id>1607237</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Eugenia Georges''' ni [[mwanaanthropolojia]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] wa anthropolojia katika Chuo Kikuu cha Rice. Anajulikana kwa kazi zake zinazohusu uchunguzi wa kitamaduni wa [[uzazi]], anthropolojia ya [[tiba]], [[maendeleo]] ya kiuchumi na uhamiaji wa [[wafanyakazi]].  == Elimu na kazi == Alipata shahada ya uzamivu katika anthropolojia kutoka Chuo Kikuu cha Columbia mwaka 1985. Pia anahudumu kama mkuu wa Idara ya Anthropolojia katika Chu...'</comment>
      <origin>1607237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="qtp674qp8od6wzpcgx7tb74q56x23fo" xml:space="preserve">'''Eugenia Georges''' ni [[mwanaanthropolojia]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] wa anthropolojia katika Chuo Kikuu cha Rice. Anajulikana kwa kazi zake zinazohusu uchunguzi wa kitamaduni wa [[uzazi]], anthropolojia ya [[tiba]], [[maendeleo]] ya kiuchumi na uhamiaji wa [[wafanyakazi]].

== Elimu na kazi ==
Alipata shahada ya uzamivu katika anthropolojia kutoka Chuo Kikuu cha Columbia mwaka 1985. Pia anahudumu kama mkuu wa Idara ya Anthropolojia katika Chuo Kikuu cha Rice.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Wanaanthropolojia nchi kwa nchi]]
[[Jamii:Maprofesa]]
[[Jamii:Maendeleo]]</text>
      <sha1>qtp674qp8od6wzpcgx7tb74q56x23fo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607315</id>
      <parentid>1607237</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="od2xunk4i7g735hseolbfxgamitaqdu" xml:space="preserve">'''Eugenia Georges''' ni [[mwanaanthropolojia]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] wa anthropolojia katika Chuo Kikuu cha Rice. Anajulikana kwa kazi zake zinazohusu uchunguzi wa kitamaduni wa [[uzazi]], anthropolojia ya [[tiba]], [[maendeleo]] ya kiuchumi na uhamiaji wa [[wafanyakazi]].

== Elimu na kazi ==
Alipata shahada ya uzamivu katika anthropolojia kutoka Chuo Kikuu cha Columbia mwaka 1985. Pia anahudumu kama mkuu wa Idara ya Anthropolojia katika Chuo Kikuu cha Rice.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mwanasayansi}}
[[Jamii:Wanaanthropolojia wa Marekanii]]
[[Jamii:Maprofesa]]</text>
      <sha1>od2xunk4i7g735hseolbfxgamitaqdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>John Georges</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254281</id>
    <revision>
      <id>1607238</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''John Georges''' (aliyezaliwa tarehe [[16 Oktoba]] [[1960]]) ni [[mfanyabiashara]] kutoka [[Marekani]], anayeishi [[New Orleans]]. Anamiliki magazeti mawili makubwa zaidi ya [[Louisiana]] pamoja na tovuti zake za habari. Hapo awali, aliwahi kuwa mjumbe wa Bodi ya Regents ya Louisiana, chombo kinachosimamia elimu ya juu katika jimbo alikozaliwa. Mwaka 2007, aligombea nafasi ya ugavana wa Louisiana kama mgombea huru. Alipata kura 186,000 na kupata kura nyi...'</comment>
      <origin>1607238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6125" sha1="7kq2659cy68k0ljptwudiw9yvvi3ung" xml:space="preserve">'''John Georges''' (aliyezaliwa tarehe [[16 Oktoba]] [[1960]]) ni [[mfanyabiashara]] kutoka [[Marekani]], anayeishi [[New Orleans]]. Anamiliki magazeti mawili makubwa zaidi ya [[Louisiana]] pamoja na tovuti zake za habari. Hapo awali, aliwahi kuwa mjumbe wa Bodi ya Regents ya Louisiana, chombo kinachosimamia elimu ya juu katika jimbo alikozaliwa. Mwaka 2007, aligombea nafasi ya ugavana wa Louisiana kama mgombea huru. Alipata kura 186,000 na kupata kura nyingi zaidi kuliko wagombea wengine katika Parokia ya Orleans. Mwaka 2010, aligombea nafasi ya meya wa New Orleans kupitia Chama cha Democratic, lakini alimaliza katika nafasi ya tatu, akiwa nyuma kwa tofauti kubwa ya kura dhidi ya wagombea wengine wawili wa chama hicho.

== Maisha ya awali ==
John Georges alizaliwa New Orleans na wazazi wake Dennis na Anita Georges. Baba yake alikuwa mhamiaji kutoka Ugiriki, aliyempa John kazi katika umri wa miaka 11 ya kufagia ghala la biashara ya familia. Alipokuwa na umri wa miaka 15, alianza kufanya kazi ya kusambaza bidhaa kwa kutumia lori.

Katika kipindi chote cha elimu yake, Georges alishika nafasi mbalimbali za uongozi. Alikuwa rais wa darasa katika shule ya sekondari, rais wa baraza la wanafunzi na baadaye rais wa chama cha wanafunzi wenzake chuoni. Aliendelea kufanya kazi alipokuwa chuoni na alihitimu mwaka 1983 kutoka Chuo Kikuu cha Tulane akiwa miongoni mwa wanafunzi waliofanya vizuri zaidi kitaaluma, kulingana na orodha ya mkuu wa chuo.

== Maisha binafsi ==
John alikutana na mke wake, Dathel Coleman, kupitia miadi ya kufahamiana iliyopangwa na marafiki wao wa karibu. Wana watoto watatu: binti wawili, Zana na Liza, na mwana mmoja, Nike. Nike anahudumu kama rais wa Georges Enterprises, kampuni mama ya Georges Media Group.

Georges ni Mkristo wa Kanisa la Kiorthodoksi la Kigiriki, ni mwanachama wa heshima wa Patriaki wa Kiekumeni na alikuwa miongoni mwa wajumbe waanzilishi wa bodi ya shirika la The Hellenic Initiative. Pia amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi katika Kanisa Kuu la Utatu Mtakatifu la Kiorthodoksi la Kigiriki lililopo New Orleans.

== Kazi ==
Georges aliwahi kuwa kamishna wa Shirika la Reli la New Orleans Public Belt na ni mwenyekiti wa Georges Enterprises. Tume ya Public Belt inasimamia reli ya kubadilisha na kupanga mabehewa ya mizigo katika kituo cha reli kinachomilikiwa na umma huko New Orleans. Pia inasimamia sehemu ya reli ya Daraja la Huey P. Long linalovuka Mto Mississippi. Mwaka 2008, Shirika la Reli la New Orleans Public Belt liliadhimisha kufunguliwa kwa kituo chake kikuu kilichokarabatiwa.

Mwaka 1992, gavana wa Louisiana alimteua Georges kuwa mjumbe wa Bodi ya Regents. Bodi hiyo ina jukumu la kusimamia bajeti ya elimu ya juu ya umma katika Louisiana, ikiwemo vyuo na taasisi 19 za umma, vyuo vikuu na shule za kitaaluma.

Amehudumu katika bodi zaidi ya 25, zikiwemo taasisi za Chuo Kikuu cha New Orleans, Taasisi ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Jimbo la Louisiana, Baraza la Rais wa Chuo Kikuu cha Tulane, Jumba la Makumbusho la Kitaifa la Vita vya Pili vya Dunia, Kituo cha Miller katika Chuo Kikuu cha Virginia, Kanisa la Kiorthodoksi la Kigiriki la Mtakatifu Nikolasi, Shule ya Sekondari ya Mtakatifu Augustino na The Hellenic Initiative.

Georges ni mwenyekiti wa Georges Enterprises, kampuni inayojumuisha usambazaji wa bidhaa za madukani, huduma za baharini katika maeneo ya pwani, burudani za video na michezo ya mashine, huduma za chakula na uwekezaji. Kampuni hiyo ilianza mwaka 1916 kwa jina la Imperial Trading Company. Imperial Trading ni kampuni ya jumla inayosambaza bidhaa mbalimbali, kuanzia peremende hadi bidhaa za afya na urembo.

Georges alipojiunga na Imperial Trading Company, kampuni hiyo ilikuwa na biashara yenye thamani ya dola milioni 29. Kwa mujibu wa Georges, mauzo ya kampuni hiyo kwa sasa yanakadiriwa kufikia karibu dola bilioni moja kwa mwaka. Mwaka 2016, Imperial ilinunua kampuni ya S. Abraham and Sons iliyoko Grand Rapids, Michigan. Kwa pamoja, kampuni hizo zikawa msambazaji wa tano kwa ukubwa wa bidhaa za maduka ya rejareja nchini Marekani, zikiwa na vituo sita vya usambazaji vinavyohudumia maduka katika majimbo 20.

Mwaka 2009, Georges alinunua hisa katika mgahawa wa Galatoire's, ulioko kwenye Barabara ya Bourbon. Mgahawa huo ni maarufu duniani na unajulikana kwa chakula cha mchana cha Ijumaa chenye shamrashamra nyingi.

Mnamo tarehe 30 Aprili 2013, Georges alikamilisha ununuzi wa gazeti la The Advocate, gazeti la kila siku lililokuwa kubwa zaidi Louisiana. Baada ya ununuzi huo, akawa mchapishaji wa gazeti hilo, lililoanzishwa mwaka 1842. Mnamo Machi 2013, alikuwa ametia saini barua ya nia ya kulinunua gazeti hilo. Mwaka huo, gazeti lilikuwa na wasomaji 98,000 kwa matoleo ya kila siku na 125,000 kwa matoleo ya Jumapili. Idadi hiyo iliongezeka baada ya gazeti hilo kuingia katika soko la New Orleans na kupata wanachama wapya 20,000 kufuatia uamuzi wa The Times-Picayune wa kupunguza uchapishaji wa matoleo yake hadi siku tatu kwa wiki.

The Advocate huhudumia wasomaji katika mji mkuu wa Louisiana na maeneo yanayouzunguka, pamoja na maeneo mengi yanayoanzia Lafayette hadi New Orleans. Ni miongoni mwa magazeti machache nchini Marekani yaliyokuwa yakiongeza idadi ya nakala zake zinazochapishwa. Tangu mwaka 1909, gazeti hilo lilikuwa likimilikiwa na Charles P. Manship Sr. na baadaye warithi wake. Georges alimteua Dan Shea kuwa meneja mkuu wa gazeti hilo na Peter Kovacs kuwa mhariri.

Mwaka 2019, Georges alinunua gazeti la The Times-Picayune na kuliunganisha na toleo la New Orleans la The Advocate. Muungano huo uliunda gazeti lililoitwa The Times-Picayune | The New Orleans Advocate. Ununuzi huo ulirejesha huduma za habari za kila siku na usambazaji wa magazeti ya kila siku katika New Orleans.

Tovuti ya gazeti hilo, Nola.com, hufikia zaidi ya wasomaji wa kipekee milioni 90 duniani kila mwaka. Mwaka 2019, The Advocate ilitunukiwa Tuzo ya Pulitzer katika uandishi wa habari za eneo husika kwa taarifa zake kuhusu kutokuwepo kwa uamuzi wa pamoja wa majaji wote katika hukumu za makosa ya jinai.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]</text>
      <sha1>7kq2659cy68k0ljptwudiw9yvvi3ung</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607239</id>
      <parentid>1607238</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <origin>1607239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6177" sha1="009r4rw9sxzoi4xlnjr3bxh290it5bp" xml:space="preserve">[[Faili:JohnGeorgesJan2010.jpg|thumb|John in 2010]]
'''John Georges''' (aliyezaliwa tarehe [[16 Oktoba]] [[1960]]) ni [[mfanyabiashara]] kutoka [[Marekani]], anayeishi [[New Orleans]]. Anamiliki magazeti mawili makubwa zaidi ya [[Louisiana]] pamoja na tovuti zake za habari. Hapo awali, aliwahi kuwa mjumbe wa Bodi ya Regents ya Louisiana, chombo kinachosimamia elimu ya juu katika jimbo alikozaliwa. Mwaka 2007, aligombea nafasi ya ugavana wa Louisiana kama mgombea huru. Alipata kura 186,000 na kupata kura nyingi zaidi kuliko wagombea wengine katika Parokia ya Orleans. Mwaka 2010, aligombea nafasi ya meya wa New Orleans kupitia Chama cha Democratic, lakini alimaliza katika nafasi ya tatu, akiwa nyuma kwa tofauti kubwa ya kura dhidi ya wagombea wengine wawili wa chama hicho.

== Maisha ya awali ==
John Georges alizaliwa New Orleans na wazazi wake Dennis na Anita Georges. Baba yake alikuwa mhamiaji kutoka Ugiriki, aliyempa John kazi katika umri wa miaka 11 ya kufagia ghala la biashara ya familia. Alipokuwa na umri wa miaka 15, alianza kufanya kazi ya kusambaza bidhaa kwa kutumia lori.

Katika kipindi chote cha elimu yake, Georges alishika nafasi mbalimbali za uongozi. Alikuwa rais wa darasa katika shule ya sekondari, rais wa baraza la wanafunzi na baadaye rais wa chama cha wanafunzi wenzake chuoni. Aliendelea kufanya kazi alipokuwa chuoni na alihitimu mwaka 1983 kutoka Chuo Kikuu cha Tulane akiwa miongoni mwa wanafunzi waliofanya vizuri zaidi kitaaluma, kulingana na orodha ya mkuu wa chuo.

== Maisha binafsi ==
John alikutana na mke wake, Dathel Coleman, kupitia miadi ya kufahamiana iliyopangwa na marafiki wao wa karibu. Wana watoto watatu: binti wawili, Zana na Liza, na mwana mmoja, Nike. Nike anahudumu kama rais wa Georges Enterprises, kampuni mama ya Georges Media Group.

Georges ni Mkristo wa Kanisa la Kiorthodoksi la Kigiriki, ni mwanachama wa heshima wa Patriaki wa Kiekumeni na alikuwa miongoni mwa wajumbe waanzilishi wa bodi ya shirika la The Hellenic Initiative. Pia amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi katika Kanisa Kuu la Utatu Mtakatifu la Kiorthodoksi la Kigiriki lililopo New Orleans.

== Kazi ==
Georges aliwahi kuwa kamishna wa Shirika la Reli la New Orleans Public Belt na ni mwenyekiti wa Georges Enterprises. Tume ya Public Belt inasimamia reli ya kubadilisha na kupanga mabehewa ya mizigo katika kituo cha reli kinachomilikiwa na umma huko New Orleans. Pia inasimamia sehemu ya reli ya Daraja la Huey P. Long linalovuka Mto Mississippi. Mwaka 2008, Shirika la Reli la New Orleans Public Belt liliadhimisha kufunguliwa kwa kituo chake kikuu kilichokarabatiwa.

Mwaka 1992, gavana wa Louisiana alimteua Georges kuwa mjumbe wa Bodi ya Regents. Bodi hiyo ina jukumu la kusimamia bajeti ya elimu ya juu ya umma katika Louisiana, ikiwemo vyuo na taasisi 19 za umma, vyuo vikuu na shule za kitaaluma.

Amehudumu katika bodi zaidi ya 25, zikiwemo taasisi za Chuo Kikuu cha New Orleans, Taasisi ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Jimbo la Louisiana, Baraza la Rais wa Chuo Kikuu cha Tulane, Jumba la Makumbusho la Kitaifa la Vita vya Pili vya Dunia, Kituo cha Miller katika Chuo Kikuu cha Virginia, Kanisa la Kiorthodoksi la Kigiriki la Mtakatifu Nikolasi, Shule ya Sekondari ya Mtakatifu Augustino na The Hellenic Initiative.

Georges ni mwenyekiti wa Georges Enterprises, kampuni inayojumuisha usambazaji wa bidhaa za madukani, huduma za baharini katika maeneo ya pwani, burudani za video na michezo ya mashine, huduma za chakula na uwekezaji. Kampuni hiyo ilianza mwaka 1916 kwa jina la Imperial Trading Company. Imperial Trading ni kampuni ya jumla inayosambaza bidhaa mbalimbali, kuanzia peremende hadi bidhaa za afya na urembo.

Georges alipojiunga na Imperial Trading Company, kampuni hiyo ilikuwa na biashara yenye thamani ya dola milioni 29. Kwa mujibu wa Georges, mauzo ya kampuni hiyo kwa sasa yanakadiriwa kufikia karibu dola bilioni moja kwa mwaka. Mwaka 2016, Imperial ilinunua kampuni ya S. Abraham and Sons iliyoko Grand Rapids, Michigan. Kwa pamoja, kampuni hizo zikawa msambazaji wa tano kwa ukubwa wa bidhaa za maduka ya rejareja nchini Marekani, zikiwa na vituo sita vya usambazaji vinavyohudumia maduka katika majimbo 20.

Mwaka 2009, Georges alinunua hisa katika mgahawa wa Galatoire's, ulioko kwenye Barabara ya Bourbon. Mgahawa huo ni maarufu duniani na unajulikana kwa chakula cha mchana cha Ijumaa chenye shamrashamra nyingi.

Mnamo tarehe 30 Aprili 2013, Georges alikamilisha ununuzi wa gazeti la The Advocate, gazeti la kila siku lililokuwa kubwa zaidi Louisiana. Baada ya ununuzi huo, akawa mchapishaji wa gazeti hilo, lililoanzishwa mwaka 1842. Mnamo Machi 2013, alikuwa ametia saini barua ya nia ya kulinunua gazeti hilo. Mwaka huo, gazeti lilikuwa na wasomaji 98,000 kwa matoleo ya kila siku na 125,000 kwa matoleo ya Jumapili. Idadi hiyo iliongezeka baada ya gazeti hilo kuingia katika soko la New Orleans na kupata wanachama wapya 20,000 kufuatia uamuzi wa The Times-Picayune wa kupunguza uchapishaji wa matoleo yake hadi siku tatu kwa wiki.

The Advocate huhudumia wasomaji katika mji mkuu wa Louisiana na maeneo yanayouzunguka, pamoja na maeneo mengi yanayoanzia Lafayette hadi New Orleans. Ni miongoni mwa magazeti machache nchini Marekani yaliyokuwa yakiongeza idadi ya nakala zake zinazochapishwa. Tangu mwaka 1909, gazeti hilo lilikuwa likimilikiwa na Charles P. Manship Sr. na baadaye warithi wake. Georges alimteua Dan Shea kuwa meneja mkuu wa gazeti hilo na Peter Kovacs kuwa mhariri.

Mwaka 2019, Georges alinunua gazeti la The Times-Picayune na kuliunganisha na toleo la New Orleans la The Advocate. Muungano huo uliunda gazeti lililoitwa The Times-Picayune | The New Orleans Advocate. Ununuzi huo ulirejesha huduma za habari za kila siku na usambazaji wa magazeti ya kila siku katika New Orleans.

Tovuti ya gazeti hilo, Nola.com, hufikia zaidi ya wasomaji wa kipekee milioni 90 duniani kila mwaka. Mwaka 2019, The Advocate ilitunukiwa Tuzo ya Pulitzer katika uandishi wa habari za eneo husika kwa taarifa zake kuhusu kutokuwepo kwa uamuzi wa pamoja wa majaji wote katika hukumu za makosa ya jinai.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]</text>
      <sha1>009r4rw9sxzoi4xlnjr3bxh290it5bp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607316</id>
      <parentid>1607239</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6171" sha1="by6c1zt7c820sgkhumngsua6qbr8uwb" xml:space="preserve">[[Faili:JohnGeorgesJan2010.jpg|thumb|John mwaka 2010]]
'''John Georges''' (alizaliwa [[16 Oktoba]] [[1960]]) ni [[mfanyabiashara]] kutoka [[Marekani]], anayeishi [[New Orleans]]. Anamiliki magazeti mawili makubwa zaidi ya [[Louisiana]] pamoja na tovuti zake za habari. Hapo awali, aliwahi kuwa mjumbe wa Bodi ya Regents ya Louisiana, chombo kinachosimamia elimu ya juu katika jimbo alikozaliwa. Mwaka 2007, aligombea nafasi ya ugavana wa Louisiana kama mgombea huru. Alipata kura 186,000 na kupata kura nyingi zaidi kuliko wagombea wengine katika Parokia ya Orleans. Mwaka 2010, aligombea nafasi ya meya wa New Orleans kupitia Chama cha Democratic, lakini alimaliza katika nafasi ya tatu, akiwa nyuma kwa tofauti kubwa ya kura dhidi ya wagombea wengine wawili wa chama hicho.

== Maisha ya awali ==
John Georges alizaliwa New Orleans na wazazi wake Dennis na Anita Georges. Baba yake alikuwa mhamiaji kutoka Ugiriki, aliyempa John kazi katika umri wa miaka 11 ya kufagia ghala la biashara ya familia. Alipokuwa na umri wa miaka 15, alianza kufanya kazi ya kusambaza bidhaa kwa kutumia lori.

Katika kipindi chote cha elimu yake, Georges alishika nafasi mbalimbali za uongozi. Alikuwa rais wa darasa katika shule ya sekondari, rais wa baraza la wanafunzi na baadaye rais wa chama cha wanafunzi wenzake chuoni. Aliendelea kufanya kazi alipokuwa chuoni na alihitimu mwaka 1983 kutoka Chuo Kikuu cha Tulane akiwa miongoni mwa wanafunzi waliofanya vizuri zaidi kitaaluma, kulingana na orodha ya mkuu wa chuo.

== Maisha binafsi ==
John alikutana na mke wake, Dathel Coleman, kupitia miadi ya kufahamiana iliyopangwa na marafiki wao wa karibu. Wana watoto watatu: binti wawili, Zana na Liza, na mwana mmoja, Nike. Nike anahudumu kama rais wa Georges Enterprises, kampuni mama ya Georges Media Group.

Georges ni Mkristo wa Kanisa la Kiorthodoksi la Kigiriki, ni mwanachama wa heshima wa Patriaki wa Kiekumeni na alikuwa miongoni mwa wajumbe waanzilishi wa bodi ya shirika la The Hellenic Initiative. Pia amewahi kushika nafasi mbalimbali za uongozi katika Kanisa Kuu la Utatu Mtakatifu la Kiorthodoksi la Kigiriki lililopo New Orleans.

== Kazi ==
Georges aliwahi kuwa kamishna wa Shirika la Reli la New Orleans Public Belt na ni mwenyekiti wa Georges Enterprises. Tume ya Public Belt inasimamia reli ya kubadilisha na kupanga mabehewa ya mizigo katika kituo cha reli kinachomilikiwa na umma huko New Orleans. Pia inasimamia sehemu ya reli ya Daraja la Huey P. Long linalovuka Mto Mississippi. Mwaka 2008, Shirika la Reli la New Orleans Public Belt liliadhimisha kufunguliwa kwa kituo chake kikuu kilichokarabatiwa.

Mwaka 1992, gavana wa Louisiana alimteua Georges kuwa mjumbe wa Bodi ya Regents. Bodi hiyo ina jukumu la kusimamia bajeti ya elimu ya juu ya umma katika Louisiana, ikiwemo vyuo na taasisi 19 za umma, vyuo vikuu na shule za kitaaluma.

Amehudumu katika bodi zaidi ya 25, zikiwemo taasisi za Chuo Kikuu cha New Orleans, Taasisi ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Jimbo la Louisiana, Baraza la Rais wa Chuo Kikuu cha Tulane, Jumba la Makumbusho la Kitaifa la Vita vya Pili vya Dunia, Kituo cha Miller katika Chuo Kikuu cha Virginia, Kanisa la Kiorthodoksi la Kigiriki la Mtakatifu Nikolasi, Shule ya Sekondari ya Mtakatifu Augustino na The Hellenic Initiative.

Georges ni mwenyekiti wa Georges Enterprises, kampuni inayojumuisha usambazaji wa bidhaa za madukani, huduma za baharini katika maeneo ya pwani, burudani za video na michezo ya mashine, huduma za chakula na uwekezaji. Kampuni hiyo ilianza mwaka 1916 kwa jina la Imperial Trading Company. Imperial Trading ni kampuni ya jumla inayosambaza bidhaa mbalimbali, kuanzia peremende hadi bidhaa za afya na urembo.

Georges alipojiunga na Imperial Trading Company, kampuni hiyo ilikuwa na biashara yenye thamani ya dola milioni 29. Kwa mujibu wa Georges, mauzo ya kampuni hiyo kwa sasa yanakadiriwa kufikia karibu dola bilioni moja kwa mwaka. Mwaka 2016, Imperial ilinunua kampuni ya S. Abraham and Sons iliyoko Grand Rapids, Michigan. Kwa pamoja, kampuni hizo zikawa msambazaji wa tano kwa ukubwa wa bidhaa za maduka ya rejareja nchini Marekani, zikiwa na vituo sita vya usambazaji vinavyohudumia maduka katika majimbo 20.

Mwaka 2009, Georges alinunua hisa katika mgahawa wa Galatoire's, ulioko kwenye Barabara ya Bourbon. Mgahawa huo ni maarufu duniani na unajulikana kwa chakula cha mchana cha Ijumaa chenye shamrashamra nyingi.

Mnamo tarehe 30 Aprili 2013, Georges alikamilisha ununuzi wa gazeti la The Advocate, gazeti la kila siku lililokuwa kubwa zaidi Louisiana. Baada ya ununuzi huo, akawa mchapishaji wa gazeti hilo, lililoanzishwa mwaka 1842. Mnamo Machi 2013, alikuwa ametia saini barua ya nia ya kulinunua gazeti hilo. Mwaka huo, gazeti lilikuwa na wasomaji 98,000 kwa matoleo ya kila siku na 125,000 kwa matoleo ya Jumapili. Idadi hiyo iliongezeka baada ya gazeti hilo kuingia katika soko la New Orleans na kupata wanachama wapya 20,000 kufuatia uamuzi wa The Times-Picayune wa kupunguza uchapishaji wa matoleo yake hadi siku tatu kwa wiki.

The Advocate huhudumia wasomaji katika mji mkuu wa Louisiana na maeneo yanayouzunguka, pamoja na maeneo mengi yanayoanzia Lafayette hadi New Orleans. Ni miongoni mwa magazeti machache nchini Marekani yaliyokuwa yakiongeza idadi ya nakala zake zinazochapishwa. Tangu mwaka 1909, gazeti hilo lilikuwa likimilikiwa na Charles P. Manship Sr. na baadaye warithi wake. Georges alimteua Dan Shea kuwa meneja mkuu wa gazeti hilo na Peter Kovacs kuwa mhariri.

Mwaka 2019, Georges alinunua gazeti la The Times-Picayune na kuliunganisha na toleo la New Orleans la The Advocate. Muungano huo uliunda gazeti lililoitwa The Times-Picayune | The New Orleans Advocate. Ununuzi huo ulirejesha huduma za habari za kila siku na usambazaji wa magazeti ya kila siku katika New Orleans.

Tovuti ya gazeti hilo, Nola.com, hufikia zaidi ya wasomaji wa kipekee milioni 90 duniani kila mwaka. Mwaka 2019, The Advocate ilitunukiwa Tuzo ya Pulitzer katika uandishi wa habari za eneo husika kwa taarifa zake kuhusu kutokuwepo kwa uamuzi wa pamoja wa majaji wote katika hukumu za makosa ya jinai.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1960]]
[[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]]</text>
      <sha1>by6c1zt7c820sgkhumngsua6qbr8uwb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ana Álvarez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254282</id>
    <revision>
      <id>1607240</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="swvtonn5fvpsoihlicti6bjgxsedegf" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2018 - Ana Álvarez.jpg|thumb|Ana Álvarez]]
'''Ana Teresa Álvarez Páez''' (alizaliwa [[19 Novemba]] [[1969]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwanamitindo]] kutoka [[Hispania]].

== Maisha ya awali ==
Ana Teresa Álvarez Páez alizaliwa tarehe 19 Novemba 1969 mjini Jerez de la Frontera, katika jimbo la Cádiz. Alihamia Madrid akiwa na umri wa takribani miaka 13, kisha akahamia [[Japani|Japan]] akiwa na umri wa miaka 17 ili kufanya kazi ya uanamitindo.

== Taaluma ==
Alianza kuigiza kwa kupata nafasi ndogo katika [[filamu]] ya Jarrapellejos ya mwaka [[1988]], iliyoongozwa na Antonio Giménez-Rico. Alisomea uigizaji katika Escuela de Arte Dramático jijini Madrid.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0959377/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lavozdigital.es/jerez/prensa/20070210/contraportada/alvarez-salome-ritmo_20070210.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>swvtonn5fvpsoihlicti6bjgxsedegf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harry Gestetner</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254283</id>
    <revision>
      <id>1607241</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:44:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Harry Gestetner''' ni [[mjasiriamali]] wa [[teknolojia]] mwenye uraia wa [[Uingereza]] na [[Marekani]], aliyeanzisha kampuni za Fanfix na Orion Sleep.  == Wasifu == Gestetner alizaliwa nchini Uingereza tarehe [[27 Julai]] [[2000]] na kukulia [[London]], Uingereza. Alihamia [[Los Angeles]] akiwa na umri wa miaka 15 na kuanzisha kampuni yake ya kwanza akiwa na umri wa miaka 11. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane, ambako alijifunza biashara na ujasiriama...'</comment>
      <origin>1607241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2528" sha1="9rdvb2kgd6itxh89kha5sj83uj1pi7o" xml:space="preserve">'''Harry Gestetner''' ni [[mjasiriamali]] wa [[teknolojia]] mwenye uraia wa [[Uingereza]] na [[Marekani]], aliyeanzisha kampuni za Fanfix na Orion Sleep.

== Wasifu ==
Gestetner alizaliwa nchini Uingereza tarehe [[27 Julai]] [[2000]] na kukulia [[London]], Uingereza. Alihamia [[Los Angeles]] akiwa na umri wa miaka 15 na kuanzisha kampuni yake ya kwanza akiwa na umri wa miaka 11. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane, ambako alijifunza biashara na ujasiriamali. Akiwa chuoni, Gestetner alianzisha shirika la hisani la Fuel Our Heroes, lililokusanya fedha kwa ajili ya wahudumu wa afya mwanzoni mwa janga la COVID-19.

Mwaka 2020, Harry Gestetner na Simon Pompan walianzisha Fanfix wakiwa chuoni. Fanfix ni jukwaa la usajili wa maudhui lililolenga watayarishaji wa maudhui na mashabiki wa kizazi cha Z. Jukwaa hilo liliwawezesha watayarishaji wa maudhui kupata mapato kwa kuchapisha maudhui ya kipekee kwa ajili ya wanachama waliolipia usajili.

Mnamo Juni 2023, Gestetner aliuza Fanfix kwa kampuni ya biashara ya mtandaoni ya SuperOrdinary kwa kiasi kilichoripotiwa kuwa dola milioni 65 za Marekani. Mwaka huo huo, Gestetner na Pompan walijumuishwa katika orodha ya Forbes 30 Under 30 katika kundi la mitandao ya kijamii.

