Wikipedia swwiki https://sw.wikipedia.org/wiki/Mwanzo MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Maalum Majadiliano Mtumiaji Majadiliano ya mtumiaji Wikipedia Majadiliano ya Wikipedia Faili Majadiliano ya faili MediaWiki Majadiliano ya MediaWiki Kigezo Majadiliano ya kigezo Msaada Majadiliano ya msaada Jamii Majadiliano ya jamii Lango Majadiliano ya lango Wikichanzo Majadiliano ya Wikichanzo TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Nyakonga 0 20203 1608519 1522493 2026-10-15T18:43:10Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608519 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|jina_rasmi=Nyakonga|jina_lingine=<small>Kata ya Nyakonga<small/>|picha_ya_ramani=Tarime District in Mara 2022.svg|ukubwa_ya_ramani=250px|maelezo_ya_ramani=Wilaya ya Tarime ilipo|ramani_pini=Tanzania#|coordinates={{coord|1.3507|S|34.5715|E|display=inline, region:TZ}}|ukubwa_ramani_pini=250px|maelezo_ramani_pini=Mahali pa [[Nyakonga]]|ngazi_ya_serikali=[[Nchi]]<!-- [[Nchi]] -->|jina_la_serikali=[[Tanzania]]<!-- jina la nchi -->|ngazi_ya_serikali1=[[:Jamii:Mikoa ya Tanzania|Mkoa]]|jina_la_serikali1=[[Mkoa wa Mara]]|ngazi_ya_serikali2=[[:Jamii:Wilaya za Tanzania|Wilaya]]|jina_la_serikali2=[[Wilaya ya Tarime]]|ngazi_ya_serikali3=[[:Jamii:Kata za Tanzania|Kata]]|jina_la_serikali3=[[Nyakonga]]|ngazi_ya_serikali4=[[:Jamii:Vjiji vya Tarime|Vijiji]]|jina_la_serikali4=3|cheo_cha_kiongozi=[[Diwani]]|wakazi_kwa_ujumla=9,215|population_as_of=Sensa 2022|timezone=EAT|tofauti_ya_UTC=+3|msimbo_posta=31415 <ref name=":0" />|cheo_cha_kiongozi1=[[Mtendaji Kata]]|jina_la_kiongozi=Simon Kiles Samwel|marejeo_ya_wakazi=|mahali_pa_jina_la_pini=Nyakonga|tovuti={{URL|https://tarimedc.go.tz}}}} '''Nyakonga''' ni [[kata]] ya [[Wilaya ya Tarime]] katika [[Mkoa wa Mara]], [[Tanzania]] yenye [[postikodi]] [[namba]] '''31415'''.<ref name=":0" /> Katika [[sensa]] ya [[mwaka]] [[2022]] wakazi wa kata walihesabiwa kuwa 9,215 <ref>https://www.nbs.go.tz, uk 190 </ref>. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,797 waishio humo.<ref>[http://www.wavuti.weebly.com/uploads/3/0/7/6/3076464/census20general20report20-202920march202013_combined_final20for20printing1.pdf Sensa ya 2012, Mara - Tarime-District-Council]</ref> Ofisi ya kata inapatikana katika kijiji cha Magoto. == Vijiji vya kata ya Nyakonga == Kata hii ina [[Kijiji|vijiji]] 3 na vitongoji 12.<ref name=":0">https://www.tcra.go.tz/uploads/text-editor/files/Mara%2031000_1622732858.pdf</ref> * [[Magoto]] ** Nyanswega Nyangwe Gakendo ** Nyangwe ** Gakendo * Nyakonga ** Komomendi ** Buchora ** Komagori ** Kebweye ** Senta ** Nyang'iti * [[Kebweye]] ** Nyakonga ** Mkuyuni ** Nyamesanga ** Keburwi == Huduma za jamii == Huduma za [[afya]] katika kata ya Nyakonga zinapatikana katika kijiji cha Magoto ambapo kuna kituo cha afya<ref>{{Rejea tovuti|title=Magoto Health Center|url=https://doctor4africa.com/listing/mara,tanzania/hospital,primary-health-centre/magoto-health-center/|work=Doctor 4 Africa|accessdate=2024-02-21|language=en-US|archive-date=2024-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240221160646/https://doctor4africa.com/listing/mara,tanzania/hospital,primary-health-centre/magoto-health-center/|url-status=dead}}</ref> na katika kijiji cha [[Kebweye]] ambapo kuna [[zahanati]]. Huduma za [[elimu ya awali]] na [[Shule ya msingi|msingi]] zinapatikana katika vijiji vyote vitatu, ambapo kuna shule za awali za [[serikali]] na za binafsi na [[Shule ya msingi|shule za msingi]] za [[serikali]]. Kwa upande wa [[elimu ya sekondari]] kuna shule ya sekondari Magoto<ref>{{Rejea tovuti|title=Magoto Secondary School Mara {{!}} Education {{!}} Tanzania {{!}} SaaHiiHii|url=https://www.saahiihii.com/company/697|work=www.saahiihii.com|accessdate=2024-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240221150340/https://www.saahiihii.com/company/697|archivedate=2024-02-21|url-status=dead}}</ref> ambayo inapatikana katika kijiji cha Magoto. Shule hiyo inatoa [[elimu]] kuanzia [[darasa]] la 9 (kidato cha kwanza) mpaka darasa la 14 (kidato cha sita). ==Marejeo== {{marejeo}} {{Kata za Wilaya ya Tarime}} {{mbegu-jio-mara}} [[Jamii:Wilaya ya Tarime]] [[Jamii:kata za Mkoa wa Mara]] b2a0p9ko8qv7l4o3shovm34r7m9lnsx Montgomery, Alabama 0 24223 1608478 1590174 2026-10-15T14:16:37Z Snow Lion Fenian 52908 /* */ 1608478 wikitext text/x-wiki [[Picha: Montgomery,al.png|thumbnail|right|200px|Mji wa Montgomery, Alabama]] {{Infobox City |jina_rasmi = Montgomery, Alabama |picha_ya_satelite = Alabama State Capitol.jpg |maelezo_ya_picha = Ikulu ya Alabama |pushpin_map = Marekani |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Montgomery katika Marekani |picha_ya_bendera = Flag of Montgomery, Alabama.svg |ukubwa_wa_picha = 100px |picha_ya_seal = Seal of Montgomery, Alabama.svg |seal_size = |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_type1 = [[:en:Political divisions of the United States|Jimbo]] |subdivision_type2 = [[:en:List of counties in Alabama|Kitongoji]] |subdivision_name = [[Marekani]] |subdivision_name1 = [[Alabama]] |subdivision_name2 = [[:en:Montgomery County, Alabama|Montgomery]] |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = 2006 |wakazi_kwa_ujumla = 201998 |latd=30 |latm=41 |lats=40 |latNS=N |longd=88 |longm=02 |longs=35 |longEW=W |website = [http://www.montgomeryal.gov/ www.MontgomeryAL.gov] }} [[Picha:Montgomery County Alabama Incorporated and Unincorporated areas Montgomery Highlighted.svg|thumb|right|260px|Mahali pa Montgomery katika [[Alabama]]]] '''Montgomery''' ni mji mkuu wa jimbo la [[Alabama]] katika [[Marekani]]. Mnamo mwaka wa [[2000]], idadi ya wakazi wanaoishi hapa ilikuwa 201,568. == Wenyeji mashuhuri wa mjini hapa == * [[Nat King Cole]], mpiga piano na mwimbaji * [[Martin Luther King, Jr.]], mwanaharakati wa haki za binadamu * [[Bart Starr]], [[Pro Football Hall of Fame]]r == Viungo vya Nje == * [http://www.montgomery.al.us/ City of Montgomery, Alabama] {{Wayback|url=http://www.montgomery.al.us/ |date=20040804011945 }} {{commonscat|Montgomery, Alabama}} {{Miji Mikuu ya Marekani}} {{mbegu-jio-USA}} [[Jamii:Miji ya Marekani]] [[Jamii:Miji mikuu ya majimbo ya Marekani]] [[Jamii:Alabama]] 82tos4x9q1ru987m27swzq0bl0j0mhs 1608481 1608478 2026-10-15T14:26:33Z Riccardo Riccioni 452 1608481 wikitext text/x-wiki {{Infobox City |jina_rasmi = Montgomery, Alabama |picha_ya_satelite = Alabama State Capitol.jpg |maelezo_ya_picha = Ikulu ya Alabama |pushpin_map = Marekani |pushpin_map_caption = Mahali pa mji wa Montgomery katika Marekani |picha_ya_bendera = Flag of Montgomery, Alabama.svg |ukubwa_wa_picha = 100px |picha_ya_seal = Seal of Montgomery, Alabama.svg |seal_size = |subdivision_type = [[Madola|Nchi]] |subdivision_type1 = [[:en:Political divisions of the United States|Jimbo]] |subdivision_type2 = [[:en:List of counties in Alabama|Kitongoji]] |subdivision_name = [[Marekani]] |subdivision_name1 = [[Alabama]] |subdivision_name2 = [[:en:Montgomery County, Alabama|Montgomery]] |idadi_ya_wakazi_kwa_mwaka_wa = 2006 |wakazi_kwa_ujumla = 201998 |latd=30 |latm=41 |lats=40 |latNS=N |longd=88 |longm=02 |longs=35 |longEW=W |website = [http://www.montgomeryal.gov/ www.MontgomeryAL.gov] }} [[Picha: Montgomery,al.png|thumbnail|right|200px|Mji wa Montgomery, Alabama]] [[Picha:Montgomery County Alabama Incorporated and Unincorporated areas Montgomery Highlighted.svg|thumb|right|260px|Mahali pa Montgomery katika [[Alabama]]]] '''Montgomery''' ni [[mji mkuu]] wa [[jimbo]] la [[Alabama]] katika [[Marekani]]. Mnamo [[mwaka]] wa [[2000]], [[idadi]] ya wakazi wanaoishi hapa ilikuwa 201,568. == Wenyeji mashuhuri wa mjini hapa == * [[Nat King Cole]], mpiga [[piano]] na [[mwimbaji]] * [[Martin Luther King, Jr.]], [[Harakati|mwanaharakati]] wa [[haki za binadamu]] * [[Bart Starr]], [[Pro Football Hall of Famer]] == Viungo vya Nje == {{commonscat|Montgomery, Alabama}} * [http://www.montgomery.al.us/ City of Montgomery, Alabama] {{Wayback|url=http://www.montgomery.al.us/ |date=20040804011945 }} {{Miji Mikuu ya Marekani}} {{mbegu-jio-USA}} [[Jamii:Miji ya Marekani]] [[Jamii:Miji mikuu ya majimbo ya Marekani]] [[Jamii:Alabama]] ovtvuluxzxrqqbs5ngw87735l0xewdb New England 0 27036 1608502 1202911 2026-10-15T17:36:28Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608502 wikitext text/x-wiki [[Picha:DowntownBoston.jpg|thumb|300px|[[Boston]] ni moja kati ya miji mashuhuri sana ya New England.]] [[Picha:New hampshire colors.jpg|thumb|300px|[[New Hampshire]]]] [[Picha:USA Cape Cod 6 MA.jpg|thumb|300px|[[Cape Cod, Massachusetts]]]] '''New England (Uingereza Mpya)''' ni jina la sehemu ya kaskazini-mashariki ya [[Marekani]] inayotazama pwani la [[Atlantiki]]. Katika eneo hili, kuna majimbo sita humu. Majimbo hayo ni pamoja na [[Maine]], [[Vermont]], [[New Hampshire]], [[Massachusetts]], [[Connecticut]], na [[Rhode Island]]. == Historia == Eneo hili lilikuwa chanzo cha ukoloni wa Uingereza katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Mpelelezi mwingereza John Smith alitembelea nchi mnamo mwaka 1614 akatoa kitabu "A Description of New England" alipoeleza uwingi wa samaki, ubao na ardhi yenye rutba akisema nchi ilifaa kuunda "Uingereza Mpya" katika sehemu hizi. Maelezo yake yalianza kuvuta walowezi wachache walionunua ardhi kutoka kwa maindio wenyeji na kujenga makazi yao. Tangu 1629 walowezi hao waliongezeka sana kutokana na uhamisho wa Wakristo waliowahi kujitenga katika kanisa rasmi la Uingereza na kuteseka huko. Walipewa nafasi ya kuhama Amerika walipoahidiwa uhuru wa kidini. Walowezi walipanusha eneo lao ama kwa njia ya mapatano na wazalendo au kwa njia ya vita. Mara nyingi walowezi walianza kulima mashamba mapya nje ya sehemu za koloni ndogo za awali; kama walishambuliwa na wazalendo wasiokubali kulima kwao jeshi la miji ya koloni liliingia kati na kwa mdaasa wa silaha za Kiulaya kushinda makabila ya wenyeji. kwa njia hii maeneo ya walowezi yalipanuka polepole. Uwingi wa ardhi ya kulimia uliendelea kuvuta walowezi wapya na koloni hizi za Uingereza zilistawi kwa kuuza mazao kwenda Ulaya. == Viungo vya Nje == * Siasa ** [http://www.negc.org/ New England Governors Conference] ** [http://www.Newenglandconfederationalliance.org New England Confederation Alliance] {{Wayback|url=http://www.newenglandconfederationalliance.org/ |date=20200803112442 }} * Historic ** [http://www.HistoricNewEngland.org Historic New England] ** [http://www.historical-home.com Historical Homes - Antique Real Estate] ** [http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/sacred/colonies_of_ne_1643.html New England Articles of Confederation] {{Wayback|url=http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/sacred/colonies_of_ne_1643.html |date=20070304073835 }} ** [http://www.yale.edu/lawweb/avalon/states/mass01.htm Charter of New England] {{Wayback|url=http://www.yale.edu/lawweb/avalon/states/mass01.htm |date=20070205085900 }} ** [http://www.firstparishcemetery.org Historic First Parish Cemetery and Old Burial Yard] * Ramani ** [http://docs.unh.edu/nhtopos/nhtopos.htm Historic USGS Maps of New England & NY] {{Wayback|url=http://docs.unh.edu/nhtopos/nhtopos.htm |date=20130305023051 }} ** [http://www.salemdeeds.com/atlases_pages.asp?ImageName=PAGE_0006_0007.jpg&atlastype=MassWorld&atlastown=&atlas=MASSACHUSETTS+1871&atlas_desc=MASSACHUSETTS+1871&pageprefix= Map of New England]. From the 1871 Atlas of Massachusetts by Walling and Gray. * Mengineyo ** [http://www.midcoast.com/~martucci/flags/NEFlag.html Flag of New England] {{Wayback|url=http://www.midcoast.com/~martucci/flags/NEFlag.html |date=20070401075528 }} ** [http://www.americanmusicpreservation.com/nema.htm New England Music Archive] ** [http://nnlm.gov/ner/ National Network of Libraries of Medicine - New England Region] {{Wayback|url=http://nnlm.gov/ner/ |date=20090730161802 }} ** [https://web.archive.org/web/20090514024423/http://www.hartfordspringfield.com/ Hartford-Springfield Economic Partnership] {{mbegu-jio-USA}} [[Jamii:Miji ya Marekani]] [[Jamii:Jiografia ya Marekani]] [[Jamii:New England| ]] 59afvs3z6g9wambkmp5ma1aeu9324gs Ramses II 0 86312 1608570 1506665 2026-10-15T23:03:10Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608570 wikitext text/x-wiki [[image:RamsesIIEgypt.jpg|thumb|250px|[[Sanamu]] yake huko [[Abu Simbel]].]] [[File:Ramesses II as child.jpg|thumb|190px|Ramses II akiwa [[mtoto]] ([[Cairo Museum]]).]] [[File:The great Sesostris (Rameses II) in the Battle of Khadesh.jpg|right|thumb|241x241px|Ramses II katika [[mapigano ya Khadesh]].]] [[File:Kadesh.jpg|thumb|left|[[Kigae]] cha [[amani]] na [[Hattusili III]] wa [[Hittites|Hatti]], [[Istanbul Archaeology Museum]].]] '''Ramses II''' au '''Rameses Mkuu''' au '''Sese''' ([[1303 KK|1303]] hivi - Julai au Agosti [[1213 KK]])<ref>{{cite encyclopedia |year=2004 |title=Ramses |encyclopedia=Webster's New World College Dictionary |publisher=Wiley Publishing |location= |url=http://www.yourdictionary.com/Ramses}}</ref> alikuwa [[Farao]] wa [[Misri]] miaka [[1279 KK|1279]]–[[1213 KK]], wa tatu katika [[Nasaba ya 19]] ya [[Misri ya Kale]]. Mara nyingi anasifiwa kama Farao bora. Waandamizi wake na Wamisri wa baadaye walimuita "Mzee Mkuu". Ramses II aliongoza [[Jeshi|majeshi]] yake mara kadhaa hadi [[Asia]], ili kusisitiza himaya ya Misri juu ya [[Kanaani]], lakini pia kusini hadi [[Nubia]]. Tena alishughulikia sana [[ujenzi]] wa [[Mji|miji]] n.k. Pia kwa sababu hiyo, wengi wanaona ndiye Farao aliyepambana na [[Musa]] kadiri ya [[Biblia]]. ==Maisha== Ramses II alikuwa mfalme wa pili wa Nasaba ya 19 ya familia ya kifalme na alikuja kuwa miongoni mwa Mafarao wenye nguvu kuwahi kuwepo Misri. Ramses II alipewa kiti cha Ufalme mapema kwenye umri wa miaka 20 akaongoza kati ya mwaka 1279 KK hadi alipofariki miaka 67 baadae (1213 KK) kwa maradhi ya mishipa, na ini. Hivyo aliongoza Misri kwa miaka 67 akiwa wa pili kuongoza kwa kipindi kirefu zaidi katika historia ya mafarao. Mbali na Vita Ramses II anakumbukwa mno katika juhudi za utunzaji wa Historia ya Misri katika mahekalu ya Ramesseum pamoja na [[Abu Simbel]]. Kwa kumbukumbu nyingi muhimu zilizomo katika mahekalu haya kwa sanamu, zana za kale, michoro na maandishi zinamfanya Ramses kuwa mmoja wa mafarao muhimu wa Misri ya kale. Jeshi la Ramses lilisaidia kulinda mipaka ya Misri kutoka kwa wavamizi na majambazi katika Mediterania na Libya pia kutoka Wahiti na Wanubia. Pia alifanya kampeni za kurudisha ardhi iliyokuwa imeporwa na wavamizi kwa kusaini mikataba ya amani kabla ya kutumia nguvu kuwapiga. Katika historia Ramses alishindwa vita mara moja tu! vita inayokumbukwa sana ni ile iliyofanyikia Kadesh (Syria ya leo) mwaka 1274 KK dhidi ya Wahiti. Vilikuwa vita vikubwa vilivyotumia zana za kisasa zaidi wakati huo katika historia ya vita vya kale. Ramses alifanya makosa kwa kugawa vibaya vikosi vyake, kitu kilichofanya kimojawapo kufyekwa chote! Hatimaye mpinzani akajitangazia ushindi na Ramses ikampasa arudi nyuma sababu ya kujiandaa kubaya na matatizo ya vifaa. Vitabu kadhaa vya dini vimekuwa vikizungumzia kifo chake katika hali ya kushangaza, vikidai kuwa Ramses alifia kwenye maji wakati akiwafukuza Waisraeli. Wamisri wa kale wakipinga kabisa madai hayo na kudai Sese alifariki akiwa na miaka zaidi ya 87 kutokana na maradhi ya kibinadamu. Moja ya ushahidi ni wa Mwili/[[Mumia]] wa Sese ambao unaonekana wazi kuwa mtu huyo alifariki akiwa mzee kabisa! Wengine wanaenda mbali zaidi kuwa Ramses mwili wake huwa hautaki kuzikwa! Kumbe huyo mwanzo alizikwa kwenye kaburi KV7 katika Bonde la Wafalme, lakini kwa sababu ya uporaji wa vitu vya thamani alivyokuwa amevishwa, makuhani walihamisha mwili kutoka eneo hilo na kuupeleka ndani ya kaburi la malkia Inhapy. Miaka mingi baadaye waliuhamishia tena mwili kwenye kaburi la kuhani mkuu Pinudjem II. Yote hii ni sababu ya kumbukumbu katika [[hiroglifi]]. Kutokana na matetemeko yaliyoikumba [[Giza (Misri)|Giza]] miaka kati ya miaka [[1000]] hadi [[1500]] [[BK]] vitu vingi vilipotea huku baadhi ya sanamu zikiharibiwa vibaya na matetemeko hayo, na baadhi ya makaburi, majumba, na makumbusho mengine kupotea kabisa! Mwili wa Ramses II nao ukipotea katika matetemeko hayo. Mwanzoni mwa [[miaka ya 1800]], mwili huu ulipatikana tena pembezoni kidogo mwa Bahari ya Shamu. Ramses II, hakufa kwenye Gharika ya Musa kama watu wanavyodai, mwili wake hadi sasa unathibitisha kuwa alikufa akiwa [[mzee]], zaidi ya miaka 80 kwa [[maradhi]] ya kawaida. Pia si mwili wa Ramses II tu uliopo kwenye makumbusho ya Misri, ni miili mingi ya Mafarao tofauti na baadhi ya watu walioishi kwenye Misri ya kale. ==Tanbihi== {{reflist|30em}} ==Marejeo== {{refbegin}} * {{cite book|author=Balout, L., Roubet, C. and Desroches-Noblecourt, C.|title=La Momie de Ramsès II: Contribution Scientifique à l'Égyptologie|year=1985}} * {{cite book|title=Avaris: Capital of the Hyksos - Recent Excavations|year=1995|publisher=British Museum Press|location=London|first=Manfred|last=Bietak|ISBN=0-7141-0968-1}} * {{cite book|last=von Beckerath|first=Jürgen|year=1997|title=Chronologie des Pharaonischen Ägypten|location=Mainz|publisher=Philipp von Zabern}} * {{cite book|first=Peter J.|last=Brand|title=The Monuments of Seti I: Epigraphic, Historical and Art Historical Analysis|url=https://archive.org/details/monumentsofsetii0000bran|publisher=Brill|location=NV Leiden|year=2000|ISBN=90-04-11770-9}} * {{cite book|first=Bob|last=Brier|title=The Encyclopedia of Mummies|publisher=Checkmark Books|year=1998}} * {{cite book|first=Peter|last=Clayton|title=Chronology of the Pharaohs|url=https://archive.org/details/chronicleofphara00clay|publisher=[[Thames & Hudson]]|year=1994}} * {{cite book|first=Aidan|last=Dodson|author2=Dyan Hilton |title=The Complete Royal Families of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/completeroyalfam0000dods_a3h8|publisher=Thames & Hudson|year=2004|ISBN=0-500-05128-3}} * {{cite book|last=Grajetzki|first=Wolfram|year=2005|title=Ancient Egyptian Queens– a hieroglyphic dictionary|publisher=Golden House Publications|location=London|ISBN=0-9547218-9-6}} * {{cite book|first=Nicolas|last=Grimal|title=A History of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/historyofancient0000grim|location=Oxford|publisher=Blackwell|year=1992|ISBN=0-631-17472-9}} * {{cite book|title=Pharaoh Triumphant: The Life and Times of Ramesses II, King of Egypt|url=https://archive.org/details/pharaohtriumphan0000kitc_r6r6|first=Kenneth|last=Kitchen|year=1983|location=London|publisher=Aris & Phillips|ISBN=0-85668-215-2}} * {{cite book|last=Kitchen|first=Kenneth Anderson|year=2003|title=On the Reliability of the Old Testament|url=https://archive.org/details/onreliabilityofo00kitc|location=Michigan|publisher=William B. [[Eerdmans Publishing|Eerdmans Publishing Company]]|isbn=0-8028-4960-1}} * {{cite book|last=Kitchen|first=Kenneth Anderson|year=1996|title=Ramesside Inscriptions Translated and Annotated: Translations. Volume 2: Ramesses II; Royal Inscriptions|location=Oxford|publisher=Blackwell Publishers|isbn=0-631-18427-9}} Translations and (in the 1999 volume below) notes on all contemporary royal inscriptions naming the king. * {{cite book|last=Kitchen|first=Kenneth Anderson|year=1999|title=Ramesside Inscriptions Translated and Annotated: Notes and Comments. Volume 2: Ramesses II; Royal Inscriptions|location=Oxford|publisher=Blackwell Publishers}} * {{cite book|last=Kuhrt|first=Amelie|year=1995|title=The Ancient Near East c.3000–330 BC|volume=Vol. 1|location=London|publisher=[[Routledge]]}} * {{cite book|first=David|last=O'Connor|author2=Eric Cline |title=Amenhotep III: Perspectives on his reign|publisher=University of Michigan Press|year=1998}} * {{cite book|first=James|last=Putnam|title=An introduction to [[Egyptology]]|year=1990}} * {{cite book|first=Michael|last=Rice|title=Who's Who in Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/whoswhoinancient0000rice|publisher=Routledge|year=1999|ISBN=0-415-15448-0}} * {{cite book|year=1967|title=The Beit el-Wali Temple of Ramesses II|author1=Herbert Ricke |author2=George R. Hughes |author3=Edward F. Wente }} * {{cite web |author=RPO Editors |title=Percy Bysshe Shelley: Ozymandias |work=[[University of Toronto]] Department of English |publisher=University of Toronto Libraries, University of Toronto Press |url=http://rpo.library.utoronto.ca/poem/1904.html |accessdate=2006-09-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061010122400/http://rpo.library.utoronto.ca/poem/1904.html |archivedate=2006-10-10 }} * {{cite book|first=Alberto|last=Siliotti|title=Egypt: temples, people, gods|year=1994}} * {{cite book|first=Ania|last=Skliar|title=Grosse kulturen der welt-Ägypten|year=2005}} * {{cite journal|journal=Journal of Near Eastern Studies|first=Robert R.|last=Stieglitz|year=1991|title=The City of Amurru|volume=50.1|publisher=The University of Chicago Press}} * {{cite book|last=Tyldesley|first=Joyce|year=2000|title=Ramesses: Egypt's Greatest Pharaoh|url=https://archive.org/details/ramessesegyptsgr0000tyld|location=London|publisher=Viking/Penguin Books}} * {{cite book|first=Wolfhart|last=Westendorf|title=Das alte Ägypten|year=1969|language=de}} * Can. Assoc. Radiol. J. 2004 Oct;55(4):211–7, PMID 15362343 * The Epigraphic Survey, Reliefs and Inscriptions at Karnak III: The Bubastite Portal, Oriental Institute Publications, vol. 74 (Chicago: [[University of Chicago Press]], 1954 {{refend}} * Drews 1995, p.&nbsp;54: "Already in the 1840s Egyptologists had debated the identity of the "northerners, coming from all lands," who assisted the Libyan King Meryre in his attack upon Merneptah. Some scholars believed that Meryre's auxiliaries were merely his neighbors on the Libyan coast, while others identified them as Indo-Europeans from north of the Caucasus. It was one of Maspero's most illustrious predecessors, Emmanuel de Rougé, who proposed that the names reflected the lands of the northern Mediterranean: the Lukka, Ekwesh, Tursha, Shekelesh, and Shardana were men from Lydia, Achaea, Tyrsenia (western Italy), Sicily, and Sardinia." De Rougé and others regarded Meryre's auxiliaries-these "peoples de la mer Méditerranée"- as mercenary bands, since the Sardinians, at least, were known to have served as mercenaries already in the early years of Ramesses the Great. Thus the only "migration" that the Karnak Inscription seemed to suggest was an attempted encroachment by Libyans upon neighboring territory." ^ Jump up to: a b c d e Drews 1995, p. 49. * Gale, N.H. 2011. ‘Source of the Lead Metal used to make a Repair Clamp on a Nuragic Vase recently excavated at Pyla-Kokkinokremos on Cyprus'. In V. Karageorghis and O. Kouka (eds.), ''On Cooking Pots, Drinking Cups, Loomweights and Ethnicity in Bronze Age Cyprus and Neighbouring Regions'', Nicosia. *O'Connor & Cline 2003, p. 112-113. ==Marejeo mengine== {{refbegin}} * Hasel, Michael G. 1994. “''Israel'' in the Merneptah Stela," ''Bulletin of the American Schools of Oriental Research'' 296, pp.&nbsp;45–61. * Hasel, Michael G. 1998. ''Domination and Resistance: Egyptian Military Activity in the Southern Levant, 1300&ndash;1185 BC.'' Probleme der Ägyptologie 11. Leiden: [[Brill Publishers]]. ISBN 90-04-10984-6 * Hasel, Michael G. 2003. "Merenptah's Inscription and Reliefs and the Origin of Israel" in Beth Alpert Nakhai (ed.), ''The Near East in the Southwest: Essays in Honor of William G. Dever'', pp.&nbsp;19&ndash;44. Annual of the American Schools of Oriental Research 58. Boston: American Schools of Oriental Research. ISBN 0-89757-065-0 * Hasel, Michael G. 2004. "The Structure of the Final Hymnic-Poetic Unit on the Merenptah Stela." ''Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft'' 116:75&ndash;81. * James, T. G. H. 2000. ''Ramesses II''. New York: Friedman/Fairfax Publishers. A large-format volume by the former Keeper of Egyptian Antiquities at the [[British Museum]], filled with colour illustrations of buildings, art, etc. related to Ramesses II {{refend}} == Viungo vya nje == {{Commons category|Ramses II}} * [http://www.pbs.org/empires/egypt/newkingdom/ramesses.html Egypt's Golden Empire: Ramesses II] * [http://www.aldokkan.com/egypt/ramses.htm Ramesses II] * [http://www.touregypt.net/19dyn03.htm Usermaatresetepenre] * [http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/ramsesii.html Ramesses II Usermaatre-setepenre (about 1279–1213 BC)] {{Wayback|url=http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/ramsesii.html |date=20090428131522 }} * [http://www.egyptsites.co.uk/upper/luxorwest/temples/rameses2.html Egyptian monuments: Temple of Ramesses II] * [http://euler.slu.edu/Dept/Faculty/bart/egyptianhtml/kings%20and%20Queens/Ramses-II.html List of Ramesses II's family members and state officials] {{Wayback|url=http://euler.slu.edu/Dept/Faculty/bart/egyptianhtml/kings%20and%20Queens/Ramses-II.html |date=20080724005332 }} * [http://www.netnewspublisher.com/remains-of-pharaoh-ramses-ii-temple-discovered-near-cairo-egypt/ Newly discovered temple] {{Wayback|url=http://www.netnewspublisher.com/remains-of-pharaoh-ramses-ii-temple-discovered-near-cairo-egypt/ |date=20080924023718 }} * [https://web.archive.org/web/20210710204517/https://pharaoh.se/pharaoh/Ramesses-II Full titulary of Ramesses II including variants] <!-- Please respect alphabetical order --> {{mbegu-mtu-Biblia}} {{DEFAULTSORT:Ramesses 02}} [[Category:Waliozaliwa 1303 KK]] [[Category:Waliofariki 1213 KK]] [[Jamii:Watu wa Biblia]] [[Jamii:Mafarao wa Misri ya Kale]] me0sqwc70ohbs5431m4qpve8wzdyjaq Upepo wa Jua 0 107554 1608654 1527927 2026-10-16T09:03:37Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608654 wikitext text/x-wiki [[Picha:52706main hstorion lg.jpg|400px|thumbnail|Nebula la Orion (katikati); umbo lake la upinde linaonyesha ya kwamba gesi au plasma zake zinasukumwa upande (wa kushoto) kutokana na upepo wa nyota iliyo karibu]] '''Upepo wa Jua''' (kwa [[Kiingereza]] ''[[:en:solar wind|solar wind]]'') ni [[jina]] la mkondo mfululizo wa [[chembe za nyuklia]] unaotoka katika [[Jua]]. Chembe za [[Nyukliasi ya atomu|nyuklia]] ni vipande vidogo vinavyopatikana ndani ya [[atomi]]. Upepo wa Jua ni hasa mkondo wa [[protoni]], [[elektroni]] na viini vya [[heliamu]] wenye [[kasi]] inayotosha kutoka nje ya [[graviti]] ya Jua. Mchanganyiko huo wa chembe huitwa [[plasma]] (utegili): ni kama [[gesi]] inayoundwa na [[ioni]]. Hii ndiyo sababu ya kwamba upepo wa Jua ni mkusanyiko wa chembe zenye [[chaji ya umeme|chaji]] ya [[umeme]]. Mkondo wa chembe kutoka Jua, yaani upepo wa Jua, hutokea [[muda]] wote lakini [[nguvu]] yake inabadilika. Kwa [[wastani]] kwa njia hiyo kila [[sekunde]] Jua linapotewa na [[tani]] 1,000,000 za [[mata]] yake kuingia kwenye [[anga la nje|anga-nje]]. Wakati wa [[Mlipuko|milipuko]] kwenye uso wa Jua (inayotokea mara kwa mara) [[idadi]] hiyo inaongezeka sana na hapo upepo wa jua unaweza kuitwa [[dhoruba ya jua]]. Upepo wa Jua unatokea pia nje ya [[mfumo wa Jua]] letu kwa majua au [[nyota]] nyingine. Hapo unaitwa "upepo wa nyota" (ing. ''stellar wind'') lakini kimsingi ni jambo lilelile, ila tu mbali sana. ==Athari zinazotazamika== Kuna athari za upepo wa jua zinazotazamika [[duniani]]: [[Picha:Aurora borealis over Eielson Air Force Base, Alaska.jpg|thumbnail|350px|Nuru za orora huko [[Alaska]] mwaka 2005]] [[Picha:CometDiagram.png|thumbnail|350px|Mkia wa nyotamkia daima huelekea upande ulio mbali wa Jua kwa sababu unasukumwa na upepo wa Jua]] ===Nuru za orora=== Karibu kwenye [[ncha]] za [[dunia]] zinatokea mara kwa mara [[Mwanga|mianga]] kwenye [[anga]] zinazoitwa [[orora]] ([[Kilatini]] na Kiingereza ''aurora'')<ref>Tunafuata hapa kamusi ya [[KAST]]; inaonekana Kiswahili kijadi hakikuwa na neno kamili kwa sababu orora zinaonekana mara chache mno kwenye kanda za tropiki</ref>. Zinasababishwa kama upepo wa Jua unafika dunaini kwa nguvu kubwa, yaani wakati wa "Dhoruba ya Jua". Kwa kawaida sehemu kubwa ya upepo wa Jua unazuiwa na [[uga sumaku wa Dunia]] usifike hadi [[angahewa]] yetu. Lakini ukifika kwa nguvu sana unapita uga sumaku wa dunia na kuingia katika angahewa nchani kwa sababu pale [[kinga]] ni dhaifu zaidi. Chembe kutoka Jua zinapashia [[joto]] [[molekuli]] za angahewa na hii inaonekana kwa [[umbo]] la mianga yenye [[rangi]] nyingi. Mianga hii kwa kawaida inaonekana tu ama [[kaskazini]] au [[kusini]] kabisa kabisa mwa dunia kuanzia [[latitudo]] ya [[nyuzi]] 66,5° za kaskazini au kusini. Katika kanda ya [[tropiki]] inaonekana mara chache sana tu<ref>[http://www.atoptics.co.uk/highsky/auror1.htm Aurora, Northern Lights ] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://education.nationalgeographic.com/education/encyclopedia/aurora/?ar_a=1 National Geopgraphic, Aurora]</ref>. ===Shinikizo kutokana na upepo wa Jua=== “[[Mkia]]” wa [[nyotamkia]] (kometi) muda wote huelekea upande wa kinyume wa Jua. Sababu yake ni kwamba “mkia” huu ni [[gesi]] inayotoka kwenye nyotamkia inayoathiriwa na upepo wa Jua. Ikikaribia Jua [[barafu]] kwenye kiini cha nyotamkia inaanza kuyeyuka na kutoka kwa umbo la gesi. [[Wingu]] la gesi linalofanya "mkia" linasukumwa na upepo wa Jua sawa jinsi [[bendera]] inavyosukumwa na upepo wa [[hewa]] duniani. Wakati wa kutuma [[vyomboanga]] kwa [[sayari]] nyingine athari hii imetazamwa pia. Ni lazima kusahihisha makadirio kwa ajili ya njia za [[vyomboanga]] maana vingeweza kukosa shabaha kama sayari ya [[Mrihi]] (Mars) kwa maelfu ya [[kilomita]] kutokana na kusukumwa na upepo wa jua. Kuna pia sharti la kukadiria athari ya upepo wa jua kwa uthabiti wa vyomboanga vinavyosafiri kwa [[umbali]] mkubwa<ref>Georgevic, R. M. (1973) "The Solar Radiation Pressure Forces and Torques Model", The Journal of the Astronautical Sciences, Vol. 27, No. 1, Jan–Feb. First known publication describing how solar radiation pressure creates forces and torques that affect spacecraft.</ref>. Kuna majaribio ya kutumia nguvu ya upepo wa Jua pamoja na [[shinikizo la nuru]] kwa kusukuma vyombo vya anga kwa kutumia [[tanga]] za Jua. [[nadharia|Kinadharia]] uwezekano ulitabiriwa tangu muda mrefu. [[Mjerumani]] [[Johannes Kepler]], aliyekuwa kati ya [[wataalamu]] wa kwanza kutumia [[hadubini]] kwa kutazama nyota, alitambua tayari ya kwamba mikia ya nyotamkia huelekea mbali na Jua akahisi kuwepo kwa nguvu kutoka Jua inayosababisha hii. Akamwandikia [[Galileo Galilei]] mnamo [[mwaka]] [[1610]] "Tengeneza safina au tanga zinazolingana na upepo wa angani na siku mmoja shujaa atashindana pia na [[ombwe]] hii"<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.nasa.gov/vision/universe/roboticexplorers/solar_sails5.html |title=NASA, Measuring Up to a Solar Sail, 2005 |accessdate=2018-11-24 |archivedate=2017-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170510052620/https://www.nasa.gov/vision/universe/roboticexplorers/solar_sails5.html }}</ref> Siku hizi imethibitishwa kwamba shinikizo la nuru ni chanzo bora la [[nishati]] kwenye [[anga-nje]]. [[Japani]] ilifaulu mara ya kwanza mwaka [[2010]] kutumia shinikizo la nuru kwa kuharakisha mwendo wa chombo anga cha [[IKARUS]]<ref>[http://www.isas.jaxa.jp/e/forefront/2011/tsuda/index.shtml Yuichi Tsuda, Solar Sail NAvigation TEchnology of IKARUS, 2011]</ref>. [[Picha:Uga sumaku unakinga dunia.png|420px|thumbnail|Mnururisho wa Upepo wa Jua unakengeushwa na uga sumaku wa dunia]] === Machafuko ya mawasiliano kwa redio === Tangu kubuniwa kwa [[redio]] imeonekana ya kwamba kuna athari ya Jua kwa [[mawasiliano]] yanayotumia [[wimbiredio]]. Wakati wa kuonekana kwa milipuko kwenye uso wa Jua hutokea mabadiliko katika nguvu ya uga sumaku duniani. Tangu kutumia wimbiredio kwa mawasiliano kulionekana ya kwamba kuna machafuko ya mawasiliano baada ya milipuko usoni mwa Jua. Leo hii wataalamu wanaelewa [[tabia]] ya upepo wa jua kuwa na chaji ya umeme na hii inaingiliana na [[mawimbi]] ya [[sumakuumeme]] tunayotumia kwa mawasiliano mengi. Si redio peke yake, pia [[televisheni]], [[simu za mkononi]] na [[mtandao]] wa [[kompyuta]] hutumia mawimbi sumakuumeme yanayoweza kuchafuliwa na dhoruba ya jua, yaani hali kali ya upepo wa jua. ==Athari ya upepo wa jua kwa angahewa ya sayari== Siku hizi [[wanasayansi]] wanaona ya kwamba upepo wa jua huwa na athari juu ya angahewa ya sayari katika mfumo wa Jua. Inajulikana ya kwamba upepo wa jua una nguvu ya kuathiri [[kitu]] kinachopigwa nao na kusababisha shinikizo juu yake jinsi lilivyoonekana juu kwenye mfano wa mkia wa nyotamkia. Hapa linatokea swali: Je nguvu hii ya upepo wa jua inafanya nini na gesi za angahewa ya sayari? Sayari ya [[Zuhura]] (Venus) iliyo karibu na Jua kuliko dunia ina [[angahewa]] nzito. [[Vyomboanga]] vimepima ya kwamba muda wote kuna wingu la gesi kutoka Zuhura kuingia katika [[anga-nje]] linalofuata kanuni za mkia wa nyotamkia yaani kuelekea upande wa mbali wa Jua. Maana yake, sawa na kometi, gesi za angahewa ya Zuhura zinasukumwa na upepo wa jua<ref>[http://adsabs.harvard.edu/abs/1997GeoRL..24.1163G Venus tail ray observation near Earth, Geophysilcal research letters 15 May 1997]</ref>. Gesi ya angahewa ya Zuhura inaendelea kupungua polepole. Kwenye Dunia hali hii haikutazamwa. Tofauti kati ya Dunia na Zuhura kuhusu upepo wa jua ni ya kwamba Dunia ina [[uga sumaku]] unaokinga angahewa yake. Nguvu ya ugasumaku inakengeusha sehemu kubwa ya upepo wa jua na kuuongoza upite kando ya dunia. Lakini Zuhura ina uga sumaku dhaifu sana. Ukosefu wa uga sumaku unasababisha miale ya upepo wa jua kugonga angahewa ya Zuhura moja kwa moja. Kuhusu sayari za [[Utaridi]] (Mercury) na [[Mirihi]] (Mars) hizi ni ama bila angahewa (Utaridi) au na angahewa hafifu sana (Meriki). Siku hizi inafikiriwa ya kwamba sababu yake ni shinikizo la upepo wa jua unaoendelea kupuliza gesi za angahewa kutoka sayari kwenda anga-nje<ref>{{Rejea tovuti |url=http://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/21nov_plasmoids |title=Solar winds rip up Martian athmosphere, NASA Science News, 2008 |accessdate=2018-11-24 |archivedate=2019-02-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190209133311/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/21nov_plasmoids/ }}</ref>. Mars haina uga sumaku mwenye maana, kwa hiyo sawa na Zuhura inapigwa tu na upepo wa jua. ==Historia ya kugundua kuwepo kwake== Umbo la mkia wa nyotamkia ulitazamwa mapema baada ya kupatikana kwa [[hadubini]] katika [[astronomia]] yaani kuanzia mnamo mwaka [[1600]] BK. Hapo ni Kepler aliyehisi mara ya kwanza kuwepo kwa jambo kama upepo kati ya nyota. Ni [[karne ya 19]] yenye [[elimu]] zaidi katika sayansi iliweza kukaribia tabia ya mambo yaliyotazamwa. [[Mwingereza]] [[Richard Carrington]] alitazama mwaka [[1859]] milipuko mikubwa isiyo kawaida kwenye uso wa Jua. Takriban saa 17-18 baadaye yalitokea mambo ya ajabu: *[[dira]] hazikuelekea tena upande wa kaskazini lakini [[sindano]] zao zilianza kuchezacheza *[[orora]] zilitazamwa mahali pengi duniani, hata nje ya upeo wa nchani, hadi [[Kuba]] katika [[tropiki]] *[[telegrafu]] (ambazo zilikuwa [[teknolojia]] mpya wakati ule) zilikwama na kuharibika kutokana na mikondo ya umeme wa juu katika [[Waya|nyaya]]; spaki zilionekana kwenye nyaya za simu hizi Carrington na wenzake walihisi kuwepo kwa uhusiano kati ya [[madoa ya Jua]], milipuko kwenye uso wa Jua na machafuko wa uga sumaku duniani lakini wakati ule sayansi haikutosha bado kutoa maelezo sahihi. [[Mwanafizikia]] kutoka [[Norwei]] [[Kristian Birkeland]] alisema mnamo mwaka [[1900]] ya kwamba orora zinaweza kusababishwa na chembe kutoka Jua. Lakini haikuweza kuthibitishwa, ilibaki kama nadharia. Kuwepo kwa upepo wa jua kuliweza kuhakikishwa tu baada ya kupatikana kwa [[vyomboanga]]. Chombo cha [[Urusi]] [[Lunik 1]] mwaka [[1959]] na chombo cha [[Marekani]] [[Mariner 2]] vilitekeleza majaribio ya kuthibitisha kuwepo kwa upepo wa jua. Baada ya kufika juu ya mwezi mwaka [[1969]] [[NASA]] iliweka tanga za jua kwenye uso wa [[mwezi]] zikakusanya [[data]] kuhusu [[isotopi]] zilizogonga huko mara nyingi. Tangu siku zile vyomboanga vingi vilikusanya data nyingi zilizosaidia kuelewa vizuri zaidi tabia za upepo wa jua. == Marejeo == <references/> == Tovuti za nje == *[http://www.unawe.org/kids/unawe1312/sw/ Kuelea katika upepo wa jua, Unawe Tanzania 2013 '''(Kiswahili)'''] {{Wayback|url=http://www.unawe.org/kids/unawe1312/sw/ |date=20200927102726 }} *[http://www.cosmos4kids.com/files/solsyst2_solarwind.html Solar wind (Cosmos for Kids)] *]http://www.thetimenow.com/astronomy/solar-wind.php {{Wayback|url=http://www.thetimenow.com/astronomy/solar-wind.php |date=20181001012239 }} What is the solar wind?] *[https://www.scientificamerican.com/article/sun-spots-and-climate-change/ The Role of Sunspots and Solar Winds in Climate Change, Scientific American 2011] *[http://www.smithsonianmag.com/science-nature/what-damage-could-be-caused-by-a-massive-solar-storm-25627394/?no-ist What Damage Could Be Caused by a Massive Solar Storm? (Kuhusu madoa ya jua, upepo na dhoruba ya jua na hatari kwa mawasiliano duniani; Smithsonian 2013)] {{commons category}} * [http://www.swpc.noaa.gov/ace/MAG_SWEPAM_24h.html Real-time plots of solar wind activity from the] {{Wayback|url=http://www.swpc.noaa.gov/ace/MAG_SWEPAM_24h.html |date=20111228035105 }} [[Advanced Composition Explorer]] * [http://www.swpc.noaa.gov/SWN/sw_dials.gif Current solar wind pressure] {{Wayback|url=http://www.swpc.noaa.gov/SWN/sw_dials.gif |date=20141207182110 }} NOAA Space Weather Prediction Center * [http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml Solar wind] {{Wayback|url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml |date=20150813081520 }} MSFC solar wind site * [http://www.suntrek.org Sun|trek website] An educational resource for teachers and students about the Sun and its effect on the Earth * [http://clusterlaunch.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=45273 Cluster shows how solar wind is heated] * [http://www.physorg.com/news205411403.html Could solar wind power Earth?] October 4, 2010 by Miranda Marquit * [http://news.discovery.com/tech/solar-wind-energy-power.html Solar Or Wind Power? Why Not Both?] {{Wayback|url=http://news.discovery.com/tech/solar-wind-energy-power.html |date=20121127100131 }} By Eric Bland, Wed September 29, 2010 * [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=7451968&fulltextType=RA&fileId=S1473550410000066 The Solar Wind Power Satellite as an alternative to a traditional Dyson Sphere and its implications for remote detection] [[International Journal of Astrobiology]] (2010), 9: 89-99 [[jamii:Jua]] go1wbiimb96qacwiiac0ygplldamh1z Orodha ya marefa wa Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani 0 114059 1608550 1257536 2026-10-15T19:48:15Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608550 wikitext text/x-wiki '''[[Refa|Marefa]] wa [[Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani]]''' wanasimamia michuano 120 ya kabla ya msimu, michuano 1,260 ya msimu wa ligi. Marefa hao huongoza [[mchezo]] huu unaojumuisha [[Mchezaji|wachezaji]] 10 kwa uwezo wa juu unaofikia [[asilimia]] 95.<ref>{{cite web|url=https://www.nbra.net/nba-officials/referee-biographies|title=NBA referee biographies|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190722155602/https://www.nbra.net/nba-officials/referee-biographies/|archivedate=2019-07-22|accessdate=2019-06-24|url-status=dead}}</ref> ==Maofisa== Kwa msimu wa 2018–19, kuna maofisa 65.<ref>{{cite web|url=http://cdn.nba.net/assets/pdfs/2018-19-NBA-Officials-Guide.pdf|title=2018-19 Officiating Staff|accessdate=2019-06-24|archivedate=2019-07-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190713065110/http://cdn.nba.net/assets/pdfs/2018-19-NBA-Officials-Guide.pdf}}</ref> ===Maofisa=== {{div col|colwidth=12em}} * Ray Acosta, #54 * Brandon Adair, #67 * [[Bennie Adams]], #47 * [[Mark Ayotte]], #56 * Brent Barnaky, #36 * Curtis Blair, #74 * Matt Boland, #18 * [[Tony Brothers]], #25 * Tony Brown, #6 * [[Nick Buchert]], #3 * Mike Callahan, #24 * James Capers, #19 * Derrick Collins, #11 * Sean Corbin, #33 * Kevin Cutler, #34 * Eric Dalen, #37 * Marc Davis, #8 * JB DeRosa, #62 * Mitchell Ervin, #27 * Kane Fitzgerald, #5 * Tyler Ford, #39 * Brian Forte, #45 * Scott Foster, #48 * Pat Fraher, #26 * [[Ron Garretson]], #10 * Jacyn Goble, #68 * John Goble, #30 * Jason Goldenberg, #35 * David Guthrie, #16 * [[Lauren Holtkamp]], #7 * [[Bill Kennedy (referee)|Bill Kennedy]], #55 * Courtney Kirkland, #61 * Marat Kogut, #32 * Karl Lane, #77 * Eric Lewis, #42 * Mark Lindsay, #29 * Tre Maddox, #73 * Ed Malloy, #14 * [[Ken Mauer]], #41 * [[Rodney Mott]], #71 * Brett Nansel, #44 * J.T. Orr, #72 * Gediminas Petraitis, #50 * Jason Phillips, #23 * Derek Richardson, #63 * Leroy Richardson, #20 * Kevin Scott, #28 * Aaron Smith, #51 * Michael Smith, #38 * Bill Spooner, #22 * [[Jonathan Sterling]], #17 * Ben Taylor, #46 * Dedric Taylor, #21 * Josh Tiven, #58 * Scott Twardoski, #52 * Justin Van Duyne, #64 * Scott Wall, #31 * CJ Washington, #12 * Tom Washington, #49 * James Williams, #60 * [[Leon Wood]], #40 * [[Haywoode Workman]], #66 * Sean Wright, #4 * [[Zach Zarba]], #15 * Gary Zielinski, #59 {{div col end}} <br> ===Maofisa wa zamani=== {{div col|colwidth=12em}} * [[Dick Bavetta]] * [[Sid Borgia]] * [[Danny Crawford]] * [[Joey Crawford]] * [[Bob Delaney (basketball)|Bob Delaney]] * [[Joe DeRosa (referee)|Joe DeRosa]] * [[Tim Donaghy]] * [[Norm Drucker]] * [[Hugh Evans (basketball)|Hugh Evans]] * [[Bernie Fryer]] * [[Darell Garretson]] * [[Joe Gushue]] * [[Hue Hollins]] * [[Steve Javie]] * [[Jess Kersey]] * [[Jack Madden]] * [[Mike Mathis]] * [[Monty McCutchen]] * [[Jack Nies]] * [[Tommy Nuñez]] * [[Ronnie Nunn]] * [[Jake O'Donnell]] * [[Richie Powers]] * [[Mendy Rudolph]] * [[Eddie Rush]] * [[Ed T. Rush]] * [[Bennett Salvatore]] * [[Earl Strom]] * [[John Vanak]] * [[Greg Willard]] {{div col end}} ==Marejeo== {{reflist}} ==Viungo vya nje== *[https://www.nba.com/ Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani] *[https://www.nbra.net Chama cha Marefa wa Mpira wa Kikapu] *[https://lowkeynba.com/much-nba-refs-make/ Mshahara wa marefa wa Mpira wa Kikapu Marekani] {{mbegu-michezo}} [[Jamii:Mpira wa kikapu]] 10wcyp9uug035z7s98a1ypc1ghx3byo Mlipuko wa virusi vya korona 2019-20 0 121175 1608470 1603396 2026-10-15T13:19:36Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608470 wikitext text/x-wiki [[Picha:COVID-19-outbreak-timeline.gif|alt=|thumb|450px|Mlipuko wa Virusi vya Korona duniani.]] [[Picha:Stop the Spread of Germs updated (Swahili).pdf|thumb|Ukomeshaji uenezi wa viini.]] '''Mlipuko wa Virusi vya Korona''' (kwa [[Kiingereza]]: ''Coronavirus'') ulibainika rasmi [[tarehe]] za katikati za mwezi Desemba [[mwaka]] [[2019]] katika [[mji]] wa [[Wuhan]] huko China ya kati. Kulikuwa na kikundi cha watu wenye [[nimonia]] bila chanzo kinachoeleweka. Ulibainika baadaye kama aina mpya ya [[Virusi vya korona|virusi vya korona]].<ref name="Hui14Jan2020">{{Rejea jarida|last=Hui|first=David S.|last2=Azhar|first2=Esam EI|last3=Madani|first3=Tariq A.|last4=Ntoumi|first4=Francine|last5=Kock|first5=Richard|last6=Dar|first6=Osman|last7=Ippolito|first7=Giuseppe|last8=Mchugh|first8=Timothy D.|last9=Memish|first9=Ziad A.|last10=Drosten|first10=Christian|last11=Zumla|first11=Alimuddin|date=14 January 2020|title=The continuing epidemic threat of novel coronaviruses to global health – the latest novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|url=https://www.ijidonline.com/article/S1201-9712(20)30011-4/pdf |journal=International Journal of Infectious Diseases|language=English|volume=91|issue=|pages=264–266|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009|issn=1201-9712|via=}}</ref><ref name="promedmail">{{cite web|title=Undiagnosed pneumonia - China (HU) (01): wildlife sales, market closed, RFI Archive Number: 20200102.6866757|url=https://promedmail.org/promed-post/?id=6866757|website=Pro-MED-mail|publisher=International Society for Infectious Diseases|accessdate=13 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122124653/https://promedmail.org/promed-post/?id=6866757|archive-date=22 January 2020|url-status=live}}</ref><ref name="Cohen17Jan2020">{{Rejea jarida|last=Cohen|first=Jon|last2=Normile|first2=Dennis|date=17 January 2020|title=New SARS-like virus in China triggers alarm|url=https://science.sciencemag.org/content/367/6475/234|journal=Science|language=en|volume=367|issue=6475|pages=234–235|doi=10.1126/science.367.6475.234|issn=0036-8075|pmid=31949058|via=|url-access=subscription|access-date=17 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200117100226/https://science.sciencemag.org/content/367/6475/234|archive-date=17 January 2020|url-status=live}}</ref><ref name="Parry20Jan2020">{{Rejea jarida|last=Parry|first=Jane|date=20 January 2020|title=China coronavirus: cases surge as official admits human to human transmission|url=https://www.bmj.com/content/368/bmj.m236|journal=British Medical Journal|volume=368|pages=|doi=10.1136/bmj.m236|issn=1756-1833|via=|url-access=subscription}}</ref> [[Tarehe]] [[20 Januari]] [[2020]], [[Waziri Mkuu]] wa [[Uchina]] [[Li Keqiang]], alitoa wito wa kutia [[juhudi]] katika kukomesha na kudhibiti [[janga]] la nimonia lililosababishwa na virusi vya korona.<ref name="Premier urged">{{Rejea tovuti|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/21/WS5e26556ca31012821727269c.html|title=Chinese premier stresses curbing viral pneumonia epidemic|location=[[Beijing]]|website=[[China Daily]]|publisher=[[Xinhua News Agency]]|date=21 January 2020|access-date=22 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200122124640/https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/21/WS5e26556ca31012821727269c.html|archive-date=22 January 2020|url-status=live}}</ref> Kufikia tarehe 23 Machi, 2020, kesi 337,000 zimethibitishwa,<ref>{{Rejea tovuti|title=Hali ilivyo kuhusu Corona duniani {{!}} DW {{!}} 23.03.2020|url=https://www.dw.com/sw/hali-ilivyo-kuhusu-corona-duniani/a-52885838|work=DW.COM|accessdate=2020-03-23|language=sw-TZ|author=Deutsche Welle (www.dw.com)}}</ref> Kufikia tarehe 5 Februari 2020, vifo 493 vilitokana na virusi hivyo tangu kifo cha kwanza kilichothibitishwa Januari 9, na watu 990 waliopona. <ref name="QinNYT11Jan20202">{{Rejea habari |url=https://www.nytimes.com/2020/01/10/world/asia/china-virus-wuhan-death.html |title=China Reports First Death From New Virus |last=Qin |first=Amy |date=10 January 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=11 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200111020017/https://www.nytimes.com/2020/01/10/world/asia/china-virus-wuhan-death.html |archive-date=11 January 2020 |last2=Hernández |first2=Javier C. |issn=0362-4331}}</ref> Kifo cha kwanza nje ya Uchina kiliripotiwa tarehe 1 Februari nchini [[Ufilipino]], kilikuwa ni kifo cha mwanamume wa Kichina mwenye [[umri]] wa miaka 44. Kumekuwa na majaribio ambayo yameonyesha kesi zaidi ya 6000 zilizothibitishwa nchini Uchina, ambazo baadhi zao ni za [[wafanyakazi]] wa [[huduma ya afya]].<ref name="Field22Jan2020">{{Rejea habari|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/nine-dead-as-chinese-coronavirus-spreads-despite-efforts-to-contain-it/2020/01/22/1eaade72-3c6d-11ea-afe2-090eb37b60b1_story.html|title=Nine dead as Chinese coronavirus spreads, despite efforts to contain it|last=Field|first=Field|date=22 January 2020|work=The Washington Post|access-date=22 January 2020|url-status=live}}</ref> Katikati ya Februari 2020 maswali mengi kuhusu virusi hivi vilibaki bila jibu, lakini [[Shirika la Afya Duniani]] lilitoa tathmini kuwa<ref>[https://edition.cnn.com/2020/02/17/health/novel-coronavirus-surfaces-study/index.html Here's how long coronaviruses may linger on contaminated surfaces, according to science], tovuti ya CNN, tar 18-02-2020</ref> * zaidi ya asilimia 80 za wagonjwa huonekana kuwa na ugonjwa mwepesi, wanapona * kati ya asilimia za wagonjwa kuna maambukizi mazito yanayosababisha matatizo ya kupumua, hata [[nimonia]], na asilimia 15 kudai walazwe hospitalini * takriban asilimia 5 huwa na magonjwa hatari * mnamo asilimia 2 hufa; hatari ya kifo inapatikana hasa kwa wazee, kuna mfano michache ya watoto. Baadaye imeonekana kwamba [[kiwango cha vifo]] si kubwa vile, labda kati ya % 0.5 hadi 1 lakini si rahisi kutaja kiwango kwa uhakika kwa sababu wengi walioambukizwa hawajulikani. * utafiti wa ziada bado unahitajika * kuna dalili kwamba virusi vya [[Covid-19]] vinaweza kudumu hadi siku 8 kwenye uso wa kitu kilichoguswa na mgonjwa na bado kusababisha maambukizi Kufikia tarehe 11 Julai 2020, zaidi ya watu milioni 12.5 walithibitishwa kupatwa na COVID‑19 katika nchi na maeneo 188 duniani kote. Kati yao waliofariki ni zaidi ya 560,000 na waliopona ni zaidi ya milioni 6.89. Kufikia tarehe 15 Aprili [[2022]], WHO ilitangaza kuwa walitohibitishwa kuambukizwa ni 500.186.525, na kati yao 6.190.349 wamefariki, Marekani ikiwa nchi iliyoathiriwa zaidi (79.71 milioni walioambukizwa na 979.321 waliofariki, karibu 16% ya jumla ya dunia nzima), ikifuatwa na India (zaidi ya maambukizi milioni 43, na vifo 521.737) na Brazil (zaidi ya maambukizi milioni 30, na vifo 661.493). == Historia == Kuna nadharia kadhaa kuhusu kesi ya kwanza ilitoka lini. Kwa mujibu ya ripoti ya serikali ya Uchina isiyochapishwa, kesi ya kwanza inaweza kufuatiliwa mnamo 17 Novemba 2019; mtu huyo alikuwa raia wa jimbo la Hubei wenye miaka 55. Kulikuwa na wanaume wanne na wanawake watano walioripotiwa kuambukizwa mwezi Novemba, lakini wao wote si kesi ya kwanza. Kuanzia mwezi Desemba, idadi ya kesi huko Hubei iliongezeka pole pole, kufikia 60 mnamo 20 Desemba na angalau 266 mnamo 31 Desemba. Kwa mujibu ya vyanzo rasmi vya Kichina, nyingi za kesi hazikuunganishwa na soko la samaki, lililouza wanyama hai. Mwezi Mei 2020, George Gao, Mkurugenzi wa kituo cha Kichina kwa ajili ya kudhibiti na kuzuia magonjwa (CDC), alisema sampuli za wanyama zilizokusanyika sokoni humo zilipima hasi kwa virusi hivyo, kuonyesha kwamba ingawa soko lilikuwa chanzo cha kesi nyingi, halikuwa chanzo cha mlipuko wa kwanza. <ref>{{Rejea tovuti|title=Who is 'patient zero' in the coronavirus outbreak?|url=https://www.bbc.com/future/article/20200221-coronavirus-the-harmful-hunt-for-covid-19s-patient-zero|work=www.bbc.com|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Fernando Duarte}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=China’s first confirmed Covid-19 case traced back to November 17|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/3074991/coronavirus-chinas-first-confirmed-covid-19-case-traced-back|work=South China Morning Post|date=2020-03-13|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> <ref>{{Citation|last=Areddy|first=James T.|title=China Rules Out Animal Market and Lab as Coronavirus Origin|date=2020-05-26|url=https://www.wsj.com/articles/china-rules-out-animal-market-and-lab-as-coronavirus-origin-11590517508|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2020-09-11}}</ref> Mnamo 24 Desemba, hospitali kuu ya Wuhan ilitumia maabara ya Vision sampuli. Tarehe 27 na 28 Desemba, Vision ilitoa taarifa hospitali hiyo na CDC ya kichina, ikionyesha virusi vipya. Kundi la nimonia yenye sababu isiyojulikana liliangaliwa tarehe 26 Desemba na kutibiwa na daktari Zhang Jixian katika hospitali Hubei Provincial, na aliambia Wuhan CDC tarehe 27 Desemba juu ya kundi hilo. Tarehe 30 Desemba, ripoti ya kupima iliyotumia hospitali ya Wuhan kutoka maabara CapitalBio Medlab iliripoti matokeo ya chanya kwa SARS, lakini hayo hayakuwa sahihi, iligunduliwa baadaye.<ref>{{Rejea tovuti|title=404_财新网|url=https://other.caixin.com/404/|work=other.caixin.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=24h精彩新闻_新闻中心_中华网|url=https://news.china.com/paihang/?404|work=news.china.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> Ripoti hiyo ilisababisha kundi la madaktari katika hospitali ya Wuhan Central kutoa tahadhari kwa wenzao na mamlaka ya hospitali juu ya matokeo. Jioni hiyo, Tume ya afya ya Wuhan ilitoa taarifa taasisi mbalimbali za afya juu ya "matibabu ya nimonia yenye sababu isiyojulikana". Manane wa madaktari hao, wakiwemo Li Wenliang, baadaye walionywa na polisi kwa kueneza “uvumi wa uongo,” na mwengine, Ai Fen, alikemewa na wakuu wake kwa kupiga king’ora .Serikali ya Uchina iliwaadhibu Ai Fen, Li Wengliang, na madaktari wengine ambao walijaribu kuonya umma mwezi Desemba kuhusu virusi hivyo. Li Wengliang alikufa kutokana na COVID-19 tarehe 7 Februari. Hospitali zote nchini ziliweka chini ya utawala wa chama cha kikomunist mwaka 2018 <ref>{{Citation|last=Yu|first=Verna|title='Hero who told the truth': Chinese rage over coronavirus death of whistleblower doctor|date=2020-02-07|url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/feb/07/coronavirus-chinese-rage-death-whistleblower-doctor-li-wenliang|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref> <ref>{{Citation|last=Kuo|first=Lily|title=Coronavirus: Wuhan doctor speaks out against authorities|date=2020-03-11|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/11/coronavirus-wuhan-doctor-ai-fen-speaks-out-against-authorities|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref> Tume ya afya ya Wuhan ilitangaza habari za ugonjwa wa mapafu wenye sababu isiyojulikana tarehe 31 Desemba, na kuthibitisha kesi 27 — kutosha ili kuanzisha uchunguzi. <ref>{{Citation|title=Mystery pneumonia virus probed in China|date=2020-01-03|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-50984025|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Wakati wa awamu za mapema za mlipuko, idadi ya kesi iliongezeka mara mbili kila siku saba na nusu. <ref>{{Rejea jarida|last=Li|first=Qun|last2=Guan|first2=Xuhua|last3=Wu|first3=Peng|last4=Wang|first4=Xiaoye|last5=Zhou|first5=Lei|last6=Tong|first6=Yeqing|last7=Ren|first7=Ruiqi|last8=Leung|first8=Kathy S.M.|last9=Lau|first9=Eric H.Y.|date=2020-03-26|title=Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus–Infected Pneumonia|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7121484/|journal=The New England Journal of Medicine|volume=382|issue=13|pages=1199–1207|doi=10.1056/NEJMoa2001316|issn=0028-4793|pmc=7121484|pmid=31995857}}</ref>Mnamo mwanzo na katikati ya Januari 2020, virusi vilienea hadi mikoa mingine ya Kichina, kusaidiwa na uhamiaji kuhusu siku kuu ya mwaka mpya ya kichina kwa sababu Wuhan ni kitovu kikubwa cha usafiri. <ref>{{Citation|title=COVID-19 pandemic|date=2020-09-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=COVID-19_pandemic&oldid=977891670|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref>Tarehe 20 Januari, Uchina iliripoti kesi mpya karibu na 140 kwa siku moja, zikiwemo watu wawili mjini Beijing na mmoja huko Shenzhen.<ref>{{Rejea tovuti|title=China confirms sharp rise in cases of SARS-like virus across the country|url=https://www.france24.com/en/20200120-china-confirms-sharp-rise-in-cases-of-sars-like-virus-across-the-country|work=France 24|date=2020-01-20|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Baadaye takwimu rasmi zilionyesha watu 6,174 tayari wameshakuwa na dalili, na watu zaidi huenda waliambukizwa.<ref>{{Rejea jarida|last=Team|first=The Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology|date=2020-02-01|title=The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19) — China, 2020|url=http://weekly.chinacdc.cn/en/article/doi/10.46234/ccdcw2020.032|journal=China CDC Weekly|language=en|volume=2|issue=8|pages=113–122|doi=10.46234/ccdcw2020.032|issn=2096-7071|archive-url=https://web.archive.org/web/20210121044341/http://weekly.chinacdc.cn/en/article/doi/10.46234/ccdcw2020.032|archive-date=2021-01-21|access-date=2020-09-21|url-status=dead}}</ref> Ripoti ya Lancet tarehe 24 Januari iliashiria maambukizo miongoni mwa binadamu, ilipendekeza sana vifaa vya kinga binafsi kwa wafanyakazi wa afya, na kusema kupima kwa virusi kulikuwa muhimu kutokana na "uwezekano wa janga".<ref>https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S0140-6736%2820%2930183-5</ref> Tarehe 30 Januari, shirika la WHO lilitangaza Coronavirus vilikuwa dharura ya afya ya kimataifa. <ref>{{Citation|title=Flattery and foot dragging: China’s influence over the WHO under scrutiny|url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-flattery-and-foot-dragging-chinas-influence-over-the-who-under/|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 31 Januari 2020, Italia ilikuwa na kesi zake za kwanza zilizothibitishwa, watalii wawili waliotoka Uchina. Kuanzia tarehe 13 Machi 2020, shirika la WHO lilizingatia Ulaya kama katikati ya janga.<ref>{{Rejea tovuti|title=WHO says Europe is new epicenter of coronavirus pandemic|url=https://nypost.com/2020/03/13/who-says-europe-is-new-epicenter-of-coronavirus-pandemic/|work=New York Post|date=2020-03-13|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Bob Fredericks}}</ref> Tarehe 19 Machi 2020, Italia ilipitisha Uchina kama nchi yenye vifo vingi zaidi. Tarehe 26 Machi, Marekani ilipitisha Uchina na Italia kama nchi yenye idadi kubwa zaidi ya kesi zilizothibitishwa duniani.<ref>{{Citation|last=Jr|first=Donald G. McNeil|title=The U.S. Now Leads the World in Confirmed Coronavirus Cases|date=2020-03-26|url=https://www.nytimes.com/2020/03/26/health/usa-coronavirus-cases.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11}}</ref> Utafiti unaonyesha kesi nyingi zaidi mjini [[Janga la Covid-19 Jiji la New York|New York]] zilitoka wasafiri wanaotoka Ulaya, badala ya kutoka Uchina au nchi nyingine za Asia.<ref>{{Citation|title=Studies Show N.Y. Outbreak Originated in Europe|date=2020-04-08|url=https://www.nytimes.com/2020/04/08/us/coronavirus-live-updates.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11}}</ref> Upimaji upya wa sampuli zilizokusanyika mapema uligundua mtu mmoja nchini Ufaransa ambaye alikuwa na virusi tarehe 27 Desemba 2019 na mtu mmoja huko Marekani ambaye alikufa kutokana na COVID-19 tarehe 6 Februari 2020. <ref>{{Citation|last=Staff|first=Reuters|title=After retesting samples, French hospital discovers COVID-19 case from December|date=2020-05-04|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-france-idUSKBN22G20L|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=2 died with coronavirus weeks before 1st U.S. virus death|url=https://www.pbs.org/newshour/nation/2-died-with-coronavirus-weeks-before-1st-u-s-virus-death|work=PBS NewsHour|date=2020-04-22|accessdate=2020-09-11|language=en-us}}</ref> Zaidi ya nchi 120 zimeunga mkono uchunguzi wa asili ya mlipuko wa COVID-19. Mwanzoni Uchina ilipambana na juhudi zao na ilitisha kulipiza kisasi cha kiuchumi kwa nchi zilizotoa mwito huu. Lakini mnamo Mei Uchina hatimaye ilikubali kushirikiana na uchunguzi huo. <ref name=":1">"The Great Wall of Silence," ''The Australian'', 8 May 2020.</ref> Mnamo 11 Septemba 2020, zaidi ya kesi milioni 28.2 zimeripotiwa kote duniani; zaidi ya watu 910,000 wamekufa na zaidi ya watu milioni 19 wamepona.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=ArcGIS Dashboards|url=https://www.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|work=www.arcgis.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> ==Uenezi wa Covid-19 nje ya China== [[Picha:COVID-19 Outbreak World Map.svg|350px|thumb|Uenezi wa virusi vya SARS-Covid-19 duniani (ramani inasahihishwa kila siku)</br>Idadi ya watu waliothibitishwa kuwa na maambukizi</br> {{legend|#510000| zaidi ya 10,000}} {{legend|#900000| 1,000–9,999}} {{legend|#c80200| 100–999}} {{legend|#ee7070| 10–99}} {{legend|#ffC0C0| 1–9}} <small>(Tarehe 16 Machi mtu wa kwanza alipatikana nchini Tanzania)</small>]] [[Picha:COVID-19-outbreak-timeline.gif|alt=|thumb|350px|Mlipuko wa Virusi vya Korona duniani hadi 2 Machi 2020.]] Hadi mwisho wa Januari 2020 takriban watu 10,000 waliambukizwa, idadi ya vifo ilikuwa mnamo 200. Virusi vilienea hadi nchi nyingine kwa njia ya [[abiria]] wa [[Ndege (uanahewa)|ndege]] za kimataifa. Wakazi wa Wuhan na miji mingine ya China yenye wagonjwa wamekataliwa kuondoka kwao baada ya hali ya [[karantini]] kutangazwa.<ref>[https://www.pulselive.co.ke/bi/politics/5-million-people-left-wuhan-before-china-quarantined-the-city-to-contain-the/l5hye6y 5 million people left Wuhan before China quarantined the city to contain the coronavirus outbreak] {{Wayback|url=https://www.pulselive.co.ke/bi/politics/5-million-people-left-wuhan-before-china-quarantined-the-city-to-contain-the/l5hye6y |date=20200128143931 }}, taarifa ya gazeti Business Insider USA, kupitia www.pulselive.co.ke, tarehe 27-01-2020</ref>. [[Maambukizi]] ya kwanza ya ndani ya virusi hivi nje ya Uchina yalitokea [[Vietnam]] kati ya [[wanafamilia]],<ref name=scmp3048017>{{Rejea tovuti |url=https://www.scmp.com/week-asia/economics/article/3048017/china-coronavirus-vietnam-flags-likely-human-transmission-case |title=China coronavirus: 'family cluster' in Vietnam fuels concerns over human transmission |date=29 January 2020 |website=South China Morning Post |access-date=29 January 2020}}</ref> wakati maambukizi ya kwanza ya ndani ambayo hayakuhusisha [[familia]] yalitokea [[Ujerumani]], tarehe 22 Januari, wakati [[mwanamume]] mmoja wa Kijerumani alipata ugonjwa huo kutoka kwa mgeni wa [[China]] kwenye kikao cha [[biashara]].<ref name=dw52169007>{{Rejea tovuti |url=https://www.dw.com/en/germany-confirms-human-transmission-of-coronavirus/a-52169007 |title=Germany confirms human transmission of coronavirus |date=28 January 2020 |publisher=Deutsche Welle |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128220039/https://www.dw.com/en/germany-confirms-human-transmission-of-coronavirus/a-52169007 |archive-date=28 January 2020 |access-date=29 January 2020}}</ref> Kesi nyingine zilizothibitishwa mapema ziliripotiwa huko [[Thailand]], [[Korea Kusini]], [[Japani]], [[Taiwani]], [[Makau]], [[Hong Kong]], [[Marekani]] ([[Everett]], [[Washington]] na [[Chicago]]),<ref name=Field22Jan2020/> [[Singapore]], <ref name="ST23Jan">{{cite web |last1=Goh |first1=Timothy |last2=Toh |first2=Ting Wei |title=Singapore confirms first case of Wuhan virus; second case likely |url=https://www.straitstimes.com/singapore/health/singapore-confirms-first-case-of-wuhan-virus |website=The Straits Times |accessdate=23 January 2020 |date=23 January 2020}}</ref> Vietnam, [[Ufaransa]]<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/coronavirus-france-china-wuhan-virus-symptoms-outbreak-latest-a9301106.html|title=France confirms two cases of deadly coronavirus|date=2020-01-24|website=The Independent|language=en|access-date=2020-01-24}}</ref>, [[Italia]] na [[Nepali]]. Katika Februari 2019 virusi viliendelea kuenea nje ya China, kupitia watu waliosafiri baina ya China na nchi nyingine. Tabia ya virusi kutosababisha ugonjwa mkali kwa wengi ilikuwa msingi kwa uenezaji usiotambuliwa mwanzoni hadi kufikia watu waliogonjeka vibaya. Milipuko ya kwanza ilionekana katika [[Iran]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2020/feb/23/turkey-and-pakistan-close-borders-with-iran-over-coronavirus-deaths Turkey and Pakistan close borders with Iran ove Coronavirus deaths], gazeti la Guardian (UK) ya 23 Feb 2020</ref>, [[Korea Kusini]]<ref>[https://www.theguardian.com/world/2020/feb/25/coronavirus-south-korea-to-test-200000-sect-members-as-pandemic-fears-hit-markets Coronavirus: South Korea to test 200,000 sect members as pandemic fears hit markets], gazeti la Guardian (UK) ya 25 Feb 2020 </ref> na [[Italia]]<ref>[https://www.bbc.com/news/uk-51625733 Coronavirus: Britons returning from northern Italy told to self-isolate], BBC ya 25 Feb 2020 </ref> ambako serikali zilitangaza hali ya karantini kwa maeneo kadhaa. Kufikia mwisho wa mwezi huo, wagonjwa wa nchi nyingine kwa pamoja walikuwa wamezidi wale wa China. Katika Machi 2020 idadi ya maambukizi mapya ilipungua nchini China na Korea Kusini lakini iliongezeka Ulaya na kuanza kusambaa [[Marekani]]. Katika Ulaya Italia ilikuwa nchi iliyoathiriwa vibaya zaidi; serikali ilifunga shule zote pamoja na maduka yasiyo ya chakulas na dawa na kupiga marufuku mikusanyiko yote, ikiwemo ile ya ibada. Hatua kama hizo zilichukuliwa pia katika nchi nyingine. Katika [[Asia ya Magharibi]] nchi iliyoathiriwa vibaya zaidi ni Iran. Kwa jumla si rahisi kupata picha kamili ya uenezi halisi wa virusi hivi. Ilhali dalili za ugonjwa zinafanana na mafua ya kawaida na kifua kikuu, inawezekana mara nyingi maambukizi hayakutambuliwa. Kwa sababu hiyo makadirio ya asilimia ya watu wanaokufa yanatofautiana kati ya nchi na nchi. Tarehe 11 Machi 2020 Shirika la Afya Duniani ilitamka uenezi wa virusi umefikia ngazi ya [[pandemia]], yaani [[epidemia]] (mlipuko) katika nchi nyingi za dunia<ref>[https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/events-as-they-happen WHO characterizes COVID-19 as a pandemic], tovuti ya WHO, iliangaliwa 12 Machi 2020</ref>. Katikati ya mwezi Machi 2020 idadi ya wagonjwa iliongezeka sana katika nchi za Ulaya. Marekani ilizuia wasafiri kutoka Ulaya kuingia. Nchi mbalimbali, pamoja na Ujerumani, zilianza kufunga shule na kukataza mikutano yote yaliyolenga zaidi ya watu 100-500, kwa hiyo kufunga mechi za mpira wa miguu au michezo mingine, pamoja na hoteli na sinema. Kampuni mbalimbali ziliamuru wafanyakazi kukaa nyumbani na kutekeleza shughuli kupitia kompyuta pekee. Tarehe 14 Machi Denmark na Poland zilifunga mipaka kwa wote wasio raia wao, kwa kuamuru raia waliorudi wapaswe kukaa karantini wiki 2. Kwa jumla serikali zilitangaza kwamba asilimia kubwa ya wananchi wataambukizwa zikiona changamoto kuchelewesha mchakato wa maambukizi ili wale wataokuwa wagonjwa sana wasijitokeze mara moja lakini polepole ili waweze kuhudumiwa hospitalini. Kufikia tarehe 19 Machi nchi 170 zilikuwa na mgonjwa walau mmoja. Tarehe 21 Machi Italia ilikuwa imezidi China kwa wingi wa vifo, kwa kuwa siku hiyo walifariki huko watu 793, kuliko siku yoyote ya China. Kufikia tarehe 23 Machi jumla ya waliothibitishwa kupatwa na virusi ilifikia 339,645 na vifo 14,717 kati nchi zaidi ya 40. Takwimu za tarehe 27 Machi zinaonyesha waliopatwa kwa hakika ni walau 536,000 na kati yao walau 24,100 wamekufa kwa ugonjwa huo. Idadi kubwa ya walioambukizwa nchi kwa nchi imekuwa ile ya [[Marekani]]. Kufikia tarehe 13 Aprili walioambukizwa walifikia 1,850,000 na waliofariki dunia 114,000. Kufikia tarehe 2 Juni walioambukizwa walifikia 6,325,303 na waliofariki dunia 377,469. Hadi tarehe 11 Juni walioambukizwa walifikia kuwa zaidi ya 7,360,000 na waliofariki dunia 416,000. ===Afrika=== Mwanzoni mwa Machi 2020 hakukuwa na taarifa ya maambukizi mengi ndani ya Afrika. Wataalamu walijadiliana kama hilo ni jambo linalotokana na kukosa vifaa vya kupima na kutambua ugonjwa, au kama kuna sababu ya ugonjwa kutoenea katika Afrika. Wagonjwa wengi waliotambuliwa [[kusini kwa Sahara]] ni wasafiri waliofika kutoka nchi za nje. Hadi 12 Machi wagonjwa walithibitishwa hasa katika [[Afrika Kaskazini]]: [[Misri]] wagonjwa 67 (1 alifariki), [[Algeria]] 20 (0), [[Moroko]] 6 (1) na [[Tunisia]] 7 (0). Upande wa kusini wa Sahara taarifa zilipatikana hasa kutoka [[Afrika Kusini]] walipotambulia wagonjwa 17 (0), wengi wao watu waliorudi kutoka safari za Italia. [[Togo]] ilikuwa na mgonjwa 1 (0) aliyethibitishwa, [[Senegal]] 4 (0), [[Nigeria]] 2 (0), [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] 1 (0), [[Kamerun]] 2 (0), [[Burkina Faso]] 2 (0)<ref>[https://www.worldometers.info/coronavirus/#countries Confirmed Cases and Deaths by Country, Territory, or Conveyance], tovuti ya worldometers.com ya tar. 12.042020</ref> Tarehe 15 Machi jioni mtu wa kwanza alithibitishwa Tanzania ameambukizwa; msafiri aliyeleta [[virusi]] vya [[ugonjwa]] [[Virusi vya korona|huo]] ni mwananchi aliyefika [[Arusha]] kutoka [[Ubelgiji]] na ambaye baadaye alipona. Hadi tarehe 30 idadi rasmi ilifikia waambukizwa 19.