Mwaka 2024, Gestetner alitajwa na gazeti la The Times katika orodha ya watu 25 wenye umri wa miaka 30 au chini ya hapo waliokuwa wakitoa msukumo zaidi nchini Uingereza.

Mwaka 2025, Gestetner alianzisha Orion Sleep. Kampuni hiyo hutengeneza bidhaa za teknolojia ya usingizi, zikiwemo kifuniko cha godoro kinachotumia akili bandia (AI) kudhibiti halijoto wakati mtu amelala. Teknolojia hiyo ilikuwa ikitengenezwa kwa ushirikiano na mtaalamu wa usingizi Michael Breus. Ndani ya miezi mitatu tangu kuzinduliwa kwake, Orion Sleep ilizidi kupata mapato ya dola milioni 10, kulingana na taarifa iliyochapishwa kuhusu kampuni hiyo.

== Maisha binafsi ==
Gestetner anaishi Los Angeles, California, Marekani. Yeye ni kitukuu cha kizazi cha nne cha mvumbuzi David Gestetner, aliyevumbua mashine ya kunakili nyaraka iliyojulikana kama Gestetner.

Gestetner amesema kuwa kukuza kampuni yake ya kwanza kulikuwa na gharama katika maisha yake binafsi. Alikumbuka kwamba alikuwa akifanya kazi kupita kiasi na kupuuza maeneo mengine yote ya maisha yake. Uzoefu huo ulimfanya baadaye ajikite zaidi katika masuala ya usingizi, utendaji bora na urejeshaji wa nguvu za mwili kupitia kampuni yake ya Orion Sleep.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2000]]
[[Jamii:Wajasiriamali nchi kwa nchi]]
[[Jamii:Biashara]]</text>
      <sha1>9rdvb2kgd6itxh89kha5sj83uj1pi7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607242</id>
      <parentid>1607241</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T05:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <origin>1607242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2591" sha1="j0vw76vk7ewoli5vxggfsma8tg9tlgq" xml:space="preserve">[[Faili:Harry Gestetner 9cCu.jpg|thumb|'''Harry Gestetner''']]
'''Harry Gestetner''' ni [[mjasiriamali]] wa [[teknolojia]] mwenye uraia wa [[Uingereza]] na [[Marekani]], aliyeanzisha kampuni za Fanfix na Orion Sleep.

== Wasifu ==
Gestetner alizaliwa nchini Uingereza tarehe [[27 Julai]] [[2000]] na kukulia [[London]], Uingereza. Alihamia [[Los Angeles]] akiwa na umri wa miaka 15 na kuanzisha kampuni yake ya kwanza akiwa na umri wa miaka 11. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane, ambako alijifunza biashara na ujasiriamali. Akiwa chuoni, Gestetner alianzisha shirika la hisani la Fuel Our Heroes, lililokusanya fedha kwa ajili ya wahudumu wa afya mwanzoni mwa janga la COVID-19.

Mwaka 2020, Harry Gestetner na Simon Pompan walianzisha Fanfix wakiwa chuoni. Fanfix ni jukwaa la usajili wa maudhui lililolenga watayarishaji wa maudhui na mashabiki wa kizazi cha Z. Jukwaa hilo liliwawezesha watayarishaji wa maudhui kupata mapato kwa kuchapisha maudhui ya kipekee kwa ajili ya wanachama waliolipia usajili.

Mnamo Juni 2023, Gestetner aliuza Fanfix kwa kampuni ya biashara ya mtandaoni ya SuperOrdinary kwa kiasi kilichoripotiwa kuwa dola milioni 65 za Marekani. Mwaka huo huo, Gestetner na Pompan walijumuishwa katika orodha ya Forbes 30 Under 30 katika kundi la mitandao ya kijamii.

Mwaka 2024, Gestetner alitajwa na gazeti la The Times katika orodha ya watu 25 wenye umri wa miaka 30 au chini ya hapo waliokuwa wakitoa msukumo zaidi nchini Uingereza.

Mwaka 2025, Gestetner alianzisha Orion Sleep. Kampuni hiyo hutengeneza bidhaa za teknolojia ya usingizi, zikiwemo kifuniko cha godoro kinachotumia akili bandia (AI) kudhibiti halijoto wakati mtu amelala. Teknolojia hiyo ilikuwa ikitengenezwa kwa ushirikiano na mtaalamu wa usingizi Michael Breus. Ndani ya miezi mitatu tangu kuzinduliwa kwake, Orion Sleep ilizidi kupata mapato ya dola milioni 10, kulingana na taarifa iliyochapishwa kuhusu kampuni hiyo.

== Maisha binafsi ==
Gestetner anaishi Los Angeles, California, Marekani. Yeye ni kitukuu cha kizazi cha nne cha mvumbuzi David Gestetner, aliyevumbua mashine ya kunakili nyaraka iliyojulikana kama Gestetner.

Gestetner amesema kuwa kukuza kampuni yake ya kwanza kulikuwa na gharama katika maisha yake binafsi. Alikumbuka kwamba alikuwa akifanya kazi kupita kiasi na kupuuza maeneo mengine yote ya maisha yake. Uzoefu huo ulimfanya baadaye ajikite zaidi katika masuala ya usingizi, utendaji bora na urejeshaji wa nguvu za mwili kupitia kampuni yake ya Orion Sleep.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2000]]
[[Jamii:Wajasiriamali nchi kwa nchi]]
[[Jamii:Biashara]]</text>
      <sha1>j0vw76vk7ewoli5vxggfsma8tg9tlgq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607317</id>
      <parentid>1607242</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="q0mdqvcxqvn4o3u9yvsxpfjj3bxbo8l" xml:space="preserve">[[Faili:Harry Gestetner 9cCu.jpg|thumb|'''Harry Gestetner''']]
'''Harry Gestetner''' (alizaliwa Uingereza [[27 Julai]] [[2000]]) ni [[mjasiriamali]] wa [[teknolojia]] mwenye uraia wa [[Uingereza]] na [[Marekani]], aliyeanzisha kampuni za Fanfix na Orion Sleep.

== Wasifu ==
Gestetner alikulia [[London]], Uingereza. Alihamia [[Los Angeles]] akiwa na umri wa miaka 15 na kuanzisha kampuni yake ya kwanza akiwa na umri wa miaka 11. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane, ambako alijifunza biashara na ujasiriamali. Akiwa chuoni, Gestetner alianzisha shirika la hisani la Fuel Our Heroes, lililokusanya fedha kwa ajili ya wahudumu wa afya mwanzoni mwa janga la COVID-19.

Mwaka 2020, Harry Gestetner na Simon Pompan walianzisha Fanfix wakiwa chuoni. Fanfix ni jukwaa la usajili wa maudhui lililolenga watayarishaji wa maudhui na mashabiki wa kizazi cha Z. Jukwaa hilo liliwawezesha watayarishaji wa maudhui kupata mapato kwa kuchapisha maudhui ya kipekee kwa ajili ya wanachama waliolipia usajili.

Mnamo Juni 2023, Gestetner aliuza Fanfix kwa kampuni ya biashara ya mtandaoni ya SuperOrdinary kwa kiasi kilichoripotiwa kuwa dola milioni 65 za Marekani. Mwaka huo huo, Gestetner na Pompan walijumuishwa katika orodha ya Forbes 30 Under 30 katika kundi la mitandao ya kijamii.

Mwaka 2024, Gestetner alitajwa na gazeti la The Times katika orodha ya watu 25 wenye umri wa miaka 30 au chini ya hapo waliokuwa wakitoa msukumo zaidi nchini Uingereza.

Mwaka 2025, Gestetner alianzisha Orion Sleep. Kampuni hiyo hutengeneza bidhaa za teknolojia ya usingizi, zikiwemo kifuniko cha godoro kinachotumia akili bandia (AI) kudhibiti halijoto wakati mtu amelala. Teknolojia hiyo ilikuwa ikitengenezwa kwa ushirikiano na mtaalamu wa usingizi Michael Breus. Ndani ya miezi mitatu tangu kuzinduliwa kwake, Orion Sleep ilizidi kupata mapato ya dola milioni 10, kulingana na taarifa iliyochapishwa kuhusu kampuni hiyo.

== Maisha binafsi ==
Gestetner anaishi Los Angeles, California, Marekani. Yeye ni kitukuu cha kizazi cha nne cha David Gestetner, aliyevumbua mashine ya kunakili nyaraka iliyojulikana kama Gestetner.

Gestetner amesema kuwa kukuza kampuni yake ya kwanza kulikuwa na gharama katika maisha yake binafsi. Alikumbuka kwamba alikuwa akifanya kazi kupita kiasi na kupuuza maeneo mengine yote ya maisha yake. Uzoefu huo ulimfanya baadaye ajikite zaidi katika masuala ya usingizi, utendaji bora na urejeshaji wa nguvu za mwili kupitia kampuni yake ya Orion Sleep.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 2000]]
[[Jamii:Wajasiriamali wa Uingereza]]
[[Jamii:wajasiriamali wa Marekani]]</text>
      <sha1>q0mdqvcxqvn4o3u9yvsxpfjj3bxbo8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254284</id>
    <revision>
      <id>1607243</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Score Beethoven</username>
        <id>26647</id>
      </contributor>
      <comment>Makala mpya: Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo (imetafsiriwa kutoka fr.wikipedia)</comment>
      <origin>1607243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4525" sha1="c5ztg2g8g1p1407ub7my1ijnphml9zk" xml:space="preserve">{{Infobox chuo kikuu
| jina = Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo
| native_name = Université chrétienne bilingue du Congo
| kimeanzishwa = 2007
| aina = [[Chuo Kikuu|Chuo kikuu]] binafsi
| mji = [[Beni (mji)|Beni]]
| mkoa = [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]]
| nchi = [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| tovuti = [https://ucbc.org/ ucbc.org]
}}
'''Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo''' (kwa [[Kifaransa]]: ''Université chrétienne bilingue du Congo'', kifupi '''UCBC''') ni [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]] binafsi kinachotambuliwa na serikali, kilichopo [[Beni (mji)|Beni]], katika [[Mkoa wa Kivu Kaskazini]], [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Kilianzishwa mwaka 2007 na shirika la Congo Initiative.

Kinafuata mfumo wa LMD (Licence-Master-Doctorat) na kina vitivo vinane vya shahada ya kwanza.

== Historia ==
UCBC kilianzishwa Beni na shirika la Congo Initiative, kwa wazo la David M. Kasali na mke wake Kaswera Kasali, baada ya uchaguzi wa rais wa mwaka 2006. Congo Initiative, lililoanzishwa mwaka 2005, lilikuwa likifanya kazi katika eneo la Beni tangu 2002, na lilifungua chuo hicho mwaka 2007.&lt;ref name=&quot;okapi2023&quot;&gt;{{Cite web |title=UCBC : une université privée de Beni qui veut amener les étudiants à transformer la société |url=https://www.radiookapi.net/2023/02/13/actualite/societe/ucbc-une-universite-privee-de-beni-qui-veut-amener-les-etudiants |website=Radio Okapi |date=2023-02-13 |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ci-who&quot;&gt;{{Cite web |title=Who we are |url=https://congoinitiative.org/our-story/ |website=Congo Initiative |language=en}}&lt;/ref&gt; Kilipewa kibali cha kufanya kazi kwa amri ya waziri ya tarehe 16 Oktoba 2006, na kukubaliwa rasmi kwa amri ya tarehe 27 Aprili 2010.&lt;ref name=&quot;apropos&quot;&gt;{{Cite web |title=Apropos – Université Chrétienne Bilingue du Congo |url=https://ucbc.edu.cd/apropos/ |website=UCBC |language=fr}}&lt;/ref&gt;

Kwa sababu ya ukosefu wa usalama katika eneo hilo tangu 2014 na mlipuko wa [[Ebola]] wa mwaka 2018, chuo kilichelewesha kuanza kwa mwaka wa masomo 2018–2019. Mwaka 2023, viongozi wake walieleza kwamba ukosefu wa usalama umesababisha wanafunzi kutoka miji mingine kuacha kuja, na kwamba chuo hakipati ruzuku yoyote kutoka kwa serikali.&lt;ref name=&quot;okapi2023&quot; /&gt;

== Uongozi ==
Kuanzia 2007 hadi 2019, chuo kiliongozwa na Profesa David Kasali, mmoja wa waanzilishi wake. Mwaka 2019, alirithiwa na Profesa Honoré Bunduki Kwany, aliyekuwa makamu wa mkuu wa chuo.&lt;ref name=&quot;ci-season&quot;&gt;{{Cite web |author=Justin Hubbard |title=A new season |url=https://congoinitiative.org/2019/anewseason/ |website=Congo Initiative |date=2019-08-14 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;apropos&quot; /&gt;

== Masomo ==
UCBC kinafuata mfumo wa LMD tangu kuanzishwa kwake. Elimu yake inaunganisha nguzo tatu: masomo ya kitaaluma, kujifunza kupitia kazi (''Work Program'') na huduma kwa jamii (''Service Learning'').&lt;ref name=&quot;ucbc&quot;&gt;{{Cite web |title=Université Chrétienne Bilingue du Congo |url=https://ucbc.org/ |website=UCBC |language=fr}}&lt;/ref&gt; Kina vitivo vifuatavyo:&lt;ref name=&quot;sl&quot;&gt;{{Cite web |title=David Kasali in the Democratic Republic of Congo |url=https://www.scholarleaders.org/david-kasali-in-the-democratic-republic-of-congo/ |website=Scholar Leaders |date=2019-08-04 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* Teknolojia na sayansi za uhandisi
* Uchumi na usimamizi
* Sayansi za habari na mawasiliano
* [[Falsafa]], maadili na uongozi
* Sheria
* Saikolojia
* Sayansi za elimu
* [[Teolojia]]

Programu za shahada ya uzamili zinatolewa katika mawasiliano, falsafa na uongozi, uchumi, sheria na teolojia.&lt;ref name=&quot;ci-season&quot; /&gt;

== Maisha ya wanafunzi ==
Kampasi ya chuo ina ukubwa wa hekta 36, ikiwa na mashamba ya majaribio, bwawa, mabanda ya nguruwe na mbuzi, na kituo cha redio.&lt;ref name=&quot;okapi2023&quot; /&gt; Chuo huandaa shughuli za kitamaduni, kama siku ya utamaduni ya Februari 2025,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Diversité culturelle à l'honneur à l'UCBC Beni : une journée pour célébrer l'identité congolaise |url=https://www.radiookapi.net/2025/02/08/emissions/identite-culturelle/diversite-culturelle-lhonneur-lucbc-beni-une-journee-pour |website=Radio Okapi |date=2025-02-08 |language=fr}}&lt;/ref&gt; na kina taasisi ya utafiti inayoshughulikia mageuzi ya usimamizi wa ardhi.&lt;ref name=&quot;ucbc&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}

== Tazama pia ==
* [[Beni (mji)]]
* [[Mkoa wa Kivu Kaskazini]]
* [[Chuo Kikuu cha Semuliki]]

== Viungo vya nje ==
* [https://ucbc.org/ Tovuti rasmi ya UCBC]

[[Jamii:Vyuo vikuu vya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Mkoa wa Kivu Kaskazini]]</text>
      <sha1>c5ztg2g8g1p1407ub7my1ijnphml9zk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607318</id>
      <parentid>1607243</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tazama pia */</comment>
      <origin>1607318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4479" sha1="119ak14avmm1i5o7gphpc20tz4vmtjf" xml:space="preserve">{{Infobox chuo kikuu
| jina = Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo
| native_name = Université chrétienne bilingue du Congo
| kimeanzishwa = 2007
| aina = [[Chuo Kikuu|Chuo kikuu]] binafsi
| mji = [[Beni (mji)|Beni]]
| mkoa = [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]]
| nchi = [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
| tovuti = [https://ucbc.org/ ucbc.org]
}}
'''Chuo Kikuu cha Kikristo cha Lugha Mbili cha Kongo''' (kwa [[Kifaransa]]: ''Université chrétienne bilingue du Congo'', kifupi '''UCBC''') ni [[Chuo Kikuu|chuo kikuu]] binafsi kinachotambuliwa na serikali, kilichopo [[Beni (mji)|Beni]], katika [[Mkoa wa Kivu Kaskazini]], [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]. Kilianzishwa mwaka 2007 na shirika la Congo Initiative.

Kinafuata mfumo wa LMD (Licence-Master-Doctorat) na kina vitivo vinane vya shahada ya kwanza.

== Historia ==
UCBC kilianzishwa Beni na shirika la Congo Initiative, kwa wazo la David M. Kasali na mke wake Kaswera Kasali, baada ya uchaguzi wa rais wa mwaka 2006. Congo Initiative, lililoanzishwa mwaka 2005, lilikuwa likifanya kazi katika eneo la Beni tangu 2002, na lilifungua chuo hicho mwaka 2007.&lt;ref name=&quot;okapi2023&quot;&gt;{{Cite web |title=UCBC : une université privée de Beni qui veut amener les étudiants à transformer la société |url=https://www.radiookapi.net/2023/02/13/actualite/societe/ucbc-une-universite-privee-de-beni-qui-veut-amener-les-etudiants |website=Radio Okapi |date=2023-02-13 |language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ci-who&quot;&gt;{{Cite web |title=Who we are |url=https://congoinitiative.org/our-story/ |website=Congo Initiative |language=en}}&lt;/ref&gt; Kilipewa kibali cha kufanya kazi kwa amri ya waziri ya tarehe 16 Oktoba 2006, na kukubaliwa rasmi kwa amri ya tarehe 27 Aprili 2010.&lt;ref name=&quot;apropos&quot;&gt;{{Cite web |title=Apropos – Université Chrétienne Bilingue du Congo |url=https://ucbc.edu.cd/apropos/ |website=UCBC |language=fr}}&lt;/ref&gt;

Kwa sababu ya ukosefu wa usalama katika eneo hilo tangu 2014 na mlipuko wa [[Ebola]] wa mwaka 2018, chuo kilichelewesha kuanza kwa mwaka wa masomo 2018–2019. Mwaka 2023, viongozi wake walieleza kwamba ukosefu wa usalama umesababisha wanafunzi kutoka miji mingine kuacha kuja, na kwamba chuo hakipati ruzuku yoyote kutoka kwa serikali.&lt;ref name=&quot;okapi2023&quot; /&gt;

== Uongozi ==
Kuanzia 2007 hadi 2019, chuo kiliongozwa na Profesa David Kasali, mmoja wa waanzilishi wake. Mwaka 2019, alirithiwa na Profesa Honoré Bunduki Kwany, aliyekuwa makamu wa mkuu wa chuo.&lt;ref name=&quot;ci-season&quot;&gt;{{Cite web |author=Justin Hubbard |title=A new season |url=https://congoinitiative.org/2019/anewseason/ |website=Congo Initiative |date=2019-08-14 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;apropos&quot; /&gt;

== Masomo ==
UCBC kinafuata mfumo wa LMD tangu kuanzishwa kwake. Elimu yake inaunganisha nguzo tatu: masomo ya kitaaluma, kujifunza kupitia kazi (''Work Program'') na huduma kwa jamii (''Service Learning'').&lt;ref name=&quot;ucbc&quot;&gt;{{Cite web |title=Université Chrétienne Bilingue du Congo |url=https://ucbc.org/ |website=UCBC |language=fr}}&lt;/ref&gt; Kina vitivo vifuatavyo:&lt;ref name=&quot;sl&quot;&gt;{{Cite web |title=David Kasali in the Democratic Republic of Congo |url=https://www.scholarleaders.org/david-kasali-in-the-democratic-republic-of-congo/ |website=Scholar Leaders |date=2019-08-04 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* Teknolojia na sayansi za uhandisi
* Uchumi na usimamizi
* Sayansi za habari na mawasiliano
* [[Falsafa]], maadili na uongozi
* Sheria
* Saikolojia
* Sayansi za elimu
* [[Teolojia]]

Programu za shahada ya uzamili zinatolewa katika mawasiliano, falsafa na uongozi, uchumi, sheria na teolojia.&lt;ref name=&quot;ci-season&quot; /&gt;

== Maisha ya wanafunzi ==
Kampasi ya chuo ina ukubwa wa hekta 36, ikiwa na mashamba ya majaribio, bwawa, mabanda ya nguruwe na mbuzi, na kituo cha redio.&lt;ref name=&quot;okapi2023&quot; /&gt; Chuo huandaa shughuli za kitamaduni, kama siku ya utamaduni ya Februari 2025,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Diversité culturelle à l'honneur à l'UCBC Beni : une journée pour célébrer l'identité congolaise |url=https://www.radiookapi.net/2025/02/08/emissions/identite-culturelle/diversite-culturelle-lhonneur-lucbc-beni-une-journee-pour |website=Radio Okapi |date=2025-02-08 |language=fr}}&lt;/ref&gt; na kina taasisi ya utafiti inayoshughulikia mageuzi ya usimamizi wa ardhi.&lt;ref name=&quot;ucbc&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{Reflist}}

== Tazama pia ==
* [[Chuo Kikuu cha Semuliki]]

== Viungo vya nje ==
* [https://ucbc.org/ Tovuti rasmi ya UCBC]

[[Jamii:Vyuo vikuu vya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Mkoa wa Kivu Kaskazini]]</text>
      <sha1>119ak14avmm1i5o7gphpc20tz4vmtjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ana Obregón</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254285</id>
    <revision>
      <id>1607245</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1185" sha1="oc80u0m6v22xqa6ye1hvpozwcunc1f4" xml:space="preserve">[[Faili:Ana G. Obregón.jpg|thumb|Ana G. Obregón]]
'''Ana Victoria García Obregón''' (alizaliwa [[18 Machi]] [[1955]]), anayejulikana zaidi kama Ana Obregón, ni [[mwigizaji]], [[mtangazaji]] wa [[televisheni]] na mtu maarufu katika jamii ya watu mashuhuri nchini [[Hispania]]. Obregón ameigiza katika filamu za Ulaya na [[Marekani]], lakini anajulikana zaidi kutokana na maisha yake binafsi yaliyovutia umakini mkubwa wa umma na kazi yake ya utangazaji wa televisheni. Aliwahi kuendesha vipindi kama ¿Qué apostamos? na, kama mwigizaji wa televisheni, alicheza katika mfululizo kama Ana y los 7 na A las once en casa.

== Elimu ==
Alipata shahada ya uzamili katika biolojia, akibobea katika elimu ya wanyama, kutoka [[Chuo Kikuu]] cha Complutense cha Madrid. Pia alipata [[Shahada ya uzamili|Shahada ya Uzamili]] ya Usimamizi wa Biashara (MBA), iliyohusiana na kampuni za ujenzi na mali isiyohamishika.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0643505/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.elmundo.es/f5/comparte/2017/03/08/58c001cbca47417c648b45d1.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1955]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>oc80u0m6v22xqa6ye1hvpozwcunc1f4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giovanni B. Giglioni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254286</id>
    <revision>
      <id>1607246</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Giovanni Battista Giglioni''' ([[18 Januari]] [[1929]] – [[23 Januari]] [[2008]]) alikuwa mwananadharia wa [[biashara]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] wa usimamizi na biashara ya kimataifa katika Chuo Kikuu cha Jimbo la [[Mississippi]]. Alijulikana kwa makala yake ya mwaka 1974, A Conspectus of Management Control Theory: 1900–1972, aliyoiandika kwa ushirikiano na Arthur G. Bedeian.  == Maisha ya awali na elimu == John Giovanni Battista Giglioni...'</comment>
      <origin>1607246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1717" sha1="g98wfuxdmc6as9h9agn8d188s46909x" xml:space="preserve">'''Giovanni Battista Giglioni''' ([[18 Januari]] [[1929]] – [[23 Januari]] [[2008]]) alikuwa mwananadharia wa [[biashara]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] wa usimamizi na biashara ya kimataifa katika Chuo Kikuu cha Jimbo la [[Mississippi]]. Alijulikana kwa makala yake ya mwaka 1974, A Conspectus of Management Control Theory: 1900–1972, aliyoiandika kwa ushirikiano na Arthur G. Bedeian.

== Maisha ya awali na elimu ==
John Giovanni Battista Giglioni alizaliwa tarehe 18 Januari 1929 mjini [[Perugia]], [[Italia]], akiwa mtoto wa Quindicio na Elvira Ciconi Giglioni. Alihamia Marekani mwaka 1955 na baadaye akapata uraia wa Marekani.

Alipata shahada ya kwanza ya usimamizi wa biashara (BBA) mwaka 1958 na shahada ya uzamili ya usimamizi wa biashara (MBA) mwaka 1959 katika Chuo Kikuu cha Tulane. Mwaka 1960, aliteuliwa kuwa mkufunzi wa usimamizi katika chuo hicho. Mwaka 1969, alipata shahada ya uzamivu (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Indiana chini ya usimamizi wa Charles F. Bosner. Tasnifu yake iliitwa Multiple Correlation Analysis for Manpower Forecasting: A Case Study.

== Kazi ==
Baada ya kuhitimu, Giglioni alihamia Chuo Kikuu cha Jimbo la Mississippi, ambako alikua profesa mshiriki wa usimamizi na mkurugenzi wa Kituo cha Utafiti wa Rasilimali Watu. Katika miaka ya 1970, aliteuliwa kuwa profesa wa usimamizi. Arthur G. Bedeian alikuwa mwanafunzi wake wa uzamivu. Giglioni alistaafu mwaka 1992.

== Maisha binafsi ==
Alifunga [[ndoa]] na Joyce Bateman Giglioni.

== Kifo ==
Giglioni alifariki tarehe 23 Januari 2008 katika Hospitali ya Pitt Memorial, mjini [[Greenville, North Carolina]], Marekani.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1929]]
[[Jamii:Waliofariki 2008]]
[[Jamii:Biashara]]</text>
      <sha1>g98wfuxdmc6as9h9agn8d188s46909x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607319</id>
      <parentid>1607246</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="f20j2d6snl48j801dddunt6shsot3c3" xml:space="preserve">'''Giovanni Battista Giglioni''' ([[18 Januari]] [[1929]] – [[23 Januari]] [[2008]]) alikuwa mwananadharia wa [[biashara]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] wa usimamizi na biashara ya kimataifa katika Chuo Kikuu cha Jimbo la [[Mississippi]]. Alijulikana kwa makala yake ya mwaka 1974, A Conspectus of Management Control Theory: 1900–1972, aliyoiandika kwa ushirikiano na Arthur G. Bedeian.

== Maisha ya awali na elimu ==
John Giovanni Battista Giglioni alizaliwa tarehe 18 Januari 1929 mjini [[Perugia]], [[Italia]], akiwa mtoto wa Quindicio na Elvira Ciconi Giglioni. Alihamia Marekani mwaka 1955 na baadaye akapata uraia wa Marekani.

Alipata shahada ya kwanza ya usimamizi wa biashara (BBA) mwaka 1958 na shahada ya uzamili ya usimamizi wa biashara (MBA) mwaka 1959 katika Chuo Kikuu cha Tulane. Mwaka 1960, aliteuliwa kuwa mkufunzi wa usimamizi katika chuo hicho. Mwaka 1969, alipata shahada ya uzamivu (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Indiana chini ya usimamizi wa Charles F. Bosner. Tasnifu yake iliitwa Multiple Correlation Analysis for Manpower Forecasting: A Case Study.

== Kazi ==
Baada ya kuhitimu, Giglioni alihamia Chuo Kikuu cha Jimbo la Mississippi, ambako alikua profesa mshiriki wa usimamizi na mkurugenzi wa Kituo cha Utafiti wa Rasilimali Watu. Katika miaka ya 1970, aliteuliwa kuwa profesa wa usimamizi. Arthur G. Bedeian alikuwa mwanafunzi wake wa uzamivu. Giglioni alistaafu mwaka 1992.

== Maisha binafsi ==
Alifunga [[ndoa]] na Joyce Bateman Giglioni.

== Kifo ==
Giglioni alifariki tarehe 23 Januari 2008 katika Hospitali ya Pitt Memorial, mjini [[Greenville, North Carolina]], Marekani.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1929]]
[[Jamii:Waliofariki 2008]]
[[Jamii:Wanauchumi wa Italia]]
[[Jamii:wanauchumi wa Marekani]]</text>
      <sha1>f20j2d6snl48j801dddunt6shsot3c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bryan Nash Gill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254287</id>
    <revision>
      <id>1607248</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Bryan Nash Gill''' ([[3 Novemba]] [[1961]] – [[17 Mei]] [[2013]]) alikuwa [[Wasanii|msanii]] wa [[sanaa]] za [[maonyesho]] kutoka [[Marekani]] ambaye alitumia zaidi mbao katika kutengeneza chapa za picha kwa kutumia mbinu ya uchapishaji wa nakshi zilizoinuka (relief printing) na [[sanamu]].  == Maisha ya awali == Gill alizaliwa mwaka 1961 mjini Hartford, Connecticut, na kukulia katika shamba huko Granby, Connecticut. Alisoma katika Shule ya Westminste...'</comment>
      <origin>1607248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3730" sha1="jp1jvgdto2kux6ctkoytbvu3nwcrd6s" xml:space="preserve">'''Bryan Nash Gill''' ([[3 Novemba]] [[1961]] – [[17 Mei]] [[2013]]) alikuwa [[Wasanii|msanii]] wa [[sanaa]] za [[maonyesho]] kutoka [[Marekani]] ambaye alitumia zaidi mbao katika kutengeneza chapa za picha kwa kutumia mbinu ya uchapishaji wa nakshi zilizoinuka (relief printing) na [[sanamu]].

== Maisha ya awali ==
Gill alizaliwa mwaka 1961 mjini Hartford, Connecticut, na kukulia katika shamba huko Granby, Connecticut. Alisoma katika Shule ya Westminster na kuhitimu mwaka 1980. Mwaka 1984, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane mjini New Orleans, ambako alipata shahada ya kwanza ya sanaa nzuri (Bachelor of Fine Arts), akijikita katika utengenezaji wa maumbo kwa kuyeyusha na kupuliza glasi (glassblowing).

Baadaye, alihamia Italia kujifunza uchongaji wa mawe kabla ya kurejea Marekani na kujiunga na Chuo cha Sanaa cha California. Alihitimu shahada ya uzamili ya sanaa nzuri (Master of Fine Arts) mwaka 1988.

== Kazi ==
Ingawa Gill alianza kazi yake ya sanaa kwa kutengeneza maumbo ya glasi, kauri na michoro ya mandhari, hatua kwa hatua alielekeza juhudi zake katika uchongaji. Kazi zake za awali zilikuwa hasa sanamu za chuma zenye maumbo ya kidhahania, lakini baada ya muda alianza kutumia mbao zaidi badala ya chuma.

Aliishi kwa muda mfupi katika Jiji la New York, lakini baadaye alirejea New Hartford, Connecticut. Mwaka 1998, alijenga studio ya ghorofa mbili iliyoungana na nyumba yake, akitumia mbao alizozipata kwenye ardhi yake mwenyewe. Moja ya kazi zake za kwanza baada ya kurejea Connecticut ilikuwa sanamu iliyoundwa kwa miti 42 ya Krismasi iliyoning'inizwa ikiwa imegeuzwa juu chini. Sanamu zake nyingine ni pamoja na Twins (2000), sanamu ya shaba iliyotengenezwa kwa mfano wa miche miwili ya miti iliyoungana, na Blow Down (2002), mti wa spruce uliovuliwa gome, kubanwa na kuning'inizwa ukutani.

Mwaka 2004, Gill alianza kutengeneza chapa za mbao (woodcuts) kwa kutumia sehemu za miti zilizokatwa kwa kuvuka shina. Chapa zake nyingi zilitokana na sehemu za miti iliyokufa au kuharibika, ambazo alizikusanya na kuzipeleka studio yake ili kuandaa vipande vya mbao kwa ajili ya uchapishaji wa nakshi zilizoinuka.

Mwaka 2012, kampuni ya Princeton Architectural Press ilichapisha kitabu chake Woodcut, kilichoonyesha uteuzi wa chapa zake. Kitabu hicho kilitajwa kuwa miongoni mwa vitabu bora vya mwaka na jarida la The New York Times Magazine. Mwanzoni mwa mwaka 2013, maonyesho yaliyopewa jina hilohilo, yaliyokuwa na chapa 30 za Gill, yalifanyika katika Bustani ya Mimea ya Chicago. Alitengeneza chapa kwa kutumia aina nyingi za miti. Mti wa zamani zaidi alioutumia ulikuwa mti wa chestnut uliokuwa umeanguka, wenye umri wa miaka 200, ambao awali ulikuwa umepandwa na Frederick Law Olmsted.

Kazi za Gill zilionyeshwa katika Jumba la Makumbusho la Sanaa ya Marekani la New Britain na Jumba la Makumbusho la DeCordova pamoja na Bustani yake ya Sanamu. Pia, alipewa kazi za kutengeneza usanifu wa kisanii kwa ajili ya Maonyesho ya Kimataifa ya Expo 2005 nchini Japani na Kituo cha Fedha cha Dunia mjini New York.

Alikuwa mshiriki wa mpango wa ufadhili wa wasanii wa Baraza la Sanaa la California na alipokea mara mbili ruzuku kutoka Tume ya Sanaa ya Connecticut. Mwaka 2012, alielezewa katika jarida la Martha Stewart Living, ambalo pia lilitayarisha video ya makala kuhusu maisha na kazi zake.

== Maisha binafsi ==
Gill alifariki tarehe 17 Mei 2013 akiwa na umri wa miaka 52. Kifo chake kilielezwa kuwa kilitokea bila kutarajiwa kutokana na sababu za kiasili. Alikuwa amefunga ndoa na Gina Gill, aliyezaliwa Kiss, kwa miaka 12. Walikuwa na mtoto wa kiume aliyeitwa Forest.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1961]]
[[Jamii:Waliofariki 2017]]
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]
[[Jamii:Sanaa]]</text>
      <sha1>jp1jvgdto2kux6ctkoytbvu3nwcrd6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607320</id>
      <parentid>1607248</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="gw1g0pbtbk2zb220o8fgx1kesvma69v" xml:space="preserve">'''Bryan Nash Gill''' ([[3 Novemba]] [[1961]] – [[17 Mei]] [[2013]]) alikuwa [[Wasanii|msanii]] wa [[sanaa]] za [[maonyesho]] kutoka [[Marekani]] ambaye alitumia zaidi mbao katika kutengeneza chapa za picha kwa kutumia mbinu ya uchapishaji wa nakshi zilizoinuka (relief printing) na [[sanamu]].

== Maisha ya awali ==
Gill alizaliwa mwaka 1961 mjini Hartford, Connecticut, na kukulia katika shamba huko Granby, Connecticut. Alisoma katika Shule ya Westminster na kuhitimu mwaka 1980. Mwaka 1984, alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane mjini New Orleans, ambako alipata shahada ya kwanza ya sanaa nzuri (Bachelor of Fine Arts), akijikita katika utengenezaji wa maumbo kwa kuyeyusha na kupuliza glasi (glassblowing).

Baadaye, alihamia Italia kujifunza uchongaji wa mawe kabla ya kurejea Marekani na kujiunga na Chuo cha Sanaa cha California. Alihitimu shahada ya uzamili ya sanaa nzuri (Master of Fine Arts) mwaka 1988.

== Kazi ==
Ingawa Gill alianza kazi yake ya sanaa kwa kutengeneza maumbo ya glasi, kauri na michoro ya mandhari, hatua kwa hatua alielekeza juhudi zake katika uchongaji. Kazi zake za awali zilikuwa hasa sanamu za chuma zenye maumbo ya kidhahania, lakini baada ya muda alianza kutumia mbao zaidi badala ya chuma.

Aliishi kwa muda mfupi katika Jiji la New York, lakini baadaye alirejea New Hartford, Connecticut. Mwaka 1998, alijenga studio ya ghorofa mbili iliyoungana na nyumba yake, akitumia mbao alizozipata kwenye ardhi yake mwenyewe. Moja ya kazi zake za kwanza baada ya kurejea Connecticut ilikuwa sanamu iliyoundwa kwa miti 42 ya Krismasi iliyoning'inizwa ikiwa imegeuzwa juu chini. Sanamu zake nyingine ni pamoja na Twins (2000), sanamu ya shaba iliyotengenezwa kwa mfano wa miche miwili ya miti iliyoungana, na Blow Down (2002), mti wa spruce uliovuliwa gome, kubanwa na kuning'inizwa ukutani.

Mwaka 2004, Gill alianza kutengeneza chapa za mbao (woodcuts) kwa kutumia sehemu za miti zilizokatwa kwa kuvuka shina. Chapa zake nyingi zilitokana na sehemu za miti iliyokufa au kuharibika, ambazo alizikusanya na kuzipeleka studio yake ili kuandaa vipande vya mbao kwa ajili ya uchapishaji wa nakshi zilizoinuka.

Mwaka 2012, kampuni ya Princeton Architectural Press ilichapisha kitabu chake Woodcut, kilichoonyesha uteuzi wa chapa zake. Kitabu hicho kilitajwa kuwa miongoni mwa vitabu bora vya mwaka na jarida la The New York Times Magazine. Mwanzoni mwa mwaka 2013, maonyesho yaliyopewa jina hilohilo, yaliyokuwa na chapa 30 za Gill, yalifanyika katika Bustani ya Mimea ya Chicago. Alitengeneza chapa kwa kutumia aina nyingi za miti. Mti wa zamani zaidi alioutumia ulikuwa mti wa chestnut uliokuwa umeanguka, wenye umri wa miaka 200, ambao awali ulikuwa umepandwa na Frederick Law Olmsted.

Kazi za Gill zilionyeshwa katika Jumba la Makumbusho la Sanaa ya Marekani la New Britain na Jumba la Makumbusho la DeCordova pamoja na Bustani yake ya Sanamu. Pia, alipewa kazi za kutengeneza usanifu wa kisanii kwa ajili ya Maonyesho ya Kimataifa ya Expo 2005 nchini Japani na Kituo cha Fedha cha Dunia mjini New York.

Alikuwa mshiriki wa mpango wa ufadhili wa wasanii wa Baraza la Sanaa la California na alipokea mara mbili ruzuku kutoka Tume ya Sanaa ya Connecticut. Mwaka 2012, alielezewa katika jarida la Martha Stewart Living, ambalo pia lilitayarisha video ya makala kuhusu maisha na kazi zake.

== Maisha binafsi ==
Gill alifariki tarehe 17 Mei 2013 akiwa na umri wa miaka 52. Kifo chake kilielezwa kuwa kilitokea bila kutarajiwa kutokana na sababu za kiasili. Alikuwa amefunga ndoa na Gina Gill, aliyezaliwa Kiss, kwa miaka 12. Walikuwa na mtoto wa kiume aliyeitwa Forest.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1961]]
[[Jamii:Waliofariki 2013]]
[[Jamii:Wasanii wa Marekani]]</text>
      <sha1>gw1g0pbtbk2zb220o8fgx1kesvma69v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>María Adánez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254288</id>
    <revision>
      <id>1607249</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1075" sha1="niobntti7fzu9vpsjh4ufpj9maui7wk" xml:space="preserve">[[Faili:María Adánez - Seminci 2011 (cropped).jpg|thumb|María Adánez]]
'''María Adánez Almenara''' (alizaliwa [[12 Machi]] [[1976]]) ni [[mwigizaji]], mkurugenzi, [[mwandishi]] na mtayarishaji kutoka [[Hispania]].

== Taaluma ==
Kazi zake zinazojulikana zaidi ni pamoja na Pepa y Pepe, Farmacia de guardia, Aquí no hay quien viva na La que se avecina. Kwa sasa, anarekodi kazi yake ya kwanza kama mwandishi, mkurugenzi na mtayarishaji katika [[filamu]] ya 5ºB Escalera Dcha.

=== Televisheni ===
Kati ya mwaka [[1993]] na [[1994]], Adánez alicheza nafasi ya Maria, mpenzi wa Kike, katika mfululizo wa [[televisheni]] wa Farmacia de guardia. Mwaka [[1995]], alipata umaarufu miongoni mwa watazamaji kupitia nafasi ya Maria katika Pepa y Pepe.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0012560/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://neox.atresmedia.com/series/aqui-no-hay-quien-viva/sobre-la-serie/maria-adanez_20110214573af2c56584a80ce7af2f88.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>niobntti7fzu9vpsjh4ufpj9maui7wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sander Gilman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254289</id>
    <revision>
      <id>1607250</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:58:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Sander L. Gilman''' (aliyezaliwa tarehe [[21 Februari]] [[1944]]) ni [[mwanahistoria]] wa [[utamaduni]] na [[fasihi]] kutoka [[Marekani]]. Anajulikana kwa mchango wake katika masomo ya Kiyahudi na historia ya tiba. Ameandika au kuhariri zaidi ya vitabu mia moja. Utafiti wa Gilman unajikita katika tiba na namna lugha na hoja zinazotumiwa katika taaluma hiyo zinavyojitokeza katika mijadala ya kijamii na kisiasa. Hasa, anachunguza uhusiano kati ya mijadala...'</comment>
      <origin>1607250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3100" sha1="bw5tfd8cthn87gd2mjvysym5vzp33ih" xml:space="preserve">'''Sander L. Gilman''' (aliyezaliwa tarehe [[21 Februari]] [[1944]]) ni [[mwanahistoria]] wa [[utamaduni]] na [[fasihi]] kutoka [[Marekani]]. Anajulikana kwa mchango wake katika masomo ya Kiyahudi na historia ya tiba. Ameandika au kuhariri zaidi ya vitabu mia moja. Utafiti wa Gilman unajikita katika tiba na namna lugha na hoja zinazotumiwa katika taaluma hiyo zinavyojitokeza katika mijadala ya kijamii na kisiasa. Hasa, anachunguza uhusiano kati ya mijadala ya kitabibu, kijamii na kisiasa inayojitokeza katika vipindi fulani vya kihistoria.

== Kazi ya kitaaluma ==
Gilman alipata shahada ya kwanza (BA) katika lugha na fasihi ya Kijerumani kutoka Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1963. Aliendelea na masomo katika chuo hicho na kupata shahada ya uzamivu (PhD) katika lugha ya Kijerumani mwaka 1968. Alikuwa [[profesa]] katika Chuo Kikuu cha Cornell kuanzia mwaka 1976 hadi 1995, kisha akahamia Chuo Kikuu cha Chicago, ambako alifanya kazi kwa miaka sita, kuanzia 1994 hadi 2000. Baadaye, alifanya kazi kwa miaka minne katika Chuo Kikuu cha Illinois huko Chicago, ambako alianzisha programu ya masomo ya Kiyahudi.

Mwaka 2005, aliteuliwa kuwa profesa mashuhuri wa Sanaa na Sayansi za Kijamii katika Chuo Kikuu cha Emory. Huko, alikuwa mkurugenzi wa Programu ya Uchanganuzi wa Kisaikolojia na wa Mpango wa Binadamu katika Sayansi za Afya wa chuo hicho. Pia alihudumu kama profesa wa magonjwa ya akili na alikuwa mwanachama wa Taasisi ya Uchanganuzi wa Kisaikolojia ya Emory.

Katika kipindi cha mwaka 1990 hadi 1991, alihudumu kama mtafiti mgeni wa historia katika Maktaba ya Kitaifa ya Tiba iliyoko Bethesda, Maryland. Kuanzia mwaka 1996 hadi 1997, alikuwa mwanachama wa Kituo cha Utafiti wa Juu katika Sayansi za Tabia huko Stanford, California. Kuanzia mwaka 2000 hadi 2001, alikuwa mshiriki wa mpango wa Berlin Prize katika Chuo cha Marekani mjini Berlin.

Kuanzia mwaka 2004 hadi 2005, alikuwa profesa mgeni wa Weidenfeld wa fasihi linganishi ya Ulaya katika Chuo Kikuu cha Oxford. Kuanzia mwaka 2007 hadi 2012, alikuwa profesa katika Taasisi ya Masomo ya Kibinadamu katika Chuo cha Birkbeck. Kuanzia mwaka 2010 hadi 2013, alikuwa profesa mtafiti mgeni katika Chuo Kikuu cha Hong Kong. Pia, alikuwa profesa wa historia katika mpango wa Alliance katika Chuo Kikuu cha Ludwig Maximilian cha Munich (LMU Munich) kuanzia mwaka 2017 hadi 2018. Gilman amekuwa profesa mgeni katika vyuo vikuu vingi vya Amerika Kaskazini, Afrika Kusini, Uingereza, Ujerumani, Israeli, China na New Zealand. Mwaka 2021, aliteuliwa kuwa profesa mstaafu katika Chuo Kikuu cha Emory.

Mwaka 1995, alikuwa rais wa Chama cha Lugha za Kisasa (Modern Language Association). Mwaka 1997, Chuo Kikuu cha Toronto kilimtunuku shahada ya heshima ya sheria. Mwaka 2000, aliteuliwa kuwa profesa wa heshima katika Chuo Kikuu Huru cha Berlin. Mwaka 2008, aliteuliwa kuwa mwanachama wa heshima wa Chama cha Marekani cha Uchanganuzi wa Kisaikolojia. Mwaka 2016, alichaguliwa kuwa mwanachama wa Chuo cha Marekani cha Sanaa na Sayansi.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1944]]
[[Jamii:Wanahistoria wa Marekani]]
[[Jamii:Fasihi]]</text>
      <sha1>bw5tfd8cthn87gd2mjvysym5vzp33ih</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607321</id>
      <parentid>1607250</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3074" sha1="jhs5pf1s0gqb299vkofi1ninu1ms121" xml:space="preserve">'''Sander L. Gilman''' (alizaliwa [[21 Februari]] [[1944]]) ni [[mwanahistoria]] wa [[utamaduni]] na [[fasihi]] kutoka [[Marekani]]. Anajulikana kwa mchango wake katika masomo ya Kiyahudi na historia ya tiba. Ameandika au kuhariri zaidi ya vitabu mia moja. Utafiti wa Gilman unajikita katika tiba na namna lugha na hoja zinazotumiwa katika taaluma hiyo zinavyojitokeza katika mijadala ya kijamii na kisiasa. Hasa, anachunguza uhusiano kati ya mijadala ya kitabibu, kijamii na kisiasa inayojitokeza katika vipindi fulani vya kihistoria.

== Kazi ya kitaaluma ==
Gilman alipata shahada ya kwanza (BA) katika lugha na fasihi ya Kijerumani kutoka Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1963. Aliendelea na masomo katika chuo hicho na kupata shahada ya uzamivu (PhD) katika lugha ya Kijerumani mwaka 1968. Alikuwa [[profesa]] katika Chuo Kikuu cha Cornell kuanzia mwaka 1976 hadi 1995, kisha akahamia Chuo Kikuu cha Chicago, ambako alifanya kazi kwa miaka sita, kuanzia 1994 hadi 2000. Baadaye, alifanya kazi kwa miaka minne katika Chuo Kikuu cha Illinois huko Chicago, ambako alianzisha programu ya masomo ya Kiyahudi.

Mwaka 2005, aliteuliwa kuwa profesa mashuhuri wa Sanaa na Sayansi za Kijamii katika Chuo Kikuu cha Emory. Huko, alikuwa mkurugenzi wa Programu ya Uchanganuzi wa Kisaikolojia na wa Mpango wa Binadamu katika Sayansi za Afya wa chuo hicho. Pia alihudumu kama profesa wa magonjwa ya akili na alikuwa mwanachama wa Taasisi ya Uchanganuzi wa Kisaikolojia ya Emory.

Katika kipindi cha mwaka 1990 hadi 1991, alihudumu kama mtafiti mgeni wa historia katika Maktaba ya Kitaifa ya Tiba iliyoko Bethesda, Maryland. Kuanzia mwaka 1996 hadi 1997, alikuwa mwanachama wa Kituo cha Utafiti wa Juu katika Sayansi za Tabia huko Stanford, California. Kuanzia mwaka 2000 hadi 2001, alikuwa mshiriki wa mpango wa Berlin Prize katika Chuo cha Marekani mjini Berlin.

Kuanzia mwaka 2004 hadi 2005, alikuwa profesa mgeni wa Weidenfeld wa fasihi linganishi ya Ulaya katika Chuo Kikuu cha Oxford. Kuanzia mwaka 2007 hadi 2012, alikuwa profesa katika Taasisi ya Masomo ya Kibinadamu katika Chuo cha Birkbeck. Kuanzia mwaka 2010 hadi 2013, alikuwa profesa mtafiti mgeni katika Chuo Kikuu cha Hong Kong. Pia, alikuwa profesa wa historia katika mpango wa Alliance katika Chuo Kikuu cha Ludwig Maximilian cha Munich (LMU Munich) kuanzia mwaka 2017 hadi 2018. Gilman amekuwa profesa mgeni katika vyuo vikuu vingi vya Amerika Kaskazini, Afrika Kusini, Uingereza, Ujerumani, Israeli, China na New Zealand. Mwaka 2021, aliteuliwa kuwa profesa mstaafu katika Chuo Kikuu cha Emory.

Mwaka 1995, alikuwa rais wa Chama cha Lugha za Kisasa (Modern Language Association). Mwaka 1997, Chuo Kikuu cha Toronto kilimtunuku shahada ya heshima ya sheria. Mwaka 2000, aliteuliwa kuwa profesa wa heshima katika Chuo Kikuu Huru cha Berlin. Mwaka 2008, aliteuliwa kuwa mwanachama wa heshima wa Chama cha Marekani cha Uchanganuzi wa Kisaikolojia. Mwaka 2016, alichaguliwa kuwa mwanachama wa Chuo cha Marekani cha Sanaa na Sayansi.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1944]]
[[Jamii:Wanahistoria wa Marekani]]</text>
      <sha1>jhs5pf1s0gqb299vkofi1ninu1ms121</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>María Botto</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254290</id>
    <revision>
      <id>1607251</id>
      <timestamp>2026-10-13T05:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="935" sha1="k6v2jmgv2gprm8n7mz307uil60ajfsf" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2018 - María Botto.jpg|thumb|María Botto]]
'''María Florencia Botto Rota''' (alizaliwa [[10 Februari]] [[1974]]) ni [[mwigizaji]] mwenye uraia wa [[Argentina]] na [[Hispania]]. Mwaka [[1978]], alihamia Hispania pamoja na mama yake, Cristina Rota, na kaka yake, Juan Diego Botto, ambao wote pia ni waigizaji.

Alianza kuigiza katika [[filamu]] akiwa na umri wa [[miaka]] 10, alipoonekana katika filamu ya Berta's Motives. Katika [[televisheni]], aliigiza nafasi ya mara kwa mara ya Ava Pereira, dada wa Javier, mhusika aliyeigizwa na Juan Diego Botto, katika mfululizo wa [[tamthilia]] wa Good Behavior ulioonyeshwa na kituo cha TNT.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0098710/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.huffingtonpost.es/2016/06/20/unidos-podemos-video_n_10566586.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1974]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>k6v2jmgv2gprm8n7mz307uil60ajfsf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kurt Gingold</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254291</id>
    <revision>
      <id>1607253</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:02:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika 'Kurt Gingold ([[1929]]–[[1997]]) alikuwa mtafsiri wa [[maandishi]] ya [[Sayansi|kisayansi]] mwenye asili ya [[Austria]] na uraia wa [[Marekani]]. Alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa Chama cha Watafsiri cha Marekani na rais wake wa pili.  == Maisha na kazi == Kurt Gingold alizaliwa nchini Austria mwaka 1929. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane, ambako alishiriki katika shughuli za tawi la wanafunzi la Chama cha Kemikali cha Marekani na shirika la Hillel,...'</comment>
      <origin>1607253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2098" sha1="3a9ewuw2t93r4lhbx92f4artymbn1nk" xml:space="preserve">Kurt Gingold ([[1929]]–[[1997]]) alikuwa mtafsiri wa [[maandishi]] ya [[Sayansi|kisayansi]] mwenye asili ya [[Austria]] na uraia wa [[Marekani]]. Alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa Chama cha Watafsiri cha Marekani na rais wake wa pili.

== Maisha na kazi ==
Kurt Gingold alizaliwa nchini Austria mwaka 1929. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane, ambako alishiriki katika shughuli za tawi la wanafunzi la Chama cha Kemikali cha Marekani na shirika la Hillel, linalojihusisha na maisha ya wanafunzi wa Kiyahudi vyuoni. Alihitimu mwaka 1950.

Baadaye, aliendelea na masomo ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Harvard, ambako alipata shahada ya uzamivu katika kemia mwaka 1954. Mwaka 1957, Gingold alishiriki katika kipindi cha mashindano ya televisheni cha NBC kilichoitwa Twenty-One. Kwa miaka 30, alifanya kazi kama mtafsiri na mwanasayansi mkuu wa habari katika kampuni ya American Cyanamid. Baadaye, alifanya kazi kama mshauri wa tafsiri katika kampuni ya Boehringer Ingelheim.

Gingold alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa Chama cha Watafsiri cha Marekani (ATA), kilichoanzishwa mwaka 1959. Alihudumu kama makamu wa rais kuanzia mwaka 1960 hadi 1963, na kisha akawa rais kuanzia mwaka 1963 hadi 1965. Katika nafasi yake ya urais, tarehe 30 Septemba 1964, aliwasilisha mada kwa Kamati ya Ushauri kuhusu Uchakataji wa Lugha Kiotomatiki ya Chuo cha Kitaifa cha Sayansi na Baraza la Kitaifa la Utafiti la Marekani. Katika mada hiyo, alieleza kutokuwepo kwa uhusiano wa moja kwa moja kati ya gharama na ubora wa huduma za tafsiri za kibiashara.

Mwaka 1965, alikuwa mtu wa pili kupokea Medali ya Gode kwa mchango wake katika taaluma ya tafsiri. Chama cha Watafsiri cha Marekani kilimtambua kama mtafsiri wa lugha ya Kiingereza kutoka lugha za Kiholanzi, Kifaransa, Kijerumani, Kiitaliano, Kireno, Kirusi na Kihispania.Gingold pia alihudumu kama makamu wa rais wa Shirikisho la  Kimataifa la Watafsiri. Mwaka 1970, aliteuliwa kuwa mkurugenzi wa Taasisi ya Interlingua.

== Kifo ==
Gingold alifariki tarehe 19 Julai 1997.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1929]]
[[Jamii:Waliofariki 1997]]</text>
      <sha1>3a9ewuw2t93r4lhbx92f4artymbn1nk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607322</id>
      <parentid>1607253</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2163" sha1="b9zj5zhkb1efh8ex7cvokrm652ujic4" xml:space="preserve">'''Kurt Gingold''' ([[1929]]–[[1997]]) alikuwa mtafsiri wa [[maandishi]] ya [[Sayansi|kisayansi]] mwenye asili ya [[Austria]] na uraia wa [[Marekani]]. Alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa Chama cha Watafsiri cha Marekani na rais wake wa pili.

== Maisha na kazi ==
Kurt Gingold alizaliwa nchini Austria mwaka 1929. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane, ambako alishiriki katika shughuli za tawi la wanafunzi la Chama cha Kemikali cha Marekani na shirika la Hillel, linalojihusisha na maisha ya wanafunzi wa Kiyahudi vyuoni. Alihitimu mwaka 1950.

Baadaye, aliendelea na masomo ya uzamili katika Chuo Kikuu cha Harvard, ambako alipata shahada ya uzamivu katika kemia mwaka 1954. Mwaka 1957, Gingold alishiriki katika kipindi cha mashindano ya televisheni cha NBC kilichoitwa Twenty-One. Kwa miaka 30, alifanya kazi kama mtafsiri na mwanasayansi mkuu wa habari katika kampuni ya American Cyanamid. Baadaye, alifanya kazi kama mshauri wa tafsiri katika kampuni ya Boehringer Ingelheim.

Gingold alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa Chama cha Watafsiri cha Marekani (ATA), kilichoanzishwa mwaka 1959. Alihudumu kama makamu wa rais kuanzia mwaka 1960 hadi 1963, na kisha akawa rais kuanzia mwaka 1963 hadi 1965. Katika nafasi yake ya urais, tarehe 30 Septemba 1964, aliwasilisha mada kwa Kamati ya Ushauri kuhusu Uchakataji wa Lugha Kiotomatiki ya Chuo cha Kitaifa cha Sayansi na Baraza la Kitaifa la Utafiti la Marekani. Katika mada hiyo, alieleza kutokuwepo kwa uhusiano wa moja kwa moja kati ya gharama na ubora wa huduma za tafsiri za kibiashara.

Mwaka 1965, alikuwa mtu wa pili kupokea Medali ya Gode kwa mchango wake katika taaluma ya tafsiri. Chama cha Watafsiri cha Marekani kilimtambua kama mtafsiri wa lugha ya Kiingereza kutoka lugha za Kiholanzi, Kifaransa, Kijerumani, Kiitaliano, Kireno, Kirusi na Kihispania.Gingold pia alihudumu kama makamu wa rais wa Shirikisho la  Kimataifa la Watafsiri. Mwaka 1970, aliteuliwa kuwa mkurugenzi wa Taasisi ya Interlingua.

== Kifo ==
Gingold alifariki tarehe 19 Julai 1997.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1929]]
[[Jamii:Waliofariki 1997]]
[[Jamii:wanaume wa Austria]]
[[Jamii:wanaume wa Marekani]]</text>
      <sha1>b9zj5zhkb1efh8ex7cvokrm652ujic4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Sacristán</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254292</id>
    <revision>
      <id>1607254</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="a7egvo24hwv77vgdl17p04z1w28p9fi" xml:space="preserve">[[Faili:Encuentro con José Sacristán - CCK (cropped).jpg|thumb|José Sacristán]]
'''José María Sacristán Turiégano''' (alizaliwa [[27 Septemba]] [[1937]]), anayejulikana zaidi kama José Sacristán, ni [[mwigizaji]] wa [[filamu]], maigizo ya jukwaani na [[televisheni]] kutoka [[Hispania]].

Alianza kuigiza katika filamu ndefu mwaka [[1965]], alipoonekana katika filamu ya La familia y uno más.

Katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Gijón mwaka [[2015]], alipokea [[Tuzo]] ya Nacho Martinez.

Katika Tamasha la 60 la Kimataifa la Filamu la San Sebastián mwaka [[2013]], alipokea [[Tuzo]] ya Silver Shell ya Mwigizaji Bora.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0755364/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.elcomercio.es/culturas/cine/201511/13/jose-sacristan-gana-premio-20151113010642-v.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1937]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>a7egvo24hwv77vgdl17p04z1w28p9fi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Newt Gingrich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254293</id>
    <revision>
      <id>1607256</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:08:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Newton Leroy Gingrich''' (aliyezaliwa McPherson; [[17 Juni]] [[1943]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] aliyehudumu kama Spika wa 50 wa Baraza la Wawakilishi la Marekani kuanzia mwaka 1995 hadi 1999. Ni mwanachama wa Chama cha Republican. Aliwakilisha wilaya ya sita ya uchaguzi ya jimbo la Georgia, inayojumuisha maeneo ya kaskazini mwa Atlanta na maeneo ya jirani, kuanzia mwaka 1979 hadi alipojiuzulu mwaka 1999. Mwaka 2012, aligombea uteuzi wa Chama ch...'</comment>
      <origin>1607256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5192" sha1="d5zapubgywtjmfu8pphpdw8yli6hntd" xml:space="preserve">'''Newton Leroy Gingrich''' (aliyezaliwa McPherson; [[17 Juni]] [[1943]]) ni [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] aliyehudumu kama Spika wa 50 wa Baraza la Wawakilishi la Marekani kuanzia mwaka 1995 hadi 1999. Ni mwanachama wa Chama cha Republican. Aliwakilisha wilaya ya sita ya uchaguzi ya jimbo la Georgia, inayojumuisha maeneo ya kaskazini mwa Atlanta na maeneo ya jirani, kuanzia mwaka 1979 hadi alipojiuzulu mwaka 1999. Mwaka 2012, aligombea uteuzi wa Chama cha Republican kwa ajili ya uchaguzi wa urais wa Marekani, lakini hakufanikiwa.

Katika miaka ya 1970, Gingrich alikuwa [[profesa]] wa historia na jiografia katika Chuo cha West Georgia, ambacho kwa sasa kinajulikana kama Chuo Kikuu cha West Georgia. Alishinda uchaguzi wa kuingia katika Baraza la Wawakilishi la Marekani mwezi Novemba 1978, na kuwa mwanachama wa kwanza wa Chama cha Republican kushinda kiti hicho katika historia ya wilaya ya sita ya uchaguzi ya Georgia. Kuanzia mwaka 1989 hadi 1995, alihudumu kama kiranja mkuu wa wachache katika Baraza la Wawakilishi.

Gingrich alikuwa mmoja wa waandishi na wabunifu wakuu wa mpango uliojulikana kama Contract with America (Mkataba na Marekani). Alikuwa kiongozi muhimu katika ushindi wa Chama cha Republican katika uchaguzi wa bunge wa mwaka 1994. Mwaka 1995, jarida la Time lilimtaja kuwa Mtu wa Mwaka kutokana na mchango wake katika kumaliza utawala wa muda mrefu wa Chama cha Democratic katika Baraza la Wawakilishi, uliokuwa umeendelea kwa takribani miongo minne.

Akiwa Spika wa Baraza la Wawakilishi, Gingrich alisimamia kupitishwa kwa mageuzi ya mfumo wa ustawi wa jamii mwaka 1996 na kupunguzwa kwa kodi ya faida ya mtaji mwaka 1997. Alikuwa na nafasi muhimu katika kusababisha kusimamishwa kwa shughuli za serikali mara kadhaa. Pia, alishiriki katika mchakato wa kumuondoa madarakani Rais Bill Clinton baada ya Baraza la Wawakilishi kupitisha mashtaka dhidi yake kwa kura zilizofuata misimamo ya vyama.