<ref>[https://www.thecitizen.co.tz/news/1840340-5496816-agy428/index.html Coronavirus cases in Tanzania rises to Six]</ref> Wengi waliambukizwa nje ya nchi wakagundulika baada ya kufika Tanzania. Tarehe [[31 Machi]] 2020 Mtanzania wa kwanza alifariki huko [[Dar es Salaam]]. Waliobaki na virusi ni watu 17 kwa mujibu wa Waziri wa Afya<ref>https://www.mwananchi.co.tz/habari/kitaifa/Ndugu-wa-Mtanzania-aliyekufa-kwa-corona-azungumza/1597296-5509666-cpgxwl/index.html</ref>. Kenya kulikuwa na maambukizi 31 na kifo cha kwanza. Hadi tarehe 13 Aprili katika Afrika Bara nchi pekee isiyothibitisha maambukizi ilikuwa Lesotho, mbali ya Sahara Magharibi na visiwa mbalimbali, kama Komoro. Kufikia tarehe 2 Juni walioambukizwa walifikia 152,442 na waliofariki dunia 4,344 katika nchi 54. == Majibu ya kitaifa == Jumla ya nchi na maeneo 188 yamekuwa na angalau kesi moja ya COVID-19 hadi sasa. Kutokana na janga la Ulaya, nchi nyingi katika eneo la Schengen zimezuia harakati huru na kuweka udhibiti wa mipaka. Majibu ya kitaifa yamejumuisha maagizo ya kukaa nyumbani au ufungaji. <ref>{{Rejea tovuti|title=Schengen Area Crisis: EU States Close Borders as Coronavirus Outbreak Grips Bloc|url=https://www.schengenvisainfo.com/news/schengen-area-crisis-eu-states-close-borders-as-coronavirus-outbreak-grips-bloc/|work=SchengenVisaInfo.com|date=2020-03-13|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> <ref name=":0" /> Hadi 26 Machi, watu 1,700,000,000 duniani kote walikuwa chini ya aina ya ufungaji, idadi ambayo iliongezeka hadi watu 3,900,000,000 mnamo wiki ya kwanza ya mwezi Aprili-zaidi ya nusu ya idadi ya watu duniani. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus: Half of humanity on lockdown in 90 countries|url=https://www.euronews.com/2020/04/02/coronavirus-in-europe-spain-s-death-toll-hits-10-000-after-record-950-new-deaths-in-24-hou|work=euronews|date=2020-04-02|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Alasdair Sandford}}</ref> Kufikia mwisho wa mwezi Aprili, watu takriban 300,000,000 walikuwa chini ya maagizo hayo katika mataifa ya Ulaya, zikiwemo Italia, Uhispania, Ufaransa, na Uingereza, wakati watu wapatao 200,000,000 walikuwa chini ya ufungaji katika Amerika Kusini. Watu takriban 300,000,000, au asilimia 90 ya idadi ya watu, walikuwa chini ya aina fulani ya ufungaji katika Marekani, watu 100,000,000 huko Ufilipino, watu 59,000,000 nchini Afrika Kusini, na watu 1,300,000,000 wamekuwa chini ya ufungaji nchini India. Mnamo 21 Mei maambukizo 100,000 mapya yalitokea duniani kote, na tangu mwanzo wa janga hilo. Mnamo Augosti kumekuwa na zaidi ya kesi 26,000,000 duniani. <ref>{{Rejea tovuti|title=Infographic: What Share of the World Population Is Already on COVID-19 Lockdown?|url=https://www.statista.com/chart/21240/enforced-covid-19-lockdowns-by-people-affected-per-country/|work=Statista Infographics|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref><ref>https://www.washingtonpost.com/nation/2020/05/21/coronavirus-update-us/</ref> === Asia === Tarehe 19 Mei 2020, kesi zimeripotiwa nchini kote kwa Asia isipokuwa Turkmenistan na Korea Kaskazini, ingawa pengine nchi hizi zina kesi pia. <ref>{{Citation|last=Abdurasulov|first=Abdujalil|title=Why has this country reported no virus cases?|date=2020-04-07|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-52186521|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> <ref>{{Citation|last=Tan|first=Yvette|title=Scepticism over N Korea's claim to be virus free|date=2020-04-03|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-52146989|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref>Licha kuwa eneo la kwanza duniani lililoathiriwa na mlipuko huo, itikio ya mapema ya baadhi ya mataifa ya Asia, hasa Korea Kusini, Taiwan, na Vietnam, imeziruhusu kufanya vizuri kuliko nchi nyingine. <ref>{{Rejea jarida|last=Erkhembayar|first=Ryenchindorj|last2=Dickinson|first2=Emma|last3=Badarch|first3=Darmaa|last4=Narula|first4=Indermohan|last5=Warburton|first5=David|last6=Thomas|first6=Graham Neil|last7=Ochir|first7=Chimedsuren|last8=Manaseki-Holland|first8=Semira|date=2020-09-01|title=Early policy actions and emergency response to the COVID-19 pandemic in Mongolia: experiences and challenges|url=https://www.thelancet.com/journals/langlo/article/PIIS2214-109X(20)30295-3/abstract|journal=The Lancet Global Health|language=English|volume=8|issue=9|pages=e1234–e1241|doi=10.1016/S2214-109X(20)30295-3|issn=2214-109X|pmid=32711684}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus cases have dropped sharply in South Korea. What’s the secret to its success?|url=https://www.sciencemag.org/news/2020/03/coronavirus-cases-have-dropped-sharply-south-korea-whats-secret-its-success|work=Science {{!}} AAAS|date=2020-03-17|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Dennis NormileMar. 17, 2020, 8:00 Am}}</ref><ref>{{Citation|last=Chan|first=Wilfred|title=The WHO Ignores Taiwan. The World Pays the Price.|date=2020-04-03|url=https://www.thenation.com/article/world/taiwan-who-coronavirus-china/|language=en-US|issn=0027-8378|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Vietnam’s response to coronavirus crisis earns praise from WHO|url=https://7news.com.au/lifestyle/health-wellbeing/vietnam-praised-for-no-coronavirus-deaths-c-973119|work=7NEWS.com.au|date=2020-04-13|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> ==== Uchina ==== Inawezekana kupata asili ya kesi ya kwanza iliyothibitishwa ya COVID19 mnamo 1 Desemba 2019 mjini Wuhan; Ripoti moja isiyothibitishwa inaonyesha kesi ya mapema ilionekana tarehe 17 Novemba.<ref>{{Rejea tovuti|title=Wuhan seafood market may not be source of novel virus spreading globally|url=https://www.sciencemag.org/news/2020/01/wuhan-seafood-market-may-not-be-source-novel-virus-spreading-globally|work=Science {{!}} AAAS|date=2020-01-26|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Jon CohenJan. 26, 2020, 11:25 Pm}}</ref> Daktari Zhang Jixian aliona kundi la ugonjwa wa mapafu wenye sababu isiyojulikana tarehe 26 Desemba, ambapo hospitali yake ilitoa taarifa Jianghan CDC tarehe 27 Desemba. Upimaji wa awali wa kijenetiki wa sampuli za wagonjwa tarehe 27 Desemba 2019 walionyesha uwepo wa Coronavirus kama SARS. Ilani ya umma ilitolewa na Tume ya afya ya Wuhan, tarehe 31 Desemba, kuthibitisha kesi 27 na kupendekeza kuvaa barakoa. Shirika la WHO liliambiwa siku hiyo hiyo. Kama taarifa hizi zilitokea, madaktari katika Wuhan walionywa na polisi juu ya "kueneza uvumi" kuhusu mlipuko. Tume ya afya ya Taifa ya Uchina ilisema hakukuwa na "ushahidi wazi" wa usambazaji wa binadamu ingawa madaktari mengi wamaangalia usambazaji huo ulikuwa ukifanyika. Katika mkutano siri tarehe 14 Januari, maafisa wa Uchina walisema kwa faragha kwamba maambukizo ya binadamu kwa binadamu yaliwezekana, na maandalizi ya janga yalihitajika. Katika taarifa iliyotolewa mnamo 14 – 15 Januari, Kamisheni ya afya ya Wuhan ilisema uwezekano wa maambukizo ya binadamu kwa binadamu haukuweza kupuuza. <ref>{{Rejea tovuti|title=How early signs of the coronavirus were spotted, spread and throttled in China|url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/how-early-signs-of-the-coronavirus-were-spotted-spread-and-throttled-in-china|work=The Straits Times|date=2020-02-28|accessdate=2020-09-11|language=en|author=hermesauto}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=China knew the coronavirus could become a pandemic in mid-January but for 6 days claimed publicly that there was no evidence it could spread among humans|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-china-hid-pandemic-news-six-days-2020-4|work=Business Insider|accessdate=2020-09-11|author=Bill Bostock}}</ref> Tarehe 20 Januari, Tume ya afya ya Taifa ya Uchina ilithibitisha maambukizo ya binadamu kwa binadamu. <ref>{{Citation|last=Kuo|first=Lily|title=China confirms human-to-human transmission of coronavirus|date=2020-01-21|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jan/20/coronavirus-spreads-to-beijing-as-china-confirms-new-cases|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref>Siku hiyo hiyo, Katibu Mkuu wa chama cha kikomunisti Xi Jinping na Mkuu wa Baraza la serikali, Li Keqiang, walitoa taarifa zao za kwanza kuhusu virusi, wakisema kwamba wale walioishi maeneo hayo wajitenge, kudumisha ubali wa kijamii, na kuepuka kusafiri.<ref>{{Rejea tovuti|title=How China Delayed Warnings to Public During 6 Key Days in January {{!}} RealClearPolitics|url=https://www.realclearpolitics.com/articles/2020/04/15/how_china_delayed_warnings_to_public_during_6_key_days_in_january_142952.html|work=www.realclearpolitics.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> Wakati wa kipindi cha kusafiri kuhusu mwaka mpya wa kichina, mamlaka za nchi ziliagiza ufungaji wa mji wa Wuhan. <ref>{{Rejea tovuti|title=Bloomberg - Are you a robot?|url=https://www.bloomberg.com/tosv2.html?vid=&uuid=0c816be0-f454-11ea-bbe5-07ed345a350b&url=L25ld3MvYXJ0aWNsZXMvMjAyMC0wMS0yMi9jaGluYS1zLWx1bmFyLW5ldy15ZWFyLW5pZ2h0bWFyZS0zLWJpbGxpb24tdHJpcHMtYW5kLWEtdmlydXM=|work=www.bloomberg.com|accessdate=2020-09-11}}</ref>Tarehe 10 Februari serikali ya Uchina ilizindua kampeni kali sana iliyoelezwa na kiongozi mkuu na Katibu Mkuu wa chama cha kikomunisti Xi kama "vita vya watu" ili nchi hiyo idhibiti virusi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Xi stresses winning people's war against novel coronavirus - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/10/c_138771533.htm|work=www.xinhuanet.com|accessdate=2020-09-11|archivedate=2020-02-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200228213901/http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/10/c_138771533.htm}}</ref> Katika "karantini kubwa zaidi katika historia ya binadamu", tarehe 23 Januari usafiri wote kuingia na kuondoka mjini Wuhan ulisimamishwa na baadaye marufuku hizo zilipanuliwa kwa miji kumi na mitano jimboni Hubei kuathiri watu 57,000,000. <ref>{{Citation|title=COVID-19 pandemic|date=2020-09-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=COVID-19_pandemic&oldid=977891670|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref>Matumizi ya gari binafsi yalipigiwa marufuku jijini. Sherehe za mwaka mpya (tarehe 25 Januari) pia zilifutwa. Mamlaka ilitangaza ujenzi wa hospitali ya muda, Huoshenshan, iliyokamilika katika siku kumi. Baadaye Hospitali ya Leishenshan<ref>{{Citation|title=COVID-19 pandemic|date=2020-09-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=COVID-19_pandemic&oldid=977891670|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> ilijengwa kuwalaza wagonjwa wengine. Uchina pia iligeuka vituo vingine katika Wuhan, kama vile vituo vya maktaba na viwanja, katika hospitali za muda. <ref>{{Rejea tovuti|title=China halts flights and trains out of Wuhan as WHO extends talks|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/wuhan-virus-quarantine-city-flights-trains-china-12306684|work=CNA|accessdate=2020-09-11|language=en|archivedate=2020-01-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200123054228/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/wuhan-virus-quarantine-city-flights-trains-china-12306684}}</ref><ref>{{Citation|title=China seeks to signal coronavirus under control|date=2020-03-10|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51813876|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 26 Januari, serikali ilianzisha hatua zaidi za kudhibiti coronavirus, zikiwemo kutoa maazimio ya afya kwa wasafiri na kupanua sikukuu ya tamasha la spring.<ref>{{Rejea tovuti|title=China's State Council extends Spring Festival holiday|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/27/WS5e2e0f0ea31012821727356b.html|work=www.chinadaily.com.cn|accessdate=2020-09-11|author=李雪晴}}</ref> Vyuo vikuu na shule nchini kote pia zilifungwa. Mikoa ya Hong Kong na Macau ilianzisha hatua kadhaa, hasa kuhusu shule na vyuo vikuu.<ref>{{Citation|title=COVID-19 pandemic|date=2020-09-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=COVID-19_pandemic&oldid=977891670|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=湖北这些学校推迟开学 北大等暂停参观|url=http://www.bjnews.com.cn/news/2020/01/24/678863.html|work=www.bjnews.com.cn|accessdate=2020-09-11|author=www.bjnews.com.cn}}</ref>Hatua za kazi za mbali ziliwekwa katika mikoa kadhaa. Vizuizi vya usafiri vilitekelezwa kuingia na kuondoka jimboni Hubei. Usafiri wa umma ulibadilishwa, na makumbusho kote nchini yalifungwa kwa muda. Udhibiti wa harakati za umma ulifanyika katika miji mingi, na inakadiriwa kuwa watu 760,000,000 (zaidi ya nusu ya watu nchini) walikabiliwa na aina fulani ya kizuizi cha kwenda nje.<ref>{{Citation|last=Zhong|first=Raymond|title=To Tame Coronavirus, Mao-Style Social Control Blankets China|date=2020-02-15|url=https://www.nytimes.com/2020/02/15/business/china-coronavirus-lockdown.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=Mozur|first2=Paul}}</ref> Mnamo Januari na Februari 2020, wakati wa kilele cha mlipuko katika Wuhan, watu karibu na 5,000,000 walipoteza kazi zao.<ref>{{Citation|title=COVID-19 pandemic|date=2020-09-11|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=COVID-19_pandemic&oldid=977891670|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> Wengi wa wafanyakazi wahamiaji takriban 300,000,000 wamekuwa walikwama nyumbani mikoani mbalimbali au jimboni Hubei. Baada ya mlipuko huo kufikia awamu yake ya kimataifa mwezi Machi, viongozi wa Uchina walichukua hatua kali za kuzuia virusi visingie tena nchini Uchina kutoka nchi nyingine. Kwa mfano, mji wa Beijing iliweka karantini ya siku 14 kwa wasafiri wote wa kimataifa wanaoingia mjini.<ref>{{Rejea tovuti|title=China deploys measures to curb imported COVID-19 cases, rebound in indigenous cases {{!}} english.scio.gov.cn|url=http://english.scio.gov.cn/m/topnews/2020-03/24/content_75852078.htm|work=english.scio.gov.cn|accessdate=2020-09-11}}</ref> Wakati huo huo, chuki dhidi ya wageni, hasa waAfrika, iliibuka, na wageni walitendwa vibaya na wananchi na walilazimishwa kuondoka nyumba na hoteli. <ref>{{Citation|last=Akinwotu|first=Jason Burke Emmanuel|title=China fails to stop racism against Africans over Covid-19|date=2020-04-27|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/27/china-fails-to-stop-racism-against-africans-over-covid-19|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11|last2=Beijing|first2=and Lily Kuo in}}</ref> Tarehe 24 Machi, Mkuu wa Baraza Li Keqiang aliripoti kwamba kuenea kwa kesi za ndani kumezuiliwa na mlipuko huo umedhibitiwa nchini Uchina. Siku hiyo hiyo vizuizi vya kusafiri vilipunguzwa huko Hubei, isipokuwa mjini Wuhan, miezi miwili baada ya ufungaji ulianza. Wizara ya mambo ya nje ya Uchina ilitangaza tarehe 26 Machi kwamba viza za kuingia au kuishi zilisimimishwa kuanzia tarehe 28 Machi na kuendelea, bila maelezo maalum kuhusu sera hii itakapomalizika. Wale wanaotaka kuingia Uchina lazima waombe viza katika ubalozi wa Uchina au konsulat. Serikali ya Uchina ilitia moyo biashara na viwanda kufunguliwa tena tarehe 30 Machi, na kutoa msaada ya kiuchumi kwa makampuni. <ref>{{Rejea tovuti|title=China deploys measures to curb imported COVID-19 cases, rebound in indigenous cases {{!}} english.scio.gov.cn|url=http://english.scio.gov.cn/m/topnews/2020-03/24/content_75852078.htm|work=english.scio.gov.cn|accessdate=2020-09-11}}</ref><ref>{{Citation|last=Wang|first=Vivian|title=China to Ease Coronavirus Lockdown on Hubei 2 Months After Imposing It|date=2020-03-24|url=https://www.nytimes.com/2020/03/24/world/asia/china-coronavirus-lockdown-hubei.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=Wee|first2=Sui-Lee}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=As coronavirus cases spike worldwide, China is closing itself off|url=https://www.cnn.com/2020/03/27/asia/china-coronavirus-foreigners-intl-hnk/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=James Griffiths CNN}}</ref> Baraza la Taifa lilitangaza siku ya maombolezo ya kitaifa kuanza na dakika tatu za kimya tarehe 4 Aprili, ikiunganishwa na tamasha la Qingming, ingawa serikali kuu iliziomba familia kuonyesha heshima mtandaoni ili kuzuia mlipuko mwingine. Tarehe 25 Aprili wagonjwa wa mwisho waliruhusiwa kuondoka hospitalini mjini Wuhan. Mnamo 13 Mei mji wa Jilin uliwekwa kwenye ufungaji, jambo lililochochea hofu ya wimbi la pili la maambukizo.<ref>{{Rejea tovuti|title=China to stage day of mourning for the thousands lost to Covid-19|url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3078271/coronavirus-china-stage-day-mourning-saturday-thousands-killed|work=South China Morning Post|date=2020-04-03|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Wachambuzi wengi wakiwemo wale wanaotoka shirika la Bill Gates wamekosoa Uchina kwa sababu majibu yake yalichelewa. Shirika la Gates limekadiria kwamba kama Uchina imetenda wiki moja mapema zaidi, idadi ya kesi ingepunguka asilimia 66; wiki mbili mapema zaidi, asilimia 86, na wiki tatu mapema zaidi—ambapo mamlaka nchini China iligundua kwamba virusi hivyo vinaweza kuenea binadamu kwa binadamu—idadi ya kesi ingepunguka asilimia 95. <ref name=":2" /> ==== Irani ==== Iran iliripoti kesi zake za kwanza zilizothibitishwa za COVID-19 tarehe 19 Februari mjini Qom, ambapo, kwa mujibu ya Wizara ya afya na elimu ya matibabu, watu wawili wamekuwa walifariki siku hiyo. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus Arrives in Iran: Two People Test Positive in Qom|url=http://irangov.ir/detail/334964|work=irangov.ir|accessdate=2020-09-11}}</ref>Hatua za mapema zilizotangazwa na serikali zikiwemo kufutwa kwa matamasha na matukio mengine ya kitamaduni, matukio ya michezo, maombi ya Ijumaa, na kufungwa kwa vyuo vikuu, taasisi za elimu ya juu, na shule.<ref>{{Rejea tovuti|title=Iranian Doctors Call For 'Long Holiday' To Contain Coronavirus, As Sixth Victim Dies|url=https://en.radiofarda.com/a/iranian-doctors-call-for-long-holiday-to-contain-coronavirus-outbreak/30449047.html|work=RFE/RL|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Iran Announces Closure Of Universities, Schools As Coronavirus Death Toll Rises|url=https://en.radiofarda.com/a/iran-announces-closure-of-universities-schools-to-fight-coronavirus/30449711.html|work=RFE/RL|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Iran zilitenga pesa 5,000,000,000,000 (sawa na US $120000000) kupambana na virusi.<ref>{{Rejea tovuti|title=اختصاص 530 میلیارد تومان به وزارت بهداشت برای مقابله با کرونا|url=https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-182/1363201-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7|work=پایگاه خبری جماران|accessdate=2020-09-11|language=fa|archive-date=2020-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200315091035/https://www.jamaran.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-182/1363201-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%A7|url-status=dead}}</ref> Rais Hassan Rouhani alisema tarehe 26 Februari hakukuwa na mipango kutumia karantini katika maeneo yaliyoathiriwa na mlipuko huo, na watu tu wangejitenga.<ref>{{Citation|title=Coronavirus: Iran has no plans to quarantine cities, Rouhani says|date=2020-02-26|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-51651454|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Mipango ya kupunguza usafiri kati ya miji ilitangazwa mwezi Machi, ingawa trafiki kubwa kati ya miji kuhusu mwaka mpya wa Kiajemi iliendelea.<ref>{{Citation|last=Wintour|first=Sam Jones Patrick|title=Coronavirus cases pass 100,000 globally as Iran threatens force to restrict travel|date=2020-03-06|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/06/chinese-schools-reopen-as-coronavirus-cases-in-europe-continue-to-rise|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref> Makaburi wa Shia huko Qom yalibaki kufungua hadi tarehe 16 Machi. <ref>{{Rejea tovuti|title=Iran was already struggling with one crisis. Now it has the worst coronavirus outbreak in the Middle East|url=https://www.cnn.com/2020/02/26/middleeast/iran-coronavirus-intl/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Ramin Mostaghim, Mostafa Salem and Tamara Qiblawi CNN}}</ref> Irani ilikuwa kituo cha usambazaji wa virusi baada ya Uchina mwezi wa Februari.<ref>{{Citation|last=Kirkpatrick|first=David D.|title=‘Recipe for a Massive Viral Outbreak’: Iran Emerges as a Worldwide Threat|date=2020-02-24|url=https://www.nytimes.com/2020/02/24/world/middleeast/coronavirus-iran.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=Fassihi|first2=Farnaz|last3=Mashal|first3=Mujib}}</ref> Zaidi ya nchi kumi zilikuwa zimepata asili ya kesi zao huko Iran mnamo 28 Februari, ikionyesha mlipuko huo ulikuwa mkali zaidi kuliko kesi 388 zilizorepotiwa na serikali ya Irani hadi siku hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=How Iran Became a New Epicenter of the Coronavirus Outbreak|url=https://www.newyorker.com/news/our-columnists/how-iran-became-a-new-epicenter-of-the-coronavirus-outbreak|work=The New Yorker|accessdate=2020-09-11|language=en-us|author=Robin Wright}}</ref> Bunge la Iran lilifungwa, na wajumbe 23 wa 290 walipima chanya tarehe 3 Machi.<ref>{{Rejea tovuti|title=8% of Iran's parliament has the coronavirus, and it released 54,000 prisoners as the country descends into chaos|url=https://www.businessinsider.com/8-percent-iran-parliament-has-coronavirus-it-released-54000-prisoners-2020-3|work=Business Insider|accessdate=2020-09-11|author=John Haltiwanger}}</ref> Tarehe 15 Machi, serikali ya Irani iliripoti vifo mia katika siku moja, ambayo ilikuwa kesi nyingi zaidi iliyorekodiwa nchini tangu mlipuko ulipoanza.<ref>{{Rejea tovuti|title=Iran reports biggest single-day jump of coronavirus deaths as president rules out quarantine|url=https://www.foxnews.com/world/iran-coronavirus-deaths-jump|work=Fox News|date=2020-03-15|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Stephen Sorace}}</ref> Angalau wanasiasa na maofisa wa serikali kumi na wawili wa sasa au wa zamani walifariki kutokana na ugonjwa huo mnamo 17 Machi. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus pandemic 'could kill millions' in Iran|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/03/coronavirus-pandemic-kill-millions-iran-200317135500255.html|work=www.aljazeera.com|accessdate=2020-09-11}}</ref>Kufikia 23 Machi, Iran ilikuwa na kesi 50 mpya kila saa na kifo kimoja kipya kila dakika kumi. <ref>{{Rejea tovuti|title=How serious is the coronavirus crisis in Iran?|url=https://news.yahoo.com/serious-coronavirus-crisis-iran-131530378.html|work=news.yahoo.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref>Kwa mujibu ya ofisa wa WHO, inawezekana kuwa Iran ina kesi mara tano zaidi ya zile zilizoripotiwa. Pia imependekezwa kwamba vikwazo vya Marekani katika Irani viliathiri uwezo wa kifedha wa nchi kukabili mlipuko wa virusi. Shirika la Umoja wa Mataifa la haki za binadamu limeitisha vikwazo vya kiuchumi vipunguze kwa mataifa yanayoathiriwa zaidi na janga hilo, yakiwemo Irani.<ref>{{Citation|last=Cunningham|first=Erin|title=As coronavirus cases explode in Iran, U.S. sanctions hinder its access to drugs and medical equipment|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/as-coronavirus-cases-explode-in-iran-us-sanctions-hinder-its-access-to-drugs-and-medical-equipment/2020/03/28/0656a196-6aba-11ea-b199-3a9799c54512_story.html|work=Washington Post|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 20 Aprili iliripotiwa kwamba Irani imefunguliwa maduka makubwa na maeneo mengine ya ununuzi nchini kote, ingawa kuna hofu ya wimbi la pili la maambukizo kutokana na hatua hizi. Mwezi Machi, na tena mwezi Aprili, kulikuwa na taarifa kwamba Irani haikuripoti kesi zote zilizothibitishwa nchini.<ref>{{Rejea tovuti|title=Iran opens up as economic woes trump virus infection fears|url=https://news.yahoo.com/iran-opens-economic-woes-trump-080329918.html|work=news.yahoo.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref> ==== Korea Kusini ==== Kunenea kwa coronavirus hadi Korea Kusini kutoka Uchina kulithibitishwa tarehe 20 Januari 2020. Shirika la afya la Taifa liliripoti ongezeko kubwa la kesi zilizothibitishwa tarehe 20 Februari,<ref>{{Citation|last=Cha|first=Hyonhee Shin, Sangmi|title='Like a zombie apocalypse': Residents on edge as coronavirus cases surge in South Korea|date=2020-02-20|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-southkorea-cases-idUSKBN20E04F|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> kwa kiasi kikubwa kuhusisha mkutano wa Kanisa la Shincheonji wa Yesu mjini Daegu. <ref>{{Rejea tovuti|title=42 Shincheonji followers came to S. Korea from virus-hit Wuhan over 8 months: gov't|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20200229004000315|work=Yonhap News Agency|date=2020-02-29|accessdate=2020-09-11|language=en|author=김수연}}</ref>Wale waliotembelea Shincheonji kutoka Wuhan walituhumiwa kuwa chanzo cha mlipuko. Mnamo 22 Februari, kati ya wafuasi 9,336 wa Kanisa, watu 1,261 au asilimia 13 waliripoti dalili. Korea Kusini ilitangaza kiwango cha juu zaidi cha tahadhari tarehe 23 Februari 2020. Tarehe 28 Februari, zaidi ya kesi 2,000 zilizothibitishwa ziliripotiwa, kuongeza hadi 3,150 tarehe 29 Februari. Vituo vyote vya kijeshi vya Korea Kusini viliwekwa karantini baada ya vipimo vilagundua wanajeshi watatu wenye virusi. Ratiba za ndege pia zilibadilishwa. <ref>{{Citation|title=S Korea declares highest alert over coronavirus|date=2020-02-23|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-51603251|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Airlines to suspend more flights over coronavirus|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200221000249|work=www.koreaherald.com|date=2020-02-21|accessdate=2020-09-11|language=en|author=The Korea Herald}}</ref> Korea Kusini ilianzisha ile iliyofikiriwa kuwa programu kubwa zaidi na kupangwa bora duniani ili ipime idadi kwa virusi, kujitenga watu walioambukizwa, na kuwaweka katika karantini wale wanaowasiliana nao.<ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus cases have dropped sharply in South Korea. What’s the secret to its success?|url=https://www.sciencemag.org/news/2020/03/coronavirus-cases-have-dropped-sharply-south-korea-whats-secret-its-success|work=Science {{!}} AAAS|date=2020-03-17|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Dennis NormileMar. 17, 2020, 8:00 Am}}</ref> <ref>{{Citation|last=Bicker|first=Laura|title=Is S Korea's rapid testing the key to coronavirus?|date=2020-03-12|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-51836898|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref>Mbinu za uchunguzi zilijumuisha kujitoa taarifa za lazima za dalili na wasafiri wa kimataifa kutumia simu, kupima kwenye gari na matokeo yanayopatikana siku ijayo, na kuongeza uwezo wa kupima ili watu 20,000 wapimwe kila siku. Mpango wa Korea Kusini unafikiriwa kuwa mafanikio kudhibiti mlipuko bila ufungaji wa miji yote. <ref>{{Rejea tovuti|title=This is how South Korea flattened its coronavirus curve|url=https://www.nbcnews.com/news/world/how-south-korea-flattened-its-coronavirus-curve-n1167376|work=NBC News|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Mwanzoni wananchi wa Korea Kusini waligawanyika kuhusu maoni ya majibu ya Rais Moon Jae-in kukabili mgogoro huo, na watu wengi walitia saini ama kusifa serikali hiyo au kutoa wito wa kuiondoa. <ref>{{Rejea tovuti|title=How South Korea Lost Control of Its Coronavirus Outbreak|url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/how-south-korea-lost-control-of-its-coronavirus-outbreak|work=The New Yorker|accessdate=2020-09-11|language=en-us|author=Suki Kim}}</ref>Tarehe 23 Machi, iliripotiwa kwamba Korea Kusini ilikuwa na idadi ya kesi ndogo zaidi kwa siku moja mnamo wiki nne.<ref>{{Citation|title=South Korea reports lowest number of new cases|date=2020-03-23|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-52001837|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 29 Machi iliripotiwa kwamba kuanzia tarehe 1 Aprili wale wote waliofika kutoka nchi nyingine wangelazimishwa kukaa karatini kwa wiki mbili. <ref>{{Rejea tovuti|title=South Korea to impose mandatory coronavirus quarantine on all arrivals|url=https://news.yahoo.com/south-korea-reports-105-coronavirus-013830705.html|work=news.yahoo.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref>Kwa mujibu ya ripoti za vyombo vya habari tarehe 1 Aprili, Korea Kusini imepokea maombi ya msaada ya kupima virusi kutoka nchi 121 tofauti. <ref>https://www.usnews.com/news/world/articles/2020-04-01/over-100-countries-ask-south-korea-for-coronavirus-testing-help-official</ref>Tarehe 15 Mei iliripotiwa kwamba biashara 2000 ziliambiwa kufunga tena ambapo kundi la watu mia moja walioambukizwa liligunduliwa; uchunguzi wa mawasiliano unafanywa kwa watu 11,000. <ref>{{Citation|title=South Korea confirms second wave of coronavirus|date=2020-06-22|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-53135626|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> === Ulaya === Kufikia tarehe 13 Machi 2020, idadi ya kesi mpya ilipokuwa kubwa kuliko zile huko Uchina, Shirika la (WHO) walianza kuzingatia Ulaya kama kituo hai cha janga hilo. Kesi kwa nchi kote Ulaya zimeongeza mara mbili kila siku tatu au nne, na baadhi ya nchi zilionyesha ongezeko hilo kila siku mbili. <ref>{{Rejea tovuti|title=WHO says Europe is new epicenter of coronavirus pandemic|url=https://nypost.com/2020/03/13/who-says-europe-is-new-epicenter-of-coronavirus-pandemic/|work=New York Post|date=2020-03-13|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Bob Fredericks}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last=Roser|first=Max|last2=Ritchie|first2=Hannah|last3=Ortiz-Ospina|first3=Esteban|last4=Hasell|first4=Joe|date=2020-03-04|title=Coronavirus Pandemic (COVID-19)|url=https://ourworldindata.org/coronavirus|journal=Our World in Data}}</ref> Mnamo 17 Machi, nchi zote za Ulaya zimethibitisha kesi ya COVID-19, na Montenegro kuwa nchi ya mwisho ya Ulaya kutoa taarifa ya angalau kesi moja. Angalau kifo kimoja kimeripotiwa katika nchi zote za Ulaya, isipokuwa mjini Vatican. <ref>{{Rejea tovuti|title=https://twitter.com/megovernment/status/1239992049350447104|url=https://twitter.com/megovernment/status/1239992049350447104|work=Twitter|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Kuanzia tarehe 18 Machi, zaidi ya watu 250,000,000 walikuwepo ufungaji huko Ulaya. <ref>{{Citation|last=Henley|first=Jon|title=Italy records its deadliest day of coronavirus outbreak with 475 deaths|date=2020-03-18|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/18/coronavirus-lockdown-eu-belgium-germany-adopt-measures|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11|last2=Oltermann|first2=Philip}}</ref> Mnamo 24 Mei, siku 68 tangu kesi yake ya kwanza iliripotiwa, Montenegro ilikuwa nchi ya kwanza bila COVID-19 katika Ulaya. <ref>{{Rejea tovuti|title=https://twitter.com/megovernment/status/1264598489318776832|url=https://twitter.com/megovernment/status/1264598489318776832|work=Twitter|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Tarehe 21 Augosti iliripotiwa kwamba idadi ya kesi za COVID-19 iliongezeka miongoni mwa vijana huko Ulaya.<ref>{{Citation|last=Beachum|first=Lateshia|title=Pence claims Biden’s handling of coronavirus would be worse than Trump’s|url=https://www.washingtonpost.com/nation/2020/08/21/coronavirus-covid-live-updates-us/|work=Washington Post|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2020-09-11|last2=Hawkins|first2=Derek|last3=Bellware|first3=Kim|last4=O'Grady|first4=Siobhán|last5=Shaban|first5=Hamza|last6=Kornfield|first6=Meryl|last7=Firozi|first7=Paulina}}</ref> ==== Italia ==== Ilithibitishwa kwamba mlipuko huo umeenea hadi Italia tarehe 31 Januari, watalii wawili wa Kichina walipopima chanya kwa SARS-CoV-2 mjini Roma.<ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus, primi due casi in Italia: sono due turisti cinesi|url=https://www.corriere.it/cronache/20_gennaio_30/coronavirus-italia-corona-9d6dc436-4343-11ea-bdc8-faf1f56f19b7.shtml|work=Corriere della Sera|date=2020-01-30|accessdate=2020-09-11|language=it|author=Chiara Severgnini e Redazione Online}}</ref> Kesi zilianza kuongezeka kwa kasi, na serikali ya Italia ilisimamisha safari zote kwenda na kutoka nchini Uchina na kutangaza hali ya dharura.<ref name=":2">"The Great Wall of Silence," ''The Australian'', 8 May 2020.</ref> Kundi lingine liligunduliwa baadaye, kuanzia na kesi 16 zilizothibitishwa huko Lombardia tarehe 21 Februari. <ref>{{Citation|last=Amante|first=Elisa Anzolin, Angelo|title=First Italian dies of coronavirus as outbreak flares in north|date=2020-02-21|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-italy-idUSKBN20F0UI|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 22 Februari, Baraza la mawaziri lilitangaza amri mpya ya sheria ili idhibiti mlipuko huo, ikiwemo karantini zaidi ya watu 50,000 kutoka mijini kaskazini ya Italia. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus, in dieci comuni lombardi: 50 mila persone costrette a restare in casa. Quarantena all'ospedale milanese di Baggio|url=https://milano.repubblica.it/cronaca/2020/02/21/news/coronavirus_codogno_castiglione_d_adda_contagiati_misure_sicurezza-249154447/|work=la Repubblica|date=2020-02-21|accessdate=2020-09-11|language=it}}</ref>Waziri Mkuu Giuseppe Conte alisema, "Katika maeneo ya mlipuko huo, kuingia na kuondoka hakutaruhusiwa. Kusimamishwa kwa shughuli za kazi na matukio ya michezo tayari kumeshaagizwa katika maeneo hayo." <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus, decreto del governo: nei comuni focolaio stop ad ingressi ed uscite. Conte: "Non trasformeremo l'Italia in un lazzaretto"|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2020/02/22/news/decreto_governo_contro_coronavirus-249308355/|work=la Repubblica|date=2020-02-22|accessdate=2020-09-11|language=it}}</ref> Tarehe 4 Machi, serikali ya Italia iliagiza kufungwa kikamilifu shule zote na vyuo vikuu nchini kote Italia ilipofikia vifo mia moja.<ref>{{Citation|last=Palermo|first=Angela Giuffrida Lorenzo Tondo in|title=Italy orders closure of all schools and universities due to coronavirus|date=2020-03-04|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/04/italy-orders-closure-of-schools-and-universities-due-to-coronavirus|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11|last2=Beaumont|first2=Peter}}</ref> Matukio yote makubwa ya michezo yalifanyika bila watazamaji hadi mwezi Aprili, lakini tarehe 9 Machi yote yalisitishwa kabisa kwa angalau mwezi mmoja.<ref>{{Citation|title=All sport in Italy suspended|url=https://www.bbc.co.uk/sport/51808683|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 11 Machi, Waziri Mkuu wa serikali, aliagiza shughuli za biashara zisimamishwe isipokuwa maduka ya chakula na dawa. <ref>{{Citation|last=Rome|first=Eric Sylvers in Milan and Giovanni Legorano in|title=Italy Hardens Nationwide Quarantine|date=2020-03-12|url=https://www.wsj.com/articles/italy-hardens-nationwide-quarantine-11583962093|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 6 Machi, Chuo kikuu cha Italia cha matibabu maalum ilichapisha mapendekezo ya maadili ya matibabu kuhusu jinsi ya kuamua wagonjwa wapi wapate kipaumbele. <ref>{{Rejea tovuti|title=Italian doctors on coronavirus frontline face tough calls on whom to save|url=https://www.politico.eu/article/coronavirus-italy-doctors-tough-calls-survival/|work=POLITICO|date=2020-03-09|accessdate=2020-09-11|author=Greta Privitera}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.siaarti.it/SiteAssets/News/COVID19%20-%20documenti%20SIAARTI/SIAARTI%20-%20Covid19%20-%20Raccomandazioni%20di%20etica%20clinica.pdf |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-09-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200312202813/http://www.siaarti.it/SiteAssets/News/COVID19%20-%20documenti%20SIAARTI/SIAARTI%20-%20Covid19%20-%20Raccomandazioni%20di%20etica%20clinica.pdf |archivedate=2020-03-12 }}</ref>Tarehe 19 Machi, Italia ilipitisha Uchina kama nchi yenye vifo zaidi kutokana na COVID-19 duniani baada ya kutoa taarifa ya vifo 3,405.<ref>{{Rejea tovuti|title=Italy coronavirus death toll overtakes China|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/coronavirus-italy-death-toll-how-many-people-cases-map-china-a9412156.html|work=The Independent|date=2020-03-19|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Tarehe 22 Machi, iliripotiwa kwamba Urusi iliitumia Italia ndege za kijeshi tisa zenye vifaa vya matibabu. <ref>{{Rejea tovuti|title='From Russia with Love': Putin sends aid to Italy to fight virus|url=https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/from-russia-with-love-putin-sends-aid-to-italy-to-fight-virus/|work=www.euractiv.com|date=2020-03-23|accessdate=2020-09-11|language=en-GB|author=Casaubon says}}</ref>Mnamo 9 Mei, kulikuwa na kesi 217,185 zilizothibitishwa, vifo 30,201, na watu 99,023 waliopona nchini Italia, na nyingi za kesi hizo zilitokea mkoani Lombardia. Ripoti ya CNN ilionyesha kwamba mchanganyiko wa idadi kubwa ya wazee na ukosefu wa kupima vilichangia kiwango cha juu cha kifo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Italy's coronavirus death toll passes 10,000. Many are asking why the fatality rate is so high|url=https://www.cnn.com/2020/03/28/europe/italy-coronavirus-cases-surpass-china-intl/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Valentina Di Donato, Sheena McKenzie and Livia Borghese CNN}}</ref> Tarehe 19 Aprili, iliripotiwa kwamba nchi hiyo ilikuwa na vifo vichache zaidi vya 433 kwa wiki moja na baadhi ya biashara ziliomba vizuizi vipunguzwe baada ya wiki sita za ufungaji. <ref>{{Rejea tovuti|title=Italy sees fewest coronavirus deaths in a week|url=https://thehill.com/policy/international/europe/493586-italy-sees-fewest-coronavirus-deaths-in-a-week|work=TheHill|date=2020-04-19|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Justine Coleman}}</ref> ==== Uhispania ==== Usambazaji wa janga hilo uilithibitishwa hadi Uhispania tarehe 31 Januari 2020, mtalii wa Kijerumani alipopima chanya kwa SARS-CoV-2 huko La Gomera, Visiwa vya Canary. <ref>{{Citation|last=Linde|first=Pablo|title=Sanidad confirma en La Gomera el primer caso de coronavirus en España|date=2020-02-01|url=https://elpais.com/sociedad/2020/01/31/actualidad/1580509404_469734.html|work=El País|language=es|issn=1134-6582|access-date=2020-09-11}}</ref>Uchunguzi baada ya muda umeonyesha kwamba angalau aina 15 za virusi zilikuwa zimetambuliwa, na maambukizo ya jamii yalianza mnamo katikati ya mwezi Februari. Mnamo 13 Machi, kesi zilikuwa zimethibitishwa katika majimbo yote 50 nchini. <ref>{{Rejea tovuti|title=El análisis genético sugiere que el coronavirus ya circulaba por España a mediados de febrero|url=https://elpais.com/ciencia/2020-04-22/el-analisis-genetico-sugiere-que-el-coronavirus-ya-circulaba-por-espana-a-mediados-de-febrero.html|work=EL PAÍS|date=2020-04-22|accessdate=2020-09-11|language=es|author=Manuel Ansede}}</ref> Ufungaji uliagizwa tarehe 14 Machi 2020. Tarehe 29 Machi ilitangazwa kwamba, kuanzia siku iliyofuata, wafanyakazi wote wasio muhimu waliamriwa wabaki nyumbani kwa siku 14 zijazo. <ref>{{Rejea tovuti|title=Spain poised to tighten coronavirus lockdown after record daily toll|url=https://www.msn.com/en-nz/news/world/spain-poised-to-tighten-coronavirus-lockdown-after-record-daily-toll/ar-BB11S9Gj|work=www.msn.com|accessdate=2020-09-11}}</ref>Mwishoni mwezi Machi, Jumuiya ya Madrid imerekodi kesi na vifo vingi zaidi nchini. Wataalamu wa matibabu na wale wanaoishi nyumbani kwa kustaafu wamekuwa walikuwa na viwango vya juu sana vya maambukizo.<ref>{{Rejea tovuti|title=‘Top of the curve’? Spain hopes Covid-19 peak reached as deaths pass 4,000|url=https://www.irishtimes.com/news/world/europe/top-of-the-curve-spain-hopes-covid-19-peak-reached-as-deaths-pass-4-000-1.4213184|work=The Irish Times|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Guy Hedgecoe in Madrid}}</ref> Mnamo 25 Machi, idadi ya vifo nchini Hispania ilipitisha vifo nchini Uchina, na Italia tu ilikuwa na vifo zaidi. <ref>{{Rejea tovuti|title=Britain’s Prince Charles tests positive for Covid-19|url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3076802/coronavirus-latest-italys-virus-toll-shoots-back-doctors-see-hope|work=South China Morning Post|date=2020-03-25|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref>Tarehe 2 Aprili, watu 950 walifariki kutokana na virusi katika kipindi cha masaa 24—wakati huo kulikuwa na zaidi ya vifo katika siku moja kuliko duniani.<ref>{{Rejea tovuti|title=Spain recorded 950 coronavirus deaths in a day, the highest single-day toll of any country|url=https://www.businessinsider.com/coronavirus-spain-950-deaths-one-day-most-of-any-country-2020-4|work=Business Insider|accessdate=2020-09-11|author=Ashley Collman}}</ref> Mnamo 25 Mei 2020 idadi ya vifo kwa siku iliyotangazwa na serikali ya Kihispania imekuwa chini ya 100 kwa mara ya kwanza katika miezi miwili. <ref>{{Rejea tovuti|title=White House: CDC 'let country down' on testing - COVID-19 updates|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/05/brazil-surpasses-spain-coronavirus-cases-live-updates-200516231547355.html|work=www.aljazeera.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> Idadi halisi ya kesi ilifikiriwa kuwa juu zaidi, kwa sababu watu wengi wenye dalili sio kali au wasio na dalili pengine hawakupimwa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Lack of testing hampering Spain’s efforts to slow coronavirus outbreak|url=https://english.elpais.com/society/2020-03-18/lack-of-testing-hampering-spains-efforts-to-slow-coronavirus-outbreak.html|work=EL PAÍS|date=2020-03-18|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Oriol Güell, Elena Sevillano, Pablo Linde}}</ref> Tarehe 13 Mei, matokeo ya wimbi la kwanza la utafiti wa serikali ya Kihispania yalionyesha kuwa asilimia tano ya watu pengine waliambukizwa, au watu takriban 2,000,000, takwimu mara kumi ya idadi ya kesi zilizothibitishwa muda huo. Kulingana na utafiti huu uliohusisha sampuli za zaidi ya watu 63,000, Madrid na Castilla – La Mancha ilikuwa mikoa iliyoathirika zaidi duniani yenye asilimia ya zaidi ya kumi ya maambukizo. Idadi ya vifo halisi pia inaaminika kuwa juu zaidi kutokana na ukosefu wa kupima na kuripoti, labda kwa kesi 12,000 kulingana na Wizara ya Afya ya Kihispania.<ref>{{Rejea tovuti|title=Estudio de seroprevalencia: sólo el 5% de los españoles tiene anticuerpos frente al coronavirus|url=https://www.elmundo.es/ciencia-y-salud/salud/2020/05/13/5ebc25ae21efa09e608b45f5.html|work=ELMUNDO|date=2020-05-13|accessdate=2020-09-11|language=es}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus.- El 5% de la población española ha superado el Covid-19|url=https://www.europapress.es/castilla-lamancha/noticia-coronavirus-poblacion-espanola-superado-covid-19-20200513192225.html|work=www.europapress.es|date=2020-05-13|accessdate=2020-09-11|author=Europa Press}}</ref> ==== Uingereza ==== Kabla ya tarehe 18 Machi 2020, serikali ya Uingereza haikuagiza aina yoyote ya kujitenga kwa kijamii au karantini kwa raia wake. Kwa sababu hiyo serikali ilipokea ukosoaji kwa majibu yake pole pole. <ref>{{Rejea tovuti|title=The U.K. is aiming for deliberate 'herd immunity'|url=https://fortune.com/2020/03/14/coronavirus-uk-cases-herd-immunity-covid-19/|work=Fortune|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref><ref>{{Citation|title=Scottish health secretary criticises virus messaging|url=https://www.bbc.com/news/av/uk-scotland-51897773|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe Machi 16, Waziri Mkuu Boris Johnson alitangaza kushauri dhidi ya usafiri usio muhimu na mawasiliano ya kijamii, na alipendekeza watu wafanye kazi nyumbani inapowezekana na kuepuka mahali kama vile baa, migahawa, na sinema. <ref>{{Citation|title=Coronavirus: What next in the UK coronavirus fight?|date=2020-03-23|url=https://www.bbc.com/news/explainers-51632801|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Citation|last=editor|first=Sarah Boseley Health|title=New data, new policy: why UK's coronavirus strategy changed|date=2020-03-16|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/16/new-data-new-policy-why-uks-coronavirus-strategy-has-changed|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref>Tarehe 20 Machi, serikali ilitangaza kwamba vituo vyote vya burudani kama vile baa na gym vifungwe karibu iwezekanavyo, na serikali aliahidi kulipa hadi asilimia 80 ya mishahara ya wafanyakazi au hadi £2,500 kwa mwezi kuzuia ukosefu wa ajira wakati wa mgogoro. <ref>{{Rejea tovuti|title=UK PM Boris Johnson announces nationwide lockdown measures, telling cafes, pubs and restaurants to close|url=https://www.cnbc.com/2020/03/20/coronavirus-uk-pm-announces-lockdown-measures-in-london.html|work=CNBC|date=2020-03-20|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Sam Meredith}}</ref><ref>{{Citation|title=UK to pay wages for workers facing job losses|date=2020-03-20|url=https://www.bbc.com/news/business-51982005|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 23 Machi, Waziri Mkuu alitangaza hatua kali zaidi za kujitenga kwa kijamii, kupiga marufuku za mikusanyiko ya zaidi ya watu wawili na kuzuia kusafiri nje nyumbani kwa sababu sio muhimu sana. Tofauti na hatua zilizopita, polisi waliruhusiwa kutoa faini na kueneza mikusanyiko ili watekeleze vizuizi hivyo. Biashara nyingi ziliagizwa kufunga, isipokuwa biashara muhimu sana, kama vile maduka ya chakula na dawa, benki, maduka ya vifaa, vituo vya mafuta, na gereji. <ref>{{Citation|title=Strict new curbs on life in UK announced by PM|date=2020-03-24|url=https://www.bbc.com/news/uk-52012432|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 24 Aprili iliripotiwa kwamba majaribio ya chanjo yaliyotia chumvi yameanza nchini Uingereza; Serikali imeahidi zaidi ya paundi 50,000,000 kuunga mkono utafiti huo. <ref>{{Rejea tovuti|title=Large-scale human trial of potential COVID-19 vaccine kicks off at Oxford|url=https://www.cbsnews.com/news/coronavirus-vaccine-covid-19-human-clinical-trial-oxford-england/|work=www.cbsnews.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref> Ili kuhakikisha huduma za afya za Uingereza zilikuwa na uwezo wa kutosha wa kuwatiba watu wenye COVID-19, hospitali za huduma muhimu za muda zilijengwa. <ref>{{Rejea tovuti|title=More temporary hospitals announced ready for coronavirus peak|url=https://www.nursingtimes.net/news/coronavirus/more-temporary-hospitals-announced-ready-for-coronavirus-peak-30-03-2020/|work=Nursing Times|date=2020-03-30|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Rebecca Gilroy}}</ref>Hospitali ya kwanza iliyofunguliwa ilikuwa hospitali ya Nightingale mjini London yenye kitanda 4,000, iliyojengwa ndani ya kituo cha mikutano mikubwa ExCel katika siku tisa.<ref>{{Citation|last=Davies|first=Caroline|title=Prince Charles to open NHS Nightingale to treat Covid-19 patients|date=2020-04-03|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/03/prince-charles-to-open-nhs-nightingale-to-treat-covid-19-patients|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref> Mnamo 4 Mei, ilitangazwa kuwa hospitali hiyo ingefungwa kwa muda kwa sababu wagonjwa 51 tu walitibwa pale wakati wa wiki tatu za kwanza. <ref>{{Citation|title=Nightingale Hospital in London placed on standby|date=2020-05-04|url=https://www.bbc.com/news/health-52531845|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> <ref>{{Citation|title=Coronavirus: London's NHS Nightingale 'treated 51 patients'|date=2020-04-27|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-52448982|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref>Mnamo 5 Mei, takwimu rasmi zilionyesha kwamba Uingereza ilikuwa na kiwango cha kifo kibaya zaidi huko Ulaya, ikianzisha wito wa uchunguzi wa jinsi serikali ilivyosimamia janga hilo. Idadi ya vifo nchini Uingereza ilikuwa karibu 29,427 kwa wale waliopima chanya kwa virusi. Baadaye, ilihesabu kama 32,313, baada ya kujumuisha takwimu rasmi kutoka Scotland na Ireland Kaskazini. Tarehe 16 Aprili iliripotiwa kwamba Uingereza ingekuwa nchi ya kwanza kupata chanjo ya Oxford, kutokana na mkataba wa awali; kama majaribio yangefanikiwa, chanjo 30,000,000 ingepatikana nchini. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus updates: Texas reports single highest daily rate increase of infections|url=https://www.msn.com/en-us/news/us/coronavirus-updates-texas-reports-single-highest-daily-rate-increase-of-infections/ar-BB14cpOY?ocid=spartan-dhp-feeds|work=www.msn.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> ==== Ufaransa ==== Ingawa ilifikiriwa mwanzo wa janga hilo lilifikia Ufaransa tarehe 24 Januari 2020, wakati huo kesi ya kwanza ya Ulaya ilithibitishwa mjini Bordeaux, baadaye iligunduliwa kwamba mtu karibu na Paris alipima chanya kwa virusi tarehe 27 Desemba 2019 baada ya sampuli za zamani zilipimwa tena.<ref>{{Citation|last=Staff|first=Reuters|title=After retesting samples, French hospital discovers COVID-19 case from December|date=2020-05-04|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-france-idUSKBN22G20L|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last=Deslandes|first=A.|last2=Berti|first2=V.|last3=Tandjaoui-Lambotte|first3=Y.|last4=Alloui|first4=Chakib|last5=Carbonnelle|first5=E.|last6=Zahar|first6=J.R.|last7=Brichler|first7=S.|last8=Cohen|first8=Yves|date=2020-6|title=SARS-CoV-2 was already spreading in France in late December 2019|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7196402/|journal=International Journal of Antimicrobial Agents|volume=55|issue=6|pages=106006|doi=10.1016/j.ijantimicag.2020.106006|issn=0924-8579|pmc=7196402|pmid=32371096}}</ref> Tukio muhimu katika kuenea kwa ugonjwa huo nchini lilikuwa mkutano wa kila mwaka wa Kanisa la Chrisitan Open Door kati ya 17 na 24 Februari mjini Mulhouse, ambao ulihudhuriwa na watu 2,500, angalau nusu ya wale wanaaminika kuambukizwa na virusi hivyo. <ref>{{Rejea tovuti|title=ENQUETE FRANCEINFO. "La majorité des personnes étaient contaminées" : de la Corse à l'outre-mer, comment le rassemblement évangélique de Mulhouse a diffusé le coronavirus dans toute la France|url=https://www.francetvinfo.fr/sante/maladie/coronavirus/video-coronavirus-le-nombre-de-contaminations-lors-du-rassemblement-evangelique-de-mulhouse-a-ete-largement-sous-evalue_3889133.html|work=Franceinfo|date=2020-03-28|accessdate=2020-09-11|language=fr}}</ref> Tarehe 13 Machi, Waziri Mkuu Édouard Philippe aliagiza mahali pa umma pasio muhimu pafungwe, na tarehe 16 Machi, Rais wa Ufaransa Emmanuel Macron alitangaza watu wote wakae nyumbani, sera ambayo ilipanuliwa angalau hadi 11 Mei.<ref>{{Rejea tovuti|title=France imposes 15-day lockdown and mobilises 100,000 police to enforce coronavirus restrictions|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/coronavirus-france-lockdown-cases-update-covid-19-macron-a9405136.html|work=The Independent|date=2020-03-16|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Mnamo 23 Aprili, Ufaransa imeripoti zaidi ya kesi 120,804 zilizothibitishwa, vifo 21,856, na watu 42,088 waliopona, cheo cha nne katika idadi ya kesi zilizothibitishwa. <ref>{{Rejea tovuti|title=etalab-covid19-dashboard|url=https://dashboard.covid19.data.gouv.fr/|work=etalab-covid19-dashboard|accessdate=2020-09-11|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411132209/https://dashboard.covid19.data.gouv.fr/|url-status=dead}}</ref>Mwezi Aprili, kulikuwa na ghasia katika sehemu nyingine za Paris.<ref>{{Citation|last=McAuley|first=James|title=Violent protests in Paris suburbs reflect tensions under lockdown|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/paris-suburbs-protests-villeneuve-la-garenne/2020/04/25/55f5a40c-85a1-11ea-81a3-9690c9881111_story.html|work=Washington Post|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 18 Mei iliripotiwa kwamba shule nchini Ufaransa zilibidi zifunge tena baada ya kufunguliwa upya, kutokana na mlipuko mwingine. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus flare-ups force France to re-close some schools|url=https://www.cbsnews.com/news/coronavirus-france-close-some-reopened-schools-covid-cases-flare-up-today-2020-05-18/|work=www.cbsnews.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref> ==== Swideni ==== Swideni ni tofauti kuliko nchi nyingine za Ulaya kwa sababu ilibaki wazi kwa jumla.<ref>{{Citation|last=Leatherby|first=Lauren|title=Sweden Stayed Open. A Deadly Month Shows the Risks.|date=2020-05-15|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/05/15/world/europe/sweden-coronavirus-deaths.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=McCann|first2=Allison}}</ref> Kwa mujibu ya katiba ya Kiswidi, Shirika la afya ya umma la Uswidi lina uhuru na hali hiyo inazuia uingiliaji wa kisiasa, na sera ya shirika hilo halikupendelea ufungaji ili nchi ifikie kinga ya umma. Gazeti la New York Times lilisema kwamba, mnamo Mei 2020, mlipuko nchini Swideni umesababisha vifo vingi zaidi lakini haukuathiri uchumi sana kuliko nchi nyingine kwa sababu waSwideni wameendelea kufanya kazi na shughuli. Mnamo 19 Mei, iliripotiwa kwamba nchi hiyo ilikuwa na vifo vingi zaidi kwa idadi ya nchi wakati wa wiki ya tarehe 12 – 19 kuliko Ulaya, vifo 6.25 kwa watu wamilioni moja kwa siku. <ref>{{Rejea tovuti|title=Architect of Sweden’s no-lockdown strategy insists it will pay off|url=https://www.ft.com/content/a2b4c18c-a5e8-4edc-8047-ade4a82a548d|work=www.ft.com|date=2020-05-08|accessdate=2020-09-11|language=en-GB|author=Richard Milne}}</ref><ref>{{Citation|last=Leatherby|first=Lauren|title=Sweden Stayed Open. A Deadly Month Shows the Risks.|date=2020-05-15|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/05/15/world/europe/sweden-coronavirus-deaths.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=McCann|first2=Allison}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus: Sweden records highest weekly deaths per capita in Europe|url=https://www.yahoo.com/lifestyle/coronavirus-sweden-highest-death-rate-europe-162855274.html|work=www.yahoo.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref> === Amerika Kaskazini === Kesi ya kwanza katika Amerika Kaskazini iliripotiwa huko Marekani mwezi Januari 2020. Kesi ziliripotiwa katika nchi zote za Amerika Kaskazini baada ya Saint Kitts na Nevis ilithibitisha kesi tarehe 25 Machi, na katika maeneo yote ya Amerika Kaskazini baada ya Bonai ilithibitisha kesi tarehe 16 Aprili. <ref>{{Rejea tovuti|title=Update on Coronavirus (COVID-19) by Bonaire's Lt. Governor|url=https://www.infobonaire.com/update-on-coronavirus-covid-19-by-bonaires-lt-governor/|work=InfoBonaire|date=2020-04-16|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Susan Davis for The Bonaire Insider}}</ref> Tarehe 26 Machi 2020, Marekani ilikuwa nchi iliyo na idadi kubwa zaidi ya maambukizo, yenye zaidi ya kesi 82,000. Tarehe 11 Aprili 2020, Marekani ilikuwa nchi yenye idadi kubwa ya vifo kutokana na virusi hivyo, vifo 20,000. Mnamo 15 Mei 2020 kulikuwa na kesi 1,571,908 na vifo 95,764 kwa jumla. <ref>{{Citation|last=Trotta|first=Maria Caspani, Daniel|title=As of Thursday, U.S. had most coronavirus cases in world|date=2020-03-27|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-usa-idUSKBN21D1ZR|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Citation|last=Shumaker|first=Lisa|title=U.S. coronavirus deaths top 20,000, highest in world exceeding Italy: Reuters tally|date=2020-04-11|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-usa-casualties-idUSKCN21T0NA|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> Kanada iliripoti kesi 60,616 na vifo 3,842 tarehe 4 Mei, wakati Mexico iliripoti kesi 23,471 na vifo 2,154. Jamhuri ya Dominika, Haiti na Cuba ni nchi pekee za nchi za Caribbean ambazo zimeripoti zaidi ya kesi 1,000 (16,908, 2,124 na 2,025, kwa mtiririko huo), wakati Panama na Honduras ziliongoza Amerika ya kati na kesi 7,197 na 1,055, kwa mtiririko huo. <ref>{{Rejea tovuti|title=CSSEGISandData/COVID-19|url=https://github.com/CSSEGISandData/COVID-19|work=GitHub|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> ==== Marekani ==== Tarehe 20 Januari 2020, kesi ya kwanza inayojulikana ya coronavirus ilithibitishwa jimbo la Washington kuhusu mtu aliyerudi kutoka mjini Wuhan tarehe 15 Januari. Tarehe 31 Januari, utawala wa Rais Trump ulitangaza dharura ya afya ya umma, na kuzuia wasafiri kutoka Uchina wasiingie nchi kama hawakuwa raia. <ref>{{Rejea jarida|last=Holshue|first=Michelle L.|last2=DeBolt|first2=Chas|last3=Lindquist|first3=Scott|last4=Lofy|first4=Kathy H.|last5=Wiesman|first5=John|last6=Bruce|first6=Hollianne|last7=Spitters|first7=Christopher|last8=Ericson|first8=Keith|last9=Wilkerson|first9=Sara|date=2020-03-05|title=First Case of 2019 Novel Coronavirus in the United States|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7092802/|journal=The New England Journal of Medicine|volume=382|issue=10|pages=929–936|doi=10.1056/NEJMoa2001191|issn=0028-4793|pmc=7092802|pmid=32004427}}</ref><ref name=":3">{{Rejea tovuti|title=Trump Declares Coronavirus A Public Health Emergency And Restricts Travel From China|url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/01/31/801686524/trump-declares-coronavirus-a-public-health-emergency-and-restricts-travel-from-c|work=NPR.org|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Tarehe 28 Januari, shirika la Vituo Vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa (CDC) lilitangaza kuwa walitengeneza vifaa vyao vya kupima wenyewe.<ref>{{Rejea tovuti|title=PolitiFact - Biden falsely says Trump administration rejected WHO coronavirus test kits (that were never offered)|url=https://www.politifact.com/factchecks/2020/mar/16/joe-biden/biden-falsely-says-trump-administration-rejected-w/|work=@politifact|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=District of Columbia 1100 Connecticut Ave NW Suite 1300B Washington, Dc 20036}}</ref> Lakini Marekani ilianza kupima pole pole, na hali hiyo ilificha kiwango cha mlipuko.<ref>{{Citation|last=Whoriskey|first=Peter|title=How U.S. coronavirus testing stalled: Flawed tests, red tape and resistance to using the millions of tests produced by the WHO|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/03/16/cdc-who-coronavirus-tests/|work=Washington Post|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2020-09-11|last2=Satija|first2=Neena}}</ref> Upimaji uliharibiwa na vifaa vya kupima kasoro vilivyozalishwa na serikali mwezi Februari, ukosefu wa kibali cha serikali kutumia vipimo havikuzalishwi na serikali, na vigezo vikali mno vilivyowazuia watu wengi wasipimwe.<ref>{{Rejea tovuti|title=How the CDC’s Restrictive Testing Guidelines Hid the Coronavirus Epid…|url=https://www.wsj.com/articles/how-the-cdcs-restrictive-testing-guidelines-hid-the-coronavirus-epidemic-11584882001|work=archive.li|date=2020-03-22|accessdate=2020-09-11|archivedate=2020-03-22|archiveurl=https://archive.today/20200322161141/https://www.wsj.com/articles/how-the-cdcs-restrictive-testing-guidelines-hid-the-coronavirus-epidemic-11584882001}}</ref> Mnamo 2 Machi kulikuwa na kesi 80 zilithibitishwa, na nusu ya kesi ilikuwepo jimbo la California. Majimbo ya Florida na New York yalitangaza kesi mbili zao za kwanza na jimbo la Washington liliripoti kesi nyingi zilizotuhumiwa na kifo cha kwanza. Makamu wa Rais Pence alisisitiza kuwa tishio la virusi kusambaa kote nchini Marekani lilikuwa dogo. <ref>{{Rejea tovuti|title=Washington governor declares state of emergency over virus|url=https://abcnews.go.com/US/wireStory/coronavirus-cases-unknown-origin-found-west-coast-69301250|work=ABC News|accessdate=2020-09-11|language=en|author=A. B. C. News}}</ref> Tarehe 6 Machi, Rais Trump alisaini sheria ya maandalizi na mwitikio ya Coronavirus, ambayo ilitoa fedha za dharura $8,300,000,000 ili mashirika ya serikali yajibu mlipuko huo. Makampuni yaliwahamasisha wafanyakazi wao kufanya kazi kutoka nyumbani. Matukio ya michezo yalifutwa. <ref>{{Citation|last=Pilkington|first=Ed|title=How science finally caught up with Trump's playbook – with millions of lives at stake|date=2020-04-04|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/apr/04/trump-coronavirus-science-analysis|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Trump signs emergency coronavirus package, injecting $8.3 billion into efforts to fight the outbreak {{!}} Markets Insider|url=https://www.businessinsider.com/trump-signs-billion-emergency-funding-package-fight-coronavirus-legislation-covid19-020-3|work=markets.businessinsider.com|accessdate=2020-09-11|language=en-us|author=finanzen net GmbH}}</ref> Tarehe 13 Machi, Trump alitangaza hali ya dharura ya kitaifa, ambayo ilifanya fedha za serikali ziliozopatikana kukabili mgogoro huo. <ref>{{Rejea tovuti|title=Here's what Trump's coronavirus emergency declaration does|url=https://www.cnn.com/2020/03/13/politics/states-coronavirus-fema/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Priscilla Alvarez CNN}}</ref>Kuanzia tarehe 15 Machi, biashara na shule nyingi zilifungwa. Mnamo 17 Machi, janga hilo lilikuwa limethibitishwa katika majimbo yote 50 na katika wilaya ya Columbia.<ref>{{Rejea tovuti|title=These stores are closing or changing hours due to coronavirus|url=https://www.sfgate.com/news/article/retail-chainsclosing-hours-coronavirus-15132524.php|work=SFGate|date=2020-03-15|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Katie Dowd SFGATE}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=After coronavirus school closings, will states need to hold kids back, institute summer school?