Matokeo yasiyoridhisha ya Chama cha Republican katika uchaguzi wa bunge wa mwaka 1998, karipio alilopewa na Baraza la Wawakilishi kutokana na ukiukaji wa maadili, pamoja na shinikizo kutoka kwa wanachama wenzake wa chama, vilimfanya Gingrich kutangaza kwamba hatagombea tena nafasi ya spika katika bunge lililofuata. Alijiuzulu kutoka Baraza la Wawakilishi tarehe 3 Januari 1999, siku ambayo muda wake wa kuhudumu kama spika ulimalizika.

Baada ya kuondoka bungeni, Gingrich aliendelea kushiriki katika mijadala kuhusu sera za umma na kufanya kazi kama mshauri wa masuala ya kisiasa. Alianzisha na kuongoza taasisi kadhaa za utafiti wa sera, zikiwemo American Solutions for Winning the Future na Center for Health Transformation.

Gingrich aligombea uteuzi wa Chama cha Republican kwa ajili ya uchaguzi wa urais wa mwaka 2012 na katika hatua mbalimbali za kampeni alionekana kuwa miongoni mwa wagombea waliokuwa na nafasi kubwa ya kushinda. Ingawa alishinda uchaguzi wa mchujo wa chama katika jimbo la South Carolina kuelekea mwisho wa kampeni, hakufanikiwa kupata ushindi wa kutosha katika majimbo mengine ili kuendeleza azma yake ya kugombea urais. Alijiondoa katika kinyang'anyiro hicho mwezi Mei 2012 na kumuunga mkono Mitt Romney, ambaye baadaye aliteuliwa na chama hicho kuwa mgombea wa urais.

Baadaye, Gingrich alijitokeza kama mshirika muhimu wa Rais Donald Trump. Inasemekana alikuwa miongoni mwa watu waliokuwa wakizingatiwa katika orodha fupi ya Trump ya wagombea wa nafasi ya makamu wa rais kwa ajili ya uchaguzi wa mwaka 2016. Tangu mwaka 2020, Gingrich amekuwa akiunga mkono madai ya Trump kwamba uchaguzi wa urais wa mwaka 2020 uliibwa na kwamba kulikuwa na udanganyifu katika upigaji kura.

== Maisha ya awali ==
Gingrich alizaliwa kwa jina la Newton Leroy McPherson katika Hospitali ya Harrisburg, mjini Harrisburg, Pennsylvania, tarehe 17 Juni 1943. Mama yake alikuwa Kathleen “Kit” Daugherty (1925–2003), na baba yake mzazi alikuwa Newton Searles McPherson (1923–1970). Wazazi wake walioana mwezi Septemba 1942, wakati mama yake akiwa na umri wa miaka 16 na McPherson akiwa na miaka 19. Hata hivyo, ndoa yao ilivunjika ndani ya siku chache.

Gingrich ana asili ya Kiingereza, Kijerumani, Kiskoti na Kiayalandi.

Mwaka 1946, mama yake aliolewa na Robert Gingrich (1925–1996), ambaye alimlea na kumpa jina la familia la Gingrich kupitia kuasili. Robert Gingrich alikuwa afisa wa jeshi aliyelitumikia kwa muda mrefu na alihudumu katika operesheni za kijeshi nchini Korea na Vietnam. Mwaka 1956, familia hiyo ilihamia Ulaya na kuishi kwa kipindi fulani katika miji ya Orléans, Ufaransa, na Stuttgart, Ujerumani.

Kupitia kwa mama yake, Gingrich ana ndugu watatu wadogo wa upande mmoja wa mzazi: Candace Gingrich, Susan Gingrich na Roberta Brown. Alikulia Hummelstown, karibu na Harrisburg, na katika kambi za kijeshi ambako baba yake mlezi alikuwa akipangiwa kazi. Familia yake ilikuwa ya dhehebu la Kilutheri.

Pia ana dada mmoja na kaka mmoja wa upande wa baba yake mzazi, walioitwa Randy McPherson. Mwaka 1960, alipokuwa katika mwaka wa tatu wa shule ya sekondari, familia yake ilihamia Georgia na kuishi katika kambi ya kijeshi ya Fort Benning.

== Marejeo ==
{{Mbegu-siasa}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1943]]
[[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]]</text>
      <sha1>d5zapubgywtjmfu8pphpdw8yli6hntd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Esteso</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254294</id>
    <revision>
      <id>1607257</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:10:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1216" sha1="h99jvjd35u6wsymdm1cos3e8d15qe4f" xml:space="preserve">[[Faili:Fernando Esteso.1.jpg|thumb|Fernando Esteso]]
'''Fernando Julián Esteso Allué''' ([[16 Februari]] [[1945]] – [[1 Februari]] [[2026]]) alikuwa [[mwigizaji]] na mwimbaji kutoka [[Hispania]]. Alijulikana zaidi kwa kuigiza katika [[filamu]] pamoja na Andrés Pajares.

== Maisha ya awali ==
Mwaka 1949, akiwa na umri wa miaka minne, alianza kuigiza kama mchekeshaji wa sarakasi pamoja na baba yake. Mwaka 1964, alihamia [[Madrid]], ambako alishiriki katika maigizo ya jukwaani, na mwaka 1973 alianza kuigiza katika filamu.

Alikuwa ameoa María José Egea, ambaye alifariki tarehe 13 Desemba 2003 kutokana na [[saratani]]. Mwili wake ulichomwa moto katika makaburi ya Cementerio de la Almudena mjini Madrid. Kabla ya talaka yao, walikuwa na angalau mtoto mmoja.

== Taaluma ==
Esteso aliunda kikundi cha vichekesho pamoja na Andrés Pajares, na kati ya mwaka 1979 na 1983 walishirikiana katika filamu tisa za [[vichekesho]], zikiwemo Los energéticos.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0261681/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.discogs.com/artist/278836-Fernando-Esteso&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1945]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>h99jvjd35u6wsymdm1cos3e8d15qe4f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harold Ginsberg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254295</id>
    <revision>
      <id>1607258</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Harold Samuel “Harry” Ginsberg''' ([[27 Mei]] [[1917]] – [[2 Februari]] [[2003]]) alikuwa [[mwanabiolojia]] wa viumbe vidogo kutoka [[Marekani]] aliyechangia ugunduzi wa awali katika taaluma ya virusi na magonjwa ya kuambukiza.  Ginsberg alizaliwa tarehe 27 Mei 1917 mjini Daytona Beach, [[Florida]]. Alipata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Duke mwaka 1937 na shahada ya udaktari kutoka Shule ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1941....'</comment>
      <origin>1607258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4041" sha1="3m7i1p58tl2jg6fj1u6ig9yh4b8y2s7" xml:space="preserve">'''Harold Samuel “Harry” Ginsberg''' ([[27 Mei]] [[1917]] – [[2 Februari]] [[2003]]) alikuwa [[mwanabiolojia]] wa viumbe vidogo kutoka [[Marekani]] aliyechangia ugunduzi wa awali katika taaluma ya virusi na magonjwa ya kuambukiza.

Ginsberg alizaliwa tarehe 27 Mei 1917 mjini Daytona Beach, [[Florida]]. Alipata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Duke mwaka 1937 na shahada ya udaktari kutoka Shule ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1941.

Wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, alihudumu katika Jeshi la Marekani akiwa na cheo cha luteni wa kwanza. Alipokuwa katika hospitali ya kijeshi nchini Uingereza, alihusika na kuwahudumia wanajeshi waliojeruhiwa wakati wa kutua kwa majeshi ya Washirika katika eneo la Normandy. Huko, aligundua mwenendo wa maambukizi ya homa ya ini miongoni mwa wagonjwa waliokuwa wameongezewa damu. Uchunguzi zaidi ulionyesha kuwa wagonjwa hao walikuwa wameambukizwa homa ya ini aina ya B kupitia plazima ya damu iliyokusanywa kutoka kwa wafadhili mbalimbali. Ugunduzi huo ulisababisha mabadiliko katika taratibu za kuongezewa damu na kupunguza kwa kiasi kikubwa magonjwa na vifo miongoni mwa wanajeshi waliokuwa wakitibiwa. Kwa kutambua mchango wake, alitunukiwa Nishani ya Jeshi la Ubora (Legion of Merit) mwaka 1945.

Baada ya kumaliza utumishi wake wa kijeshi, mwaka 1946 alianza kufanya kazi kama mtafiti katika Taasisi ya Rockefeller mjini New York. Mwaka 1951, alijiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Western Reserve. Utafiti wake ulionyesha kuwa adenovirusi, ambazo zinaweza kubaki bila kusababisha dalili katika tonsili za koromeo kwa muda mrefu, ni miongoni mwa visababishi vya nimonia isiyo ya kawaida na magonjwa makali ya mfumo wa upumuaji.

Ginsberg alieleza mchakato ambao adenovirusi hutumia kusababisha ugonjwa baada ya kuingia katika seli za kiumbe mwenyeji. Utafiti huo ulichangia maendeleo ya chanjo dhidi ya magonjwa mbalimbali ya kuambukiza na kutoa ufahamu kuhusu namna virusi vinavyoweza kusababisha saratani.

Mwaka 1960, alihamia Chuo Kikuu cha Pennsylvania, na mwaka 1973 akajiunga na Chuo Kikuu cha Columbia. Katika vyuo hivyo vyote viwili, aliongoza idara za biolojia ya viumbe vidogo.

Kutokana na utafiti kuhusu kuenea kwa ugonjwa mkali wa mfumo wa upumuaji miongoni mwa makundi ya waajiriwa wapya wa jeshi, Ginsberg alichunguza muundo wa protini za adenovirusi. Utafiti wake ulichangia maendeleo ya tiba ya jeni, ambapo nakala zinazofanya kazi za jeni zinaweza kuingizwa katika mwili wa binadamu kwa kutumia adenovirusi zilizobadilishwa vinasaba.

Katika Taasisi ya Kitaifa ya Magonjwa ya Mzio na Maambukizi (NIAID), Ginsberg alifanya utafiti kuhusu virusi vya upungufu wa kinga mwilini kwa nyani (SIV), aina ya virusi vya retrovirusi vinavyoambukiza jamii ya nyani barani Afrika. Alijifunza namna virusi hivyo vinavyosababisha maambukizi kwa wanyama, na matokeo yake yakasaidia kuelewa jinsi VVU na UKIMWI vinavyoenea kwa binadamu.

Ginsberg alikuwa mwandishi mwenye tija, aliyechapisha zaidi ya makala 200 za kisayansi na kuandika kitabu cha kiada kuhusu biolojia ya viumbe vidogo. Aliteuliwa kuwa mwanachama wa Chuo cha Kitaifa cha Sayansi cha Marekani.

Dkt. Saul J. Silverstein wa Chuo cha Madaktari na Wapasuaji cha Chuo Kikuu cha Columbia alimwelezea Ginsberg kuwa mtu mashuhuri sana katika taaluma hiyo, akisema kuwa ugunduzi wake kuhusu jenetiki ya adenovirusi uliweka msingi wa maendeleo ya tiba ya jeni. Dkt. Robert M. Chanock, aliyekuwa mkuu wa Maabara ya Magonjwa ya Kuambukiza katika NIAID, alibainisha kuwa Ginsberg alikuwa amefanya kila alichoweza katika utafiti wa adenovirusi kabla ya kuhamia katika utafiti wa VVU.

== Maisha binafsi na kifo ==
Ginsberg aliishi katika maeneo ya Woods Hole, Massachusetts, na Washington, D.C. Alifariki tarehe 2 Februari 2003 akiwa na umri wa miaka 85, mjini Woods Hole, kutokana na nimonia.

Aliacha mjane wake, Marion Reibstein Ginsberg, pamoja na mabinti wawili, wana wawili na wajukuu wanane.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1917]]
[[Jamii:Waliofariki 2003]]
[[Jamii:Wanabiolojia wa Marekani]]</text>
      <sha1>3m7i1p58tl2jg6fj1u6ig9yh4b8y2s7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607324</id>
      <parentid>1607258</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4070" sha1="fv6iveak0tv15vxva2hzt0zih4rz1pz" xml:space="preserve">'''Harold Samuel “Harry” Ginsberg''' ([[27 Mei]] [[1917]] – [[2 Februari]] [[2003]]) alikuwa [[mwanabiolojia]] wa viumbe vidogo kutoka [[Marekani]] aliyechangia ugunduzi wa awali katika taaluma ya virusi na magonjwa ya kuambukiza.

==Maisha==
Ginsberg alizaliwa tarehe 27 Mei 1917 mjini Daytona Beach, [[Florida]]. Alipata shahada yake ya kwanza kutoka Chuo Kikuu cha Duke mwaka 1937 na shahada ya udaktari kutoka Shule ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1941.

Wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, alihudumu katika Jeshi la Marekani akiwa na cheo cha luteni wa kwanza. Alipokuwa katika hospitali ya kijeshi nchini Uingereza, alihusika na kuwahudumia wanajeshi waliojeruhiwa wakati wa kutua kwa majeshi ya Washirika katika eneo la Normandy. Huko, aligundua mwenendo wa maambukizi ya homa ya ini miongoni mwa wagonjwa waliokuwa wameongezewa damu. Uchunguzi zaidi ulionyesha kuwa wagonjwa hao walikuwa wameambukizwa homa ya ini aina ya B kupitia plazima ya damu iliyokusanywa kutoka kwa wafadhili mbalimbali. Ugunduzi huo ulisababisha mabadiliko katika taratibu za kuongezewa damu na kupunguza kwa kiasi kikubwa magonjwa na vifo miongoni mwa wanajeshi waliokuwa wakitibiwa. Kwa kutambua mchango wake, alitunukiwa Nishani ya Jeshi la Ubora (Legion of Merit) mwaka 1945.

Baada ya kumaliza utumishi wake wa kijeshi, mwaka 1946 alianza kufanya kazi kama mtafiti katika Taasisi ya Rockefeller mjini New York. Mwaka 1951, alijiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Western Reserve. Utafiti wake ulionyesha kuwa adenovirusi, ambazo zinaweza kubaki bila kusababisha dalili katika tonsili za koromeo kwa muda mrefu, ni miongoni mwa visababishi vya nimonia isiyo ya kawaida na magonjwa makali ya mfumo wa upumuaji.

Ginsberg alieleza mchakato ambao adenovirusi hutumia kusababisha ugonjwa baada ya kuingia katika seli za kiumbe mwenyeji. Utafiti huo ulichangia maendeleo ya chanjo dhidi ya magonjwa mbalimbali ya kuambukiza na kutoa ufahamu kuhusu namna virusi vinavyoweza kusababisha saratani.

Mwaka 1960, alihamia Chuo Kikuu cha Pennsylvania, na mwaka 1973 akajiunga na Chuo Kikuu cha Columbia. Katika vyuo hivyo vyote viwili, aliongoza idara za biolojia ya viumbe vidogo.

Kutokana na utafiti kuhusu kuenea kwa ugonjwa mkali wa mfumo wa upumuaji miongoni mwa makundi ya waajiriwa wapya wa jeshi, Ginsberg alichunguza muundo wa protini za adenovirusi. Utafiti wake ulichangia maendeleo ya tiba ya jeni, ambapo nakala zinazofanya kazi za jeni zinaweza kuingizwa katika mwili wa binadamu kwa kutumia adenovirusi zilizobadilishwa vinasaba.

Katika Taasisi ya Kitaifa ya Magonjwa ya Mzio na Maambukizi (NIAID), Ginsberg alifanya utafiti kuhusu virusi vya upungufu wa kinga mwilini kwa nyani (SIV), aina ya virusi vya retrovirusi vinavyoambukiza jamii ya nyani barani Afrika. Alijifunza namna virusi hivyo vinavyosababisha maambukizi kwa wanyama, na matokeo yake yakasaidia kuelewa jinsi VVU na UKIMWI vinavyoenea kwa binadamu.

Ginsberg alikuwa mwandishi mwenye tija, aliyechapisha zaidi ya makala 200 za kisayansi na kuandika kitabu cha kiada kuhusu biolojia ya viumbe vidogo. Aliteuliwa kuwa mwanachama wa Chuo cha Kitaifa cha Sayansi cha Marekani.

Dkt. Saul J. Silverstein wa Chuo cha Madaktari na Wapasuaji cha Chuo Kikuu cha Columbia alimwelezea Ginsberg kuwa mtu mashuhuri sana katika taaluma hiyo, akisema kuwa ugunduzi wake kuhusu jenetiki ya adenovirusi uliweka msingi wa maendeleo ya tiba ya jeni. Dkt. Robert M. Chanock, aliyekuwa mkuu wa Maabara ya Magonjwa ya Kuambukiza katika NIAID, alibainisha kuwa Ginsberg alikuwa amefanya kila alichoweza katika utafiti wa adenovirusi kabla ya kuhamia katika utafiti wa VVU.

== Maisha binafsi na kifo ==
Ginsberg aliishi katika maeneo ya Woods Hole, Massachusetts, na Washington, D.C. Alifariki tarehe 2 Februari 2003 akiwa na umri wa miaka 85, mjini Woods Hole, kutokana na nimonia.

Aliacha mjane wake, Marion Reibstein Ginsberg, pamoja na mabinti wawili, wana wawili wa kiume na wajukuu wanane.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mwanasayansi}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1917]]
[[Jamii:Waliofariki 2003]]
[[Jamii:Wanabiolojia wa Marekani]]</text>
      <sha1>fv6iveak0tv15vxva2hzt0zih4rz1pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ivylyn Girardeau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254296</id>
    <revision>
      <id>1607259</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ivylyn Lee Girardeau''' ([[16 Oktoba]] [[1900]] – [[11 Septemba]] [[1987]]) alikuwa [[daktari]] wa [[Marekani]] na [[mmisionari]] aliyefanya kazi nchini [[India]] na [[Pakistani|Pakistan]].  == Maisha ya awali == Ivylyn Lee Girardeau alitoka Thomaston, Georgia. Alikuwa binti wa John Bohun Girardeau na Emma Trice Girardeau. Alisoma katika Chuo cha Agnes Scott na kuhitimu mwaka 1922. Mwaka 1931, alipata shahada ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Tulane....'</comment>
      <origin>1607259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2310" sha1="cskxg44bk27yjcuim8p2ondj7mvgepz" xml:space="preserve">'''Ivylyn Lee Girardeau''' ([[16 Oktoba]] [[1900]] – [[11 Septemba]] [[1987]]) alikuwa [[daktari]] wa [[Marekani]] na [[mmisionari]] aliyefanya kazi nchini [[India]] na [[Pakistani|Pakistan]].

== Maisha ya awali ==
Ivylyn Lee Girardeau alitoka Thomaston, Georgia. Alikuwa binti wa John Bohun Girardeau na Emma Trice Girardeau. Alisoma katika Chuo cha Agnes Scott na kuhitimu mwaka 1922. Mwaka 1931, alipata shahada ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Tulane.

== Kazi ==
Girardeau alisafiri kwenda India kwa ufadhili wa Jumuiya ya Wanawake ya Misheni (Woman's Union Missionary Society — WUMS). Alijifunza kuzungumza Kihindi na Kiurdu. Kuanzia mwaka 1933 hadi 1945, alisimamia Hospitali ya Kumbukumbu ya Mary Ackerman Hoyt iliyokuwa na vitanda 50 katika mji wa Jhansi. Hospitali hiyo ilitoa huduma mbalimbali za afya, hasa huduma za uzazi.

Nchini Marekani, Girardeau alifanya mafunzo ya vitendo ya udaktari katika Hospitali ya Wanawake na Watoto mjini Boston. Alipokuwa Marekani kwa likizo ndefu za mapumziko ya kazi katika miaka ya 1940 na 1950, alitembelea maeneo mbalimbali na kutoa mihadhara kuhusu kazi yake katika makanisa na vilabu vya kijamii.

Mwaka 1945, alipokuwa akizungumza na wasomaji wa gazeti la Atlanta Constitution, alisema kuwa India ilikuwa nchi yenye kuvutia sana duniani, lakini pia ilikuwa na uwezo wa kuwa mojawapo ya nchi zenye nguvu kubwa au hatari zaidi.

Akiwa na umri wa miaka 72, alirejea India na kwenda Pakistan kufanya kazi ya kutoa msaada wa kitabibu. Pia, alifanya kazi kama daktari wa watoto katika mji wa Thomaston na alikuwa miongoni mwa wafanyakazi wa awali wa Hospitali ya Tiba ya Mkoa ya Upson.

== Maisha binafsi na urithi ==
Ivylyn Girardeau alifariki mwaka 1987 akiwa na umri wa miaka 86. Kaburi lake liko katika Kaunti ya Upson.

Nyumba ya Girardeau (Girardeau House), kituo cha Kikristo cha kulelea yatima na shule nchini Uganda, ilipewa jina lake kwa heshima yake.

Nyaraka zinazohusu kazi ya Ivylyn Girardeau zimehifadhiwa katika makusanyo ya kumbukumbu za Jumuiya ya Wanawake ya Misheni katika Kituo cha Billy Graham, kilichopo Wheaton, Illinois, Marekani. Nyaraka hizo zinajumuisha mafaili mawili ya kumbukumbu kuhusu shughuli zake.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1900]]
[[Jamii:Waliofariki 1987]]
[[Jamii:Madaktari]]
[[Jamii:Wamisionari]]</text>
      <sha1>cskxg44bk27yjcuim8p2ondj7mvgepz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607327</id>
      <parentid>1607259</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2341" sha1="aogwd4nfisja3arjgyfk5meglxc9862" xml:space="preserve">'''Ivylyn Lee Girardeau''' ([[16 Oktoba]] [[1900]] – [[11 Septemba]] [[1987]]) alikuwa [[daktari]] wa [[Marekani]] na [[mmisionari]] aliyefanya kazi nchini [[India]] na [[Pakistani|Pakistan]].

== Maisha ya awali ==
Ivylyn Lee Girardeau alitoka Thomaston, Georgia. Alikuwa binti wa John Bohun Girardeau na Emma Trice Girardeau. Alisoma katika Chuo cha Agnes Scott na kuhitimu mwaka 1922. Mwaka 1931, alipata shahada ya udaktari kutoka Chuo Kikuu cha Tulane.

== Kazi ==
Girardeau alisafiri kwenda India kwa ufadhili wa Jumuiya ya Wanawake ya Misheni (Woman's Union Missionary Society — WUMS). Alijifunza kuzungumza Kihindi na Kiurdu. Kuanzia mwaka 1933 hadi 1945, alisimamia Hospitali ya Kumbukumbu ya Mary Ackerman Hoyt iliyokuwa na vitanda 50 katika mji wa Jhansi. Hospitali hiyo ilitoa huduma mbalimbali za afya, hasa huduma za uzazi.

Nchini Marekani, Girardeau alifanya mafunzo ya vitendo ya udaktari katika Hospitali ya Wanawake na Watoto mjini Boston. Alipokuwa Marekani kwa likizo ndefu za mapumziko ya kazi katika miaka ya 1940 na 1950, alitembelea maeneo mbalimbali na kutoa mihadhara kuhusu kazi yake katika makanisa na vilabu vya kijamii.

Mwaka 1945, alipokuwa akizungumza na wasomaji wa gazeti la Atlanta Constitution, alisema kuwa India ilikuwa nchi yenye kuvutia sana duniani, lakini pia ilikuwa na uwezo wa kuwa mojawapo ya nchi zenye nguvu kubwa au hatari zaidi.

Akiwa na umri wa miaka 72, alirejea India na kwenda Pakistan kufanya kazi ya kutoa msaada wa kitabibu. Pia, alifanya kazi kama daktari wa watoto katika mji wa Thomaston na alikuwa miongoni mwa wafanyakazi wa awali wa Hospitali ya Tiba ya Mkoa ya Upson.

== Maisha binafsi na urithi ==
Ivylyn Girardeau alifariki mwaka 1987 akiwa na umri wa miaka 86. Kaburi lake liko katika Kaunti ya Upson.

Nyumba ya Girardeau (Girardeau House), kituo cha Kikristo cha kulelea yatima na shule nchini Uganda, ilipewa jina lake kwa heshima yake.

Nyaraka zinazohusu kazi ya Ivylyn Girardeau zimehifadhiwa katika makusanyo ya kumbukumbu za Jumuiya ya Wanawake ya Misheni katika Kituo cha Billy Graham, kilichopo Wheaton, Illinois, Marekani. Nyaraka hizo zinajumuisha mafaili mawili ya kumbukumbu kuhusu shughuli zake.

== Marejeo ==
{{Mbegu-Mkristo}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1900]]
[[Jamii:Waliofariki 1987]]
[[Jamii:Madaktari]]
[[Jamii:Wamisionari]]
[[Jamii:watu wa Marekani]]</text>
      <sha1>aogwd4nfisja3arjgyfk5meglxc9862</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andrés Pajares</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254297</id>
    <revision>
      <id>1607260</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="s52frwow39v275w3n2uitp5pm7c0xjb" xml:space="preserve">[[Faili:Andrés Pajares.JPG|thumb|Andrés Pajares]]
'''Andrés Pajares Martín''' (Madrid, [[6 Aprili]] [[1940]]) ni [[mwigizaji]], mkurugenzi, [[mwandishi]] na [[mchekeshaji]] wa [[Hispania]] katika maigizo ya jukwaani, [[filamu]] na televisheni.

Alianza kufanya kazi ya uchekeshaji mwaka [[1968]]. Katika miaka yake ya mwanzo, alichanganya maonyesho ya kawaida na maigizo ya jukwaani, akifanya kazi kama mchekeshaji na mwigizaji. Ingawa pia aliingia katika ulimwengu wa filamu mwishoni mwa miaka ya [[1960]] kwa kushiriki kama mwigizaji wa ziada, umaarufu ulimjia mwishoni mwa miaka ya [[1970]].

Anajulikana kama mwigizaji kupitia filamu kama ¡Ay Carmela!, ambayo ilimpatia [[Tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Bora mwaka 1991, pamoja na filamu zake kumi na moja alizocheza na Fernando Esteso, zilizoongozwa na Mariano Ozores na kutayarishwa kati ya mwaka 1979 na 1984. Akiwa na zaidi ya filamu arobaini katika taaluma yake, pia ameelekeza filamu tatu, mbili kati yake akiwa ndiye mwandishi, na aliandika muswada wa filamu nyingine. Katika televisheni, anajulikana pia kwa mfululizo wa ¡Ay, Señor, Señor!, ulioonyeshwa mwaka [[1994]] na [[1995]].&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0657004/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.andrespajares.es/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1940]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Waandishi wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>s52frwow39v275w3n2uitp5pm7c0xjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Earle R. Gister</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254298</id>
    <revision>
      <id>1607261</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:19:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Earle R. Gister''' ([[30 Machi]] [[1934]] – [[22 Januari]] [[2012]]) alikuwa [[mwalimu]] wa [[uigizaji]] kutoka [[Marekani]] na mmoja wa waanzilishi wa mafunzo ya kitaalamu ya maigizo kuanzia katikati ya miaka ya 1960. Alijulikana sana kwa utaalamu wake na mapenzi yake kwa tamthilia za Anton Chekhov.  == Maisha na kazi == Earle Robert Gister alizaliwa na kukulia katika mji wa Racine, [[Wisconsin]], Marekani. Baada ya kupata shahada ya kwanza ya histor...'</comment>
      <origin>1607261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4695" sha1="mfotijhrg6sf1526o5wrozzjhayb17l" xml:space="preserve">'''Earle R. Gister''' ([[30 Machi]] [[1934]] – [[22 Januari]] [[2012]]) alikuwa [[mwalimu]] wa [[uigizaji]] kutoka [[Marekani]] na mmoja wa waanzilishi wa mafunzo ya kitaalamu ya maigizo kuanzia katikati ya miaka ya 1960. Alijulikana sana kwa utaalamu wake na mapenzi yake kwa tamthilia za Anton Chekhov.

== Maisha na kazi ==
Earle Robert Gister alizaliwa na kukulia katika mji wa Racine, [[Wisconsin]], Marekani. Baada ya kupata shahada ya kwanza ya historia katika Chuo cha Carleton mwaka 1956 na kutumikia kwa miaka miwili katika Jeshi la Marekani, alijiunga na Chuo Kikuu cha Tulane kilichopo New Orleans. Akiwa huko, alikuwa mhariri wa jarida la Tulane Drama Review.

Gister alieleza kuwa misingi ya mbinu yake ya uigizaji ilitokana na masomo yake chini ya watu kama Robert W. Corrigan, ambaye alikutana naye kwa mara ya kwanza alipokuwa katika Chuo cha Carleton, walimu mashuhuri wa Chuo Kikuu cha Carnegie Mellon katikati ya miaka ya 1960, pamoja na ubunifu wa wanafunzi wenye vipaji aliopata nafasi ya kuwafundisha.

Robert Corrigan alikuwa mshauri wa Gister na alimwalika katika Chuo Kikuu cha Carnegie Mellon baada ya kuteuliwa kuwa mkuu wa Idara ya Tamthilia mwaka 1962. Corrigan alipoondoka chuoni hapo miaka michache baadaye, Gister alichukua nafasi ya mkuu wa idara hiyo hadi mwaka 1975. Baada ya kuondoka Carnegie Mellon, Gister alijiunga na Chuo cha Jiji la New York, ambako aliongoza Kituo cha Sanaa cha Aaron Davis akiwa mkurugenzi wake wa kwanza.

Lloyd Richards, aliyekuwa mkuu wa Shule ya Tamthilia ya Yale, alimwalika Gister kujiunga na Yale kama naibu mkuu wa shule hiyo. Gister alishikilia nafasi hiyo kuanzia mwaka 1979 hadi 1999. Alifanya kazi kama mwalimu bingwa wa uigizaji. Mwaka 1994, aliteuliwa kuwa profesa msaidizi wa kwanza wa tamthilia aliyepewa jina la Lloyd Richards.

Baada ya Richards, Stan Wojewodski Jr. alichukua jukumu la kuongoza Shule ya Tamthilia ya Yale kuanzia mwaka 1991 hadi 2002. Kwa jumla, Gister alitumikia kwa miaka 19 kama naibu mkuu wa masuala ya kitaaluma na mwenyekiti wa programu ya shahada ya uzamili ya sanaa nzuri katika uigizaji katika Shule ya Tamthilia ya Yale. Alistaafu kutoka shule hiyo mwaka 1999.

Mwaka 1991, Gister alishiriki tuzo ya Tony pamoja na Shule ya Tamthilia ya Yale na Ukumbi wa Tamthilia wa Yale Repertory. Alikuwa mwanachama wa Mkutano wa Kitaifa wa Tamthilia kuanzia mwaka 1967 na mwanachama mwanzilishi wa Muungano wa Programu za Mafunzo ya Kitaalamu ya Tamthilia kuanzia mwaka 1972. Kuanzia mwaka 1980, alikuwa mjumbe wa kamati ya uteuzi wa tuzo za Tony. Pia alikuwa mjumbe wa jopo la kwanza la utoaji wa ruzuku kwa sekta ya tamthilia katika Shirika la Kitaifa la Sanaa.

Gister alikuwa mwanzilishi mwenza wa Muungano wa Programu za Mafunzo ya Kitaalamu ya Tamthilia, mshauri wa Shirika la Kitaifa la Sanaa na mwenyekiti mwenza wa jopo la mafunzo la Kikundi cha Mawasiliano ya Tamthilia. Alikuwa na mchango mkubwa katika kuendeleza na kukuza programu nyingi kuu za mafunzo ya tamthilia nchini Marekani.

Aidha, Gister alianzisha pamoja na Lynne Melillo Bolton kampuni ya White Heron Theatre Company katika Jiji la New York. Alifanya maonyesho yake ya kwanza kama mkurugenzi mjini New York kupitia utayarishaji wa tamthilia ya The Seagull ya Anton Chekhov, iliyoonyeshwa na White Heron katika Ukumbi wa Second Stage Theatre.

Baada ya kifo cha Gister, Bolton alihamishia White Heron katika kisiwa cha Nantucket. Akiwa na mshirika wake mpya, Michael Kopko, aliifanya kuwa ukumbi wa kitaalamu wa maigizo unaozingatia makubaliano ya chama cha waigizaji. Ukumbi huo hutayarisha kazi za kale na kuendeleza tamthilia mpya kwa ajili ya kuonyeshwa duniani.

== Historia ya kitaaluma ==
James Bundy, mkuu wa Shule ya Tamthilia ya Yale na mkurugenzi wa kisanii wa Ukumbi wa Tamthilia wa Yale Repertory, alimsifu Gister katika mahojiano na Playbill.com. Alikumbuka namna Gister alivyowatia hamasa waigizaji wengi, uwezo wake wa kuchambua kwa kina na hisia matukio na mazingira ya tamthilia bora, ushauri wake wenye busara na upendo wake kwa aiskrimu.

Bundy alieleza kushangazwa na kiwango kikubwa cha vipaji ambavyo Gister alivileta Yale na kuviendeleza. Aliongeza kuwa kwa miaka mingi, Gister alipoulizwa kuhusu nguvu kubwa zaidi ya Shule ya Tamthilia ya Yale, jibu lake lilikuwa la ukarimu: “wanafunzi.”

Gister alifundisha katika Chuo Kikuu cha Carnegie Mellon, Chuo cha Jiji la New York na Shule ya Tamthilia ya Yale. Katika Shule ya Tamthilia ya Yale, alikuwa naibu mkuu na mwenyekiti wa Idara ya Uigizaji. Pia aliwahi kuwa mwenyekiti wa Idara ya Tamthilia katika Chuo Kikuu cha Carnegie Mellon.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1934]]
[[Jamii:Waliofariki 2012]]
[[Jamii:Walimu wa Marekani]]</text>
      <sha1>mfotijhrg6sf1526o5wrozzjhayb17l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Luis Gil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254299</id>
    <revision>
      <id>1607262</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1344" sha1="894br5bfmlaufvztskzxbk2fkkdbdex" xml:space="preserve">[[Faili:José Luis Gil 2016.jpg|thumb|José Luis Gil]]
'''José Luis Gil Sanz''' (amezaliwa [[9 Desemba]] [[1957]]) ni [[mwigizaji]] mstaafu wa [[Hispania]].

== Kazi yake ==
Alianza kazi yake ya uigizaji akiwa na umri wa [[miaka]] kumi. Majukumu yake maarufu zaidi ni Juan Cuesta katika mfululizo wa [[televisheni]] wa Aquí no hay quien viva na Enrique Pastor katika La que se avecina. Hata hivyo, amekuwa akifanya kazi ya kuigiza sauti tangu miaka ya [[1970]].

Alitoa sauti ya mhusika aliyeigizwa na Tim Allen katika mfululizo wa televisheni wa Last Man Standing (2011–2017). Mwaka 2013, Carmen Ruiz na José Luis Gil walitunukiwa [[Tuzo]] ya Kipaji cha Ucheshi katika Tamasha la Filamu za [[Vichekesho]] la Tarazona y Moncayo.

Tarehe [[4 Novemba]] [[2021]], alipata kiharusi kilichosababishwa na kuziba kwa mshipa wa damu kwenye ubongo. Habari hiyo ilitangazwa tarehe 1 Desemba 2021, na aliendelea kulazwa hospitalini hadi tarehe 24 Novemba 2021. Kufikia Septemba 2026, bado alikuwa katika kipindi cha kupona na hakuwa na uwezo wa kufanya kazi.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0317790/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20111205064612/http://elprogreso.galiciae.com/nova/135457.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1957]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>894br5bfmlaufvztskzxbk2fkkdbdex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henry Glassie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254300</id>
    <revision>
      <id>1607263</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Henry Glassie''' (alizaliwa tarehe [[24 Machi]] [[1941]]) ni [[mtafiti]] wa [[Ngano (hadithi)|ngano]] na [[utamaduni]] wa [[jadi]] kutoka [[Marekani]]. Yeye ni [[profesa]] mstaafu mwenye hadhi ya profesa wa chuo kikuu katika Chuo Kikuu cha Indiana Bloomington. Amefanya utafiti wa nyanjani katika mabara matano na kuandika vitabu vinavyohusu nyanja mbalimbali za utafiti wa ngano na utamaduni wa jadi, kuanzia maigizo, nyimbo na hadithi hadi ufundi, sanaa n...'</comment>
      <origin>1607263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3324" sha1="ba7xlm6hv85vhf3sgwe84r6nfzu0f77" xml:space="preserve">'''Henry Glassie''' (alizaliwa tarehe [[24 Machi]] [[1941]]) ni [[mtafiti]] wa [[Ngano (hadithi)|ngano]] na [[utamaduni]] wa [[jadi]] kutoka [[Marekani]]. Yeye ni [[profesa]] mstaafu mwenye hadhi ya profesa wa chuo kikuu katika Chuo Kikuu cha Indiana Bloomington. Amefanya utafiti wa nyanjani katika mabara matano na kuandika vitabu vinavyohusu nyanja mbalimbali za utafiti wa ngano na utamaduni wa jadi, kuanzia maigizo, nyimbo na hadithi hadi ufundi, sanaa na usanifu wa majengo.

Vitabu vyake vitatu, Passing the Time in Ballymenone, The Spirit of Folk Art na Turkish Traditional Art Today, vilitajwa na gazeti la The New York Times miongoni mwa vitabu mashuhuri vya mwaka. Glassie amepokea tuzo nyingi kwa kazi zake, zikiwemo Tuzo ya Charles Homer Haskins ya Baraza la Wasomi wa Marekani, iliyotolewa kwa kutambua mchango wake wa muda mrefu katika taaluma za kibinadamu.

Filamu inayohusu kazi zake, iliyoongozwa na Pat Collins na kuitwa Henry Glassie: Field Work, ilionyeshwa kwa mara ya kwanza duniani katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Toronto mwaka 2019.

== Maisha na kazi ==
Glassie alipata shahada ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1964, shahada ya uzamili katika Programu ya Uzamili ya Cooperstown ya Chuo Kikuu cha Jimbo la New York huko Oneonta mwaka 1965, na shahada ya uzamivu katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania mwaka 1969.

Baada ya kufanya kazi kama mtafiti wa ngano wa jimbo la Pennsylvania na kufundisha katika Chuo cha Penn State Harrisburg, Glassie alianza kufundisha katika Taasisi ya Ngano ya Chuo Kikuu cha Indiana Bloomington mwaka 1970. Mwaka 1976, aliteuliwa kuwa mwenyekiti wa Idara ya Ngano na Utamaduni wa Jadi katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania.

Mwaka 1988, alirejea katika Chuo Kikuu cha Indiana akiwa profesa wa chuo kikuu. Huko alifundisha na kufanya utafiti katika nyanja za ngano, ethnomuzikolojia, masomo ya Marekani, masomo ya Eurasia ya Kati, masomo ya Mashariki ya Karibu ya Kale na masomo ya India. Alistaafu mwaka 2008.

Glassie amewahi kuwa rais wa Jumuiya ya Ngano ya Marekani, Jukwaa la Usanifu wa Majengo ya Kienyeji na shirika la uhifadhi wa maeneo ya kihistoria katika eneo lake, Bloomington Restorations Incorporated.

Ameoa Pravina Shukla, ambaye pia ni mtafiti wa ngano na profesa katika Chuo Kikuu cha Indiana. Shukla ni mwalimu na mwandishi wa vitabu viwili muhimu kuhusu mavazi na mapambo ya mwili, The Grace of Four Moons na Costume. Glassie na Shukla waliandika kwa pamoja kitabu Sacred Art, an Ethnographic Account of Creativity in Northeastern Brazil, kinachochunguza sanaa takatifu na ubunifu kaskazini-mashariki mwa Brazil kwa mtazamo wa kiethnografia. Glassie ana watoto wanne na wajukuu wanne.

Henry Glassie alianza kufanya utafiti wa nyanjani kuhusu nyimbo, hadithi na usanifu wa majengo katika eneo la Kusini mwa Milima ya Appalachian mwaka 1961. Baadaye, alifanya tafiti katika maeneo mbalimbali ya Marekani na katika nchi za Ireland, Uingereza, Uswidi, Italia, Uturuki, Pakistan, India, Bangladesh, China, Japani, Nigeria na Brazil.

Mwaka 1963, alichapisha makala yake ya kwanza ya kitaaluma iliyohusu nyumba za mbao za eneo la Appalachian. Tangu wakati huo, amechapisha zaidi ya makala 100 pamoja na vitabu vingi katika kipindi chote cha kazi yake.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:Utamaduni wa Marekani]]</text>
      <sha1>ba7xlm6hv85vhf3sgwe84r6nfzu0f77</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607329</id>
      <parentid>1607263</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3315" sha1="80yyuj7tzbpbpscrvi0rr5y28e1a702" xml:space="preserve">'''Henry Glassie''' (alizaliwa [[24 Machi]] [[1941]]) ni [[mtafiti]] wa [[Ngano (hadithi)|ngano]] na [[utamaduni]] wa [[jadi]] kutoka [[Marekani]]. Yeye ni [[profesa]] mstaafu mwenye hadhi ya profesa wa chuo kikuu katika Chuo Kikuu cha Indiana Bloomington. Amefanya utafiti wa nyanjani katika mabara matano na kuandika vitabu vinavyohusu nyanja mbalimbali za utafiti wa ngano na utamaduni wa jadi, kuanzia maigizo, nyimbo na hadithi hadi ufundi, sanaa na usanifu wa majengo.

Vitabu vyake vitatu, Passing the Time in Ballymenone, The Spirit of Folk Art na Turkish Traditional Art Today, vilitajwa na gazeti la The New York Times miongoni mwa vitabu mashuhuri vya mwaka. Glassie amepokea tuzo nyingi kwa kazi zake, zikiwemo Tuzo ya Charles Homer Haskins ya Baraza la Wasomi wa Marekani, iliyotolewa kwa kutambua mchango wake wa muda mrefu katika taaluma za kibinadamu.

Filamu inayohusu kazi zake, iliyoongozwa na Pat Collins na kuitwa Henry Glassie: Field Work, ilionyeshwa kwa mara ya kwanza duniani katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Toronto mwaka 2019.

== Maisha na kazi ==
Glassie alipata shahada ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1964, shahada ya uzamili katika Programu ya Uzamili ya Cooperstown ya Chuo Kikuu cha Jimbo la New York huko Oneonta mwaka 1965, na shahada ya uzamivu katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania mwaka 1969.

Baada ya kufanya kazi kama mtafiti wa ngano wa jimbo la Pennsylvania na kufundisha katika Chuo cha Penn State Harrisburg, Glassie alianza kufundisha katika Taasisi ya Ngano ya Chuo Kikuu cha Indiana Bloomington mwaka 1970. Mwaka 1976, aliteuliwa kuwa mwenyekiti wa Idara ya Ngano na Utamaduni wa Jadi katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania.

Mwaka 1988, alirejea katika Chuo Kikuu cha Indiana akiwa profesa wa chuo kikuu. Huko alifundisha na kufanya utafiti katika nyanja za ngano, ethnomuzikolojia, masomo ya Marekani, masomo ya Eurasia ya Kati, masomo ya Mashariki ya Karibu ya Kale na masomo ya India. Alistaafu mwaka 2008.

Glassie amewahi kuwa rais wa Jumuiya ya Ngano ya Marekani, Jukwaa la Usanifu wa Majengo ya Kienyeji na shirika la uhifadhi wa maeneo ya kihistoria katika eneo lake, Bloomington Restorations Incorporated.

Ameoa Pravina Shukla, ambaye pia ni mtafiti wa ngano na profesa katika Chuo Kikuu cha Indiana. Shukla ni mwalimu na mwandishi wa vitabu viwili muhimu kuhusu mavazi na mapambo ya mwili, The Grace of Four Moons na Costume. Glassie na Shukla waliandika kwa pamoja kitabu Sacred Art, an Ethnographic Account of Creativity in Northeastern Brazil, kinachochunguza sanaa takatifu na ubunifu kaskazini-mashariki mwa Brazil kwa mtazamo wa kiethnografia. Glassie ana watoto wanne na wajukuu wanne.

Henry Glassie alianza kufanya utafiti wa nyanjani kuhusu nyimbo, hadithi na usanifu wa majengo katika eneo la Kusini mwa Milima ya Appalachian mwaka 1961. Baadaye, alifanya tafiti katika maeneo mbalimbali ya Marekani na katika nchi za Ireland, Uingereza, Uswidi, Italia, Uturuki, Pakistan, India, Bangladesh, China, Japani, Nigeria na Brazil.

Mwaka 1963, alichapisha makala yake ya kwanza ya kitaaluma iliyohusu nyumba za mbao za eneo la Appalachian. Tangu wakati huo, amechapisha zaidi ya makala 100 pamoja na vitabu vingi katika kipindi chote cha kazi yake.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1941]]
[[Jamii:wanaume wa Marekani]]</text>
      <sha1>80yyuj7tzbpbpscrvi0rr5y28e1a702</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antonio Ozores</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254301</id>
    <revision>
      <id>1607264</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="aunmfec80o6gyj5lehc1kn0luc0h8gm" xml:space="preserve">[[Faili:Antonio Ozores.jpg|thumb|Antonio Ozores]]
'''Antonio Ozores Puchol''' ([[24 Agosti]] [[1928]] – [[12 Mei]] [[2010]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Hispania]].

Alikuwa mwana wa waigizaji Mariano Ozores na Luisa Puchol, kaka wa mkurugenzi Mariano Ozores Mdogo na mwigizaji Jose Luis Ozores, baba wa Emma Ozores, na mjomba wa mwigizaji Adriana Ozores.

Mwaka [[1960]], alimuoa Elisa Montés, mwigizaji ambaye pia alikuwa dada wa waigizaji Emma Penella na Terele Pávez. Baadaye, walitalikiana.

Alifariki tarehe 12 Mei 2010 akiwa na umri wa [[miaka]] 81, baada ya kupambana kwa muda mrefu na ugonjwa wa [[saratani]].

== Filamu alizoshiriki zilizochaguliwa ==

* El ultimo caballo (1950)
* Feather in the Wind (1952)
* Sister San Sulpicio (1952)
* Cerca de la ciudad (1952) — akiwa mwigizaji anayeigiza mtengenezaji wa filamu
* Airport (1953)
* The Devil Plays the Flute (1953)
* An Andalusian Gentleman (1954)
* Love on Wheels (1954)
* Kubala (1955)
* Blond Arrow (1956)
* The Big Lie (1956)
* We Thieves Are Honourable (1956) &lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0654843/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.publico.es/culturas/comedia-pierde-risa-extravagante-surrealista.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1928]]
[[Jamii:Waliofariki 2010]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>aunmfec80o6gyj5lehc1kn0luc0h8gm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Raleigh Kirby Godsey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254302</id>
    <revision>
      <id>1607265</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ' Raleigh Kirby Godsey (alizaliwa tarehe [[2 Aprili]] [[1936]]), anayejulikana zaidi kama R. Kirby Godsey, aliwahi kuwa [[rais]] wa 17 wa Chuo Kikuu cha Mercer, chuo kikuu binafsi na huru kinachopokea wanafunzi wa jinsia zote, kilichopo katika jimbo la Georgia nchini [[Marekani]]. Alihudumu katika nafasi hiyo kuanzia tarehe 1 Julai 1979 hadi tarehe 30 Juni 2006, kwa jumla ya miaka 27, muda mrefu kuliko wa marais wote waliomtangulia. Kwa sasa, Godsey ni kans...'</comment>
      <origin>1607265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4444" sha1="mkubsni0nqcxsnylhze685w3q0sfebo" xml:space="preserve">
Raleigh Kirby Godsey (alizaliwa tarehe [[2 Aprili]] [[1936]]), anayejulikana zaidi kama R. Kirby Godsey, aliwahi kuwa [[rais]] wa 17 wa Chuo Kikuu cha Mercer, chuo kikuu binafsi na huru kinachopokea wanafunzi wa jinsia zote, kilichopo katika jimbo la Georgia nchini [[Marekani]]. Alihudumu katika nafasi hiyo kuanzia tarehe 1 Julai 1979 hadi tarehe 30 Juni 2006, kwa jumla ya miaka 27, muda mrefu kuliko wa marais wote waliomtangulia. Kwa sasa, Godsey ni kansela wa chuo kikuu, profesa na mshauri maalumu wa mrithi wake, William D. Underwood.

== Chuo Kikuu cha Mercer ==
Chuo Kikuu cha Mercer ni chuo kikuu pekee cha ukubwa wake nchini Marekani kinachotoa programu katika nyanja 11 tofauti za masomo. Nyanja hizo ni sanaa huria, biashara, elimu, muziki, uhandisi, tiba, uuguzi, famasia, sheria, teolojia, pamoja na masomo ya kuendelea na masomo ya kitaaluma.

Mercer ina kampasi kuu katika miji ya Macon, Atlanta na Savannah. Pia ina vituo vya kitaaluma vya kikanda kwa ajili ya watu wazima wanaofanya kazi katika Kaunti ya Henry, Kaunti ya Douglas na Eastman. Chuo hicho kina hospitali za kufundishia katika Macon na Savannah, kampuni ya uchapishaji ya chuo kikuu na kituo cha sanaa za maonyesho katika Macon, kituo cha utafiti wa uhandisi katika Warner Robins, pamoja na programu ya michezo ya Chama cha Kitaifa cha Michezo ya Vyuo Vikuu (NCAA), Daraja la I.

Wakati Godsey alipostaafu kutoka nafasi ya urais, Mercer ilikuwa na wanafunzi zaidi ya 7,300 katika vyuo na shule zake 11. Ilikuwa na zaidi ya wafanyakazi wa kitaaluma na wa kawaida 1,300, bajeti iliyozidi dola milioni 175 na mfuko wa kudumu wa uwekezaji wa karibu dola milioni 200. Aidha, chuo hicho kilikuwa kimeahidiwa zaidi ya dola milioni 200 kupitia michango iliyopangwa kutolewa baadaye. Godsey, ambaye alijulikana kwa uwezo wake mkubwa wa kukusanya fedha, alichangia pakubwa katika mafanikio ya kifedha ya Mercer.

Godsey alipokuwa rais mwaka 1979, Mercer ilikuwa na vyuo na shule nne. Katika kipindi chake cha uongozi, chuo hicho kilianzisha vyuo na shule saba mpya, vikiwemo Shule ya Biashara na Uchumi ya Eugene W. Stetson, Shule ya Tiba, Shule ya Uhandisi, Chuo cha Elimu cha Tift, Shule ya Teolojia ya James na Carolyn McAfee, Shule ya Muziki ya Townsend na Chuo cha Uuguzi cha Georgia Baptist. Pia kilifunga Chuo cha Sanaa na Sayansi cha Cecil B. Day kilichokuwa Atlanta.

Mercer pia ilianzisha kampuni ya uchapishaji ya Mercer University Press na Kituo cha Utafiti wa Uhandisi cha Mercer (MERC). Aidha, ilianzisha ushirikiano wa kielimu na Kituo cha Afya cha Memorial Health University huko Savannah, Kituo cha Matibabu cha Georgia ya Kati huko Macon, Piedmont Healthcare huko Atlanta na Kituo cha Jeshi la Anga cha Robins huko Warner Robins.

Mwezi Aprili 2006, kuelekea mwisho wa kipindi chake cha uongozi, Mercer ilikomesha uhusiano wake na Mkutano wa Georgia Baptist. Awali, mwezi Novemba 2005, mkutano huo ulipiga kura ya kuvunja uhusiano na Mercer baada ya kikundi cha wanafunzi kinachotetea haki za mashoga kuandaa siku ya kujitambulisha wazi kuhusu mwelekeo wao wa kingono, iliyojulikana kama Coming Out Day, katika kampasi ya chuo kikuu.

Godsey alijaribu kudumisha uhusiano huo kwa kuueleza mkutano kwamba Mercer haienezi ushoga, bali inaruhusu mijadala kuhusu suala hilo. Hata hivyo, hapo awali alikuwa amesababisha kutokubaliana na mkutano huo wa kihafidhina kwa kusisitiza uhuru wa kitaaluma wa chuo kikuu. Pia, baadhi ya Wabaptisti walipinga maelezo yake ya kiteolojia katika kitabu chake When We Talk About God, Let's Be Honest, wakiyachukulia kuwa yanapingana na mafundisho yao ya kidini.

Mkutano huo haukukubali juhudi za Godsey na ukapiga kura ya kukomesha uhusiano uliokuwa umedumu kwa miaka 172. Hata hivyo, Mercer iliendelea kuwa na uhusiano na Jumuiya ya Ushirika ya Kibaptisti (Cooperative Baptist Fellowship), ambayo ina misimamo iliyo huria zaidi.

Pia, mwezi Aprili 2006, Godsey na rais wa wakati huo wa Mercer, William D. Underwood, walimsaidia Jimmy Carter, aliyekuwa rais wa zamani wa Marekani, kuandaa na kuendesha mkutano wa viongozi wa Muungano wa Wabaptisti Duniani katika Kituo cha Carter kilichopo Atlanta.

Godsey na Underwood walitetea uhuru wa kitaaluma katika elimu ya juu ya Kibaptisti na kuitangaza Mercer, ambayo wakati huo ilikuwa imejitegemea kutoka Mkutano wa Georgia Baptist, kama chuo kikuu huru cha Kibaptisti kinachoongoza nchini Marekani.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1936]]
[[Jamii:Maprofesa]]</text>
      <sha1>mkubsni0nqcxsnylhze685w3q0sfebo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607330</id>
      <parentid>1607265</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4469" sha1="e8eja6dr8bihcqmzq9xx4otw0ezactf" xml:space="preserve">'''Raleigh Kirby Godsey''' (alizaliwa [[2 Aprili]] [[1936]]), anayejulikana zaidi kama R. Kirby Godsey, aliwahi kuwa [[rais]] wa 17 wa Chuo Kikuu cha Mercer, chuo kikuu binafsi na huru kinachopokea wanafunzi wa jinsia zote, kilichopo katika jimbo la Georgia nchini [[Marekani]]. Alihudumu katika nafasi hiyo kuanzia tarehe 1 Julai 1979 hadi tarehe 30 Juni 2006, kwa jumla ya miaka 27, muda mrefu kuliko wa marais wote waliomtangulia. Kwa sasa, Godsey ni kansela wa chuo kikuu, profesa na mshauri maalumu wa mrithi wake, William D. Underwood.

== Chuo Kikuu cha Mercer ==
Chuo Kikuu cha Mercer ni chuo kikuu pekee cha ukubwa wake nchini Marekani kinachotoa programu katika nyanja 11 tofauti za masomo. Nyanja hizo ni sanaa huria, biashara, elimu, muziki, uhandisi, tiba, uuguzi, famasia, sheria, teolojia, pamoja na masomo ya kuendelea na masomo ya kitaaluma.

Mercer ina kampasi kuu katika miji ya Macon, Atlanta na Savannah. Pia ina vituo vya kitaaluma vya kikanda kwa ajili ya watu wazima wanaofanya kazi katika Kaunti ya Henry, Kaunti ya Douglas na Eastman. Chuo hicho kina hospitali za kufundishia katika Macon na Savannah, kampuni ya uchapishaji ya chuo kikuu na kituo cha sanaa za maonyesho katika Macon, kituo cha utafiti wa uhandisi katika Warner Robins, pamoja na programu ya michezo ya Chama cha Kitaifa cha Michezo ya Vyuo Vikuu (NCAA), Daraja la I.

Wakati Godsey alipostaafu kutoka nafasi ya urais, Mercer ilikuwa na wanafunzi zaidi ya 7,300 katika vyuo na shule zake 11. Ilikuwa na zaidi ya wafanyakazi wa kitaaluma na wa kawaida 1,300, bajeti iliyozidi dola milioni 175 na mfuko wa kudumu wa uwekezaji wa karibu dola milioni 200. Aidha, chuo hicho kilikuwa kimeahidiwa zaidi ya dola milioni 200 kupitia michango iliyopangwa kutolewa baadaye. Godsey, ambaye alijulikana kwa uwezo wake mkubwa wa kukusanya fedha, alichangia pakubwa katika mafanikio ya kifedha ya Mercer.

Godsey alipokuwa rais mwaka 1979, Mercer ilikuwa na vyuo na shule nne. Katika kipindi chake cha uongozi, chuo hicho kilianzisha vyuo na shule saba mpya, vikiwemo Shule ya Biashara na Uchumi ya Eugene W. Stetson, Shule ya Tiba, Shule ya Uhandisi, Chuo cha Elimu cha Tift, Shule ya Teolojia ya James na Carolyn McAfee, Shule ya Muziki ya Townsend na Chuo cha Uuguzi cha Georgia Baptist. Pia kilifunga Chuo cha Sanaa na Sayansi cha Cecil B. Day kilichokuwa Atlanta.

Mercer pia ilianzisha kampuni ya uchapishaji ya Mercer University Press na Kituo cha Utafiti wa Uhandisi cha Mercer (MERC). Aidha, ilianzisha ushirikiano wa kielimu na Kituo cha Afya cha Memorial Health University huko Savannah, Kituo cha Matibabu cha Georgia ya Kati huko Macon, Piedmont Healthcare huko Atlanta na Kituo cha Jeshi la Anga cha Robins huko Warner Robins.

Mwezi Aprili 2006, kuelekea mwisho wa kipindi chake cha uongozi, Mercer ilikomesha uhusiano wake na Mkutano wa Georgia Baptist. Awali, mwezi Novemba 2005, mkutano huo ulipiga kura ya kuvunja uhusiano na Mercer baada ya kikundi cha wanafunzi kinachotetea haki za mashoga kuandaa siku ya kujitambulisha wazi kuhusu mwelekeo wao wa kingono, iliyojulikana kama Coming Out Day, katika kampasi ya chuo kikuu.

Godsey alijaribu kudumisha uhusiano huo kwa kuueleza mkutano kwamba Mercer haienezi ushoga, bali inaruhusu mijadala kuhusu suala hilo. Hata hivyo, hapo awali alikuwa amesababisha kutokubaliana na mkutano huo wa kihafidhina kwa kusisitiza uhuru wa kitaaluma wa chuo kikuu. Pia, baadhi ya Wabaptisti walipinga maelezo yake ya kiteolojia katika kitabu chake When We Talk About God, Let's Be Honest, wakiyachukulia kuwa yanapingana na mafundisho yao ya kidini.

Mkutano huo haukukubali juhudi za Godsey na ukapiga kura ya kukomesha uhusiano uliokuwa umedumu kwa miaka 172. Hata hivyo, Mercer iliendelea kuwa na uhusiano na Jumuiya ya Ushirika ya Kibaptisti (Cooperative Baptist Fellowship), ambayo ina misimamo iliyo huria zaidi.

Pia, mwezi Aprili 2006, Godsey na rais wa wakati huo wa Mercer, William D. Underwood, walimsaidia Jimmy Carter, aliyekuwa rais wa zamani wa Marekani, kuandaa na kuendesha mkutano wa viongozi wa Muungano wa Wabaptisti Duniani katika Kituo cha Carter kilichopo Atlanta.

Godsey na Underwood walitetea uhuru wa kitaaluma katika elimu ya juu ya Kibaptisti na kuitangaza Mercer, ambayo wakati huo ilikuwa imejitegemea kutoka Mkutano wa Georgia Baptist, kama chuo kikuu huru cha Kibaptisti kinachoongoza nchini Marekani.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1936]]
[[Jamii:Maprofesa]]
[[Jamii:watu wa Marekani]]</text>
      <sha1>e8eja6dr8bihcqmzq9xx4otw0ezactf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Travis Goff</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254303</id>
    <revision>
      <id>1607267</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Travis Goff''' (alizaliwa tarehe [[28 Septemba]] [[1979]]) ni [[Mmarekani]] anayehudumu kama mkurugenzi wa michezo katika Chuo Kikuu cha Kansas. Kabla ya kuteuliwa kuwa mkurugenzi wa michezo wa Kansas, Goff alitumia miaka 20 katika usimamizi wa maendeleo na uchangishaji fedha katika michezo ya vyuo vikuu. Alianza kazi yake katika Chuo Kikuu cha Kansas, alikosomea, na baadaye kufanya kazi katika Chuo Kikuu cha Tulane na Chuo Kikuu cha Northwestern.  == W...'</comment>
      <origin>1607267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3459" sha1="pznoddqwutrxpyo5esh79q2zi9ijva3" xml:space="preserve">'''Travis Goff''' (alizaliwa tarehe [[28 Septemba]] [[1979]]) ni [[Mmarekani]] anayehudumu kama mkurugenzi wa michezo katika Chuo Kikuu cha Kansas. Kabla ya kuteuliwa kuwa mkurugenzi wa michezo wa Kansas, Goff alitumia miaka 20 katika usimamizi wa maendeleo na uchangishaji fedha katika michezo ya vyuo vikuu. Alianza kazi yake katika Chuo Kikuu cha Kansas, alikosomea, na baadaye kufanya kazi katika Chuo Kikuu cha Tulane na Chuo Kikuu cha Northwestern.

== Wasifu ==

=== Maisha ya awali ===
Goff alizaliwa katika mji wa Dodge City, [[Kansas]], Marekani. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Kansas na kuhitimu mwaka 2002, akiwa na shahada ya kwanza katika [[uandishi]] wa [[habari]] na [[sosholojia]].

=== Kazi ya awali ===
Baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Kansas, alianza kazi ya muda wote kama mratibu wa huduma za wanachama katika Mfuko wa Williams, uliokuwa chini ya idara ya michezo ya Kansas Athletics.

Baada ya kufanya kazi kwa miaka miwili katika chuo hicho alichosomea, Goff alihamia Chuo Kikuu cha Tulane. Huko alihudumu kama mkurugenzi wa maendeleo katika idara ya michezo huku akisomea shahada ya uzamili ya usimamizi wa biashara.