|url=https://www.usatoday.com/story/news/education/2020/03/18/coronavirus-school-closings-online-school-summer-school/2862873001/|work=USA TODAY|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Lily Altavena, Max Londberg and Justin Murphy}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus Maps: How Severe Is Your State's Outbreak?|url=https://www.npr.org/sections/health-shots/2020/09/01/816707182/map-tracking-the-spread-of-the-coronavirus-in-the-u-s|work=NPR.org|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref>Mnamo 26 Machi, Marekani ilikuwa na kesi zilizothibitishwa zaidi kuliko nchi nyingine yoyote. <ref>{{Citation|last=Jr|first=Donald G. McNeil|title=The U.S. Now Leads the World in Confirmed Coronavirus Cases|date=2020-03-26|url=https://www.nytimes.com/2020/03/26/health/usa-coronavirus-cases.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11}}</ref>Wakaguzi wa afya wa serikali walichunguza hospitali 323 mwishoni mwezi Machi; walitoa taarifa za "upungufu mkubwa sana" wa vifaa vya kupima, "upungufu mkubwa" wa vifaa vya kinga (PPE), na rasilimali nyingine mbaya kutokana na wagonjwa wakikaa hospitali kwa muda mrefu wakati wa kusubiri matokeo ya vipimo. <ref>{{Rejea tovuti|title=The HHS Inspector General Report|url=https://www.factcheck.org/2020/04/the-hhs-inspector-general-report/|work=FactCheck.org|date=2020-04-07|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Lori Robertson}}</ref> Tarehe 22 Aprili iliripotiwa kwamba waCalifornia wawili walifariki kutokana na virusi vya COVID-19 tarehe 6 na 17 Februari, wiki tatu kabla ya kifo rasmi cha kwanza nchini kilikiriwa. <ref>{{Rejea tovuti|title=2 died with coronavirus weeks before 1st U.S. virus death|url=https://www.pbs.org/newshour/nation/2-died-with-coronavirus-weeks-before-1st-u-s-virus-death|work=PBS NewsHour|date=2020-04-22|accessdate=2020-09-11|language=en-us}}</ref>Mnamo 24 Aprili, kesi 889,309 zilikuwa zimethibitishwa na watu 50,256 walikuwa wamefariki.<ref>{{Rejea tovuti|title=Global COVID-19 Tracker & Interactive Charts {{!}} Real Time Updates & Digestable Information for Everyone {{!}} 1Point3Acres|url=https://coronavirus.1point3acres.com/|work=coronavirus.1point3acres.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> Mnamo 17 Mei, kwa mujibu ya takwimu za New York Times, zaidi ya watu 1,474,600 walikuwa wameambukizwa na angalau 88,600 walikufa nchini Marekani. Gazeti hilo lilieleza kwamba, kabla ya tarehe 29 Aprili, vifo vilivyothibitishwa kupitia upimaji tu viliripotiwa, lakini vigezo vipya vilijumuisha kesi na vifo vilivyowezekana. Mnamo 17 Mei, Marekani, ambaye ina asilimia 4.25 ya idadi ya watu duniani, ilikuwa na asilimia ya 29 ya vifo kutokana na Coronavirus. <ref>{{Citation|last=Times|first=The New York|title=Covid in the U.S.: Latest Map and Case Count|date=2020-07-20|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/us/coronavirus-us-cases.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11}}</ref> Ikulu imekuwa ilikosolewa kwa kupunguza tisho na kudhibiti habari kwa kuagiza maafisa wa afya na wanasayansi kuratibu taarifa za umma na machapisho yanayohusu virusi pamoja na ofisi ya Makamu wa Rais Mike Pence. Mnamo 14 Aprili, Rais Trump alifuta fedha kwa shirika la afya duniani (WHO), akisema wamekuwa walisimamia vibaya janga hilo. Pia alisema Marekani haingeshiriki katika jitihada za kimataifa pamoja na WHO kuendeleza chanjo na madawa kupambana na virusi. <ref>{{Citation|last=Shear|first=Michael D.|title=Pence Will Control All Coronavirus Messaging From Health Officials|date=2020-02-27|url=https://www.nytimes.com/2020/02/27/us/politics/us-coronavirus-pence.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=Haberman|first2=Maggie}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Trump calls for halt to US funding for World Health Organization amid coronavirus outbreak|url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/trump-calls-for-halt-to-us-funding-for-world-health-organization-amid-coronavirus-outbreak/ar-BB12D4Vp?ocid=spartandhp|work=www.msn.com|accessdate=2020-09-11}}</ref> Mnamo katikati ya mwezi Mei ripoti za kesi mpya zilianza kukaa sawa na majimbo mengi yalianza kufungua migahawa na mahali pengine pa biashara, kuweka mipaka ya idadi ya watu walioruhusiwa ndani wakati huo huo. Mkuu wa shirika la magonjwa ya maambukizo (NIAID), Dk Anthony Fauci, alionya kwamba kama tahadhari haikutumika kiwango cha maambukizo kingeongezeka tena na alikuwa na wasiwasi hasa kuhusu kufungua shule kwa mwaka mpya wa shule. Mnam kati kati ya mwezi Juni, idadi ya kesi ilianza kuongezeka tena hasa majimbo ya Texas, California, Florida, na Arizona. <ref>{{Rejea tovuti|title=Trump Criticizes Fauci’s Warning Against Opening Schools Too Soon In Latest Public Disagreement|url=https://khn.org/morning-breakout/trump-criticizes-faucis-warning-against-opening-schools-too-soon-in-latest-public-disagreement/|work=Kaiser Health News|date=2020-05-14|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Record spikes in U.S. coronavirus cases push up hospitalization rates in 16 states|url=https://www.cnbc.com/2020/06/25/record-spikes-in-us-coronavirus-cases-push-up-hospitalization-rates-in-16-states.html|work=CNBC|date=2020-06-25|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Jasmine Kim}}</ref> Tarehe 16 Julai Marekani ilikuwa na kesi zaidi kwa siku moja (kesi 75,000) tangu mwanzo wa mlipuko. <ref>{{Rejea tovuti|title=US sets daily COVID-19 record: 75,000 new cases|url=https://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/07/us-sets-daily-covid-19-record-75000-new-cases|work=CIDRAP|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Stephanie Soucheray {{!}} News Reporter {{!}} CIDRAP News {{!}} Jul 17, 2020}}</ref> === Amerika Kusini === Janga hilo lilithibitishwa kuwa kufika Amerika Kusini tarehe 26 Februari Brazil ilipothibitisha kesi mjini São Paulo. Mnamo 3 Aprili, nchi zote za maeneo ya Amerika Kusini zilikuwa zimeandikisha angalau kesi moja. <ref>{{Rejea tovuti|title=The Coronavirus in Latin America|url=https://www.as-coa.org/articles/coronavirus-latin-america|work=AS/COA|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Luisa Horwitz, Paola Nagovitch, Holly K. Sonnel, Carin Zissis}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Uncollected bodies lie for days in the streets of Ecuador: The emerging epicenter of the coronavirus in Latin America|url=https://www.stuff.co.nz/national/health/coronavirus/120818001/uncollected-bodies-lie-for-days-in-the-streets-of-ecuador-the-emerging-epicenter-of-the-coronavirus-in-latin-america|work=Stuff|date=2020-04-03|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Mnamo Aprili 17, idadi kubwa zaidi ya wagonjwa na vifo viliandikishwa nchini Brazili, ikifuatiliwa na Peru na Chile katika idadi ya kesi zilizothibitishwa. <ref>{{Rejea tovuti|title=Superan AL y el Caribe más de 400 mil casos de coronavirus - Mundo - La Jornada|url=https://www.jornada.com.mx/ultimas/mundo/2020/05/13/superan-al-y-el-caribe-mas-de-400-mil-casos-de-coronavirus-883.html|work=www.jornada.com.mx|date=2020-05-13|accessdate=2020-09-11|language=es|author=Afp}}</ref> Tarehe 13 Mei, iliripotiwa kwamba Amerika Kusini na eneo la Caribbean ziliripoti zaidi ya kesi 400,000 na vifo 23,091. Tarehe 22 Mei, likitaja hasa ongezeko la maambukizo la haraka nchini Brazil, shirika la WHO lilitangaza kwamba Amerika Kusini sasa ni kati ya janga la Coronavirus. Mnamo 25 Mei, eneo hilo lilikuwa na zaidi ya kesi 636,000 na zaidi ya vifo 31,000. Hata hivyo, kutokana na ukosefu wa kupima na vifaa vya matibabu inaaminika kwamba mlipuko huo ni mkubwa zaidi kuliko takwimu rasmi zinaonyesha. <ref>{{Rejea tovuti|title=How South America became a coronavirus epicenter|url=https://www.vox.com/2020/5/26/21270376/south-america-covid-19-coronavirus-brazil-peru-chile|work=Vox|date=2020-05-26|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Alex Ward}}</ref> ==== Brazili ==== Tarehe 20 Aprili iliripotiwa kwamba Brazil ilikuwa na rekodi ya vifo 1,179 kwa siku moja, kwa jumla ya karibu 18,000. Kukiwa na idadi ya kesi takriban 272,000, Brazil ikawa nchi yenye idadi kubwa ya tatu ya kesi, kufuata Urusi na Marekani. Mnamo 25 Mei, Brazil ilizidi idadi ya kesi nchini Urusi iliporipoti kwamba kesi mpya 11,687 zilikuwa zimethibitishwa katika masaa 24 yaliyopita, na kufikia zaidi ya kesi 374,800, na zaidi ya vifo 23,400. Rais Jair Bolsonaro amechochea utata mkubwa akitaja virusi hivyo kama "homa ndogo" na mara nyingi kukosoa hatua za ufungaji na karantini. <ref>{{Citation|last=Fonseca|first=Pedro|title=Brazil suffers record coronavirus deaths, Trump mulls travel ban|date=2020-05-20|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-brazil-idUSKBN22V374|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Brazil faces a dark week as Covid-19 toll soars|url=https://www.cnn.com/2020/05/25/americas/brazil-bolsonaro-grim-week-may-25-intl/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Shasta Darlington, Flora Charner, Taylor Barnes and Seán Federico-O'Murchú CNN}}</ref> === Afrika === Kwa mujibu ya Michael Yao, ambaye ni mkuu wa operesheni za dharura barani Afrika kwa WHO, kugundua mapema ni muhimu kwa sababu mifumo ya afya ya bara "tayari imeshindwa na milipuko mingi ya ugonjwa unaoendelea". <ref>{{Citation|title=Coronavirus: Could African countries cope with an outbreak?|date=2020-03-12|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-51403865|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Washauri wanasema kwamba mkakati wenye msingi wa kupima ungeruhusu nchi za Afrika kupunguza ufungaji ambao unaosababisha ugumu mkubwa kwa wale wanaotegemea mapato siku kwa siku ili waweze kuwalisha wenyewe na familia zao. Hata katika hali bora zaidi, shirika la Umoja wa Mataifa linasema kuwa vifaa 74,000,000 vya kupima na vifaa 30,000 vinavyosaadia kupumua vitahitajika na wananchi 1,300,000,000 wa bara mwaka 2020.<ref>{{Rejea tovuti|title=‘It's just beginning here’: Africa turns to testing as pandemic grips the continent|url=http://www.theguardian.com/world/2020/apr/26/its-just-beginning-here-africa-turns-to-testing-as-pandemic-grips-the-continent|work=the Guardian|date=2020-04-26|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Kesi nyingi zilizoripotiwa zinatoka nchi sita: Afrika Kusini, Nigeria, Ghana, Morocco, Misri na Algeria, lakini inaaminika kwamba kuna uwezekano mkubwa kuna kesi nyingi zaidi ambazo hazijaripotiwa huko nchi nyingine za Afrika zenye mifumo maskini ya huduma za afya.<ref>{{Citation|last=correspondent|first=Jason Burke Africa|title=Total confirmed coronavirus cases in Africa pass 1 million|date=2020-08-06|url=https://www.theguardian.com/world/2020/aug/06/total-confirmed-coronavirus-cases-in-africa-pass-1-million|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref> Kesi zimethibitishwa katika nchi zote za Afrika, na Lesotho ilikuwa nchi ya mwisho kuripoti kesi yake ya kwanza tarehe 13 Mei 2020. Hajakuwa na kesi zilizoripotiwa katika maeneo ya nje ya Uingereza ya Saint Helena, Ascension, na Tristan da Cunha.<ref>{{Rejea tovuti|title=The last places on earth without coronavirus|url=https://graphics.reuters.com/HEALTH-CORONAVIRUS/TRANSMISSION-STATUS/azgpombyxpd/|work=Reuters|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Gurman Bhatia, Manas Sharma}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Lesotho records first coronavirus case a week after lifting lockdown|url=http://www.theguardian.com/world/2020/may/13/lesotho-records-first-coronavirus-case-a-week-after-lifting-lockdown|work=the Guardian|date=2020-05-13|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Silence Charumbira in Maseru}}</ref> === Oceania === Janga hilo lilithibitishwa kufikia Oceania tarehe 25 Januari 2020 kesi ya kwanza iliyothibitishwa iliporipotiwa mjini Melbourne, Australia. Tangu wakati huo, virusi hivyo vimeenea mahali pengine katika eneo hilo, ingawa mataifa mengi madogo ya Pasifiki hadi sasa yameepuka mlipuko huo kwa kufunga mipaka yao ya kimataifa. Mnamo 13 Agosti 2020, Mataifa ya Oceania rasmi bado hayajaripoti kesi. <ref>{{Rejea tovuti|title=First confirmed case of novel coronavirus in Australia|url=https://www.health.gov.au/ministers/the-hon-greg-hunt-mp/media/first-confirmed-case-of-novel-coronavirus-in-australia|work=Australian Government Department of Health|date=2020-01-25|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Australian Government Department of Health}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard|url=https://covid19.who.int/|work=covid19.who.int|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Tarehe 19 Mei 2020, Australia ilifungua hoja katika Umoja wa Mataifa kudai uchunguzi wa asili ya virusi na miitikio wa Umoja wa Mataifa na serikali mbalimbali. Zaidi ya nchi 100 ziliunga mkono hoja hii, na ilipitishwa mara moja. <ref>{{Rejea tovuti|title=U.S. stands with Australia after China threatens economic retribution over coronavirus origins inquiry, Pompeo says|url=https://www.newsweek.com/us-stands-australia-after-china-threatens-economic-retribution-over-coronavirus-origins-inquiry-1505491|work=Newsweek|date=2020-05-20|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Meghan Roos On 5/20/20 at 1:52 PM EDT}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=China signs on to World Health Assembly inquiry resolution|url=https://www.smh.com.au/politics/federal/coronavirus-inquiry-resolution-adopted-at-world-health-assembly-as-china-signs-on-20200519-p54ukn.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2020-05-19|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Anthony Galloway, Eryk Bagshaw}}</ref> == Miitikio ya kimataifa == === Vizuizi vya usafiri === Kutokana na janga hilo, nchi nyingi na maeneo mengi yaliweka karantini, marufuku za kuingia, au vikwazo vingine, ama kwa raia, wasafiri waliosafiri hivi karibuni maeneo yaliyoathirika, au wasafiri wote. Pamoja na upungufu wa hamu la kusafiri, sekta ya usafiri imeathirika vibaya. Kuna wasiwasi kuhusu ufanisi wa vikwazo vya kusafiri ili kuzuia virusi visisambae. Utafiti katika gazeti la Sayansi uligundua kwamba vizuizi vya usafiri vilikuwa na athari ndogo tu kuchelewa usambaji wa awali, isipokuwa vilipojumuisha na hatua nyingine za kuzuia na kudhibiti maambukizo. Watafiti walihitimisha kuwa "vikwazo vya kusafiri ni muhimu zaidi katika awamu za mapema na mwisho za janga" na "vikwazo vya kusafiri kutoka Wuhan kwa bahati mbaya vilifanywa kuchelewa sana". <ref>{{Citation|last=Salcedo|first=Andrea|title=Coronavirus Travel Restrictions, Across the Globe|date=2020-07-16|url=https://www.nytimes.com/article/coronavirus-travel-restrictions.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=Yar|first2=Sanam|last3=Cherelus|first3=Gina}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus spikes outside China show travel bans aren’t working|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/02/why-travel-restrictions-are-not-stopping-coronavirus-covid-19/|work=Science|date=2020-02-24|accessdate=2020-09-11|language=en|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221193730/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/02/why-travel-restrictions-are-not-stopping-coronavirus-covid-19/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus spikes outside China show travel bans aren’t working|url=https://www.nationalgeographic.com/science/2020/02/why-travel-restrictions-are-not-stopping-coronavirus-covid-19/|work=Science|date=2020-02-24|accessdate=2020-09-11|language=en|archive-date=2020-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221193730/https://www.nationalgeographic.com/science/2020/02/why-travel-restrictions-are-not-stopping-coronavirus-covid-19/|url-status=dead}}</ref> Umoja wa Ulaya ilikataa wazo la kusitisha eneo la usafiri la bure la Schengen na kuanzisha udhibiti wa mpaka na Italia, uamuzi ambao umekosolewa na wanasiasa wengine wa Ulaya.<ref>{{Citation|last=Stevis-Gridneff|first=Matina|title=Coronavirus Nightmare Could Be the End for Europe’s Borderless Dream|date=2020-02-26|url=https://www.nytimes.com/2020/02/26/world/europe/coronavirus-european-union.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11}}</ref> === Uhamishaji wa raia wa kigeni === Kutokana na karantini ufanisi wa usafiri wa umma huko Wuhan na Hubei, nchi kadhaa ziliwahamisha raia wao na wafanyakazi wa kidiplomasia kutoka eneo hilo, hasa kwa ndege maalum, na mamlaka ya Uchina kutoa kibali. Kanada, Marekani, Japani, India, Sri Lanka, Australia, Ufaransa, Argentina, Ujerumani, na Thailand zilikuwa miongoni mwa kwanza kupanga uhamishaji wa raia wao. Brazil na New Zealand pia zilihamisha raia wao wenyewe na baadhi ya watu wengine.<ref>{{Rejea tovuti|title=Countries Evaluate Evacuation of Citizens Amid Wuhan Coronavirus Panic|url=https://thediplomat.com/2020/01/countries-evaluate-evacuation-of-citizens-amid-wuhan-coronavirus-panic/|work=thediplomat.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Associated Press}}</ref> Tarehe 14 Machi, Afrika Kusini iliwahamisha Waafrika Kusini 112 ambao walipima hasi kwa virusi kutoka Wuhan, wakati watu wanne ambao walionyesha dalili waliachwa nyuma ili ipunguze hatari.<ref>{{Rejea tovuti|title=Repatriated citizens to be reunited with families|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/repatriated-citizens-be-reunited-families|work=SAnews|date=2020-03-29|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Pakistani ilisema isingewahamisha raia kutoka Uchina.<ref>{{Rejea tovuti|title=Pakistan cancels flights to China as fears of coronavirus spread|url=https://www.dialoguepakistan.com/pakistan-cancels-flights-to-china-as-fears-of-coronavirus-spread/|work=Dialogue Pakistan|date=2020-01-31|accessdate=2020-09-11|language=en-US|archivedate=2020-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200131125705/https://www.dialoguepakistan.com/pakistan-cancels-flights-to-china-as-fears-of-coronavirus-spread/}}</ref> Tarehe 15 Februari, Marekani ilitangaza ingewahamisha Wamarekani kutoka meli ya Diamond Princess,<ref>{{Citation|last=Wang|first=Vivian|title=Shifting Ground in Coronavirus Fight: U.S. Will Evacuate Americans From Cruise Ship|date=2020-02-15|url=https://www.nytimes.com/2020/02/15/world/asia/japan-cruise-ship-coronavirus.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11|last2=Rich|first2=Motoko|last3=Bradsher|first3=Keith}}</ref> na tarehe 21 Februari, Kanada iliwahamisha abiria wa kiKanada 129 kwenye meli hiyo. Mwanzo wa mwezi Machi, serikali ya India ilianza kuwazuia raia wake wasitoke Irani.<ref>{{Citation|title=4th batch of 53 Indians evacuated from Iran: S Jaishankar|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/4th-batch-of-53-indians-evacuated-from-iran-s-jaishankar/articleshow/74647353.cms|work=The Economic Times|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 20 Machi, Marekani ilianza kuwaondoa wanajeshi wake kutoka Iraki kutokana na janga hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=US-led coalition in Iraq drawing down over coronavirus concerns|url=https://thehill.com/policy/defense/488618-us-led-coalition-in-iraq-drawing-down-over-coronavirus-concerns|work=TheHill|date=2020-03-20|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Rebecca Kheel}}</ref> === Misaada ya kimataifa === ==== Msaada kwa Uchina ==== Baadhi ya wanafunzi wa Kichina huko vyuo vikuu Marekani walituma msaada, ukiwemo barakoa N95 50,000 tarehe 30 Januari.<ref>{{Rejea tovuti|title=Students mobilize aid for Hubei province in China following coronavirus outbreak|url=https://tuftsdaily.com/news/2020/02/05/students-mobilize-aid-hubei-province-china-following-coronavirus-outbreak/|work=The Tufts Daily|date=2020-02-05|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Shirika la msaada wa kibinadamu moja kwa moja liliotumia hospitali ya Wuhan barakoa 200,000 na vifaa vingine vya kujilinda binafsi siku hiyo hiyo. <ref>{{Rejea tovuti|title=Direct Relief Rushes Facial Masks to China to Fight Coronavirus Spread|url=https://www.directrelief.org/2020/01/direct-relief-rushes-facial-masks-to-china-to-fight-coronavirus-spread/|work=Direct Relief|date=2020-01-28|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Staff}}</ref>Tarehe 5 Februari, Wizara ya mambo ya nje ya Uchina ilisema nchi 21 (zikiwemo Belarus, Pakistan, Trinidad na Tobago, Misri, na Iran) zilikuwa zimetumia Uchina msaada, na Bill na Melinda Gates walitangaza mchango wa $100,000,000 kwa WHO kufadhili utafiti wa chanjo na matibabu na kulinda "watu wenye hatari katika Afrika na Asia Kusini.”<ref>{{Rejea tovuti|title=Bill And Melinda Gates Donate $100 Million To Coronavirus Vaccine Research And Treatment|url=https://www.forbes.com/sites/lisettevoytko/2020/02/05/bill-and-melinda-gates-donate-100-million-to-coronavirus-vaccine-research/|work=Forbes|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Lisette Voytko}}</ref><ref>https://armenpress.am/eng/news/1003716/</ref> Interaksyon ilisema serikali ya Uchina ilichangia Ufilipino barakoa 200,000 tarehe 6 Februari baada ya Seneta wa Ufilipino Richard Gordon alitumia Wuhan barakoa 3,160,000. Tarehe 19 Februari, Shirika la Msalaba Mwekundu la Singapore lilitangaza lingetumia Uchina msaada wenye thamani $2,260,000.<ref>{{Rejea tovuti|title=Should we thank China for face mask donation when Filipinos donated first?|url=https://interaksyon.philstar.com/politics-issues/2020/02/06/161505/donations-face-mask-philippines-china-novel-coronavirus/|work=Interaksyon|date=2020-02-06|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Catalina Ricci S. Madarang}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus: Singapore Red Cross to send $2.3m worth of aid to China, steps up local outreach to seniors|url=https://www.straitstimes.com/singapore/singapore-red-cross-to-send-23m-worth-of-aid-to-china-steps-up-local-outreach-to-seniors|work=The Straits Times|date=2020-02-19|accessdate=2020-09-21|language=en|author=hermesauto}}</ref> Nchi kadhaa walichangia Uchina barakoa, vifaa vya matibabu au fedha, zikiwemo Japan, Uturuki, Russia, Malaysia, Ujerumani, na Kanada. <ref>{{Rejea tovuti|title=21 countries donate medical supplies to China: spokesperson - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/06/c_138758854.htm|work=www.xinhuanet.com|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200209120817/http://www.xinhuanet.com/english/2020-02/06/c_138758854.htm}}</ref>Wizara ya Mambo ya Nje Marekani ilisema tarehe 7 Februari imekuwa iliwezesha usafirishaji wa tani karibu 17.8 za za vifaa vya matibabu kwa Uchina. <ref>{{Rejea tovuti|title=The United States Announces Assistance To Combat the Novel Coronavirus|url=https://www.state.gov/the-united-states-announces-assistance-to-combat-the-novel-coronavirus/|work=United States Department of State|accessdate=2020-09-21|language=en-US}}</ref>Siku hiyo hiyo, Waziri wa Mambo ya Nje Marekani Pompeo alitangaza ahadi ya $100,000,000 kwa Uchina na nchi nyingine kusaidia mapambano yao dhidi ya virusi. Makampuni kadhaa pia yamechangia Uchina fedha au vifaa vya matibabu.<ref>{{Rejea tovuti|title=US pledges $100 million to help fight coronavirus in China|url=https://thehill.com/changing-america/well-being/prevention-cures/482096-us-pledges-100-million-to-help-fight-coronavirus|work=TheHill|date=2020-02-07|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Joseph Guzman}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=U.S. Companies Donate Nearly $27 Million in Medical Products to Aid in COVID-19 Outbreak in China|url=https://www.medtechintelligence.com/news_article/u-s-companies-donate-nearly-27-million-in-medical-products-to-aid-in-covid-19-outbreak-in-china/|work=MedTech Intelligence|date=2020-02-26|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=MedTech Intelligence Staff}}</ref> ==== Msaada kwa dunia ==== Baada ya kesi nchini Uchina zimetulia, nchi hiyo ilianza kupelekea mataifa mengine msaada.<ref>{{Rejea tovuti|title=As the U.S. Blames China for the Coronavirus Pandemic, the Rest of the World Asks China for Help|url=https://theintercept.com/2020/03/18/coronavirus-china-world-power/|work=The Intercept|date=2020-03-18|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Joe Penney}}</ref> Mwezi Machi, Uchina ilitumia Italia vifaa vya matibabu na wataalamu kusaidia kukabiliana na mlipuko wake Coronavirus; Uchina zilitumia Italia timu tatu za matibabu na kuchangia zaidi ya tani 40 za vifaa vya matibabu. <ref>{{Citation|last=Staff|first=Reuters|title=China sends medical supplies, experts to help Italy battle coronavirus|date=2020-03-13|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-italy-respirators-idUSKBN2101IM|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref>Mfanyabiashara Jack Ma alitumia Ethiopia vifaa vya kupima 1,100,000, barakoa 6,000,000, na suti za kinga 60,000 kwa Umoja wa Afrika. Yeye baadaye alitumia Panama vifaa vya kupima 5,000, barakoa 100,000, na mashini za kupumua tano. Uholanzi, Uhispania, Uturuki, Georgia, na Jamhuri ya Czech zilitaja wasiwasi juu ya barakoa na vifaa vya kichina. Kwa mfano, Uhispania iliondoa vifaa vya kupima vya kichina 58,000 vyenye kiwango cha usahihi cha asilimia 30, na Uholanzi ilirudisha barakoa 600,000 zilizotuhumiwa kasoro, lakini Uchina ilisema hii ilitokana na matumizi mabaya. Ubelgiji iliondoa barakoa 100,000 ambazo hazikutumika zilizofikiriwa kutoka nchini Uchina lakini kwa kweli kutoka nchini Colombia. Ufilipino imesimamisha kutumia vifaa vya kupima vilivyotolewa na Uchina kutokana na usahihi wao wa asilimia 40. Serikali ya Uchina ilisema maagizo ya bidhaa pengine hayakufuatiliwa, na kwamba baadhi ya bidhaa hazikununuliwa moja kwa moja kutoka makampuni yanayothibitishwa. Msaada wa Kichina ulipokelewa vizuri katika sehemu za Amerika Kusini na Afrika. Tarehe 2 Aprili, Benki ya Dunia ilianzisha shughuli za msaada wa dharura kwa nchi zinazoendelea. Kwa mujibu ya taarifa ya Wizara ya mambo ya nje, Uturuki inatoa kiasi kikubwa cha msaada ya kibinadamu duniani huku ina cheo cha tatu duniani kutoa msaada ya matibabu.<ref>{{Citation|title=Coronavirus: Countries reject Chinese-made equipment|date=2020-03-30|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-52092395|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=China denies it donated defective COVID-19 kits|url=https://www.msn.com/en-sg/news/world/china-denies-it-donated-defective-covid-19-kits/ar-BB11STma|work=www.msn.com|accessdate=2020-09-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=China’s ‘Mask Diplomacy’ Is Faltering. But the U.S. Isn’t Doing Any Better|url=https://time.com/5814940/china-mask-diplomacy-falters/|work=Time|accessdate=2020-09-21|archive-date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200920065702/https://time.com/5814940/china-mask-diplomacy-falters/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Bloomberg - Are you a robot?|url=https://www.bloomberg.com/tosv2.html?vid=&uuid=7619a160-fc17-11ea-ae06-1f7320c1ad35&url=L25ld3MvYXJ0aWNsZXMvMjAyMC0wNC0wMS9mYXVsdHktdmlydXMtdGVzdHMtY2xvdWQtY2hpbmEtcy1ldXJvcGVhbi1vdXRyZWFjaC1vdmVyLWNvdmlkLTE5|work=www.bloomberg.com|accessdate=2020-09-21}}</ref> === Hatua za majibu za WHO === Taiwan ilijulisha WHO kuhusu virusi vipya tarehe 31 Desemba 2019. <ref>{{Rejea tovuti|title=Here's What Taiwan Told the WHO at the Start of the Virus Outbreak|url=https://time.com/5826025/taiwan-who-trump-coronavirus-covid19/|work=Time|accessdate=2020-09-11|archive-date=2020-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725142651/https://time.com/5826025/taiwan-who-trump-coronavirus-covid19/|url-status=dead}}</ref>WHO limeisifu mamlaka za Kichina kwa kutoa "habari mara kwa mara", kuliko mlipuko wa SARS mnamo 2002-2004 Uchina iliposhtakiwa ya usiri.<ref>{{Citation|last=Staff|first=Reuters|title=Wuhan lockdown 'unprecedented', shows commitment to contain virus: WHO representative in China|date=2020-01-23|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-who-idUSKBN1ZM1G9|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-11}}</ref> WHO lilieleza tarehe 5 Januari kwamba kesi za ugonjwa wa mapafu wenye sababu isiyojulikana zilikuwa zimeripotiwa, <ref>{{Rejea tovuti|title=WHO {{!}} Pneumonia of unknown cause – China|url=http://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|work=WHO|accessdate=2020-09-11}}</ref>na shirika hilo lilitoa taarifa za kiufundi tarehe 10 na 11 Januari pamoja na onyo ya hatari ya maambukizo ya binadamu na kushauri tahadhari kwa sababu hali hiyo ilifanana na mizuko ya awali ya SARS na MERS.<ref>{{Citation|last=Washington|first=Peter Beaumont Julian Borger in|title=WHO warned of transmission risk in January, despite Trump claims|date=2020-04-09|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/09/who-cited-human-transmission-risk-in-january-despite-trump-claims|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref> Ingawa katika matangazo ya umma lilisema "Hakuna ushahidi wazi wa maambukizo miongoni mwa binadamu" mnamo 14 January.<ref>{{Rejea tovuti|title=WHO {{!}} Novel Coronavirus – Thailand (ex-China)|url=http://www.who.int/csr/don/14-january-2020-novel-coronavirus-thailand-ex-china/en/|work=WHO|accessdate=2020-09-11}}</ref> Tarehe 20 Januari, shirika la WHO lilisema kwamba ilikuwa "sasa ni wazi kabisa" maambukizo miongoni mwa binadamu ya Coronavirus yamekuwa yalitokea, kwa sababu wafanyakazi wa afya walikuwa wameambukizwa.<ref>https://www.washingtonpost.com/politics/2020/04/17/trumps-false-claim-that-who-said-coronavirus-was-not-communicable/</ref> Tarehe 27 Januari, WHO lilisema hatari ya mlipuko ilikuwa "juu katika ngazi ya kimataifa".<ref>{{Rejea tovuti|title=WHO says global risk of China virus is 'high' {{!}} The Star|url=https://www.thestar.com.my/news/world/2020/01/27/who-says-global-risk-of-china-virus-is-039high039|work=www.thestar.com.my|accessdate=2020-09-11}}</ref> Tarehe 30 Januari, WHO lilitangaza mlipuko huo kama dharura ya afya ya umma ya wasiwasi wa kimataifa (PHEIC), likionya "nchi zote zinapaswa kujitayarisha kuchukua hatua za kudhibiti, zikiwemo uangalizi, kugundua mapema, kutenga na kusimamia kwa kesi, kuchunguza mawasiliano na kuzuia usambazaji zaidi,” kufuatia ongozeka la kesi nje ya Uchina.<ref>{{Rejea tovuti|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|work=www.who.int|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Hiyo ilikuwa PHEIC ya sita daima tangu sera hiyo ilianzishwa mwaka 2009 wakati wa janga la mafua ya nguruwe. Mkurugenzi Mkuu Tedros Adhanom alisema PHEIC inatokana na "hatari ya kuenea kwa kimataifa, hasa kwa nchi zenye kipato cha chini au cha kati bila ya mifumo nguvu ya afya" lakini WHO halikupendekeza “kupunguza biashara na harakati".<ref>{{Citation|title=Coronavirus declared global health emergency|date=2020-01-31|url=https://www.bbc.com/news/world-51318246|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 11 Februari, WHO lilianzisha jina la COVID-19, na Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa Antonio Guterres alikubali kutoa "nguvu ya mfumo mzima wa Umoja wa Mataifa kwa majibu". Timu ya usimamizi wa migogoro ya Umoja wa Mataifa ilianzishwa, kuruhusu uratibu wa Umoja wa Mataifa, ambayo WHO lilisema ingewaruhusu "kuzingatia usaidizi wa afya wakati wa mashirika mengine kufanya kazi kuhusu athari za kiuchumi, kijamii, na manendeleo za mlipuko huo ". <ref>{{Rejea tovuti|title=WHO Director-General's remarks at the media briefing on 2019-nCoV on 11 February 2020|url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-remarks-at-the-media-briefing-on-2019-ncov-on-11-february-2020|work=www.who.int|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref>Tarehe 25 Februari, WHO lilitangaza "ulimwengu unapaswa ufanye zaidi kujiandaa kwa uwezekano wa janga la COVID-19," na kusema kwamba ingawa ilikuwa mapema mno kuita janga, ilikuwa lazima nchi zifanye “awamu ya maandalizi".<ref>{{Citation|title=World must prepare for pandemic, says WHO|date=2020-02-25|url=https://www.bbc.com/news/world-51611422|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Tarehe 28 Februari, maafisa wa WHO walisema madadirio ya tishio ya kimataifa la Coronavirus yangeongeza kutoka “juu” hadi “juu sana,” kiwango chake cha juu ya tahadhari. <ref>{{Rejea tovuti|title=WHO raises coronavirus threat assessment to its highest level: 'Wake up. Get ready. This virus may be on its way'|url=https://www.cnbc.com/2020/02/28/who-raises-risk-assessment-of-coronavirus-to-very-high-at-global-level.html|work=CNBC|date=2020-02-28|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Berkeley Lovelace Jr}}</ref>Tarehe 11 Machi, WHO lilitangaza mlipuko wa Coronavirus ulikuwa janga. Mkurugenzi Mkuu alisema WHO "linajihusisha sana na viwango vya kutisha vya kuenea na ukali, na pia viwango vya kutisha vya kutotenda". <ref>{{Rejea tovuti|title=WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 - 11 March 2020|url=https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020|work=www.who.int|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref>Wakosoaji wamesema WHO lilijibu janga hilo vibaya na tangazo la dharura la afya ya umma lilichelewa.<ref>{{Rejea tovuti|title=China and the WHO's chief: Hold them both accountable for pandemic|url=https://thehill.com/opinion/international/487851-china-and-the-whos-chief-hold-them-both-accountable-for-pandemic|work=TheHill|date=2020-03-17|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Sandy Tolliver}}</ref> == Athari == === Uchumi === Mlipuko huo ni tishio kubwa kwa uchumi wa dunia. Agathe Demarais kutoka Economist Intelligence Unit anatarajia kwamba masoko ya fedha yataendelea kutetemeka hadi kuna uwazi zaidi kuhusu matokea yanayowezekana. Makadirio moja ya mtaalamu huko Chuo Kikuu cha Washington mjini St. Louis yalitoa athari ya dola bilioni 300 + kwenye biashara ya kimataifa ambayo ingedumu miaka miwili.<ref>{{Rejea tovuti|title=WashU Expert: Coronavirus far greater threat than SARS to global supply chain {{!}} The Source {{!}} Washington University in St. Louis|url=https://source.wustl.edu/2020/02/washu-expert-coronavirus-far-greater-threat-than-sars-to-global-supply-chain/|work=The Source|date=2020-02-07|accessdate=2020-09-11|language=en-US}}</ref> Masoko ya hisa duniani yalianguka tarehe 24 Februari kutokana na ongezeko kubwa la idadi ya kesi nje ya Uchina. <ref>{{Rejea tovuti|title=Dow plunges 1,000 points, posting its worst day in two years as coronavirus fears spike|url=https://www.cnn.com/2020/02/23/business/stock-futures-coronavirus/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Rob McLean, Laura He and Anneken Tappe, CNN Business}}</ref>Tarehe 27 Februari, kutokana na wasiwasi kuhusu mlipuko wa Coronavirus, soko la hisa la Marekani lilianguka zaidi tangu mwaka 2008, na DOW lilianguka pointi 1,191 (thamani kubwa zaidi katika siku moja tangu mgogoro wa fedha mnamo 2007 – 08) na masoko yote matatu yalimaliza wiki hiyo chini ya asilimia 10. <ref>{{Rejea tovuti|title=Dow falls 1,191 points -- the most in history|url=https://www.cnn.com/2020/02/27/investing/dow-stock-market-selloff/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Anneken Tappe, CNN Business}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Stocks record worst week since financial crisis as coronavirus concerns heat up|url=https://www.marketwatch.com/story/stocks-record-worst-week-since-financial-crisis-as-coronavirus-concerns-heat-up-2020-02-28|work=MarketWatch|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Sunny Oh}}</ref> Masoko ya hisa yalishuka tena kutokana na hofu ya Coronavirus, kuanguka kubwa zaidi tarehe 16 Machi. Wengi wanadhani kushuka kubwa kwa uchumi kutafanyika.<ref>{{Rejea tovuti|title=Scope Ratings GmbH|url=https://scoperatings.com/#!search/research/detail/162598EN|work=Scope Ratings|accessdate=2020-09-11}}</ref> Benki ya Lloyd ya London inakadiria kuwa sekta ya bima ya kimataifa itakuwa na hasara ya US $204 bilioni, hasara zaidi kuliko majira ya kimbunga cha Atlantiki mwaka 2017 na mashambulio ya kigaidi ya 9/11 mwaka 2001, kuashiria uwezekano wa janga la COVID-19 litakuwa janga baya katika historia ya binadamu.<ref>{{Rejea tovuti|title=Global insurers face losses of $204 billion from Coronavirus, more than 9/11 and 2017 hurricanes, says Lloyd’s of London|url=https://www.marketwatch.com/story/global-insurers-face-losses-of-204-billion-from-coronavirus-more-than-911-and-2017-hurricanes-says-lloyds-of-london-2020-05-14|work=MarketWatch|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Callum Keown}}</ref> Utalii ni sekta moja inayoathiriwa vibaya zaidi kutokana na marufuku za usafiri, ufungaji mahali pa umma kama vile vivutio vya kusafiri, na ushauri wa serikali dhidi ya kusafiri. Makampuni ya ndege mbalimbali yamefuta safari, na makampuni madogo ya ndege yameshindwa. Sekta ya meli iliathirika vibaya pia, na vituo vya meli vimefungwa. Posta ya kimataifa kati ya nchi nyingine imesimama au kuchelewa kutokana na kupungua kwa usafiri baina yao au kusimamishwa kwa huduma za ndani.<ref>{{Citation|title=Collapsed Flybe: 'Do not travel to the airport'|date=2020-03-05|url=https://www.bbc.com/news/business-51746564|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title='Most significant crisis in the history of travel': where to now for tourism?|url=https://www.smh.com.au/business/the-economy/most-significant-crisis-in-the-history-of-travel-where-to-now-for-tourism-20200227-p5450j.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2020-04-03|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Brook Turner}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus scare: Complete list of airlines suspending flights|url=https://www.indiatoday.in/lifestyle/travel/story/coronavirus-scare-complete-list-of-airlines-suspending-flights-1650574-2020-02-27|work=India Today|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Reuters New DelhiFebruary 27, 2020UPDATED: February 28, 2020 18:58 Ist}}</ref><ref>{{Citation|last=Kong|first=Mike Cherney in Sydney and Lucy Craymer in Hong|title=You’ve Got Mail...Finally: The Pandemic Is Jamming Up the World’s Post|date=2020-05-05|url=https://www.wsj.com/articles/another-coronavirus-business-problem-skyrocketing-cost-of-air-cargo-11588687216|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2020-09-11}}</ref> Sekta ya rejareja imeathiriwa duniani kote, na maduka mengi yamefunga kwa muda au yamepunguza masaa ya biashara. Ziara za wateja katika Ulaya na Amerika Kusini zilianguka kwa asilimia 40. Huko Amerika Kaskazini na Mashariki ya kati wauzaji waliona kushuka kwa asilimia 50-60. Hii pia ilisababisha kushuka kwa trafiki ya miguu kwa asilimia 33-43 vituoni kwa ununuzi mwezi Machi ikilinganishwa na mwezi Februari. Wakurugenzi wa maduka ya biashara duniani kote waliweka hatua za ziada, kama vile kuongezeka kwa usafi, ufungaji wa scanners ili kuangalia joto la wanunuzi, na kufuta matukio.<ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus Resources for Retailers|url=https://nrf.com/resources/retail-safety-and-security-tools/coronavirus-resources-retailers|work=NRF|accessdate=2020-09-11|language=en|archivedate=2020-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200514184753/https://nrf.com/resources/retail-safety-and-security-tools/coronavirus-resources-retailers}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=How Retailers Globally are Responding to Coronavirus|url=https://www.aislelabs.com/blog/2020/04/02/how-retailers-globally-are-responding-to-coronavirus-updated-frequently/|work=Aislelabs|date=2020-04-02|accessdate=2020-09-11|language=en-US|archivedate=2020-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200514102950/https://www.aislelabs.com/blog/2020/04/02/how-retailers-globally-are-responding-to-coronavirus-updated-frequently/}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=How Shopping Centres Globally are Responding to Coronavirus (Updated Frequently)|url=https://www.aislelabs.com/blog/2020/03/23/how-shopping-centres-responding-coronavirus/|work=Aislelabs|date=2020-03-23|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Danny Santos|archivedate=2020-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200508144302/https://www.aislelabs.com/blog/2020/03/23/how-shopping-centres-responding-coronavirus/}}</ref> Mamia ya mamilioni ya kazi yamepotezwa duniani kote. Zaidi ya Wamarekani 40,000,000 walipoteza kazi zao na kufanya madai ya bima ya ukosefu wa ajira.<ref>{{Rejea tovuti|title=Half the world's workers face losing their jobs, says ILO|url=https://www.aljazeera.com/ajimpact/world-workers-face-losing-jobs-ilo-200427171840169.html|work=www.aljazeera.com|accessdate=2020-09-11|author=James Brownsell}}</ref><ref>{{Citation|last=Romm|first=Tony|title=Americans have filed more than 40 million jobless claims in past 10 weeks, as another 2.1 million filed for benefits last week|url=https://www.washingtonpost.com/business/2020/05/28/unemployment-claims-coronavirus/|work=Washington Post|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2020-09-11}}</ref> Kwa mujibu ya makadirio ya Tume ya uchumi ya Umoja wa Mataifa ya Amerika Kusini, kushuka kwa uchumi kutokana na janga kungewalazimisha watu milioni 14-22 katika umaskini kuliko idadi bila janga hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=La pandemia amenaza con dejar entre 14 y 22 millones de personas más en pobreza extrema en Latinoamérica|url=https://elpais.com/economia/2020-04-03/la-pandemia-amenaza-con-dejar-entre-14-y-22-millones-de-personas-mas-en-pobreza-extrema-en-america-latina.html|work=EL PAÍS|date=2020-04-03|accessdate=2020-09-11|language=es|author=Ignacio Fariza}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Updated estimates of the impact of COVID-19 on global poverty|url=https://blogs.worldbank.org/opendata/updated-estimates-impact-covid-19-global-poverty|work=blogs.worldbank.org|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Uchumi wa nchi zinazoendelea umeharibu sana hasa nchi za Afrika ambazo zimeshakuwa na deni kubwa sana. Zaidi ya deni ni kiChina na sasa kuna shinikizo kubwa juu ya Uchina kufuta deni hiyo. Shirika la IMF na Benki ya Duniani na nchi za G-20, zikiwemo Uchina, vimekubali kuchelewesha kulipa deni hiyo. Lakini kuna waswasi huko Afrika kwamba Uchina itauliza kulipwa hivi karibuni kwa sababu uchumi wa kiChina pia una matatizo. Wachambuzi wengi wanaamini kwamba pengine Uchina itajaribu kufaidika hali hiyo kwa kuchukua miundo mbinu kwa mfano bandari kama nchi za Afrika hazitaweza kulipa deni. <ref>{{Rejea tovuti|title=ISS TODAY: Is Covid-19 enabling debt-trap diplomacy?|url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2020-05-01-is-covid-19-enabling-debt-trap-diplomacy/|work=Daily Maverick|date=2020-04-30|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Peter Fabricius for ISS TODAY}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Africa: China-Africa Blanket Debt Forgiveness Not in the Cards|url=https://allafrica.com/stories/202006030219.html|work=allAfrica.com|date=2020-06-03|accessdate=2020-09-11|language=en|author=Salem Solomon}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Pandemic reveals rifts in China-Africa relations|url=https://www.efe.com/efe/english/destacada/pandemic-reveals-rifts-in-china-africa-relations/50000261-4280104|work=www.efe.com|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> ==== Ukosefu wa bidhaa ==== Mlipuko huo umelaumuliwa kwa uhaba wa ugavi, kutokana na kuongezeka kwa matumizi ya vifaa vinavyohitajika kupambana na virusi hivyo, kununua bidhaa zaidi zinazohitajika kutokana na hofu, na kuvuruga operesheni za kiwanda na utaritibu wa ugavi. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus fears empty store shelves of toilet paper, bottled water, masks as shoppers stock up|url=https://www.usatoday.com/story/money/2020/02/28/coronavirus-2020-preparation-more-supply-shortages-expected/4903322002/|work=USA TODAY|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Kelly Tyko, Jessica Guynn and Mike Snider}}</ref>Kuenea kwa kununua kutokana na hofu kumesababishwa na watu wanoamini kwamba kutakuwa na uhaba au tishio fulani, hofu ya mustakubali, au sababu kisaikolojia na kijamii (kwa mfano, ushawishi wa kijamii na uaminifu).<ref>{{Rejea jarida|last=Yuen|first=Kum Fai|last2=Wang|first2=Xueqin|last3=Ma|first3=Fei|last4=Li|first4=Kevin X.|date=2020-5|title=The Psychological Causes of Panic Buying Following a Health Crisis|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7277661/|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|volume=17|issue=10|doi=10.3390/ijerph17103513|issn=1661-7827|pmc=7277661|pmid=32443427}}</ref> Sekta ya teknolojia, hasa, imeonya juu ya ucheleweshaji wa shehena ya bidhaa za elektroniki.<ref>{{Citation|last=Strumpf|first=Dan|title=Tech Sector Fears Supply Delays as Effects of Virus Ripple Through China|date=2020-01-31|url=https://www.wsj.com/articles/tech-sector-fears-supply-delays-as-effects-of-virus-ripple-through-china-11580484181|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2020-09-11}}</ref> Kwa mujibu ya Mkurugenzi Mkuu wa WHO Tedros Adhanom, mahitaji ya vifaa vya kujilinda binafsi yamefufuka mara mia, na kusababisha bei mara ishirini kuliko bei za kawaida na pia kuchelewa kwa ugavi wa vitu vya matibabu kwa miezi minne hadi sita.<ref>{{Rejea tovuti|title=WHO warns of global shortage of face masks and protective suits|url=http://www.theguardian.com/world/2020/feb/07/who-warns-global-shortage-face-masks-protective-suits-coronavirus|work=the Guardian|date=2020-02-07|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Pia imesababisha uhaba wa vifaa vya kinga binafsi duniani kote, na WHO limeonya kwamba hali hiyo itahatarisha wafanyakazi wa afya.<ref>{{Rejea tovuti|title=Shortage of personal protective equipment endangering health workers worldwide|url=https://www.who.int/news-room/detail/03-03-2020-shortage-of-personal-protective-equipment-endangering-health-workers-worldwide|work=www.who.int|accessdate=2020-09-11|language=en}}</ref> Athari ya mlipuko Coronavirus ilikuwa duniani kote. Virusi vilisababisha uhaba wa kemikali zinazotumika katika kutengenza dawa za fentanyl na methamphetamine. Kundi la Yuancheng, liko Wuhan, Uchina, ni moja ya makampuni yanayosambaza kemikali hizo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Corona snijdt ook in het vlees van de drugsmaffia|url=https://www.standaard.be/cnt/dmf20200410_04920099|work=De Standaard|accessdate=2020-09-11|language=nl-BE}}</ref> Kuongezeka kwa bei na upungufu wa dawa hizi haramu vimeangaliwa mitaani huko Uingereza. Polisi wa Marekani pia waliambia gazeti la New York Post kwamba makundi ya madawa ya kulevya ya kiMexico yanakuwa na changamoto kupata kemikali hizo.<ref>{{Citation|last=correspondent|first=Jamie Grierson Home affairs|title=Coronavirus triggers UK shortage of illicit drugs|date=2020-04-12|url=https://www.theguardian.com/society/2020/apr/12/coronavirus-triggers-uk-shortage-of-illicit-drugs|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus pandemic drives up price of heroin, meth and fentanyl|url=https://nypost.com/2020/03/28/coronavirus-pandemic-drives-up-price-of-heroin-meth-and-fentanyl/|work=New York Post|date=2020-03-28|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Isabel Vincent}}</ref> Janga hilo limevuruga ugavi wa chakula cha kimataifa na kutishia kusababisha matatizo lipya la chakula. David Beasley, mkuu wa Shirika la chakula duniani (WFP), alisema "Tungekabiliwa na njaa nyingi mnamo miezi michache ijayo."<ref>{{Rejea tovuti|title=How to Stop a Looming Food Crisis|url=https://foreignpolicy.com/2020/04/14/how-to-stop-food-crisis-coronavirus-economy-trade/|work=Foreign Policy|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Maximo Torero}}</ref><ref>{{Citation|title=World risks 'biblical' famines due to pandemic - UN|date=2020-04-21|url=https://www.bbc.com/news/world-52373888|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> Maafisa wa Umoja wa Mataifa walikadiria mwezi Aprili 2020 kwamba watu wa ziada 130,000,000 wangekufa kutokana na njaa, kwa jumla ya watu 265,000,000 mwishoni 2020.<ref>{{Rejea tovuti|title=Senior Officials Sound Alarm over Food Insecurity, Warning of Potentially ‘Biblical’ Famine, in Briefings to Security Council {{!}} Meetings Coverage and Press Releases|url=https://www.un.org/press/en/2020/sc14164.doc.htm|work=www.un.org|accessdate=2020-09-11}}</ref> ==== Mafuta na masoko ya nishati ==== Mwanzo wa Februari 2020, Shirika la nchi za mafuta (OPEC) lilichochoea baada ya kupungua kwa bei ya mafuta kutokana na mahitaji ya chini kutoka Uchina. Tarehe 20 Aprili, bei ya hisa za West Texas Intermediate (WTI) alianguka chini ya sifuri hadi rekodi ya chini (- $37.63) kutokana na wanaomili hisa wakiziuza. Mwezi Juni bei zilikuweko chini lakini bora, na pipa la WTI liliuzwa $20.<ref>{{Citation|last=Reed|first=Stanley|title=OPEC Scrambles to React to Falling Oil Demand From China|date=2020-02-03|url=https://www.nytimes.com/2020/02/03/business/energy-environment/china-oil-opec.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Citation|title=US oil prices turn negative as demand dries up|date=2020-04-21|url=https://www.bbc.com/news/business-52350082|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref> === Utamaduni === Sekta za sanaa na urithi wa utamaduni zimeathiriwa sana na janga hilo, ambalo limeathiri operesheni za mashirika pamoja na watu — wote walioajiriwa na waliojitegemea — duniani kote. Mashirika ya utamaduni yalijaribu kulinda malengo (mara nyingi inayofadhiliwa kwa umma) ya kutoa huduma za kitamaduni kwa jamii, kulinda usalama wa waajiriwa wao na pia umma, na kuwasaidia wasanii kama iwezekanavyo. Mnamo Machi 2020, kote ulimwenguni, makumbusho, maktaba, na taasisi nyingine za kitamaduni zilikuwa zimefungwa na maonyesho na matukio yao yalifutwa au kuahirishwa. Kulikuwa na juhudi kubwa kutoa huduma mbadala mtandaoni.<ref>{{Rejea tovuti|title=Here are the museums that have closed (so far) due to coronavirus|url=http://www.theartnewspaper.com/news/here-are-the-museums-that-have-closed-due-to-coronavirus|work=www.theartnewspaper.com|accessdate=2020-09-11|archivedate=2020-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200329062120/https://www.theartnewspaper.com/news/here-are-the-museums-that-have-closed-due-to-coronavirus}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=What churches, mosques and temples are doing to fight the spread of coronavirus|url=https://www.cnn.com/2020/03/14/world/churches-mosques-temples-coronavirus-spread/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Daniel Burke, CNN Religion Editor}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Here are the latest major events that have been canceled or postponed because of the coronavirus outbreak, including the 2020 Tokyo Olympics, Burning Man, and the 74th Annual Tony Awards|url=https://www.businessinsider.com/major-events-cancelled-or-postponed-due-to-the-coronavirus-2020|work=Business Insider|accessdate=2020-09-11|author=Joey Hadden, Laura Casado}}</ref> Matukio ya wiki ya Pasaka mjini Roma yalifutwa. Viongozi wengi wamependekeza Wakristo wazee wakae nyumbani badala ya kuhudhuria mikutano ya kidini; mingi yalipatikana kupitia kwa redio, mtandaoni na televisheni, ingawa baadhi ya kanisa imefanya mikutano kwenye magari. Pamoja na Vatican na makanisa ya kikatoliki, makundi ya kidini mengine pia yalifuta mikutano ya umma katika makanisa, misikiti, masinagogi, mahekalu na gurdwaras. Wizara ya afya ya Irani ilitangaza kwamba sala za Ijumaa zilifutwa katika maeneo yaliyoathiriwa na mlipuko na baadaye makaburi yalifungwa pia, na Saudi Arabia ilipiga marufuku wasafiri wa kigeni pamoja na wakazi wake kuingia maeneo matakatifu ya Makka na Medina.<ref>{{Rejea tovuti|title=What churches, mosques and temples are doing to fight the spread of coronavirus|url=https://www.cnn.com/2020/03/14/world/churches-mosques-temples-coronavirus-spread/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Daniel Burke, CNN Religion Editor}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-halts-travel-to-islams-holiest-site-over-virus%2f2020%2f02%2f26%2fc86ec712-5918-11ea-8efd-0f904bdd8057_story.html |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2020-09-21 |archivedate=2020-02-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200227215249/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-halts-travel-to-islams-holiest-site-over-virus/2020/02/26/c86ec712-5918-11ea-8efd-0f904bdd8057_story.html |=https://web.archive.org/web/20200227215249/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/saudi-arabia-halts-travel-to-islams-holiest-site-over-virus/2020/02/26/c86ec712-5918-11ea-8efd-0f904bdd8057_story.html }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title='Unprecedented' Hajj begins -- with 1,000 pilgrims, rather than the usual 2 million|url=https://www.cnn.com/travel/article/hajj-2020-coronavirus-intl/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|language=en|author=By Jomana Karadsheh and Tamara Qiblawi CNN}}</ref> Janga hilo limesababisha usumbufu mkubwa zaidi kwa kalenda ya michezo duniani kote tangu vita vya dunia ya pili. Matukio makubwa yamekatwa au kuahirishwa, yakiwemo Ligi ya Mabingwa ya UEFA 2019-20, Ligi Kuu 2019-20, UEFA Euro 2020, msimu wa NBA 2019-20, na msimu wa NHL 2019- 20. Mlipuko huo ulivurugu michezo ya Olimpiki ya 2020, ambayo ilikuwa imepangwa kuanza mwishoni mwezi Julai; Kamati ya Olimpiki ya kimataifa ilitangaza tarehe 24 Machi kwamba michezo hiyo "itafanyika tarehe mpya baada ya mwaka 2020 lakini si baada ya majira ya joto 2021".<ref>{{Citation|title=Tokyo 2020 Olympics postponed until 2021|url=https://www.bbc.co.uk/sport/olympics/52020134|work=BBC Sport|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=NHL statement on coronavirus|url=https://www.nhl.com/news/nhl-coronavirus-status/c-316155530|work=NHL.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US|archive-date=2020-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314025848/https://www.nhl.com/news/nhl-coronavirus-status/c-316155530|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=NBA suspends season after Jazz center Rudy Gobert tests positive for coronavirus|url=https://www.cnn.com/2020/03/11/us/nba-season-suspended-spt-trnd/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=David Close, Amanda Jackson and Jason Hanna CNN}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Premier League coronavirus announcement: 2019/20 season suspended after cases at Chelsea, Arsenal & others|url=https://www.squawka.com/en/premier-league-suspended-coronavirus-liverpool-title/|work=Squawka|date=2020-03-13|accessdate=2020-09-11|language=en-GB}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=All of this week's UEFA matches postponed {{!}} Inside UEFA|url=https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/025b-0f8e76ab25ae-3c76085ee109-1000--all-of-this-week-s-uefa-matches-postponed/|work=UEFA.com|date=2020-03-15|accessdate=2020-09-11|language=en|author=UEFA.com}}</ref> Sekta ya burudani pia imekuwa iliathiriwa, na makundi mengi ya muziki yamesitisha au kufuta ziara ya tamasha. Mashindano ya wimbo wa Eurovision, ambayo yalipangwa kufanyika nchini Uholanzi mwezi Mei, yaliahirishwa hadi mwaka 2021. Thamthilia kubwa kama vile Broadway pia zilisitisha maonyesho yote. Wasanii wengine wametafuta njia mabadala kuendelea kuzalisha na kushiriki kazi yao mtandaoni, kama vile matamasha na sherehe. Pia kuna mizaha mingi na ucheshi kuhusu virusi vya COVID-10 mtandaoni, kama watu wengi watafuta njia za kuvumilia ukosefu wa uhakika.<ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus brings entertainment world to a standstill|url=https://apnews.com/31817b854e28b48fe64844478a3f1889|work=AP NEWS|date=2020-03-12|accessdate=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Broadway theaters to suspend all performances because of coronavirus|url=https://www.cnn.com/2020/03/12/health/broadway-coronavirus-update/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-11|author=Taylor Romine, Eric Levenson and Javi Morgado CNN}}</ref><ref>{{Citation|last=Savage|first=Mark|title=Eurovision Song Contest cancelled over coronavirus|date=2020-03-18|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-51870325|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-11}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=The Social Distancing Festival Is Live Online|url=https://www.austinchronicle.com/daily/arts/2020-03-15/the-social-distancing-festival-is-live-online/|work=www.austinchronicle.com|accessdate=2020-09-11|language=en-US|author=Wayne Alan Brenner, 5:30PM, Sun Mar. 15, 2020}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus memes are spreading as the disease travels across the world — here's what they look like and why creators say they're important|url=https://www.insider.com/coronavirus-memes-people-joking-about-covid-19-to-reduce-stress-2020-3|work=Insider|accessdate=2020-09-11|author=Margot Harris}}</ref> === Siasa === Janga hilo limeathiriwa mifumo ya kisiasa ya nchi nyingi, kuvuruga shughuli za kisheria. Wanasiasa wengi wameambukizwa na kujitenga na wengine wamekufa. Ratiba ya uchaguzi kadhaa imebadilishwa kutokana na hofu ya virusi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Federal government announces aggressive measures to battle COVID-19 as parliament suspended until April|url=https://nationalpost.com/news/canada/canadian-parliament-suspended-until-april-due-to-coronavirus-crisis|work=National Post|accessdate=2020-09-21|language=en-CA}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus in the Corridors of Power|url=https://foreignpolicy.com/2020/03/18/coronavirus-corridors-power-which-world-leaders-have-covid-19/|work=Foreign Policy|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Darcy Palder, Amy Mackinnon}}</ref><ref>{{Citation|last=Corasaniti|first=Nick|title=16 States Have Postponed Primaries During the Pandemic. Here’s a List.|date=2020-08-10|url=https://www.nytimes.com/article/2020-campaign-primary-calendar-coronavirus.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21|last2=Saul|first2=Stephanie}}</ref> ==== Uchina ==== Serikali ya Uchina imekosolewa na serikali ya Marekani, Waziri wa ofisi ya Baraza la mawaziri wa Uingereza Michael Gove, na wengine kutokana na utunzaji wao wa janga hilo.<ref>{{Citation|last=Proctor|first=Kate|title=Michael Gove appears to blame China over lack of UK coronavirus testing|date=2020-03-29|url=https://www.theguardian.com/politics/2020/mar/29/michael-gove-appears-to-blame-china-over-lack-of-uk-coronavirus-testing|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-21}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=U.S. and China Turn Coronavirus Into a Geopolitical Football|url=https://foreignpolicy.com/2020/03/11/coronavirus-geopolitics-china-united-states-trump-administration-competing-global-health-response/|work=Foreign Policy|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Colum Lynch, Robbie Gramer}}</ref>Baadhi ya wasimamizi wa ngazi za majimbo wa chama cha kikomunisti wa Uchina walifukuzwa kwa sababu jinsi walivyosimamia juhudi za karantini huko Uchina ya kati, ishara ya kutoridhika kwa majibu yao ya mlipuko. <ref>{{Rejea tovuti|title=China sacked a brace of top officials in Hubei province, likely in a move to protect Xi Jinping from people's anger over the coronavirus outbreak|url=https://www.businessinsider.com/analysis-china-hubei-officials-sacked-xi-jinping-protected-2020-2|work=Business Insider|accessdate=2020-09-21|author=Bill Bostock}}</ref>Baadhi ya wachambuzi waliamini hatua hizi zilikusudiwa kumlinda Waziri Mkuu wa Kichina, Xi Jinping kutoka utata huo. Jumuiya ya upelelezi ya Marekani inasema kwamba serikali ya Uchina haikuripoti idadi sahihi ya kesi za coronavirus kwa maksudi.<ref>{{Citation|last=Barnes|first=Julian E.|title=C.I.A. Hunts for Authentic Virus Totals in China, Dismissing Government Tallies|date=2020-04-16|url=https://www.nytimes.com/2020/04/02/us/politics/cia-coronavirus-china.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21}}</ref> ==== Marekani ==== Mlipuko huo ulisababisha wito kwa Marekani kuunga sera za kijamii sawa ya nchi nyingine tajiri, zikiwemo huduma za afya kwa kila raia, huduma za watoto wote, msaada wa wagonjwa, na viwango vya juu vya fedha za umma za afya.<ref>{{Citation|last=Miller|first=Claire Cain|title=Could the Pandemic Wind Up Fixing What’s Broken About Work in America?|date=2020-04-11|url=https://www.nytimes.com/2020/04/10/upshot/coronavirus-future-work-america.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=Five ways the coronavirus could change American politics|url=https://thehill.com/homenews/campaign/495761-five-ways-the-coronavirus-could-change-american-politics|work=TheHill|date=2020-05-02|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Ian Swanson}}</ref>Wachambuzi wa kisiasa walitarajia kwamba hali hiyo pengine ingepunguza nafasi ya Donald Trump kushinda uchaguzi mpya mwezi Novemba.<ref>{{Citation|last=Haberman|first=Maggie|title=Trump’s Re-election Chances Suddenly Look Shakier|date=2020-03-12|url=https://www.nytimes.com/2020/03/12/us/politics/trump-vs-biden.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21|last2=Martin|first2=Jonathan}}</ref> Kuanzia kati ya Aprili 2020, kulikuwa na maandamano katika majimbo kadhaa ya Marekani dhidi ya ufungaji wa biashara ulioagizwa na serikali na vikwazo vya kusafiri na mawasailiano.<ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus: Anti-lockdown protests grow across US - BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52330531|work=web.archive.org|date=2020-04-17|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-04-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200417172715/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-52330531}}</ref> ==== Nchi nyingine ==== Mazoezi ya kijeshi ya NATO ya 2020 yanaohusisha Ujerumani, Poland, na nchi za Baltic, mazoezi makubwa zaidi tangu mwishoni kwa vita baridi, yatafanyika kwa kiwango kidogo zaidi.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.spectator.co.uk/article/how-coronavirus-derailed-the-largest-nato-exercise-in-25-years|work=www.spectator.co.uk|accessdate=2020-09-21}}</ref> Serikali ya Irani imeathiriwa sana na virusi, na wabunge takriban ishirini na nne na wanasiasa wa sasa au zamani kumi na tano waliambukizwa.<ref>{{Citation|last=Cunningham|first=Erin|title=Coronavirus pummels Iran leadership as data show spread is far worse than reported|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/coronavirus-pummels-iran-leadership-as-data-show-spread-is-far-worse-than-reported/2020/03/04/7b1196ae-5c9f-11ea-ac50-18701e14e06d_story.html|work=Washington Post|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2020-09-21|last2=Bennett|first2=Dalton}}</ref> Rais wa Irani Hassan Rouhani aliwaandikia viongozi wa dunia barua ya umma akiomba msaada tarehe 14 Machi 2020, akisema walikuwa na changamoto kupambana na mlipuko huo kutokana na vikwazo vya Marekani dhidi ya Irani.<ref>{{Citation|last=Staff|first=Reuters|title=U.S. sanctions 'severely hamper' Iran coronavirus fight, Rouhani says|date=2020-03-14|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-iran-idUSKBN2110HL|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref> Saudi Arabia, ambayo ilianza kuingilia kwa kijeshi nchini Yemeni mwezi Machi 2015, ilitangaza kukoma kwa vita.<ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus Pandemic Forces a Cease-Fire in Yemen|url=https://foreignpolicy.com/2020/04/09/coronavirus-pandemic-forces-cease-fire-yemen-humanitarian-crisis-saudi-arabia-houthis/|work=Foreign Policy|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Robbie Gramer, Jack Detsch, Dan Haverty}}</ref> Mahusiano ya kidiplomasia baina ya Japan na Korea Kusini yaliharibika kutokana na janga.<ref>{{Rejea tovuti|title=Japan and Korea Won't Let A Pandemic Stop Them Fighting|url=https://foreignpolicy.com/2020/03/12/japan-and-korea-wont-let-a-pandemic-stop-them-fighting/|work=Foreign Policy|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=William Sposato}}</ref> Korea Kusini iliikosoa Japan kwa sababu "juhudi zao karantini mbaya" baada ya Japani ilitangaza wale wote waliofika kutoka Korea Kusini lazimia waende karantini kwa wiki mbili mahali panapochaguliwa na serikali.<ref>{{Citation|last=Farrer|first=Justin McCurry Martin|title=Coronavirus quarantine plans ignite row between South Korea and Japan|date=2020-03-06|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/06/coronavirus-quarantine-plans-ignite-row-between-south-korea-and-japan|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-21}}</ref> Mwanzoni wananchi wa Korea Kusini waligawanyika kuhusu majibu ya Rais Moon Jae-in; wengi walipiga saini ama iliyomsifa na pia ama iliyosema aondolewe.