=== Chuo Kikuu cha Tulane ===
Mwaka 2006, Goff aliajiriwa kuwa mkurugenzi wa maendeleo katika idara ya michezo ya Chuo Kikuu cha Tulane. Katika kipindi cha miaka sita alichofanya kazi hapo, aliongoza kampeni ya uchangishaji fedha iliyokusanya zaidi ya dola milioni 70 kwa ajili ya kujenga uwanja mpya wa mpira wa miguu. Uwanja huo, Yulman Stadium, ulichukua nafasi ya Mercedes-Benz Superdome kama uwanja wa nyumbani wa timu ya mpira wa miguu ya chuo hicho.

Pia alisimamia shughuli za masoko ya michezo na mauzo ya tiketi.

=== Chuo Kikuu cha Northwestern ===
Tarehe 20 Septemba 2012, Goff aliteuliwa kuwa naibu mkurugenzi wa michezo anayehusika na maendeleo ya michezo na shughuli za burudani katika Chuo Kikuu cha Northwestern.

Katika kipindi cha miaka tisa alichofanya kazi Northwestern, alisaidia kukusanya zaidi ya dola milioni 440. Fedha hizo zilichangia ukarabati wa uwanja wa Welsh–Ryan Arena, ujenzi wa majengo mapya ya michezo karibu na ufukwe wa Ziwa Michigan na uboreshaji wa miundombinu mingine ya michezo.

=== Chuo Kikuu cha Kansas ===
Tarehe 5 Aprili 2021, kansela wa Chuo Kikuu cha Kansas, Doug Girod, alimteua Goff kuwa mkurugenzi wa 16 wa michezo wa chuo hicho.

Mojawapo ya majukumu yake ya awali yalikuwa kutafuta kocha mpya wa timu ya mpira wa miguu. Karibu mwezi mmoja baadaye, alimteua Lance Leipold kuwa kocha mkuu wa 40 wa timu hiyo.

Goff pia alipewa jukumu la kushughulikia hatua zinazoweza kuchukuliwa dhidi ya timu ya mpira wa kikapu ya wanaume kufuatia kuhusishwa kwake na kashfa ya rushwa katika mashindano ya mpira wa kikapu ya wanaume ya NCAA Daraja la I ya msimu wa 2017–2018.

Tarehe 2 Novemba 2022, Goff alimsimamisha kocha mkuu Bill Self na kocha msaidizi Kurtis Townsend kwa michezo minne. Hatua nyingine zilizochukuliwa zilijumuisha kupunguza ziara rasmi za kuwatembelea wachezaji watarajiwa, kupunguza nafasi tatu za ufadhili wa masomo kwa wachezaji wa mpira wa kikapu wa wanaume kwa kipindi cha miaka mitatu, na kuweka marufuku ya wiki sita kwa mawasiliano ya kuajiri wachezaji pamoja na ziara zisizo rasmi.

Katika mwaka wa fedha wa 2025, Goff alikuwa mfanyakazi aliyelipwa mshahara mkubwa zaidi katika jimbo la Kansas, akiwa na mshahara ulioripotiwa wa dola 1,546,269.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1979]]
[[Jamii:Wanasosholojia wa Marekani]]</text>
      <sha1>pznoddqwutrxpyo5esh79q2zi9ijva3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607331</id>
      <parentid>1607267</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="gnab8l1551q4yti8d1ok6v0hgrhbauk" xml:space="preserve">'''Travis Goff''' (alizaliwa [[Dodge City]], [[28 Septemba]] [[1979]]) ni [[Mmarekani]] anayehudumu kama mkurugenzi wa michezo katika Chuo Kikuu cha Kansas. Kabla ya kuteuliwa kuwa mkurugenzi wa michezo wa Kansas, Goff alitumia miaka 20 katika usimamizi wa maendeleo na uchangishaji fedha katika michezo ya vyuo vikuu. Alianza kazi yake katika Chuo Kikuu cha Kansas, alikosomea, na baadaye kufanya kazi katika Chuo Kikuu cha Tulane na Chuo Kikuu cha Northwestern.

== Wasifu ==

=== Maisha ya awali ===
Goff alizaliwa [[Kansas]], Marekani. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Kansas na kuhitimu mwaka 2002, akiwa na shahada ya kwanza katika [[uandishi]] wa [[habari]] na [[sosholojia]].

=== Kazi ya awali ===
Baada ya kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Kansas, alianza kazi ya muda wote kama mratibu wa huduma za wanachama katika Mfuko wa Williams, uliokuwa chini ya idara ya michezo ya Kansas Athletics.

Baada ya kufanya kazi kwa miaka miwili katika chuo hicho alichosomea, Goff alihamia Chuo Kikuu cha Tulane. Huko alihudumu kama mkurugenzi wa maendeleo katika idara ya michezo huku akisomea shahada ya uzamili ya usimamizi wa biashara.

=== Chuo Kikuu cha Tulane ===
Mwaka 2006, Goff aliajiriwa kuwa mkurugenzi wa maendeleo katika idara ya michezo ya Chuo Kikuu cha Tulane. Katika kipindi cha miaka sita alichofanya kazi hapo, aliongoza kampeni ya uchangishaji fedha iliyokusanya zaidi ya dola milioni 70 kwa ajili ya kujenga uwanja mpya wa mpira wa miguu. Uwanja huo, Yulman Stadium, ulichukua nafasi ya Mercedes-Benz Superdome kama uwanja wa nyumbani wa timu ya mpira wa miguu ya chuo hicho.

Pia alisimamia shughuli za masoko ya michezo na mauzo ya tiketi.

=== Chuo Kikuu cha Northwestern ===
Tarehe 20 Septemba 2012, Goff aliteuliwa kuwa naibu mkurugenzi wa michezo anayehusika na maendeleo ya michezo na shughuli za burudani katika Chuo Kikuu cha Northwestern.

Katika kipindi cha miaka tisa alichofanya kazi Northwestern, alisaidia kukusanya zaidi ya dola milioni 440. Fedha hizo zilichangia ukarabati wa uwanja wa Welsh–Ryan Arena, ujenzi wa majengo mapya ya michezo karibu na ufukwe wa Ziwa Michigan na uboreshaji wa miundombinu mingine ya michezo.

=== Chuo Kikuu cha Kansas ===
Tarehe 5 Aprili 2021, kansela wa Chuo Kikuu cha Kansas, Doug Girod, alimteua Goff kuwa mkurugenzi wa 16 wa michezo wa chuo hicho.

Mojawapo ya majukumu yake ya awali yalikuwa kutafuta kocha mpya wa timu ya mpira wa miguu. Karibu mwezi mmoja baadaye, alimteua Lance Leipold kuwa kocha mkuu wa 40 wa timu hiyo.

Goff pia alipewa jukumu la kushughulikia hatua zinazoweza kuchukuliwa dhidi ya timu ya mpira wa kikapu ya wanaume kufuatia kuhusishwa kwake na kashfa ya rushwa katika mashindano ya mpira wa kikapu ya wanaume ya NCAA Daraja la I ya msimu wa 2017–2018.

Tarehe 2 Novemba 2022, Goff alimsimamisha kocha mkuu Bill Self na kocha msaidizi Kurtis Townsend kwa michezo minne. Hatua nyingine zilizochukuliwa zilijumuisha kupunguza ziara rasmi za kuwatembelea wachezaji watarajiwa, kupunguza nafasi tatu za ufadhili wa masomo kwa wachezaji wa mpira wa kikapu wa wanaume kwa kipindi cha miaka mitatu, na kuweka marufuku ya wiki sita kwa mawasiliano ya kuajiri wachezaji pamoja na ziara zisizo rasmi.

Katika mwaka wa fedha wa 2025, Goff alikuwa mfanyakazi aliyelipwa mshahara mkubwa zaidi katika jimbo la Kansas, akiwa na mshahara ulioripotiwa wa dola 1,546,269.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waliozaliwa 1979]]
[[Jamii:Wanasosholojia wa Marekani]]
[[Jamii:wanamichezo wa Marekani]]</text>
      <sha1>gnab8l1551q4yti8d1ok6v0hgrhbauk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José Sazatornil</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254304</id>
    <revision>
      <id>1607268</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="hem4q10h0z2d91h2pdlthz0wcfcnyl8" xml:space="preserve">'''José Sazatornil Buendía''' ([[13 Agosti]] [[1925]] – [[23 Julai]] [[2015]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Hispania]] aliyeshiriki katika [[filamu]] nyingi tangu alipoanza kazi yake ya uigizaji mwaka 1946.

== Wasifu ==
Alizaliwa [[Barcelona]] tarehe 13 Agosti 1925. Alikuwa mwana wa mmiliki wa duka dogo katika jiji hilo na alisoma katika mji alikozaliwa, hususan katika Shule ya Brothers of the Christian Doctrine.

Alikuwa mwigizaji maarufu sana, na alianza kazi yake ya uigizaji katika ukumbi wa michezo akiwa na umri wa [[miaka]] kumi na mitatu. Kwa mujibu wa maelezo yake mwenyewe, kwa kipindi cha miaka saba alikuwa akicheza [[tamthilia]] tofauti kila Jumapili kwa miezi kadhaa, na hivyo kushiriki katika tamthilia za [[vichekesho]] 280 ndani ya miaka hiyo saba. Katika kipindi hicho, aliunganisha kazi yake ya uigizaji katika kumbi za michezo na kazi ya kuhudumu katika biashara ya familia.

Mwaka 1946, alianza rasmi kazi yake ya uigizaji katika Victoria Theatre jijini Barcelona. Baadaye, alijiunga na kikundi cha maigizo cha Paco Martínez Soria.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0768574/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://elpais.com/cultura/2015/07/23/actualidad/1437630861_978605.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1925]]
[[Jamii:Waliofariki 2015]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>hem4q10h0z2d91h2pdlthz0wcfcnyl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlos Areces</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254305</id>
    <revision>
      <id>1607269</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="779" sha1="551pj2d9vpl6fc7k45pkujqrlhbnmfq" xml:space="preserve">[[Faili:Carlos Areces, Barcelona International Comic Convention 2016 (cropped).jpg|thumb|Carlos Areces]]
'''Carlos Areces Maqueda''' (amezaliwa [[27 Machi]] [[1976]]) ni [[mwigizaji]], [[mwimbaji]] na [[msanii]] wa vibonzo wa [[Hispania]]. Tangu mwaka 2002, ameshiriki katika vipindi kadhaa vya [[televisheni]] na zaidi ya filamu ishirini. Aliunda kikundi cha muziki cha watu wawili kinachoitwa Ojete Calor pamoja na Aníbal Gómez.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm1693112/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.elperiodico.com/es/tele/20190603/carlos-areces-fue-mal-sueno-rodar-pueblo-abandonado-4-meses-7486610&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1976]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>551pj2d9vpl6fc7k45pkujqrlhbnmfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Victor Gold</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254306</id>
    <revision>
      <id>1607270</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ladygoody</username>
        <id>92634</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Victor &quot;Vic&quot; Gold''' (25 Septemba [[1928]] – 5 Juni [[2017]]) alikuwa [[mwandishi wa habari]], mwandishi wa vitabu na mshauri wa kisiasa wa Chama cha Republican nchini [[Marekani]]. Gold alianza kazi yake kama [[mwanasheria]] na mshauri wa Chama cha Democratic katika jimbo la [[Alabama]] kabla ya kujiunga na Chama cha Republican. Alifanya kazi kama naibu katibu wa habari wa Seneta Barry Goldwater wakati wa kampeni za uchaguzi wa urais wa mwaka 1964, n...'</comment>
      <origin>1607270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5116" sha1="io531l7nij6ha5klx4mknymdsbgi7jh" xml:space="preserve">'''Victor &quot;Vic&quot; Gold''' (25 Septemba [[1928]] – 5 Juni [[2017]]) alikuwa [[mwandishi wa habari]], mwandishi wa vitabu na mshauri wa kisiasa wa Chama cha Republican nchini [[Marekani]]. Gold alianza kazi yake kama [[mwanasheria]] na mshauri wa Chama cha Democratic katika jimbo la [[Alabama]] kabla ya kujiunga na Chama cha Republican. Alifanya kazi kama naibu katibu wa habari wa Seneta Barry Goldwater wakati wa kampeni za uchaguzi wa urais wa mwaka 1964, na baadaye akawa katibu wa habari wa Makamu wa Rais Spiro T. Agnew kuanzia mwaka 1970 hadi 1973.

Gold aliacha siasa kwa muda ili kufanya kazi kama mwandishi na mchambuzi wa masuala ya kisiasa. Alirejea katika siasa mwaka 1979 akiwa mwandishi wa hotuba katika kampeni ya urais ya George H. W. Bush wakati wa uchaguzi wa awali wa Chama cha Republican mwaka 1980. Pia alikuwa mshauri wa kampeni za Bush za urais za mwaka 1988 na 1992. Baadaye, Gold alitofautiana na Republican kuhusu uvamizi wa Iraq wa mwaka 2003 na hatimaye akaondoka katika chama hicho mwaka 2016.

Alikuwa mwandishi wa vitabu kadhaa vya taarifa zisizo za kubuni. Aliandika kwa pamoja tawasifu ya George H. W. Bush iliyochapishwa mwaka 1987, na pia aliandika pamoja na Lynne Cheney riwaya iliyochapishwa mwaka 1988.

== Maisha ya awali na elimu ==
Gold alizaliwa tarehe 25 Septemba 1928 katika mji wa East St. Louis, Illinois, Marekani, katika familia ya wahamiaji Wayahudi. Alikulia New Orleans, Louisiana, ambako alisoma katika shule za umma. Alihitimu mwaka 1945 katika Shule ya Upili ya Alcée Fortier, iliyokuwa eneo la Uptown New Orleans na ambayo baadaye ilibadilishwa na Shule ya Willow.

Akiwa katika Shule ya Alcée Fortier, Gold alikuwa mwanafunzi mwenza wa Dave Treen, mwanasheria wa Republican kutoka Louisiana. Treen akawa mwanachama wa kwanza wa chama hicho katika kipindi cha karne moja kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Marekani kutoka Louisiana, mwaka 1972, na baadaye akawa gavana wa Louisiana mwaka 1979. Gold aliwahamasisha wafuasi wa Republican katika majimbo ya Alabama na Louisiana walipokuwa wakijitahidi, ingawa kwa mafanikio ya polepole, kushinda utawala wa muda mrefu wa Chama cha Democratic katika majimbo hayo.

Gold alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane na kisha kufanya kazi kama mwandishi na mwakilishi wa habari katika gazeti la The Birmingham News mjini Birmingham, Alabama. Baadaye alipata shahada ya sheria katika Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Alabama iliyopo Tuscaloosa. Alihudumu katika Jeshi la Marekani wakati wa Vita vya Korea.

== Kazi ==

=== Mahusiano ya umma ===
Mwaka 1958, Gold alijiunga na kampuni ya mahusiano ya umma ya Selvage &amp; Lee iliyokuwa Washington, D.C.

Nia yake katika siasa za Republican ilianza baada ya uvamizi wa Ghuba ya Nguruwe nchini Cuba, tukio lililomfanya apoteze imani na uongozi wa Rais John F. Kennedy wa Chama cha Democratic, ambaye Gold alikuwa amempigia kura mwaka 1960. Alivutiwa na msimamo mkali wa Seneta Barry Goldwater dhidi ya ukomunisti, pamoja na misimamo yake ya kiliberali katika masuala ya uhuru binafsi na tabia yake ya kupinga mitazamo iliyozoeleka.

Mwaka 1964, Gold akawa naibu katibu wa habari wa kampeni ya urais ya Goldwater, ambayo haikufanikiwa kushinda uchaguzi. Katika simulizi lake kuhusu uchaguzi huo, Theodore H. White alieleza kuwa Gold alikuwa na mchango muhimu katika kupunguza uhasama wa waandishi wa habari dhidi ya Goldwater. Makala iliyochapishwa katika gazeti la The Washington Post mwaka 2007 ilinukuu maelezo ya White kwamba Gold aliwasaidia waandishi wa habari kwa kuwabebea mizigo, kuhakikisha wanafika kwenye treni kwa wakati, kuwasaidia wanapokabiliana na polisi na kuhakikisha wanapata mahali pa kulala. Kwa kufanya hivyo, aliweza kujenga urafiki kati yao na Goldwater, ambaye walimkubali licha ya wengi wao kuwa na misimamo iliyopingana na yake kisiasa.

Mwaka 1965, Gold alianzisha kampuni yake ya mahusiano ya umma ya kisiasa mjini Washington, D.C. Miongoni mwa wateja wake wa Republican walikuwa Gerald Ford, Bob Dole na Shirley Temple Black.

Katika mikutano mikuu ya kitaifa ya Chama cha Republican ya mwaka 1968 na 1976, Gold alifanya kazi pamoja na katibu wa habari Lyn Nofziger kuunga mkono azma ya Ronald W. Reagan ya kugombea urais. Wakati huo, Reagan alikuwa gavana wa California.

Wakati wa utawala wa Rais Richard Nixon, Gold alihudumu kama katibu wa habari wa Makamu wa Rais Spiro T. Agnew. Katika kitabu chake The Boys on the Bus, Timothy Crouse aliandika kuwa waandishi wa habari waliokuwa wakiripoti kuhusu Agnew wakati mwingine waliburudishwa na misimamo ya kisiasa ya Gold, lakini walimheshimu kwa kuzingatia sana ukamilifu wa kazi. Alihakikisha kila mtu anapata chumba, anajua mahali simu zilipo na kwamba mwakilishi wa Western Union anakuwa karibu wakati wote.

Gold alifanya kazi pamoja na Agnew katika kampeni za uchaguzi wa Bunge la Marekani mwaka 1970. Katika kampeni hizo, Agnew alisafiri katika maeneo mbalimbali ya nchi akiwakosoa maseneta wa Democratic waliokuwa madarakani kwa kutumia kauli kali na za dhihaka.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mtu}}
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]
[[Jamii:Siasa]]</text>
      <sha1>io531l7nij6ha5klx4mknymdsbgi7jh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607339</id>
      <parentid>1607270</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5123" sha1="37cesswa7or1xyev4o0s46dn1ce5kg5" xml:space="preserve">'''Victor &quot;Vic&quot; Gold''' (25 Septemba [[1928]] – 5 Juni [[2017]]) alikuwa [[mwandishi wa habari]], mwandishi wa vitabu na mshauri wa kisiasa wa Chama cha Republican nchini [[Marekani]]. Gold alianza kazi yake kama [[mwanasheria]] na mshauri wa Chama cha Democratic katika jimbo la [[Alabama]] kabla ya kujiunga na Chama cha Republican. Alifanya kazi kama naibu katibu wa habari wa Seneta Barry Goldwater wakati wa kampeni za uchaguzi wa urais wa mwaka 1964, na baadaye akawa katibu wa habari wa Makamu wa Rais Spiro T. Agnew kuanzia mwaka 1970 hadi 1973.

Gold aliacha siasa kwa muda ili kufanya kazi kama mwandishi na mchambuzi wa masuala ya kisiasa. Alirejea katika siasa mwaka 1979 akiwa mwandishi wa hotuba katika kampeni ya urais ya George H. W. Bush wakati wa uchaguzi wa awali wa Chama cha Republican mwaka 1980. Pia alikuwa mshauri wa kampeni za Bush za urais za mwaka 1988 na 1992. Baadaye, Gold alitofautiana na Republican kuhusu uvamizi wa Iraq wa mwaka 2003 na hatimaye akaondoka katika chama hicho mwaka 2016.

Alikuwa mwandishi wa vitabu kadhaa vya taarifa zisizo za kubuni. Aliandika kwa pamoja tawasifu ya George H. W. Bush iliyochapishwa mwaka 1987, na pia aliandika pamoja na Lynne Cheney riwaya iliyochapishwa mwaka 1988.

== Maisha ya awali na elimu ==
Gold alizaliwa tarehe 25 Septemba 1928 katika mji wa East St. Louis, Illinois, Marekani, katika familia ya wahamiaji Wayahudi. Alikulia New Orleans, Louisiana, ambako alisoma katika shule za umma. Alihitimu mwaka 1945 katika Shule ya Upili ya Alcée Fortier, iliyokuwa eneo la Uptown New Orleans na ambayo baadaye ilibadilishwa na Shule ya Willow.

Akiwa katika Shule ya Alcée Fortier, Gold alikuwa mwanafunzi mwenza wa Dave Treen, mwanasheria wa Republican kutoka Louisiana. Treen akawa mwanachama wa kwanza wa chama hicho katika kipindi cha karne moja kuchaguliwa kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la Marekani kutoka Louisiana, mwaka 1972, na baadaye akawa gavana wa Louisiana mwaka 1979. Gold aliwahamasisha wafuasi wa Republican katika majimbo ya Alabama na Louisiana walipokuwa wakijitahidi, ingawa kwa mafanikio ya polepole, kushinda utawala wa muda mrefu wa Chama cha Democratic katika majimbo hayo.

Gold alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane na kisha kufanya kazi kama mwandishi na mwakilishi wa habari katika gazeti la The Birmingham News mjini Birmingham, Alabama. Baadaye alipata shahada ya sheria katika Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Alabama iliyopo Tuscaloosa. Alihudumu katika Jeshi la Marekani wakati wa Vita vya Korea.

== Kazi ==

=== Mahusiano ya umma ===
Mwaka 1958, Gold alijiunga na kampuni ya mahusiano ya umma ya Selvage &amp; Lee iliyokuwa Washington, D.C.

Nia yake katika siasa za Republican ilianza baada ya uvamizi wa Ghuba ya Nguruwe nchini Cuba, tukio lililomfanya apoteze imani na uongozi wa Rais John F. Kennedy wa Chama cha Democratic, ambaye Gold alikuwa amempigia kura mwaka 1960. Alivutiwa na msimamo mkali wa Seneta Barry Goldwater dhidi ya ukomunisti, pamoja na misimamo yake ya kiliberali katika masuala ya uhuru binafsi na tabia yake ya kupinga mitazamo iliyozoeleka.

Mwaka 1964, Gold akawa naibu katibu wa habari wa kampeni ya urais ya Goldwater, ambayo haikufanikiwa kushinda uchaguzi. Katika simulizi lake kuhusu uchaguzi huo, Theodore H. White alieleza kuwa Gold alikuwa na mchango muhimu katika kupunguza uhasama wa waandishi wa habari dhidi ya Goldwater. Makala iliyochapishwa katika gazeti la The Washington Post mwaka 2007 ilinukuu maelezo ya White kwamba Gold aliwasaidia waandishi wa habari kwa kuwabebea mizigo, kuhakikisha wanafika kwenye treni kwa wakati, kuwasaidia wanapokabiliana na polisi na kuhakikisha wanapata mahali pa kulala. Kwa kufanya hivyo, aliweza kujenga urafiki kati yao na Goldwater, ambaye walimkubali licha ya wengi wao kuwa na misimamo iliyopingana na yake kisiasa.

Mwaka 1965, Gold alianzisha kampuni yake ya mahusiano ya umma ya kisiasa mjini Washington, D.C. Miongoni mwa wateja wake wa Republican walikuwa Gerald Ford, Bob Dole na Shirley Temple Black.

Katika mikutano mikuu ya kitaifa ya Chama cha Republican ya mwaka 1968 na 1976, Gold alifanya kazi pamoja na katibu wa habari Lyn Nofziger kuunga mkono azma ya Ronald W. Reagan ya kugombea urais. Wakati huo, Reagan alikuwa gavana wa California.

Wakati wa utawala wa Rais Richard Nixon, Gold alihudumu kama katibu wa habari wa Makamu wa Rais Spiro T. Agnew. Katika kitabu chake The Boys on the Bus, Timothy Crouse aliandika kuwa waandishi wa habari waliokuwa wakiripoti kuhusu Agnew wakati mwingine waliburudishwa na misimamo ya kisiasa ya Gold, lakini walimheshimu kwa kuzingatia sana ukamilifu wa kazi. Alihakikisha kila mtu anapata chumba, anajua mahali simu zilipo na kwamba mwakilishi wa Western Union anakuwa karibu wakati wote.

Gold alifanya kazi pamoja na Agnew katika kampeni za uchaguzi wa Bunge la Marekani mwaka 1970. Katika kampeni hizo, Agnew alisafiri katika maeneo mbalimbali ya nchi akiwakosoa maseneta wa Democratic waliokuwa madarakani kwa kutumia kauli kali na za dhihaka.

== Marejeo ==
{{Mbegu-mwandishi}}
{{BD|1928|2017}}
[[Jamii:Waandishi wa Marekani]]
[[Jamii:Wanasheria wa Marekani]]</text>
      <sha1>37cesswa7or1xyev4o0s46dn1ce5kg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ernesto Alterio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254307</id>
    <revision>
      <id>1607271</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1052" sha1="5jxtk5013q4gy479skh9eh033qfdx1c" xml:space="preserve">[[Faili:Festival de Málaga 2020 - Ernesto Alterio-2 (Cropped).jpg|thumb|Ernesto Alterio]]
'''Ernesto Federico Alterio Bacaicoa''' (amezaliwa [[25 Septemba]] [[1970]]) ni [[mwigizaji]] wa [[filamu]], maigizo ya jukwaani na [[televisheni]] mwenye uraia wa [[Argentina]] na [[Hispania]]. Yeye ni mwana wa mwigizaji wa Argentina Héctor Alterio.

== Maisha na kazi yake ==
Ernesto Federico Alterio Bacaicoa alizaliwa Buenos Aires tarehe 25 Septemba 1970. Alterio ni mwana wa [[mwanasaikolojia]] Modesta Ángela Bacaicoa Destéfano na mwigizaji Héctor Alterio Onorato. Dada yake mdogo, Malena, pia alifuata taaluma ya uigizaji.

Ana asili ya [[Italia]]; babu na bibi zake walitoka Carpinone, mji uliopo katika mkoa wa Isernia, katika eneo la Molise.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0022764/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.fotogramas.es/noticias-cine/a118231/ernesto-alterio/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1970]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Argentina]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>5jxtk5013q4gy479skh9eh033qfdx1c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fele Martínez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254308</id>
    <revision>
      <id>1607272</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="d99km2u0d85cxipmab43m7860xufogj" xml:space="preserve">[[Faili:Festival de Málaga 2024 - Fele Martínez.jpg|thumb|Fele Martínez]]
'''Rafael “Fele” Martínez''' (amezaliwa [[22 Februari]] [[1975]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]]. Alipata umaarufu kupitia uigizaji wake wa Chema katika [[filamu]] ya Thesis (1996), ambayo ilikuwa filamu yake ya kwanza ya muda mrefu. Kwa uigizaji huo, alishinda [[Tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Mpya Bora.

== Miaka ya awali ==
Rafael Martínez alizaliwa Alicante tarehe 22 Februari 1975. Alihamia [[Madrid]] kusomea katika chuo cha RESAD, ambako alianzisha kikundi cha maigizo na usimulizi wa hadithi kilichoitwa “Sex-Peare” pamoja na wahitimu wengine wa chuo hicho.

== Kazi yake ==
Fursa yake ya kupata umaarufu mkubwa ilikuja kupitia Alejandro Amenábar, aliyempa nafasi katika filamu yake ya kwanza, Thesis. Ni kutokana na kazi hiyo ambapo Fele alipokea [[Tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Mpya Bora mwaka 1996.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0555093/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.levante-emv.com/urban/2019/10/11/fele-martinez-ponen-desafios-14029434.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1975]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>d99km2u0d85cxipmab43m7860xufogj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Cayo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254309</id>
    <revision>
      <id>1607273</id>
      <timestamp>2026-10-13T06:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1013" sha1="kwi91x58l4sy5yylcsu9fs2slj7yroi" xml:space="preserve">[[Faili:Goyas 2024 - Fernando Cayo and Carmela Martins (cropped).jpg|thumb|Fernando Cayo]]
'''Fernando Cayo Jiménez Álvarez''' (amezaliwa [[22 Aprili]] [[1968]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]]. Kazi zake za [[televisheni]] zinajumuisha uigizaji katika mfululizo wa Money Heist.

== Wasifu ==
Fernando Cayo Jiménez Álvarez alizaliwa tarehe 22 Aprili 1968 katika jiji la Valladolid. Alihamia [[Madrid]] akiwa na umri wa [[miaka]] 20 na kuanza kazi yake ya uigizaji.

Alianza kuigiza katika [[filamu]] yake ya kwanza ya muda mrefu kwa kucheza nafasi kuu ya Apolo katika Shacky Carmine (1999). Kwa uigizaji huo, alishinda [[tuzo]] ya Mwigizaji Bora katika Tamasha la Filamu za Hispania la Toulouse.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0147308/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.vanitatis.elconfidencial.com/famosos/2021-12-16/fernando-cayo-actor-la-casa-de-papel-exito_3342746/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1968]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>kwi91x58l4sy5yylcsu9fs2slj7yroi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carlos Hipólito</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254310</id>
    <revision>
      <id>1607274</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1512" sha1="dy9n4ockmgfecr68q9hdf38iv6zx3lz" xml:space="preserve">[[Faili:Rueda de prensa. Premio Lorenzo Luzuriaga. UGT - Festival Internacional de Teatro Clásico de Almagro.jpg|thumb|Carlos Hipolito]]
'''Carlos López Hipólito''' (amezaliwa mwaka [[1956]]), anayejulikana zaidi kama Carlos Hipólito, ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]]. Ana historia ndefu ya uigizaji wa jukwaani na anajulikana zaidi kwa nafasi zake katika mfululizo wa [[televisheni]] wa Desaparecida, Guante blanco, Locked Up, Caronte na Cuéntame cómo pasó.

== Wasifu ==
Carlos López Hipólito alizaliwa mwaka 1956 jijini [[Madrid]]. Alianza masomo ya usanifu majengo lakini aliacha kabla ya kuyamaliza. Tangu utotoni, alipenda sana maigizo ya jukwaani kutokana na ushawishi wa mama yake. Alipata mafunzo ya uigizaji katika kituo cha mafunzo cha William Layton. Alianza taaluma yake ya uigizaji kupitia [[tamthilia]] za jukwaani, na akafanya maonyesho yake ya kwanza ya kitaaluma mwaka [[1978]].

Baadhi ya tamthilia alizoshiriki ni Arte, El mètode Grönholm, Todos eran mis hijos, Follies, Don Carlos, El misántropo, El médico de su honra, Las comedias bárbaras, Historia de un caballo, El burlador de Sevilla na Dakota.&lt;ref&gt;https://www.elespanol.com/el-cultural/escenarios/20180326/carlos-hipolito-reconocido-rigor-escena/294972168_0.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.noticiasdealava.eus/television/2021/09/01/diez-cosas-igual-sabias-carlos-1082516.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1956]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>dy9n4ockmgfecr68q9hdf38iv6zx3lz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Juan Echanove</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254311</id>
    <revision>
      <id>1607275</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:12:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1513" sha1="b2bt25rph7da92cla9q4riuwjb7t8xb" xml:space="preserve">[[Faili:Juan Echanove.jpg|thumb|Juan Echanove]]
'''Juan Echanove Labanda''' (amezaliwa [[1 Aprili]] [[1961]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]].