<ref>{{Rejea tovuti|title=How South Korea Lost Control of Its Coronavirus Outbreak|url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/how-south-korea-lost-control-of-its-coronavirus-outbreak|work=The New Yorker|accessdate=2020-09-21|language=en-us|author=Suki Kim}}</ref> Nchi nyingine zimepitisha sheria ya dharura kujibu janga hilo. Baadhi ya wachambuzi wameonyesha wasiwasi kwamba ingeruhusu serikali kuimarisha madaraka yao.<ref>{{Citation|last=Walker|first=Shaun|title=Authoritarian leaders may use Covid-19 crisis to tighten their grip|date=2020-03-31|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/31/coronavirus-is-a-chance-for-authoritarian-leaders-to-tighten-their-grip|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-21}}</ref> Nchini Ufilipino, wabunge walimpa Rais Rodrigo Duterte madaraka za dharura wakati wa janga hilo. Nchini Hungary, wabunge walipiga kura kumruhusu Waziri Mkuu, Viktor Orbán, kutawala kwa kutoa amri kwa muda usiojulikana, kusimamisha bunge pamoja na uchaguzi, na kuwaadhibu wale wanaotuhumiwa kusambaza taarifa za uongo kuhusu virusi na sera za serikali. <ref>{{Rejea tovuti|title=Some leaders use pandemic to sharpen tools against critics|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/coronavirus-crisis-excuses-curbs-free-speech-70177977|work=ABC News|accessdate=2020-09-21|language=en|author=A. B. C. News}}</ref>Katika baadhi ya nchi, kama vile Misri, Uturuki, na Thailand, wanaharakati wa upinzani na wakosoaji wa serikali wamekamatwa kwa kutuhumiwa kueneza habari ambazo serikali hizo zinadai ni bandia kuhusu janga hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Asia cracks down on coronavirus 'fake news'|url=https://www.straitstimes.com/asia/coronavirus-asia-cracks-down-on-virus-fake-news|work=The Straits Times|date=2020-04-10|accessdate=2020-09-21|language=en|author=hermesauto}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus Has Started a Censorship Pandemic|url=https://foreignpolicy.com/2020/04/01/coronavirus-censorship-pandemic-disinformation-fake-news-speech-freedom/|work=Foreign Policy|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Jacob Mchangama, Sarah McLaughlin}}</ref> === Elimu === Janga la coronavirus limeathiri mifumo ya elimu duniani kote, kusababisha ufungaji wa shule, vyuo vikuu na taasisi nyingine za elimu.<ref>{{Rejea tovuti|title=Education: From disruption to recovery|url=https://en.unesco.org/covid19/educationresponse|work=UNESCO|date=2020-03-04|accessdate=2020-09-21|language=en|author=https://plus.google.com/+UNESCO}}</ref> Serikali nyingi duniani kote zimefunga taasisi za elimu kwa muda kama jaribio kudhibiti usambazaji wa virusi hivyo. Mnamo 24 Mei 2020, wanafunzi takriban 1,725,000,000 waliathiriwa na kufungwa kwa shule. Kwa mujibu ya shirika la UNICEF, nchi 153 zimetekeleza ufungaji wa nchi nzima na 24 kutekeleza ufungaji wa wenyeji, kuathiri asilimia 98.6 ya idadi ya wanafunzi duniani. Shule za nchi 10 kwa sasa ziko wazi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Education: From disruption to recovery|url=https://en.unesco.org/covid19/educationresponse|work=UNESCO|date=2020-03-04|accessdate=2020-09-21|language=en|author=https://plus.google.com/+UNESCO}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Education: From disruption to recovery|url=https://en.unesco.org/covid19/educationresponse|work=UNESCO|date=2020-03-04|accessdate=2020-09-21|language=en|author=https://plus.google.com/+UNESCO}}</ref> Tarehe 23 Machi 2020, mitihani ya kimataifa ya Cambridge (CIE) ilitangaza kufutwa mitihani yake. Mitihani ya kimataifa ya Baccalaureate pia imefutwa. Pia mitihani ya AP, SAT, na ACT nchini Marekani imehamisha mtandaoni au kufutwa.<ref>{{Rejea tovuti|title=May 2020 examinations will no longer be held|url=https://www.ibo.org/news/news-about-the-ib/may-2020-examinations-will-no-longer-be-held/|work=International Baccalaureate®|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Kufungwa kwa shule kunaathiri sio wanafunzi tu, lakini pia walimu, na familia. Kuna matokeo makubwa ya kiuchumi na kijamii. Hali hiyo imevutia macho masuala mengi, kwa mfano, madeni ya wanafunzi,<ref>{{Citation|last=Jamerson|first=Josh Mitchell and Joshua|title=Student-Loan Debt Relief Offers Support to an Economy Battered by Coronavirus|date=2020-03-20|url=https://www.wsj.com/articles/student-loan-debt-relief-offers-support-to-an-economy-battered-by-coronavirus-11584735842|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2020-09-21}}</ref> mafunzo ya dijitali,<ref>{{Rejea tovuti|title='Clear as mud': schools ask for online learning help as coronavirus policy confusion persists|url=http://www.theguardian.com/australia-news/2020/mar/24/clear-as-mud-schools-ask-for-online-learning-help-as-coronavirus-policy-confusion-persists|work=the Guardian|date=2020-03-23|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> ukosefu wa chakula,<ref>{{Rejea tovuti|title=Schools Race To Feed Students Amid Coronavirus Closures|url=https://www.npr.org/2020/03/20/818300504/schools-race-to-feed-students-amid-coronavirus-closures|work=NPR.org|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> na kukosa makazi,<ref>{{Rejea tovuti|title=Homeless students during the coronavirus pandemic: 'We have to make sure they're not forgotten'|url=https://statesville.com/news/education/homeless-students-during-the-coronavirus-pandemic-we-have-to-make-sure-theyre-not-forgotten/article_4b41ed40-43f2-5215-97ce-6040b54de755.html|work=Statesville.com|accessdate=2020-09-21|language=en|author=BEN SESSOMS bsessoms@statesville.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200923092534/https://statesville.com/news/education/homeless-students-during-the-coronavirus-pandemic-we-have-to-make-sure-theyre-not-forgotten/article_4b41ed40-43f2-5215-97ce-6040b54de755.html|archivedate=2020-09-23|url-status=dead}}</ref> pamoja na utunzaji wa watoto,<ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus Forces Families to Make Painful Childcare Decisions|url=https://time.com/5804176/coronavirus-childcare-nannies/|work=Time|accessdate=2020-09-21|archive-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200429230834/https://time.com/5804176/coronavirus-childcare-nannies/|url-status=dead}}</ref> huduma za afya, nyumba, mtandao, na huduma za ulemavu. Athari hiyo ilikuwa kali zaidi kwa watoto wasio na mahitaji na familia zao, kuvuruga kujifunza, lishe ya watoto, matatizo ya kiuchumi kwa familia bila ajira.<ref>{{Rejea jarida|last=Bao|first=Xue|last2=Qu|first2=Hang|last3=Zhang|first3=Ruixiong|last4=Hogan|first4=Tiffany P.|date=2020/1|title=Modeling Reading Ability Gain in Kindergarten Children during COVID-19 School Closures|url=https://www.mdpi.com/1660-4601/17/17/6371|journal=International Journal of Environmental Research and Public Health|language=en|volume=17|issue=17|pages=6371|doi=10.3390/ijerph17176371}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Adverse consequences of school closures|url=https://en.unesco.org/covid19/educationresponse/consequences|work=UNESCO|date=2020-03-10|accessdate=2020-09-21|language=en|author=https://plus.google.com/+UNESCO}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=School closures are starting, and they’ll have far-reaching economic impacts|url=https://www.fastcompany.com/90476445/school-closures-are-starting-and-theyll-have-far-reaching-economic-impacts|work=Fast Company|date=2020-03-12|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Jared Lindzon}}</ref> Kujibu kwa kufungwa kwa shule, shirika la UNESCO lilipendekeza matumizi ya mipango ya kujifunza mbali kama mtandaoni na kufungua majukwaa ya elimu ambayo shule na waalimu wanaweza kutumia ili wapunguze usumbufu wa elimu. === Masuala mengine ya afya === Janga hilo limekuwa na athari nyingi za afya duniani zaidi ya zile zinazosababishwa na coronavirus. Limesababisha upungufu wa ziara hospitalini kwa sababu zingine. Kumekuwa na upungufu wa asilimia 38 wa ziara za hospitalini kwa ajili ya dalili za matatizo ya moyo nchini Marekani na asilimia 40 nchini Hispania.<ref>{{Rejea jarida|last=Garcia|first=Santiago|last2=Albaghdadi|first2=Mazen S.|last3=Meraj|first3=Perwaiz M.|last4=Schmidt|first4=Christian|last5=Garberich|first5=Ross|last6=Jaffer|first6=Farouc A.|last7=Dixon|first7=Simon|last8=Rade|first8=Jeffrey J.|last9=Tannenbaum|first9=Mark|date=2020-06-09|title=Reduction in ST-Segment Elevation Cardiac Catheterization Laboratory Activations in the United States During COVID-19 Pandemic|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7151384/|journal=Journal of the American College of Cardiology|language=en|volume=75|issue=22|pages=2871|doi=10.1016/j.jacc.2020.04.011|pmid=32283124}}</ref> Mtaalamu wa moyo huko Chuo Kikuu cha Arizona alisema, "Nina wasiwasi kwamba watu wengi wanakufa nyumbani kwa sababu wana ogopa sana kwenda hospitalini."<ref>{{Rejea tovuti|title=Covid phobia keeping people with heart symptoms away from ERs|url=https://www.statnews.com/2020/04/23/coronavirus-phobia-keeping-heart-patients-away-from-er/|work=STAT|date=2020-04-23|accessdate=2020-09-21|language=en-US}}</ref> Pia kuna wasiwasi kwamba watu wenye matatizo ya afya mengine hawachelewi kwenda hospitalini. Upungufu wa vifaa vya matibabu umeathiri watu wenye magonjwa mbalimbali.<ref>{{Rejea tovuti|title=Medication Shortages Are the Next Crisis|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/04/medication-shortages-are-next-crisis/610798/|work=The Atlantic|date=2020-04-28|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Jeremy Samuel Faust}}</ref> Katika nchi kadhaa kumekuwa na upungufu wa magonjwa ya maambukizo ya zinaa, kama vile HIV, kutokana na sera za karantini na kujitenga na mapendekezo ya kutofanya ngono ya kawaida. <ref>{{Rejea tovuti|title=U.K. Lockdown Has ‘Broken HIV Chain’ With Huge Reduction In New STI Cases|url=https://www.forbes.com/sites/jamiewareham/2020/05/01/uk-lockdown-has-broken-hiv-chain-with-huge-reduction-in-new-sti-cases/|work=Forbes|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Jamie Wareham}}</ref>Vile vile, katika baadhi ya maeneo, viwango vya maambukizo ya mafua na virusi vingine vimeanguka kwa kiwango kikubwa wakati wa janga hilo. Janga pia limeathiri vibaya afya ya akili duniani kote.<ref>{{Rejea tovuti|title=Australia sees huge decrease in flu cases due to coronavirus measures|url=https://www.newscientist.com/article/2242113-australia-sees-huge-decrease-in-flu-cases-due-to-coronavirus-measures/|work=New Scientist|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Alice Klein}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Weekly U.S. Influenza Surveillance Report {{!}} CDC|url=https://www.cdc.gov/flu/weekly/index.htm|work=www.cdc.gov|date=2020-09-18|accessdate=2020-09-21|language=en-us}}</ref> === Ubaguzi wa rangi === Tangu mwanzo wa mlipuko huo, kuchochea chuki, ubaguzi, na ubaguzi wa rangi vimeripotiwa duniani kote dhidi ya watu wa Kichina na Asia Mashiriki.<ref>{{Rejea tovuti|title=The coronavirus exposes the history of racism and "cleanliness"|url=https://www.vox.com/2020/2/7/21126758/coronavirus-xenophobia-racism-china-asians|work=Vox|date=2020-02-07|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Nylah Burton}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=Fears of coronavirus trigger anti-China sentiment worldwide|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/world/2020/09/683_282767.html|work=koreatimes|date=2020-02-02|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref>Taarifa mnamo Februari (kesi nyingi zaidi zilipokuweko Uchina) zilionyesha hisia za ubaguzi kuhusu watu wa Kichina, na ongezeko la wazo la wachina walistahili kupata virusi. <ref>{{Citation|last=Smith|first=Nicola|title=Anti-Chinese racism spikes as virus spreads globally|date=2020-02-01|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/02/01/anti-chinese-racism-spikes-virus-spreads-globally/|work=The Telegraph|language=en-GB|issn=0307-1235|access-date=2020-09-21|last2=Torre|first2=Giovanni}}</ref> <ref>{{Citation|last=Gorce|first=Tammy La|title=Chinese-Americans, Facing Abuse, Unite to Aid Hospitals in Coronavirus Battle|date=2020-04-10|url=https://www.nytimes.com/2020/04/05/nyregion/coronavirus-chinese-americans-supplies.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21}}</ref>Raia za nchi kadhaa zikiwemo Malaysia, New Zealand, Singapore, Japani, Vietnam, na Korea Kusini walishinikiza serikali zao kupiga marufuku watu wa kichina kuingia nchi zao. Watu wa Kichina na Waasia wengine nchini Uingereza na Marekani wameripoti ongezeko la viwango vya unyanyasaji wa rangi na mashambulizi.<ref>{{Citation|last=Tavernise|first=Sabrina|title=Spit On, Yelled At, Attacked: Chinese-Americans Fear for Their Safety|date=2020-06-02|url=https://www.nytimes.com/2020/03/23/us/chinese-coronavirus-racist-attacks.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21|last2=Jr|first2=Richard A. Oppel}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Hunt for racist coronavirus attackers: Police release CCTV after assault|url=https://www.itv.com/news/london/2020-03-04/hunt-for-racist-coronavirus-attackers-police-release-cctv-after-oxford-street-assault|work=ITV News|date=2020-03-04|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Kufuatia usambazaji hadi nchi nyingine, watu wanaotoka Italia (nchi ya kwanza huko Ulaya yenye mlipuko mkubwa) walikabiliwa na ubaguzi, na pia watu wanaotoka nchi nyingine zenye kesi nyingi.<ref>{{Citation|last=Nadeau|first=Barbie Latza|title=Italy Shows Just How Crazy Coronavirus Panic Can Get|date=2020-02-29|url=https://www.thedailybeast.com/italy-shows-just-how-crazy-coronavirus-panic-can-get|work=The Daily Beast|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref> Ubaguzi dhidi ya Waislamu nchini India uliongezeka baada ya mamlaka ya afya ya umma ilitambua mkusanyiko wa umisionari wa kiislamu mjini New Delhi mwezi Machi 2020 kama chanzo cha kuenea.<ref>{{Rejea tovuti|title=Indian Muslims Are Being Scapegoated for the Coronavirus|url=https://slate.com/news-and-politics/2020/04/tablighi-jamaat-india-muslims-coronavirus.html|work=Slate Magazine|date=2020-04-09|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Namrata Kolachalam}}</ref> Paris imekuwa na ghasia kuhusu jinsi polisi walivyowatendea watu wenye rangi wakati wa ufungaji.<ref>{{Rejea tovuti|title=Violence flares in tense Paris suburbs as heavy-handed lockdown stirs ‘explosive cocktail’|url=https://www.france24.com/en/20200421-violence-flares-in-tense-paris-suburbs-as-heavy-handed-lockdown-stirs-explosive-cocktail|work=France 24|date=2020-04-21|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Ubaguzi wa rangi dhidi ya watu wanaotoka Asia Kusini na Asia Kusini Mashiriki uliongezeka katika mataifa ya Kiarabu. Jamii ya LGBTQ ya Korea Kusini iliwalaumuliwa na watu wengine kwa kuenea virusi hivyo mjini Seoul.<ref>{{Rejea tovuti|title=Covid-19 Fueling Anti-Asian Racism and Xenophobia Worldwide|url=https://www.hrw.org/news/2020/05/12/covid-19-fueling-anti-asian-racism-and-xenophobia-worldwide|work=Human Rights Watch|date=2020-05-12|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Covid-19 Backlash Targets LGBT People in South Korea|url=https://www.hrw.org/news/2020/05/13/covid-19-backlash-targets-lgbt-people-south-korea|work=Human Rights Watch|date=2020-05-13|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Nchini Uchina, ubaguzi wa rangi dhidi ya wakazi wasio Kichina umechochewa na janga hilo, na wageni waliitwa "takataka za kigeni" na walilengwa kwa "utupaji". <ref>{{Rejea tovuti|title=After enduring months of lockdown, Africans in China are being targeted and evicted from apartments|url=https://qz.com/africa/1836510/africans-in-china-being-evicted-from-homes-after-lockdown-ends/|work=Quartz Africa|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Kwasi Gyamfi Asiedu}}</ref>Baadhi ya watu weusi walifukuzwa na polisi kutoka nyumbani kwao na kuambiwa kuondoka Uchina kabla ya masaa 24, kutokana na taarifa za uongo za wageni wakieneza virusi. Ubaguzi wa rangi huko ulikosolewa na serikali za kigeni na kundi la kidiplomasia, hasa serikali za nchi za Afrika, na Uchina iliomba samehe, lakini pia serikali ya Uchina imedai kwamba vyombo vya habari vya kigeni vimetia chumvi matukio hayo ili vionyeshe picha mbaya ya Uchina. Ubaguzi wa rangi dhidi ya watu waAfrika umeendelea. WaAfrika wameondolewa migahawani, madukani, na mahali pengine nchini Uchina.<ref>{{Rejea tovuti|title=Beijing faces a diplomatic crisis after reports of mistreatment of Africans in China causes outrage|url=https://www.cnn.com/2020/04/13/asia/china-guangzhou-african-blacklash-hnk-intl/index.html|work=CNN|accessdate=2020-09-21|author=Jenni Marsh CNN}}</ref><ref>{{Citation|last=Akinwotu|first=Jason Burke Emmanuel|title=China fails to stop racism against Africans over Covid-19|date=2020-04-27|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/27/china-fails-to-stop-racism-against-africans-over-covid-19|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-21|last2=Beijing|first2=and Lily Kuo in}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=China’s African traders try to move on from Covid-19 racism and business ruin|url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3090772/chinas-african-traders-try-move-covid-19-racism-and-business|work=South China Morning Post|date=2020-06-26|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> === Usambazaji wa habari === Magazeti mengi yameruhusu kusoma makala zote kuhusu virusi hivyo kwa bure mtandaoni, wakati wachapishaji wa kisayansi walifanya upatikanaji karatasi za kisayansi kuhusu mlipuko huo wazi. Baadhi ya wanasayansi walichagua kugawa matokeo yao haraka zaidi kwenye seva za kuchapisha kama vile bioRxiv.<ref>{{Rejea tovuti|title=Major Publishers Take Down Paywalls for Coronavirus Coverage|url=https://www.adweek.com/digital/major-publishers-take-down-paywalls-for-coronavirus-coverage/|accessdate=2020-09-21|language=en-US}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus (COVID-19): sharing research data {{!}} Wellcome|url=https://wellcome.org/coronavirus-covid-19/open-data|work=wellcome.org|accessdate=2020-09-21|archive-date=2020-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200429221359/https://wellcome.ac.uk/coronavirus-covid-19/open-data|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|title=Coronavirus Research Is Moving at Top Speed—With a Catch|url=https://www.wired.com/story/coronavirus-research-preprint-servers/|work=Wired|language=en-us|issn=1059-1028|access-date=2020-09-21}}</ref> ==== Taarifa potofu ==== Janga hilo limesababisha taarifa potofu na taarifa na nadharia za janja kuhusu virusi kama vile asili, kuzuia, utambuzi, na matibabu ya ugonjwa huo.<ref>{{Citation|last=Monitoring|first=B. B. C.|title=China coronavirus: Misinformation spreads online|date=2020-01-30|url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-51271037|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Disinformation and coronavirus|url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/disinformation-and-coronavirus|work=www.lowyinstitute.org|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Habari za uongo, zikiwemo taarifa kama hizo zilizosambazwa kwa makusudi, zimeenezwa kutumia mtandao ya kijamii, ujumbe, na vyombo vya habari vya serekali za nchi zikiwemo Uchina, Urusi, Irani, na Turkmenistan.<ref>{{Rejea tovuti|title=Social Media Posts Spread Bogus Coronavirus Conspiracy Theory|url=https://www.factcheck.org/2020/01/social-media-posts-spread-bogus-coronavirus-conspiracy-theory/|work=FactCheck.org|date=2020-01-24|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Jessica McDonald}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=As the Coronavirus Spreads, Conspiracy Theories Are Going Viral Too|url=https://foreignpolicy.com/2020/04/14/as-the-coronavirus-spreads-conspiracy-theories-are-going-viral-too/|work=Foreign Policy|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Elise Thomas}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title='American coronavirus': China pushes propaganda casting doubt on virus origin|url=http://www.theguardian.com/world/2020/mar/12/conspiracy-theory-that-coronavirus-originated-in-us-gaining-traction-in-china|work=the Guardian|date=2020-03-13|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> <ref>{{Citation|last=Stubbs|first=Raphael Satter, Robin Emmott, Jack|title=China pressured EU to drop COVID disinformation criticism: sources|date=2020-04-25|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-eu-china-idUSKCN227030|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref>Pia habari hizo zimekuwa kueneza kwa operesheni za siri za serikali ili zizalishe hofu nchini nyingine. Katika nchi nyingine, kama vile India, Bangladesh, na Ethiopia, waandishi wa habari wamekamatwa kwa tuhuma za kueneza habari bandia kuhusu janga hilo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Controls to manage fake news in Africa are affecting freedom of expression|url=http://theconversation.com/controls-to-manage-fake-news-in-africa-are-affecting-freedom-of-expression-137808|work=The Conversation|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Ashwanee Budoo}}</ref> Taarifa potofu zimeenezwa na watu maarufu na wanasiasa.<ref>https://www.theguardian.com/media/2020/apr/08/influencers-being-key-distributors-of-coronavirus-fake-news</ref> Wabiashara wa kudanganya wamedai kuuza vipimo vinavyoweza kutumiwa nyumbani, kinga, na matibabu ya "muujiza". <ref>https://www.theguardian.com/world/2020/mar/31/coronavirus-covid-19-fake-tests-cures</ref>Makundi kadhaa ya kidini yamedai imani yao itawalinda dhidi ya virusi. <ref>https://www.theguardian.com/world/2020/apr/16/as-coronavirus-spreads-around-the-world-so-too-do-the-quack-cures</ref>Baadhi ya watu wamedai virusi ni silaha ya kibiolojiki iliyoruhusu kutolewa maabarani kwa ajali au kwa makusudi, mpango wa udhibiti wa idadi ya watu, matokeo ya operesheni ya kijasusi, au matokeo ya jumla ya uboreshaji wa 5G kwenye mitandao ya simu.<ref>https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/iran-coronavirus-us-target-country-special-version-covid19-a9417206.html</ref><ref>https://www.bbc.com/news/technology-51646309</ref> Shirika la afya duniani limetangaza "janga la habari potofu" kuhusu virusi, ambalo linasababisha hatari kwa afya ya kimataifa.<ref>https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/disinformation-and-coronavirus</ref> == Mfululizo wa matukio ya janga la COVID-19 == Makala hii inahusu mfululizo na historia ya SARS-CoV-2, virusi vinavyosababisha COVID-19 vyenye wajibu wa janga la sasa. Kesi za kwanza zilizohusisha binadamu zilitambuliwa mjini Wuhan, Uchina mwezi Desemba 2019.<ref name=":4">{{Rejea tovuti|title=From fish market to global pandemic: Key dates in the coronavirus outbreak|url=https://www.abc.net.au/news/2020-01-29/coronavirus-timeline-from-wuhan-china-to-global-crisis/11903298|work=ABC News|date=2020-01-29|accessdate=2020-09-21|language=en-AU|author=Erin H, ley, wires}}</ref> === Historia ya Janga === Kuanzia mwezi Januari 2020 utafiti wa timu tofauti ulieleza hali ya matibabu na pia kuchambua maendeleo ya virusi hivyo.<ref name=":5">{{Rejea tovuti|title=Who is 'patient zero' in the coronavirus outbreak? - BBC Future|url=http://www.bbc.com/future/article/20200221-coronavirus-the-harmful-hunt-for-covid-19s-patient-zero|work=web.archive.org|date=2020-02-26|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200226004038/http://www.bbc.com/future/article/20200221-coronavirus-the-harmful-hunt-for-covid-19s-patient-zero}}</ref> Kesi za mapema zilizotambuliwa na maabara ziligunduliwa baadaye. <ref>{{Rejea jarida|last=Huang|first=Chaolin|last2=Wang|first2=Yeming|last3=Li|first3=Xingwang|last4=Ren|first4=Lili|last5=Zhao|first5=Jianping|last6=Hu|first6=Yi|last7=Zhang|first7=Li|last8=Fan|first8=Guohui|last9=Xu|first9=Jiuyang|date=2020|title=Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7159299/|journal=Lancet (London, England)|volume=395|issue=10223|pages=497–506|doi=10.1016/S0140-6736(20)30183-5|issn=0140-6736|pmc=7159299|pmid=31986264}}</ref> Kwa ajili ya utafiti mapema, chanzo cha virusi hivyo pengine kiliendeleza mnamo 22-24 Novemba 2019 . Mnamo May 2020 nadharia hiyo ilithibitishwa na takwimu zaidi na mwanzo wa virusi COVID-19 ilitambuliwa mnamo 6 Octoba 2019 hadi 11 Desemba 2019. Pia ushahidi nguvu unaashiria kwamba virusi vilianza katika popo lakini vilienea binadamu kupitisha aina nyingine ya mnyama kutoka popo hadi binadamu. Inawezekana uwezo wa kuenea miongoni kwa binadamu uliendeleza baadaye. <ref>{{Rejea tovuti|title=Q&A on coronaviruses (COVID-19)|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|work=www.who.int|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus disease (COVID-19) – World Health Organization|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019|work=www.who.int|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref><ref>{{Rejea jarida|last=Li|first=Xingguang|last2=Zai|first2=Junjie|last3=Zhao|first3=Qiang|last4=Nie|first4=Qing|last5=Li|first5=Yi|last6=Foley|first6=Brian T.|last7=Chaillon|first7=Antoine|date=2020-03-11|title=Evolutionary history, potential intermediate animal host, and cross‐species analyses of SARS‐CoV‐2|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7228310/|journal=Journal of Medical Virology|doi=10.1002/jmv.25731|issn=0146-6615|pmc=7228310|pmid=32104911}}</ref> ==== 17 Novemba 2019 ==== Kwa ajili ya utafiti uliofanywa baadaye, mgonjwa wa kwanza aliambukizwa na COVID-19, ingawa ugonjwa huo umekuwa haujatambulishwa. Aliishi jimbo la Hubei, Uchina.<ref name=":5" /> ==== 1 Desemba ==== Utafiti unaonyesha kwamba dalili za “Mgonjwa Sifuri” au mgonjwa wa kwanza zilianza tarehe 1 Desemba. Yeye alikuwa mwanamume na hakuenda Soko la Samaki mjini Wuhan na familia yake haikuathiriwa na hakuwa na uhusiano baina yake na kesi nyingine. Baadaye ilithibitishwa kwamba alikuwa na miaka sabini, alikuwa na ugonjwa wa Alzheimer na aliishi mbali kutoka sokoni na kwa kawaida hakuondoka nyumbani.<ref>{{Rejea jarida|last=Huang|first=Chaolin|last2=Wang|first2=Yeming|last3=Li|first3=Xingwang|last4=Ren|first4=Lili|last5=Zhao|first5=Jianping|last6=Hu|first6=Yi|last7=Zhang|first7=Li|last8=Fan|first8=Guohui|last9=Xu|first9=Jiuyang|date=2020|title=Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7159299/|journal=Lancet (London, England)|volume=395|issue=10223|pages=497–506|doi=10.1016/S0140-6736(20)30183-5|issn=0140-6736|pmc=7159299|pmid=31986264}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Who is 'patient zero' in the coronavirus outbreak? - BBC Future|url=http://www.bbc.com/future/article/20200221-coronavirus-the-harmful-hunt-for-covid-19s-patient-zero|work=web.archive.org|date=2020-02-26|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200226004038/http://www.bbc.com/future/article/20200221-coronavirus-the-harmful-hunt-for-covid-19s-patient-zero}}</ref> ==== 16 Desemba ==== Watu wa kwanza wenye virusi hivyo walilazwa hospitalini tarehe 16 Desemba. Wazee wawili wenye homa na kohoa walienda hospitalini Hubei Provincial. Mkuu wa matibatu ya kupumua Dk Zhang Jixian aliyewatiba alitambua ugonjwa wao kama pengine mafua au nimonia.<ref>{{Rejea jarida|last=Huang|first=Chaolin|last2=Wang|first2=Yeming|last3=Li|first3=Xingwang|last4=Ren|first4=Lili|last5=Zhao|first5=Jianping|last6=Hu|first6=Yi|last7=Zhang|first7=Li|last8=Fan|first8=Guohui|last9=Xu|first9=Jiuyang|date=2020|title=Clinical features of patients infected with 2019 novel coronavirus in Wuhan, China|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7159299/|journal=Lancet (London, England)|volume=395|issue=10223|pages=497–506|doi=10.1016/S0140-6736(20)30183-5|issn=0140-6736|pmc=7159299|pmid=31986264}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Xinhua Headlines: Chinese doctor recalls first encounter with mysterious virus - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-04/16/c_138982435.htm|work=www.xinhuanet.com|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423140325/https://www.xinhuanet.com/english/2020-04/16/c_138982435.htm}}</ref> ==== 24 Desemba ==== Sampuli ya mate ya kifua ilitumia maabara Vision Medicals kutoka Hospitali Wuhan Central kwa uchambuzi wa kijenetiki. <ref>{{Rejea tovuti|title=独家{{!}}新冠病毒基因测序溯源：警报是何时拉响的_政经频道_财新网|url=http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html|work=web.archive.org|date=2020-02-27|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200227094018/http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html}}</ref> ==== 27 Desemba ==== Baada ya kuangalia picha za CT za wazee hazikuwa kwaida, Dk Jixian alimwuliza mvulana wa wazee hao kupata CT na matokeo yalikuwa sawa. Jixian alifanya kazi kuhusu janga la SARS na alituhuma kulikuwa na mlipuko mengine wa maambukizo hayo. Mgonjwa mwengine, mfanyabiashara katika soko la samaki mjini Wuhan, alifikia hospitalini siku hiyo hiyo mwenye dalili sawa. Damu za wagonjwa wote zilipimwa na matokeo yanaonyesha walikuwa na aina ya virusi lakini sio mafua. Dk Jixian aliwaripotia wakuu wake na aliweka sehemu ya karantini. <ref>{{Rejea tovuti|title=Ringing the alarm - Global Times|url=https://www.globaltimes.cn/content/1178756.shtml|work=www.globaltimes.cn|accessdate=2020-09-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Xinhua Headlines: Chinese doctor recalls first encounter with mysterious virus - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-04/16/c_138982435.htm|work=www.xinhuanet.com|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423140325/https://www.xinhuanet.com/english/2020-04/16/c_138982435.htm}}</ref> Hospitali ya Wuhan Central alipata ujumbe kutoka maabara Vision Medicals ukisema kwamba sampuli tarehe 24 Desemba ilikuwa na aina mpya ya coronavirus. Mgonjwa huyo aliwekwa karantini. Pia huko hospitali ya Wuhan Central, sampuli nyingine ilikusanyika kutoka mgonjwa mwengine mwenye ugonjwa usiojulikana na sampuli hiyo ilitumia maabara CapitalBio Medlab mjini Beijing. <ref>{{Citation|title=Timeline of the COVID-19 pandemic in 2019|date=2020-09-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Timeline_of_the_COVID-19_pandemic_in_2019&oldid=979575742|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=独家{{!}}新冠病毒基因测序溯源：警报是何时拉响的_政经频道_财新网|url=http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html|work=web.archive.org|date=2020-02-27|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200227094018/http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html}}</ref> ==== 29 Desemba ==== Siku hiyo na jana kesi tatu zilifikia hospitalini Hubei Provincial, zote zilizohusiana na soko la samaki. Mamlaka ya afya ilikuwa imejulishwa na wataalamu wa magonjwa ya maambukizo walikuja kutoka hospitali Wuhan Central ili wawahamishe wagonjwa sita wa saba. Dk Jixian aliamua kuwaruhusu wafanyakazi wa matibabu katika idara yake kuvaa barakoa na aliagiza makoti ya kinga. <ref>{{Rejea tovuti|title=Xinhua Headlines: Chinese doctor recalls first encounter with mysterious virus - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-04/16/c_138982435.htm|work=www.xinhuanet.com|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-04-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200423140325/https://www.xinhuanet.com/english/2020-04/16/c_138982435.htm}}</ref> Wakuu wa hospitali ya Hubei Provincial walikutana na jupo la madaktari ambao walimaliza kwamba kesi hizo hazikuwa kawaida na kuhitajika mwangalizi maalum na pia, kwa sababu walikuwa wamejifunza juu ya kesi mbili nyingine mjini, waliamua kuripoti hitimisho zao mamlaka ya afya ya mji na jimbo. <ref>{{Citation|title=Timeline of the COVID-19 pandemic in 2019|date=2020-09-21|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Timeline_of_the_COVID-19_pandemic_in_2019&oldid=979575742|work=Wikipedia|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=她最早发现新冠肺炎疫情苗头 第一时间上报可疑病例-中工民生-中工网|url=http://society.workercn.cn/32851/202002/08/200208073540988.shtml|work=society.workercn.cn|accessdate=2020-09-21|archive-date=2020-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200516130104/http://society.workercn.cn/32851/202002/08/200208073540988.shtml|url-status=dead}}</ref> ==== 30 Desemba ==== Hospitali ya Wuhan Central ilipokea ripoti kutoka maabara ya CapitalBio Medlab iliyodai kesi ya SARS. Kwa mujibu ya mtandao ya kijamii, matokeo hayo yaligunduliwa si kweli baadaye. Madaktari kadhaa wakiwemo Dk Ai Fen waliweka matokeo ya kipimo mtandaoni kwa kijamii kwa wenzao, wakiwemo Dk Li Wenliang. <ref>{{Rejea tovuti|title=独家{{!}}新冠病毒基因测序溯源：警报是何时拉响的_政经频道_财新网|url=http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html|work=web.archive.org|date=2020-02-27|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200227094018/http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=独家{{!}}新冠病毒基因测序溯源：警报是何时拉响的_政经频道_财新网|url=http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html|work=web.archive.org|date=2020-02-27|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200227094018/http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html}}</ref> ===== Ujumbe rasmi wa kwanza ===== Tume ya afya ya mji wa Wuhan ilitumia taasisi zake ujumbe: <ref>{{Rejea tovuti|title=Promed Post – ProMED-mail|url=https://promedmail.org/promed-post/|accessdate=2020-09-21|language=en-US}}</ref> Madaktari wanaosimamia watekeleze udhibiti na kuanzisha timu maalum. Wafanyakazi wote wakae macho, hasa kuangalia wagonjwa wenye dalili kama zile za numonia inayoambukiza. Ni lazima takwimu zikusanyike kwa kawaida na kutumia tume ya afya ya Wuhan na jimbo la Hubei. Takwimu za wiki iliyopita, kuhusu wagonjwa wenye dalili za numonia inayoambukiza, zitumie tume ya afya ya Wuhan kabla ya saa kumi jioni siku hiyo hiyo. Bila ruhusu kutoka mamlaka hakuna mtu ye yote anayeruhusiwa kueneza habari juu ya matibabu. ==== 31 Desemba ==== ===== Ujumbe wa umma wa kwanza ===== Tume ya afya ya Wuhan ilijulisha jamii juu ya ishara mapema za mlipuko wa numonia. Ujumbe huo unatoa picha ya tahadhari; ulijumuisha maagizo ya siku iliyopita kwa hospitali za mji; ulitia mkazo utafiti ulioendelea na kutafuta matibabu ambapo kulikuwa na dalili za numonia; na ulishauri umma kuvaa barakoa na kuepuka mahali ndani pa umma penye watu wengi. <ref>{{Rejea tovuti|title=武汉市卫生健康委员会|url=http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/showDetail/2019123108989|work=web.archive.org|date=2020-01-09|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-01-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200109215413/http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/showDetail/2019123108989}}</ref> Mnamo siku hiyo, kulikuwa na kesi 266 huko jimbo la Hubei. <ref>{{Rejea tovuti|title=27 cases of viral pneumonia reported in central China's Wuhan City|url=https://news.cgtn.com/news/2019-12-31/Authorities-begin-testing-after-pneumonia-cases-in-central-China-MRPvtFbCve/index.html|work=news.cgtn.com|accessdate=2020-09-21|language=en|archivedate=2020-03-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200310153851/https://news.cgtn.com/news/2019-12-31/Authorities-begin-testing-after-pneumonia-cases-in-central-China-MRPvtFbCve/index.html}}</ref> Qu Shiqan, mwuzaji sokoni kwa samaki, alisema kwamba maofisa ya serikali walisafisha mahali hapo terehe 31 Desemba na waliwaambia wauzaji wavae barakoa. Qu alisema kwamba alijifunza juu ya mlipuko wa numonia kutoka ripoti za vyombo vya habari tu. “Awali nilifikiri kwamba walikuwa na mafua,” alisema. “Si kali sana. Sisi tunauza samaki. Tunaweza kuambukizwa vipi?” Wachambuzi wengi walisema baadaye kwamba kusafisha sokoni kuliharibu ushahidi muhimu uliohitajika kugundua asili ya COVID-19.<ref>{{Rejea tovuti|title=Hong Kong takes emergency steps as mystery ‘pneumonia’ infects 27 in Wuhan|url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3044050/mystery-illness-hits-chinas-wuhan-city-nearly-30-hospitalised|work=South China Morning Post|date=2019-12-31|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Dk Li Wenliang aliyesimamia idara ya dharura ya hospitali Wuhan Central alikabiliwa na maofisa ya usalama mjini Wuhan kwa sababu alichapisha habari za ugonjwa mtandaoni kwa kijamii. Walimwonya akome “kueneza uongo.” <ref>{{Rejea tovuti|title=独家{{!}}新冠病毒基因测序溯源：警报是何时拉响的_政经频道_财新网|url=http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html|work=web.archive.org|date=2020-02-27|accessdate=2020-09-21|archivedate=2020-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200227094018/http://china.caixin.com/2020-02-26/101520972.html}}</ref> Kwa mujibu ya kituo cha afya cha serikali ya Hong Kong, hatua mbalimbali kuangalia na kudhibiti mipaka zilianza, zikiwemo uangalizi wa joto. <ref>{{Rejea tovuti|title=CHP closely monitors cluster of pneumonia cases on Mainland|url=https://www.info.gov.hk/gia/general/201912/31/P2019123100667.htm|work=www.info.gov.hk|accessdate=2020-09-21}}</ref> Tume ya afya ya Wuhan ilitumia taasisi zake ujumbe kwenye karatasi wenye mwongozo wa kukabiliana na mlipuko wa numonia unaowezekana. Siku hiyo hiyo nakala mbili pia ziliwekwa mtandaoni kwa kijamii Weibo. <ref>{{Rejea tovuti|title=[新闻直播间]湖北武汉发现不明原因肺炎 国家卫健委专家组已抵达武汉_CCTV节目官网-CCTV-13_央视网(cctv.com)|url=http://tv.cctv.com/2019/12/31/VIDE9N8qRty36PkLirFVxMW6191231.shtml|work=tv.cctv.com|accessdate=2020-09-21}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Promed Post – ProMED-mail|url=https://promedmail.org/promed-post/|accessdate=2020-09-21|language=en-US}}</ref> Ofisi ya shirika la WHO mjini Beijing ilijulishwa juu ya “aina ya numonia yenye sababu isiyojulikana” ambayo iligunduliwa mjini Wuhan. <ref>{{Citation|last=Borger|first=Julian|title=Caught in a superpower struggle: the inside story of the WHO's response to coronavirus|date=2020-04-18|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/18/caught-in-a-superpower-struggle-the-inside-story-of-the-whos-response-to-coronavirus|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-21}}</ref> Vyombo vya habari vya kimataifa Reuters na Deutsche Welle vilipata habari hiyo na pia gazeti la South China Morning Post huko Hong Kong: Hong Kong ichukua hatua za dharura kama numonia ya fumbo iwaambukiza watu 27 Wuhan <ref>{{Rejea tovuti|title=Hong Kong takes emergency steps as mystery ‘pneumonia’ infects 27 in Wuhan|url=https://www.scmp.com/news/china/politics/article/3044050/mystery-illness-hits-chinas-wuhan-city-nearly-30-hospitalised|work=South China Morning Post|date=2019-12-31|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> Uchina ichunguza virusi kama SARS kama wagonjwa wengi waathiri <ref>{{Rejea tovuti|title=China investigates SARS-like virus as dozens struck by pneumonia {{!}} DW {{!}} 31.12.2019|url=https://www.dw.com/en/china-investigates-sars-like-virus-as-dozens-struck-by-pneumonia/a-51843861|work=DW.COM|accessdate=2020-09-21|language=en-GB|author=Deutsche Welle (www.dw.com)}}</ref> Maofisa wa Uchina wachunguza mlipuko wa numonia Wuhan <ref>{{Citation|last=Staff|first=Reuters|title=Chinese officials investigate cause of pneumonia outbreak in Wuhan|date=2019-12-31|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-pneumonia-idUSKBN1YZ0GP|work=Reuters|language=en|access-date=2020-09-21}}</ref> ==== 1 Januari 2020 ==== Dk Ai alionywa na wakuu wake kwa sababu aliwaambia wenzake juu ya virusi vipya. <ref name=":1" /> ==== 3 Januari ==== Uchina iliambia rasmi Marekani juu ya virusi hivyo na ilianza kulipa shirika la WHO habari kila siku. <ref>{{Citation|last=Shear|first=Michael D.|title=The Lost Month: How a Failure to Test Blinded the U.S. to Covid-19|date=2020-04-01|url=https://www.nytimes.com/2020/03/28/us/testing-coronavirus-pandemic.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21|last2=Goodnough|first2=Abby|last3=Kaplan|first3=Sheila|last4=Fink|first4=Sheri|last5=Thomas|first5=Katie|last6=Weiland|first6=Noah}}</ref> <ref>{{Citation|last=Harris|first=Shane|title=U.S. intelligence reports from January and February warned about a likely pandemic|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/us-intelligence-reports-from-january-and-february-warned-about-a-likely-pandemic/2020/03/20/299d8cda-6ad5-11ea-b5f1-a5a804158597_story.html|work=Washington Post|language=en-US|issn=0190-8286|access-date=2020-09-21|last2=Miller|first2=Greg|last3=Dawsey|first3=Josh|last4=Nakashima|first4=Ellen}}</ref> Tume ya afya ya kitaifa ya Uchina iliagiza taasisi mjini Wuhan zisichapishe habari zo zote kuhusu virusi hivyo na ziangamize sampuli za ugonjwa huo.<ref name=":1" /> Dk Li alionywa na polisi kukoma kueneza habari kuhusu virusi hivyo. <ref>{{Citation|last=Hegarty|first=Stephanie|title=The Chinese doctor who tried to warn about coronavirus|date=2020-02-06|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51364382|work=BBC News|language=en-GB|access-date=2020-09-21}}</ref> ==== 6 Januari ==== Serikali ya Marekani ilitolea Uchina timu ya wataalamu wazuri wa magonjwa ya maambukizo ili wasaidie. Uchina ilikataa. <ref name=":1" /> ==== 9 Januari ==== Uchina ilitangaza kwamba wanasayansi wa kiChina wamemaliza uchambuzi wa kijenetiki wa COVID-19. <ref>{{Rejea tovuti|title=Chinese scientists identify the 'Wuhan Virus'. Screening continues on Thai-bound flights.|url=https://thethaiger.com/hot-news/tourism/chinese-scientists-identify-the-wuhan-virus-screening-continues-on-thai-bound-flights|work=The Thaiger|date=2020-01-09|accessdate=2020-09-21|language=en-TH|author=The Thaiger}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=China releases genetic data on new coronavirus, now deadly|url=https://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/01/china-releases-genetic-data-new-coronavirus-now-deadly|work=CIDRAP|accessdate=2020-09-21|language=en|author=Lisa Schnirring {{!}} News Editor {{!}} CIDRAP News {{!}} Jan 11, 2020}}</ref> ==== 14 Januari ==== Katika mkutano siri wa maofisa wa Uchina, mkuu wa tume ya afya kitaifa alisema kwamba hali hiyo ilikuwa “changamoto kali zaidi tangu SARS.”<ref>{{Rejea tovuti|title=China didn't warn public of likely pandemic for 6 key days|url=https://apnews.com/68a9e1b91de4ffc166acd6012d82c2f9|work=AP NEWS|date=2020-04-15|accessdate=2020-09-21}}</ref> Shirika la WHO lilirudia habari kutoka Uchina kwamba virusi hivyo havienei miongoni mwa binadamu. <ref name=":4" /> ==== 20 Januari ==== Mkuu wa Uchina Xi Jinping alijadili virusi hivyo kwa umma kwa mara ya kwanza. <ref>{{Rejea tovuti|title=Chinese premier stresses curbing viral pneumonia epidemic|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202001/21/WS5e26556ca31012821727269c.html|work=www.chinadaily.com.cn|accessdate=2020-09-21|author=郭凯}}</ref> Katika hoja na vyombo vya habari vya serikali, Dk Zhong Nanshan alithibitisha virusi hivyo vinaweza kuenea miongoni mwa binadamu. <ref>{{Citation|last=Kuo|first=Lily|title=China confirms human-to-human transmission of coronavirus|date=2020-01-21|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jan/20/coronavirus-spreads-to-beijing-as-china-confirms-new-cases|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=2020-09-21}}</ref> Korea Kusini na Marekani zilithibitisha kesi zao za kwanza. <ref>{{Rejea tovuti|title=S. Korea reports 1st confirmed case of China coronavirus|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20200120004500320|work=Yonhap News Agency|date=2020-01-20|accessdate=2020-09-21|language=en|author=박상수}}</ref><ref>{{Citation|last=Shear|first=Michael D.|title=The Lost Month: How a Failure to Test Blinded the U.S. to Covid-19|date=2020-04-01|url=https://www.nytimes.com/2020/03/28/us/testing-coronavirus-pandemic.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2020-09-21|last2=Goodnough|first2=Abby|last3=Kaplan|first3=Sheila|last4=Fink|first4=Sheri|last5=Thomas|first5=Katie|last6=Weiland|first6=Noah}}</ref> ==== 23 Januari ==== Mji yote ya Wuhan iliwekwa ufungaji au karantini kwa siku 72. Siku ijayo serikali ya Uchina ilipiga marufuku za usafiri kuingia na kuondoka jimbo la Hubei. <ref name=":6">{{Rejea jarida|last=Chinazzi|first=Matteo|last2=Davis|first2=Jessica T.|last3=Ajelli|first3=Marco|last4=Gioannini|first4=Corrado|last5=Litvinova|first5=Maria|last6=Merler|first6=Stefano|last7=Piontti|first7=Ana Pastore y|last8=Mu|first8=Kunpeng|last9=Rossi|first9=Luca|date=2020-04-24|title=The effect of travel restrictions on the spread of the 2019 novel coronavirus (COVID-19) outbreak|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7164386/|journal=Science (New York, N.y.)|language=en|volume=368|issue=6489|pages=395|doi=10.1126/science.aba9757|pmid=32144116}}</ref> ==== 24 Januari ==== Ufaransa ilithibitisha kesi yake ya kwanza, lakini baadaye iligunduliwa kwamba kulikuwa na kesi nyingine tarehe 27 Desemba 2019 nchini Ufaransa. <ref>{{Rejea tovuti|title=France declares first two confirmed cases of coronavirus|url=https://news.trust.org/item/20200124190017-e8ycd/|work=news.trust.org|accessdate=2020-09-21|author=Thomson Reuters Foundation|archivedate=2020-08-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200831182622/https://news.trust.org//item/20200124190017-e8ycd/}}</ref> ==== 27 Januari ==== Serikali ya Uchina ilipiga marufuku za usafiri wa makundi ya watu kwenda nchi nyingine. <ref name=":6" /> Meya wa Wuhan alisema kwamba hakuweza kutoa taarifa juu ya hali halisi mapema zaidi kutokana na mfumo wa kisiasa wa Uchina. “Serikali ya kienyeji hairuhusiwi kufanya hivyo bila ruhusu kutoka serikali ya kitaifa,” alisema. <ref>{{Citation|last=Chin|first=Josh|title=Wuhan Mayor Says Beijing Rules Partially Responsible for Lack of Transparency|date=2020-01-28|url=https://www.wsj.com/articles/chinas-premier-tours-virus-epicenter-as-anger-bubbles-at-crisis-response-11580109098|work=Wall Street Journal|language=en-US|issn=0099-9660|access-date=2020-09-21}}</ref> ==== 30 Januari ==== Shirika la WHO lilitangaza Coronavirus vilikuwa dharura ya afya ya kimataifa.<ref>{{Rejea tovuti|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|work=www.who.int|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> ==== 31 Januari ==== Rais Trump wa Marekani alipiga marufuku za usafiri kutoka Uchina isipokuwa Wamarekani. <ref name=":3" /> Uingereza na Urusi zilithibitisha kesi zao za kwanza za COVID-19. <ref>{{Rejea tovuti|title=Federal quarantine order issued for 195 Americans who returned from China|url=https://www.usatoday.com/story/news/world/2020/01/31/coronavirus-symptoms-britain-russia-who-wuhan-emergency/4620574002/|work=USA TODAY|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Doug Stanglin}}</ref> ==== 6 February ==== Mtu wa kwanza nchini Marekani alikufa kutokana na COVID-19. <ref>{{Rejea tovuti|title=First known U.S. coronavirus death occurred on Feb. 6 in Santa Clara County|url=https://www.sfchronicle.com/health/article/First-known-U-S-coronavirus-death-occurred-on-15217316.php|work=SFChronicle.com|date=2020-04-22|accessdate=2020-09-21|language=en-US|author=Matt Kawahara}}</ref> ==== 7 Februari ==== Dk Li alikufa kutokana na COVID-19. <ref name=":1" /> ==== 19 Februari ==== Irani ilithibitisha vifo vyake ya kwanza kutokana na COVID-19.<ref>{{Rejea tovuti|title=Two die of coronavirus in Iran, first fatalities in Middle East|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/die-coronavirus-iran-fatalities-middle-east-200219171007605.html|work=www.aljazeera.com|accessdate=2020-09-21}}</ref> ==== 13 Machi ==== Rais Trump wa Marekani alitangaza hali ya dharura ya kitaifa. <ref name=":3" /> ==== 19 Machi ==== Italia ilikuwa nchi yenye vifo vingi zaidi duniani kutokana na COVID-19. ==== 26 Machi ==== Marekani ilikuwa nchi yenye kesi zilisothibitishwa nyingi zaidi duniani. <ref>{{Rejea tovuti|title=Coronavirus: Number of COVID-19 deaths in Italy surpasses China as total reaches 3,405|url=https://news.sky.com/story/coronavirus-number-of-covid-19-deaths-in-italy-surpasses-china-as-total-reaches-3-405-11960412|work=Sky News|accessdate=2020-09-21|language=en}}</ref> ==== 17 Aprili ==== Serikali ya Uchina ilikiri kwamba kulikuwa na vifo vingi zaidi mjini Wuhan kuliko hivyo vilivyoripotiwa. Serikali iliongeza idadi ya vifo kwa 50%. <ref name=":1" /> ==== 19 Aprili ==== Serikali ya Australia ilidai uchunguzi huru wa asili ya janga hilo. Baadaye zaidi ya nchi 100 ziliunga mkono hatua hiyo. <ref name=":1" /> ==== 17 Aprili ==== Uchina iliita hatua hiyo ni “hatari” na ilitisha kulipiza kisasi cha kiuchumi kwa nchi zilizounga mkono. Lakini baadaye Uchina ilikubali kushirikiana na uchunguzi huo. <ref name=":1" /> === Ufupisho === Utafiti wa kihistoria unaamini kwamba SARS-CoV-2 viliendeleza mwezi Novemba. Ufahamu wa kisayansi wa aina mpya ya SARS coronavirus ulifanyika maabarani Vision Medicals jimbo la Guangzhou mnamo 24-27 Desemba 2019. Ufahamu wa kikliniki wa janga linalokuja lilianza hospitalini Hubei Provincial karibu na wakati huo huo mnamo 27-29 Desemba. Tarehe 31 Desemba mamlaka ya afya ya Wuhan ilitoa takwimu ya kesi. Wachambuzi wengi nchini nyingi wamedai Uchina kwa kuchelewa habari za virusi hivyo na kujaribu kuficha ukali wa virusi hivyo baada ya ilikuwa wazi kwamba kulikuwa na aina mpya ya virusi vilivyosambaa kwa rahisi. <ref name=":1" /><ref name=":4" /> == Picha == <gallery> File:COVID-19 vaccination Seychelles.jpg File:Covid-19 vaccination Seychelles.jpg File:COVID Vaccine (50745583447).jpg File:Victoria_mask_dummies_jeh.jpg File:2020-06-27-Deep-East-Oakland-BLM-Rally1,123_(50052378806).jpg File:DSC 0958 (50284109072).jpg File:Fphar-11-00937-g001.jpg File:Infektionsschutzzentrum im Rautenstrauch-Joest-Museum, Köln-6313 (cropped).jpg File:MTA Deploys ‘Temperature Brigade,' Testing Heroic Frontline Employees (49754126983).jpg </gallery> ==Tazama pia== * [[Ugonjwa wa korona Kenya 2020]] * [[Ugonjwa wa korona Tanzania 2020]] * [[Athari ya pandemia ya Korona 2019-20 kwa mazingira]] == Marejeo == {{marejeo}} ==Viungo vya nje== {{commonscat|COVID-19 pandemic}} *[https://www.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6 Casos globales por Coronavirus COVID-19] {{en}}, kutoka Kituo cha Sayansi na Uhandisi wa Mifumo katika [[Chuo Kikuu cha Johns Hopkins]]. *[https://web.archive.org/web/20210811104921/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sars-cov-2/ ncbi.nlm.nih.gov] {{en}} *[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=covid-19 COVI-19 Pubmed] {{en}} (Nakala 118,301 kufikia Machi 31, 2021) *[https://www.covid19treatmentguidelines.nih.gov/whats-new/ Habari katika matibabu] {{en}}{{Wayback|url=https://www.covid19treatmentguidelines.nih.gov/whats-new/ |date=20210602152511 }} *[https://www.covid19treatmentguidelines.nih.gov/therapeutic-management/ Usimamizi wa matibabu ya watu wazima walio na COVID-19] {{en}} {{Wayback|url=https://www.covid19treatmentguidelines.nih.gov/therapeutic-management/ |date=20210607003154 }} *https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7958099/ Ratiba ya ufahamu wa kinga] {{en}} [[Jamii:2020]] [[Jamii:Virusi]] [[Jamii:1Lib1Ref2020 Tanzania]] [[Jamii:COVID-19]] 65809mrhjr3uxdmerzm1as66ovn7bqz Shule ya Sekondari ya Pugu 0 138605 1608609 1525736 2026-10-16T03:44:59Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608609 wikitext text/x-wiki '''Shule ya Sekondari ya Pugu''' (zamani "St. Francis") iko katika eneo la [[Pugu]] ndani ya [[Dar es Salaam]], karibu na [[Gongo la Mboto|Gongolamboto]] nchini [[Tanzania]]. [[Shule]] hiyo ya [[sekondari]] ilianzisha [[jina]] la la 'mwalimu' la [[rais]] wa zamani wa [[Tanganyika]], "[[Mwalimu]]" [[Julius Nyerere]]. Jina "mwalimu" lilikuja kama matokeo ya kufundisha katika shule ya sekondari ya Pugu; mwanzoni mwa [[miaka ya 1950]], alikuwa mwalimu mzawa pekee katika shule hiyo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Pugu Secondary School Dar es Salaam {{!}} Education {{!}} Tanzania {{!}} SaaHiiHii|url=https://www.saahiihii.com/company/1044|work=www.saahiihii.com|accessdate=2021-06-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624203300/https://www.saahiihii.com/company/1044|archivedate=2021-06-24|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-elimu}} [[Jamii:Dar es Salaam]] [[Jamii:Julius Nyerere]] [[Jamii:Editathon 2021-06 Morogor]] kilohn1wymoccir9m763hf3g6peza4j Uuaji wa Jonathan Ferrell 0 148688 1608675 1598702 2026-10-16T09:49:21Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608675 wikitext text/x-wiki Mnamo 14 [[Septemba]], 2013, '''Jonathan Ferrell''' (aliyezaliwa [[11 Oktoba]] [[1988]]), <ref>{{Rejea tovuti|title=SortedByName.com|url=https://sortedbyname.com/|work=sortedbyname.com|accessdate=2022-04-16}}</ref>[[Mchezaji]] wa zamani wa chuo kikuu cha Florida [[A&M University Rattlers]], alidaiwa kushtakiwa na kupigwa [[risasi]] na kuuawa na afisa wa [[polisi]] Randall "Wes. " Kerrick huko [[Charlotte, North Carolina|Charlotte]], [[Kasikazini mwa Carolina]].<ref>{{Citation|last=Katz|first=Jonathan M.|title=Mistrial for Charlotte Police Officer in Death of Unarmed Black Man|date=2015-08-21|url=https://www.nytimes.com/2015/08/22/us/charlotte-trial-jonathan-ferrell-police-officer-randall-kerrick.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2022-04-16}}</ref> Kerrick alishtakiwa kwa kuua bila kukusudia, lakini hakuhukumiwa. === Kupigwa risasi === '''Ferrell''', Mmarekani mwenye [[asili]] ya Kiafrika, hakuwa na [[silaha]] wakati alipopigwa risasi. Alipokuwa amempa [[mfanyakazi]] mwenzake lifti kwenda nyumbani usiku wa 14 [[Septemba]], 2013,<ref>{{Rejea tovuti|title=Mistrial for officer and no justice for unarmed man: family vows to fight on|url=http://www.theguardian.com/us-news/2015/aug/22/mistrial-officer-randall-kerrick-jonathan-ferrell-familiy-want-new-trial|work=the Guardian|date=2015-08-22|accessdate=2022-04-16|language=en|author=Christina Cooke in Charlotte, North Carolina}}</ref> aligongesha gari lake kisha akaenda kwenye [[nyumba]] ya jirani katika [[mtaa]] wa Bradfield Farms na kubisha mlango. Mkazi mmoja, Sarah McCartney, alipigia [[simu]] polisi, maafisa watatu wakaja.<ref>http://www.charlotteobserver.com/news/nation-world/national/article38227671.html {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Police Officer Accused in Fatal Shooting Resigns From Force|url=https://www.bet.com/article/c0e891/police-officer-accused-in-fatal-shooting-resigns-from-force|work=BET|accessdate=2022-04-16|language=en|archive-date=2022-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416114653/https://www.bet.com/article/c0e891/police-officer-accused-in-fatal-shooting-resigns-from-force|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Mistrial for Police Officer Who Killed Unarmed Black Man in North Carolina|url=https://www.newsweek.com/randall-kerrick-jonathan-ferrell-north-carolina-police-officer-shot-and-killed-365191|work=Newsweek|date=2015-08-21|accessdate=2022-04-16|language=en|author=Reuters}}</ref><ref>http://www.charlotteobserver.com/news/local/crime/article29700511.html</ref> kisha Ferrell akakimbia kuelekea walipo maafisa hao, ambapo mmoja wa maofisa alirusha ngumi kwa Ferrell na kumkosa.<ref>{{Citation|last=Katz|first=Jonathan M.|title=Mistrial for Charlotte Police Officer in Death of Unarmed Black Man|date=2015-08-21|url=https://www.nytimes.com/2015/08/22/us/charlotte-trial-jonathan-ferrell-police-officer-randall-kerrick.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2022-04-16}}</ref> Afisa huyo huyo, Thornel Little, alitoa ushahidi kwamba Ferrell alisema "nipige [[risasi]]" mara mbili alipokuwa akiwakimbilia maafisa. Kerrick kisha akamfyatulia risasi Ferrell, akampiga risasi kumi na mbili na kumuua.<ref>{{Citation|last=Katz|first=Jonathan M.|title=Mistrial for Charlotte Police Officer in Death of Unarmed Black Man|date=2015-08-21|url=https://www.nytimes.com/2015/08/22/us/charlotte-trial-jonathan-ferrell-police-officer-randall-kerrick.html|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|access-date=2022-04-16}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliofariki 2013]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Marekani]] [[Jamii:USLW Iringa]] npyvej004dfiubtajtcoof9az0cotf0 Tuwon shinkafa 0 152619 1608641 1606942 2026-10-16T07:53:02Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608641 wikitext text/x-wiki [[Tuwon shinkafa]] ni aina ya mlo wa Kinaijeria na [[Niger]] kutoka [[Niger]] na sehemu ya kaskazini ya [[Nigeria]].[<ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.allnigerianrecipes.com/fufu-recipes/tuwo-shinkafa.html |title=Nakala iliyohifadhiwa |accessdate=2022-06-17 |archivedate=2015-07-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150707073554/http://www.allnigerianrecipes.com/fufu-recipes/tuwo-shinkafa.html }}</ref>][<ref>https://trek.zone/en/nigeria/cuisine/tuwo-shinkafa</ref>][<ref>https://artsandculture.google.com/story/three-delicious-delicacies-north-of-the-niger/NwXRvl_Nzd1jLw</ref>]  Ni rojo nzito iliyotayarishwa kutokana na [[mchele]] wa kawaida ambao ni laini na unaonata, na kwa kawaida inaandaliwa na aina tofauti za supu kama vile Miyar kuka, Miyar kubewa, Miyar taushe.  [<ref>https://web.archive.org/web/20220531164439/https://www.royacshop.com/2797-how-to-prepare-tuwo-shinkafa-and-miyan-taushe.html%7B%7BDead</ref>][<ref>https://familycooking.pages.dev/menu2/1441-simple-way-to-make-ultimate-tuwon-shinkafa-d-miyar-kuka/</ref>]Aina mbili zinazotengenezwa kutokana na unga wa [[Muhindi|Mahindi]] na [[mtama]] zinaitwa Tuwon Masara na Tuwon Dawa.  [<ref>http://www.nigerianfoodtv.com/2014/08/tuwo-shinkafa-tuwon-shinkafa-made-from.html?m=1</ref>][<ref>https://nimedhealth.com.ng/2020/07/31/tuwo-masara-health-benefits-how-to-prepare-tuwo-masara-tuwo-masara-recipes/</ref>][<ref>https://9jafoods.com/how-to-make-tuwon-dawa-nigerian-guinea-corn-fufu/</ref>] [[Faili:Tuwo with miyan kuka and fried fish.jpg|center|thumb|Tuwon shinkafa (kulia) na miyan kuka (kushoto) na samaki wa kukaanga]] [[Jamii:Chakula cha Kiafrika]] [[Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022]] 40qitij2ui3zcrlr5y2v2287j9b5jn3 Mohammad Shamshad Ali 0 176153 1608475 1521061 2026-10-15T13:49:15Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608475 wikitext text/x-wiki '''Mohammad Shamshad Ali''' alikuwa [[daktari]] wa [[Bangladesh]] ambaye aliuawa katika [[vita]] vya Ukombozi wa Bangladesh, na kuchukuliwa kuwa shahidi huko [[Bangladesh]]. ==Maisha Ya Awali== Ali alizaliwa katika nyumba yao ya ukoo huko [[Allahabad]], Bihar tarehe [[9 Machi]] [[1934]]. <ref name="sdc">{{cite web|last1=Khan|first1=Muazzam Hussain|title=Ali, Mohammad Shamshad|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ali,_Mohammad_Shamshad|website=Banglapedia|access-date=15 August 2017|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170816012309/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ali,_Mohammad_Shamshad|archivedate=2017-08-16|url-status=dead}}</ref> Baba yake, Abul Hossain, alikuwa daktari na [[nahodha]] katika Jeshi la Wahindi wa Uingereza. ==Kifo== Mnamo Tarehe [[8 Aprili]] [[1971]], Jeshi la [[Pakistan]] likiandamana na Biharis lilivamia nyumba yake na kumteka nyara. Alipelekwa kwenye viunga vya mji na kuuawa kwa kupigwa risasi.<ref>{{Rejea habari |url=https://www.kalerkantho.com/print-edition/sub-editorial/2015/12/14/301572 |script-title=bn:ইতিহাসের বিচার মাটি ফুঁড়ে বেরোয় |work=Kaler Kantho |language=bn|access-date=2019-10-05}}</ref> ==Marejeo== {{Reflist}} [[Jamii:waliozaliwa 1934]] [[Jamii: waliofariki 1971]] 7kxvaj1nblhywdthsfx7rwwm73txw0e Msaada wa Masomo ya Lugha za Kipeo 0 180774 1608485 1521280 2026-10-15T14:40:19Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608485 wikitext text/x-wiki Msaada wa Masomo ya Lugha za Kipeo (“Critical Language Scholarship” au “CLS” kwa Kiingereza) ni programu kwa wanafunzi Wamarekani ili kujifunza lugha zinazotoka nchi nyingi tofauti duniani ambazo ni muhimu sana kwa ushirikiano na usalama wa [[Marekani]]. Wanafunzi wanasoma lugha na wanajifunza kuhusu utamaduni wa eneo ambapo watu wanasema lugha hii.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Homepage|url=https://clscholarship.org/|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en}}</ref> == Wakati wa Programu == Wanafunzi ambao wanapata msaada wa masomo ya lugha za kipea watasafiri nchi ambapo watu wanasema lugha hii kwa wiki nane au wiki kumi.<ref name=":0" /> Wanafunzi watakwenda darasa la lugha kwa masaa kumi na tano au zaidi kila wiki; kwa hiyo, watajifunza masomo sawa na mwaka moja wa kusoma katika [[Chuo Kikuu]]. Pia, nje ya darasa, wanafunzi wataweza kuzungumza na mbia wa mazungumzo na wataweza kutalii nchi na utamaduni. Serikali ya Marekani inalipia masomo, vitabu, usafiri mpaka na toka nchi ya mwenyeji, nyumba, na chakula kwa wanafunzi wa Msaada wa Masomo ya Lugha za Kipeo.<ref>{{Rejea tovuti|title=CLS Program|url=https://clscholarship.org/about|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en}}</ref> == Lugha za Kipeo == <gallery heights="80" caption="Bendera za Nchi za Lugha Chache za CLS"> Faili:Flag of the People's Republic of China.svg|Bendera ya China (Kichina) Faili:Flag of Japan.svg|Bendera ya Japan (Kijapani) Faili:Flag of India.svg|Bendera ya India (Kihindi) Faili:Flag of Portugal.svg|Bendera ya Ureno (Kireno) Faili:Flag of Tanzania.svg|Bendera ya Tanzania (Kiswahili) </gallery>Wanafunzi wanaweza kusoma lugha moja ya lugha kumi na tano: * [[Kiarabu]]* * [[Kiazerbaijani]] * [[Kichina]]* * [[Kihindi]] * [[Kiindonesia]] * [[Kijapani]]** * [[Kikorea]] * [[Kiajemi]] * [[Kireno]] * [[Kirusi]]* * [[Kiswahili]] * [[Kituruki]] <nowiki>*</nowiki>Wanafunzi wanahitaji wamesoma lugha hii kwa mwaka mmoja au zaidi kabla ya kufanya CLS <nowiki>**</nowiki>Wanafunzi wanahitaji wamesoma lugha hii kwa miaka miwili au zaidi kabla ya kufanya CLS<ref>{{Rejea tovuti|title=Languages List|url=https://clscholarship.org/languages|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en}}</ref> Lugha hizi ni lugha ambazo nchi ya Marekani anasema ni muhimu sana kwa nchi kuelewa na kuungana na nchi nyingine duniani.<ref name=":0" /> Pia, lugha hizi hazifundishwi mara nyingi katika shule nyingi Marekani.<ref>{{Rejea tovuti|title=Find Programs|url=https://exchanges.state.gov/us/cls|work=exchanges.state.gov|accessdate=2024-04-24|language=en}}</ref> == Programu Katika Afrika Mashariki - Kiswahili == [[Faili:Arusha Declaration Monument, Kati Ward.jpg|thumb|266x266px|Arusha, Tanzania]] Lugha moja wapo unaweza kusoma katika Msaada wa Masomo ya Lugha za Kipeo ni Kiswahili, lugha muhimu sana [[Afrika ya Mashariki|Afrika Mashariki]]. Washindi wa msaada wa masomo kusoma Kiswahili wanasoma MS-TCDC katika mji wa [[Arusha (mji)|Arusha]], nchi ya [[Tanzania]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Swahili|url=https://clscholarship.org/languages/swahili|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en}}</ref> Kila mwaka, takriban wanafunzi ishirini wanapata msaada wa masomo huu ili kusoma Kiswahili. Angalia chini kuona wanafunzi wangapi walishinda msaada wa masomo huu kwa miaka nane iliopita:<ref>{{Rejea tovuti|title=Participants|url=https://clscholarship.org/participants|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424152638/https://clscholarship.org/participants|archivedate=2024-04-24|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |'''Mwaka''' |'''Wanafunzi wa Shahada ya Kwanza''' |'''Wanafunzi wa Shahada ya Pili au Tatu''' |'''Wanafunzi Jumla''' |- |2023 |18 |7 |25 |- |2022 |18 |14 |32 |- |2021 |22 |7 |29 |- |2020 |10 |3 |13 |- |2019 |18 |10 |28 |- |2018 |23 |4 |27 |- |2017 |17 |10 |27 |- |2016 |17 |6 |23 |} == Wahitimu wa Programu == Baada ya kufanya Msaada wa Masomo ya Lugha za Kipeo, wahitimu wa programu wameweza kusema lugha ambayo walisoma nzuri zaidi ya kabla ya kufanya programu. Hasa wanafunzi ambao walianza kuweza kusema lugha kidogo tu wanaendelezea sana.<ref>{{Rejea tovuti|title=Language Learning Outcomes|url=https://clscholarship.org/impact/language-learning|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424152636/https://clscholarship.org/impact/language-learning|archivedate=2024-04-24|url-status=dead}}</ref> Asilimia tisini na nane wa wahitimu walitumia lugha waliyosoma kwa programu ya CLS mwaka uliofuata mwaka waliofanya programu ya CLS.<ref>{{Rejea tovuti|title=Long-Term Impact|url=https://clscholarship.org/impact/long-term|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Zaidi ya lugha tu, wahitimu wa CLS wanasema kwamba walijifunza ustadi wa mawasiliano kati ya [[utamaduni]] tofauti ambao umewasaidia kupata kazi.