Katika Tamasha la Kimataifa la [[Filamu]] la Gijón mwaka 2002, alipokea [[Tuzo]] ya Nacho Martínez.

== Tamthilia ==
Kama mkurugenzi

- Visitando al Señor Green ([[2005]])

Kama mwigizaji

* El precio (2003), iliyoandikwa na Arthur Miller.
* Cómo canta una ciudad de noviembre a noviembre ([[2003]]).
* El verdugo (2000), iliyotokana na filamu ya Luis García Berlanga.
* El cerdo ([[1993]]).

== Televisheni ==

* Desaparecidos (2020)
* El Cid ([[2020]])
* Un paso adelante (2003).
* La vida de Rita (2003).
* Cuéntame cómo pasó (2001, 2005–[[2017]]).
* Hermanos de leche ([[1994]]).
* Chicas de hoy en día (Fernando Colomo, [[1991]]).
* Vísperas (1987).
* Turno de oficio ([[1986]]–1987).

== Rekodi za muziki ==
- Mucho más que dos (1993) &lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0248364/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20100420082027/http://es.movies.yahoo.com/artists/e/juan-echanove/index-47924.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.elcomercio.es/oviedo/201602/18/mundo-cultura-despide-maria-20160218002619-v.html?ref=https%3A%2F%2Fwww.elcomercio.es%2Foviedo%2F201602%2F18%2Fmundo-cultura-despide-maria-20160218002619-v.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://cadenaser.com/programa/2020/12/02/la_ventana/1606934385_773730.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1961]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>b2bt25rph7da92cla9q4riuwjb7t8xb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carmelo Gómez</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254312</id>
    <revision>
      <id>1607277</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1432" sha1="1m4f6y4tqsuvba8s5dt9w8x2af7ozs9" xml:space="preserve">[[Faili:Carmelo Gomez.jpg|thumb|Carmelo Gomez]]
'''Carmelo Gómez Celada''' (amezaliwa [[2 Januari]] [[1962]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]]. Amepokea [[Tuzo]] mbili za Goya, moja ya mwigizaji bora msaidizi kwa [[filamu]] ya The Method na nyingine ya mwigizaji bora wa nafasi kuu kwa filamu ya Running Out of Time. Alikuwa mwigizaji maarufu sana katika filamu za Hispania katika miaka ya [[1990]], akifanya kazi na wakurugenzi kama Julio Medem, Pilar Miró na Imanol Uribe. Pia amekuwa akiigiza mara kwa mara pamoja na Emma Suárez.

== Wasifu ==
Carmelo Gómez Celada alizaliwa tarehe 2 Januari 1962 huko Sahagún, katika jimbo la León. Alifanya kazi za kilimo huko pamoja na baba yake hadi alipohamia Salamanca, ambako alijiunga na vikundi vya maigizo. Alihitimu katika chuo cha sanaa za maigizo cha RESAD jijini [[Madrid]].

Alianza kuigiza katika filamu ndefu kwa nafasi ndogo katika Voyage to Nowhere ([[1986]]), kisha akaigiza nafasi nyingine ndogo katika Bajarse al moro ([[1988]]).

Mwaka [[2013]], katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la Gijón, alipokea Tuzo ya Nacho Martínez.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0351029/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.diariodenavarra.es/noticias/mas_actualidad/cultura/carmelo_gomez_juan_diego_botto_protagonizan_silencio_nieve_65353_1034.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1962]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>1m4f6y4tqsuvba8s5dt9w8x2af7ozs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eusebio Poncela</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254313</id>
    <revision>
      <id>1607278</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1027" sha1="6uwcod0bohjuknew0kg8o5cdvld82hr" xml:space="preserve">'''Eusebio Poncela Aprea''' ([[15 Septemba]] [[1945]] – [[27 Agosti]] [[2025]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[filamu]] na maigizo ya jukwaani kutoka [[Hispania]]. Alijenga taaluma yake katika nchi yake ya kuzaliwa na nchini [[Argentina]], akishiriki katika filamu kama Rapture (1979), Law of Desire (1987) na Martín (Hache) (1997). Uigizaji wake katika filamu ya Intact (2001) ulimwezesha kuteuliwa kuwania [[Tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Bora.

Katika taaluma yake ya [[televisheni]], aliigiza katika vipindi kama Los gozos y las sombras, Las aventuras de Pepe Carvalho, Isabel na Carlos, rey emperador. Kwa kipindi cha Carlos, rey emperador, alishinda Tuzo ya Iris ya Mwigizaji Bora.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0690303/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.rtve.es/television/20250827/mejor-coleccion-eusebio-poncela-rtve-play-rescata-del-archivo-trabajos-mas-recordados/16708780.shtml&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1945]]
[[Jamii:Waliofariki 2025]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>6uwcod0bohjuknew0kg8o5cdvld82hr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fernando Guillén Cuervo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254314</id>
    <revision>
      <id>1607279</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1414" sha1="tp8j5oxcgx464rbpc8gh5nh9yjdkss1" xml:space="preserve">[[Faili:(Fernando Guillén Cuervo) Llega la II edición del Festival de Cine ’16 Kilómetros’ en la Cañada Real (04) (cropped).jpg|thumb|Fernando Guillén Cuervo]]
'''Fernando Guillén Cuervo''' (amezaliwa [[11 Machi]] [[1963]]) ni [[mwigizaji]], mkurugenzi wa [[filamu]] na [[mwandishi]] wa miswada kutoka [[Hispania]].

== Wasifu ==
Alizaliwa tarehe 11 Machi 1963 mjini [[Barcelona]], katika [[familia]] ya waigizaji. Baba yake ni Fernando Guillén na mama yake ni Gemma Cuervo. Ana ndugu wawili, Cayetana, ambaye pia ni mwigizaji, na Natalia.

Akiwa mtoto, alishiriki katika mfululizo wa [[televisheni]] La saga de los Rius (1976–1977). Alianza taaluma yake ya kitaaluma katika maigizo ya jukwaani, akifanya kazi kama msaidizi wa mkurugenzi wa jukwaa katika ukumbi wa Teatro Bellas Artes mjini Madrid.

Alianza kazi yake ya uongozaji wa filamu ndefu kupitia filamu ya Año mariano (2000), ambayo aliiongoza kwa pamoja na Karra Elejalde.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0347202/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.discogs.com/artist/8729587-Fernando-Guill%C3%A9n-Cuervo&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.diezminutos.es/famosos-corazon/famosos-espanoles/news/g12625/fernando-guillen-cuervo-llevo-una-buena-vida-monacal-no-voy-de-fiesta-y-fumo-menos/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1963]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]
[[Jamii:Waandishi wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>tp8j5oxcgx464rbpc8gh5nh9yjdkss1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jorge Sanz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254315</id>
    <revision>
      <id>1607280</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1026" sha1="gdny941m1aatwkwrdpa8gvkur36ztsn" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2020 - Jorge Sanz 2.jpg|thumb|Jorge Sanz]]
'''Jorge Sanz Miranda''' (amezaliwa [[26 Agosti]] [[1969]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]] na mmoja wa waigizaji mashuhuri zaidi katika sinema ya Hispania tangu miaka ya [[1980]]. Anajulikana kwa watazamaji wa kimataifa kupitia nafasi alizoigiza katika [[filamu]] Amantes (1991), iliyoongozwa na Vicente Aranda, na Belle Époque ([[1992]]), iliyoongozwa na Fernando Trueba.

== Maisha ya awali ==
Jorge Sanz Miranda alizaliwa tarehe 26 Agosti 1969 mjini Madrid. Alikuwa mtoto wa mwisho kati ya watoto watano. Angeweza kufuata taaluma ya kijeshi kama baba yake, lakini mama yake alimpeleka kwenye majaribio ya uigizaji alipokuwa na umri wa [[miaka]] tisa. Alipata nafasi ya kuigiza kama mwana wa Jane Birkin katika filamu La Miel ([[1979]]), iliyoongozwa na Pedro Masó.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0764450/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1969]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>gdny941m1aatwkwrdpa8gvkur36ztsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Juanjo Puigcorbé</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254316</id>
    <revision>
      <id>1607283</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1569" sha1="0d6a9lr2eoz3mot47r2b5tuialyajkn" xml:space="preserve">[[Faili:Málaga Film Festival 2026 - Juanjo Puigcorbé - 2 (cropped).jpg|thumb|Juanjo Puigcorbé]]
'''Juanjo Puigcorbé''' (amezaliwa [[22 Julai]] [[1955]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]]. Tangu mwaka [[1977]], ameshiriki katika zaidi ya [[filamu]] na vipindi 100 vya [[televisheni]]. Aliigiza katika filamu ya The Window Over the Way (1993), iliyoshiriki katika Tamasha la 44 la Kimataifa la Filamu la Berlin.

Aligombea uchaguzi wa serikali ya manispaa ya Barcelona wa mwaka 2015 kupitia orodha ya chama cha Republican Left of Catalonia, akiwa wa pili baada ya Alfred Bosch, na akawa diwani wa jiji.

== Baadhi ya filamu alizoshiriki ==

* L'orgia ([[1978]]) — Joan
* Salut i força al canut (1979) — Juan
* Barcelona sur (1981) — Mhoji wa utafiti
* Un genio en apuros ([[1983]]) — Mhudumu
* Últimas tardes con Teresa (1984) — Luis
* La noche más hermosa ([[1984]]) — Yeye mwenyewe
* La vaquilla (1985) — Luteni msaidizi
* Pasión lejana (1986) — Ángel
* Mi general ([[1987]]) — Kapteni Eusebio Pujol
* Barrios altos (1987) — Luis
* Material urbà (1987) — Andreu
* La diputada ([[1988]]) — Albors
* Amanece como puedas (1988) — Miquel
* El acto (1989) — Andrés
* Cómo ser mujer y no morir en el intento (1991) — Mariano
* Ho sap el ministre? ([[1991]]) — Jordi López &lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0700206/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.rottentomatoes.com/celebrity/juanjo_puigcorbe&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1955]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>0d6a9lr2eoz3mot47r2b5tuialyajkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berto Romero</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254317</id>
    <revision>
      <id>1607284</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1097" sha1="p95s4hxwrzmxnxewbqk32yyot4xvvc0" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2019 - Berto Romero.jpg|thumb|Berto Romero]]
'''Alberto Romero Tomás''' (amezaliwa [[17 Novemba]] [[1974]]), anayejulikana zaidi kwa jina la Berto Romero, ni [[mchekeshaji]] kutoka [[Hispania]].

== Wasifu ==
Berto Romero alizaliwa huko Cardona, Catalonia, nchini Hispania. Ni mwanachama wa kikundi cha maigizo cha El Cansancio na mtangazaji katika kituo cha [[redio]] cha Ràdio Flaixbac. Pia ana sehemu yake maalumu katika kipindi cha Late Motiv cha Andreu Buenafuente, kinachorushwa kupitia Movistar Plus+.

Katika majira ya kiangazi ya mwaka [[2008]], alichukua nafasi ya Buenafuente kama [[mtangazaji]] wa kipindi hicho, ambacho kilibadilishwa jina na kuitwa Buenafuente ha salido un momento. Hata hivyo, aliacha nafasi yake ya msaidizi wa mkurugenzi wa kipindi hicho kabla ya msimu uliofuata.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm2015004/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.rottentomatoes.com/celebrity/berto_romero&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1974]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watangazaji]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>p95s4hxwrzmxnxewbqk32yyot4xvvc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gorka Otxoa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254318</id>
    <revision>
      <id>1607285</id>
      <timestamp>2026-10-13T07:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="mbvz1wzq00nz73sypswm7yebi9fylej" xml:space="preserve">'''Gorka Otxoa Odriozola''' (amezaliwa [[13 Januari]] [[1979]] huko Irún, Gipuzkoa, Hispania) ni [[mchekeshaji]] na [[mwigizaji]] kutoka [[Hispania]].

== Wasifu ==
Otxoa alianza kazi yake kwa kuigiza nafasi ndogo katika vipindi mbalimbali vya [[televisheni]]. Alipata nafasi muhimu katika mfululizo wa televisheni wa Kibasque uitwao Goenkale, hadi pale mhusika wake alipofariki kutokana na ugonjwa uliosababishwa na chakula kilichochafuliwa. Anajulikana zaidi kupitia kipindi cha vichekesho vya michoro na maigizo mafupi cha Vaya Semanita, kinachorushwa na kituo cha ETB.

Mwaka [[2009]], Otxoa alikuwa miongoni mwa waigizaji katika toleo la Hispania la kipindi cha vichekesho cha [[Marekani]] Saturday Night Live.

Mwaka [[2017]], aliigiza katika [[tamthilia]] ya Bajo Terapia mjini Madrid.

== Filamu alizoshiriki ==

=== Filamu ===

* El Palo (comedia ([[2001]])
* Noviembre ([[2003]])
* Etxera (2004)
* Limoncello ([[2007]])
* Un poco de chocolate ([[2008]])
* Pagafantas ([[2009]])
* ¿Estás Ahí? (2010)
* Lobos de Arga ([[2011]])
* Bypass ([[2012]]) &lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm1347093/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.formulatv.com/noticias/10999/gorka-otxoa-me-daba-pereza-hacer-otro-programa-de-sketches-hasta-que-llego-saturday/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1979]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>mbvz1wzq00nz73sypswm7yebi9fylej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alberto San Juan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254319</id>
    <revision>
      <id>1607286</id>
      <timestamp>2026-10-13T08:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1312" sha1="ioayzwryyyodp9kr6bqxjiks582px7i" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2026 - Alberto San Juan (cropped).jpg|thumb|Alberto San Juan]]
'''Alberto San Juan Guijarro''' (amezaliwa [[1 Novemba]] [[1968]]) ni [[mwigizaji]] wa [[filamu]], maigizo ya jukwaani na [[televisheni]] kutoka [[Hispania]]. Alipata umaarufu kama mwigizaji wa [[vichekesho]] kupitia [[filamu]] ya Airbag (1997). Baadaye alijulikana sana nchini Hispania kutokana na nafasi alizoigiza katika filamu za vichekesho kama The Other Side of the Bed (2002), Football Days (2003) na The Two Sides of the Bed (2005).

Pia aliigiza katika filamu za Under the Stars (2007), The People Upstairs (2020), Four's a Crowd (2022), A House on Fire (2024) na The Dinner (2025). Amepokea [[tuzo]] mbalimbali, zikiwemo Tuzo mbili za Goya.

Vilevile, amefanya kazi kama mkurugenzi wa maigizo ya jukwaani na mwandishi wa tamthilia. Alikuwa mkurugenzi wa kwanza wa kisanii wa ukumbi wa Teatro del Barrio, uliopo Lavapiés.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0760664/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.diariosur.es/prensa/20070618/cultura/alberto-juan-cine-espanol_20070618.html?ref=https%3A%2F%2Fwww.diariosur.es%2Fprensa%2F20070618%2Fcultura%2Falberto-juan-cine-espanol_20070618.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1968]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>ioayzwryyyodp9kr6bqxjiks582px7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Luis Zahera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254320</id>
    <revision>
      <id>1607287</id>
      <timestamp>2026-10-13T08:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="hyst8pw5gczsf02bmbqk9equfl86aqg" xml:space="preserve">[[Faili:Goyas 2023 - Luis Zahera (cropped).jpg|thumb|Luis Zahera]]
'''José Luis Castro Zahera''' (amezaliwa [[23 Mei]] [[1966]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]] kutoka Galicia. Anajulikana kwa uigizaji wake katika nafasi za wahusika wasaidizi kwenye [[filamu]] na mfululizo wa [[televisheni]] za lugha ya Kigalisia na Kihispania.

== Wasifu ==
José Luis Castro Zahera alizaliwa tarehe 23 Mei 1966 huko Santiago de Compostela. Alianza kutambulika na umma katika eneo lake la Galicia kupitia uigizaji wake wa mhusika Petróleo katika mfululizo wa televisheni Mareas vivas. Alianza kuigiza katika filamu ndefu kupitia filamu ya Divine Words ([[1987]]), iliyoongozwa na José Luis García Sánchez.

Mwaka [[2019]], alishinda [[Tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Bora Msaidizi kwa kuigiza mhusika Cabrera katika filamu ya The Realm. Alishinda Tuzo nyingine ya Goya kwa uigizaji wake katika nafasi ya mhusika msaidizi kwenye filamu ya The Beasts ([[2022]]), ambapo aliigiza mwanakijiji mwenye chuki aliyeitwa Xan.

Mwezi Januari [[2024]], alipokea Nishani ya Dhahabu ya Sifa katika Sanaa Nzuri.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0951958/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.vanitatis.elconfidencial.com/famosos/2023-02-11/datos-luis-zahera-gallego-villano-premio-goya-cine_3565024/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1966]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>hyst8pw5gczsf02bmbqk9equfl86aqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tamar Novas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254321</id>
    <revision>
      <id>1607289</id>
      <timestamp>2026-10-13T08:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1240" sha1="hvd50yf45lnmvgyscesbcbj1pup9mnl" xml:space="preserve">[[Faili:Goyas 2025 - Tamar Novas (cropped).jpg|thumb|Tamar Novas]]
'''Tamar Novas Pita''' (amezaliwa [[3 Oktoba]] [[1986]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]].

== Wasifu ==
Tamar Novas Pita alizaliwa tarehe 3 Oktoba 1986 huko Santiago de Compostela, Galicia, nchini Hispania. Alipata nafasi ndogo katika [[filamu]] ya Butterfly's Tongue, iliyoongozwa na José Luis Cuerda, alipokuwa na umri wa takribani miaka kumi na kitu, na hivyo kuanza taaluma yake ya uigizaji wa filamu.

Vilevile, alianza kuigiza katika mfululizo wa [[televisheni]] kupitia kipindi cha lugha ya Kigalisia kilichoitwa A vida por diante. Akiwa na umri wa [[miaka]] 16, alipata nafasi ya kuigiza kama mpwa wa Ramón Sampedro katika filamu ya The Sea Inside, iliyoongozwa na Alejandro Amenábar. Kwa uigizaji huo, alishinda [[Tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Bora Chipukizi.&lt;ref&gt;https://www.lavozdegalicia.es/noticia/cultura/2018/07/24/siempre-presumo-galicia-incluso-doy-clases-gallego-james-rhodes/0003_201807H24P56991.htm&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.elcorreogallego.es/vida-y-estilo/2020/11/21/tamar-novas-t-netflix-109479859.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1986]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>hvd50yf45lnmvgyscesbcbj1pup9mnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Javier Rey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254322</id>
    <revision>
      <id>1607290</id>
      <timestamp>2026-10-13T08:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1214" sha1="6lio07pyez4egyy8y9mdhhfo8k1d3vt" xml:space="preserve">[[Faili:Malaga Film Festival 2025 - Javier Rey (cropped).jpg|thumb|Javier Rey ]]
'''Javier Rey''' (amezaliwa [[25 Februari]] [[1980]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Hispania]]. Anajulikana kutokana na uigizaji wake katika mfululizo wa [[televisheni]] wa Cocaine Coast.

== Wasifu ==
Alizaliwa huko Noia, Galicia, tarehe 25 Februari 1980. Kabla ya kuanza taaluma yake ya uigizaji, alikuwa mkusanyaji mahiri wa vitabu vya katuni. Mwaka [[2001]], alipata nafasi muhimu kupitia uigizaji wake katika [[tamthilia]] ya jukwaani Ubú rey.

Alianza kuigiza katika televisheni mwaka [[2005]] kupitia mfululizo wa Al filo de la ley, ambapo aliigiza mhusika Darío, aliyekuwa akimpenda kimapenzi mhusika aliyeigizwa na Nadia de Santiago. Alianza kuigiza katika filamu ndefu mwaka [[2008]] kupitia filamu ya 8 Dates.&lt;ref&gt;https://www.lavanguardia.com/vida/20190711/463416356367/origenes-secretos-el-thriller-en-el-que-javier-rey-cumple-su-sueno.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.lavozdegalicia.es/noticia/barbanza/noia/2020/05/02/gallego-depende-va-siempre-conmigo-noia/0003_202005SY2P2991.htm&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1980]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>6lio07pyez4egyy8y9mdhhfo8k1d3vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Álex Angulo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254323</id>
    <revision>
      <id>1607291</id>
      <timestamp>2026-10-13T08:29:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1317" sha1="g3xpsnr176y5raqy437iclxwfwsfkhy" xml:space="preserve">[[Faili:Álex Angulo - ukberri.net 02 (cropped).jpg|thumb|Álex Angulo]]
'''Alejandro Angulo León''' ([[12 Aprili]] [[1953]] – [[20 Julai]] [[2014]]), anayejulikana zaidi kama Álex Angulo, alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Hispania]] aliyeshiriki katika zaidi ya [[filamu]] 60 katika kipindi cha taaluma yake kilichodumu kwa zaidi ya miaka 30.

== Maisha ==
Alizaliwa huko Erandio, Biscay. Angulo alianza kuigiza katika filamu ndefu kupitia filamu ya Escape from Segovia ([[1981]]), iliyoongozwa na Imanol Uribe, ambapo aliigiza mhusika Anot.

Angulo alifariki tarehe 20 Julai 2014 akiwa na umri wa miaka 61, baada ya gari alilokuwa akisafiria kutoka barabarani karibu na Fuenmayor, La Rioja. Wakati huo, alikuwa safarini kuelekea kwenye eneo la kurekodia filamu ya Bendita calamidad. Baada ya kifo chake, nafasi yake ilichukuliwa na Luis Varela.

Mkurugenzi wa filamu wa Hispania, Mikel Rueda, aliit посвya filamu yake Hidden Away (2014) kwa heshima ya Angulo baada ya kifo chake.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0029962/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.elconfidencial.com/cultura/cine/2014-07-21/alex-angulo-mucho-mas-que-un-secundario-de-lujo-para-el-cine-espanol_165357/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1953]]
[[Jamii:Waliofariki 2014]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>g3xpsnr176y5raqy437iclxwfwsfkhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manolo Solo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254324</id>
    <revision>
      <id>1607292</id>
      <timestamp>2026-10-13T08:36:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1668" sha1="103w5m1i88wee4h2aplmn6g0rdu818w" xml:space="preserve">[[Faili:Premios Goya 2026 - Manolo Solo (cropped).jpg|thumb|Manolo Solo]]
'''Manuel Jesús Fernández Serrano''' ([[11 Januari]] [[1964]] – [[30 Julai]] [[2026]]), anayejulikana zaidi kama Manolo Solo, alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Hispania]].

Solo alianza taaluma yake kama [[mwanamuziki]] katika mazingira ya muziki wa rock mjini [[Sevilla|Seville]], kisha akahamia katika uigizaji. Alipata kutambuliwa kama mwigizaji wa nafasi kuu katika hatua za baadaye za maisha yake, baada ya kuigiza kwa uvumilivu katika nafasi nyingi za kati na ndogo kwenye filamu ndefu, [[filamu]] fupi na mfululizo wa [[televisheni]]. Miongoni mwa nafasi zake ni kuigiza Jaji Ruz katika B, la película (2015) na muuzaji mdogo wa dawa za kulevya katika The Fury of a Patient Man (2016). Kwa filamu hiyo ya mwisho, alishinda [[Tuzo]] ya Goya ya Mwigizaji Bora Msaidizi.

Baada ya uigizaji wake katika Close Your Eyes (2023), alipata nafasi nyingine kuu katika miaka yake ya mwisho, zikiwemo filamu za The Portuguese House (2025) na Nothing Personal (2025). Kazi zake za televisheni zinajumuisha uigizaji katika 30 Coins, Celeste na The Anatomy of a Moment.

Alipokea tuzo mbalimbali, zikiwemo Tuzo ya Goya na Tuzo nne za Muungano wa Waigizaji na Waigizaji Wanawake.&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm1254805/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.discogs.com/artist/9765340-Manolo-Solo-2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.hobbyconsolas.com/hobbycine/manolo-solo-actor-ganador-goya-por-tarde-para-ira-ha-muerto-los-62-anos_7020919_0.html&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1964]]
[[Jamii:Waliofariki 2026]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Wanamuziki wa Hispania]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>103w5m1i88wee4h2aplmn6g0rdu818w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>José María Pou</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254325</id>
    <revision>
      <id>1607293</id>
      <timestamp>2026-10-13T08:43:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kelvin kevoo</username>
        <id>48194</id>
      </contributor>
      <comment>kuanzisha makala</comment>
      <origin>1607293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1466" sha1="j1zdph3k3brchnh7jrcsaq77z21ac9x" xml:space="preserve">[[Faili:Josep Maria Pou i Serra (2017).jpg|thumb|Josep Maria Pou]]
'''Josep Maria Pou i Serra''' (alizaliwa [[19 Novemba]] [[1944]]), anayejulikana pia kwa jina la José María Pou, ni [[mwigizaji]] wa [[filamu]], ukumbi wa michezo na [[televisheni]] kutoka [[Catalonia]], [[Hispania]].

== Maisha na taaluma ==
Pou alizaliwa tarehe 19 Novemba 1944 mjini Mollet del Vallès. Alisoma katika Universidad Laboral &quot;Francisco Franco&quot; iliyopo Tarragona, kisha akasomea uigizaji katika RESAD mjini Madrid. Alianza kuigiza mwaka [[1970]] katika Teatro María Guerrero.

== Filamu ==

* 2018 – The Realm
* 2017 – Abracadabra
* 2012 – Blancanieves
* 2007 – Barcelona (un mapa), iliyoongozwa na Ventura Pons
* 2006 – Miguel y William, iliyoongozwa na Inés París
* 2004 – Beneath still waters, iliyoongozwa na Brian Yuzna
* 2003 – Mar adentro, iliyoongozwa na Alejandro Amenábar
* 2003 – Tiovivo c. 1950, iliyoongozwa na José Luis Garci
* 2003 – Sevignè, iliyoongozwa na Marta Balletbó
* 2003 – Las viandas (filamu fupi), iliyoongozwa na José A. Bonet
* 1998 – Goya en Burdeos, iliyoongozwa na Carlos Saura &lt;ref&gt;https://www.imdb.com/name/nm0693493/?ref_=ttfc_fc_cl_t23&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://elpais.com/cultura/2007/04/17/actualidad/1176760801_850215.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.josemariapou.com/ca_index/&lt;/ref&gt;

== Marejeo ==
[[Jamii:Waliozaliwa 1944]]
[[Jamii:Waigizaji filamu wa Hispania]]
[[Jamii:Watu walio hai]]

&lt;references /&gt;{{Mbegu-igiza-filamu}}</text>
      <sha1>j1zdph3k3brchnh7jrcsaq77z21ac9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Komori</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254326</id>
    <revision>
      <id>1607323</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot; ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Komori |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taar...'</comment>
      <origin>1607323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4201" sha1="b6bv4rvmr72khu7ihi8ywjsxdbj1adm" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Komori
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Komori]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiswahili, Kiarabu, Kiafrika na Malagasi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Twarab, mshago, mgodro na muziki wa sherehe
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud, violin, gabusi, ndzendze na msondo
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kishikomori, Kiswahili na Kiarabu
|}

'''Muziki wa Komori''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali za muziki zinazohusiana na historia ya visiwa vya Komori na Bahari ya Hindi. Umeathiriwa na tamaduni za Kiswahili, Kiarabu, Kiafrika na Malagasi; miongoni mwa mitindo inayojulikana ni twarab, mshago na mgodro.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.phoi.io/index.php/Articles/Display/Details/id/545?lang=en_US|title=Comoros music: The Twarab Âyn ensemble|work=Phonothèque Historique de l'Océan Indien|author=Yakina Djelane|date=19 Julai 2023|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Twarab ==

Twarab ni mtindo maarufu wa muziki wa Komori unaohusiana na taarab ya Zanzibar. Jina hilo linatokana na neno la Kiarabu linalomaanisha “kuguswa na furaha au huzuni”. Mtindo huu ulianza kuenea Komori mwanzoni mwa karne ya 20, huku ukiwa na uhusiano mkubwa na Zanzibar na Misri.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

Twarab hufanywa na waimbaji na wanamuziki wa bendi, na nyimbo zake zinaweza kuhusu mapenzi, ndoa, elimu, maisha ya kijamii na masuala ya kitaifa. Mwanzoni, nyimbo nyingi ziliimbwa kwa Kiswahili na Kiarabu; baadaye, hasa kuanzia miaka ya 1960, wanamuziki walianza kuandika na kuimba kwa Kishikomori.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

Mwanzoni mwa karne ya 20, ala kuu za twarab zilikuwa violin (''fidrila''), oud na ngoma ya ''msondo''. Kuanzia miaka ya 1980, ala za kisasa kama ngoma za bendi, synthesizer na gitaa la umeme zilianza kutumika zaidi katika baadhi ya bendi za twarab.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Mshago na mgodro ==

Mshago ni mtindo wa muziki wa Komori wenye midundo ya kasi. Umehusishwa na mabadiliko ya muziki maarufu wa visiwa kuanzia miaka ya 1970, na mara nyingime umeelezwa kama twarab ya kisasa au twarab iliyobadilika.&lt;ref name=&quot;MusicInAfrica&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.musicinafrica.net/node/139642|title=Le twarab aux Comores, un patrimoine oublié|work=Music In Africa|author=Ali Ahmed Mahamoud|date=21 Juni 2022|accessdate=13 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Mgodro ni mtindo wa muziki na dansi wa Komori unaohusishwa na urithi wa Malagasi. Kama mitindo mingine ya visiwa, unaweza kutumika katika sherehe na mikusanyiko ya kijamii, ingawa maelezo yake ya kihistoria yanahitaji vyanzo maalumu zaidi kabla ya kuchapishwa.