<ref>{{Rejea tovuti|title=Impact|url=https://clscholarship.org/impact|work=Critical Language Scholarship Program|accessdate=2024-04-24|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424152637/https://clscholarship.org/impact|archivedate=2024-04-24|url-status=dead}}</ref> == Msaada ya Masomo za Lugha Nyingine == [[Faili:Fulbright Program.svg|thumb|300x300px|Programu za Fulbright, Programu Nyingine ya Kusoma Lugha]] Kuna programu nyingi zaidi kama Msaada ya Masomo ya Lugha za Kipeo ambazo zinalipiwa na serikali ya Marekani kwa wanafunzi ambao wanataka kusoma lugha au utamaduni tofauti. Hizi ni programu chache:<ref>{{Rejea tovuti|title=For U.S. College and University Students|url=https://studyabroad.state.gov/us-government-scholarships-and-programs/us-college-and-university-students|work=USA StudyAbroad|date=2015-11-05|accessdate=2024-04-24|language=en}}</ref> * Programu ya Msaada ya Masomo ya Mataifa ya Benjamin A. Gilman * [[Programu za Fulbright za Mabadilishano|Programu ya Mwanafunzi Mmarekani ya Fulbright]] * Tunzo la Boren kwa Kusoma kwa Mataifa * Mpango GO * Uanazuoni wa Masomo wa Lugha na Maeneo Mageni == Tanbihi == <references /> [[Jamii:Elimu ya Marekani]] knt7mde8fz85egsgkpx9jmyyjwz44o8 Mutinta C. Mazoka 0 181990 1608489 1521513 2026-10-15T15:49:50Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608489 wikitext text/x-wiki '''Mutinta Christine Mazoka''' (alizaliwa [[1949]]) ni mwanasiasa wa [[Zambia]]. Alikuwa mjumbe wa Bunge la Zambia kwa Jimbo la Pemba kuanzia [[2011]] hadi [[2021]]. == Biografia == Mutinta Christine Mazoka alizaliwa mwaka 1949. <ref name=":1">{{Rejea tovuti|title=Mutinta C Mazoka {{!}} National Assembly of Zambia|url=https://www.parliament.gov.zm/node/310|work=www.parliament.gov.zm|accessdate=2024-05-21}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=BEST OF ZAMBIA - Volume 2 by Sven Boermeester - Issuu|url=https://issuu.com/svengvp/docs/bo_zambia_vol_02_chapter_1|work=issuu.com|date=2013-07-26|accessdate=2024-05-22|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Aliolewa na Anderson Mazoka, mwanzilishi wa United Party for National Development, ambaye alifariki mwaka [[2006|2006.]] <ref name=":0" /> Wenzi hao walikutana mnamo [[1975]] na kuoana mwaka uliofuata. Walikuwa na watoto watatu: Mutinta, Pasina, na Anderson Mdogo.<ref>{{Rejea tovuti|title=Zambia : Mutinta Mazoka dumps UPND|url=https://www.lusakatimes.com/2022/11/28/mutinta-mazoka-dumps-upnd/|date=2022-11-28|accessdate=2024-05-23|language=en-GB}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Congressional Record (Bound Edition), Volume 152 (2006), Part 7 - HONORING MR. ANDERSON KAMBELA MAZOKA|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/CRECB-2006-pt7/html/CRECB-2006-pt7-Pg9977.htm|work=www.govinfo.gov|accessdate=2024-05-23}}</ref> Mazoka ni mwanachama wa UPND ya marehemu mumewe.<ref name=":0">https://ground.news/article/rss_4425_1606051101284_2 iliwekwa 22 Mei 2024</ref> Alichaguliwa mwaka 2011 kuwakilisha jimbo la Pemba katika Bunge la Zambia.<ref name=":0" /> Alikuwa [[mwanamke]] wa kwanza kuwakilisha [[wilaya]] tangu uhuru wa nchi mwaka [[1964]]. Mnamo [[2016]], alichaguliwa tena kuwa mbunge wa Zambia. <ref name=":1" /> Alichagua kuondoka ofisini mwaka wa 2021. <ref>{{Rejea tovuti|author=Moonga|first=Chambwa|date=2021-05-17|title=UPND drops over 15 ex-MPs|url=https://zambianobserver.com/upnd-drops-over-15-ex-mps/|accessdate=2022-12-19|work=The Zambian Observer|language=en-US}}</ref> Kufikia [[2019]], aliiwakilisha Zambia katika [[Bunge la Umoja wa Afrika|Bunge la Umoja wa Africa]]. <ref>{{Rejea tovuti|title=ZAMBIAN PARLIAMENTARIANS PARTICIPATE IN THE MARCH, 2019 PAN AFRICAN PARLIAMENT STATUTORY COMMITTEE MEETINGS {{!}} National Assembly of Zambia|url=https://www.parliament.gov.zm/node/7907|work=www.parliament.gov.zm|accessdate=2024-05-22}}</ref> Mazoka anamiliki na kuendesha [[shamba]], na ana cheti cha [[kilimo]]. <ref>{{Rejea tovuti|title=Mutinta C Mazoka {{!}} National Assembly of Zambia|url=https://www.parliament.gov.zm/node/310|work=www.parliament.gov.zm|accessdate=2024-05-22}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1949]] [[Jamii:Wanawake wa Zambia]] [[Jamii:Wanasiasa wa Zambia]] fbb3q2enb0m3r1vockeac4r90t3wbxb Signmark 0 184683 1608611 1345263 2026-10-16T03:57:19Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608611 wikitext text/x-wiki {{Mtu Mashuhuri |jina = Marko Vilhelm Vuoriheimo |picha = Signmark.jpg |caption = Signmark, msanii wa rap wa Kifini, akiigiza katika Usiku wa Sanaa huko Helsinki, 2009. |tarehe_ya_kuzaliwa = 1978 |mahala_pa_kuzaliwa = Helsinki |tarehe_ya_kufa = |mahala_alipofia = |majina_mengine = |anajulikana_kwa_ajili_ya = |kazi_yake = msanii wa muziki |utaifa = Finlandi }} '''Marko Vilhelm Vuoriheimo''' (alizaliwa tarehe [[26 Juni]] [[1978]] huko [[Helsinki]]),<ref>{{cite book|title=Signmark|last=Stenros|first=Nuppu|publisher=Otava|year=2008|isbn=978-951-1-22930-8|language=fi}}</ref> anayejulikana kitaalamu kama Signmark, ni msanii wa [[muziki]] wa [[hip hop]] kutoka [[Finlandi]] ambaye ni kiziwi. Anaelezea muziki wake kama hip hop ya sherehe inayochukua msimamo.<ref name="maailma">{{cite web|url=http://www.maailmakylassa.fi/esittely/historia/2006/musiikki/html_index|title=Maailma kylässä: Signmark|trans-title=World Village Festival: Signmark|year=2006|access-date=September 29, 2008|language=fi|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20070611024321/http://www.maailmakylassa.fi/esittely/historia/2006/musiikki/html_index|archive-date=June 11, 2007}}</ref> Akiwa amezaliwa katika familia inayotumia lugha ya ishara, Vuoriheimo anahisi kuwa jamii haipaswi kuwatendea viziwi kama watu wenye ulemavu bali kama jamii ya watu wachache wenye lugha yao, utamaduni, na historia yao wenyewe.<ref name="Kotisivu">{{cite web|url=http://www.signmark.biz/|title=Bio|access-date=September 27, 2008|language=fi|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060904064837/http://www.signmark.biz/|archivedate=2006-09-04|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}}{{Mbegu-mwanamuziki}} [[Jamii:Wanamuziki wa hip hop]] [[Jamii:Waliozaliwa 1978]] [[Jamii:Wiki4Inclusion Campaign in Tanzania]] pi0qhvspplxgifrmruebxtzceb7n1nh Mwezi wa Ufahamu wa Saratani ya Matiti 0 184926 1608494 1521611 2026-10-15T16:13:19Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608494 wikitext text/x-wiki [[Faili:Breast_Cancer.png|179x179px|thumb|Saratani hiyo ilivyo.]] '''Mwezi wa Ufahamu wa Saratani ya Matiti''' ulianzishwa katika juhudi za kuongeza uelewa wa kimataifa kuhusu saratani ya matiti. [[Oktoba]] imeteuliwa ikizingatiwa kama Oktoba ya rangi ya waridi kwa muda. Katika mwezi huu, jitihada zinafanywa kuwaelimisha watu duniani kote kuhusu ugonjwa huo na jinsi ya kujua dalili na mabadiliko ya mapema yanayohusiana na saratani ya matiti. Pia unajulikana kama Mwezi wa Uhamasishaji wa Saratani ya Matiti, hii ni kampeni ya kimataifa ya afya inayoandaliwa kila mwaka na mashirika ya misaada ya saratani ya matiti ili kuongeza ufahamu wa ugonjwa huo na kutafuta pesa kwa ajili ya utafiti wa vianzishi vyake, kinga, vipimo na matibabu. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.uicc.org/what-we-do/thematic-areas/breast-cancer/breast-cancer-awareness-month|title=Breast Cancer Awareness Month {{!}} UICC|work=www.uicc.org|language=en|accessdate=2024-07-12}}</ref> == Historia == Tukio hilo lilianza kama Mwezi wa Kitaifa wa uhamasishaji wa Saratani ya Matiti mwaka wa [[1985]] Oktoba. Iliwakilisha ushirikiano kati ya Jumuiya ya Saratani ya marekani na idara ya dawa ya Imperial Chemical Industries, kukuza mammogram kama zana bora zaidi katika vita dhidi ya saratani ya matiti. Aliyekuwa Mama wa Kwanza wa Marekani Betty Ford, aliyenusurika na saratani ya matiti, alisaidia kutilia mkazo zaidi mpango huo. Miaka saba baadaye, utepe wa rangi ya waridi ulitumiwa mara ya kwanza  kama ishara ya kampeni. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.brevardhealth.org/blog/a-brief-history-of-breast-cancer-awareness-month/|title=A Glimpse of Breast Cancer Awareness Month's History|date=2019-10-17|work=Brevard Health Alliance|language=en-US|accessdate=2024-07-12}}</ref> ==== Utepe wa waridi ==== Asili ya utepe wa waridi ni wa zamani hata kabla ya uvumbuzi wa mwezi wa uhamasisho wa saratani ya matiti. Chanzo cha awali cha ishara hii ulitokea mwaka wa 1979 wakati mke wa mateka wa Irani alipofunga utepe za manjano kwenye miti iliyokuwa kwenye uwanja wake kama ishara ya matumaini yake ya kurudi salama kwa mumewe nyumbani. Baadaye, wanaharakati wa virusi vya ukimwi walivaa utepe za manjano kama ishara ya uungano wakati wa vita vya Ghuba, lakini baadaye walizibadilisha na kutumia rangi nyekundu iliyoiva. Utepe pia ulitumiwa katika Tuzo za Tony kama ishara ya msaada kwa wale wanaougua virusi vya ukimwi. Kitengo cha [[New York Times]] kikatambua 1992 kama "Mwaka wa utepe". Ingawa leo rangi ya waridi ni sawa na ufahamu wa saratani ya matiti, rangi ya awali ya utepe ilikuwa peach. Mwanzoni mwa mwaka wa 1992, wakati huo mhariri mkuu wa gazeti la Self, Alexandra Penney, alikuwa akifanyia kazi toleo la pili la kila mwaka la jarida hilo lililotolewa kwa mwezi wa kuhamasisha saratani ya matiti. Evelyn Lauder, aliyekuwa makamu wa rais wa shirika huko Estée Lauder na yeye mwenyewe aliyenusurika na saratani ya matiti, aliunga mkono wazo la kusambaza utepe nchini nzima. Hata hivyo, Charlotte Haley alikuwa wa kwanza kuja na wazo la kuunda utepe. Alitengeneza utepe za rangi ya peach zilizotengenezwa kwa mikono kwa heshima ya mama yake, dada yake, na nyanyake, ambao walikuwa wamekabiliana na saratani ya matiti. Alisambaza seti za utepe pamoja na kadi za habari kuhusu bajeti ya taasisi ya Kitaifa ya Saratani na umuhimu wa kinga. Penney alijua kuhusu kazi yake na akatoa msaada wa kitaifa, lakini Haley alikataa, akiamini kuwa ushirikiano ungekaa kama wa kibiashara sana. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.bcaction.org/about-think-before-you-pink/resources/history-of-the-pink-ribbon/|title=History of the Pink Ribbon|work=Breast Cancer Action|language=en|accessdate=2024-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240723064844/https://www.bcaction.org/about-think-before-you-pink/resources/history-of-the-pink-ribbon/|archivedate=2024-07-23|url-status=dead}}</ref> Baadaye, rangi ya waridi ilihusishwa na mpango uliozinduliwa na jarida la Self na Estée Lauder. Tangu wakati huo, utepe na rangi ya waridi zimekuwa alama zinazotambulika sana za ufahamu wa saratani ya matiti. Licha ya hayo moja ya mashirika ya kimataifa ya saratani ya matiti inayoongoza ulimwenguni yamekuwa yakitumia rangi ya waridi tangu kuvumbuliwa kwake mnamo 1982. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.komen.org/uploadedFiles/Content_Binaries/The_Pink_Ribbon_Story.pdf|title=}}</ref> == Takwimu == Saratani ya matiti ni aina ya pili ya saratani ulimwenguni inayowapata zaidi wanawake. Mwaka 2022, kulikuwa na kesi mpya 2,296,840 za saratani ya matiti kati ya wanawake, na idadi kubwa zaidi kwenye nchi kama vile Uchina, Marekani na India. Ufaransa ilikuwa na kiwango kikubwa zaidi cha saratani ya matiti mwaka huo. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.wcrf.org/cancer-trends/breast-cancer-statistics/|title=Breast cancer statistics {{!}} World Cancer Research Fund International|work=WCRF International|language=en-US|accessdate=2024-07-12}}</ref> == Mashirika yanayounga mkono Mwezi wa Kupinga Saratani ya Matiti == ===== Mashirika ya Kimataifa ===== * [[American Cancer Society]] (ACS) - Shirika hili hutoa rasilimali za elimu na msaada kwa wale wanaougua saratani ya matiti na huandaa matukio wakati wa Oktoba ya Rangi ya Pinki. * Susan G. Komen Foundation - Imedhamiria katika utafiti, elimu, na msaada kwa wale wanaougua saratani ya matiti. ===== Mashirika ya Kitaalamu ===== * [[Breast Cancer Now]] (Uingereza) - Shirika hili hutoa taarifa, msaada, na fedha za utafiti. * Australian Breast Cancer Network (Australia) - Hutoa rasilimali na msaada kwa walio na saratani ya matiti nchini Australia. * Žena uz ženu (Serbia) - Kupitia kampeni, matukio ya umma, na ushirikiano na taasisi za afya, shirika hili linajitahidi kuongeza uelewa kuhusu umuhimu wa kugundua saratani ya matiti mapema, pamoja na kutoa msaada wa vitendo na kihisia kwa wanawake wanaougua. ===== Watu Maarufu na Mabalozi ===== * [[Beti Ford]] - Mke wa Rais wa zamani wa Marekani, ambaye aliepuka saratani ya matiti, alicheza jukumu kuu katika kukuza uelewa kuhusu ugonjwa huu. * [[Angelina Jolie]] - Muigizaji na mtetezi ambaye amezungumzia wazi kuhusu uzuiaji wa saratani ya matiti. ===== Makampuni na Brands ===== * Estée Lauder - Maarufu kwa kampeni zake za kimataifa kuhusu saratani ya matiti, ikijumuisha mauzo ya bidhaa kwa ajili ya kukusanya fedha. * Nike - Kampuni hii mara nyingi inasaidia kampeni za mwezi kwa kupandisha uelewa kupitia bidhaa maalum na michango. * Meridianbet - Kupitia ushirikiano wao, wanasaidia kuongeza uelewa kuhusu saratani ya matiti na kutoa msaada kwa wale wanaougua.<ref>{{Rejea tovuti|title=October, the month of solidarity and awareness on breast cancer|url=https://www.mfa.com.mt/news/general/october-the-month-of-solidarity-and-awareness-on-breast-cancer/|work=www.mfa.com.mt|accessdate=2024-08-28|language=en}}</ref> * Lindex [[Serbia]] - Kampuni hii mara nyingi inashiriki katika kampeni za kukusanya fedha na hutoa sehemu ya mapato ya mauzo ya bidhaa maalum kwa ajili ya kusaidia utafiti na kinga ya saratani ya matiti. ===== Wataalamu wa Afya na Taasisi ===== * Pharmaceutical Chamber of Serbia - Huandaa na kushiriki katika matukio na shughuli mbalimbali zinazolenga kuelimisha umma kuhusu umuhimu wa kinga na kugundua saratani ya matiti mapema. == Tazama pia == * [[Saratani ya mapafu]] * [[Saratani]] ==Tanbihi== {{reflist}} {{mbegu-tiba}} [[Jamii:Saratani]] injzk4hgs7s9oznst8dya72zpwd37u7 Nelson Mandela Square 0 187449 1608501 1522040 2026-10-15T17:31:32Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608501 wikitext text/x-wiki [[File:2014-11-20 Johannesburg Nelson Mandela Square 02 anagoria.JPG|thumb|300px|Kituo-mraba cha Nelson Mandela Square nyakati za mchana]] '''Nelson Mandela Square''' ni kituo cha manunuzi kilichopo huko Sandton, [[Johannesburg]], Afrika Kusini. Kinajumuisha eneo kubwa la wazi lililojengwa kwa mtindo wa kufanana na kituo cha mji wa kitamaduni cha Ulaya, na eneo la ofisi. Kituo hicho hapo awali kilijulikana kama '''Sandton Square''' ambapo baadaye kilikuja kupewa jina la [[Rais wa Afrika Kusini|rais wa zamani wa Afrika Kusini]] na mwanaharakati wa kupinga ubaguzi wa rangi [[Nelson Mandela]] mnamo Machi 2004. Sanamu ya Mandela yenye urefu wa mita sita ilizinduliwa katika hafla ya kubadilisha jina la uwanja huo. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.southafrica.net/za/en/articles/entry/article-southafrica.net-nelson-mandela-square|title=Eish!|work=www.southafrica.net|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007103340/https://www.southafrica.net/za/en/articles/entry/article-southafrica.net-nelson-mandela-square|archivedate=2024-10-07|accessdate=2024-10-07|url-status=dead}}</ref> <ref>http://www.southafrica.info/mandela/mandela-statue.htm</ref> Kituo hicho kimeunganishwa na kituo kikubwa cha manunuzi cha Sandton City, ambapo vyote kwa pamoja vinaunda moja ya majengo makubwa ya rejareja [[Afrika|barani Afrika]] huku vituo hivyo vikiwa na maduka zaidi ya 400. Jengo la Michelangelo Towers pia linapakana jirani na kituo-mraba cha Nelson Mandela Square. <ref>{{Rejea tovuti|url=https://nelsonmandelasquare.co.za/shops/michelangelo-hotel/|title=Michelangelo Hotel : Nelson Mandela Square|work=nelsonmandelasquare.co.za|accessdate=2024-10-07|archive-date=2024-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20240522111519/https://nelsonmandelasquare.co.za/shops/michelangelo-hotel/|url-status=dead}}</ref> == Historia == [[File:Nelson Mandela Square at night-001.jpg|thumb|200px|Kituo-mraba cha Nelson Mandela Square nyakati za usiku]] Kituo-Mraba hicho, ambacho wakati huo kilijulikana kwa jina lake la asili la Sandton Square, kilifunguliwa kwa umma mnamo 1994. Kituo cha ununuzi kiliundwa kwa mtindo wa faux-Italian  na kituo-mraba hicho kiliundwa ili kufanana na kituo-mraba cha St Marks Square kilichopo huko [[Venezia|Venice]] . <ref name="bentelPortfolio">{{Rejea tovuti|url=https://www.bentel.net/portfolio-items/nelson-mandela-square/|title=Nelson Mandela Square|accessdate=2024-10-07|archive-date=2020-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629085814/https://www.bentel.net/portfolio-items/nelson-mandela-square/|url-status=dead}}</ref> Muundo wake ulijumuisha maktaba, ukumbi wa michezo na nyumba ya sanaa. <ref name="bentelPortfolio" /> Katika kuadhimisha miaka 10, mwaka 2004, kilipewa jina rasmi la Nelson Mandela Square baada ya kuzinduliwa kwa sanamu ya Mandela yenye urefu wa mita sita. Ilikuwa ni sanamu ya kwanza ya umma ya Mandela nchini humo. Ilizinduliwa Julai 2002 na kukamilishwa Februari 2004 na Wachongaji wa Afrika Kusini Kobus Hattingh na Jacob Maponyane. Ina uzito wa takriban tani 2.5. Uamuzi wa kubadili jina la Kituo-mraba hicho baada ya Mandela kukosolewa na baadhi ya watu kwa vile Mandela alikuwa amesimama kwa muda mrefu kuwatetea watu wasiojiweza na viwanja hivyo katika eneo lenye utajiri mkubwa wa mali nchini humo. Gary Vipond, meneja wa Kituo-mraba hicho, alitetea uamuzi huo kwa kueleza kuwa, "Kituo-mraba hiki kina matumaini, kinajieleza na kinajiamini, kama Madiba jive, na kinawakilisha hadithi ya mafanikio ya kisasa, ya kimfumo na ya ulimwengu." <ref name="SAInfo">{{Rejea tovuti|title=Joburg unveils Mandela statue|url=http://www.southafrica.info/mandela/mandela-statue.htm|author=Chandrea Gerber|work=South Africa Info - Joburg unveils Mandela statue|publisher=South Africa Info|accessdate=12 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414091617/http://www.southafrica.info/mandela/mandela-statue.htm|archivedate=14 April 2015}}</ref> Kituo hicho cha manunuzi kimeunganishwa na Jiji la Sandton na, kwa pamoja, vinaunda eneo kubwa zaidi la rejareja barani [[Afrika]] .Kituo-mraba chenyewe kina eneo lenye takriban mita za mraba 1000 na kina maduka mengi, migahawa na maktaba kwenye moja ya mwisho wake wa mbali. == Marejeo == {{Reflist}} == Viungo vya nje == * {{Official|http://www.nelsonmandelasquare.com}} {{mbegu-jio-AfrikaKusini}} [[Jamii:Nelson Mandela]] [[Jamii:Johannesburg]] dodohdysslsctifowhwy0s7s1pjuke5 Brendan J. Cahill 0 191156 1608618 1430228 2026-10-16T05:48:41Z SajoR 15283 Coat of arms SVG 1608618 wikitext text/x-wiki [[Faili:Coat of arms of Brendan John Cahill (Joliet in Illinois).svg|thumb]] '''Brendan John Cahill''' (alizaliwa [[28 Novemba]] [[1963]]) ni [[askofu]] wa [[Kanisa Katoliki]] nchini [[Marekani]]. Amehudumu kama [[Askofu]] wa Jimbo Katoliki la [[Victoria, Texas]] tangu mwaka 2015.<ref name=":0">{{Rejea tovuti| title = Bishop Cahill&#039;s biography|url=https://victoriadiocese.org/bishop-cahills-biography|access-date=2024-02-08|website=Diocese of Victoria|language=en}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Waliozaliwa 1963]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Maaskofu Wakatoliki]] r23pkbhwzmrxxqbrcvnsv3ikri78o70 Robert Iarusci 0 196147 1608571 1524485 2026-10-16T00:10:33Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608571 wikitext text/x-wiki [[Faili:Bob Iarusci by Djuradj Vujcic.jpg|thumb|Iarusci mwaka 2010]] '''Robert Iarusci''' (alizaliwa Novemba 8, [[1954]]) ni mchezaji wa zamani nyota wa ligi ya NASL na mshiriki wa timu ya taifa ya soka ya [[Kanada]].<ref name="The First 90: Bobby Iarusci">{{cite web |url=http://www.rednationonline.ca/TheFirst90BobbyIarusci.aspx |work=[[Red Nation Online]] |title=The First 90: Bobby Iarusci |access-date=2012-04-16 |date=2011-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131230232715/http://www.rednationonline.ca/TheFirst90BobbyIarusci.aspx |archivedate=2013-12-30 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=http://www.canadasoccer.com/association-announces-all-time-canada-xi-men-s-team-p150746%26t%3Darticle_canadasoccer100 |title=Association announces All Time Canada Men's XI Canadasoccer.com |accessdate=2025-01-06 |archive-date=2012-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127071716/http://www.canadasoccer.com/association-announces-all-time-canada-xi-men-s-team-p150746%26t%3Darticle_canadasoccer100 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Rejea habari|last=Kernaghan|first=Jim|date=February 17, 1976|title=Metros fight trend of signing stars of foreign soccer|page=C2|work=Toronto Star}}</ref><ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Toronto Azzurri Soccer Club - Wall of Fame|url=https://torontoazzurri.com/wp-content/uploads/2021/01/1702_TorontoAzzurri_Booklet-Final.pdf|access-date=January 2, 2022|website=torontoazzurri.com|archive-date=2022-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220102194212/https://torontoazzurri.com/wp-content/uploads/2021/01/1702_TorontoAzzurri_Booklet-Final.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1954|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada]] 9vfnlph0zbabq2m7pbbzjzxcjdpmb9v Patryk Misik 0 197493 1608564 1523348 2026-10-15T21:04:49Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608564 wikitext text/x-wiki '''Patryk Krzysztof Misik'''<ref name="Canada Soccer profile">{{cite web|title=Patryk Misik profile|url=https://canadasoccer.com/index.php?pid=3704&t=profile&|publisher=Canada Soccer|accessdate=22 April 2018}}</ref> (alizaliwa Novemba 13, [[1994]]) ni mchezaji wa zamani wa soka wa [[Kanada]] aliyecheza kama kiungo.<ref>{{cite web|url=http://www.rednationonline.ca/Articles2015/FuryaddCanadianmidfielderPatrykMisik.aspx|title=Fury add Canadian midfielder Patryk Misik|date=February 6, 2015|first=Stuart|last=Mactaggart|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201108125441/http://www.rednationonline.ca/Articles2015/FuryaddCanadianmidfielderPatrykMisik.aspx|archivedate=2020-11-08|accessdate=2025-01-15|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.canadasoccer.com/brantford-galaxy-wins-2010-canadian-soccer-league-championship-p145747|title=Brantford Galaxy wins 2010 Canadian Soccer League Championship|website=www.canadasoccer.com|access-date=2018-08-03|archive-date=2018-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803175819/https://www.canadasoccer.com/brantford-galaxy-wins-2010-canadian-soccer-league-championship-p145747|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=http://rksrakow.pl/aktualnosci/3284-patryk-misik-zawodnikiem-rakowa.html|title=RKS Raków Częstochowa - oficjalna strona}}</ref> ==Marejeo== {{reflist}} {{mbegu-cheza-mpira}} {{BD|1994|}} [[Jamii:Wachezaji mpira wa Kanada]] 9accw93fpbcpzjo50m55awwo0411932 Formula One 0 198251 1608488 1503094 2026-10-15T15:12:53Z Score Beethoven 26647 Kiungo kwenda [[Grand Prix ya Afrika]] 1608488 wikitext text/x-wiki [[Faili:Formula One logo.svg|thumb|Formular One Logo]] '''Formula One (F1)''' ni daraja la juu zaidi la mashindano ya kimataifa ya [[magari]] ya mwendo kasi yenye viti vya [[mtu]] mmoja, yanayosimamiwa na Fédération Internationale de l'Automobile (FIA). Mashindano ya Dunia ya Formula One, yaliyoanza mwaka [[1950]], yanachukuliwa kama kilele cha michezo ya magari. Neno "formula" linamaanisha seti ya kanuni ambazo magari yote yanayoshiriki lazima yafuate. Msimu wa F1 unajumuisha mashindano kadhaa yanayojulikana kama Grands Prix, ambayo hufanyika katika nchi na mabara tofauti kwenye viwanja vilivyotengenezwa maalum au barabara zilizofungwa<ref>{{cite news |title=F1 bans traction control for 2008 |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/6511907.stm |website=BBC Sport |date=30 March 2007 |publisher=BBC Sport |access-date=3 January 2020 |archive-date=3 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200103055756/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/motorsport/formula_one/6511907.stm |url-status=live }}</ref>. == Tazama pia == * [[Grand Prix ya Afrika]] – mbio zinazopangwa nchini Rwanda kuanzia mwanzoni mwa miaka ya 2030 == Tanbihi == {{marejeo}} {{mbegu-michezo}} [[Jamii:Michezo]] hn6ghzb401mgqcyzkowpumkzsiomhjn Raffaele Piras 0 200230 1608569 1395440 2026-10-15T22:51:20Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608569 wikitext text/x-wiki '''Raffaele Piras''' ([[26 Agosti]] [[1942]] - [[4 Desemba]] [[2014]]) alikuwa [[mwanariadha]] wakuruka umbali mrefu wa Italia. <ref>{{cite web|url=http://www.gianlucazuddas.com/atleticasarda/2015/03/raffaele-piras/|title=Raffaele Piras|website=gianlucazuddas.com|language=it|access-date=10 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250204214046/http://www.gianlucazuddas.com/atleticasarda/2015/03/raffaele-piras/|archivedate=2025-02-04|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{mbegu-mtu}} {{BD|1942|2014}} [[Jamii:Wanariadha wa Italia]] epw5dyzd2olihxhn45ffbbxtj94ga37 Wikipedia:Mradi wa Nchi 4 208508 1608496 1608422 2026-10-15T16:43:40Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1608496 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-15) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-15)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 453 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 712 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2906 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 626 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 445 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 408 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 327 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 186 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 388 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 395 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 186 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 193 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 338 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 374 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 217 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 690 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 287 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 238 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 317 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 346 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 246 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 168 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 173 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 494 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 210 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 9 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 35 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 21 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 8 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35096 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 22558 || ↑ +15.0% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 129.6 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2827 || ↓ -18.2% |- | 2 || [[Kenya]] || 712 || ↑ +31.1% |- | 3 || [[Korea Kusini]] || 671 || ↑ +327.4% |- | 4 || [[Marekani]] || 626 || ↓ -7.5% |- | 5 || [[Komori]] || 485 || ↑ +340.9% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 453 || ↑ +7.3% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 408 || ↑ +24.0% |- | 8 || [[Burundi]] || 381 || ↑ +2.4% |- | 9 || [[Uingereza]] || 366 || ↑ +8.9% |- | 10 || [[Jamhuri ya Watu wa China]] || 338 || ↑ +17.8% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 38.9% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.1% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 159 || 12.8% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.5% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} 9l5jnut3nnsxpsbpem1xnozycc67cjy 1608565 1608496 2026-10-15T21:09:03Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1608565 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-15) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-15)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 453 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 712 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2906 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 626 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 445 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 408 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 327 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 186 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 388 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 395 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 186 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 193 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 338 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 374 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 217 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 690 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 287 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 238 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 317 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 346 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 246 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 168 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 173 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 494 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 210 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 9 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 35 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 21 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 8 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35096 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 22558 || ↑ +15.0% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 129.6 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2827 || ↓ -18.2% |- | 2 || [[Kenya]] || 712 || ↑ +31.1% |- | 3 || [[Korea Kusini]] || 671 || ↑ +327.4% |- | 4 || [[Marekani]] || 626 || ↓ -7.5% |- | 5 || [[Komori]] || 485 || ↑ +340.9% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 453 || ↑ +7.3% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 408 || ↑ +24.0% |- | 8 || [[Burundi]] || 381 || ↑ +2.4% |- | 9 || [[Uingereza]] || 366 || ↑ +8.9% |- | 10 || [[Jamhuri ya Watu wa China]] || 338 || ↑ +17.8% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 38.9% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.1% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 159 || 12.8% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.5% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} 41prxb6gmdbzizdm9wts1zoy4ndd4c2 1608566 1608565 2026-10-15T21:11:24Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1608566 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-15) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-15)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 453 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 712 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2906 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 626 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 445 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 408 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 327 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 186 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 388 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 395 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 186 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 193 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 122 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 203 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 338 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 374 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 217 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 690 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 287 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 233 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 238 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 107 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 251 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 69 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 317 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 346 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 187 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 226 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 137 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 93 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 143 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 246 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 47 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 168 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 163 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 173 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 104 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 494 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 133 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 150 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 154 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 113 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 134 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 125 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 45 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 29 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 31 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 79 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 210 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 9 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 176 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 98 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 52 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 129 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 35 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 10 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 7 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 61 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 14 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 71 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 21 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 42 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 16 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 8 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35096 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 24023 || ↑ +16.2% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 138.1 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2827 || ↓ -18.2% |- | 2 || [[Kenya]] || 712 || ↑ +31.1% |- | 3 || [[Korea Kusini]] || 671 || ↑ +327.4% |- | 4 || [[Marekani]] || 626 || ↓ -7.5% |- | 5 || [[Komori]] || 485 || ↑ +340.9% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 453 || ↑ +7.3% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 408 || ↑ +24.0% |- | 8 || [[Urusi]] || 388 || ↑ +33.3% |- | 9 || [[Burundi]] || 381 || ↑ +2.4% |- | 10 || [[Uingereza]] || 366 || ↑ +8.9% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 38.9% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.1% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 159 || 12.8% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.5% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} azvwtolc6lfvv3yccxi287wxa2t8thr 1608610 1608566 2026-10-16T03:52:15Z Gayle-Bot 78697 #2.0 CAQI Bot updated with page views column 1608610 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-16) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-16)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 454 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 720 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2824 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 108 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 627 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 435 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 413 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 321 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 388 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 384 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 210 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 192 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 206 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 338 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 359 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 162 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 216 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#228B22; color:white" | 702 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 280 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 160 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 252 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 312 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 178 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 227 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 5 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 491 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 8 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 11 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 6 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 13 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 19 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 8 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35096 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 24023 || ↑ +16.2% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 138.1 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2827 || ↓ -18.2% |- | 2 || [[Kenya]] || 712 || ↑ +31.1% |- | 3 || [[Korea Kusini]] || 671 || ↑ +327.4% |- | 4 || [[Marekani]] || 626 || ↓ -7.5% |- | 5 || [[Komori]] || 485 || ↑ +340.9% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 453 || ↑ +7.3% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 408 || ↑ +24.0% |- | 8 || [[Urusi]] || 388 || ↑ +33.3% |- | 9 || [[Burundi]] || 381 || ↑ +2.4% |- | 10 || [[Uingereza]] || 366 || ↑ +8.9% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 38.9% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.1% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 159 || 12.8% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.5% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} m2hjuqb2x2cl7iurk6mhw454btdmrgl 1608612 1608610 2026-10-16T04:04:33Z Gayle-Bot 78697 Sasisha Takwimu za mradi 1608612 wikitext text/x-wiki {{Redirect|WP:Mradi/Nchi|maelezo kuhusu nchi|nchi}} {{Kigezo:Mradi/Nchi}} == Yaliyomo == <div style="margin: 1em 0; background-color:#E0F8E0; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 12px 16px; border-radius: 2px; border-left: 5px solid #a2a9b1; line-height: 1.6;"> Kuna mradi mpya wa kujadili majina ya makala za nchi katika Kiswahili. Ili kushiriki, angalia [[WP:Mradi wa Nchi/Majina ya Nchi]]. [[Mtumiaji:Gayle157|<div style="display: inline; font-family: 'Georgia', serif; color: #4A90E2;">'''<i>Gayle157<sup>2.0</sup></i>'''</div>]] ([[Mtumiaji:Gayle157|Mtumiaji]]) 13:46, 14 Mei 2026 (UTC) </div> == Mwongozo == ===Sanduku/Jedwali la taarifa=== '''Sanduku la taarifa''' kwa kawaida huonekana kando ya makala katika mwonekano wa [[kompyuta]], ilhali katika mwonekano wa simu huenda likaonekana baada ya aya ya kwanza ya utangulizi. Hutoa muhtasari mfupi wa mambo muhimu kuhusu nchi na husaidia wasomaji kuelewa kwa haraka taarifa muhimu zaidi. Katika [[Wikipedia ya Kiswahili]], sanduku la taarifa la kawaida linalotumiwa kwa makala za nchi ni '''<nowiki>{{Jedwali la nchi}}</nowiki>'''. Ni muhimu kujumuisha [[tarehe]] na marejeo kwa data zote za kihalisi ili masasisho yaweze kufanywa kwa urahisi na kwa usahihi. Sanduku la taarifa linapaswa kuwa na angalau vigezo 20 pale inapowezekana. ===Utangulizi=== {{Main|Wikipedia:Sehemu ya Utangulizi}} Sehemu hii hutoa muhtasari wa jumla wa nchi na kufupisha mambo makuu yanayoshughulikiwa katika makala. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu zifuatazo: ====Aya ya Utangulizi==== Hii ndiyo aya ya kwanza ya makala. Inapaswa kuwa na maelezo muhimu zaidi, kama vile [[jina rasmi]], nchi jirani, idadi ya watu, ukubwa wa eneo la [[jiografia|kijiografia]], jiji kubwa zaidi, [[mji mkuu]], na [[lugha rasmi]]. Huenda pia ikajumuisha maelezo mafupi kuhusu kile ambacho nchi hiyo inajulikana nacho. Aya ya mwanzo inapaswa kuwa wazi, rahisi, na iliyoandikwa vizuri, na kwa kawaida inapaswa kuwa na ukubwa wa takribani baiti 500 hadi 800. Mfano: </br> {{Blockquote| '''Kanada''', ni [[nchi]] iliyoko katika [[Amerika ya Kaskazini]]. Inapakana na [[Bahari ya Atlantiki]] mashariki, [[Bahari ya Pasifiki]] magharibi, [[Bahari ya Aktiki]] kaskazini, na [[Marekani]] bara kusini. Kanada ina idadi ya wakazi takriban milioni 41 mwaka 2025 na kuwa ya 37 duniani kwa idadi ya watu, huku ikiwa na eneo la pili kubwa zaidi duniani baada ya [[Urusi]]. Mji mkuu ni [[Ottawa]], na jiji kubwa zaidi ni [[Toronto]], likifuatiwa na [[Montreal]] na [[Vancouver]]. Lugha rasmi ni [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]], na Kanada inajulikana kwa msitu na maziwa yake mengi, mfumo wa [[siasa|kisiasa]] wa [[demokrasia|kidemokrasia]] wa kifederali, utofauti wa [[Utamaduni|kitamaduni]], viwango vya juu vya maisha, na kuwa miongoni mwa mataifa tajiri na yenye ushawishi mkubwa duniani.}} ====Aya zinazofuata==== Aya hizi zinapaswa kuendelea kufupisha nchi kwa kuzungumzia kwa ufupi mada kama [[historia]], [[jiografia]], [[uchumi]], [[siasa]], na maendeleo ya sasa. Zinapaswa kubaki fupi na zenye taarifa muhimu, bila kuwa ndefu kupita kiasi. Kwa hakika, kunapaswa kuwa na angalau aya mbili na zisizozidi nne katika sehemu ya utangulizi ili kudumisha usomaji rahisi na kuboresha urambazaji. Hakuna picha zinazopaswa kuwekwa katika sehemu hii. ===Mwili=== Hii ndiyo sehemu kuu ya makala na ina taarifa za kina kuhusu nchi. Kwa kawaida hugawanywa katika sehemu kuu zilizopangwa kwa mpangilio wa kimantiki. Mwili unapaswa kuwa na maudhui ya kutosha ili kuwa na manufaa, lakini haupaswi kuwa mrefu kupita kiasi au kumchosha msomaji. Picha zinazohusiana zinaweza kuongezwa katika kila sehemu ili kuboresha uwazi na uwasilishaji. ====Asili ya jina==== Sehemu hii inaeleza chanzo na maana ya jina la nchi. ====Historia==== Hii kwa kawaida ndiyo sehemu kuu ya kwanza ya mwili na inashughulikia matukio makuu ya kihistoria ya nchi. Inaweza kugawanywa katika sehemu ndogo kama vile historia ya awali, historia ya mwanzo, kipindi cha ukoloni, uhuru, na kuundwa kwa taifa la kisasa. ====Jiografia==== Sehemu hii ina taarifa kuhusu sifa za kijiografia za nchi, ikiwa ni pamoja na [[topografia]], [[hali ya hewa]], mifumo ya maji, maeneo asilia, na sifa nyingine za kijiografia. Husaidia wasomaji kuelewa mahali nchi ilipo na mazingira yake ya asili. ====Demografia==== Sehemu hii inawasilisha taarifa za kitakwimu kuhusu idadi ya watu. Huenda ikajumuisha [[Kabila]], [[dini]], [[lugha]], usambazaji wa watu, miji, na data nyingine zinazohusiana. ====Uchumi==== Sehemu hii inaeleza hali ya kiuchumi ya nchi, katika historia na wakati wa sasa. Huenda ikahusu [[Pato la taifa]] (GDP), ukuaji wa uchumi, ajira, [[umaskini]], [[viwanda]], [[biashara]], na vyanzo vikuu vya mapato. ====Serikali na siasa==== Sehemu hii inaeleza mfumo wa sasa wa kisiasa na muundo wa serikali ya nchi. Huenda pia ikajadili aina za awali za serikali, historia ya kisiasa, na changamoto kuu za kisiasa. ====Utamaduni==== Sehemu hii inashughulikia maisha ya kitamaduni ya nchi, ikijumuisha [[mila]], [[chakula|vyakula]], [[muziki]], [[fasihi]], [[sanaa]], [[dini]], na alama za kitaifa. ====Tazama pia==== Sehemu hii ina viungo vya makala zinazohusiana na mada husika. ====Marejeo==== Sehemu hii inaorodhesha vyanzo vilivyotumiwa katika makala. Huenda ikajumuisha nukuu za marejeo, bibliografia, na usomaji zaidi inapofaa. ====Viungo vya nje==== Sehemu hii hutoa viungo vya tovuti rasmi na nyenzo nyingine za nje zilizoaminika zinazohusiana na nchi hiyo. == Makala == {{Chati ya duara | caption= CAQI (2026-10-16) | label1 = Makala Bora | value1 = 7 | color1= green | label2 = Makala Nzuri | value2 = 9 | color2= yellow | label3 = Makala Msingi | value3 = 64 | color3= orange | label4 = Makala ya Chini | value4 = 71 | color4= lightblue | label5 = Mbegu | value5 = 26 | color5= red }} {| class="wikitable sortable" ! Nchi ! CAQI (2026-10-16)<br /> ! Mitazamo (siku 30)<br /> |- | colspan="3" style="background-color:green" | Makala Bora |- | [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] | 9.56 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 454 |- | [[Kenya]] | 9.44 | style="background-color:#228B22; color:white" | 720 |- | [[Tanzania]] | 9.17 | style="background-color:#006400; color:white" | 2824 |- | [[Ghana]] | 8.93 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 108 |- | [[Marekani]] | 8.76 | style="background-color:#3CB371; color:white" | 627 |- | [[Jumuiya ya Afrika Mashariki|EAC]] | 8.25 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 435 |- | [[Afrika Kusini]] | 8.10 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 413 |- | colspan="3" style="background-color:yellow" | Makala Nzuri |- | [[Hispania]] | 7.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Ethiopia]] | 7.76 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 321 |- | [[Irani]] | 7.62 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 189 |- | [[Urusi]] | 7.54 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 388 |- | [[Burundi]] | 7.36 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 384 |- | [[Sudan Kusini]] | 7.28 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Nigeria]] | 7.26 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 210 |- | [[Australia]] | 7.15 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 192 |- | [[Somalia]] | 7.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | colspan="3" style="background-color:orange" | Makala Msingi |- | [[Senegal]] | 6.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 102 |- | [[Ufaransa]] | 6.68 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 206 |- | [[Jamhuri ya Watu wa China]] | 6.52 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 338 |- | [[Italia]] | 6.23 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 144 |- | [[Uingereza]] | 6.15 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 359 |- | [[Falme za Kiarabu]] | 6.08 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 157 |- | [[Laos]] | 5.95 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Norwei]] | 5.77 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 162 |- | [[Rwanda]] | 5.49 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 216 |- | [[Korea Kaskazini]] | 5.44 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Mali]] | 5.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Korea Kusini]] | 5.34 | style="background-color:#228B22; color:white" | 702 |- | [[Ufini]] | 5.20 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Uswisi]] | 5.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 101 |- | [[Israeli]] | 5.15 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 280 |- | [[Ufalme wa Muungano]] | 5.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 160 |- | [[Cabo Verde]] | 4.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Zambia]] | 4.89 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 126 |- | [[Ujerumani]] | 4.83 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 237 |- | [[Niger]] | 4.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 105 |- | [[Misri]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 234 |- | [[Uganda]] | 4.78 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 290 |- | [[Afghanistan]] | 4.70 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 110 |- | [[Shelisheli]] | 4.68 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Japani]] | 4.66 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 252 |- | [[San Marino]] | 4.63 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 43 |- | [[Chad]] | 4.59 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 68 |- | [[Austria]] | 4.49 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Kamerun]] | 4.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Uturuki]] | 4.42 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 312 |- | [[Vatikani]] | 4.42 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 149 |- | [[Gine Bisau]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Ukraini]] | 4.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Sudan]] | 4.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Uswidi]] | 4.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Uholanzi]] | 4.26 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Kanada]] | 4.17 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 183 |- | [[Kamboja]] | 4.14 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Moroko]] | 4.13 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 178 |- | [[Uhindi]] | 4.07 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 339 |- | [[Malawi]] | 4.05 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 185 |- | [[Pakistani]] | 3.98 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 66 |- | [[Ubelgiji]] | 3.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Udeni]] | 3.88 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Burkina Faso]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 135 |- | [[Madagaska]] | 3.84 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 227 |- | [[Ugiriki]] | 3.84 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 136 |- | [[Bulgaria]] | 3.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Vietnam]] | 3.81 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 96 |- | [[Ureno]] | 3.79 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Isilandi]] | 3.77 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Msumbiji]] | 3.76 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 257 |- | [[Aljeria]] | 3.73 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 64 |- | [[Vanuatu]] | 3.72 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Kazakhstan]] | 3.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Malta]] | 3.65 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Indonesia]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 115 |- | [[Nepal]] | 3.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 117 |- | [[Singapuri]] | 3.63 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Papua Guinea Mpya]] | 3.61 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 161 |- | [[Eritrea]] | 3.60 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 169 |- | [[Uthai]] | 3.58 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Angola]] | 3.52 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Hong Kong]] | 3.52 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 84 |- | colspan="3" style="background-color:lightblue" | Makala ya Chini |- | [[Fiji]] | 3.46 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 82 |- | [[Ufalme wa Udeni]] | 3.44 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 5 |- | [[Palestina]] | 3.43 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 171 |- | [[Jamhuri ya Afrika ya Kati]] | 3.38 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 116 |- | [[Syria]] | 3.35 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 106 |- | [[Latvia]] | 3.30 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Myanmar]] | 3.23 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 62 |- | [[Botswana]] | 3.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 109 |- | [[Komori]] | 3.21 | style="background-color:#90EE90; color:black" | 491 |- | [[Liberia]] | 3.16 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Eswatini]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 120 |- | [[Morisi]] | 3.11 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 155 |- | [[Jibuti]] | 3.09 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 111 |- | [[Omani]] | 3.04 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 94 |- | [[Polandi]] | 3.03 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Zimbabwe]] | 3.02 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 131 |- | [[Kosovo]] | 2.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 86 |- | [[Benin]] | 2.93 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Brunei]] | 2.92 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 123 |- | [[Jamhuri ya Kongo]] | 2.91 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 152 |- | [[Qatar]] | 2.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 90 |- | [[Saudia]] | 2.90 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 159 |- | [[Gine ya Ikweta]] | 2.89 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Lesotho]] | 2.88 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 118 |- | [[Nyuzilandi]] | 2.86 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 49 |- | [[Hungaria]] | 2.84 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Sierra Leone]] | 2.82 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Eire]] | 2.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Liechtenstein]] | 2.78 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 32 |- | [[Bhutan]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Gabon]] | 2.74 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 95 |- | [[Azerbaijan]] | 2.69 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Kroatia]] | 2.68 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Slovenia]] | 2.66 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 39 |- | [[Namibia]] | 2.65 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 140 |- | [[Tunisia]] | 2.64 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 54 |- | [[Ufilipino]] | 2.64 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 121 |- | [[Kodivaa]] | 2.60 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Jamhuri ya China]] | 2.54 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Moldova]] | 2.52 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |- | [[Bahrain]] | 2.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Luxemburg]] | 2.49 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Masedonia Kaskazini]] | 2.48 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Yordani]] | 2.48 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 103 |- | [[Mongolia]] | 2.42 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 83 |- | [[Belarus]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Serbia]] | 2.41 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 50 |- | [[Turkmenistan]] | 2.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 44 |- | [[Gambia]] | 2.39 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 63 |- | [[Iraki]] | 2.37 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 85 |- | [[Timor ya Mashariki]] | 2.34 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 30 |- | [[Tuvalu]] | 2.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 34 |- | [[Sri Lanka]] | 2.32 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 77 |- | [[Yemen]] | 2.32 | style="background-color:#C8E6C9; color:black" | 205 |- | [[Andorra]] | 2.30 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 38 |- | [[Nchi iliyoendelea]] | 2.27 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 8 |- | [[Kirgizia]] | 2.26 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 51 |- | [[Romania]] | 2.25 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 55 |- | [[Sao Tome na Principe]] | 2.23 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Bangladesh]] | 2.22 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 182 |- | [[Bosnia na Herzegovina]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 91 |- | [[Libya]] | 2.22 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 99 |- | [[Armenia]] | 2.19 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 97 |- | [[Welisi]] | 2.14 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Ucheki]] | 2.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 37 |- | [[Sahara ya Magharibi]] | 2.10 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 48 |- | [[Uzbekistan]] | 2.09 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 53 |- | [[Kuwait]] | 2.07 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 74 |- | [[Malaysia]] | 2.06 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 130 |- | [[Kupro]] | 2.04 | style="background-color:#FFA500; color:black" | 119 |- | [[Maldivi]] | 2.02 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 46 |- | colspan="3" style="background-color:red" | Mbegu |- | [[Visiwa vya Cook]] | 1.99 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Montenegro]] | 1.99 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 67 |- | [[Nauru]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Ossetia Kusini]] | 1.98 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 11 |- | [[Togo]] | 1.95 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 88 |- | [[Albania]] | 1.92 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 56 |- | [[Mauritania]] | 1.91 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 57 |- | [[Samoa]] | 1.82 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 73 |- | [[Jiko la ardhini]] | 1.80 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 6 |- | [[Georgia]] | 1.72 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Polynesia ya Kifaransa]] | 1.71 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 13 |- | [[Lituanya]] | 1.69 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Gine]] | 1.67 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 75 |- | [[Niue]] | 1.66 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 60 |- | [[Abkhazia]] | 1.58 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 12 |- | [[Tajikistan]] | 1.55 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 70 |- | [[Palau]] | 1.53 | style="background-color:#FF4444; color:white" | 59 |- | [[Visiwa vya Solomon]] | 1.51 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Gibraltar]] | 1.41 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 40 |- | [[Estonia]] | 1.40 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 41 |- | [[Kiribati]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 25 |- | [[Visiwa vya Mariana ya Kaskazini]] | 1.38 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 20 |- | [[Samoa ya Marekani]] | 1.36 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 19 |- | [[Slovakia]] | 1.33 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 36 |- | [[Visiwa vya Mariana]] | 1.25 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 8 |- | [[Tonga]] | 1.11 | style="background-color:#8B0000; color:white" | 28 |} ==Takwimu== ===Takwimu za Jumla=== {| class="wikitable" ! Vipimo !! Jumla !! Mabadiliko |- | Jumla ya Makala || 174 || — |- | Jumla ya Hariri (siku zote) || 35096 || — |- | Jumla ya Mitazamo (siku 30) || 24111 || ↑ +15.6% |- | Wastani wa Hariri kwa Makala || 201.7 || — |- | Wastani wa Mitazamo kwa Makala || 138.6 || — |} ===Makala 10 Zilizotazamwa Zaidi (siku 30)=== {| class="wikitable sortable" ! Nafasi !! Makala !! Mitazamo !! Mabadiliko |- | 1 || [[Tanzania]] || 2824 || ↓ -18.5% |- | 2 || [[Kenya]] || 720 || ↑ +30.0% |- | 3 || [[Korea Kusini]] || 702 || ↑ +347.1% |- | 4 || [[Marekani]] || 627 || ↓ -7.1% |- | 5 || [[Komori]] || 491 || ↑ +342.3% |- | 6 || [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] || 454 || ↑ +4.8% |- | 7 || [[Afrika Kusini]] || 413 || ↑ +26.7% |- | 8 || [[Urusi]] || 388 || ↑ +32.9% |- | 9 || [[Burundi]] || 384 || ↑ +2.1% |- | 10 || [[Uingereza]] || 359 || ↑ +4.7% |- |} ====Wahariri==== Wahariri kuu wa Mradi wa Nchi wa Wikipedia (siku 365) {| class="wikitable sortable" ! Namba !! Jina !! Hariri !! Asilimia |- | 1 || [[User:Gayle157|Gayle157]] || 485 || 38.9% |- | 2 || [[User:Gayle-Bot|Gayle-Bot]] || 363 || 29.1% |- | 3 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || 159 || 12.8% |- | 4 || [[User:Riccardo Riccioni|Riccardo Riccioni]] || 94 || 7.5% |- | 5 || [[User:Iepsep43|Iepsep43]] || 12 || 1.0% |- | 6 || [[User:Pristome|Pristome]] || 10 || 0.8% |- | 7 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || 9 || 0.7% |- | 8 || [[User:Score Beethoven|Score Beethoven]] || 8 || 0.6% |- | 9 || [[User:That Js Not Dead|That Js Not Dead]] || 8 || 0.6% |- | 10 || [[User:Àncilu|Àncilu]] || 7 || 0.6% |- |} dajh3tllodla7b8movrn6mff4r2vzha Utamaduni wa Chad 0 208822 1608658 1443370 2026-10-16T09:26:34Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608658 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = Chad | picha = Flag of Chad.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya Chad | idadi_ya_makabila= Zaidi ya 200 | lugha_rasmi = Kifaransa na Kiarabu | lugha_nyingine = Sara, Kanembu, Teda, Dazaga, na nyinginezo | vyakula_vikuu = Boule (ugali wa mtama), daraba, samaki wa Ziwa Chad, nyama ya kondoo na ng’ombe | dini_kubwa = Uislamu (takriban 55%), Ukristo (takriban 41%), na dini za jadi }} [[File:Tailor in Chad.jpg|thumb|Fundi nguo na muuzaji wa nguo za asili za Chad.]] '''Utamaduni wa [[Chad]]''' unaakisi mchanganyiko wa tamaduni zaidi ya 200 kutoka kwa makabila mbalimbali yanayoishi nchini humo. Utofauti huu wa kikabila na kidini umeunda urithi wa aina yake wa kijamii, kisanaa na kiimani unaojitokeza katika maisha ya kila siku ya watu wa Chad. Katika maeneo ya mijini kama [[N'Djamena]], [[Moundou]], na [[Abéché]], mwingiliano wa tamaduni umeongeza mseto wa maisha ya kisasa na ya jadi, huku maeneo ya vijijini yakihifadhi kwa ukaribu zaidi mila za asili. == Makabila == Makabila makubwa nchini Chad ni pamoja na [[Wasara]], [[Wakanembu]], [[Waarabu]], [[Wamasalit]], [[Watebu]] na [[Wafulani]]. Kila kundi lina lugha, mila, na desturi zake. Wasara, wanaoishi kusini mwa nchi, wanajulikana kwa sherehe za kitamaduni kama yondo, ambazo huashiria utu uzima kwa vijana. Wakanembu, walioko karibu na [[Ziwa Chad]], ni warithi wa moja ya milki kongwe barani Afrika [[Milki ya Kanem-Bornu]] ambayo ilistawi kuanzia karne ya 9 hadi ya 19. Waarabu wa Chad, hasa [[Waarabu wa Shuwa]] na [[Waarabu wa Baggara]], walifika kupitia uhamiaji kutoka Afrika Kaskazini na Mashariki ya Kati, na walieneza [[Uislamu]] pamoja na biashara ya misafara ya jangwani. Watebu, wanaoishi kaskazini mwa Chad katika [[Milima ya Tibesti]], ni jamii ya wafugaji wa kuhamahama wanaojulikana kwa ustadi wao wa kuishi katika mazingira magumu ya jangwa. Wafulani, ambao pia hupatikana katika nchi nyingi za Afrika Magharibi, ni wafugaji wa ng’ombe na wanajulikana kwa muziki wao wa jadi na mashairi ya kihistoria. == Lugha == Lugha rasmi za Chad ni [[Kifaransa]] na [[Kiarabu]], lakini kuna zaidi ya lugha 120 zinazozungumzwa nchini humo. Lugha za kikabila kama [[Sara]], [[Kanembu]], [[Teda]], na [[Dazaga]] hutumika sana katika mawasiliano ya kila siku. Katika maeneo ya kusini, lugha ya Sara hutumika kama lugha ya biashara na elimu isiyo rasmi, huku Kiarabu kikiwa na nafasi kubwa zaidi kaskazini na mijini. Lugha hizi huakisi historia ya mwingiliano wa tamaduni, biashara, na dini. == Dini == Dini ni sehemu muhimu ya utambulisho wa watu wa [[Chad]]. Takriban asilimia 55 ya wakazi ni Waislamu, wengi wao wakiwa [[Wasunni]], hasa kaskazini na mashariki mwa nchi. Asilimia 41 ni [[Wakristo]], wengi wao wakiwa [[Wakatoliki]] na [[Waprotestanti]], hasa kusini mwa nchi. Asilimia ndogo ya watu hufuata dini za jadi za Kiafrika, ambazo bado zina ushawishi mkubwa katika mila na desturi za jamii nyingi. Sherehe za kidini kama [[Eid al-Fitr]], [[Eid al-Adha]], [[Krismasi]], na [[Pasaka]] huadhimishwa kwa shangwe, huku jamii zikikusanyika kwa maombi, karamu, na ngoma. == Sanaa == Sanaa na utamaduni wa [[Chad]] hujumuisha muziki, ngoma, uchoraji na ufinyanzi. Muziki wa jadi hutumia ala kama vile ngoma, zeze, na filimbi, na mara nyingi huambatana na ngoma za mdundo wa haraka. Katika jamii ya Wasara, ngoma ya balafon hutumika katika sherehe za harusi na maombolezo. Wakanembu huandaa tamasha la wavuvi karibu na [[Ziwa Chad]], ambapo nyimbo na ngoma huonyesha mshikamano wa kijamii. Watebu huandaa sherehe ya Gerewol, ambapo vijana wa kiume hujipamba na kushindana kwa urembo na uimbaji ili kuwavutia wasichana. Mavazi ya jadi ya Chad huakisi tofauti za kikabila na kidini. Wanaume wa Kiislamu huvaa majoho marefu na kufunika vichwa kwa vilemba au kofia, huku wanawake wakivaa [[hijabu]] au mavazi yaliyofunika mwili mzima. Katika jamii za Kikristo na zile zinazofuata dini za jadi, mavazi ya rangi ang’avu na vitenge huvaliwa katika sherehe na siku za kawaida. Mavazi haya huonyesha si tu staha bali pia utambulisho wa kikabila na kijamii. Usanifu wa majengo nchini Chad unaonyesha mchanganyiko wa mitindo ya jadi na athari za Kiislamu. Katika miji kama [[N'Djamena]], [[Msikiti Mkuu wa N'Djamena]] ni mfano wa usanifu wa Kiislamu wenye minara mirefu na mapambo ya kuta. Katika vijiji, nyumba nyingi hujengwa kwa udongo na nyasi, zikiwa na paa la mviringo linalosaidia kupunguza joto. Katika maeneo ya Watebu, nyumba za muda zilizojengwa kwa ngozi na matawi hutumika na jamii za kuhamahama. == Elimu == Elimu ya Kiislamu ina nafasi muhimu katika jamii nyingi za Chad. [[Madrasa]] hufundisha [[Qur'an]], lugha ya Kiarabu, na maadili ya Kiislamu. Watoto huanza masomo haya wakiwa na umri mdogo, na baadhi yao huendelea kuwa [[maulamaa]] au walimu wa dini. Katika maeneo ya Kikristo, shule za misheni zimechangia sana katika elimu ya msingi na sekondari, na zimekuwa sehemu ya urithi wa kihistoria wa Chad tangu enzi za ukoloni. Chakula cha jadi cha Chad kinategemea mazao ya ndani kama [[mtama]], [[sorghum]], [[mahindi]], na [[mchele]]. Pishi maarufu maarufu ni pamoja na boule (ugali wa mtama), daraba (mboga za majani zilizoandaliwa kwa mafuta na viungo), na jarret de boeuf (mguu wa ng’ombe uliochemshwa). Samaki kutoka [[Ziwa Chad]] ni sehemu muhimu ya lishe ya watu wa kaskazini na magharibi. Katika sherehe, nyama ya kondoo au ng’ombe huchinjwa na kuandaliwa kwa mapishi ya kipekee kama vile méchoui au kababu. == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.iqrasense.com/sw/utamaduni-wa-Kiislamu/usanifu-na-utamaduni-wa-historia-ya-kiislamu-chad.html |title=Chad - Historia ya Kiislamu, Usanifu, na Utamaduni |website=IqraSense |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/chad/chad-tribes-languages/a-comprehensive-guide-to-the-tribes-of-chad-history-and-culture/ |title=A Comprehensive Guide to the Tribes of Chad: History and Culture |website=Afro Discovery |access-date=10 Julai 2025}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} [[Jamii:Afrocrowd 2025]] [[Jamii:Utamaduni wa Afrika]] [[Jamii:Utamaduni wa Chad]] 71timpitth6whiclwccc1zi1oeyggd4 Utamaduni wa Guinea-Bissau 0 208867 1608659 1574565 2026-10-16T09:28:23Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608659 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = Guinea-Bissau | picha = Flag of Guinea-Bissau.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya Guinea-Bissau | idadi_ya_makabila= Zaidi ya 20 | lugha_rasmi = Kireno | lugha_nyingine = Balanta, Mandinka, Fula, Manjaco, Papel, na nyinginezo | vyakula_vikuu = Jollof rice, domoda, samaki wa kukaanga, mchuzi wa karanga, mboga za majani | dini_kubwa = Uislamu, Ukristo, na dini za jadi }} [[File:20130610-DSC 9001 (9173913319) (2).jpg|thumb|Vijana wa Guinea-Bissau wakipata chakula cha pamoja.]] '''Utamaduni wa [[Guinea-Bissau]]''' unaakisi mchanganyiko wa mila za Kiafrika, athari za [[Kireno]] na urithi wa kidini unaojumuisha [[Uislamu]], [[Ukristo]] na imani za jadi. Nchi hii ina zaidi ya makabila 20, yakiwemo [[Wabalanta]], [[Wamandinka]], [[Wafulani]], [[Wapapel]] na [[Wamanjaco]], kila moja likiwa na lugha, desturi, na sherehe zake za kipekee. [[Kireno]] ni lugha rasmi, lakini lugha za asili kama [[Balanta]], [[Mandinka]] na [[Fula]] hutumika sana katika maisha ya kila siku, hasa vijijini. == Sherehe == [[Sherehe]] maarufu kama Tabanka huadhimishwa na jamii ya Wabalanta kwa [[heshima]] ya mababu na kuomba baraka za kijamii. Sherehe hii hujumuisha muziki wa jadi, ngoma na [[mavazi]] ya rangi. [[Muziki]] wa [[Guinea Bisau|Guinea-Bissau]] ni wa aina mbalimbali, ukiwemo gumbe, kussunde, na djambadon, mitindo inayochanganya midundo ya Kiafrika na athari za [[Kireno]]. Ala kama balafon, kora na ngoma hutumika kuandamana na dansi za kijamii na [[ibada]]. == Sanaa == Sanaa ya [[Guinea Bisau|Guinea-Bissau]] hujumuisha [[uchongaji]] wa vinyago, [[ususi]] wa vikapu, na uchoraji wa barakoa za kitamaduni. [[Imani]] za jadi kama ushirikina, ibada za [[mizimu]], na Usufi huendelea kuathiri maisha ya kiroho, hasa katika maeneo ya vijijini. [[Mwislamu|Waislamu]] huadhimisha [[Eid al-Fitr]] na [[Eid al-Adha]] kwa sala za pamoja, karamu, na matendo ya hisani, huku [[Wakristo]] wakisherehekea [[Krismasi]] na [[Pasaka]] kwa ibada na mikusanyiko ya kifamilia. == Chakula == [[Chakula]] cha [[Guinea Bisau|Guinea-Bissau]] ni mchanganyiko wa mapishi ya ndani na athari za [[Kireno]]. Pishi maarufu ni pamoja na ubwabwa wa jollof, domoda (mchuzi wa karanga), caldo de mancarra, na [[samaki]] wa kukaanga. Vyakula hivi huandaliwa kwa viungo vya kienyeji kama pilipili, vitunguu, na nyanya, na huliwa kwa mikono kama ishara ya mshikamano wa kifamilia. == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/guinea-bissau/guinea-bissau-tribes-languages/guinea-bissaus-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |title=Guinea-Bissau’s Cultural Diversity: Exploring Ethnic Groups and Indigenous Languages |website=AfroDiscovery |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250711085835/https://afrodiscovery.com/country/guinea-bissau/guinea-bissau-tribes-languages/guinea-bissaus-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |archivedate=2025-07-11 |url-status=dead}} * {{cite web |url=https://www.iqrasense.com/sw/utamaduni-wa-Kiislamu/Guinea-bissau-historia-ya-usanifu-na-utamaduni-wa-Kiislamu.html |title=Guinea-Bissau – Historia ya Kiislamu, Usanifu, na Utamaduni |website=IqraSense |language=Kiswahili |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://www.anothertravel.com/africa/guinea-bissau/culture/ |title=Guinea-Bissau Culture: Customs, Traditions, and Etiquette |website=AnotherTravel |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archive-date=2025-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250718040538/https://www.anothertravel.com/africa/guinea-bissau/culture/ |url-status=dead }} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} [[Jamii:Utamaduni wa Afrika|K]] [[Jamii:Utamaduni wa Guinea Bisau]] [[Jamii:Afrocrowd 2025]] 24a4qqw64gddwhwkuwypymxgtm9qp8m Utamaduni wa Liberia 0 208916 1608660 1438128 2026-10-16T09:30:32Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608660 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = Liberia | picha = Flag of Liberia.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya Liberia | idadi_ya_makabila= Zaidi ya 16 | lugha_rasmi = Kiingereza | lugha_nyingine = Kpelle, Bassa, Vai, Loma, Mandingo, na nyinginezo | vyakula_vikuu = Fufu, jollof rice, cassava leaves, domoda, samaki wa kukaanga | dini_kubwa = Ukristo (takriban 85%), Uislamu (takriban 12%), na dini za jadi }} '''Utamaduni wa Liberia''' unaakisi mchanganyiko wa urithi wa Kiafrika na athari za ulowezi wa [[Wamarekani weusi|Wamerekani Weusi]] waliowasili nchini humo katika [[Karne ya 19|karne ya 19.]] Nchi hii ina zaidi ya makabila 16, yakiwemo [[Wakpelle]], [[Wabassa]], [[Wavai]], [[Wamandingo]], [[Wagola]], na [[Waloma]], kila moja likiwa na lugha na desturi zake. [[Kiingereza]] ni lugha rasmi, lakini lugha za asili hutumika sana katika maisha ya kila siku, hasa katika maeneo ya vijijini. == Sherehe == [[Sherehe]] za jadi kama Poro (kwa wanaume) na Sande (kwa wanawake) ni taasisi za siri zinazofundisha maadili, mila, na ujuzi wa kijamii. Ingawa wengi hujiunga na dini rasmi kama [[Ukristo]] au [[Uislamu]], imani za jadi kuhusu [[mizimu]], [[uchawi]], na dunia ya kiroho bado zina nafasi kubwa katika maisha ya kila siku. Muziki wa Liberia hujumuisha ala za jadi kama saa saa (ganda la kalabashi lenye shanga), ngoma, na yomo gor (aina ya xilofoni), huku mitindo ya kisasa kama Hipco (rap ya Kiliberia) ikipata umaarufu miongoni mwa vijana. == Sanaa == [[Sanaa]] ya [[Liberia]] hujumuisha uchongaji wa vinyago na ufinyanzi wa kijadi. [[Fasihi]] ya [[Liberia]] imechangia sana katika harakati za haki za [[binadamu]] na utambulisho wa Kiafrika, ikiwa na waandishi mashuhuri kama [[Wilton Sankawulo]] na [[Bai T. Moore]]. == Chakula == [[Chakula]] cha [[Liberia]] ni mchanganyiko wa mapishi ya ndani na athari za [[Marekani]]. [[Sahani]] maarufu ni fufu, ubwabwa wa jollof, kisamvu, domoda (mchuzi wa karanga), na samaki wa kukaanga. == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/liberia/liberia-tribes-languages/liberias-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |title=Liberia’s Cultural Diversity: Exploring Ethnic Groups and Indigenous Languages |website=AfroDiscovery |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250619064313/https://www.afrodiscovery.com/country/liberia/liberia-tribes-languages/liberias-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |archivedate=2025-06-19 |url-status=dead}} * {{cite web |url=https://adventurebackpack.com/liberia-culture/ |title=Explore 10 Unique Traditions and Festivities of Liberia |website=Adventure Backpack |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://idaoffice.org/sw/posts/ukweli-10-wa-kuvutia-kuhusu-liberia/ |title=Ukweli 10 wa Kuvutia Kuhusu Liberia |website=IDA Office |language=Kiswahili |access-date=10 Julai 2025}} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} [[Jamii:Afrocrowd 2025]] [[Jamii:Utamaduni wa Afrika|K]] [[Jamii:Utamaduni wa Liberia]] sfn7crj3d7no1qnvhxa9krox8xsu333 Utamaduni wa Morisi 0 208918 1608663 1439487 2026-10-16T09:35:40Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608663 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = Morisi | picha = Flag of Mauritius.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya Morisi | idadi_ya_makabila= Mchanganyiko wa Wahindi, Wakrioli, Wafaransa, Wachina, na Waafrika | lugha_rasmi = Kiingereza | lugha_nyingine = Kifaransa, Krioli ya Morisi, Kibhojpuri, Kitamil, Kiurdu | vyakula_vikuu = Dholl puri, samaki wa tanuri, curry ya mboga, biryani, gateaux piments | dini_kubwa = Uhindu, Ukristo, Uislamu, Ubudha }} '''Utamaduni wa Morisi''' ni mseto wa tamaduni za [[Asia]], [[Afrika]], [[Ulaya]], na visiwa vya [[Bahari ya Hindi]], unaoonyesha historia ya uhamiaji, biashara, na ukoloni. Nchi hii ina jamii zenye asili ya [[Uhindi]], [[Afrika]], [[Uchina]], na [[Ufaransa]], na kila kundi limechangia katika lugha, dini, mavazi, na mapishi ya taifa. [[Krioli ya Morisi]] ndiyo lugha inayotumika zaidi katika maisha ya kila siku, ingawa [[Kiingereza]] na [[Kifaransa]] hutumika rasmi katika serikali na elimu. == Sherehe == Sherehe za kidini na kitamaduni huadhimishwa kwa amani na kuvumiliana. [[Diwali]], [[Eid al-Fitr]], [[Krismasi]], na [[Thaipusam Cavadee]] ni miongoni mwa sikukuu zinazoadhimishwa kitaifa. Muziki wa jadi kama sega huchezwa kwa ala za kienyeji kama ravanne na triangle, ukieleza maisha ya kihistoria ya wakulima na watumwa. Sanaa ya Morisi hujumuisha uchoraji wa kitropiki, ususi wa mikeka, na utengenezaji wa vinyago vya mbao. == Chakula == Chakula cha Morisi ni mchanganyiko wa mapishi ya Kihindi, Kichina, Kifaransa, na Kiafrika. Upishi maarufu ni dholl puri (chapati laini yenye dengu), biryani, samaki wa tanuri, na gateaux piments (keki za pilipili). == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/mauritius/mauritius-traditional-cuisine/creole-delights-mauritius-fusion-of-flavors-and-cultures/ |title=Mauritius Traditions and Heritage |website=AfroDiscovery |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250710110329/https://www.afrodiscovery.com/country/mauritius/mauritius-traditional-cuisine/creole-delights-mauritius-fusion-of-flavors-and-cultures/ |archivedate=2025-07-10 |url-status=dead}} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} {{mbegu-utamaduni}} [[Jamii:Utamaduni wa Afrika|M]] [[Jamii:Utamaduni wa Morisi]] [[Jamii:Afrocrowd 2025]] s3wm33q98gkhw4i7orol41yev0i89l3 Utamaduni wa Malawi 0 208921 1608661 1606955 2026-10-16T09:32:22Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608661 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = Malawi | picha = Flag of Malawi.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya Malawi | idadi_ya_makabila= Zaidi ya 10 | lugha_rasmi = Kiingereza | lugha_nyingine = Chichewa, Chitumbuka, Chiyao, Chilomwe, Chisena, na nyinginezo | vyakula_vikuu = Nsima, chambo, mbatata, mchuzi wa mboga, nyama ya ng’ombe au kuku | dini_kubwa = Ukristo (takriban 85%), Uislamu (takriban 13%), na dini za jadi }} '''Utamaduni wa Malawi''' unaakisi [[urithi]] wa makabila mbalimbali, [[historia]] ya [[ukoloni]] wa [[Waingereza]], na [[mila]] za [[jadi]] za [[Afrika|Kiafrika]]. [[Nchi]] hii ina zaidi ya makabila 10, yakiwemo [[Wachewa]], [[Wayao]], [[Watumbuka]], [[Walomwe]], [[Wangoni]], [[Wamanganja]], na [[Wasena]], kila moja likiwa na [[lugha]], [[desturi]], na [[sherehe]] zake za kipekee. [[Kiingereza]] ni [[lugha]] rasmi, lakini [[Chichewa]] hutumika sana kama [[lugha]] ya kitaifa, pamoja na lugha nyingine za kikabila. == Sherehe == [[Sherehe]] maarufu ya kitamaduni ni Gule Wamkulu, ngoma ya siri ya jamii ya Wachewa inayochezwa na [[wanaume]] waliopitia mafunzo ya jandoni. Wachezaji huvaa kinyago na [[mavazi]] ya kutisha, wakicheza kwa mdundo wa [[Ngoma (muziki)|ngoma]] ili kuwasilisha ujumbe wa kijamii, kiroho, au [[maadili]]. [[Ngoma (muziki)|Ngoma]] nyingine kama Chitelela na Malipenga huchezwa katika [[sherehe]] za [[harusi]], [[mavuno]], au mikusanyiko ya kijamii. [[Sanaa]] ya [[Malawi]] hujumuisha [[uchongaji]] wa vinyago, [[ususi]] wa mikeka, na ufinyanzi wa [[jadi]]. == Chakula == [[Chakula]] cha [[Malawi]] kinategemea sana [[kilimo]] na [[uvuvi]]. Sahani kuu ni nsima (ugali wa mahindi), inayoliwa na mchuzi wa mboga, nyama ya ng’ombe au [[kuku]], na [[samaki]] kama chambo kutoka [[Ziwa Nyasa]]. Vyakula vya kienyeji kama mbatata (viazi vitamu), [[mchele]] wa nazi, na [[mchicha]] wa pori huandaliwa kwa viungo vya [[asili]] na huliwa kwa mikono katika [[familia]] au [[sherehe]]. == Dini == [[Dini]] nchini [[Malawi]] hujumuisha [[Ukristo]] (hasa [[Kanisa Katoliki|Wakatoliki]] na [[Uprotestanti|Waprotestanti]]), [[Uislamu]] (hasa miongoni mwa [[Wayao (Tanzania)|Wayao]]), na [[imani]] za [[jadi]]. [[Ibada]] za Kikristo huambatana na [[Wimbo|nyimbo]] za [[injili]] kwa [[lugha]] za kienyeji, huku baadhi ya jamii zikiendelea kuhifadhi [[ibada]] za [[mizimu]] na matambiko ya [[jadi]]. Shule za [[madrasah]] na makanisa ya [[misheni]] huendelea kuwa sehemu ya [[maisha]] ya kijamii na [[elimu]]. == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/malawi/malawi-tribes-languages/malawis-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |title=Malawi’s Cultural Diversity: Exploring Ethnic Groups and Indigenous Languages |website=AfroDiscovery |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250624162058/https://www.afrodiscovery.com/country/malawi/malawi-tribes-languages/malawis-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |archivedate=2025-06-24 |url-status=dead}} * {{cite web |url=https://www.mwfountainoflife.org/files/4413/9395/3331/cultural_practices_report.pdf |title=Cultural Practices and Their Impact on Human Rights in Malawi |website=Malawi Human Rights Commission |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://malawigulf.com/malawi-people-culture/ |title=Malawi People & Culture |website=Malawi Gulf |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} [[Jamii:Afrocrowd 2025]] [[Jamii:Utamaduni wa Afrika|K]] [[Jamii:Utamaduni wa Malawi]] jgkxypiooaft2h2yeslbwflgq9erukv Utamaduni wa Mali 0 208922 1608662 1438131 2026-10-16T09:34:04Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608662 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = Mali | picha = Flag of Mali.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya Mali | idadi_ya_makabila= Zaidi ya 20 | lugha_rasmi = Kifaransa | lugha_nyingine = Bambara, Fulani, Dogon, Tuareg, Soninke, Tamasheq, na nyinginezo | vyakula_vikuu = Tô, mchuzi wa karanga, samaki wa kuvutwa moshi, nyama ya ng’ombe, wali wa viungo | dini_kubwa = Uislamu (takriban 90%), Ukristo, na dini za jadi }} '''Utamaduni wa Mali''' ni mseto wa urithi wa kihistoria wa [[Milki ya Mali|Dola la Mali]], tamaduni za makabila zaidi ya 20, na athari za [[Uislamu]] na ukoloni wa [[Kifaransa]]. Makabila kama [[Wabambara]], [[Wafulani]], [[Wadogon]], [[Watuareg]], na [[Wasoninke]] huunda msingi wa tamaduni za Mali, kila moja likiwa na lugha, mavazi, muziki, na mila zake. [[Kifaransa]] ni lugha rasmi, lakini [[Kibambara]] ndiyo lugha inayotumika zaidi katika maisha ya kila siku, pamoja na lugha nyingine za kikabila. == Muziki == Muziki wa Mali ni maarufu duniani, hasa kupitia mitindo ya jadi kama griot (wahifadhi wa historia), kora (zeze ya nyuzi 21), na balafon (xilofoni ya mbao). Wasanii kama [[Ali Farka Touré]], [[Salif Keita]], na [[Oumou Sangaré]] wamechangia sana katika kukuza utamaduni wa muziki wa Mali. Sherehe za kitamaduni kama Festival sur le Niger na Biennale artistique et culturelle du Mali huadhimisha muziki, ngoma, sanaa, na mshikamano wa kitaifa. == Sanaa == Sanaa ya Mali hujumuisha uchongaji wa vinyago, uchoraji, na usanifu wa majengo ya udongo kama [[Msikiti Mkuu wa Djenné]], ambao ni Tovuti ya Urithi wa Dunia wa [[UNESCO]]. Fasihi ya Mali ina historia ndefu ya simulizi, mitholojia, na maandiko ya kihistoria, hasa kutoka kwa jamii za Dogon na Tuareg. == Chakula == Chakula cha Mali kinategemea nafaka kama [[mtama]], [[mahindi]], na [[wali]], pamoja na mchuzi wa karanga, mboga za majani, na nyama ya ng’ombe au samaki. Sahani maarufu ni tô (ugali wa mtama), maafe (mchuzi wa karanga), na riz gras (wali wa mafuta na viungo). Vyakula hivi huandaliwa kwa viungo vya kienyeji na huliwa kwa mikono katika familia au sherehe. == Dini == Dini kuu nchini Mali ni [[Uislamu]], unaofuatwa na zaidi ya asilimia 90 ya wakazi, hasa wa madhehebu ya [[Wasuni|Sunni]]. [[Ukristo]] na imani za jadi huendelea kuwepo, hasa katika jamii za Dogon na maeneo ya milimani. Ibada za Kiislamu huambatana na maisha ya kila siku, mavazi ya heshima, na sherehe kama [[Eid al-Fitr]] na [[Eid al-Adha]]. == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/mali/mali-tribes-languages/malis-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |title=Mali’s Cultural Diversity: Exploring Ethnic Groups and Indigenous Languages |website=AfroDiscovery |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250711210319/https://www.afrodiscovery.com/country/mali/mali-tribes-languages/malis-cultural-diversity-exploring-ethnic-groups-and-indigenous-languages/ |archivedate=2025-07-11 |url-status=dead}} * {{cite web |url=https://www.iqrasense.com/sw/utamaduni-wa-Kiislamu/bamako-mali-usanifu-wa-historia-ya-kiislamu-na-utamaduni.html |title=Bamako, Mali – Historia ya Kiislamu, Usanifu, na Utamaduni |website=IqraSense |language=Kiswahili |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://www.studycountry.com/guide/ML-culture.htm |title=The Culture of Mali |website=StudyCountry |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://trt.global/afrika-swahili/article/14108275 |title=Mlipuko wa rangi na utamaduni waangaza Mali |website=TRT Afrika |language=Kiswahili |access-date=10 Julai 2025}} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} [[Jamii:Afrocrowd 2025]] [[Jamii:Utamaduni wa Afrika|K]] [[Jamii:Utamaduni wa Mali]] 21gdz6kelm28t3j5wuaivl6dpwa4y6b Utamaduni wa São Tomé na Príncipe 0 208928 1608666 1574568 2026-10-16T09:40:14Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608666 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = São Tomé na Príncipe | picha = Flag of Sao Tome and Principe.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya São Tomé na Príncipe | idadi_ya makabila= Forros, Angolars, Tongas, Serviçais, na wengineo | lugha_rasmi = Kireno | lugha_nyingine = Forro, Angolar, Principense, Kifaransa, Kiingereza | vyakula_vikuu = Calulu, feijoada, arroz doce, samaki wa tanuri, cassava, ndizi za kupika | dini_kubwa = Ukristo (hasa Katoliki), na imani za jadi }} '''Utamaduni wa São Tomé na Príncipe''' unaakisi mchanganyiko wa urithi wa Kiafrika, athari za ukoloni wa [[Kireno]], na mila za visiwa vya Bahari ya Guinea. Nchi hii ina makundi ya kikabila kama [[Forros]] (wazawa wa watumwa waliopata uhuru), [[Angolars]] (wazao wa watumwa waliotoroka), [[Tongas]] (wafanyakazi wa mkataba kutoka Afrika), na [[Serviçais]] (wafanyakazi wa mashamba), kila moja likiwa na historia na tamaduni zake. [[Kireno]] ni lugha rasmi, lakini lugha za asili kama [[Kiforro]], [[Angolar]], na [[Kiprincipensi|Kiprincipense]] hutumika katika maisha ya kila siku, hasa katika simulizi, muziki, na ibada. == Muziki == Muziki wa São Tomé na Príncipe hujumuisha mitindo ya jadi kama dêxa, ússua, na socopé, ambayo huambatana na dansi za kitamaduni zilizoathiriwa na ngoma za Kiafrika na dansi za Kireno. Tamasha maarufu kama Festa de São João huadhimisha mtakatifu mlinzi wa visiwa, kwa maandamano, ngoma, na karamu za kijamii. Sanaa ya visiwa hivi hujumuisha uchoraji wa mandhari ya kitropiki, uchongaji wa vinyago, na utengenezaji wa papa figo filimbi ya jadi ya ganda la tikiti au mianzi. == Chakula == Chakula cha São Tomé na Príncipe ni mchanganyiko wa mapishi ya Kireno na Kiafrika. Sahani maarufu ni calulu (kitoweo cha [[samaki]] au [[nyama]] kilichopikwa na mboga na viungo), feijoada (mchuzi wa maharage na nyama), arroz doce (wali mtamu wa nazi au mahindi), na samaki wa tanuri unaoandaliwa kwa viungo vya baharini. Vyakula hivi huandaliwa kwa viungo vya asili kama pilipili, nazi, na mboga za majani, na huliwa kwa mikono katika familia au sherehe. == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/sao-tome-and-principe/sao-tome-and-principe-tribes-languages/indigenous-peoples-of-sao-tome-and-principe-traditions-customs-and-heritage/ |title=Indigenous Peoples of São Tomé and Príncipe: Traditions, Customs, and Heritage |website=AfroDiscovery |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250906155125/https://afrodiscovery.com/country/sao-tome-and-principe/sao-tome-and-principe-tribes-languages/indigenous-peoples-of-sao-tome-and-principe-traditions-customs-and-heritage/ |archivedate=2025-09-06 |url-status=dead}} * {{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-culture-of-sao-tome-and-principe.html |title=The Culture of São Tomé and Príncipe |website=WorldAtlas |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://www.anothertravel.com/africa/sao-tome-and-principe/culture/ |title=São Tomé & Príncipe Culture, Customs and Etiquette |website=AnotherTravel |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archive-date=2024-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414042317/https://www.anothertravel.com/africa/sao-tome-and-principe/culture/ |url-status=dead }} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} [[Jamii:Afrocrowd 2025]] [[Jamii:Utamaduni wa Afrika|S]] [[Jamii:Utamaduni wa Sao Tome na Principe]] jrpgc0e25r4dzszkw70gx3ge0fu5blz Utamaduni wa Sudan 0 208946 1608665 1438144 2026-10-16T09:38:31Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608665 wikitext text/x-wiki {{Infobox Utamaduni | jina_la_nchi = Sudan | picha = Flag of Sudan.svg | maelezo_ya_picha = Bendera ya Sudan | idadi_ya makabila= Zaidi ya 500 (Kifur, Kibaqqārah, Kinuba, Kibeja, Kidinka, Kishilluk, na wengineo) | lugha_rasmi = Kiarabu | lugha_nyingine = Kiingereza, Kifur, Kinubi, Kibeja, Kidinka, Kizaghawa, na nyinginezo | vyakula_vikuu = Ful medames, Aseeda, Kisra, Mullah, Chai ya mnanaa | dini_kubwa = Uislamu (takriban 90%), Ukristo, na dini za jadi }} '''Utamaduni wa Sudan''' ni mseto wa tamaduni za [[Kiarabu]], [[Afrika|Kiafrika]], [[Nubia|Kinubi]], na [[Kisufi]], unaoonyesha historia ndefu ya ustaarabu, dini, na siasa. Nchi hii ina zaidi ya makabila 500, kila moja likiwa na lugha, mila, na desturi zake. [[Kiarabu]] ni lugha rasmi, lakini [[Kiingereza]] na lugha za kikabila hutumika katika maeneo mbalimbali. Uislamu wa Sunni ndio dini kuu, hasa kupitia undugu wa Kisufi kama [[Ansar]] na [[Khatmiyya]], ambao huathiri maisha ya kila siku. == Jamii == Jamii za Sudan zina mifumo tofauti ya kijamii na kisiasa. Jamii ya [[Fur]] ina muundo wa kifalme ulioongozwa na sultani, huku [[Baqqārah]] wakifuata mfumo wa koo wa kihistoria unaotegemea ufugaji wa ng’ombe. [[Nuba|Wanuba]] wa milimani huishi kwa mshikamano wa kijamii unaotegemea jamii za kilima, huku [[Otoro|Waotoro]] wakizingatia mkataba wa amani kati ya koo. Sherehe za maisha kama [[harusi]], kutahiri, na [[mazishi]] huadhimishwa kwa ngoma, nyimbo, na ibada za kijadi au Kiislamu. == Muziki == Muziki wa Sudan hujumuisha ala kama oud, tambour, riq, na saa-saa. Midundo ya Kisufi huambatana na nyimbo za kiroho na dansi za mdundo wa taratibu. Sanaa ya Sudan hujumuisha kaligrafia ya Kiarabu, vinyago vya [[Uchoraji|kuchora]], [[uchongaji]] wa vinyago, na usanifu wa majengo ya udongo kama [[Msikiti wa Al-Mahdi]] na [[Msikiti Mkuu wa Omdurman]]. == Chakula == Chakula cha Sudan ni mchanganyiko wa mapishi ya Kiarabu na Kiafrika. Sahani maarufu ni ful medames ([[Maharagwe|maharage]] ya fava), aseeda (uji wa [[mtama]]), kisra ([[chapati]] ya mtama), na mullah (kitoweo cha mboga au [[nyama]]). Chai ya mnanaa na [[kahawa]] ya kiasili huandaliwa kwa heshima ya wageni, na huliwa kwa mikono katika familia au sherehe. == Marejeo == * {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Sudan/Cultural-life |title=Sudan – Culture, Traditions, Religion |website=Encyclopædia Britannica |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://www.iqrasense.com/sw/utamaduni-wa-Kiislamu/Khartoum-sudan-usanifu-wa-historia-ya-Kiislamu-na-utamaduni.html |title=Khartoum – Historia ya Kiislamu, Usanifu, na Utamaduni |website=IqraSense |language=Kiswahili |access-date=10 Julai 2025}} * {{cite web |url=https://www.afrodiscovery.com/country/sudan/sudan-culture/exploring-sudanese-culture-traditions-and-customs-you-need-to-know/ |title=Exploring Sudanese Culture: Traditions and Customs You Need to Know |website=AfroDiscovery |language=Kiingereza |access-date=10 Julai 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250711222056/https://www.afrodiscovery.com/country/sudan/sudan-culture/exploring-sudanese-culture-traditions-and-customs-you-need-to-know/ |archivedate=2025-07-11 |url-status=dead}} {{Africa in topic|Utamaduni wa}} [[Jamii:Afrocrowd 2025]] [[Jamii:Utamaduni wa Afrika|K]] [[Jamii:Utamaduni wa Sudan]] 8i9hrumnc42jscbp2025uj4txxpk29w Miguel Calderón Gómez 0 214358 1608455 1456863 2026-10-15T12:12:29Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608455 wikitext text/x-wiki '''Miguel Angel Calderón Gómez''' ([[30 Oktoba]] [[1950]] – [[Septemba]] [[2025]] [[Havana]]) alikuwa mchezaji wa [[mpira wa kikapu]] kutoka [[Kuba]], ambaye alishinda medali ya shaba na akiichezea timu ya taifa ya wanaume kwenye [[Michezo ya Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya [[1972]] mjini [[Munich]], [[Ujerumani ya Magharibi|Ujerumani Magharibi]]. Gómez alifariki Septemba 2025 akiwa na umri wa miaka 74.<ref>{{Cite web |url=https://www.cubasi.cu/en/news/cuban-basketball-legend-miguel-calderon-dies |title=Cuban Basketball Legend Miguel Calderon Dies |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260220041826/https://www.cubasi.cu/en/news/cuban-basketball-legend-miguel-calderon-dies |archivedate=2026-02-20 |accessdate=2025-09-21 |url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Waliofariki 2025]] [[Jamii:Wachezaji wa Kuba]] lmhaxrdce3b008o1uslp6x4alr35iy4 1608477 1608455 2026-10-15T13:55:34Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1608477 wikitext text/x-wiki '''Miguel Angel Calderón Gómez''' ([[30 Oktoba]] [[1950]] – [[Septemba]] [[2025]] [[Havana]]) alikuwa mchezaji wa [[mpira wa kikapu]] kutoka [[Kuba]], ambaye alishinda medali ya shaba na akiichezea timu ya taifa ya wanaume kwenye [[Michezo ya Olimpiki]] ya Majira ya Joto ya [[1972]] mjini [[Munich]], [[Ujerumani ya Magharibi|Ujerumani Magharibi]]. Gómez alifariki Septemba 2025 akiwa na umri wa miaka 74.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.cubasi.cu/en/news/cuban-basketball-legend-miguel-calderon-dies |title=Cuban Basketball Legend Miguel Calderon Dies |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260220041826/https://www.cubasi.cu/en/news/cuban-basketball-legend-miguel-calderon-dies |archivedate=2026-02-20 |accessdate=2025-09-21 |url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Waliofariki 2025]] [[Jamii:Wachezaji wa Kuba]] 8e2bjsam9ipu93nbd1qat653159lf19 Mwanasayansi wa Mahesabu ya Kompyuta 0 214738 1608493 1521581 2026-10-15T16:08:52Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608493 wikitext text/x-wiki <sup>Isichanganywe na '''Mwanasayansi wa Kompyuta'''.</sup> {{tafsiri kompyuta}} '''Mwanasayansi wa Mahesabu ya Kompyuta''' ni mtu mwenye utaalamu wa uhesabu wa kisayansi (scientific computing). Kwa kawaida mtu huyu ni mwanasayansi, mtaalamu wa takwimu, mtaalamu wa hisabati tumizi, au mhandisi ambaye hutumia kompyuta zenye uwezo mkubwa (high-performance computing) na wakati mwingine cloud computing kwa njia mbalimbali ili kuendeleza maarifa katika taaluma zao husika kama vile fizikia, kemia, sayansi za kijamii, na kadhalika <ref name="psu">{{cite web|url=https://hr.psu.edu/recruitment-and-compensation/job-profiles/research-engineering/computational-scientist|title=Computational Scientist Penn State Human Resources|work=[[Penn State University]]|access-date=20 February 2019|archive-date=2023-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315095003/https://hr.psu.edu/recruitment-and-compensation/job-profiles/research-engineering/computational-scientist|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.shodor.org/chemviz/overview/compsci.html|title=Overview of Computational Science|website=shodor.org|publisher=The Shodor Education Foundation, Inc.|access-date=20 February 2019}}</ref> . Uhesabu wa kisayansi umeathiri kwa kiwango kikubwa maeneo mengi kama vile uchumi, baiolojia, sheria na tiba. Kwa kuwa kazi ya mwanasayansi wa mahesabu ya kompyuta mara nyingi inahusishwa moja kwa moja na sayansi au taaluma nyingine, si lazima wawe wamefunzwa mahsusi katika sayansi ya kompyuta, ingawa dhana za sayansi ya kompyuta hutumika mara nyingi. Watafiti hawa hupatikana zaidi katika vyuo vikuu vya kitaaluma, maabara za kitaifa, au kampuni za kiteknolojia <ref name="psu"/><ref>{{cite web|url=https://www.shodor.org/chemviz/overview/compsci.html|title=Overview of Computational Science|website=shodor.org|publisher=The Shodor Education Foundation, Inc.|access-date=20 February 2019}}</ref> . Moja ya majukumu makuu ya mwanasayansi wa mahesabu ya kompyuta ni kuchambua kiasi kikubwa cha data, mara nyingi kutoka astrofizikia au nyanja zinazofanana, ambazo mara nyingi huzalisha data kubwa sana. Wao huandaa, kusafisha, na kusawazisha data ili iweze kutumika vizuri kwa uchambuzi. Pia, wanahusika na kuunda data ya bandia kupitia miundo ya kompyuta na usimulizi <ref>{{Rejea tovuti|date=2014-06-05|title=Thoughts on a career as a computational scientist|url=https://zonca.dev/2014/06/career-as-a-computational-scientist.html|access-date=2021-03-25|website=Andrea Zonca|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Marejeo== [[Category:Wiki Loves STEAMIA 2025]] c7y2mij7mocruykybgtgcu82y7e4e0t Milumbe Haimbe 0 219161 1608457 1520715 2026-10-15T12:23:09Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608457 wikitext text/x-wiki '''Milumbe Haimbe''' (alizaliwa [[1974]]) ni [[mchoraji]] na mchoraji wa digitali kutoka [[Zambia]]. <ref name=":0">{{Rejea tovuti|url=http://biennaledakar.org/2014/spip.php?article136|title=Milumbe Haimbe – DAK'ART 2014|website=biennaledakar.org|access-date=2019-12-20}}</ref><ref name=":1">{{Rejea tovuti|url=https://www.astraeafoundation.org/stories/milumbe-haimbe/|title=Milumbe Haimbe|website=Astraea Lesbian Foundation For Justice|language=en-US|access-date=2019-12-20|archive-date=2019-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220063914/https://www.astraeafoundation.org/stories/milumbe-haimbe/|url-status=dead}}</ref> Kazi yake inaonyesha wanawake weusi kama mashujaa. <ref name=":2">{{Rejea tovuti|url=https://theculturetrip.com/africa/zambia/articles/7-visual-artists-from-zambia-you-should-know/|title=7 Visual Artists From Zambia You Should Know|last=Kapambwe|first=Mazuba|website=Culture Trip|access-date=2019-12-20|archive-date=2019-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220054900/https://theculturetrip.com/africa/zambia/articles/7-visual-artists-from-zambia-you-should-know/|url-status=dead}}</ref><ref name=":3">{{Rejea tovuti|url=https://www.biennale.ma/portfolio-item/milumbe-haimbe/|title=Milumbe Haimbe|last=jaradmin|website=Biennale de Rabat 2019|language=fr-FR|access-date=2019-12-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191220063913/https://www.biennale.ma/portfolio-item/milumbe-haimbe/|archivedate=2019-12-20|url-status=dead}}</ref><ref name=":4">{{Rejea tovuti|url=https://africa.si.edu/2016/01/milumbe-haimbes-dystopian-compulsions/|title=RESCHEDULED: Milumbe Haimbe’s Dystopian Compulsions|website=africa.si.edu|access-date=2019-12-20|archive-date=2019-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220064358/https://africa.si.edu/2016/01/milumbe-haimbes-dystopian-compulsions/|url-status=dead}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} [[Jamii:Waliozaliwa 1974]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Watu kutoka Lusaka]] [[Jamii:Wachoraji wa Zambia]] 2mg9lblntaz07tlud3a6sqc5zbt5yfy Saida Charaf 0 220871 1608573 1524926 2026-10-16T01:11:47Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608573 wikitext text/x-wiki '''Saida Charaf''' ni [[mwimbaji]] maarufu wa nchini [[Moroko]]. == Kazi == Saida Charaf alizaliwa Kelâa Sraghna mwaka [[1970]] na baadaye akahamia Laayoune, Moroko. Mnamo miaka ya 1990, alisomea fasihi ya [[Kiarabu]] na sayansi za binadamu katika miji ya [[Agadir]] na [[Rabat]] ili kufuata taaluma ya uandishi wa habari.<ref>{{Rejea tovuti|title=Saida Charaf, de la presse à la musique|url=https://aujourdhui.ma/culture/saida-charaf-de-la-presse-a-la-musique-87616|work=Aujourd'hui le Maroc|date=2007-03-15|accessdate=2026-01-22|language=fr-FR|author=ALM}}</ref> Baadaye aliacha uandishi wa habari na kuanza kazi yake ya muziki, kabla ya kusafiri hadi Jordan, [[Misri]], na [[Lebanoni|Lebanon]] kushiriki katika tamasha na matamasha ya kimataifa. Baada ya kurudi Moroko, amewahi kucheza kwenye jukwaa pamoja na wasanii maarufu wa kimataifa kama Jean Michel Jarre na Wael Jassar.<ref>{{Rejea tovuti|title=Saida Charaf|url=https://www.bladi.net/saida-charaf.html|work=bladinet|accessdate=2026-01-22|language=fr}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mnamo mwaka 2013, alikabidhiwa heshima pamoja na wasanii na [[wanariadha]] wengine na Mfalme wa Moroko, [[Muhamad VI|Mohammed VI]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Hommage royal aux artistes marocains|url=https://fr.le360.ma/people/hommage-royal-aux-artistes-marocains-2667/|work=Le 360 Français|accessdate=2026-01-22|language=fr}}</ref> == Orodha ya kazi za muziki == * Albamu ya 2016: Wald Mou * Albamu ya 2013: Amani * Albamu ya 2006: Notre Lune == Tamasha la muziki == Saida Charaf amewahi kutumbuiza kwenye tamasha kadhaa na katika matamasha ya ndani na ya kimataifa. Mnamo Desemba 2008, alitumbuiza kama mwimbaji wa ndani katika tamasha la Water for Life lililofanyika Merzouga.<ref>{{Rejea tovuti|title=Morocco Water For Life - 2006|url=https://www.jeanmicheljarre.com/live/morocco-water-for-life|work=www.jeanmicheljarre.com|accessdate=2026-01-22}}</ref> Pia amewahi kutumbuiza mara nyingi katika tamasha la taifa la [[Mawazine]].<ref>{{Rejea tovuti|title=Morocco Water For Life - 2006|url=https://www.jeanmicheljarre.com/live/morocco-water-for-life|work=www.jeanmicheljarre.com|accessdate=2026-01-22}}</ref> == Maisha binafsi == Saida Charaf aliolewa mara tatu na ana wanae watatu.<ref>{{Rejea tovuti|title=Diapo-vidéo. La chanteuse Saida Charaf se fiance pour la troisième fois - Plurielle|url=https://www.plurielle.ma/non-classe/diapo-video-la-chanteuse-saida-charaf-se-fiance-pour-la-troisieme-fois/|date=2019-02-18|accessdate=2026-01-22|language=fr-FR}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Diapo. Nouvelle naissance dans le foyer de Saida charaf|url=https://fr.le360.ma/people/diapo-nouvelle-naissance-dans-le-foyer-de-saida-charaf-79298/|work=Le 360 Français|accessdate=2026-01-22|language=fr}}</ref> Mnamo mwaka 2019, alikuwa mwanaathirika wa skanda ya unyanyasaji mtandaoni uitwao Hamza mon bébé nchini [[Morocco|Moroko]]. == Marejeo == <references />{{Mbegu-mwanamuziki}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1970]] [[Jamii:Waimbaji wa Moroko]] 9g70viy4m1q1a1vi7g6ov0m7ji3pibn Majadiliano ya mtumiaji:ꯑ 3 225504 1608461 1496031 2026-10-15T12:54:54Z Céréales Killer 19904 Céréales Killer alihamisha ukurasa wa [[Majadiliano ya mtumiaji:Fróis]] hadi [[Majadiliano ya mtumiaji:ꯑ]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Fróis|Fróis]]" to "[[Special:CentralAuth/ꯑ|ꯑ]]" 1496031 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 11 Machi 2026 (UTC) 6cclm0tb2l76dtgqr2xq6eyoy14yhh1 Sakiena Frenchman 0 227339 1608574 1524944 2026-10-16T01:22:22Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608574 wikitext text/x-wiki '''Sakiena Frenchman''' (amezaliwa [[17 Septemba]] [[1974]]) ni [[mwanasiasa]] na [[mwanaharakati]] wa kijamii wa [[Afrika Kusini]]. Tangu mwaka [[2024]], amekuwa Mbunge wa Bunge la Kitaifa la Afrika Kusini, akiwakilisha chama cha Patriotic Alliance. Ndani ya chama hicho, pia anahudumu kama katibu mkuu, nafasi inayomweka miongoni mwa viongozi wa juu wa chama hicho. Frenchman anajulikana zaidi kwa ushiriki wake katika masuala ya kijamii na kisiasa yanayohusiana na jamii za Cape Flats, hasa maeneo yenye changamoto za kijamii, ukosefu wa ajira, na uwakilishi wa kisiasa.<ref>{{Rejea tovuti|last=Bantom|first=Kaylynne|title=Locals say 'We need solutions'|url=https://www.news24.com/news24/locals-say-we-need-solutions-20200309|access-date=2024-07-09|website=News24|language=en-US}}</ref> == Kazi ya kisiasa == Kabla ya kuingia rasmi katika siasa za kitaifa, Frenchman alijihusisha na harakati za kijamii na jamii, akihudumu kama katibu wa Harakati ya Gatvol Capetonian. Harakati hiyo ilijulikana kwa kuzungumzia masuala ya uwakilishi wa kisiasa na changamoto za kijamii zinazowakumba baadhi ya wakazi wa Western Cape. Baadaye, aliteuliwa kuwa katibu mkuu wa Cape Coloured Congress, chama cha kisiasa kilichoanzishwa mwaka [[2020]]. Chama hicho kilianzishwa kwa lengo la kuwakilisha zaidi sauti za jamii zilizohisi kutosikika vya kutosha katika siasa kuu za Afrika Kusini.<ref name="Plainsman2021">{{Rejea tovuti|last=Van Der Fort|first=Fouzia|date=2021-11-10|title=Overwhelming support for DA ward councillors|url=https://www.plainsman.co.za/news/overwhelming-support-for-da-ward-councillors-2c705ffc-f6ef-48d8-aaf8-4df1f2b6b88e|access-date=2024-07-09|website=Plainsman|language=en-ZA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240709210056/https://www.plainsman.co.za/news/overwhelming-support-for-da-ward-councillors-2c705ffc-f6ef-48d8-aaf8-4df1f2b6b88e|archivedate=2024-07-09|url-status=dead}}</ref> Katika uchaguzi wa serikali za mitaa wa mwaka [[2021]], Frenchman alichaguliwa kuingia katika Baraza la Jiji la [[Cape Town]], hatua iliyompa nafasi ya kuingia moja kwa moja katika uongozi wa umma na siasa za mitaa. Mwaka [[2023]], baada ya chama hicho kuamua kupanua ushiriki wake na kushiriki katika siasa za kitaifa, Cape Coloured Congress ilibadilishwa jina na kuwa National Coloured Congress.<ref>{{Rejea tovuti|date=2023-08-10|title=Cape Coloured Congress (CCC) goes national, eyes parliament - Radio 786|url=https://www.radio786.co.za/cape-coloured-congress-ccc-goes-national/|access-date=2024-07-09|language=en-ZA}}</ref> == Kazi ya Bunge == Katika uchaguzi wa kitaifa na wa mikoa wa mwaka [[2024]], National Coloured Congress ilifanikiwa kushinda viti viwili katika Bunge la Kitaifa. Frenchman alichaguliwa kuwa mmoja wa wabunge wa chama hicho pamoja na kiongozi wa chama, Fadiel Adams. Hata hivyo, baada ya mabadiliko ya kisiasa yaliyofuata, Frenchman alihusishwa na Patriotic Alliance, ambako pia alipewa nafasi ya katibu mkuu.<ref>{{Rejea tovuti|last=Van Der Fort|first=Fouzia|date=2024-06-05|title=Most of 'Plain vote DA|url=https://www.plainsman.co.za/news/most-of-plain-vote-da-f52d09c3-6e7a-4761-8040-c0afa08f7efc|access-date=2024-07-09|website=Plainsman|language=en-ZA|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240709210058/https://www.plainsman.co.za/news/most-of-plain-vote-da-f52d09c3-6e7a-4761-8040-c0afa08f7efc|archivedate=2024-07-09|url-status=dead}}</ref><ref>{{Rejea habari|last1=Maqhina|first1=Mayibongwe|last2=Sithole|first2=Siyabonga|date=7 June 2024|title=ANC heavyweights fail to make the cut to National Assembly|url=https://www.iol.co.za/capetimes/news/anc-heavyweights-fail-to-make-the-cut-to-national-assembly-07b4678d-36ea-4192-8d26-7685cc22ba5d|access-date=9 July 2024|work=Cape Times}}</ref> Mnamo tarehe [[8 Julai]] 2024, aliteuliwa kuwa mjumbe wa Kamati ya Kwingineko ya Utalii, Kamati ya Kudumu ya Fedha, pamoja na Kamati ya Kwingineko ya Maendeleo ya Jamii. Nafasi hizi zinaonyesha ushiriki wake katika maeneo muhimu ya sera za umma na maendeleo ya jamii. == Maisha ya Kibinafsi == Kufikia mwaka 2021, Frenchman alikuwa akiishi [[Portland]], Mitchells Plain, katika eneo la Cape Flats nje ya Cape Town, eneo ambalo pia limekuwa sehemu muhimu ya msingi wa shughuli zake za kijamii na kisiasa.<ref>{{Rejea tovuti|date=8 July 2024|title=Announcements, tablings and committee reports|url=https://www.parliament.gov.za/storage/app/media/Docs/atc/28af2ecb-a748-4279-b162-f8dbfab648c9.pdf|access-date=9 July 2024|website=Parliament of South Africa}}</ref> ==Tanbihi== {{reflist}} [[Jamii: Waliozaliwa 1974]] [[Jamii: Watu walio hai]] [[Jamii: Wanaharakati wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanasiasa wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanawake wa Afrika Kusini]] [[Jamii: Wanasiasa wanawake Afrika Kusini]] 90bc1skwewyfgmfs45jsl47fqzehixa Ogechi Adeola 0 227836 1608528 1522616 2026-10-15T19:01:31Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608528 wikitext text/x-wiki '''Ogechi Adeola''' ni msomi wa masomo ya biashara wa kutokea nchini [[Nigeria]]. Yeye ameshikilia nafasiya mkuu msaidizi wa utawala wa biashara kwenye Chuo Kikuu cha Watu na nafasi ya profesa msaidizi wa masoko kwenye Shule ya Biashara ya Lagos . <ref>{{Rejea tovuti|title=Ogechi Adeola|url=https://www.lbs.edu.ng/team/ogechi-adeola/|accessdate=2025-06-21|work=Lagos Business School|language=en-GB}}</ref> Kipindi cha Januari 2024, aliteuliwa nafasi ya Naibu Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Kigali, [[Rwanda]]. == Maisha == Alihitimu elimu yake ya shahada ya Uzamili ya Biashara (MBA) na Shahada ya Uzamivu ya Utawala wa Biashara katika Shule ya Biashara ya Manchester . <ref name=":0">{{Rejea tovuti|title=Profile: Ogechi Adeola|url=https://www.lbs.edu.ng/faculty_profiles/%E2%80%8Bogechi-adeola/|work=Lagos Business School|accessdate=2021-11-22|archivedate=2023-01-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230117012736/https://www.lbs.edu.ng/faculty_profiles/%e2%80%8bogechi-adeola/}}</ref> Adela ni profesa msaidizi na anatawala na kusimamia sekta ya uendeshaji, masoko na mifumo ya taarifa kwenye [[:en:Lagos_Business_School|Lagos Business School]].<ref name=":02">{{Rejea tovuti|title=Profile: Ogechi Adeola|url=https://www.lbs.edu.ng/faculty_profiles/%E2%80%8Bogechi-adeola/|website=Lagos Business School|access-date=2021-11-22|archive-date=2023-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117012736/https://www.lbs.edu.ng/faculty_profiles/%e2%80%8bogechi-adeola/|url-status=dead}}</ref> Pamoja na hayo yeye ni kiongozi msaidizi mtawala chuoni [[:en:University_of_the_People|University of the People]].<ref name=":03">{{Rejea tovuti|title=Profile: Ogechi Adeola|url=https://www.lbs.edu.ng/faculty_profiles/%E2%80%8Bogechi-adeola/|website=Lagos Business School|access-date=2021-11-22|archive-date=2023-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230117012736/https://www.lbs.edu.ng/faculty_profiles/%e2%80%8bogechi-adeola/|url-status=dead}}</ref> Mnamo Februari 2021, Adeola aliteuiwa kuwa mkurugenzi wa kujitegemea wa Cornerstone Insurance Plc.<ref>{{Rejea tovuti|last=Emenike|first=Chidi|date=2021-02-24|title=Cornerstone Insurance Plc appoints Ogechi Adeola as Director|url=https://nairametrics.com/2021/02/24/cornerstone-insurance-plc-appoints-ogechi-adeola-as-director/|access-date=2021-11-22|website=Nairametrics|language=en-US}}</ref> Adeola ni mshiriki mojawapo wa Taasisi ya Usimamizi wa Mikakati, Nigeria na {{Lien|National Institute of Marketing of Nigeria}} . <ref>{{Rejea tovuti|title=Dr. Ogechi Adeola Associate Dean, Business Administration|url=https://www.uopeople.edu/programs/ba/leadership/business-administration-deans/dr-ogechi-adeola-associate-dean-of-b-a/|accessdate=2021-11-23|work=University of the People}}</ref> Pamoja na hayo Adeola ni mwandishi na pia profesa msaidizi wa masoko kwenye shule ya biashara ya Lagos. <ref>{{Rejea tovuti|title=Home|url=https://ogechiadeola.com/|accessdate=2022-08-13|work=Ogechi Adeola|language=en-US|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220331232419/https://ogechiadeola.com/|archivedate=2022-03-31|url-status=dead}}</ref> Mwaka wa 2016 na mwaka wa 2017, Adeola ogechi alitoa machapisho ya kitaaluma kwenye majarida ya kitaaluma ambapo alata ushindi wa Tuzo Bora za Karatasi katikati ya mikutano ya kimataifa. Pamoja na hayo ni mwanzilishi wa Mpango wa Ufundishaji Biashara kwa Wanawake Uwezeshaji Afrika. Alichaguliwa kushika nafasi ya Naibu Makamu Mkuu wa Chuo Kikuu cha Kigali, [[Rwanda]] na chombo rasmi kipindi cha tarehe 11 Januari, 2024. <ref>{{Rejea tovuti|author=Our|first=Reporter|date=January 26, 2024|title=University of Kigali appoints Ogechi Adeola as DVC, Academic|url=https://newsarena.ng/niji-group-ceo-offers-support-on-agribusiness-for-oyscatech-igboora/|accessdate=May 7, 2024|work=The Nation}}</ref> == Kazi zilizochaguliwa == * {{Rejea kitabu|title=Health Service Marketing Management in Africa|date=2019|publisher=Routledge, Taylor & Francis Group|isbn=978-0-367-00193-3|editor-last=Hinson|editor-first=Robert Ebo|language=en|editor-last2=Aziato|editor-first2=Lydia|editor-last3=Adeola|editor-first3=Ogechi|editor-last4=Osei-Frimpong|editor-first4=Kofi}} * {{Rejea kitabu|title=Customer Service Management in Africa: A Strategic and Operational Perspective|date=2020|publisher=CRC Press|isbn=978-0-429-63194-8|editor-last=Hinson|editor-first=Robert Ebo|language=en|editor-last2=Adeola|editor-first2=Ogechi|editor-last3=Lituchy|editor-first3=Terri|editor-last4=Amartey|editor-first4=Abednego Feehi Okoe}} * {{Rejea kitabu|title=Indigenous African Enterprise: The Igbo Traditional Business School (I-TBS)|date=2020|publisher=Emerald Group Publishing|isbn=978-1-83909-033-2|editor-last=Adeola|editor-first=Ogechi|language=en}} * {{Rejea kitabu|title=Empowering African Women for Sustainable Development: Toward Achieving the United Nations' 2030 Goals|date=2020|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-030-59101-4|editor-last=Adeola|editor-first=Ogechi|language=en}} * {{Rejea kitabu|title=New Frontiers in Hospitality and Tourism Management in Africa|date=2021|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-030-70170-3|editor-last=Ngoasong|editor-first=Michael Z.|language=en|editor-last2=Adeola|editor-first2=Ogechi|editor-last3=Kimbu|editor-first3=Albert N.|editor-last4=Hinson|editor-first4=Robert E.}} * {{Rejea kitabu|title=Marketing Communications and Brand Development in Emerging Economies Volume I: Contemporary and Future Perspectives|date=2022|publisher=Springer International Publishing|isbn=978-3-030-88677-6|editor-last=Adeola|editor-first=Ogechi|language=en|editor-last2=Robert E.|editor-first2=Hinson|editor-last3=A. M.|editor-first3=Sakkthivel}} == Marejeo == {{marejeo}} * [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanauchumi wa Nigeria]] [[Jamii:Waandishi wa Nigeria]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] [[Jamii:Pages with unreviewed translations]] 5glj8m6p3vi5mfjv5pa5yy2jc26u794 Oluwatoyin A. Odeku 0 228450 1608536 1588239 2026-10-15T19:19:44Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608536 wikitext text/x-wiki '''Oluwatoyin Adepeju Odeku''' ni profesa wa dawa na teknolojia ya dawa, msimamizi wa kitaaluma, na mshauri kutoka nchini Nigeria. Ana mahusiano na [[Chuo Kikuu cha Ibadan]], ambapo alifanya kazi kama Mkuu wa Kitengo cha Famasia. Anajulikana kwa kufanya utafiti anaoufanya katika mifumo ya uundaji na utoaji wa dawa, pamoja na michango yake katika kuwashauri wanawake katika sayansi. <ref name="african_scientists">{{Rejea tovuti|title=Oluwatoyin Odeku Profile|url=https://africanscientists.africa/business-directory/odeku/|work=African Scientists Directory|accessdate=17 March 2026|archive-date=2026-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419222924/https://africanscientists.africa/business-directory/odeku/|url-status=dead}}</ref> == Maisha ya awali na elimu == Odeku alisoma Shahada ya Kwanza ya Famasia (B.Pharm.) kutoka katika Chuo Kikuu cha Ife ambacho sasa kinajulikana kama Chuo Kikuu cha Obafemi Awolowo, [[Ile-Ife]], nchini Nigeria. <ref>{{Rejea tovuti|title=Obafemi Awolowo University, Ile-Ife, Nigeria – Architectural Complexities in a Tropical Climate|url=https://access.thebrightcontinent.org/items/show/27|accessdate=2026-03-22|work=Bright Continent|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Baadaye alisoma Shahada yake ya Uzamili ya Sayansi (M.Sc.), mnamo mwaka wa 1992 na Shahada ya Uzamivu ya Falsafa (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Ibadan, nchini Nigeria. <ref name="african_scientists"/> Pia amehitimu shahada ya Udaktari katika Famasia (PharmD) kutoka katika [[Chuo Kikuu cha Benin]] na amepokea elimu katika usimamizi wa elimu ya juu nchini [[Ujerumani]] . <ref name="naip">{{Rejea tovuti|title=Professor Oluwatoyin A. Odeku|url=https://staging.naipnigeria.org/professor-oluwatoyin-a-odeku-2/|work=NAIP Nigeria|accessdate=17 March 2026}}</ref> Profesa Odeku alisoma masomo yake ya udaktari katika Chuo Kikuu cha Hebrew, Yerusalemu, nchini Israeli. <ref>{{Rejea tovuti|title=View Biography {{!}} Pharma Conferences {{!}} Pharmaceutical Conference {{!}} Pharma 2024 {{!}} Conferences 2024 {{!}} Switzerland Conferences {{!}} Global Pharma {{!}} World Pharma {{!}} Meetings {{!}} Gatherings|url=https://unitedscientificforum.com/pharmaceuticalresearch/view-biography.php?member=29https://unitedscientificforum.com/pharmaceuticalresearch/view-biography.php?|accessdate=2026-03-22|work=unitedscientificforum.com}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kazi ya kitaaluma == Alianza kazi yake ya kitaaluma katika Chuo Kikuu cha Ibadan mnamo mwaka wa 1993, kama Mhadhiri Msaidizi. Alipanda cheo hadi cheo cha kuwa profesa mnamo mwaka wa 2008. <ref name="daad">{{Rejea tovuti|title=Professor Oluwatoyin Odeku Biography|url=https://static.daad.de/media/daad_de/pdfs_nicht_barrierefrei/infos-services-fuer-hochschulen/projektsteckbriefe/daad_gender_conference_proceedings_2017.pdf|work=DAAD|accessdate=17 March 2026|archive-date=2024-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626062137/https://static.daad.de/media/daad_de/pdfs_nicht_barrierefrei/infos-services-fuer-hochschulen/projektsteckbriefe/daad_gender_conference_proceedings_2017.pdf|url-status=dead}}</ref> Amekuwa Profesa wa Dawa na Teknolojia ya Dawa. <ref>{{Rejea tovuti|author=Frontiers Media SA|date=2026|title=Oluwatoyin Odeku|url=https://loop.frontiersin.org/people/1629791/overview|accessdate=2026-03-22|work=frontiersin}}</ref> <ref>{{Rejea tovuti|title=Odeku|url=https://africanscientists.africa/business-directory/odeku/|accessdate=2026-03-22|work=African Scientists Directory|language=en-US|archive-date=2026-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20260419222924/https://africanscientists.africa/business-directory/odeku/|url-status=dead}}</ref> Alikuwa Mwanachama wa Chuo cha Sayansi cha Afrika (ASS) mnamo mwaka wa 2022. <ref>{{Rejea tovuti|title=ORCID|url=https://orcid.org/0000-0002-0732-1304|accessdate=2026-03-22|work=orcid.org}}</ref> Ameshikilia nafasi kadhaa za uongozi, zikiwa ni pamoja na, Mkuu wa Idara, Wa Kitengo cha Famasia, <ref>{{Rejea tovuti|author=Bloomsbury|date=2026|title=Oluwatoyin A. Odeku|url=https://www.bloomsbury.com/AU/author/oluwatoyin-a-odeku/?__cf_chl_tk=XC3AtweoASNTEtkv56OaQraHMhgEibLcK4lEexWGkqc-1773339425-1.0.1.1-atCWul0xKN5HVWx44Gke.AjE_31UoVpDj2Cb5y7EWpE|accessdate=2026-03-22|work=bloomsbury}}</ref> Mkurugenzi, Ofisi ya Programu za Kimataifa, Mkuu wa Idara (Kaimu) na Mkuu wa Idara.(Amehitimu Shahada yake ya Kwanza). <ref name="daad"/> == Ushauri na utetezi == Odeku alianzisha Mtandao wa Maendeleo ya Wanawake katika Kielimu (WAAN) mnamo mwaka wa 2018, mpango wa ushauri unaolenga kuboresha nia ya utafiti na maendeleo ya kazi miongoni mwa wanawake wasomi. <ref name="nature">{{Rejea tovuti|title=Mentorship is a way of paying it forward|url=https://www.nature.com/articles/d44148-024-00337-x|work=[[Nature (journal)|Nature]]|accessdate=17 March 2026|date=12 December 2024|author=Odeh|first=Onche}}</ref> Kazi yake ya ushauri inahusika na changamoto wanazokutana nazo wanawake katika sayansi, ikiwa ni pamoja na usawa wa kazi na maisha na vikwazo vya kitaasisi. <ref name="nature"/> == Tuzo na utambuzi == Odeku amepokea tuzo kadhaa, kama ifuatavyo: * Yeye ni Mshiriki kutoka katika Chuo cha Sayansi cha nchini Nigeria, Chama cha Madawa cha Nigeria, na Chuo cha Madawa cha Nigeria . <ref name="naip"/> == Ushirika wa kitaaluma == Odeku ni mwanachama wa mashirika mengine ya kisayansi, ikiwa ni pamoja na Chama cha Sayansi cha nchini Nigeria na Chuo cha Sayansi cha barani Afrika. <ref name="alumniportal">{{Rejea tovuti|title=Equal opportunities for women in Nigeria|url=https://www.alumniportal-deutschland.org/en/magazine/alumni-stories/equal-opportunities-women-nigeria/|work=Alumniportal Deutschland|accessdate=17 March 2026|date=2025-02-25|author=Scheffer|first=Ulrike|archive-date=2026-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20260420134037/https://www.alumniportal-deutschland.org/en/magazine/alumni-stories/equal-opportunities-women-nigeria/|url-status=dead}}</ref> Odeku ni mwanachama wa Shirika la Wanawake katika Sayansi Dunia ya Maendeleo (OWSD). Pia ni mwanachama wa Baraza la Wanafamasia la nchini Nigeria na Jumuiya ya Madawa ya nchini Nigeria. <ref>{{Rejea tovuti|title=Oluwatoyin Odeku {{!}} OWSD|url=https://owsd.net/person/oluwatoyin-odeku|accessdate=2026-03-22|work=owsd.net}}</ref> Pia anafanya kazi, kama Balozi wa Humboldt na Mwanasayansi kutoka nchini Nigeria. <ref name="alumniportal"/> Odeku ameloewa na ana watoto; pia ameongelea umuhimu wa usaidizi wa kifamilia katika kuwawezesha wanawake kufuata taaluma za kitaaluma. <ref name="alumniportal"/> == Marejeo == [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanakemia wa Nigeria]] [[Jamii:Wanawake wa Nigeria]] [[Jamii:Pages with unreviewed translations]] fomehyzs77c4dc2abi6awni8w5so81x Shazia Khan 0 233992 1608606 1540834 2026-10-16T03:12:15Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608606 wikitext text/x-wiki '''Shazia Khan''' ni mpishi kutoka [[India]]. Alishiriki katika kipindi cha upishi cha MasterChef India (season 2), kipindi kinachorushwa na StarPlus nchini [[India]].<ref>{{cite web |url=[http://starplus.startv.in/contestants.aspx?sid=126&cid=648](http://starplus.startv.in/contestants.aspx?sid=126&cid=648) |title=Master Chef Shazia |publisher=starplus.startv.in |accessdate=28 Machi 2012}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu wa India]] [[Jamii:Watu walio hai]] hzu2d2c7noj4wiisuigehvpqf19uivg Noureddine Bedoui 0 235963 1608515 1577162 2026-10-15T18:36:34Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608515 wikitext text/x-wiki '''Noureddine Bedoui''' (amezaliwa 22 Desemba 1959) ni [[mwanasiasa]] wa [[Algeria]]. Aliwahi kuhudumu kama Waziri Mkuu wa Algeria kuanzia 11 Machi 2019 hadi 19 Desemba 2019.<ref>{{Rejea tovuti|title={{!}} Benin Web TV|url=https://beninwebtv.com/en/2019/12/algeria-prime-minister-noureddine-bedoui-resigns/|work=Bénin Web TV|accessdate=2026-05-17|language=en}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1959]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:wanasiasa wa Algeria]] eqcebyttfbnr0ccnn5w1e09g4sp5hpy Mohsen Foroughi 0 237793 1608476 1549052 2026-10-15T13:54:39Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608476 wikitext text/x-wiki '''Mohsen Foroughi''' (14 Mei 1907 – 6 Oktoba 1983)<ref>[https://tafit.ir/12858/%D9%85%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C/ محسن فروغی] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{in lang|fa}}</ref> alikuwa msanifu majengo (architect) wa [[Irani|Iran]], na mmoja wa waasisi wa [[Chama cha Wasanifu Majengo wa Iran]] (Association of Iranian Architects) mnamo mwaka 1945 ambacho kilikuwa na ushawishi mkubwa.<ref name=mohajeri>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=0bJjDwAAQBAJ&pg=PT197 |page=197 |title=Architectures of Transversality: Paul Klee, Louis Kahn and the Persian Imagination |first=Shima |last=Mohajeri |publisher=Routledge |year=2018 |isbn=9781351759748}}</ref> Anafahamika zaidi kwa kusanifu [[Ikulu ya Niavaran]] (Niavaran Palace), aliyoibuni mnamo mwaka 1958 kama makazi rasmi ya [[Shah]] [[Mohammad Reza Pahlavi]] na ilitumiwa hadi yalipotokea [[Mapinduzi ya Iran|Mapinduzi ya Kiislamu]].<ref>{{Rejea tovuti |date=29 April 2020 |title=Niavaran Palace Complex |url=http://www.caoi.ir/en/projects/item/235-niavaran-palace-complex.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914052233/http://www.caoi.ir/en/projects/item/235-niavaran-palace-complex.html |archive-date=September 14, 2025 |access-date=March 8, 2026 |website=Contemporary Architecture of Iran}}</ref> == Marejeo == {{Reflist}} {{Mbegu-mtu}} {{BD|1907|1983}} [[Jamii:Watu wa Iran]] [[Jamii:Historia ya Iran]] joe8ocix7afnh9lvt2kiy2u5ivkx6ym Mnara wa maji 0 240695 1608471 1570860 2026-10-15T13:22:34Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608471 wikitext text/x-wiki [[Faili:Mauston water tower with cellular tower on top.jpg|thumb|Mnara wa maji huko Mauston, [[Marekani]]]] '''Mnara wa maji''' ni muundo ulioinuliwa unaobeba tanki la maji lililojengwa katika [[urefu]] unaotosha kutoa shinikizo katika mfumo wa usambazaji wa maji safi ya kunywa, na kutoa hifadhi ya dharura kwa ajili ya [[ulinzi]] dhidi ya [[moto]]. Minara ya maji mara nyingi hufanya kazi pamoja na hifadhi za maji zilizo chini ya ardhi au zilizo juu ya ardhi, ambazo huhifadhi maji yaliyotibiwa karibu na mahali yatakapotumika<ref>{{Rejea tovuti|title=10 Industrial Water Towers Converted Into Awesome, Modern Homes|url=https://www.flavorwire.com/319722/10-industrial-water-towers-converted-into-awesome-modern-homes|work=Flavorwire|date=2012-08-17|accessdate=2026-06-11|language=en|author=Flavorwire Staff}}</ref>. Aina nyingine za minara ya maji zinaweza kuhifadhi tu maji ghafi (yasiyo salama kwa kunywa) kwa ajili ya ulinzi wa moto au matumizi ya [[Kiwanda|viwandani]], na huenda zisihusishwe moja kwa moja na mfumo wa umma wa usambazaji maji. Minara ya maji inaweza kusambaza maji hata wakati wa kukatika kwa umeme, kwa sababu hutegemea shinikizo la hidrostatiki linalotokana na urefu wa maji (kutokana na mvuto wa dunia) kusukuma maji katika mifumo ya usambazaji majumbani na viwandani hata hivyo, haiwezi kusambaza maji kwa muda mrefu bila [[umeme]], kwa sababu pampu kwa kawaida huhitajika kujaza tena mnara. Mnara wa maji pia hutumika kama hifadhi ya kusaidia mahitaji ya maji wakati wa nyakati za matumizi makubwa. Kiwango cha maji katika mnara hushuka wakati wa saa za kilele cha matumizi ya [[mchana]], kisha pampu huujaza tena usiku. Utaratibu huu pia husaidia kuzuia maji kuganda wakati wa hali ya hewa ya baridi, kwani mnara huendelea kumwagwa na kujazwa tena mara kwa mara<ref>{{Rejea kitabu|url=http://archive.org/details/watersupplytown00burtgoog|title=The Water Supply of Towns and the Construction of Waterworks: A Practical ...|last=William Kinnimond Burton|date=1894|publisher=Lockwood|others=University of California|language=English}}</ref>. ==Historia== Ingawa matumizi ya matanki ya maji yaliyoinuliwa yamekuwepo tangu [[Nyakati za kati|nyakati za kale]] kwa namna mbalimbali, matumizi ya kisasa ya minara ya maji kwa mifumo ya umma ya maji yenye shinikizo yaliibuka katikati ya [[karne ya 19]], wakati matumizi ya pampu za mvuke yalipoanza kuenea zaidi, na mabomba bora zaidi yaliyoweza kustahimili shinikizo kubwa yalipotengenezwa. Nchini [[Uingereza]], mifumo ya standpipe ilikuwa na mabomba marefu, yaliyo wazi na yenye umbo la herufi N, yaliyotumika kupunguza shinikizo na kutoa urefu thabiti kwa mitambo ya pampu ya mvuke ambayo mara nyingi ilitoa mtiririko usio thabiti, ilhali mfumo wa usambazaji maji wenye shinikizo ulihitaji shinikizo la kudumu. Standpipe pia ilitoa eneo thabiti na rahisi la kupimia kiwango cha mtiririko wa maji. Wabunifu kwa kawaida walifunika mabomba hayo ya kupandisha maji kwa uashi wa mapambo au miundo ya [[mbao]]. Kufikia mwishoni mwa [[karne ya 19]], standpipe zilianza kujumuisha matanki ya kuhifadhi maji ili kukidhi mahitaji yanayoongezeka ya miji iliyokuwa ikikua. Minara mingi ya awali ya maji sasa inachukuliwa kuwa ya kihistoria na imejumuishwa katika orodha mbalimbali za urithi duniani. Baadhi yake imegeuzwa kuwa nyumba za makazi au vyumba vya kifahari. Katika maeneo fulani, kama [[Jiji la New York|New York City]] nchini [[Marekani]], minara midogo ya maji hujengwa kwa ajili ya majengo binafsi. [[California]] na baadhi ya majimbo mengine, minara ya maji ya nyumbani iliyofunikwa kwa mbao (tankhouses) iliwahi kujengwa kati ya miaka ya [[1850]] hadi [[1930]] ili kuhudumia nyumba za mtu mmoja mmoja; [[Kisaga upepo]] zilipampu maji kutoka kwenye [[visima]] vilivyochimbwa kwa mikono na kuyapandisha kwenye tanki. Minara ya maji ilitumika pia kutoa maji katika vituo vya [[treni]] za mvuke kwenye [[reli]]. Lokomotivu za awali za mvuke zilihitaji vituo vya maji kila baada ya [[maili]] 7 hadi 10 ([[kilomita]] 11 hadi 16)<ref>{{Rejea tovuti|title=The importance of water on steam-operated railways {{!}} SCRCA|url=https://scrca.foscl.org.uk/importance-water-steam-operated-railways|work=scrca.foscl.org.uk|accessdate=2026-06-11}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. = <sub>Ubunifu na ujenzi</sub> = [[Faili:Water tower cellular.webp|thumb|Mnara wa maji huko Barrington, [[Illinois]]]] Aina mbalimbali za [[vifaa]] zinaweza kutumika kujenga mnara wa maji wa kawaida; [[chuma]] na [[zege]] iliyoimarishwa au iliyobandikwa kwa mvutano ndizo hutumika zaidi (ingawa mbao au matofali pia hutumika), huku kukiwa na mipako ya ndani ili kulinda maji dhidi ya athari za nyenzo za ukuta wa ndani. Hifadhi ya maji ndani ya mnara inaweza kuwa ya umbo la tufe, silinda au duaradufu (ellipsoid), ikiwa na urefu wa chini wa takribani mita 6 (futi 20) na kipenyo cha angalau mita 4 (futi 13). Mnara wa kawaida wa maji huwa na [[urefu]] wa takribani mita 40 (futi 130). Shinikizo hutokana na shinikizo la hidrostatiki linalosababishwa na urefu wa maji; kwa kila [[milimita]] 102 ([[inchi]] 4.016) ya urefu, huzalisha [[kilopaskali]] 1 (kPa 0.145) ya shinikizo. Urefu wa mita 30 (futi 98.43) huzalisha takribani kPa 300 (psi 43.511), ambayo inatosha kuendesha na kutoa shinikizo linalohitajika kwa matumizi mengi ya maji ya majumbani na mifumo ya usambazaji maji. Urefu wa mnara huleta shinikizo katika mfumo wa usambazaji maji, na unaweza kusaidiwa na pampu. Kiasi cha hifadhi na kipenyo cha mabomba hudumisha na kusaidia kiwango cha mtiririko wa maji. Hata hivyo, kutegemea pampu pekee ni ghali; ili kukidhi mahitaji yanayobadilika, pampu lazima iwe kubwa ya kutosha kukidhi mahitaji ya kilele. Katika nyakati za matumizi ya chini, pampu ndogo hutumika kukidhi mahitaji madogo ya mtiririko wa maji. Mnara wa maji hupunguza matumizi ya umeme ya kuwasha na kuzima pampu mara kwa mara na hivyo kupunguza hitaji la mfumo wa gharama kubwa wa kudhibiti pampu. Kiasi kikubwa cha maji na kasi kubwa ya mtiririko huhitajika wakati wa kuzima moto. Kwa kuwepo kwa mnara wa maji, pampu zinaweza kubuniwa kukidhi mahitaji ya wastani badala ya mahitaji ya kilele; mnara hutoa shinikizo la maji wakati wa mchana na pampu huujaza tena wakati mahitaji ni ya chini. Kutumia mitandao ya sensa zisizo na waya kufuatilia viwango vya maji ndani ya mnara huruhusu halmashauri kufuatilia na kudhibiti pampu kiotomatiki bila kusakinisha na kutunza nyaya za gharama kubwa za data. == Usanifu == Picha iliyo karibu inaonyesha mbinu tatu za usanifu wa majengo za kujumuisha matangi haya katika muundo wa jengo, mojawapo ikiwa katika Barabara ya East 57th, [[Jiji la New York]]. Kuanzia kushoto kwenda kulia, kuna muundo wa matofali uliofungwa kabisa na kupambwa kwa ustadi, muundo rahisi wa matofali usio na paa unaoficha sehemu kubwa ya tanki lakini unaacha sehemu ya juu ionekane, na muundo rahisi wa matumizi ya kawaida ambao haujaribu kuficha matangi wala kuyajumuisha katika muundo wa jengo.