== Ala za muziki ==

Ala zinazohusishwa na muziki wa Komori ni pamoja na oud, violin, gabusi, ndzendze na msondo. ''Gabusi'' ni ala ya nyuzi inayofanana na lute, ''ndzendze'' ni zither ya sanduku, na ''msondo'' ni ngoma ya jadi.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MusicInAfrica&quot; /&gt;

Katika baadhi ya bendi za kisasa, hutumika pia accordion, gitaa la umeme, besi, kinanda na ngoma za bendi. Matumizi ya ala hutofautiana kati ya twarab ya jadi na mitindo ya kisasa.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Muziki wa sherehe ==

Muziki una nafasi muhimu katika sherehe za ndoa na mikusanyiko ya kijamii Komori. Twarab ya awali ilifanyika mara nyingi katika nyumba za harusi, huku wanamuziki wakiimba nyimbo zinazosifu wapenzi na familia zao.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}
[[Jamii:Muziki wa Afrika Mashariki]]
[[Jamii:Muziki wa Komori]]</text>
      <sha1>b6bv4rvmr72khu7ihi8ywjsxdbj1adm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607325</id>
      <parentid>1607323</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Said Mfaume alihamisha ukurasa wa [[Muziki wa Comoro]] hadi [[Muziki wa Komori]]</comment>
      <origin>1607323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4201" sha1="b6bv4rvmr72khu7ihi8ywjsxdbj1adm" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Komori
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Komori]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiswahili, Kiarabu, Kiafrika na Malagasi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Twarab, mshago, mgodro na muziki wa sherehe
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud, violin, gabusi, ndzendze na msondo
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kishikomori, Kiswahili na Kiarabu
|}

'''Muziki wa Komori''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali za muziki zinazohusiana na historia ya visiwa vya Komori na Bahari ya Hindi. Umeathiriwa na tamaduni za Kiswahili, Kiarabu, Kiafrika na Malagasi; miongoni mwa mitindo inayojulikana ni twarab, mshago na mgodro.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.phoi.io/index.php/Articles/Display/Details/id/545?lang=en_US|title=Comoros music: The Twarab Âyn ensemble|work=Phonothèque Historique de l'Océan Indien|author=Yakina Djelane|date=19 Julai 2023|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Twarab ==

Twarab ni mtindo maarufu wa muziki wa Komori unaohusiana na taarab ya Zanzibar. Jina hilo linatokana na neno la Kiarabu linalomaanisha “kuguswa na furaha au huzuni”. Mtindo huu ulianza kuenea Komori mwanzoni mwa karne ya 20, huku ukiwa na uhusiano mkubwa na Zanzibar na Misri.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

Twarab hufanywa na waimbaji na wanamuziki wa bendi, na nyimbo zake zinaweza kuhusu mapenzi, ndoa, elimu, maisha ya kijamii na masuala ya kitaifa. Mwanzoni, nyimbo nyingi ziliimbwa kwa Kiswahili na Kiarabu; baadaye, hasa kuanzia miaka ya 1960, wanamuziki walianza kuandika na kuimba kwa Kishikomori.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

Mwanzoni mwa karne ya 20, ala kuu za twarab zilikuwa violin (''fidrila''), oud na ngoma ya ''msondo''. Kuanzia miaka ya 1980, ala za kisasa kama ngoma za bendi, synthesizer na gitaa la umeme zilianza kutumika zaidi katika baadhi ya bendi za twarab.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Mshago na mgodro ==

Mshago ni mtindo wa muziki wa Komori wenye midundo ya kasi. Umehusishwa na mabadiliko ya muziki maarufu wa visiwa kuanzia miaka ya 1970, na mara nyingime umeelezwa kama twarab ya kisasa au twarab iliyobadilika.&lt;ref name=&quot;MusicInAfrica&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.musicinafrica.net/node/139642|title=Le twarab aux Comores, un patrimoine oublié|work=Music In Africa|author=Ali Ahmed Mahamoud|date=21 Juni 2022|accessdate=13 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Mgodro ni mtindo wa muziki na dansi wa Komori unaohusishwa na urithi wa Malagasi. Kama mitindo mingine ya visiwa, unaweza kutumika katika sherehe na mikusanyiko ya kijamii, ingawa maelezo yake ya kihistoria yanahitaji vyanzo maalumu zaidi kabla ya kuchapishwa.

== Ala za muziki ==

Ala zinazohusishwa na muziki wa Komori ni pamoja na oud, violin, gabusi, ndzendze na msondo. ''Gabusi'' ni ala ya nyuzi inayofanana na lute, ''ndzendze'' ni zither ya sanduku, na ''msondo'' ni ngoma ya jadi.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MusicInAfrica&quot; /&gt;

Katika baadhi ya bendi za kisasa, hutumika pia accordion, gitaa la umeme, besi, kinanda na ngoma za bendi. Matumizi ya ala hutofautiana kati ya twarab ya jadi na mitindo ya kisasa.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Muziki wa sherehe ==

Muziki una nafasi muhimu katika sherehe za ndoa na mikusanyiko ya kijamii Komori. Twarab ya awali ilifanyika mara nyingi katika nyumba za harusi, huku wanamuziki wakiimba nyimbo zinazosifu wapenzi na familia zao.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Marejeo ==

{{marejeo}}
[[Jamii:Muziki wa Afrika Mashariki]]
[[Jamii:Muziki wa Komori]]</text>
      <sha1>b6bv4rvmr72khu7ihi8ywjsxdbj1adm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607350</id>
      <parentid>1607325</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T09:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>/* Marejeo */</comment>
      <origin>1607350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4223" sha1="gycszuu2627xgmo3sf1b27o93udw4qa" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;&quot; | Muziki wa Komori
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;&quot; | Taarifa za jumla
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | [[Komori]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Asili za kitamaduni:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kiswahili, Kiarabu, Kiafrika na Malagasi
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Mitindo:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Twarab, mshago, mgodro na muziki wa sherehe
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Ala zinazohusishwa:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Oud, violin, gabusi, ndzendze na msondo
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;padding: 3px; vertical-align: top;&quot; | Lugha zinazotumika:
| style=&quot;padding: 3px;&quot; | Kishikomori, Kiswahili na Kiarabu
|}

'''Muziki wa Komori''' unajumuisha mila na mitindo mbalimbali za muziki zinazohusiana na historia ya visiwa vya Komori na Bahari ya Hindi. Umeathiriwa na tamaduni za Kiswahili, Kiarabu, Kiafrika na Malagasi; miongoni mwa mitindo inayojulikana ni twarab, mshago na mgodro.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.phoi.io/index.php/Articles/Display/Details/id/545?lang=en_US|title=Comoros music: The Twarab Âyn ensemble|work=Phonothèque Historique de l'Océan Indien|author=Yakina Djelane|date=19 Julai 2023|accessdate=13 Oktoba 2026|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Twarab ==

Twarab ni mtindo maarufu wa muziki wa Komori unaohusiana na taarab ya Zanzibar. Jina hilo linatokana na neno la Kiarabu linalomaanisha “kuguswa na furaha au huzuni”. Mtindo huu ulianza kuenea Komori mwanzoni mwa karne ya 20, huku ukiwa na uhusiano mkubwa na Zanzibar na Misri.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

Twarab hufanywa na waimbaji na wanamuziki wa bendi, na nyimbo zake zinaweza kuhusu mapenzi, ndoa, elimu, maisha ya kijamii na masuala ya kitaifa. Mwanzoni, nyimbo nyingi ziliimbwa kwa Kiswahili na Kiarabu; baadaye, hasa kuanzia miaka ya 1960, wanamuziki walianza kuandika na kuimba kwa Kishikomori.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

Mwanzoni mwa karne ya 20, ala kuu za twarab zilikuwa violin (''fidrila''), oud na ngoma ya ''msondo''. Kuanzia miaka ya 1980, ala za kisasa kama ngoma za bendi, synthesizer na gitaa la umeme zilianza kutumika zaidi katika baadhi ya bendi za twarab.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Mshago na mgodro ==

Mshago ni mtindo wa muziki wa Komori wenye midundo ya kasi. Umehusishwa na mabadiliko ya muziki maarufu wa visiwa kuanzia miaka ya 1970, na mara nyingime umeelezwa kama twarab ya kisasa au twarab iliyobadilika.&lt;ref name=&quot;MusicInAfrica&quot;&gt;{{Rejea tovuti|url=https://www.musicinafrica.net/node/139642|title=Le twarab aux Comores, un patrimoine oublié|work=Music In Africa|author=Ali Ahmed Mahamoud|date=21 Juni 2022|accessdate=13 Oktoba 2026|language=fr}}&lt;/ref&gt;

Mgodro ni mtindo wa muziki na dansi wa Komori unaohusishwa na urithi wa Malagasi. Kama mitindo mingine ya visiwa, unaweza kutumika katika sherehe na mikusanyiko ya kijamii, ingawa maelezo yake ya kihistoria yanahitaji vyanzo maalumu zaidi kabla ya kuchapishwa.

== Ala za muziki ==

Ala zinazohusishwa na muziki wa Komori ni pamoja na oud, violin, gabusi, ndzendze na msondo. ''Gabusi'' ni ala ya nyuzi inayofanana na lute, ''ndzendze'' ni zither ya sanduku, na ''msondo'' ni ngoma ya jadi.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MusicInAfrica&quot; /&gt;

Katika baadhi ya bendi za kisasa, hutumika pia accordion, gitaa la umeme, besi, kinanda na ngoma za bendi. Matumizi ya ala hutofautiana kati ya twarab ya jadi na mitindo ya kisasa.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Muziki wa sherehe ==

Muziki una nafasi muhimu katika sherehe za ndoa na mikusanyiko ya kijamii Komori. Twarab ya awali ilifanyika mara nyingi katika nyumba za harusi, huku wanamuziki wakiimba nyimbo zinazosifu wapenzi na familia zao.&lt;ref name=&quot;PHOI&quot; /&gt;

== Marejeo ==
{{marejeo}}
[[Jamii:Muziki wa Afrika Mashariki|K]]
[[Jamii:Muziki wa Komori| ]]
[[Jamii:Komori|M]]</text>
      <sha1>gycszuu2627xgmo3sf1b27o93udw4qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muziki wa Comoro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254327</id>
    <redirect title="Muziki wa Komori" />
    <revision>
      <id>1607326</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Said Mfaume</username>
        <id>68307</id>
      </contributor>
      <comment>Said Mfaume alihamisha ukurasa wa [[Muziki wa Comoro]] hadi [[Muziki wa Komori]]</comment>
      <origin>1607326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="tppa0zvhsf1q0ncwa2cpzonrljlr7d0" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Muziki wa Komori]]</text>
      <sha1>tppa0zvhsf1q0ncwa2cpzonrljlr7d0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Rama dhani yusph vuli</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254328</id>
    <revision>
      <id>1607332</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:48:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Bewa99</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254329</id>
    <revision>
      <id>1607333</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:MOSES LAGAWA</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254330</id>
    <revision>
      <id>1607334</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Anomalous+0</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254331</id>
    <revision>
      <id>1607335</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Randomologist2000</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254332</id>
    <revision>
      <id>1607336</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>ddq5b9qbal9wn3evkrgwqysmh630adi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:FRANK FREDD</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254333</id>
    <revision>
      <id>1607337</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Linusalt</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254334</id>
    <revision>
      <id>1607338</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:SeagullEnjoyer524</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254335</id>
    <revision>
      <id>1607340</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Hisam Matala</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254336</id>
    <revision>
      <id>1607341</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:St Martyr</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254337</id>
    <revision>
      <id>1607342</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:49:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Duuh tz</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254338</id>
    <revision>
      <id>1607343</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>dq6d4ft7x6i7yv7ndp387lggqpi89a0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Mizikaletanzania</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254339</id>
    <revision>
      <id>1607344</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:MarieFRB</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254340</id>
    <revision>
      <id>1607345</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Rainsburrow</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254341</id>
    <revision>
      <id>1607346</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:50:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Im.abd.nas</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254342</id>
    <revision>
      <id>1607347</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Kapten Frisck</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254343</id>
    <revision>
      <id>1607348</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:50:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:DakingFromVisegrad</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254344</id>
    <revision>
      <id>1607349</id>
      <timestamp>2026-10-13T09:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AmmarBot</username>
        <id>81277</id>
      </contributor>
      <comment>Karibu</comment>
      <origin>1607349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3463" sha1="bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%&quot;&gt;
&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''&lt;big&gt;Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!&lt;/big&gt;'''&lt;/p&gt;

Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. 

Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa &quot;'''Dawati'''&quot; chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya &quot;'''Switch to old look'''&quot; kwenye menyu upande wa kushoto.

Kwa mawili matatu labda tazama:&lt;br&gt;
* [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]]
* [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] 
* [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] &lt;small&gt;(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] &lt;small&gt;(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)&lt;/small&gt;
* [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]]
Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye &quot;Ukurasa wa mtumiaji&quot;. Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. 

&lt;big&gt;'''Ujue miiko:'''&lt;/big&gt;
* usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. 
* usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). 
* usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]].
* usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja.
Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana!


&lt;p style=&quot;margin-left: 5em;&quot;&gt;'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''&lt;/p&gt;
We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. 
And, please: 
* '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili)
* nor copied texts/images from other webs to this site!
* do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. 
* do not use as references &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;Wikipedia (or another project of Wikimedia)&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;, though you can use their references by writing them themselves.
As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems.
&lt;/div&gt; '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 13 Oktoba 2026 (UTC)</text>
      <sha1>bmd9rvdg5ni6ojyf7wp4c0l6m0d5j6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamii:Vituo vya reli katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>254345</id>
    <revision>
      <id>1607352</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdamLynnMcGill007</username>
        <id>72462</id>
      </contributor>
      <comment>#100WikiDaysChallengeRDC2026 &quot; Création Catégorie &quot;</comment>
      <origin>1607352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="j1rj3pgqi83z2v5g651obrcvkul22jo" xml:space="preserve">== Vituo vya reli katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ==</text>
      <sha1>j1rj3pgqi83z2v5g651obrcvkul22jo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607391</id>
      <parentid>1607352</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="b5ow8j42adonqg5mljh2n2cu0fxp44j" xml:space="preserve">[[jamii:Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]</text>
      <sha1>b5ow8j42adonqg5mljh2n2cu0fxp44j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamii:Usafirishaji</title>
    <ns>14</ns>
    <id>254348</id>
    <revision>
      <id>1607359</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:05:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdamLynnMcGill007</username>
        <id>72462</id>
      </contributor>
      <comment>#100WikiDaysChallengeRDC2026 &quot; Création Catégorie &quot;</comment>
      <origin>1607359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="n30ijfx0xmz021vn30yjic3licuapp9" xml:space="preserve">== Usafirishaji ==</text>
      <sha1>n30ijfx0xmz021vn30yjic3licuapp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamii:Mwaka 1906 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>254349</id>
    <revision>
      <id>1607361</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdamLynnMcGill007</username>
        <id>72462</id>
      </contributor>
      <comment>#100WikiDaysChallengeRDC2026 &quot; Création Catégorie &quot;</comment>
      <origin>1607361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="avn1xs6if5awecrjfsf81s3ie5huccg" xml:space="preserve">== Mwaka 1906 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ==</text>
      <sha1>avn1xs6if5awecrjfsf81s3ie5huccg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jamii:Usafirishaji katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo</title>
    <ns>14</ns>
    <id>254351</id>
    <revision>
      <id>1607363</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:07:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdamLynnMcGill007</username>
        <id>72462</id>
      </contributor>
      <comment>#100WikiDaysChallengeRDC2026 &quot; Création Catégorie &quot;</comment>
      <origin>1607363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="nb0blbjjot2t05tt6zqokgtw7yc07rb" xml:space="preserve">== Usafirishaji katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo ==</text>
      <sha1>nb0blbjjot2t05tt6zqokgtw7yc07rb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607392</id>
      <parentid>1607363</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="156lmmclapwmk61asc4tc44gvs0ag0f" xml:space="preserve">[[Jamii:Usafirishaji]]
[[Jamii:Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]</text>
      <sha1>156lmmclapwmk61asc4tc44gvs0ag0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kituo cha reli cha Kisangani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254352</id>
    <revision>
      <id>1607371</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AdamLynnMcGill007</username>
        <id>72462</id>
      </contributor>
      <comment>#100WikiDaysChallengeRDC2026 &quot; Création en Traduction Article | Kituo cha Kisangani &quot;</comment>
      <origin>1607371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3709" sha1="fzc36vx4ig33zwhjxb8qbszscfzfmlc" xml:space="preserve">[[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Injini ya treni ya mvuke iliyohifadhiwa karibu na kituo]]

'''Kituo cha Kisangani''', kinachojulikana pia kama ''Gare ONATRA'', ndicho kituo kikuu cha reli huko [[Kisangani]], makao makuu ya mkoa wa [[Tshopo]] nchini [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://tripomatic.com/en/destinations/kisangani/kisangani-essentials, Kisangani : &quot;Top Attractions in Kisangani&quot;, (Kisangani Essentials)], sur tripomatic.com, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

== Eneo ==
Kituo hicho kiko karibu na (locomotive ya mvuke ya CFL) na kanisa la Ste., pamoja na eneo la kutua la upande wa kusini na ONATRA ya [[Kisangani]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;/&gt;. Viashirio vya eneo: 0°29′58″K 25°11′24″M. Hii ndiyo sehemu ya kuanzia ya reli ya Kisangani-Ubundu, njia ya reli ya mwelekeo mmoja yenye upana wa mita moja inayounganisha vituo vya Kisangani na Ubundu. Ina urefu wa kilomita 125 na inaendeshwa na Shirika la Reli la Kitaifa la Kongo (SNCC)&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;/&gt;.

== Historia ==
Reli hiyo ilijengwa kati ya Februari 1903 na Aprili 1906 na Kampuni ya Reli ya Congo Upper Great African Lakes (CFL)&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-008&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://www.stanleyville.be/cfl.html, La Compagnie des Chemins de Fer du Congo Supérieur aux Grands Lacs Africains ou C.F.L.], sur www.stanleyville.be, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;. Njia hiyo iliacha kutumika kutokana na ukosefu wa uwekezaji na vita mfululizo katika eneo hilo. Katika miaka ya 2000, eneo la msitu lilianza kutumiwa tena na reli pamoja na barabara iliyokuwa sambamba nayo, kwani hakuna hata mojawapo iliyokuwa ikilindwa. Barabara hiyo ilikarabatiwa mwaka wa 2006, na kuruhusu usafiri kurejea&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-003&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://fr.scribd.com/document/729101125/TP-chemin-de-fer, Origines des chemins de fer en RDC], sur fr.scribd.com, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-004&quot;&gt;{{fr}} ; ''Emile Christophe MOTA, K.NDONGO : [https://www.memoireonline.com/12/13/8313/m_La-dynamique-de-la-petite-et-moyenne-entreprise-moteur-du-developpement-economique-du-Katanga42.html, Mémoire : &quot;La dynamique de la petite et moyenne entreprise: moteur du développement économique du Katanga ( RDC)&quot;], sur www.memoireonline.com, 2000, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

Mnamo tarehe 12 Januari 2012, reli hiyo ilifunguliwa tena baada ya kufungwa kwa miezi sita kutokana na hitilafu. Jiji la Kisangani ndilo eneo la mbali zaidi kwenye Mto Kongo, likiwa umbali wa maili 1,300 kutoka mdomo wa mto huo. Kituo hicho kilikuwa eneo muhimu la uhamishaji wa mizigo kati ya mtandao wa usafiri wa majini wa ONATRA kutoka Kinshasa na njia ya nchi kavu iliyopita kando ya Maporomoko ya Boyoma kuelekea Ubundu, ikiunganisha na Mto [[Lualaba]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-005&quot;&gt;{{fr}} ; ''FOGEKA RDC : ''[https://fogeka-rdc.org/index.php/2026/08/01/rdc-transport-fluvial-lonatra-reinvente-le-fleuve-congo, RDC-TRANSPORT FLUVIAL : L’ONATRA RÉINVENTE LE FLEUVE CONGO/], sur fogeka-rdc.org, 01 Août 2026, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

== Urithi ==
Injini ya kihistoria ya treni ya mvuke &quot;Le Fritz&quot; (injini ya mvuke ya CFL) imehifadhiwa kama mnara karibu na kituo cha reli. Ni mojawapo ya reli za mwisho zilizosalia za eneo la Great Lakes.

== Tazama pia ==
* [[Kisangani]]
* [[Tshopo]]

== Marejeleo ==
{{reflist}}

== Viungo vya nje ==

[[Jamii:Vituo vya reli katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Tshopo (mkoa)]]
[[Jamii:Isiyo ya majini]]
[[Jamii:Reli ya Kisangani-Ubundu]]
[[Jamii:Usafirishaji]]
[[Jamii:Mwaka 1906 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Urithi wa reli]]
[[Jamii:Usafirishaji katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]</text>
      <sha1>fzc36vx4ig33zwhjxb8qbszscfzfmlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607388</id>
      <parentid>1607371</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Kituo cha Kisangani]] hadi [[Kituo cha reli cha Kisangani]]: usahihi wa jina</comment>
      <origin>1607371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3709" sha1="fzc36vx4ig33zwhjxb8qbszscfzfmlc" xml:space="preserve">[[image:defaut.svg|thumb|vignette|left|''Injini ya treni ya mvuke iliyohifadhiwa karibu na kituo]]

'''Kituo cha Kisangani''', kinachojulikana pia kama ''Gare ONATRA'', ndicho kituo kikuu cha reli huko [[Kisangani]], makao makuu ya mkoa wa [[Tshopo]] nchini [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://tripomatic.com/en/destinations/kisangani/kisangani-essentials, Kisangani : &quot;Top Attractions in Kisangani&quot;, (Kisangani Essentials)], sur tripomatic.com, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

== Eneo ==
Kituo hicho kiko karibu na (locomotive ya mvuke ya CFL) na kanisa la Ste., pamoja na eneo la kutua la upande wa kusini na ONATRA ya [[Kisangani]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;/&gt;. Viashirio vya eneo: 0°29′58″K 25°11′24″M. Hii ndiyo sehemu ya kuanzia ya reli ya Kisangani-Ubundu, njia ya reli ya mwelekeo mmoja yenye upana wa mita moja inayounganisha vituo vya Kisangani na Ubundu. Ina urefu wa kilomita 125 na inaendeshwa na Shirika la Reli la Kitaifa la Kongo (SNCC)&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;/&gt;.

== Historia ==
Reli hiyo ilijengwa kati ya Februari 1903 na Aprili 1906 na Kampuni ya Reli ya Congo Upper Great African Lakes (CFL)&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-008&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://www.stanleyville.be/cfl.html, La Compagnie des Chemins de Fer du Congo Supérieur aux Grands Lacs Africains ou C.F.L.], sur www.stanleyville.be, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;. Njia hiyo iliacha kutumika kutokana na ukosefu wa uwekezaji na vita mfululizo katika eneo hilo. Katika miaka ya 2000, eneo la msitu lilianza kutumiwa tena na reli pamoja na barabara iliyokuwa sambamba nayo, kwani hakuna hata mojawapo iliyokuwa ikilindwa. Barabara hiyo ilikarabatiwa mwaka wa 2006, na kuruhusu usafiri kurejea&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-003&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://fr.scribd.com/document/729101125/TP-chemin-de-fer, Origines des chemins de fer en RDC], sur fr.scribd.com, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-004&quot;&gt;{{fr}} ; ''Emile Christophe MOTA, K.NDONGO : [https://www.memoireonline.com/12/13/8313/m_La-dynamique-de-la-petite-et-moyenne-entreprise-moteur-du-developpement-economique-du-Katanga42.html, Mémoire : &quot;La dynamique de la petite et moyenne entreprise: moteur du développement économique du Katanga ( RDC)&quot;], sur www.memoireonline.com, 2000, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

Mnamo tarehe 12 Januari 2012, reli hiyo ilifunguliwa tena baada ya kufungwa kwa miezi sita kutokana na hitilafu. Jiji la Kisangani ndilo eneo la mbali zaidi kwenye Mto Kongo, likiwa umbali wa maili 1,300 kutoka mdomo wa mto huo. Kituo hicho kilikuwa eneo muhimu la uhamishaji wa mizigo kati ya mtandao wa usafiri wa majini wa ONATRA kutoka Kinshasa na njia ya nchi kavu iliyopita kando ya Maporomoko ya Boyoma kuelekea Ubundu, ikiunganisha na Mto [[Lualaba]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-005&quot;&gt;{{fr}} ; ''FOGEKA RDC : ''[https://fogeka-rdc.org/index.php/2026/08/01/rdc-transport-fluvial-lonatra-reinvente-le-fleuve-congo, RDC-TRANSPORT FLUVIAL : L’ONATRA RÉINVENTE LE FLEUVE CONGO/], sur fogeka-rdc.org, 01 Août 2026, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

== Urithi ==
Injini ya kihistoria ya treni ya mvuke &quot;Le Fritz&quot; (injini ya mvuke ya CFL) imehifadhiwa kama mnara karibu na kituo cha reli. Ni mojawapo ya reli za mwisho zilizosalia za eneo la Great Lakes.

== Tazama pia ==
* [[Kisangani]]
* [[Tshopo]]

== Marejeleo ==
{{reflist}}

== Viungo vya nje ==

[[Jamii:Vituo vya reli katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Tshopo (mkoa)]]
[[Jamii:Isiyo ya majini]]
[[Jamii:Reli ya Kisangani-Ubundu]]
[[Jamii:Usafirishaji]]
[[Jamii:Mwaka 1906 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Urithi wa reli]]
[[Jamii:Usafirishaji katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]</text>
      <sha1>fzc36vx4ig33zwhjxb8qbszscfzfmlc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1607390</id>
      <parentid>1607388</parentid>
      <timestamp>2026-10-13T10:43:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <origin>1607390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3309" sha1="g7vhtp3cf53nw0lru4g1sj5evt0i1eu" xml:space="preserve">'''Kituo cha reli cha Kisangani''', kinachojulikana pia kama ''Gare ONATRA'', ndicho kituo kikuu cha reli huko [[Kisangani]], makao makuu ya mkoa wa [[Tshopo]] nchini [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://tripomatic.com/en/destinations/kisangani/kisangani-essentials, Kisangani : &quot;Top Attractions in Kisangani&quot;, (Kisangani Essentials)], sur tripomatic.com, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

== Eneo ==
Kituo hicho kiko karibu na (locomotive ya mvuke ya CFL) na kanisa la Ste., pamoja na eneo la kutua la upande wa kusini na ONATRA ya [[Kisangani]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;/&gt;. Viashirio vya eneo: 0°29′58″K 25°11′24″M. Hii ndiyo sehemu ya kuanzia ya reli ya Kisangani-Ubundu, njia ya reli ya mwelekeo mmoja yenye upana wa mita moja inayounganisha vituo vya Kisangani na Ubundu. Ina urefu wa kilomita 125 na inaendeshwa na Shirika la Reli la Kitaifa la Kongo (SNCC)&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-002&quot;/&gt;.

== Historia ==
Reli hiyo ilijengwa kati ya Februari 1903 na Aprili 1906 na Kampuni ya Reli ya Congo Upper Great African Lakes (CFL)&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-008&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://www.stanleyville.be/cfl.html, La Compagnie des Chemins de Fer du Congo Supérieur aux Grands Lacs Africains ou C.F.L.], sur www.stanleyville.be, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;. Njia hiyo iliacha kutumika kutokana na ukosefu wa uwekezaji na vita mfululizo katika eneo hilo. Katika miaka ya 2000, eneo la msitu lilianza kutumiwa tena na reli pamoja na barabara iliyokuwa sambamba nayo, kwani hakuna hata mojawapo iliyokuwa ikilindwa. Barabara hiyo ilikarabatiwa mwaka wa 2006, na kuruhusu usafiri kurejea&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-003&quot;&gt;{{fr}} ; ''[https://fr.scribd.com/document/729101125/TP-chemin-de-fer, Origines des chemins de fer en RDC], sur fr.scribd.com, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;{{,}}&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-004&quot;&gt;{{fr}} ; ''Emile Christophe MOTA, K.NDONGO : [https://www.memoireonline.com/12/13/8313/m_La-dynamique-de-la-petite-et-moyenne-entreprise-moteur-du-developpement-economique-du-Katanga42.html, Mémoire : &quot;La dynamique de la petite et moyenne entreprise: moteur du développement économique du Katanga ( RDC)&quot;], sur www.memoireonline.com, 2000, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

Mnamo tarehe 12 Januari 2012, reli hiyo ilifunguliwa tena baada ya kufungwa kwa miezi sita kutokana na hitilafu. Jiji la Kisangani ndilo eneo la mbali zaidi kwenye Mto Kongo, likiwa umbali wa maili 1,300 kutoka mdomo wa mto huo. Kituo hicho kilikuwa eneo muhimu la uhamishaji wa mizigo kati ya mtandao wa usafiri wa majini wa ONATRA kutoka Kinshasa na njia ya nchi kavu iliyopita kando ya Maporomoko ya Boyoma kuelekea Ubundu, ikiunganisha na Mto [[Lualaba]]&lt;ref name=&quot;ADAM&amp;WINEUR-005&quot;&gt;{{fr}} ; ''FOGEKA RDC : ''[https://fogeka-rdc.org/index.php/2026/08/01/rdc-transport-fluvial-lonatra-reinvente-le-fleuve-congo, RDC-TRANSPORT FLUVIAL : L’ONATRA RÉINVENTE LE FLEUVE CONGO/], sur fogeka-rdc.org, 01 Août 2026, consulté le 09 Octobre 2026&lt;/ref&gt;.

== Urithi ==
Injini ya kihistoria ya treni ya mvuke &quot;Le Fritz&quot; (injini ya mvuke ya CFL) imehifadhiwa kama mnara karibu na kituo cha reli. Ni mojawapo ya reli za mwisho zilizosalia za eneo la Great Lakes.

== Marejeo ==
{{reflist}}
[[Jamii:Vituo vya reli katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]
[[Jamii:Kisangani]]</text>
      <sha1>g7vhtp3cf53nw0lru4g1sj5evt0i1eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kituo cha Kisangani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254353</id>
    <redirect title="Kituo cha reli cha Kisangani" />
    <revision>
      <id>1607389</id>
      <timestamp>2026-10-13T10:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Kituo cha Kisangani]] hadi [[Kituo cha reli cha Kisangani]]: usahihi wa jina</comment>
      <origin>1607389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="tfpkqkdpz66ti5mrab71ffysh7kcs5c" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Kituo cha reli cha Kisangani]]</text>
      <sha1>tfpkqkdpz66ti5mrab71ffysh7kcs5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Majadiliano ya mtumiaji:Lanthanon</title>
    <ns>3</ns>
    <id>254354</id>
    <redirect title="Majadiliano ya mtumiaji:Uomodenso" />
    <revision>
      <id>1607394</id>
      <timestamp>2026-10-13T11:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M7</username>
        <id>2663</id>
      </contributor>
      <comment>M7 alihamisha ukurasa wa [[Majadiliano ya mtumiaji:Lanthanon]] hadi [[Majadiliano ya mtumiaji:Uomodenso]]: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Lanthanon|Lanthanon]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Uomodenso|Uomodenso]]&quot;</comment>
      <origin>1607394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="qwhn0mkf7k2l80v9smr8mgrficzwljx" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Majadiliano ya mtumiaji:Uomodenso]]</text>
      <sha1>qwhn0mkf7k2l80v9smr8mgrficzwljx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Emmerentia Susanna Catharina Krogh (</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254355</id>
    <redirect title="Emmerentia Susanna Catharina Krogh" />
    <revision>
      <id>1607408</id>
      <timestamp>2026-10-13T11:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riccardo Riccioni</username>
        <id>452</id>
      </contributor>
      <comment>Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Emmerentia Susanna Catharina Krogh (]] hadi [[Emmerentia Susanna Catharina Krogh]]: usahihi wa jina</comment>
      <origin>1607408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="rcdv5rnasld6317cz2hbhboux9o0hsi" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Emmerentia Susanna Catharina Krogh]]</text>
      <sha1>rcdv5rnasld6317cz2hbhboux9o0hsi</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>