<ref>https://www.npr.org/2006/12/02/6567297/wondering-about-water-towers</ref> [[Teknolojia]] hii ilianza kutumika tangu angalau karne ya 19, na kwa muda mrefu [[Jiji la New York]] ilihitaji majengo yote yenye zaidi ya ghorofa sita kuwa na mnara wa maji juu ya paa. Kampuni mbili mjini New York bado zinajenga minara ya maji, na zote ni biashara za kifamilia zilizoendelea kufanya kazi tangu karne ya 19. Wajenzi wa kwanza wa minara ya maji walikuwa watengenezaji wa mapipa, ambao walipanua ujuzi wao ili kukidhi mahitaji mapya yaliyotokana na kuongezeka kwa urefu wa majengo jijini. Hata leo, hakuna dawa maalumu ya kuziba inayotumika kuzuia maji yasivuje. Kuta za mbao za mnara wa maji hushikiliwa pamoja kwa nyaya au mikanda ya chuma, lakini maji huvuja kupitia mianya wakati tanki linapojazwa kwa mara ya kwanza. Mbao zinapolowana na maji, huvimba na kuziba mianya hiyo, hivyo kuzuia uvujaji. Minara ya maji ya juu ya paa huhifadhi kati ya lita 250,000 na 500,000 za maji hadi yatakapohitajika katika jengo lililo chini. Sehemu ya juu ya maji hutumiwa kwa matumizi ya kila siku, huku maji yaliyoko chini ya tanki yakihifadhiwa kwa ajili ya kuzima moto. Kiwango cha maji kinaposhuka chini ya kiwango fulani, swichi ya shinikizo, swichi ya kiwango cha maji au vali ya kuelea huwasha pampu au kufungua njia ya maji ya umma ili kujaza tena tanki.<ref>https://www.nytimes.com/2007/06/03/nyregion/thecity/03wate.html?_r=1&ref=thecity&oref=login</ref> Mnara wa maji wa zege wenye umbo la uyoga wa Roihuvuori huko Helsinki, [[Ufini|Finland]], ulijengwa katika miaka ya 1970. Una urefu wa mita 52 na unaweza kuhifadhi takribani mita za ujazo 12,000 za maji. Wasanifu majengo na wajenzi wametumia mbinu mbalimbali za kujumuisha minara ya maji katika miundo ya majengo yao. Katika majengo mengi makubwa ya biashara, minara ya maji hufichwa kabisa nyuma ya sehemu ya nje ya jengo. Kwa sababu za urembo, majengo ya makazi mara nyingi hufunika matangi yao kwa miundo ya juu ya paa, iwe ni masanduku rahisi yasiyopambwa au miundo iliyopambwa kwa ustadi ili kuongeza mvuto wa jengo. Hata hivyo, majengo mengi huacha minara yao ya maji ionekane wazi juu ya miundo ya kawaida ya kuibeba. Iwapo pampu zitashindwa kufanya kazi, kwa mfano wakati wa kukatika kwa umeme, shinikizo la maji litapotea, jambo ambalo linaweza kusababisha hatari kwa afya ya umma. Majimbo mengi nchini Marekani yanahitaji kutolewa kwa tahadhari ya kuchemsha maji kabla ya kuyatumia ikiwa shinikizo la maji litashuka chini ya pauni 20 kwa kila inchi ya mraba (140 kPa). Tahadhari hii hutolewa kwa sababu shinikizo la chini linaweza kuruhusu vijidudu vya magonjwa kuingia katika mfumo wa maji. Baadhi ya minara ya maji imebadilishwa kwa matumizi ya kisasa. Mfano ni Wieża Ciśnień (Mnara wa Maji wa Wrocław) huko Wrocław, Poland, ambao sasa ni sehemu ya mgahawa. Mingine imebadilishwa kuwa makazi ya watu. Kihistoria, reli zilizotumia lokomotivu za mvuke zilihitaji njia ya kujaza tena matangi ya maji ya treni. Minara ya maji ilikuwa jambo la kawaida kando ya reli. Matangi hayo kwa kawaida yalijazwa kupitia kreni za maji zilizopata maji kutoka kwenye mnara wa maji. Baadhi ya minara ya maji pia hutumika kama minara ya kutazamia mandhari. Mingine hutumika kwa migahawa, kama vile Goldbergturm huko Sindelfingen, Ujerumani, au mnara wa pili kati ya Minara mitatu ya Kuwait nchini Kuwait. Pia ni kawaida kutumia minara ya maji kama maeneo ya kufunga vifaa vya mawasiliano vya masafa ya UHF yenye nguvu ndogo, kwa mfano kwa huduma za utangazaji wa maeneo ya vijijini, redio za mawasiliano ya kibinafsi na mitandao ya simu za mkononi. Katika maeneo yenye vilima, mazingira ya asili yanaweza kutumika badala ya kujenga miundo ya kuinua matangi ya maji. Matangi haya mara nyingi huwa ni matenki ya zege yaliyojengwa kwenye miteremko ya vilima au milima, lakini hufanya kazi sawa kabisa na minara ya maji ya kawaida. Sehemu za juu za matangi hayo zinaweza kupandwa mimea au kutumika kama maeneo ya bustani au mapumziko iwapo itahitajika. == Marejeo == {{Reflist}} {{mbegu-teknolojia}} [[Jamii:uhandisi]] [[Jamii:Maji]] n0db3td8k4sg92wjgeksdx5w0kna7id Shi Wen-long 0 246527 1608608 1590506 2026-10-16T03:22:25Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608608 wikitext text/x-wiki [[Faili:奇美創辦人許文龍北埔會友人 不拉小提琴換彈曼陀林.jpg|thumb|Wen-long mnamo 2012]] '''Shi Wen-long''' au '''Hsu Wen-lung'''<ref>{{Cite web |url=https://www.chimei.com.tw/about/introduction/corporate-founder/ |title=Chimei profile |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022185818/http://www.chimei.com.tw/about/introduction/corporate-founder/ |archivedate=2018-10-22 |accessdate=2026-08-23 |url-status=dead}}</ref> (alizaliwa [[25 Februari]] [[1928]] – alifariki [[18 Novemba]] [[2023]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] kutoka [[Taiwan]] na mwanzilishi wa Chi Mei Corporation, kampuni kubwa zaidi duniani inayotengeneza resini ya ABS. Aliorodheshwa miongoni mwa watu matajiri zaidi duniani na jarida la [[Forbes]]<ref>Forbes. [https://www.forbes.com/static/bill2005/LIRN3P6.html?passListId=10&passYear=2005&passListType=Person&uniqueId=N3P6&datatype=Person Wen Long Shi & family]. 9 March 2005.</ref>.Alikuwa mwenyekiti wa Chi Mei hadi alipojiuzulu mwaka [[2004]], ingawa aliendelea kumiliki hisa kubwa katika kampuni hiyo na kuwa mjumbe wa bodi yake. Shi alikuwa mshauri mkuu wa Chen Shui-bian wakati wa urais wake na alijulikana kwa kuunga mkono harakati za uhuru wa Taiwan, msimamo uliomfanya asipendwe na serikali ya [[China]]<ref>China Radio International. [http://www.china.org.cn/english/2004/Jun/97043.htm China Won't Take Money from Taiwan Separatists]. 1 June 2004.</ref>. Alidai kuwa wanawake wa Taiwan waliofanya kazi kama "wanawake wa faraja" (comfort women) wakati wa utawala wa [[Japani]] hawakulazimishwa kufanya hivyo, jambo lililoibua utata mkubwa<ref name=nyt>{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2001/03/02/world/cartoon-of-wartime-comfort-women-irks-taiwan.html | title = Cartoon of Wartime 'Comfort Women' Irks Taiwan | work = The New York Times | date = 2 March 2001 | first = Mark | last = Landler }}</ref> . Inaripotiwa kuwa Kundi la Chi Mei lilikabiliwa na shinikizo kutoka kwa serikali ya China, na baada ya Sheria ya Kupinga Utengano (Anti-Secession Law) kupitishwa mwaka [[2005]], Shi alitangaza kuacha kuunga mkono uhuru wa Taiwan<ref name="cnaengobit">{{cite news |last1=Lai |first1=Yen-hsi |last2=Hsiao |first2=Alison |title=Taiwan's Chimei Group founder dies at 95 |url=https://focustaiwan.tw/business/202311180013 |access-date=18 November 2023 |agency=Central News Agency |date=18 November 2023 |quote=Having investments in petrochemicals in China, Chimei Group was said to have started feeling pressure from the Chinese government, with its local partner companies meeting different kinds of difficulties, including tax audits. In 2005, China passed the Anti-Secession Law, threatening to use force if Taiwan inches toward independence, and the DPP and hundreds of Taiwanese civil groups staged a major "democracy and peace protecting Taiwan" parade in protest against the law. Right before the parade, Shi released a public statement renouncing Taiwan's independence and supporting the concept of one China and the law. A local media outlet, citing one of Shi's old friends, reported that the statement was initiated by Beijing and the decision was excruciating for Shi, who cried when he talked about it.}}</ref>. Mwaka [[1992]], Shi alianzisha Makumbusho ya Chimei, ambayo hukusanya ala za muziki za nyuzi zenye thamani kubwa zilizotengenezwa na [[Antonio Stradivari]], [[Guarneri del Gesù]], na mafundi wengine maarufu. Makumbusho hayo yana mkusanyiko mkubwa zaidi wa violin duniani.<ref>[https://edition.cnn.com/travel/article/chimei-museum-taiwan/index.html Taiwan's museum 'for the poor' home to world's largest violin collection]</ref> Shi alikuwa mpiga violin wa tamasha kwa ajili ya burudani binafsi.<ref>[[Forbes]]. {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120731093027/http://www.forbes.com/finance/lists/10/2004/LIR.jhtml?passListId=10&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=N3P6&datatype=Person|title=Wen Long Shi & family}}. 25 February 2004.</ref> Shi Wen-long alifariki dunia tarehe 18 Novemba 2023, akiwa na umri wa miaka 95<ref>{{cite news |last1=吳 |first1=秉鍇 |title=許文龍逝世／「錢是要用的，不是要省的」 奇美善盡社會責任成美談 |url=https://money.udn.com/money/story/5612/7583212 |access-date=18 November 2023 |work=United Daily News |date=18 November 2023 |language=zh}}</ref>. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Taiwan]] [[Jamii:Watu wa Taiwan]] [[Jamii:Waliozaliwa 1928]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] 0de2n3wzwqjrhttswpl6olwwtnqcqa3 1608656 1608608 2026-10-16T09:12:13Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1608656 wikitext text/x-wiki [[Faili:奇美創辦人許文龍北埔會友人 不拉小提琴換彈曼陀林.jpg|thumb|Wen-long mnamo 2012]] '''Shi Wen-long''' au '''Hsu Wen-lung'''<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.chimei.com.tw/about/introduction/corporate-founder/ |title=Chimei profile |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022185818/http://www.chimei.com.tw/about/introduction/corporate-founder/ |archivedate=2018-10-22 |accessdate=2026-08-23 |url-status=dead}}</ref> (alizaliwa [[25 Februari]] [[1928]] – alifariki [[18 Novemba]] [[2023]]) alikuwa [[mfanyabiashara]] kutoka [[Taiwan]] na mwanzilishi wa Chi Mei Corporation, kampuni kubwa zaidi duniani inayotengeneza resini ya ABS. Aliorodheshwa miongoni mwa watu matajiri zaidi duniani na jarida la [[Forbes]]<ref>Forbes. [https://www.forbes.com/static/bill2005/LIRN3P6.html?passListId=10&passYear=2005&passListType=Person&uniqueId=N3P6&datatype=Person Wen Long Shi & family]. 9 March 2005.</ref>.Alikuwa mwenyekiti wa Chi Mei hadi alipojiuzulu mwaka [[2004]], ingawa aliendelea kumiliki hisa kubwa katika kampuni hiyo na kuwa mjumbe wa bodi yake. Shi alikuwa mshauri mkuu wa Chen Shui-bian wakati wa urais wake na alijulikana kwa kuunga mkono harakati za uhuru wa Taiwan, msimamo uliomfanya asipendwe na serikali ya [[China]]<ref>China Radio International. [http://www.china.org.cn/english/2004/Jun/97043.htm China Won't Take Money from Taiwan Separatists]. 1 June 2004.</ref>. Alidai kuwa wanawake wa Taiwan waliofanya kazi kama "wanawake wa faraja" (comfort women) wakati wa utawala wa [[Japani]] hawakulazimishwa kufanya hivyo, jambo lililoibua utata mkubwa<ref name=nyt>{{cite news | url = https://www.nytimes.com/2001/03/02/world/cartoon-of-wartime-comfort-women-irks-taiwan.html | title = Cartoon of Wartime 'Comfort Women' Irks Taiwan | work = The New York Times | date = 2 March 2001 | first = Mark | last = Landler }}</ref> . Inaripotiwa kuwa Kundi la Chi Mei lilikabiliwa na shinikizo kutoka kwa serikali ya China, na baada ya Sheria ya Kupinga Utengano (Anti-Secession Law) kupitishwa mwaka [[2005]], Shi alitangaza kuacha kuunga mkono uhuru wa Taiwan<ref name="cnaengobit">{{cite news |last1=Lai |first1=Yen-hsi |last2=Hsiao |first2=Alison |title=Taiwan's Chimei Group founder dies at 95 |url=https://focustaiwan.tw/business/202311180013 |access-date=18 November 2023 |agency=Central News Agency |date=18 November 2023 |quote=Having investments in petrochemicals in China, Chimei Group was said to have started feeling pressure from the Chinese government, with its local partner companies meeting different kinds of difficulties, including tax audits. In 2005, China passed the Anti-Secession Law, threatening to use force if Taiwan inches toward independence, and the DPP and hundreds of Taiwanese civil groups staged a major "democracy and peace protecting Taiwan" parade in protest against the law. Right before the parade, Shi released a public statement renouncing Taiwan's independence and supporting the concept of one China and the law. A local media outlet, citing one of Shi's old friends, reported that the statement was initiated by Beijing and the decision was excruciating for Shi, who cried when he talked about it.}}</ref>. Mwaka [[1992]], Shi alianzisha Makumbusho ya Chimei, ambayo hukusanya ala za muziki za nyuzi zenye thamani kubwa zilizotengenezwa na [[Antonio Stradivari]], [[Guarneri del Gesù]], na mafundi wengine maarufu. Makumbusho hayo yana mkusanyiko mkubwa zaidi wa violin duniani.<ref>[https://edition.cnn.com/travel/article/chimei-museum-taiwan/index.html Taiwan's museum 'for the poor' home to world's largest violin collection]</ref> Shi alikuwa mpiga violin wa tamasha kwa ajili ya burudani binafsi.<ref>[[Forbes]]. {{Deprecated archive|url=https://archive.today/20120731093027/http://www.forbes.com/finance/lists/10/2004/LIR.jhtml?passListId=10&passYear=2004&passListType=Person&uniqueId=N3P6&datatype=Person|title=Wen Long Shi & family}}. 25 February 2004.</ref> Shi Wen-long alifariki dunia tarehe 18 Novemba 2023, akiwa na umri wa miaka 95<ref>{{cite news |last1=吳 |first1=秉鍇 |title=許文龍逝世／「錢是要用的，不是要省的」 奇美善盡社會責任成美談 |url=https://money.udn.com/money/story/5612/7583212 |access-date=18 November 2023 |work=United Daily News |date=18 November 2023 |language=zh}}</ref>. == Marejeo == {{reflist}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Wafanyabiashara wa Taiwan]] [[Jamii:Watu wa Taiwan]] [[Jamii:Waliozaliwa 1928]] [[Jamii:Waliofariki 2023]] 7kjcsej2npy1u0rn27ik45d7gk6zfwr Marouane Chamakh 0 248681 1608473 1608405 2026-10-15T13:40:29Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1608473 wikitext text/x-wiki [[Faili:Chamakh Emirates Cup cropped.jpg|thumb|Marouane Chamakh]] '''Marouane Chamakh''' (matamshi ya Kifaransa: [maʁwan ʃamak]; lugha za Kiberiberi: ⵎⴰⵔⵓⴰⵏ ⵙⴰⵎⴰⵅ; Kiarabu: مروان الشماخ; alizaliwa [[10 Januari]] [[1984]]) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[soka]] wa kulipwa aliyekuwa akicheza nafasi ya [[mshambuliaji]]. Anaelezwa kuwa mshambuliaji wa aina ya target man, na anajulikana kwa "uchezaji mzuri wa kushirikiana na wenzake", "urefu wake" na "uwezo bora wa kucheza mipira ya kichwa". Chamakh pia ni mfungaji wa 11 kwa mabao mengi zaidi katika [[historia]] ya Bordeaux. Chamakh alianza taaluma yake kwa kufanya mazoezi katika [[klabu]] mbalimbali katika [[eneo]] la Aquitaine. Mwaka [[2000]], alisaini na Bordeaux. Chamakh alicheza mechi yake ya kwanza ya kitaaluma akiwa na klabu hiyo katika msimu wa [[2002]]–03. Alitumia miaka tisa katika klabu hiyo na kuisaidia Bordeaux kutwaa Coupe de la Ligue mwaka [[2007]]. Katika msimu wa 2008–09, Chamakh alitwaa ubingwa wa ligi baada ya Bordeaux kutawazwa kuwa mabingwa kwa mara ya kwanza tangu msimu wa [[1998]]–99. == Kazi ya klabu == === Mwanzo wa taaluma === Chamakh alianza kucheza soka akiwa na umri wa miaka minne katika klabu ya eneo lake, Nérac FC, iliyokuwa katika eneo jirani la Nérac. Baada ya [[miaka]] sita akiwa Nérac, Chamakh alijiunga na FC Marmandais. Akiwa Marmande, alikuza uwezo na sifa zake za kimwili, akifikia urefu wa futi 6 (mita 1.83), na pia alipata nafasi yake ya kwanza ya kuchaguliwa katika ngazi ya mkoa ili kuichezea [[timu]] ya mkoa wa Aquitaine katika Coupe Nationale. == Kazi ya kimataifa == Chamakh ni mchezaji wa kimataifa wa [[Moroko]] katika ngazi ya [[timu ya taifa]] ya wakubwa. Kabla ya kuiwakilisha Moroko, aliichezea timu ya [[Ufaransa]] ya chini ya miaka 19 na alicheza mechi yake ya kwanza tarehe [[12 Februari]] [[2003]] katika mchezo wa kirafiki dhidi ya [[Ucheki]]. Hiyo ilikuwa mechi yake pekee akiwa na timu hiyo. Chamakh baadaye alichaguliwa katika kikosi cha Ufaransa kwa ajili ya Mashindano ya UEFA ya U-19 ya 2003, lakini alikataa ofa hiyo baada ya kuitwa na [[kocha]] wa timu ya taifa ya Morocco, Badou Zaki, kwa ajili ya mechi za kufuzu kwa [[Kombe la Mataifa ya Afrika]] 2004 dhidi ya [[Sierra Leone]] na [[Gabon]]. Tarehe [[7 Juni]] 2003, alicheza mechi yake ya kwanza akiwa na timu ya taifa ya Morocco katika mchezo dhidi ya Sierra Leone. Tarehe [[10 Septemba]] 2003, Chamakh alifunga mabao yote mawili, likiwemo bao lake la kwanza la kimataifa, katika ushindi wa 2–0 dhidi ya Trinidad na Tobago. == Mafanikio == Bordeaux * Ligue 1: 2008–09 * Coupe de la Ligue: 2006–07, 2008–09; Mshindi wa pili: 2009–10 * Trophée des Champions: 2008, 2009 Arsenal * Football League Cup: Mshindi wa pili, 2010–11 Moroko * Kombe la Mataifa ya Afrika: Mshindi wa pili, 2004 Binafsi * Tuzo ya Marc-Vivien Foé: 2008–09 * Kikosi Bora cha Mwaka cha UNFP Ligue 1: 2009–10 * Mchezaji Bora wa Mwaka wa Bordeaux: 2010 <ref>https://www.premierleague.com/en/players/15675/marouane-chamakh/overview</ref><ref>https://www.lequipe.fr/fiche/marouane-chamakh/228114</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.bladi.net/marouane-chamakh.html |title=Nakala iliyohifadhiwa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260907174805/https://www.bladi.net/marouane-chamakh.html |archivedate=2026-09-07 |accessdate=2026-09-07 |url-status=dead}}</ref><ref>https://www.westhamstats.info/westham.php?west=2&ham=1455&united=Marouane_Chamakh</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Moroko]] [[Jamii:Watu walio hai]] cto7l9xf5o2ebh4gollpxm3dzfylrko Masimo na Vitorino 0 250113 1608686 1597738 2026-10-16T11:07:55Z Gayle-Bot 78697 Bot: fixed references and maintenance 1608686 wikitext text/x-wiki [[File:Mauxe.jpg|thumb|[[Sanamu]] ya Mt. Masimo.]] '''{{PAGENAME}}''' (walifariki [[Acquigny]], [[Galia]], [[Ufaransa]] wa leo, [[440]] hivi) walikuwa [[ndugu]] kutoka [[Brescia]], [[Italia]], waliokatwa [[kichwa]] kwa ajili ya [[imani]] yao <ref>[https://www.newadvent.org/cathen/05671a.htm ''Catholic Encyclopedia'' (1912), "Evreux"] Retrieved 2012-03-04.</ref><ref>[http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=5041 St. Maximus & Victorinus - Catholic Online<!-- Bot generated title -->]</ref>. Masimo alikuwa [[askofu]] wa [[Évreux|Evreux]], na Vitorino alikuwa [[shemasi]] wake. Tangu kale wanaheshimiwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kama [[watakatifu]] [[wafiadini]]. [[Sikukuu]] yao huadhimishwa [[tarehe]] [[25 Mei]]<ref name="Saints of May 25">[http://www.saintpatrickdc.org/ss/0525.shtml Saint of the Day, May 25] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113214256/http://www.saintpatrickdc.org/ss/0525.shtml |date=2017-11-13 }} at ''SaintPatrickDC.org''. Retrieved 2012-03-04.</ref>. ==Tazama pia== * [[Watakatifu wa Agano la Kale]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]] * [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]] * [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]] * [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]] * [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]] * [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]] * [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]] * [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]] * [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]] * [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]] * [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]] * [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]] * [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]] == Marejeo == {{Reflist}} {{mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Waliozaliwa karne ya 4]] [[Jamii:Waliofariki 440]] [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:mashemasi]] [[Category:Wafiadini Wakristo]] [[Category:Watakatifu wa Italia]] [[Category:Watakatifu wa Ufaransa]] 2f14uy5xh5qxultilcseiq34dh83uu6 Nick Buchert 0 252678 1608504 1604178 2026-10-15T17:51:55Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608504 wikitext text/x-wiki '''Nick Buchert''' (alizaliwa 17 Aprili 1983) ni mwamuzi wa kitaalamu wa mpira wa kikapu ambaye amefanya [[kazi]] katika Chama cha Kitaifa cha Mpira wa Kikapu (NBA) tangu msimu wa 2009–2010. Alikuwa mwamuzi wa [[michezo]] ya mchujo mwaka 2019, baada ya kuwa mwamuzi mbadala kuanzia 2014 hadi 2018. Kwa sasa anavaa sare yenye namba 3.<ref>{{Cite web |url=https://www.nbra.net/nba-officials/referee-biographies/nick-buchert/ |title=Nick Buchert |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260512125022/https://www.nbra.net/nba-officials/referee-biographies/nick-buchert/ |archivedate=2026-05-12 |accessdate=2026-10-04 |url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1983]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 6kwh773d2ijbwz73oi4mik12a08itni 1608542 1608504 2026-10-15T19:30:44Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1608542 wikitext text/x-wiki '''Nick Buchert''' (alizaliwa 17 Aprili 1983) ni mwamuzi wa kitaalamu wa mpira wa kikapu ambaye amefanya [[kazi]] katika Chama cha Kitaifa cha Mpira wa Kikapu (NBA) tangu msimu wa 2009–2010. Alikuwa mwamuzi wa [[michezo]] ya mchujo mwaka 2019, baada ya kuwa mwamuzi mbadala kuanzia 2014 hadi 2018. Kwa sasa anavaa sare yenye namba 3.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.nbra.net/nba-officials/referee-biographies/nick-buchert/ |title=Nick Buchert |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260512125022/https://www.nbra.net/nba-officials/referee-biographies/nick-buchert/ |archivedate=2026-05-12 |accessdate=2026-10-04 |url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1983]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] mby6wkmiuuk3kyr99yf27kn8fzsuzay Spring Hurlbut 0 252973 1608613 1604811 2026-10-16T05:00:48Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608613 wikitext text/x-wiki '''Spring Hurlbut''' (aliyezaliwa [[11 Aprili]], [[1952]]) ni [[msanii]] wa [[Kanada]], anayejulikana kwa kazi zinazohusu uhusiano kati ya uchongaji na usanifu wa majengo, pamoja na mada za vifo.<ref name=":12">{{Rejea tovuti|url=https://www.gallery.ca/en/see/collections/artist.php?iartistid=2580|title=Spring Hurlbut|website=www.gallery.ca|access-date=2016-05-04}}</ref> Anaishi na kufanya kazi huko [[Toronto]].<ref name=canadianart>{{Rejea tovuti|url=http://canadianart.ca/artists/spring-hurlbut/|title=Spring Hurlbut - Canadian Art|website=Canadian Art|language=en-US|access-date=2016-05-04}}</ref><ref name=":0">{{Rejea tovuti|url=http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/spring-hurlbut/|title=Spring Hurlbut|last=SELINE|first=JANICE|website=The Canadian Encyclopedia|access-date=2016-05-04}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD|1952|}} [[Jamii:Wasanii wa Kanada]] [[Jamii:Wanawake wa Kanada]] sjnrii5jxmhvnzj1v4xgpp58zovqjcz Taasisi ya Mafunzo ya Ualimu ya Chuo Kikuu cha Goma 0 253055 1608617 1606741 2026-10-16T05:48:04Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608617 wikitext text/x-wiki [[image:ISP Goma.jpg|250 px|left|vignette|left|thumb|Mwonekano wa Kampasi ya Chuo Kikuu cha Lake mjini Goma]] Taasisi ya Elimu ya Juu ya Ualimu ya Goma (ISP-Goma) ni chuo kikuu cha umma kilichoko katika eneo la Majengo-Mulindwa mjini [[Goma]], makao makuu ya mkoa wa Kivu Kaskazini katika [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]]<ref name="ADAM&WINEUR-002">{{fr}} ; ''[https://ispgoma.ac.cd/, Institut Supérieur Pédagogique de Goma : Former aujourd'hui les éducateurs de demain] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, sur ispgoma.ac.cd, consulté le 04 octobre 2026</ref>. Ikijulikana kama mojawapo ya vyuo vikuu bora nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, chuo hiki kimeorodheshwa katika nafasi ya 34 kwenye tovuti ya Wizara ya Elimu ya Juu, Utafiti wa Kisayansi na Ubunifu<ref name="ADAM&WINEUR-003">{{fr}} ; ''[https://minesursi.gouv.cd/?, Instituts Supérieurs Pédagogiques], sur minesursi.gouv.cd, 2026, consulté le 04 octobre 2026 </ref>. == Historia == ISP-Goma ni mojawapo ya taasisi za elimu zilizoanzishwa kama sehemu ya sera ya pamoja ya elimu ya sekondari na ya juu—sera iliyozinduliwa mwaka wa 1993 ili kusogeza shule karibu zaidi na mikoa<ref name="ADAM&WINEUR-002" />. Hili ni taasisi ya shirikisho iliyo chini ya usimamizi wa Wizara ya Elimu ya Juu na Vyuo Vikuu. == Programu za Chuo == Dhumuni kuu la chuo hiki ni kutoa mafunzo kwa walimu wa shule za sekondari. Taasisi hii hutoa "programu zenye kuvutia" zinazowasaidia wanafunzi kupata ujuzi, si kwa ajili ya masuala ya kitaaluma pekee, bali pia kwa ajili ya kushiriki katika nyanja nyingine za maisha ya kijamii na kiuchumi<ref name="ADAM&WINEUR-004">{{fr}} ; ''[https://www.re.minesursi.gouv.cd/etablissement.php?id=205, Fiche établissement : INSTITUT SUPERIEUR PEDAGOGIQUE DE GOMA], sur www.re.minesursi.gouv.cd/, consulté le=04 octobre 2026</ref>. == Maisha ya Shuleni == Mnamo tarehe 31 Novemba 2023, ISP-Goma iliandaa sherehe mbili za mahafali na kuhitimisha mwaka wa masomo wa 2022–2023, zikihusisha wahitimu 64<ref name="ADAM&WINEUR-005">{{fr}} ; ''Prosper HERI : [https://kivumorningpost.com/2023/11/01/goma-collation-de-grade-a-lisp-goma-des-nouveaux-diplomes-sur-marche-demploi/, Goma : Collation de grade à l’ISP Goma, des nouveaux diplômés sur marché d’emploi, 31 Octobre 2023], consulté le 04 octobre 2026}}</ref>. Hafla hiyo iliongozwa na Mkurugenzi, Prof. Dkt. A.S. Buto Balingene. == Hali Mpya == Kwa sura ya mawaziri n°239/MINESURSI/CAB.MIN/SASM/MMK/2026 Chini ya amri iliyotiwa saini na Waziri wa Elimu ya Juu na Utafiti wa Kisayansi (ESU-RSI), Marie-Thérèse Sombo Ayanne Safi Mukuna, shughuli za kitaaluma na zile zinazohusiana na taaluma katika ISP-Goma—pamoja na shughuli za taasisi nyingine nne za umma (ikiwemo ISTA-Goma)—zimesimamishwa hadi hapo taarifa nyingine itakapotolewa, kutokana na masuala ya usalama yanayoathiri hasa eneo lililo chini ya udhibiti wa AFC-M23<ref name="ADAM&WINEUR-006">{{fr}} ; ''MINESURSI :[https://minesursi.gouv.cd/images/ARRETE_MIN_239_20_08_2026_SUSP_ACTIVIE_ESURSI_21ed900033779f18.pdf, ARRETE MINASTERIEL N°239/MINESURS1/CAB.MIN/SASM/MMW2026 DU 20 AOUT 2026 PORTANT SUSPENSION DES ACTIVITES ACADEMIQUES AU SEIN DES ETABLISSEMENTS D'ENSEIGNEMENT SUPERIEUR ET UNIVERSITAIRE DES VILLES DE GOMA ET BUKAVU, DANS LES PROVINCES DE NORD ET SUD-KIVU EN REPUBLIQUE DEMOCRATIQUE DU CONGO] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, sur minesursi.gouv.cd, 20 août 2026, consulté le 04 octobre 2026</ref>. Hatua hii inahusu uandikishaji, uhamisho, ufundishaji, tathmini na mwongozo kwa mwaka wa masomo wa 2026–2027<ref name="ADAM&WINEUR-006" />. == Tazama pia == * [[Goma]] * [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] == Annexes == * {{fr}} : [https://ispgoma.ac.cd/, Site de l'ISP/GOMA] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{fr}} : [https://minesursi.gouv.cd/?, Site du Ministère de l'enseignement supérieur, recherche scientifique et innovation (RDC)] * {{fr}} : [https://re.minesursi.gouv.cd/universites-instituts.php?page=80, Nombres des universités et instituts (RDC)] == Ba références == {{reflist}} [[Jamii:Shule ya Sekondari katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Chuo Kikuu mjini Goma]] [[Jamii:Chuo Kikuu cha Elimu]] [[Jamii:Chuo Kikuu kilichoanzishwa mwaka 1993]] [[Jamii:Elimu katika Kivu Kaskazini]] [[Jamii:Goma]] [[Jamii:Kivu Kaskazini]] [[Jamii:Elimu ya juu katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Taasisi ya Mafunzo ya Walimu ya Afrika]] [[Jamii:Mafunzo ya walimu katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] == Marejeo == {{Marejeo}} mbj8qmvun6e7ko3odxyc6j6rklb2rsv Sushil KC 0 253093 1608615 1604829 2026-10-16T05:36:41Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608615 wikitext text/x-wiki '''Sushil KC''' (alizaliwa 23 Aprili 1990 huko '''Pokhara''') ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Nepal. Anachezea [[Klabu]] ya Manang Marshyangdi katika Ligi ya Taifa ya Nepal kama kiungo. Pia aliichezea timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Nepal, akifanya [[mchezo]] wake wa kwanza dhidi ya India tarehe 31 Agosti 2015.<ref>[https://int.soccerway.com/matches/2015/08/31/world/friendlies/india/nepal/2113243/ India vs Nepal 2015 Soccerway]</ref> == Kazi == Sushil KC alihitimu kutoka Chuo cha ANFA mwaka 2007. Miaka michache baadaye, alianza kazi yake ya kulipwa kwa kujiunga na Friends Club, ambako alicheza kwa msimu mmoja. Baadaye alihamia New Road Team (NRT), kisha akachezea Machhindra Club na Manang Marshyangdi Club (MMC). Akiwa anachezea Machhindra Club, Sushil KC alitambuliwa kuwa Kiungo Bora wa [[Ligi]], kutokana na mchango wake na kiwango chake thabiti uwanjani.<ref>[http://www.goalnepal.com/nplayer_profile.php?pid=349&tid=150 "Sushil KC, goalnepal profile".] {{Wayback|url=http://www.goalnepal.com/nplayer_profile.php?pid=349&tid=150 |date=20160214053643 }} GoalNepal.com. Retrieved 11 October 2015.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 3tr7xtr9ib93ybivlnozo29dsgglc7w The Braxtons 0 253113 1608626 1605161 2026-10-16T06:45:39Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608626 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;" | The Braxtons |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[Picha:The Braxtons.jpg|250px|The Braxtons]]<br /><small>The Braxtons wakitumbuiza</small> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Taarifa za kundi |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Asili: | style="padding: 3px;" | [[Severn]], [[Maryland]], Marekani |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Aina: | style="padding: 3px;" | Kundi la waimbaji |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mtindo: | style="padding: 3px;" | [[R&B]], [[soul]], [[pop]], [[gospel]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Miaka ya kazi: | style="padding: 3px;" | 1989–1998; 2010–sasa |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Wanachama |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Wanachama: | style="padding: 3px;" | [[Toni Braxton]], [[Traci Braxton]], [[Towanda Braxton]], [[Trina Braxton]], [[Tamar Braxton]] |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Kampuni za kurekodi |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Lebo: | style="padding: 3px;" | [[Arista Records]], [[Atlantic Records]], [[Def Jam Recordings]] |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Albamu |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Albamu kuu: | style="padding: 3px;" | ''So Many Ways'' (1996), ''Braxton Family Christmas'' (2015) |} '''[[The Braxtons]]''' ni kundi la waimbaji wa [[R&B]] kutoka [[Marekani]] lililoundwa na dada watano: [[Toni Braxton]], [[Traci Braxton]], [[Towanda Braxton]], [[Trina Braxton]] na [[Tamar Braxton]].<ref name="eonline1">{{Rejea tovuti|title=A Guide to the Huge Braxton Family|url=https://www.eonline.com/news/1436661/braxton-family-guide|publisher=E! Online|accessdate=2026-10-05}}</ref> Dada hao walikulia katika familia ya muziki na dini, wakianza kuimba katika kwaya za kanisa kabla ya kuingia katika tasnia ya muziki wa kidunia.<ref name="lastfm">{{Rejea tovuti|title=The Braxtons Biography|url=https://www.last.fm/music/The+Braxtons/+wiki|publisher=Last.fm|accessdate=2026-10-05}}</ref> Kundi lilipata mkataba na [[Arista Records]] mwaka 1989 na kutoa wimbo wao wa kwanza, “Good Life”, mwaka 1990.<ref name="lastfm"/> Baadaye Toni Braxton alianza kazi ya kujitegemea, huku Tamar, Trina na Towanda wakiendelea kama watatu na kutoa albamu ''So Many Ways'' mwaka 1996.<ref name="apple">{{Rejea tovuti|title=The Braxtons|url=https://music.apple.com/zw/artist/the-braxtons/711529|publisher=Apple Music|accessdate=2026-10-05}}</ref> Mwaka 2015, dada wote watano waliungana tena kwa albamu ya Krismasi ''Braxton Family Christmas''.<ref name="eonline1"/> == Historia == === Maisha ya awali === Dada wa Braxton walilelewa katika eneo la [[Severn]], [[Maryland]], katika familia iliyosisitiza dini, muziki na ushirikiano wa kifamilia.<ref name="eonline1"/><ref name="yahoo1">{{Rejea tovuti|title=Guide to the Big Braxton Family|url=https://www.yahoo.com/entertainment/celebrity/articles/guide-big-braxton-family-toni-223129440.html|publisher=Yahoo Entertainment|accessdate=2026-10-05}}</ref> Mama yao, Evelyn Braxton, alikuwa mwimbaji wa opera na mhubiri, wakati baba yao, Michael Braxton, alikuwa mchungaji.<ref name="eonline1"/> Familia hiyo ilikuwa na watoto sita: mwana mmoja, Michael Braxton Jr., na mabinti watano—Toni, Traci, Towanda, Trina na Tamar.<ref name="eonline2">{{Rejea tovuti|title=Braxton Family Guide|url=https://www.eonline.com/photos/38368/braxton-family-guide|publisher=E! Online|accessdate=2026-10-05}}</ref> Mabinti hao waliimba pamoja wakiwa wadogo na walishiriki katika ibada na matukio mbalimbali ya muziki katika Pwani ya Mashariki ya Marekani.<ref name="lastfm"/> Mafunzo yao ya kuimba kanisani yalisaidia kujenga sauti zenye maelewano ya karibu. Uimbaji wa pamoja wa dada hao ulijulikana kwa matumizi ya harmonies, yaani kuimba sauti tofauti zinazokamilishana ndani ya wimbo mmoja.<ref name="lastfm"/> === Kuanzishwa kwa kundi === Mwaka 1989, dada hao watano walisaini mkataba na Arista Records kama The Braxtons.<ref name="lastfm"/> Walikuwa miongoni mwa makundi ya familia yaliyokuwa yakijaribu kuingia katika soko la R&B la mwishoni mwa miaka ya 1980. Wimbo wao wa kwanza, “Good Life”, ulitolewa mwaka 1990. Wimbo huo ulifika nafasi ya 79 katika chati ya Billboard R&B, lakini haukuleta mafanikio makubwa ya kibiashara.<ref name="lastfm"/> Baada ya hapo, Arista haikuendelea na mpango wa kutoa albamu ya kundi.<ref name="lastfm"/> Ingawa kundi halikupata mafanikio makubwa kama lilivyotarajia, kipindi hicho kilikuwa muhimu kwa sababu kililiweka jina la familia ya Braxton katika tasnia ya muziki. Pia kilitoa nafasi kwa waandaaji na watayarishaji kutambua uwezo wa Toni Braxton kama mwimbaji wa pekee.<ref name="lastfm"/> == Toni Braxton aanza kazi ya pekee == Baada ya “Good Life”, Toni Braxton aliondoka katika kundi ili kuendeleza kazi yake kama msanii wa pekee. Alitambuliwa na watayarishaji [[L.A. Reid]] na [[Babyface]], waliokuwa wakianzisha [[LaFace Records]].<ref name="lastfm"/> Toni alitoa albamu yake ya kwanza, ''Toni Braxton'', mwaka 1993. Albamu hiyo ilikuwa na nyimbo kama “Another Sad Love Song” na “Breathe Again”, na ilimfanya awe mmoja wa waimbaji wakubwa wa R&B wa miaka ya 1990.<ref name="lastfm"/> Kuondoka kwa Toni hakukumaanisha mwisho wa uhusiano wake na dada zake. Traci, Towanda, Trina na Tamar waliendelea kushirikiana naye kama waimbaji wa nyuma katika baadhi ya maonyesho na miradi ya muziki.<ref name="lastfm"/> Mafanikio ya Toni yalisaidia pia kuongeza umaarufu wa jina la Braxton. Hata hivyo, dada wengine walikabili changamoto ya kutengeneza utambulisho wao wenyewe katika familia ambayo tayari ilikuwa na nyota mkubwa wa kimataifa.<ref name="eonline1"/> == ''So Many Ways'' == Mwaka 1996, Tamar, Trina na Towanda waliunda tena The Braxtons kama kundi la watu watatu. Walitoa albamu yao ya kwanza, ''So Many Ways'', kupitia [[Atlantic Records]].<ref name="apple"/><ref name="lastfm"/> Albamu hiyo ilitolewa tarehe 13 Agosti 1996 na ilikuwa na mchanganyiko wa R&B, soul na pop. Ilijumuisha nyimbo kama:<ref name="apple"/> * “So Many Ways” * “Only Love” * “The Boss” * “Slow Flow” Wimbo wa “So Many Ways” ulitolewa kama single kuu ya albamu. Ulifika nafasi ya 83 katika chati ya Billboard nchini Marekani na nafasi ya 32 nchini Uingereza.<ref name="lastfm"/> Albamu yenyewe ilifika nafasi ya 26 katika chati ya Billboard R&B/Hip-Hop Albums. Baadhi ya takwimu za huduma za muziki pia zimeonyesha kuwa ilifika katika sehemu ya chini ya chati ya Billboard 200.<ref name="lastfm"/> Ingawa ''So Many Ways'' haikufikia kiwango cha mafanikio ya albamu za Toni Braxton, iliupa muziki wa dada hao nafasi ya kujitegemea. Albamu hiyo pia ilionyesha kuwa The Braxtons waliweza kufanya kazi kama kundi hata bila Toni kuwa mshiriki wa kudumu katika kurekodi.<ref name="lastfm"/> == Mtindo wa muziki == Muziki wa The Braxtons ulitegemea sana uimbaji wa sauti nyingi na maelewano ya kifamilia. Tofauti na baadhi ya makundi ya R&B yaliyotegemea mwimbaji mmoja, The Braxtons waliwasilisha utambulisho wa pamoja uliotokana na sauti za dada hao.<ref name="lastfm"/> Mambo muhimu katika mtindo wao yalikuwa: * Harmonies zenye ushawishi wa gospel. * Midundo laini ya R&B ya miaka ya 1990. * Mada za mapenzi na mahusiano. * Mchanganyiko wa soul, pop na muziki wa redio. * Uimbaji wa pamoja unaotumia tofauti za sauti za kila dada. Muziki wao uliibuka katika kipindi ambacho R&B ilikuwa ikibadilika kwa kuingiza midundo ya hip hop, synthesizer na uzalishaji wa kisasa. Hata hivyo, The Braxtons waliendelea kuhifadhi msingi wa uimbaji wa moja kwa moja uliotokana na malezi yao ya kanisani.<ref name="lastfm"/> == Kazi za kila dada == === Toni Braxton === Toni Braxton alikuwa dada mkubwa na mwanachama aliyepata mafanikio makubwa zaidi ya kibiashara. Baada ya kuondoka katika kundi, alijenga kazi ya pekee yenye albamu nyingi zilizofanikiwa, nyimbo maarufu na tuzo kadhaa za [[Grammy Awards]].<ref name="eonline1"/><ref name="lastfm"/> Nyimbo zake maarufu zilijumuisha “Un-Break My Heart”, “You’re Makin’ Me High”, “He Wasn’t Man Enough” na “Breathe Again”. Kazi yake ilimfanya awe mmoja wa waimbaji waliotambulika zaidi katika historia ya R&B ya Marekani.<ref name="lastfm"/> === Traci Braxton === Traci Braxton aliendelea kufanya muziki baada ya kipindi cha kwanza cha The Braxtons. Alishiriki pia katika televisheni na uigizaji, na baadaye alitoa albamu yake ya pekee.<ref name="eonline1"/> Traci alijulikana kwa sauti yake yenye nguvu na ushiriki wake katika kipindi cha uhalisia ''Braxton Family Values''. Alifariki mwezi Machi 2022 akiwa na umri wa miaka 50 baada ya kuugua saratani ya umio.<ref name="eonline1"/><ref name="yahoo2">{{Rejea tovuti|title=The Braxton Sisters|url=https://www.yahoo.com/entertainment/braxton-sisters-toni-trina-tamar-193401504.html|publisher=Yahoo Entertainment|accessdate=2026-10-05}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Towanda Braxton === Towanda Braxton alishiriki katika muziki na televisheni. Alikuwa sehemu ya muundo wa The Braxtons uliotoa ''So Many Ways'' mwaka 1996.<ref name="lastfm"/> Baadaye alijulikana zaidi kupitia ''Braxton Family Values'' na miradi mingine ya burudani. Pia alishiriki katika vipindi vya televisheni kama ''Starting Over''.<ref name="eonline1"/> === Trina Braxton === Trina Braxton alishiriki katika ''So Many Ways'' pamoja na Tamar na Towanda. Baada ya shughuli za kundi kupungua, aliendelea na uimbaji, uigizaji, biashara na uwasilishaji wa televisheni.<ref name="eonline1"/><ref name="lastfm"/> Alijulikana pia kwa kushiriki katika kipindi ''Sister Circle'', pamoja na kuonekana katika ''Braxton Family Values''. Kazi zake zilimsaidia kujenga utambulisho zaidi ya kuwa mshiriki wa familia ya Braxton.<ref name="eonline1"/> === Tamar Braxton === Tamar Braxton alikuwa mdogo zaidi kati ya dada hao watano. Alishiriki katika ''So Many Ways'' na baadaye akaanza kazi ya pekee.<ref name="eonline1"/><ref name="lastfm"/> Albamu yake ya kwanza ya pekee, ''Tamar'', ilitolewa mwaka 2000. Baadaye alipata mafanikio makubwa kupitia albamu ''Love and War'' ya mwaka 2013, iliyokuwa na wimbo maarufu wa jina hilo.<ref name="eonline1"/> Tamar pia alijulikana kupitia vipindi vya televisheni, hasa ''Braxton Family Values'' na ''Tamar & Vince''. Sauti yake, haiba yake na mtindo wake wa moja kwa moja vilimfanya awe mmoja wa watu waliotambulika zaidi katika kizazi cha baadaye cha familia ya Braxton.<ref name="eonline1"/><ref name="yahoo2"/> == ''Braxton Family Values'' == Mwaka 2011, familia ya Braxton ilianza kuonekana katika kipindi cha uhalisia ''Braxton Family Values'' kwenye kituo cha WE tv. Kipindi hicho kiliwahusisha Toni, Traci, Towanda, Trina na Tamar pamoja na mama yao Evelyn.<ref name="eonline1"/> Kipindi hicho kilijikita katika maisha ya familia, kazi zao za muziki, mahusiano, migogoro ya kifamilia na changamoto za umaarufu. Kilionyesha kwamba, licha ya kuwa na historia ya pamoja, kila dada alikuwa na mtazamo na malengo yake mwenyewe.<ref name="eonline1"/><ref name="yahoo2"/> ''Braxton Family Values'' kilidumu kwa misimu kadhaa na kusaidia kuwafanya dada hao wajulikane kwa hadhira ambayo huenda haikufahamu historia ya muziki ya The Braxtons.<ref name="eonline1"/> Kipindi hicho pia kilibadilisha namna The Braxtons walivyotambulika. Kabla ya hapo, kundi lilijulikana hasa kupitia muziki wa miaka ya 1990; baada ya kipindi hicho, jina la Braxton lilihusishwa pia na televisheni ya uhalisia, biashara na burudani kwa ujumla.<ref name="eonline1"/> == ''Braxton Family Christmas'' == Mwaka 2015, dada wote watano—Toni, Traci, Towanda, Trina na Tamar—waliungana tena kurekodi albamu ''Braxton Family Christmas''.<ref name="eonline1"/> Albamu hiyo ilitolewa kupitia [[Def Jam Recordings]] na ilikuwa na nyimbo za Krismasi pamoja na nyimbo mpya. Ilikuwa albamu ya kwanza ya muda mrefu iliyowahusisha dada wote watano tangu kipindi cha awali cha kundi.<ref name="eonline1"/> Muungano huo ulikuwa muhimu kwa sababu uliwakutanisha tena dada waliokuwa wamejenga kazi zao tofauti katika muziki na televisheni. Pia ulionyesha jinsi jina la The Braxtons lilivyoweza kuendelea kuwa sehemu ya utambulisho wa familia hata wakati wanachama walikuwa na kazi za pekee.<ref name="eonline1"/> == Diskografia == === Albamu za kundi === * ''So Many Ways'' — 1996 * ''Braxton Family Christmas'' — 2015 === Singeli teule === * “Good Life” — 1990 * “So Many Ways” — 1996 * “Only Love” — 1996 * “The Boss” — 1996 * “Slow Flow” — 1996 == Wanachama == * [[Toni Braxton]] — 1989–1991; 2015 * [[Traci Braxton]] — 1989–1998; 2015 * [[Towanda Braxton]] — 1989–1998; 2015 * [[Trina Braxton]] — 1989–1998; 2015 * [[Tamar Braxton]] — 1989–1998; 2015 == Marejeo == {{marejeo}} == Viungo vya nje == * [https://www.eonline.com/news/1436661/braxton-family-guide E! Online: A Guide to the Huge Braxton Family] * [https://www.eonline.com/photos/38368/braxton-family-guide E! Online: Braxton Family Guide] * [https://music.apple.com/zw/artist/the-braxtons/711529 Apple Music: The Braxtons] * [https://www.iheart.com/artist/the-braxtons-409597/ iHeart: The Braxtons] * [https://www.deezer.com/en/artist/289836 Deezer: The Braxtons] * [https://www.last.fm/music/The+Braxtons/+wiki Last.fm: The Braxtons] * [https://www.yahoo.com/entertainment/celebrity/articles/guide-big-braxton-family-toni-223129440.html Yahoo Entertainment: Guide to the Braxton Family] * [https://www.yahoo.com/entertainment/braxton-sisters-toni-trina-tamar-193401504.html Yahoo Entertainment: The Braxton Sisters] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{mbegu-muziki}} [[Jamii:Makundi ya muziki ya Marekani]] [[Jamii:Makundi ya R&B]] [[Jamii:Waimbaji wa Marekani]] 45j2v1n3mh8svygob58e30urpj79bzq Shanice 0 253114 1608605 1605136 2026-10-16T03:05:31Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608605 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;" | Shanice |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[Picha:Shanice Wilson.jpg|250px|Shanice]]<br /><small>Shanice akitumbuiza</small> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Taarifa binafsi |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Jina kamili: | style="padding: 3px;" | Shanice Lorraine Wilson-Knox |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Tarehe ya kuzaliwa: | style="padding: 3px;" | [[14 Mei]] [[1973]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mahali pa kuzaliwa: | style="padding: 3px;" | [[Pittsburgh]], [[Pennsylvania]], Marekani |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Majina mengine: | style="padding: 3px;" | Shanice Wilson |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Kazi na muziki |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Kazi: | style="padding: 3px;" | Mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mwigizaji, dansa, mtayarishaji |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mtindo: | style="padding: 3px;" | [[R&B]], [[soul]], [[pop]], [[new jack swing]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Miaka ya kazi: | style="padding: 3px;" | 1984–sasa |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Muziki |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Kampuni za kurekodi: | style="padding: 3px;" | [[A&M Records]], [[Motown Records]], [[LaFace Records]], [[PlayTyme Records]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Albamu maarufu: | style="padding: 3px;" | ''Discovery'', ''Inner Child'', ''21 Ways to Grow'', ''Shanice'', ''Every Woman Dreams'' |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Wimbo maarufu |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Wimbo: | style="padding: 3px;" | [[I Love Your Smile]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Tuzo na uteuzi: | style="padding: 3px;" | Uteuzi wa [[Grammy Awards]] |} '''[[Shanice]]''' (jina kamili '''Shanice Lorraine Wilson-Knox'''; alizaliwa [[14 Mei]] [[1973]]) ni mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, mwigizaji na dansa wa [[R&B]] kutoka Marekani. Anajulikana zaidi kwa wimbo wake wa kimataifa wa “[[I Love Your Smile]]”, uliotoka mwaka 1991 na kufikia nafasi ya pili katika chati ya [[Billboard Hot 100]] nchini Marekani. Wimbo huo pia uliongoza chati ya R&B na kuwa maarufu katika nchi nyingi duniani.<ref name="allmusic">{{Rejea tovuti|title=Shanice Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/shanice-mn0000792839|publisher=AllMusic|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref name="genius">{{Rejea tovuti|title=Shanice - I Love Your Smile Lyrics|url=https://www.genius.com/Shanice-i-love-your-smile-lyrics|publisher=Genius|accessdate=2026-10-05}}</ref> Shanice alianza kazi ya muziki akiwa mtoto na akatoa albamu yake ya kwanza, ''Discovery'', mwaka 1987 akiwa na umri wa miaka 14. Baadaye alisaini mkataba na [[Motown Records]] na kutoa albamu ''Inner Child'' mwaka 1991, ambayo ilimletea mafanikio makubwa zaidi katika muziki.<ref name="apple">{{Rejea tovuti|title=Shanice on Apple Music|url=https://music.apple.com/us/artist/shanice/402635|publisher=Apple Music|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref name="lastfm">{{Rejea tovuti|title=Shanice - Inner Child|url=https://www.last.fm/music/Shanice/Inner+Child|publisher=Last.fm|accessdate=2026-10-05}}</ref> Mbali na muziki, Shanice amefanya kazi katika televisheni, filamu na maigizo ya jukwaani. Ameonekana katika vipindi kama ''Kids Incorporated'' na ''Flex & Shanice'', na pia alishiriki katika nyimbo za filamu kama ''Boomerang'', ''Pocahontas'' na ''The Meteor Man''.<ref name="imdb">{{Rejea tovuti|title=Shanice Wilson - IMDb|url=https://www.imdb.com/name/nm0005413/|publisher=IMDb|accessdate=2026-10-05}}</ref><ref name="appletv">{{Rejea tovuti|title=Shanice - Apple TV|url=https://tv.apple.com/us/person/shanice/umc.cpc.1ohpbkg8k255dymvn1pvwg8vf|publisher=Apple TV|accessdate=2026-10-05}}</ref> == Maisha ya awali == Shanice Lorraine Wilson alizaliwa [[Pittsburgh]], [[Pennsylvania]], tarehe 14 Mei 1973. Akiwa mdogo, familia yake ilihamia [[Los Angeles]], [[California]], ambako mama yake na shangazi yake walikuwa wakifuatilia kazi katika tasnia ya burudani.<ref name="imdb"/> Alianza kuimba akiwa na umri mdogo sana. Tangu utotoni, alionyesha uwezo wa kuimba kwa sauti ya juu na yenye mwangwi wa kipekee. Sauti yake mara nyingi imeelezwa kuwa soprano yenye mchanganyiko wa nguvu za R&B, urahisi wa pop na hisia za soul.<ref name="apple"/> Akiwa mtoto, Shanice alishiriki katika mashindano ya vipaji na matangazo ya kibiashara. Mwaka 1983, alishinda katika kipindi cha televisheni cha vipaji ''Star Search'', jambo lililomsaidia kupata uangalifu wa watayarishaji wa muziki.<ref name="allmusic"/> Inasemekana pia kwamba alipokuwa na umri wa miaka minane, alichaguliwa kuimba katika tangazo la Kentucky Fried Chicken pamoja na mwimbaji maarufu [[Ella Fitzgerald]]. Uzoefu huo ulimpa nafasi ya kuonekana mapema katika mazingira ya muziki wa kitaalamu.<ref name="allmusic"/> == Mwanzo wa kazi ya muziki == Shanice alisaini mkataba wake wa kwanza na [[A&M Records]] alipokuwa na umri wa takriban miaka 11. Alitoa albamu yake ya kwanza, ''Discovery'', mwaka 1987 akiwa na umri wa miaka 14.<ref name="apple"/><ref name="allmusic"/> Albamu hiyo iliweka msingi wa kazi yake kama mwimbaji wa R&B wa kizazi kipya. Ilikuwa na nyimbo zilizomsaidia kufahamika katika chati za R&B, zikiwemo “(Baby Tell Me) Can You Dance” na “No 1/2 Steppin’”.<ref name="allmusic"/> “(Baby Tell Me) Can You Dance” ilikuwa miongoni mwa nyimbo zake za kwanza zilizopata usikivu mkubwa. Wimbo huo ulimwonyesha kama mwimbaji kijana mwenye uwezo wa kuimba na pia kuendana na mitindo ya dansi iliyokuwa maarufu mwishoni mwa miaka ya 1980.<ref name="apple"/> Ingawa ''Discovery'' haikumpa mafanikio ya kiwango cha kimataifa kama ''Inner Child'', iliweka Shanice katika orodha ya waimbaji wachanga waliokuwa wakiahidi katika R&B ya Marekani.<ref name="allmusic"/> == ''Inner Child'' == Baada ya mabadiliko katika uendeshaji wa lebo yake, Shanice alihamia [[Motown Records]]. Mwaka 1991, alitoa albamu yake ya pili, ''Inner Child''.<ref name="allmusic"/><ref name="lastfm"/> ''Inner Child'' ilitolewa tarehe 19 Novemba 1991. Albamu hiyo ilikuwa na mchanganyiko wa R&B, pop, soul na new jack swing, ambayo ilikuwa maarufu katika muziki wa Marekani wa wakati huo.<ref name="lastfm"/> Albamu hiyo ilifika nafasi ya 13 katika chati ya Billboard Top R&B Albums na ilipata hadhi ya dhahabu nchini Marekani. Ilikuwa albamu iliyomfanya Shanice ajulikane nje ya Marekani.<ref name="lastfm"/><ref name="ultratop">{{Rejea tovuti|title=Shanice - I Love Your Smile|url=https://www.ultratop.be/nl/song/95e/Shanice-I-Love-Your-Smile|publisher=Ultratop|accessdate=2026-10-05}}</ref> Nyimbo kuu za albamu hiyo zilijumuisha: * “I Love Your Smile” * “Silent Prayer” * “I’m Cryin’” * “Lovin’ You” == “I Love Your Smile” == “I Love Your Smile” ndiyo wimbo uliomletea Shanice umaarufu mkubwa zaidi. Wimbo huo ulitolewa Oktoba 1991 kama single ya kwanza kutoka katika albamu ''Inner Child''.<ref name="genius"/> Wimbo huo ulifika nafasi ya pili katika Billboard Hot 100 nchini Marekani na ukakaa katika nafasi ya kwanza ya chati ya Billboard Hot R&B Singles kwa wiki nne mwishoni mwa mwaka 1991 na mwanzoni mwa 1992.<ref name="genius"/> Katika nchi nyingine, “I Love Your Smile” ulifikia nafasi ya kwanza au nafasi za juu katika chati za muziki. Ulikuwa maarufu katika Ulaya, Australia na maeneo mengine ya dunia, na ukawa moja ya nyimbo zinazotambulika za pop na R&B za miaka ya 1990.<ref name="ultratop"/> Wimbo huo uliandikwa na Shanice pamoja na watunzi wengine, wakiwemo Narada Michael Walden, John Bettis na Siedah Garrett. Walden pia alikuwa miongoni mwa watayarishaji wa wimbo huo.<ref name="genius"/> Mwisho wa toleo la wimbo huo unasikika kicheko cha [[Janet Jackson]] na mume wake wa wakati huo, Rene Elizondo Jr. Kipengele hicho kiliongeza ladha ya kipekee katika rekodi na kilivutia usikivu wa mashabiki.<ref name="genius"/> “I Love Your Smile” ulikuwa wimbo wa furaha uliokuwa na ujumbe mwepesi kuhusu mapenzi, tabasamu na hali nzuri ya moyo. Tofauti na nyimbo nyingi za huzuni za R&B, wimbo huo uliwasilisha Shanice kama msanii mwenye matumaini na nguvu chanya.<ref name="allmusic"/> Wimbo huo ulimpatia Shanice uteuzi wa [[Grammy Awards]], na uliendelea kuwa wimbo wake unaotambulika zaidi katika historia ya muziki wake.<ref name="apple"/> == Nyimbo nyingine za ''Inner Child'' == === “Silent Prayer” === “Silent Prayer” ilikuwa duet kati ya Shanice na mwimbaji [[Johnny Gill]]. Wimbo huo uliendeleza mtindo wa ballad za R&B na ulipata mafanikio katika chati za muziki za watu weusi nchini Marekani.<ref name="allmusic"/> Ushirikiano huo ulimsaidia Shanice kuonyesha uwezo wake katika nyimbo za mapenzi zenye kasi ndogo. Pia uliunganisha sauti yake na moja ya sauti maarufu za wanaume katika R&B ya kipindi hicho. === “Lovin’ You” === Shanice aliimba pia toleo jipya la “Lovin’ You”, wimbo uliowahi kujulikana kupitia mwimbaji [[Minnie Riperton]]. Toleo la Shanice lilikuwa na mpangilio wa kisasa uliolenga hadhira ya R&B ya miaka ya 1990.<ref name="lastfm"/> Wimbo huo ulifika katika chati ya R&B, ingawa haukufikia mafanikio ya “I Love Your Smile”. Uwepo wake katika ''Inner Child'' uliendelea kuonyesha uwezo wa Shanice wa kuimba nyimbo laini zenye mahitaji makubwa ya sauti.<ref name="lastfm"/> === “I’m Cryin’” === “I’m Cryin’” ilikuwa miongoni mwa nyimbo nyingine za albamu ''Inner Child''. Wimbo huo uliwasilisha upande wa kihisia zaidi wa Shanice na ulisaidia kuonyesha kwamba hakuwa mwimbaji wa nyimbo za furaha pekee.<ref name="allmusic"/> == Kazi baada ya ''Inner Child'' == Baada ya mafanikio ya ''Inner Child'', Shanice aliendelea kutoa muziki na kushiriki katika miradi mbalimbali. Hata hivyo, hakutoa albamu nyingine iliyofikia athari ya kibiashara ya wimbo “I Love Your Smile”.<ref name="apple"/> Mwaka 1993, alirekodi wimbo “Saving Forever for You”, uliotumika katika muziki wa filamu ''The Preacher’s Wife''. Wimbo huo uliendelea kumweka katika mazingira ya R&B ya filamu na nyimbo za sauti za sinema.<ref name="allmusic"/> Katika miaka ya 1990, Shanice pia alishiriki katika nyimbo na muziki wa filamu kama: * ''Boomerang'' — 1992 * ''The Meteor Man'' — 1993 * ''Pocahontas'' — 1995 * ''Panther'' — 1995 Ushiriki wake katika miradi hiyo ulimsaidia kuendelea kuonekana hata katika kipindi ambacho soko la muziki lilikuwa likibadilika kwa kasi.<ref name="imdb"/> == Albamu ''Shanice'' == Mwaka 1999, Shanice alitoa albamu iliyobeba jina lake, ''Shanice''. Albamu hiyo ilitoka wakati ambapo R&B ilikuwa ikipitia mabadiliko makubwa kutokana na kuongezeka kwa hip hop soul na muziki wa kisasa wa redio.<ref name="apple"/> Albamu hiyo ilijumuisha wimbo “When I Close My Eyes”, uliokuwa moja ya nyimbo zake zilizofanikiwa baada ya “I Love Your Smile”. Wimbo huo ulifika nafasi ya 12 katika Billboard Hot 100.<ref name="allmusic"/> “When I Close My Eyes” ulikuwa ballad ya kimapenzi iliyompa Shanice nafasi ya kuonyesha ukomavu wa sauti na hisia. Tofauti na “I Love Your Smile”, uliwasilisha mtindo wa taratibu na wa ndani zaidi.<ref name="allmusic"/> Albamu ''Shanice'' ilipata hadhi ya dhahabu na kuthibitisha kwamba Shanice bado alikuwa na nafasi muhimu katika muziki wa R&B wa mwishoni mwa miaka ya 1990.<ref name="apple"/> == Albamu za baadaye == Baada ya albamu ''Shanice'', mwimbaji huyo alitoa kazi nyingine kama ''21 Ways to Grow'' na ''Every Woman Dreams''.<ref name="apple"/> ''Every Woman Dreams'' ilijumuisha pia toleo jingine la “Lovin’ You”. Albamu hiyo iliendelea kujikita katika R&B, soul na nyimbo za mapenzi.<ref name="allmusic"/> Ingawa albamu zake za baadaye hazikufikia mafanikio ya ''Inner Child'', zilionyesha kuendelea kwake kama mwimbaji na mtunzi. Shanice aliendelea kufanya maonyesho, kurekodi na kushirikiana na wasanii wengine.<ref name="apple"/> == Kazi ya uigizaji == Mbali na muziki, Shanice amefanya kazi katika televisheni na filamu. Akiwa kijana, alionekana katika kipindi cha muziki na watoto ''Kids Incorporated''.<ref name="imdb"/> Kipindi hicho kiliwapa nafasi waimbaji wachanga kuigiza na kuimba katika hadithi zilizolenga hadhira ya watoto na vijana. Ushiriki wa Shanice ulisaidia kuonyesha kwamba alikuwa na uwezo zaidi ya kurekodi nyimbo za studio.<ref name="imdb"/> Mwaka 1995, alicheza nafasi ya Éponine katika uzalishaji wa muziki wa jukwaani ''Les Misérables''. Nafasi hiyo ilihitaji uimbaji, uigizaji na uwezo wa kuwasilisha hisia kwa hadhira ya moja kwa moja.<ref name="allmusic"/> Shanice pia alionekana katika filamu ''Panther'' mwaka 1995 na katika miradi mingine ya filamu na televisheni. Baadaye alionekana katika kipindi cha uhalisia ''Flex & Shanice'', kilichomwonyesha pamoja na mume wake, mwigizaji na mcheshi [[Flex Alexander]].<ref name="imdb"/> == Familia na maisha binafsi == Shanice alifunga ndoa na Flex Alexander mwaka 2000. Wawili hao wamekuwa wakishirikiana katika maisha ya familia na katika baadhi ya miradi ya televisheni.<ref name="imdb"/> Wana watoto wawili. Maisha yao ya kifamilia yalionyeshwa kwa sehemu katika kipindi ''Flex & Shanice'', ambacho kilijikita katika kazi, malezi na changamoto za maisha ya wanandoa katika tasnia ya burudani.<ref name="imdb"/> Shanice ameendelea kuhifadhi uhusiano wake na muziki wa gospel na malezi yake ya kiroho. Mambo hayo yameonekana katika baadhi ya mahojiano na nyimbo zake zenye ujumbe wa matumaini na mapenzi.<ref name="apple"/> == Mtindo wa muziki == Mtindo wa Shanice unajulikana kwa mchanganyiko wa: * R&B yenye melodi laini. * Soul yenye hisia na uimbaji wa juu. * Pop inayofikika kwa hadhira pana. * New jack swing ya mwishoni mwa miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990. * Ballad za kimapenzi. * Ushawishi wa gospel kutoka katika malezi yake. Sauti yake ya juu na nyepesi ilimtofautisha na waimbaji wengine wa kike wa R&B. Aliweza kuimba nyimbo za dansi kama “I Love Your Smile” na pia ballad za hisia kama “Silent Prayer” na “When I Close My Eyes”.<ref name="allmusic"/><ref name="genius"/> Muziki wake uliwafikia wasikilizaji wa R&B na pop kwa wakati mmoja. Hilo lilimsaidia kupata mafanikio katika chati za muziki wa watu weusi na chati kuu za pop nchini Marekani.<ref name="genius"/> == Diskografia == === Albamu za studio === * ''Discovery'' — 1987 * ''Inner Child'' — 1991 * ''21 Ways to Grow'' — 1994 * ''Shanice'' — 1999 * ''Every Woman Dreams'' — 2006 === Singeli teule === * “(Baby Tell Me) Can You Dance” — 1987 * “No 1/2 Steppin’” — 1987 * “I Love Your Smile” — 1991 * “Silent Prayer” — 1991 * “I’m Cryin’” — 1992 * “Saving Forever for You” — 1993 * “When I Close My Eyes” — 1999 == Filamu na televisheni == * ''Kids Incorporated'' * ''Boomerang'' * ''The Meteor Man'' * ''Pocahontas'' * ''Panther'' * ''Les Misérables'' * ''Flex & Shanice'' * ''To Her, With Love'' == Marejeo == {{marejeo}} == Viungo vya nje == * [https://tv.apple.com/us/person/shanice/umc.cpc.1ohpbkg8k255dymvn1pvwg8vf Apple TV: Shanice] * [https://music.apple.com/us/artist/shanice/402635 Apple Music: Shanice] * [https://www.allmusic.com/artist/shanice-mn0000792839 AllMusic: Shanice] * [https://www.imdb.com/name/nm0005413/ IMDb: Shanice] * [https://web.archive.org/web/20261006082440/https://www.muziekweb.nl/en/Link/M00000084784/POPULAR/Songtitels/Shanice Muziekweb: Shanice] * [https://www.ultratop.be/nl/song/95e/Shanice-I-Love-Your-Smile Ultratop: I Love Your Smile] * [https://www.last.fm/music/Shanice/Inner+Child Last.fm: Inner Child] * [https://www.genius.com/Shanice-i-love-your-smile-lyrics Genius: I Love Your Smile] {{BD|1973}}{{mbegu-muziki}} [[Jamii:Waimbaji wa Marekani]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Marekani]] sdh18bu45d3g2i4y2ze2vfqwnvf94r4 Prem Ale 0 253118 1608568 1604859 2026-10-15T22:18:37Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608568 wikitext text/x-wiki '''Prem Bahadur Ale Magar''' (alizaliwa 28 Aprili 1970) ni [[mwanasiasa]] kutoka Nepal anayehusishwa na [[Chama]] cha Kikomunisti cha Nepal (Ujamaa wa Umoja). Pia aliwahi kuwa Waziri wa Utamaduni, Utalii na Usafiri wa Anga wa Kiraia. Kabla ya kuwa Waziri wa Utalii, aliwahi kuwa Waziri wa Misitu na Mazingira wa Nepal.<ref>[https://www.aninews.in/news/world/asia/oli-inducts-8-reassigns-6-ministers-on-board-after-dissolving-parliament20201225214829/ "Oli inducts 8, reassigns 6 Ministers on board after dissolving parliament".]</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mofe.gov.np/.html |title=Ministry of Forests and Environment |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210129070052/https://www.mofe.gov.np/.html |archivedate=2021-01-29 |accessdate=2026-10-05 |url-status=dead}}</ref> == Maisha ya kisiasa == Alianza kazi yake ya kisiasa kama kada wa eneo, baada ya kuchaguliwa kuwa mjumbe wa wadi huko Doti. Baada ya kushindwa katika uchaguzi wa Bunge Maalumu la Katiba wa 2013, alichaguliwa katika uchaguzi mkuu wa 2017 kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi kutoka jimbo la Doti 1. Mwaka 2022, Ale alipata umaarufu mkubwa baada ya kufichua madai ya ufisadi yaliyohusisha unyakuzi wa [[ardhi]] katika Ikulu ya Narayanhiti na Yogesh Bhattarai. Pia alimtuhumu Bhattarai kuhusika katika usafirishaji haramu wa [[bunduki]] baada ya kumalizika kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe mwaka 2008. Waziri Mkuu Sher Bahadur Deuba alimsifu kwa hatua zake za ujasiri. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1971]] [[Jamii:Wanasiasa wa Nepal]] 5r54p5h2mwcz1hsi4irwpgclz0wtijk 1608650 1608568 2026-10-16T08:43:30Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1608650 wikitext text/x-wiki '''Prem Bahadur Ale Magar''' (alizaliwa 28 Aprili 1970) ni [[mwanasiasa]] kutoka Nepal anayehusishwa na [[Chama]] cha Kikomunisti cha Nepal (Ujamaa wa Umoja). Pia aliwahi kuwa Waziri wa Utamaduni, Utalii na Usafiri wa Anga wa Kiraia. Kabla ya kuwa Waziri wa Utalii, aliwahi kuwa Waziri wa Misitu na Mazingira wa Nepal.<ref>[https://www.aninews.in/news/world/asia/oli-inducts-8-reassigns-6-ministers-on-board-after-dissolving-parliament20201225214829/ "Oli inducts 8, reassigns 6 Ministers on board after dissolving parliament".]</ref><ref>{{Rejea tovuti |url=https://www.mofe.gov.np/.html |title=Ministry of Forests and Environment |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210129070052/https://www.mofe.gov.np/.html |archivedate=2021-01-29 |accessdate=2026-10-05 |url-status=dead}}</ref> == Maisha ya kisiasa == Alianza kazi yake ya kisiasa kama kada wa eneo, baada ya kuchaguliwa kuwa mjumbe wa wadi huko Doti. Baada ya kushindwa katika uchaguzi wa Bunge Maalumu la Katiba wa 2013, alichaguliwa katika uchaguzi mkuu wa 2017 kuwa mjumbe wa Baraza la Wawakilishi kutoka jimbo la Doti 1. Mwaka 2022, Ale alipata umaarufu mkubwa baada ya kufichua madai ya ufisadi yaliyohusisha unyakuzi wa [[ardhi]] katika Ikulu ya Narayanhiti na Yogesh Bhattarai. Pia alimtuhumu Bhattarai kuhusika katika usafirishaji haramu wa [[bunduki]] baada ya kumalizika kwa Vita vya wenyewe kwa wenyewe mwaka 2008. Waziri Mkuu Sher Bahadur Deuba alimsifu kwa hatua zake za ujasiri. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1971]] [[Jamii:Wanasiasa wa Nepal]] 4pa18l5bewv1pyq2bsnx3yi6bpdgl00 Sheelagh Carpendale 0 253250 1608607 1605099 2026-10-16T03:14:03Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608607 wikitext text/x-wiki '''Sheelagh Carpendale''' ni [[msanii]] na [[mwanasayansi]] wa [[kompyuta]] wa [[Kanada]] anayefanya kazi katika nyanja ya uonyeshaji wa taarifa kwa njia za kuona na mwingiliano kati ya binadamu na kompyuta.<ref name="innovis">[http://sheelaghcarpendale.ca/] InnoVis</ref>)<ref name="CMD">[http://cmd.ucalgary.ca/] {{Wayback|url=http://cmd.ucalgary.ca/ |date=20130622144327 }} Computational Media Design</ref><ref name="NSERCSteacie">[http://www.nserc-crsng.gc.ca/Prizes-Prix/Steacie-Steacie/Profiles-Profils/Carpendale-Carpendale_eng.asp] NSERC Steacie Fellowship</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wasanii wa Kanada]] [[Jamii:Wanawake wa Kanada]] 18pui7te4o5laid1dox736e10sm5izj Tingban-Paab 0 253271 1608633 1605539 2026-10-16T07:22:26Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608633 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Tingban-Paab | image = [[Picha:Célébration de la fête de Tingban-Paab.jpg|frameless|upright=1.1]] | caption = Sherehe ya Tingban-Paab | label1 = Aina | data1 = Sikukuu ya jadi ya [[mavuno]] | label2 = Nchi | data2 = [[Togo]] | label3 = Eneo | data3 = Grand Tône, [[Mkoa wa Savanes]] | label4 = Huadhimishwa na | data4 = Wamoba, [[Wagurma]], [[Wamossi]], [[Wafulani]] | label5 = Tarehe | data5 = Jumamosi ya pili ya Desemba | label6 = Maana | data6 = « Sadaka kwa mababu » }} '''Tingban-Paab''' ni sikukuu ya jadi ya kila mwaka inayoadhimishwa katika eneo la Grand Tône ([[Mkoa wa Savanes]], kaskazini mwa [[Togo]]) na Wamoba, [[Wagurma]], [[Wamossi]], [[Wafulani]] na jamii nyingine zinazohusiana nao. Sikukuu hii inaashiria mwisho wa [[mavuno]] na ni wakati wa kuwashukuru mababu na mizimu walinzi (''Tingbana''). Hufanyika Jumamosi ya pili ya Desemba katika wilaya za Tône, Tandjouaré, Cinkassé, Kpendjal na Kpendjal-Ouest. Jina lake linamaanisha « sadaka kwa mababu » (''Tingban'': madhabahu; ''Paab'': sadaka). == Maadhimisho == Kwa mujibu wa imani ya jadi, Mungu (''Yendu'') hafikiwi moja kwa moja; kwa hiyo watu huwashukuru mababu na mizimu walinzi kwa ulinzi wao na kwa mavuno mazuri.<ref name="saveurs">{{Rejea tovuti |url=https://saveurstogo.com/tingban-paab-la-fete-des-moissons-du-grand-tone-entre-spiritualite-traditions-et-cohesion/ |title=Tingban-Paab : la fête des moissons du Grand-Tône, entre spiritualité, traditions et cohésion |website=Saveurs du Togo |date=2025-05-05 |access-date=2025-12-13 |language=fr}}</ref> Sikukuu hii inajumuisha [[dhabihu]] za jadi, ngoma na muziki, maandamano yenye mazao ya kilimo na kugawana vyakula vya kienyeji, pamoja na mashindano ya michezo na ibada katika [[kanisa|makanisa]] na [[msikiti|misikiti]].<ref name="gouv">{{Rejea tovuti |url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/culture/tout-savoir-sur-la-fete-tingban-paab |title=Tout savoir sur la fête Tingban-Paab |website=République Togolaise |date=2014-12-12 |access-date=2026-10-06 |language=fr}}</ref><ref name="saveurs"/><ref name="savoir">{{Rejea tovuti |url=https://www.savoirnews.net/blog/2019/02/04/fete-des-moissons-le-tingban-paab-celebre-dans-lallegresse-a-mandouri-reportage/ |title=Fête des moissons : Tingban-Paab, célébré dans l’allégresse à Mandouri |website=Savoir News |date=2019-02-04 |access-date=2026-10-06 |language=fr}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Huimarisha mshikamano wa kijamii, hurithisha utamaduni kwa vijana na huchochea uchumi wa eneo hilo na [[utalii]].<ref name="saveurs"/> == Historia == Sikukuu hii imeadhimishwa kila mwaka tangu katikati ya miaka ya 2000 (mwaka 2019 ilifanyika kwa mara ya kumi na nne mfululizo).<ref name="savoir"/> Baada ya 2019 ilisitishwa kutokana na janga la [[COVID-19]] na ukosefu wa usalama kaskazini mwa nchi.<ref name="togopost">{{Rejea tovuti |url=https://togopost.tg/tingban-paab-de-loubli-a-la-renaissance-le-grand-tone-renoue-avec-ses-valeurs/ |title=Tingban Paab, de l’oubli à la renaissance : le Grand Tône renoue avec ses valeurs |author=Kokou Aziato |website=TogoPost |date=2025-11-18 |access-date=2026-10-06 |language=fr}}</ref><ref name="nr">{{Rejea tovuti |url=https://lenouveaureporter.com/togo-le-retour-marquant-de-tingban-paab-apres-6-ans-dinterruption/ |title=Togo : le retour marquant de Tingban Paab après 6 ans d’interruption |website=Le Nouveau Reporter |date=2025-12-14 |access-date=2025-12-17 |language=fr}}</ref> Ilifanyika tena tarehe 13 Desemba 2025 mjini Tône, ikihudhuriwa na viongozi wakuu wa kitaifa na wajumbe wa kimila kutoka [[Ghana]] na [[Burkina Faso]].<ref name="tourisme">{{Rejea tovuti |url=https://tourisme.gouv.tg/tingban-paab-2025-une-celebration-au-service-du-renforcement-des-liens-fraternels-dans-le-grand-tone/ |title=TINGBAN-PAAB 2025 : une célébration au service du renforcement des liens fraternels dans le Grand Tône |website=Ministère du Tourisme, de la Culture et des Arts |date=2025-12-14 |access-date=2026-10-06 |language=fr}}</ref><ref name="paix">{{Rejea tovuti |url=https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/culture/une-tradition-retrouvee-au-service-de-la-paix-sociale-dans-le-nord |title=Une tradition retrouvée au service de la paix sociale dans le nord |website=République Togolaise |access-date=2025-12-17 |language=fr}}</ref> == Tazama pia == * [[Mkoa wa Savanes]] * [[Utamaduni wa Togo|Utamaduni]] wa Togo == Marejeo == {{Reflist}} == Viungo vya nje == * [https://www.republicoftogo.com/toutes-les-rubriques/culture/tout-savoir-sur-la-fete-tingban-paab « Tout savoir sur la fête Tingban-Paab »], République Togolaise {{fr}} * [https://tourisme.gouv.tg/tingban-paab-2025-une-celebration-au-service-du-renforcement-des-liens-fraternels-dans-le-grand-tone/ « TINGBAN-PAAB 2025 »], Wizara ya Utalii, Utamaduni na Sanaa ya Togo {{fr}} {{Commons category|Moba people}} [[Jamii:Utamaduni wa Togo]] [[Jamii:Sikukuu]] 5p3yhs8l7npaj9kkgg4qp0z8xr52xob Mtumiaji:Mandago8 2 253323 1608469 1605358 2026-10-15T13:18:13Z Mandago8 92940 1608469 wikitext text/x-wiki mimi ni mwandishi na mhariri wa makala za afya za kiswahili kwenye wikipedia 0om6r8v12xozefutgm2l04kkzht08en Naresh Kumar Shahi 0 253387 1608497 1605571 2026-10-15T17:06:17Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608497 wikitext text/x-wiki '''Naresh Kumar Shahi''' (''Kinepali'': नरेश कुमार शाही) ni [[mwanasiasa]] kutoka Nepal na mwanachama wa [[Kampeni]] ya Uundaji Upya wa Chama cha Kikomunisti cha Nepal (Ujamaa wa Umoja). Shahi pia anahudumu kama mjumbe wa [[Bunge]] la Mkoa wa Sudurpashchim.<ref>[http://nepallive.com/story/296513 "समाजवादीनिकट युवा संघका अध्यक्ष शाही प्रदेश सभामा निर्वाचित".] Nepal Live. Retrieved 2023-03-26.</ref> Aliwahi kuwa Waziri wa Masuala ya Uchumi wa Mkoa wa Sudurpashchim.<ref>Setopati, सविता बुढा. [https://www.setopati.com/politics/294265/ "को हुन् सुदूरपश्चिमका नयाँ मन्त्रीहरू नरेश शाही र प्रकाश देउवा?".] {{Wayback|url=https://www.setopati.com/politics/294265/ |date=20250809183434 }} Setopati. Retrieved 2023-03-26.</ref> Shahi aliwahi kuwa mwenyekiti wa Shirikisho la Vijana la Nepal. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanasiasa wa Nepal]] r9jtqpjqtu7cexrkw1lt374don1m8ey Roxanne Nesbitt 0 253417 1608572 1606232 2026-10-16T00:38:40Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608572 wikitext text/x-wiki '''Roxanne Nesbitt''' ni [[msanii]] wa [[Kanada]] wa fani mbalimbali anayefanya kazi katika maeneo yanayokutana kati ya sauti na ubunifu. Alizaliwa huko [[Edmonton]], [[Alberta]], akiwa na asili mchanganyiko ya [[Wahindi]] wa Karibea na [[Europe]] ya [[Europe]]; ana shahada ya [[Muziki]] kutoka University of Alberta na shahada ya Uzamili wa Usanifu Majengo kutoka University of British Columbia.<ref name=":0">{{Rejea jarida |last=Constant |first=Sara |date=2021 |title=Roxanne Nesbitt’s Sonic Investigations |url=https://www.musicworks.ca/roxanne-nesbitt-sonic-investigations |journal=Musicworks Magazine |issue=141}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |last=Hsu |first=Teddy |date=2022-05-13 |title=Roxanne Nesbitt Moon Bells Symbiotic {{!}} Evolution 107.9 |url=https://commons.bcit.ca/evolution1079/2022/05/13/roxanne-nesbitt-moon-bells-symbiotic/ |access-date=2023-08-08 |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810224906/https://commons.bcit.ca/evolution1079/2022/05/13/roxanne-nesbitt-moon-bells-symbiotic/ |archivedate=2023-08-10 |url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{Rejea tovuti |title=Roxanne Nesbitt's Soft Storms Welcomed and Jason Doell's Leaning Into Softness {{!}} Musicworks magazine |url=https://www.musicworks.ca/featured-article/honorable-mentions-nesbitt-doell |access-date=2023-08-07 |website=www.musicworks.ca}}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=Course Outlines |url=http://www.sfu.ca/$classNewsController.getPageURL() |access-date=2023-08-07 |website=www.sfu.ca}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Rejea tovuti |title=About Currently |url=https://currentlyarts.org/about/ |access-date=2023-08-07 |website=Currently Arts Society |language=en-CA}}</ref> ==Marejeo== <references /> {{mbegu-mtu}} {{BD||}} [[Jamii:Wasanii wa Kanada]] [[Jamii:Wanawake wa Kanada]] ojt2dj6qstgb3xmjz4mtw2qibd3cmvy Muziki kwenye miaka ya 2010 0 253513 1608491 1605864 2026-10-15T15:54:49Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608491 wikitext text/x-wiki {{tafsiri kompyuta}} {{Muziki maarufu}} {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;" | Muhtasari wa Muziki wa Miaka ya 2010 |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Muongo: | style="padding: 3px;" | [[Miaka ya 2010]] (2010–2019) |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mabadiliko ya Teknolojia: | style="padding: 3px;" | Ukuaji wa huduma za mkondo (streaming) kama Spotify, Apple Music, na YouTube |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mitindo Mikuu: | style="padding: 3px;" | [[Hip hop]], [[trap music|trap]], [[EDM]], [[dance-pop]], [[contemporary R&B]], [[K-pop]], [[Afrobeats]], [[Latin pop]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Wasanii Kinara wa Pop / R&B: | style="padding: 3px;" | [[Adele]], [[Beyoncé]], [[Taylor Swift]], [[Rihanna]], [[Bruno Mars]], [[The Weeknd]], [[Ed Sheeran]], [[Ariana Grande]], [[Justin Bieber]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Wasanii Kinara wa Hip Hop: | style="padding: 3px;" | [[Drake]], [[Kendrick Lamar]], [[Future]], [[J. Cole]], [[Nikki Minaj]], [[Migos]], [[Travis Scott]], [[Kanye West]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Albamu za Kihistoria: | style="padding: 3px;" | ''[[21 (albamu)|21]]'' (2011), ''[[good kid, m.A.A.d city]]'' (2012), ''[[Take Care]]'' (2011), ''[[1989 (albamu)|1989]]'' (2014), ''[[To Pimp a Butterfly]]'' (2015), ''[[Lemonade (albamu)|Lemonade]]'' (2016), ''[[DAMN.]]'' (2017) |} '''Muziki uliotamba sana katika miaka ya 2010''' uliona mabadiliko makubwa katika tasnia ya muziki kutokana na kuibuka kwa huduma za mkondo (streaming) kama Spotify, Apple Music, na YouTube. [[Hip hop]] na [[trap music|trap]] zilikuwa mitindo iliyotawala, huku [[EDM]] na [[dance-pop]] vikipata umaarufu mkubwa mwanzoni mwa muongo. [[Contemporary R&B]] iliendelea kubadilika, ikichanganywa na elementi za hip hop, trap, na electronic. [[K-pop]] na muziki wa Kilatini pia vilipata umaarufu wa kimataifa katika muongo huu. == Mitindo maarufu kwa 2010 == === Adult Contemporary === Mwanzoni mwa miaka ya 2010, vibao vikali vya [[Adele]] kama vile "[[Rolling in the Deep]]" (2010), "[[Someone Like You]]" (2011), na "[[Set Fire to the Rain]]" (2011) vilishika nafasi za juu kwenye chati za [[adult contemporary]].<ref name="Adele 2010s">{{cite news |title=Adele dominates 2010s with record-breaking album sales |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/adele-2010s-decade-artist-8548318/ |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2019-12-13 |accessdate=2024-10-07}}</ref> Pia, [[Ed Sheeran]] alikuwa na vibao vikali kama "[[Thinking Out Loud]]" (2014) na "[[Perfect]]" (2017) vilivyopendwa sana kwenye redio za adult contemporary.<ref name="Ed Sheeran 2010s">{{cite news |title=Ed Sheeran's biggest songs of the 2010s |url=https://www.officialcharts.com/chart-news/ed-sheerans-biggest-songs-of-the-2010s/ |work=[[Official Charts Company]] |date=2019-12-20 |accessdate=2024-10-07}}</ref> === Contemporary R&B === Katika miaka ya 2010, [[Beyoncé]] alibadilisha sauti yake kuwa na midundo ya [[hip hop]], [[trap]], na [[electronic]]. Albamu zake kama ''[[4]]'' (2011), ''[[Beyoncé]]'' (2013), na ''[[Lemonade]]'' (2016) zilikuwa na athira kubwa kwa R&B ya kisasa.<ref name="Beyoncé Lemonade">{{cite news |title=Beyoncé's Lemonade: A cultural phenomenon |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/beyonce-lemonade-cultural-impact-1234567/ |work=[[Rolling Stone]] |date=2016-04-25 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[Frank Ocean]] alitambulisha mtindo mpya wa R&B wenye sauti ya kipekee kupitia albamu zake ''[[Channel Orange]]'' (2012) na ''[[Blonde]]'' (2016), ambazo zilipokea sifa kubwa kutoka kwa wakosoaji.<ref name="Frank Ocean Blonde">{{cite news |title=Frank Ocean's Blonde: The R&B album that changed everything |url=https://www.theguardian.com/music/2016/aug/25/frank-ocean-blonde-review |work=[[The Guardian]] |date=2016-08-25 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[File:Beyoncé - Tottenham Hotspur Stadium - 1st June 2023 Beyoncé Renaissance World Tour (4 of 5) (52949059825) (cropped).jpg|right|thumb|201x201px|[[Beyoncé]] alikuwa miongoni mwa wasanii wakubwa wa miaka ya 2010, na albamu zake ziliathiri sana R&B ya kisasa.]] Wasanii maarufu wa R&B katika miaka ya 2010 ni pamoja na Beyoncé, [[Frank Ocean]], [[The Weeknd]], [[Bruno Mars]], [[Rihanna]], [[Alicia Keys]], [[John Legend]], [[Janelle Monáe]], [[Miguel]], [[Trey Songz]], [[Chris Brown]], [[Usher]], [[Ne-Yo]], [[Mary J. Blige]], [[Fantasia Barrino|Fantasia]], [[Jennifer Hudson]], [[Monica]], [[Brandy Norwood|Brandy]], [[K. Michelle]], [[H.E.R.]], [[Ella Mai]], [[Jorja Smith]], [[Daniel Caesar]], [[Khalid]], [[SZA]], [[Summer Walker]], [[Ari Lennox]], [[Victoria Monét]], [[Jhené Aiko]], [[Teyana Taylor]], [[Kehlani]], [[Normani]], [[Chloe x Halle]], [[FKA Twigs]], [[Solange Knowles|Solange]], [[Blood Orange]], [[Steve Lacy]], [[Mac Ayres]], [[Tom Misch]], [[Hiatus Kaiyote]], [[Anderson Paak]], [[Silk Sonic]], [[Giveon]], [[Lucky Daye]], [[PJ Morton]], [[Leon Bridges]], [[Durand Jones & The Indications]], [[The Internet]], [[Syd]], [[Ravyn Lenae]], [[Coco Jones]], [[Muni Long]], [[Tyla]], [[Amaarae]], [[Tems]], [[Ayra Starr]], [[Wizkid]], [[Burna Boy]], [[Davido]], [[Kizz Daniel]], [[Omah Lay]], [[Joeboy]], [[Fireboy DML]], [[CKay]], [[Rema]], [[Ruger]], [[BNXN]], [[Asake]], [[Ladipoe]], [[Oxlade]], na [[Ayra Starr]]. === Hip hop === [[File:Drake August 2013.jpg|thumb|right|160px|[[Drake]] alikuwa miongoni mwa wasanii wa hip hop wenye mafanikio makubwa katika miaka ya 2010, akishika rekodi nyingi za chati.]] [[File:Kendrick Lamar @ Glastonbury 2022 (cropped).jpg|thumb|left|160px|[[Kendrick Lamar]] alikuwa miongoni mwa marapa walioathiri sana hip hop katika miaka ya 2010.]] Miaka ya 2010 iliona [[hip hop]] ikibadilika na kuwa mtindo uliotawala zaidi nchini Marekani na duniani kote. Mwaka 2017, hip hop ilizidi rock na pop kama mtindo unaosikilizwa zaidi nchini Marekani.<ref name="Hip hop dominates 2017">{{cite news |title=Hip-hop is now the most consumed music genre in the US |url=https://www.npr.org/2018/01/13/577605000/hip-hop-is-now-the-most-consumed-music-genre-in-the-u-s |work=[[NPR]] |date=2018-01-13 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[Trap music]] ilianza Atlanta na kuenea duniani kote, ikawa mtindo muhimu wa hip hop katika muongo huu. Wasanii kama [[Future]], [[Migos]], [[Gucci Mane]], [[Young Thug]], [[21 Savage]], [[Trippie Redd]], [[Playboi Carti]], [[Lil Baby]], [[DaBaby]], [[Roddy Ricch]], na [[Megan Thee Stallion]] walitambulisha na kutawaza mtindo huu.<ref name="Trap music rise">{{cite news |title=How trap music took over the world |url=https://www.complex.com/music/trap-music-history-explained |work=[[Complex]] |date=2019-06-15 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[Drake]] alikuwa msanii aliyetawala chati za hip hop na pop katika miaka ya 2010, akishika rekodi nyingi za mauzo na chati. Albamu zake kama ''[[Take Care]]'' (2011), ''[[Nothing Was the Same]]'' (2013), ''[[Views]]'' (2016), na ''[[Scorpion]]'' (2018) zilifanya vizuri sana.<ref name="Drake 2010s artist">{{cite news |title=Drake named Billboard's Top Artist of the 2010s |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/drake-top-artist-2010s-decade-8548123/ |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2019-11-13 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[Kendrick Lamar]] alitumia hip hop kama chombo cha sanaa na kijamii, na albamu zake kama ''[[good kid, m.A.A.d city]]'' (2012), ''[[To Pimp a Butterfly]]'' (2015), na ''[[DAMN.]]'' (2017) zilipokea sifa kubwa na tuzo nyingi, ikiwa ni pamoja na [[Pulitzer Prize]] kwa DAMN.<ref name="Kendrick Pulitzer">{{cite news |title=Kendrick Lamar wins Pulitzer Prize for DAMN. |url=https://www.nytimes.com/2018/04/16/arts/music/kendrick-lamar-pulitzer-prize-damn.html |work=[[The New York Times]] |date=2018-04-16 |accessdate=2024-10-07}}</ref> Mwishoni mwa miaka ya 2010, [[SoundCloud rap]] ilianza kuibuka, ikileta wasanii kama [[Lil Pump]], [[XXXTentacion]], [[Ski Mask the Slump God]], na [[Juice WRLD]] ambao walitumia mtandao kueneza muziki wao.<ref name="SoundCloud rap">{{cite news |title=The rise and fall of SoundCloud rap |url=https://www.thefader.com/2019/07/15/soundcloud-rap-history |work=[[The Fader]] |date=2019-07-15 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[File:Taylor Swift Reputation Stadium Tour (cropped).jpg|right|thumb|201x201px|[[Taylor Swift]] alikuwa miongoni mwa wasanii wakubwa wa miaka ya 2010, akibadilika kutoka country kwenda pop na baadaye indie/alternative.]] === Pop === [[Taylor Swift]] alibadilika kutoka mtindo wa [[country music]] kwenda [[pop music]] katika miaka ya 2010, na albamu zake kama ''[[1989]]'' (2014), ''[[Reputation]]'' (2017), na ''[[Lover]]'' (2019) zilifanya vizuri sana.<ref name="Taylor Swift 2010s">{{cite news |title=Taylor Swift's evolution from country to pop in the 2010s |url=https://www.rollingstone.com/music/music-features/taylor-swift-2010s-decade-912345/ |work=[[Rolling Stone]] |date=2019-12-18 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[Ariana Grande]] alikuwa miongoni mwa wasanii wa pop wenye mafanikio makubwa katika miaka ya 2010, na vibao vyake kama "[[Thank U, Next]]" (2018), "[[7 Rings]]" (2019), na "[[No Tears Left to Cry]]" (2018) vilishika nafasi za juu kwenye chati.<ref name="Ariana Grande 2010s">{{cite news |title=Ariana Grande's biggest hits of the 2010s |url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-biggest-hits-2010s-8547890/ |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=2019-12-10 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[Justin Bieber]] alirudi tena katika miaka ya 2010 baada ya kupumzika, na albamu zake kama ''[[Purpose]]'' (2015) na ''[[Changes]]'' (2020) zilifanya vizuri sana.<ref name="Justin Bieber Purpose">{{cite news |title=Justin Bieber's Purpose: A comeback album for the ages |url=https://www.nme.com/reviews/album/justin-bieber-purpose-review |work=[[NME]] |date=2015-11-13 |accessdate=2024-10-07}}</ref> [[EDM]] ilipata umaarufu mkubwa mwanzoni mwa miaka ya 2010, na wasanii kama [[Calvin Harris]], [[Avicii]], [[David Guetta]], [[Skrillex]], [[Diplo]], [[Steve Aoki]], [[Zedd]], [[Kygo]], [[The Chainsmokers]], [[Marshmello]], [[Martin Garrix]], [[Tiësto]], [[Armin van Buuren]], [[Hardwell]], [[Alesso]], [[Swedish House Mafia]] walitawala chati za dance na pop.<ref name="EDM 2010s">{{cite news |title=EDM's golden age: How dance music conquered the 2010s |url=https://www.dancingastronaut.com/2019/12/edms-golden-age-2010s/ |work=[[Dancing Astronaut]] |date=2019-12-27 |accessdate=2024-10-07}}</ref> ==Picha== <gallery> File:Selena_Gomez_-_Walmart_Soundcheck_Concert.jpg|[[Selena Gomez]] alipata umaarufu mkubwa duniani katika miaka ya 2010, sehemu fulani kutokana na mtindo wake wa uimbaji wa sauti ya chini ("whisperpop"). File:Robyn_-_Robin_Miriam_Carlsson.jpg|[[Robyn]], mwimbaji, mtunzi wa nyimbo, na mtayarishaji wa muziki kutoka Uswidi. File:Justin_Timberlake_-_The_2020_Experience_World_Tour_-_Charlotte,_North_Carolina_04.jpg|[[Justin Timberlake]] akitumbuiza katika ziara yake ya 'The 20/20 Experience World Tour'. File:LittleMixLM5TourParis (cropped).jpg|Kikundi cha wasichana cha Uingereza [[Little Mix]], miongoni mwa makundi yenye mafanikio makubwa katika miaka ya 2010. File:Enrique_Iglesias_and_Pitbull_2015.jpg|[[Pitbull (rapper)|Pitbull]] na [[Enrique Iglesias]] wakitumbuiza pamoja; walirekodi kibao cha "Dirty Dancer" kilichotamba kwenye chati za Dance. File:Ke$ha Today Show 2012.jpg|[[Kesha]] akitumbuiza kwenye kipindi cha [[Today (American TV program)|Today]] mwaka 2012. File:ArianaGrandeDecember2013 ohne Hintergrund.jpg|[[Ariana Grande]] alikuwa miongoni mwa waimbaji wenye mafanikio makubwa zaidi katika muongo huu. File:Imagine Dragons - Ilosaarirock 2013 2.jpg|[[Imagine Dragons]] walipata mafanikio ya haraka baada ya kuzindua albamu yao ya kwanza, ''Night Visions''. </gallery> == Tazama pia == * [[Muziki kwenye miaka ya 2000]] * [[Muziki kwenye miaka ya 2020]] == Marejeo == {{marejeo}} == Viungo vya nje == * [http://www.2010smusic.com/ 2010s Music] – Muziki kutoka miaka ya 2010 * [http://www.2010smusicvideos.com/ 2010s Music Videos] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Video za muziki kutoka miaka ya 2010 * [http://www.2010shits.com/ 2010s Music Hits] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Nyimbo maarufu za miaka ya 2010 [[Jamii:Muziki]] [[Jamii:miaka ya 2010]] 3xpmklrc7vcjya6nmuagqofyo9y8lm2 Muziki kwenye miaka ya 2000 0 253517 1608490 1605938 2026-10-15T15:54:04Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608490 wikitext text/x-wiki {{tafsiri kompyuta}} {{Muziki maarufu}} {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;" | Muhtasari wa Muziki wa Miaka ya 2000 |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Muongo: | style="padding: 3px;" | [[Miaka ya 2000]] (2000–2009) |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mabadiliko ya Teknolojia: | style="padding: 3px;" | Ukuaji wa programu za kurekodisha kidijitali, iTunes Store, vifaa vya [[MP3]]/iPod, [[Auto-Tune]], na mitandao ya kushiriki muziki (P2P/Napster) |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mitindo Mikuu: | style="padding: 3px;" | [[Hip hop]], [[Contemporary R&B|R&B ya kisasa]], [[teen pop]], [[pop rock]], [[post-grunge]], [[nu metal]], [[crunk]], [[snap music]], [[indie rock]], [[electropop]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Wasanii Kinara wa Pop / R&B: | style="padding: 3px;" | [[Usher (mwimbaji)|Usher]], [[Beyoncé]], [[Britney Spears]], [[Justin Timberlake]], [[Alicia Keys]], [[Christina Aguilera]], [[Rihanna]], [[Kelly Clarkson]], [[Madonna]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Wasanii Kinara wa Hip Hop: | style="padding: 3px;" | [[Eminem]], [[50 Cent]], [[Jay-Z]], [[Kanye West]], [[Outkast]], [[Nelly]], [[Lil Wayne]], [[The Black Eyed Peas]], [[Snoop Dogg]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Albamu za Kihistoria: | style="padding: 3px;" | ''[[The Marshall Mathers LP]]'' (2000), ''[[The Blueprint]]'' (2001), ''[[Confessions (albamu ya Usher)|Confessions]]'' (2004), ''[[Speakerboxxx/The Love Below]]'' (2003), ''[[Get Rich or Die Tryin']]'' (2003), ''[[The College Dropout]]'' (2004), ''[[FutureSex/LoveSounds]]'' (2006) |} '''Muziki uliotamba sana katika miaka ya 2000''' uliona mwendelezo wa mitindo mbalimbali ya mwishoni mwa karne ya 20 kama [[rock]], [[pop]], [[hip hop]], [[R&B]], na [[country]]. Kadiri teknolojia ya kompyuta na mtandao ilivyokua, mitindo hii ilianza kuchanganyika na kuzaa mitindo mipya.<ref name=":0">{{Rejea tovuti |title=2000–2004 Hip Hop by Nichele Washington, Kayla Ary, and Mikayla Reid |url=https://blackmusicscholar.com/2000-2004-hip-hip-by-nichele-washington-kayla-ary-and-mikayla-reid/ |access-date=2023-05-13 |website=Black Music Scholar |language=en-US |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230513043451/https://blackmusicscholar.com/2000-2004-hip-hip-by-nichele-washington-kayla-ary-and-mikayla-reid/ |archivedate=2023-05-13 |url-status=dead}}</ref> Umaarufu wa [[teen pop]] uliendelea kutoka miaka ya 1990 na wasanii kama [[*NSYNC]], [[Backstreet Boys]], [[Britney Spears]], na [[Christina Aguilera]] walitawala chati mwanzoni mwa muongo.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/77816/jacksons-invincible-to-debut-at-no-1#:~:text=%22Invincible%22%20is%20Jackson%27s%20first%20album%20of%20new%20material,fifth%20No.%201%20album%20as%20a%20solo%20artist.|title = Jackson's "Invincible" to Debut at No. 1|magazine = [[Billboard (magazine)|Billboard]]|date = November 7, 2001}}</ref> Wasanii wa [[pop music|muziki wa pop]] walioanza zamani kama [[Michael Jackson]] na [[Madonna]] walirudi mwanzoni mwa miaka ya 2000 na albamu kama ''[[Invincible (Michael Jackson album)|Invincible]]'' na ''[[Music (Madonna album)|Music]]''. [[Contemporary R&B|R&B ya kisasa]] ilikuwa moja kati ya mitindo maarufu zaidi ya muongo (hasa mwanzoni na katikati mwa miaka ya 2000), ikiwa na wasanii kama [[Usher (mwimbaji)|Usher]], [[Alicia Keys]], [[Beyoncé]], na [[Rihanna]]. Mwaka 2004, chati ya [[Billboard Year-End Hot 100 singles of 2004|''Billboard'' Year-End Hot 100]] ilikuwa na nyimbo 15 kati ya 25 bora zaidi zilizokuwa za R&B ya kisasa.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2004/hot-100-songs|title=Hot 100 Songs – Year-End|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> Muongo huu ulitawaliwa na ufufulio wa garage rock na kuanzishwa kwa mtindo mpya wa indie rock.<ref>{{Cite magazine|last=Eliscu|first=Jenny|date=2002-04-11|title=The Strokes Lead New York's New Rock Revolution|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/the-strokes-lead-new-yorks-new-rock-revolution-242342/|access-date=2020-12-11|magazine=Rolling Stone|language=en-US}}</ref> Katika muongo huu, [[grime (muziki)|grime]] na [[dubstep]] zilianzishwa nchini Uingereza, huku [[chillwave]] ikipata umaarufu nchini Marekani mwishoni mwa muongo.<ref>{{cite news | url=http://theguardian.com/world/2009/dec/27/culture-review-of-the-noughties | location=London | work=[[The Guardian]] | title=High points of the noughties | date=December 27, 2009 | access-date=February 9, 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180210120907/https://www.theguardian.com/world/2009/dec/27/culture-review-of-the-noughties | archive-date=February 10, 2018 | url-status=live }}</ref> Nchini Uingereza, [[post-Britpop]],<ref>[https://www.treblezine.com/10-essential-post-britpop-tracks/ 10 Essential Post-Britpop Tracks], ''Treble''</ref> [[post-punk revival]], na [[alternative rock]] vilikuwa kileleni mwa umaarufu wao, na wasanii kama [[Coldplay]], [[The Libertines]], [[Travis (bendi)|Travis]], [[The Hives]], na [[Radiohead]] walishika nafasi za juu kwenye chati duniani.<ref>{{Rejea habari|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4745137.stm|title = Are we in Britpop's second wave?|date = August 19, 2005}}</ref> Wasanii wa enzi ya [[Britpop]] ya miaka ya 1990 pia walitoa kazi mpya, kama vile [[Oasis (bendi)|Oasis]] na [[Blur (bendi)|Blur]].<ref>{{Rejea habari |title=Timeline: Blur v Oasis after Britpop |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/4151510.stm |work=BBC News |date=16 August 2005 |access-date=8 June 2012}}</ref> [[Hip hop]] ilipata umaarufu mkubwa katika mkondo mkuu (mainstream) baada ya miaka ya 1990, ikijumuisha miji ya Atlanta, Houston, na New Orleans. Harakati maarufu za rap za miaka ya 2000 ni pamoja na [[crunk]], [[Snap music|snap]], [[hyphy]], na [[alternative hip-hop]].<ref name=":0" /> [[Picha:Dave Grohl (132997591).jpeg|thumb|240x240px|[[Dave Grohl]] wa [[Foo Fighters]] akitumbuiza mwaka 2005. Foo Fighters walipata mafanikio makubwa ya kibiashara na kushinda tuzo nyingi za Grammy katika miaka ya 2000, ikiwa ni pamoja na [[Grammy Award for Best Rock Album]] mwaka 2001, 2004, na 2008.<ref>{{Rejea habari |last=Gordon |first=Jeremy |date=2021-02-01 |title=Foo Fighters Wanted to Rule Rock. 25 Years Later, They're Still Roaring. |url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/arts/music/foo-fighters-dave-grohl.html |access-date=2024-02-03 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref>]] Ingawa hip-hop ilitawala, mfano [[Southern hip hop]] ambayo ilidumu kwa sehemu kubwa ya muongo (hasa katikati ya miaka ya 2000),<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2009/nov/26/notes-noughties-hip-hop | location=London | work=[[The Guardian]] | first=Simon | last=Reynolds | title=Simon Reynolds's Notes on the noughties: When will hip-hop hurry up and die? | date=November 26, 2009 | access-date=December 13, 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120411211603/http://www.guardian.co.uk/music/musicblog/2009/nov/26/notes-noughties-hip-hop | archive-date=April 11, 2012 | url-status=live }}</ref> muziki wa rock bado ulikuwa maarufu, hasa [[alternative rock]], na mitindo kama [[post-grunge]], [[post-Britpop]], [[nu metal]], [[pop-punk]], [[emo]], [[post-hardcore]], [[metalcore]], na kwa kiasi fulani [[indie rock]]; mwanzoni na katikati mwa miaka ya 2000 kulishuhudiwa ufufulio wa umaarufu wa [[pop rock]] na [[power pop]].<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.collegemedianetwork.com/well-carry-on-examining-the-legacy-of-rock-in-the-2000s/|title = 'We'll Carry On': Examining the Legacy of Rock in the 2000s}}</ref> Ingawa umaarufu wake miongoni mwa wasikilizaji wa kawaida ulipungua kidogo, [[country music|muziki wa country]] uliendelea kuongezeka kwa mauzo na ulikuwa na nafasi imara katika tasnia ya muziki. Mtindo huo ulishuhudia kuibuka kwa viongozi wapya kama [[Taylor Swift]], [[Carrie Underwood]], na [[Miley Cyrus]], ambao walimudu kushika nafasi za juu kwenye chati za ''Billboard'' za mitindo yote mbali na chati za country, kwa kuvutia wasikilizaji wengi nje ya mtindo huo.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/6386008/how-billboard-woman-of-the-year-taylor-swift-changed-country-music|title=4 Ways Billboard Woman of the Year Taylor Swift Changed Country Music|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=December 9, 2014}}</ref> [[Electronic music|Muziki wa elekroniki]] pia ulikuwa maarufu katika muongo wote; mwanzoni mwa miaka ya 2000, mitindo kama [[trance music|trance]], [[chillout music|chillout]], [[house music|house]], [[indietronica]],<ref>{{cite web |title=Music Genres |url=https://www.allmusic.com/explore/style/indie-electronic-d12983 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121231245/http://www.allmusic.com/explore/style/indie-electronic-d12983 |archive-date=November 21, 2011 |access-date=October 30, 2011 |website=[[AllMusic]]}}</ref> na [[Eurodance]] (Ulaya) ilikuwa maarufu. Mwishoni mwa muongo, mitindo ya muziki wa elektroniki iliyotokana na miaka ya mwishoni mwa 1980 na mwanzoni mwa 1990 kama [[synthpop]], [[electropop]], na [[electro house]] ilitamba sana.<ref>{{Rejea tovuti |last=Holmberg |first=Emma |date=2017-03-28 |title=The History of Electronic Music and How Classics Still Define Modern EDM |url=https://www.dancemusicnw.com/history-electronic-music-classics-define-modern-edm/ |access-date=2023-05-13 |website=Dance Music NW |language=en-US}}</ref> Mwishoni mwa muongo, mchanganyiko kati ya hip-hop na [[electronic dance music|muziki wa dance wa elektroniki]] unaofanana na [[freestyle music]] ya mwishoni mwa miaka ya 1980 na mwanzoni mwa 1990, unaojulikana kama [[hip house]] na [[electrohop]], pia ulipata mafanikio makubwa.<ref>{{cite news | url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9906E0D9113CF933A15757C0A96F9C8B63 | work=[[The New York Times]] | title=CRITICS' CHOICE; New CDs: Depeche Mode | date=April 20, 2009 | access-date=November 24, 2011 | first1=Jon | last1=Caramanica | archive-url=https://web.archive.org/web/20131004223536/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9906E0D9113CF933A15757C0A96F9C8B63 | archive-date=October 4, 2013 | url-status=live }}</ref> == Amerika ya Kaskazini == === Hip-hop === [[Picha:Nas-04.jpg|thumb|upright|[[Nas]] anachukuliwa kuwa mmoja kati ya marapa wakubwa wa wakati wote.<ref>{{Rejea tovuti |last=Renshaw |first=David |date=2013-08-09 |title=Nas named greatest rapper ever by NME.COM readers |url=https://www.nme.com/news/music/various-artists-3130-1267154 |access-date=2023-05-13 |website=NME |language=en-GB}}</ref>]] [[Hip hop]] ilitawala muziki maarufu mwanzoni mwa miaka ya 2000.<ref>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2000/08/29/arts/pop-review-pearl-jam-progressive-as-always.html | work=NY Times | title=POP REVIEW; Pearl Jam, Progressive As Always | date=August 29, 2000 | access-date=April 13, 2012 | first1=Ann | last1=Powers | archive-url=https://web.archive.org/web/20120629071917/http://www.nytimes.com/2000/08/29/arts/pop-review-pearl-jam-progressive-as-always.html | archive-date=June 29, 2012 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1653639,00.html | work=TIME Magazine | title=Hip-hop's Down Beat – TIME |date=2007-08-17 | access-date=2012-04-16 | first1=Ta-Nehisi | last1=Coates | archive-url=https://web.archive.org/web/20120414043615/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1653639,00.html | archive-date=April 14, 2012 | url-status=dead }}</ref> Wasanii kama [[Eminem]], [[Outkast]], [[Black Eyed Peas]], [[T.I.]], [[50 Cent]], [[Kanye West]], [[Nelly]], [[Common (mwanamuziki)|Common]], [[Nas]], [[Jay-Z]], [[Busta Rhymes]], [[Sean Combs|Puff Daddy]], [[Snoop Dogg]], [[Missy Elliott]], [[M.I.A. (mwimbaji)|M.I.A.]], [[Lil' Kim]], [[Gorillaz]], [[Jeezy]], [[Lil Wayne]], [[Timbaland]], [[The Game (mwanamuziki)|The Game]], [[Cam'ron]], na [[Ludacris]] walikuwa miongoni mwa wasanii wakubwa wa hip-hop walioiwakilisha mitindo hiyo katika muongo huo.<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.gemtracks.com/guides/view.php?title=top-hip-hop-artists-of-the-2000s&id=517|title=10+ BIGGEST Hip Hop Artists of the 2000s that Shaped the Decade}}</ref> Kufikia mwaka 1999, mtindo wa glam wa miaka ya 2000 ulianza kuingia, pamoja na [[dirty South (muziki)|dirty South]] na [[crunk]], ukiongozwa na wasanii kama [[Mannie Fresh]], Cam'ron, [[Lil Jon]], Ludacris, [[Trina]], [[Three 6 Mafia]], [[Ying Yang Twins]], [[Bubba Sparxxx]], [[The Neptunes]], na Jay-Z.<ref>{{cite news |last1=Reynolds |first1=Simon |date=November 26, 2009 |title=Simon Reynolds's Notes on the noughties: When will hip-hop hurry up and die? |url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2009/nov/26/notes-noughties-hip-hop |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120411211603/http://www.guardian.co.uk/music/musicblog/2009/nov/26/notes-noughties-hip-hop |archive-date=April 11, 2012 |access-date=August 25, 2011 |work=[[The Guardian]] |location=UK}}</ref> [[Picha:Eminem DJ Hero.jpg|thumb|upright|left|Msanii wa rap wa Marekani [[Eminem]] ndiye msanii aliyepata mafanikio makubwa zaidi ya kibiashara katika muongo huo.<ref>{{Rejea tovuti |title=Eminem Is The Best-Selling Artist Of The Decade |url=https://www.mtv.com/news/qf2ywy/eminem-is-the-best-selling-artist-of-the-decade |archive-url=https://web.archive.org/web/20220812033138/https://www.mtv.com/news/qf2ywy/eminem-is-the-best-selling-artist-of-the-decade |url-status=dead |archive-date=August 12, 2022 |access-date=2023-05-13 |website=MTV |language=en}}</ref>]] Katika miaka ya 2000, [[Eminem]], ambaye anajulikana zaidi kwa kuwa mmoja kati ya marapa weupe wachache waliofanikiwa sana katika tasnia hiyo, alipata mafanikio makubwa ya kibiashara na kudumisha ushawishi wake kupitia maudhui ya utata na uasi. Kulingana na jarida la ''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'', albamu mbili za Eminem zimo miongoni mwa albamu tano zilizouzwa zaidi katika miaka ya 2000. Baada ya kutolewa kwa albamu yake ya ''[[Relapse (Eminem album)|Relapse]]'', Eminem alikuwa rapa aliyetengeneza mauzo makubwa zaidi ya wakati wote na msanii aliyeuza albamu nyingi zaidi katika muongo huo kwa mitindo yote.<ref>{{cite news | url=https://www.usatoday.com/life/music/news/2009-12-08-musicdecade08_ST_N.htm | work=USA Today | first=Edna | last=Gundersen | title=Decade's best: Eminem tops in sales; Beatles get No. '1' album | date=December 11, 2009 | access-date=August 21, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120421144512/http://www.usatoday.com/life/music/news/2009-12-08-musicdecade08_ST_N.htm | archive-date=April 21, 2012 | url-status=live }}</ref> [[Picha:YOOOOUUUUU!.jpg|thumb|right|Wimbo wa kwanza wa [[Soulja Boy]] wa mwaka 2007 "[[Crank That (Soulja Boy)|Crank That]]" ulichukuliwa kuwa aina mpya ya mtindo wa kucheza dansi (dance craze) uliotamba zaidi tangu "Macarena".<ref>{{Rejea tovuti |title=Hip Hop Dances and the Songs That Popularized Them |url=https://www.bet.com/photo-gallery/l3fkdg/hip-hop-dances-and-the-songs-that-popularized-them/4m0dv0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513071131/https://www.bet.com/photo-gallery/l3fkdg/hip-hop-dances-and-the-songs-that-popularized-them/4m0dv0 |url-status=dead |archive-date=May 13, 2023 |access-date=2023-05-13 |website=BET |language=en}}</ref>]] Mwishoni mwa mwaka 2005, mtindo mdogo wa [[Southern hip hop]] ulifikia kilele cha umaarufu wake, hasa mitindo kama [[crunk]] na [[snap music]] (ambayo ilianzisha harakati za mitindo ya kucheza katika hip-hop kuanzia mwaka 2005 hadi 2009).<ref>{{Rejea tovuti |last=SeventhQueen |date=2020-02-19 |title=Evolution of Crunk |url=https://recordingarts.com/record/evolution-of-hip-hop/crunk/ |access-date=2023-05-13 |website=Recording Arts Canada |language=en-CA}}</ref> Msanii aliyetengeneza mauzo makubwa zaidi ya crunk na kufungua njia ya umaarufu wake alikuwa [[Lil Jon]] aliyetamba sana kuanzia mwaka 2003 akiwa na kundi lake la [[The East Side Boyz]]. Baadaye snap music ikawa sehemu muhimu ya hip-hop kwa salio la muongo huo, ikiongozwa na wasanii kama [[Dem Franchize Boyz]], [[D4L]], [[Yung Joc]], [[Soulja Boy]], [[Unk]], [[Jibbs]], [[Da BackWudz]], [[Purple Ribbon All-Stars]], [[V.I.C.]], [[GS Boyz]], [[Fast Life Yungstaz]], [[New Boyz]], na [[Cali Swag District]].<ref>{{Rejea tovuti |title=From the Streets to the Charts: The Impact of Hip Hop in the 2000s |url=https://hypeofflife.com/blog/2000s-hip-hop |access-date=2023-05-13 |website=Hype Off Life |language=en-US}}</ref> Wasanii hawa walichangia kuanzisha mitindo mbalimbali ya kucheza iliyoambatana na nyimbo zao, maarufu zaidi ikiwa ni mtindo wa "Crank Dat" wa Soulja Boy uliotamba sana mnamo 2007 na 2008.<ref>{{Rejea tovuti |title=9 ways Soulja Boy revolutionized today's hip hop culture |url=https://www.revolt.tv/article/2019-01-18/43961/9-ways-soulja-boy-revolutionized-todays-hip-hop-culture/ |access-date=2023-05-13 |website=REVOLT |language=en-US}}</ref> [[Picha:Black_Eyed_Peas_Performing_at_END.jpg|thumb|left|220x220px|[[The Black Eyed Peas]] walianza kutumia Auto-Tune na [[electropop]]–[[dance music|dance]] katika albamu yao yenye mafanikio makubwa zaidi, ''[[The E.N.D.]]'', iliyotoa nyimbo tano zilizoingia kumi bora.<ref>{{Rejea tovuti |last=Fitzmaurice |first=Larry |date=2018-12-14 |title=Great Moments in Auto-Tune History |url=https://www.vulture.com/2018/12/great-moments-in-auto-tune-history.html |access-date=2023-05-13 |website=Vulture |language=en-us}}</ref>]] [[Auto-Tune]] ilipata umaarufu mkubwa katikati ya mwaka 2007, ambapo msanii wa R&B [[T-Pain]] ndiye aliyekuwa kinara wa mtindo huo. Teknolojia hii haikutumika kwenye hip-hop pekee, bali pia katika mitindo mingine kama pop, R&B, na EDM. Auto-Tune ilitumika pia mwanzoni mwa muongo (hasa mnamo 2000 na 2001), lakini wakati huo iliitwa tu "synthesizer" na ilitumika kama msaidizi wa sauti. Wasanii kama [[Daft Punk]], [[Eiffel 65]], [[*NSYNC]], [[98 Degrees]], [[Willa Ford]], na hata [[Faith Hill]] walitumia Auto-Tune katika nyimbo zao. Mfumo huu ulijulikana zaidi kama "Cher effect" kutokana na kutumika kwenye wimbo "[[Believe (wimbo wa Cher)|Believe]]" wa [[Cher]] mnamo [[1998 in music|1998]]. [[The Black Eyed Peas]] waliaanza kutumia Auto-Tune pamoja na [[electropop]]–[[dance music|dance]] kwenye albamu yao iliyopata mafanikio makubwa, ''[[The E.N.D.]]'', iliyozaa nyimbo tano zilizoingia kumi bora: "[[Boom Boom Pow]]", "[[I Gotta Feeling]]", "[[Meet Me Halfway]]", "[[Imma Be]]", na "[[Rock That Body]]". Kutokana na hip-hop kuchanganyikana sana na muziki wa pop, baadhi ya marapa kama [[Nas]] walitangaza "kifo" cha mtindo huo wa asili.<ref>{{cite news | url=https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2009/12/31/naughtie-behavior-the-decade-in-music/?ref=t-magazine | work=[[The New York Times]] | title=Naughtie Behavior {{!}} The Decade in Music | date=December 31, 2011 | access-date=November 24, 2011 | first1=Andrew | last1=Gensler | archive-url=https://web.archive.org/web/20150619175753/http://tmagazine.blogs.nytimes.com/2009/12/31/naughtie-behavior-the-decade-in-music/?ref=t-magazine | archive-date=June 19, 2015 | url-status=live }}</ref> === Rock === ==== Pop rock ==== [[Picha:Blink182.jpg|thumb|222x222px|Wimbo wa [[Blink-182]] "[[All the Small Things]]" ulichochea ufufulio wa nia katika [[pop rock]].<ref>{{Rejea tovuti |title=blink-182: The Emotional Darkness Behind Nine |url=https://www.kerrang.com/punk-rock-as-therapy-the-emotional-darkness-behind-blink-182s-nine/ |access-date=2023-05-13 |website=Kerrang! |date=December 23, 2019 |language=en}}</ref>]] Mwanzoni mwa miaka ya 2000, kulikuwa na ufufulio wa kupendwa kwa [[pop rock]] na [[power pop]].<ref>{{Rejea tovuti |title=When Power-Pop Ruled (Again) |work=TIDAL Magazine |url=https://tidal.com/magazine/article/power-pop/1-72113}}</ref> Hii ilianza mwaka 2000 kutokana na mafanikio ya wimbo wa [[Blink-182]] "[[All the Small Things]]" na wimbo wa [[Nine Days]] "[[Absolutely (Story of a Girl)]]", ambayo yote ilifikia nafasi ya 6 kwenye chati ya [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]].<ref>{{Rejea tovuti |last=Walthall |first=Catherine |date=2022-08-16 |title=Behind the Meaning of "All The Small Things" by Blink-182 |url=https://americansongwriter.com/meaning-all-the-small-things-blink-182-song-lyrics/ |access-date=2023-05-13 |website=American Songwriter |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite magazine |author=Billboard Staff |date=2020-03-23 |title=The 100 Greatest Songs of 2000: Staff Picks |url=https://www.billboard.com/media/lists/best-songs-of-2000-top-100-9339652/ |access-date=2023-05-13 |magazine=Billboard |language=en-US}}</ref> [[Picha:Kelly Clarkson 2006.jpg|upright|thumb|left|Mshindi wa ''[[American Idol]]'' [[Kelly Clarkson]] ndiye mshindi mwenye mafanikio makubwa zaidi wa shindano hilo na msanii muhimu katika harakati za power pop na pop rock za miaka ya 2000.<ref>{{Rejea tovuti |last=Hurley |first=Sam |date=2022-05-06 |title=American Idol: Why Kelly Clarkson Is The Most Successful Winner |url=https://screenrant.com/american-idol-kelly-clarkson-most-successful-winner/ |access-date=2023-05-13 |website=ScreenRant |language=en}}</ref>]] Mwanzoni mwa miaka ya 2000, mtindo wa power pop na pop rock ulienea pia kwa wanamuziki wa kike.<ref>{{Rejea tovuti |last=Melluish |first=Hank |date=2022-04-05 |title=Women in Power-Pop |url=https://www.widrfm.org/single-post/women-in-power-pop |access-date=2023-05-13 |website=widrfm |language=en}}</ref> [[Michelle Branch]] alipata mafanikio mwaka 2001 kupitia wimbo wake wa "[[Everywhere (wimbo wa Michelle Branch)|Everywhere]]". Mafanikio yake yaliendelea kupitia nyimbo za albamu yake ya pili kama "[[Are You Happy Now?]]" na "[[Breathe (wimbo wa Michelle Branch)|Breathe]]". [[Kelly Clarkson]] pia alikuwa msanii mwingine maarufu wa kike wa harakati hii, akishindana kwa mafanikio na Avril Lavigne.<ref>{{Cite magazine |author=Billboard Staff |date=2004-12-11 |title=Breakaway |url=https://www.billboard.com/music/music-news/breakaway-65422/ |access-date=2023-05-13 |magazine=Billboard |language=en-US}}</ref> ==== Pop punk ==== [[Picha:Good_Charlotte_in_SarreBrück_-_2011.jpg|thumb|220x220px|[[Good Charlotte]] walipata tuzo za [[vyeti vya mauzo ya rekodi|platinamu]] na kupata wafuasi wengi duniani.<ref>{{Rejea tovuti |last=admin |title=Ten Years On: Good Charlotte – The Young And The Hopeless |url=http://www.alterthepress.com/2012/10/ten-years-on-good-charlotte-young-and.html |access-date=2023-05-13}}</ref>]] Baada ya [[punk rock]] kupenya katika soko kuu katika miaka ya 1990, mtindo huo ulibadilika zaidi kuwa [[pop-punk]] katika miaka ya 2000 kutokana na makampuni makubwa ya rekodi kuonyesha nia na kusajili makundi kama [[Blink-182]]. Bendi ya [[Green Day]] ilianza miaka ya 2000 kwa kutoa albamu yao ya sita ''[[Warning (albamu ya Green Day)|Warning]]'' mnamo mwaka 2000 iliyopata mafanikio ya wastani.<ref>{{Cite magazine |last=Kot |first=Greg |date=2000-10-12 |title=Warning |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/warning-184651/ |access-date=2023-05-13 |magazine=Rolling Stone |language=en-US}}</ref> [[Picha:Avril Lavigne in Burnaby, 2004.jpg|upright|thumb|left|[[Avril Lavigne]] wa Kanada alipata mafanikio makubwa duniani kote katika miaka ya 2000 kwa kuuza zaidi ya albamu milioni 40.<ref>{{Rejea tovuti |date=2019-09-27 |title=Avril Lavigne returns to music after five years |url=https://www.thedailystar.net/arts-entertainment/news/avril-lavigne-returns-music-after-five-years-1805725 |access-date=2023-05-13 |website=The Daily Star |language=en}}</ref>]] == Tazama pia == * [[Muziki katika miaka ya 1990]] * [[Muziki katika miaka ya 2010]] {{clear}} == Marejeo == {{Reflist}} == Viungo vya nje == * [http://www.2000smusic.com/ 2000s Music] – Muziki kutoka miaka ya 2000 * [http://www.2000smusicvideos.com/ 2000s Music Videos] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Video za muziki kutoka miaka ya 2000 * [http://www.2000shits.com/ 2000s Music Hits] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Nyimbo maarufu za miaka ya 2000 {{DEFAULTSORT:2000s In Music}} [[Jamii:Muziki]] [[Jamii:Miaka ya 2000]] 6w2axj7yqksr888y7qf8uu2j6yj7bvw Thrixeena Akua 0 253599 1608631 1605935 2026-10-16T07:09:11Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608631 wikitext text/x-wiki '''Thrixeena Akua''' (alizaliwa 4 Machi 1994) ni [[mwanariadha]] wa mbio za kasi kutoka Nauru.<ref>[https://www.olympic.org/thrixeena-akua "Thrixeena AKUA - Olympic Athletics | Nauru".] International Olympic Committee. 2016-06-27. Retrieved 2020-05-07.</ref> Katika Michezo ya Vijana ya Jumuiya ya Madola ya 2011, alimaliza katika nafasi ya saba katika mbio za mita 100 za [[wanawake]]. Pia alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Vijana ya Majira ya Joto iliyofanyika Singapore. == Michezo ya Olimpiki == Mwaka 2010, alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Vijana ya Majira ya Joto iliyofanyika Singapore. Tarehe 19 Agosti, alishiriki katika mbio za kufuzu za mita 200, ambapo alimaliza katika nafasi ya sita kwa muda wa sekunde 30.27. Mwanariadha mmoja, Yaneisi Ribeaux, hakumaliza mbio hizo. Matokeo hayo yalimwezesha kushiriki katika Fainali C, ambapo aliboresha muda wake wa mbio za kufuzu kwa kukimbia umbali huo kwa sekunde 30.08 na kumaliza katika nafasi ya tatu. Hata hivyo, huo ulikuwa muda wa mwisho katika fainali hiyo, kwa kuwa wanariadha watatu — Noelyn Kukapi, Aichetou Mbodj na Yaneisi Ribeaux — waliondolewa kwa sababu ya kukiuka kanuni za mashindano. Katika uainishaji wa jumla, alimaliza katika nafasi ya 17. Alishiriki mara mbili katika mashindano ya riadha ya Michezo ya Vijana ya [[Jumuiya]] ya Madola ya 2011, katika mbio za mita 100 na mita 200. Umbali wa kwanza aliokuwa ameshiriki ulikuwa mita 100. Katika hatua ya kufuzu iliyofanyika tarehe 9 Septemba, alikimbia kwa muda wa sekunde 14.18 na kumaliza katika nafasi ya saba, ikiwa ni nafasi ya pili kutoka mwisho. Alizidiwa kwa sekunde 2.03 na mshindi wa mbio hizo, Sophie Papps, na matokeo hayo hayakumwezesha kufuzu kwenda hatua iliyofuata. Siku iliyofuata, alishiriki katika mbio za mita 200. Katika mbio zake za kufuzu, alipata muda wa mwisho wa sekunde 29.61, akizidiwa kwa zaidi ya sekunde 5 na mshindi Caroline Morin-Houde, aliyemaliza kwa muda wa sekunde 24.40. Matokeo hayo hayakumwezesha kuendelea na mashindano katika umbali huo.<ref>{{Cite web |url=http://cyg2011results.com/Sports/ATHLETICS/default.aspx?SportID=31&EventID=364 |title="Athletics - Women 200m". |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131104161407/http://www.cyg2011results.com/Sports/ATHLETICS/default.aspx?SportID=31&EventID=364 |archivedate=2013-11-04 |accessdate=2026-10-08 |url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1994]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanariadha]] 8z9bv9tj6pfczupa9poz34ze03ky8zz 1608664 1608631 2026-10-16T09:35:46Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1608664 wikitext text/x-wiki '''Thrixeena Akua''' (alizaliwa 4 Machi 1994) ni [[mwanariadha]] wa mbio za kasi kutoka Nauru.<ref>[https://www.olympic.org/thrixeena-akua "Thrixeena AKUA - Olympic Athletics | Nauru".] International Olympic Committee. 2016-06-27. Retrieved 2020-05-07.</ref> Katika Michezo ya Vijana ya Jumuiya ya Madola ya 2011, alimaliza katika nafasi ya saba katika mbio za mita 100 za [[wanawake]]. Pia alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Vijana ya Majira ya Joto iliyofanyika Singapore. == Michezo ya Olimpiki == Mwaka 2010, alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Vijana ya Majira ya Joto iliyofanyika Singapore. Tarehe 19 Agosti, alishiriki katika mbio za kufuzu za mita 200, ambapo alimaliza katika nafasi ya sita kwa muda wa sekunde 30.27. Mwanariadha mmoja, Yaneisi Ribeaux, hakumaliza mbio hizo. Matokeo hayo yalimwezesha kushiriki katika Fainali C, ambapo aliboresha muda wake wa mbio za kufuzu kwa kukimbia umbali huo kwa sekunde 30.08 na kumaliza katika nafasi ya tatu. Hata hivyo, huo ulikuwa muda wa mwisho katika fainali hiyo, kwa kuwa wanariadha watatu — Noelyn Kukapi, Aichetou Mbodj na Yaneisi Ribeaux — waliondolewa kwa sababu ya kukiuka kanuni za mashindano. Katika uainishaji wa jumla, alimaliza katika nafasi ya 17. Alishiriki mara mbili katika mashindano ya riadha ya Michezo ya Vijana ya [[Jumuiya]] ya Madola ya 2011, katika mbio za mita 100 na mita 200. Umbali wa kwanza aliokuwa ameshiriki ulikuwa mita 100. Katika hatua ya kufuzu iliyofanyika tarehe 9 Septemba, alikimbia kwa muda wa sekunde 14.18 na kumaliza katika nafasi ya saba, ikiwa ni nafasi ya pili kutoka mwisho. Alizidiwa kwa sekunde 2.03 na mshindi wa mbio hizo, Sophie Papps, na matokeo hayo hayakumwezesha kufuzu kwenda hatua iliyofuata. Siku iliyofuata, alishiriki katika mbio za mita 200. Katika mbio zake za kufuzu, alipata muda wa mwisho wa sekunde 29.61, akizidiwa kwa zaidi ya sekunde 5 na mshindi Caroline Morin-Houde, aliyemaliza kwa muda wa sekunde 24.40. Matokeo hayo hayakumwezesha kuendelea na mashindano katika umbali huo.<ref>{{Rejea tovuti |url=http://cyg2011results.com/Sports/ATHLETICS/default.aspx?SportID=31&EventID=364 |title="Athletics - Women 200m". |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131104161407/http://www.cyg2011results.com/Sports/ATHLETICS/default.aspx?SportID=31&EventID=364 |archivedate=2013-11-04 |accessdate=2026-10-08 |url-status=dead}}</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1994]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanariadha]] 8r24fq2vsev7t2u34pl8bg0hcn5yik4 Sandro de Gouveia 0 253852 1608585 1606405 2026-10-16T01:57:11Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608585 wikitext text/x-wiki '''Sandro de Gouveia''' (alizaliwa 28 Julai 1968) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa miguu kutoka [[Namibia]]. Alicheza katika nafasi ya kiungo. == Kazi ya klabu == De Gouveia alizaliwa Walvis Bay. Mwaka 1990, alijiunga na Cape Town Spurs, akitokea kwa wapinzani wao wa mjini, Vasco da Gama. Muda mfupi baadaye, alipata jeraha kubwa katika ajali ya gari ambalo lilitishia kumaliza maisha yake ya soka. Baada ya kupona kwa kipindi cha miaka miwili, alijiunga na klabu ya Maritimo ya nyumbani kwake, kisha akahamia Blue Waters, ambayo aliisaidia kushinda ubingwa wa ligi mwaka 1996. Alistaafu kucheza mpira wa miguu mwaka 1998 na kuanza kujitolea katika kuendeleza soka la vijana nchini Namibia.<ref>[https://kundana.com.na/posts/retired-footballers-put-their-money-where-their-mouths-arede-gouveia-sets-tone-for-youth-football-development-in-the-erongo-region "Retired footballers put their money where their mouths are…De Gouveia sets tone for youth football development in the Erongo Region".] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} New Era. 26 September 2018.</ref> == Kazi ya kimataifa == De Gouveia, aliyepewa jina la utani Jingles, aliichezea timu ya taifa ya Namibia kuanzia mwaka 1996 hadi 1998, ikiwemo kushiriki katika Kombe la Mataifa ya Afrika la 1998. Alifanya mchezo wake wa kwanza kwa timu ya taifa, inayojulikana kama Brave Warriors, katika mechi ya kufuzu kwa Kombe la Dunia la 1994 dhidi ya Madagaska, iliyochezwa Oktoba 1992. Alikuwa mmoja wa wachezaji wawili tu weupe waliowahi kuwa manahodha wa timu ya taifa ya Namibia. Kwa jumla, aliichezea timu hiyo michezo 31 na kufunga bao moja. == Maisha binafsi == De Gouveia anafanya kazi kama meneja mkuu wa kampuni ya Cavema Fishing. Ana watoto wawili na mke wake, Angelene. Pamoja na aliyekuwa mchezaji mwenzake wa [[timu]] ya taifa, Eliphas Shivute, alianzisha Playtime Trust Namibia, shirika linalolenga kuendeleza vipaji vya vijana katika mpira wa miguu na kriketi.<ref>Angula, Conrad (13 February 2014). [https://www.namibiansun.com/news/class-of-1998-where-are-they-now "CLASS OF 1998: WHERE ARE THEY NOW?".] The Namibian Sun. Retrieved 23 September 2023.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1968]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]] ehjei63d4ufadj8qgf4z43dj5rvuxz4 Pineas Jacob 0 254057 1608567 1606824 2026-10-15T21:58:39Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608567 wikitext text/x-wiki '''Pineas Jacob''' (alizaliwa 29 Oktoba 1985) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka [[Namibia]] anayecheza nafasi ya [[beki]] katika klabu ya Ramblers F.C. na timu ya taifa ya Namibia. == Maisha ya kimataifa == Ameichezea timu ya taifa ya Namibia mara mbili. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichoshiriki Kombe la Mataifa ya Afrika la 2008, ingawa hakupata nafasi ya kucheza katika mashindano hayo. Alifanya mchezo wake wa kwanza wa kimataifa akiwa na Namibia katika [[mechi]] ya kirafiki dhidi ya timu ya taifa ya Saudi Arabia.<ref>[http://nationscup.mtnfootball.com/live/content.php?Item_ID=15465 Pineas Jacob] {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at MTN Football</ref> == Mafanikio == === Binafsi === * Mfungaji bora wa Ligi Kuu ya Namibia msimu wa 2007–08.<ref>[https://www.rsssf.org/tablesn/nami08.html "Namibia 2007/08".] RSSSF. Retrieved 1 November 2020.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1985]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]] fbt0flqo9goubjzb1rxjrzp4dqirb6e Melissa Matheus 0 254075 1608474 1608426 2026-10-15T13:48:35Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 1 template(s) replaced. 1608474 wikitext text/x-wiki '''Melisa Matheus''' (alizaliwa 14 Juni 1998) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia, anayecheza nafasi ya kipa katika [[klabu]] ya Beauties, inayoshiriki Ligi Kuu ya Wanawake ya Namibia, pamoja na timu ya taifa ya wanawake ya Namibia.<ref>{{Rejea tovuti |url=https://confidentenamibia.com/matheus-ready-to-fight-for-number-1-jersey/ |title="Matheus ready to fight for number 1 jersey". |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230705230241/https://confidentenamibia.com/matheus-ready-to-fight-for-number-1-jersey/ |archivedate=2023-07-05 |accessdate=2026-10-11 |url-status=dead}}</ref> Matheus alitunukiwa tuzo ya kipa bora wa [[Mashindano]] ya COSAFA ya Wanawake ya 2025. == Kazi ya kimataifa == Matheus aliichezea timu ya taifa ya wanawake ya Namibia katika ngazi ya wakubwa wakati wa mechi za kufuzu kwa [[Kombe]] la Mataifa ya Afrika kwa Wanawake la 2018. Mwaka 2025, alitunukiwa tena tuzo ya kipa bora wa Mashindano ya COSAFA ya Wanawake baada ya kusaidia Namibia kutwaa ubingwa huo kwa mara ya kwanza.<ref>[https://www.panafricafootball.com/post/cosafa-women-namibia-upset-sa/ "Namibia Shock COSAFA Champions: 3 Stunning Moments in Historic Win".] www.panafricafootball.com. 1 March 2026. Retrieved 2 March 2026.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1998]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]] jtnjn7d31e6rrlet1rfft3irair6rtd Maugholdi 0 254193 1608689 1607036 2026-10-16T11:12:13Z Gayle-Bot 78697 Bot: fixed references and maintenance 1608689 wikitext text/x-wiki [[File:St._Patrick_baptising_St._Maughold_-_Stained_glass_window_at_Jurby,_Isle_of_Man.jpg|thumb|Mt. Maugholdi [[Ubatizo|akibatizwa]] na Mt. Patrick.]] '''Maugholdi''' (pia: '''Maughold, Macaille, Maccaldus, Machalus, Machaoi, Machella, Maghor, Mawgan, Maccul, Macc Cuill''' <ref name="riain">{{cite book |last1=Ó Riain |first1=Pádraig |title=A Dictionary of Irish Saints |date=2011 |publisher=Four Courts Press |location=Dublin |page=497}}</ref><ref> {{cite journal | last1 = Lewis | first1 = Barry | date = 2015-12-16 | title = St Mechyll of Anglesey, St Maughold of Man and St Malo of Brittany | journal = Studia Celtica Fennica | volume = 11 | issue = 2014 | pages = 24–38 | url = https://journal.fi/scf/article/view/45322 | access-date = 2020-12-15 }}</ref>; alifariki [[488]] hivi<ref>[https://catholicsaints.info/book-of-saints-maughold/ Monks of Ramsgate. “Maughold”. Book of Saints, 1921. CatholicSaints.Info. 8 December 2014]</ref>) anasemekana alikuwa [[mfuasi]] wa [[Patrick wa Ireland|Patrick]]. Tangu kale anaheshimiwa na [[Wakatoliki]], [[Waanglikana]] na [[Waorthodoksi]] kama [[mtakatifu]]. [[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] [[25 Aprili]]<ref name=butler>[https://www.bartleby.com/210/4/252.html Butler, Rev. Alban, "St. Macull, of Ireland, Confessor", ''The Lives of the Saints'', Volume IV, 1866]</ref> na 31 Julai. ==Tazama pia== * [[Watakatifu wa Agano la Kale]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]] * [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]] * [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]] * [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]] * [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]] * [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]] * [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]] * [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]] * [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]] * [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]] * [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]] * [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]] * [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]] == Marejeo == {{reflist}} ==Viungo vya nje== *[https://www.isle-of-man.com/manxnotebook/parishes/md/mdwell.htm St Maughold’s Well] *[https://www.isle-of-man.com/manxnotebook/manxsoc/msvol16/p220.htm The Legend of St. Maughold] *[https://www.sacred-texts.com/neu/celt/fim/fim05.htm Folk-lore of the Isle of Man] *[https://www.irishcultureandcustoms.com/1Kids/Maughold.html Maughold Kids Stories Irish culture and customs] {{mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Waliofariki 488]] [[Jamii:Watakatifu wa Man]] 8musrj1do6bnrsfceape3hy73jrnhu3 Guthierni 0 254208 1608688 1607053 2026-10-16T11:12:01Z Gayle-Bot 78697 Bot: fixed references and maintenance 1608688 wikitext text/x-wiki [[Picha:Notre_Dame_de_Placemanec_à_Groix_-_Vitrail_de_Saint_Gunthiern.JPG|thumb|Mt. Guthierni.]] '''Guthierni''' (pia: '''Gurthiern, Guthiern, Gunthiern, Gunthiernus'''; [[Welisi]], [[karne ya 5]] - [[Bretagne]], [[Ufaransa]], [[karne ya 6]]) alikuwa [[mtemi]] wa Welisi ambaye alihamia [[Ulaya]] [[bara]] akaishi kama [[mkaapweke]] hadi alipoanzisha [[monasteri]] ya [[Quimperlé]]. Tangu kale anaheshimiwa na [[Wakatoliki]] na [[Waorthodoksi]] kama [[mtakatifu]]. [[Sikukuu]] yake huadhimishwa [[tarehe]] [[3 Julai]]<ref name="cathsaints">{{cite web |title=Saint Gunthiern |url=http://catholicsaints.info/saint-gunthiern/ |website=CatholicSaints.Info |accessdate=9 January 2020}}</ref>. ==Tazama pia== * [[Watakatifu wa Agano la Kale]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakristo]] * [[Orodha ya Watakatifu wa Afrika]] * [[Orodha ya Watakatifu Mabradha wa Shule za Kikristo]] * [[Orodha ya Watakatifu Waaugustino]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabazili]] * [[Orodha ya Watakatifu Wabenedikto]] * [[Orodha ya Watakatifu Wadominiko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wafransisko]] * [[Orodha ya Watakatifu Wajesuiti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakarmeli]] * [[Orodha ya Watakatifu Wakolumbani]] * [[Orodha ya Watakatifu Wamersedari]] * [[Orodha ya Watakatifu Waoratori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapasionisti]] * [[Orodha ya Watakatifu Wapremontree]] * [[Orodha ya Watakatifu Waredentori]] * [[Orodha ya Watakatifu Wasalesiani]] * [[Orodha ya Watakatifu Waskolopi]] * [[Orodha ya Watakatifu Wateatini]] * [[Orodha ya Watakatifu Watrinitari]] * [[Orodha ya Watakatifu Watumishi wa Maria]] * [[Orodha ya Watakatifu Wavinsenti]] == Marejeo == {{Reflist}} ==Viungo vya nje== * {{en}} [http://www.vortigernstudies.org.uk/artsou/gurtex.htm Online text of the ''Vita''] * {{en}} Peter Bartrum, A Welsh classical dictionary: people in history and legend up to about A.D. 1000, Aberystwyth, National Library of Wales, 1993, p. 338 GURTHIERN. ST. * {{de}} [http://www.zeno.org/Heiligenlexikon-1858/A/Gunthiernus,+S. ''Heiligenlexikon-1858'' entry] {{mbegu-Mkristo}} [[Jamii:Waliozaliwa karne ya 5]] [[Category:Waliofariki karne ya 6]] [[Jamii:wakaapweke]] [[Category:Wamonaki]] [[Jamii:watawa waanzilishi]] [[Jamii:Watakatifu wa Wales]] [[Jamii:Watakatifu wa Ufaransa]] 1226gpbahssrkj1qxgutr37ggsp2fwn Muziki wa Afrika 0 254255 1608492 1607303 2026-10-15T15:54:53Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608492 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;" | Muziki wa Afrika |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[File:Umm_Kulthum_1969.jpg|250px|Umm Kulthum]]<br /><small>[[Umm Kulthum]]</small> |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Eneo: | style="padding: 3px;" | Bara la Afrika (Kaskazini, Mashariki, Kati, Magharibi, Kusini) |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Sifa kuu: | style="padding: 3px;" | Mdundo tata (polyrhythm), mtindo wa swali na jibu (call-and-response), uboreshaji (improvisation) |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Mitindo Mikuu: | style="padding: 3px;" | [[Rumba ya Kongo]], [[Highlife]], [[Afrobeat]], [[Soukous]], [[Taarab]], [[Mbalax]], [[Kizomba]] |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Ala za Asili: | style="padding: 3px;" | Ngoma, [[mbira]], [[kora]], [[xylophone]], filimbi |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Athari za Kimataifa: | style="padding: 3px;" | [[Blues]], [[Jazz]], [[Salsa]], [[Cumbia]], [[Soca]] |} '''Muziki wa Afrika''' ni mpana na wenye utajiri mkubwa wa aina mbalimbali, huku kukiwa na kanda na [[Orodha ya nchi za Afrika|nchi]] zinazodumisha tamaduni za pekee za [[muziki]]. [[Afrika|Muziki wa Kiafrika]] unajumuisha mitindo kama vile makwaya, [[highlife]], [[mbube (aina ya muziki)|mbube]], muziki wa mitaani, [[jùjú]], [[fuji]], [[jaiva]], [[afrobeat]], [[afrofusion]], [[mbalax]], [[rumba ya Kongo]], [[soukous]], [[ndombolo]], [[makossa]], [[kizomba]], na [[taarab]], miongoni mwa mingine.<ref name=":0">{{Rejea tovuti |last=Collins |first=Professor John |year=2002 |title=African Popular Music |url=https://africapickup.com/ |url-status=live |access-date=20 August 2026 |website=Ap media}}</ref> Muziki wa Kiafrika pia unatumia aina mbalimbali za ala kutoka kote bara hili. Tamaduni za muziki na dansi za diaspora ya Kiafrika, zilizoundwa kwa viwango tofauti na tamaduni za muziki wa Kiafrika, zinajumuisha [[muziki wa Marekani|mitindo ya Kimarekani]] kama vile [[Dixieland jazz]], [[blues]], na [[jazz]], pamoja na mitindo ya [[muziki wa Karibiani|Karibiani]] kama vile [[calypso]] (tazama [[kaiso]]), na [[soca]]. Mitindo ya [[muziki wa Amerika ya Kusini]] ikiwa ni pamoja na [[cumbia]], [[salsa]], [[son cubano]], [[rumba ya Cuba|rumba]], [[conga]], [[bomba (Puerto Rico)|bomba]], [[samba]], na [[zouk]] ilistawi kutokana na muziki wa [[Biashara ya utumwa kupitia Atlantiki|Waafrika waliokuwa watumwa]] na kwa upande wake, imeshawishi muziki maarufu wa Kiafrika wa sasa.<ref name=":0" /><ref name="Columbia University" /> Kama ilivyo kwa muziki wa Asia, India, na [[Mashariki ya Kati]], muziki wa Kiafrika una mdundo mkubwa. Mifumo yake tata ya mdundo mara nyingi huhusisha mdundo mmoja uliopigwa dhidi ya mwingine ili kuunda mdundo mchanganyiko. Mfano wa kawaida ni mdundo wa tatu dhidi ya mbili. Tamaduni za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara mara nyingi hutegemea safu pana ya ala za kupigwa, zikiwemo [[xylophone]], [[djembe]], [[ngoma]], na ala zinazozalisha sauti kama vile [[mbira]] au "piano ya kidole gumba".<ref name="Columbia University">{{cite web|title=Definitions of Styles and Genres: Traditional and Contemporary African Music|url=http://www.colum.edu/cbmr/Resources/style-genre-definitions.html|work=CBMR|publisher=Columbia University|access-date=3 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|last=Estrella|first=Espie|title=African music|url=http://musiced.about.com/od/historyofmusic/a/africanmusic.htm|work=Music Education|publisher=about.com|access-date=1 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301164158/http://musiced.about.com/od/historyofmusic/a/africanmusic.htm|archivedate=2014-03-01|url-status=dead}}</ref> Kipengele kingine kinachotofautisha muziki wa Kiafrika ni mtindo wake wa [[swali na jibu]] (call-and-response), ambapo sauti au ala moja hucheza kifungu kifupi cha melodia, na kifungu hicho kinarudiwa na sauti au ala nyingine. Mwingiliano huu pia unaenea hadi kwenye mdundo, huku ngoma moja ikipiga mtindo wa mdundo unaorudiwa au kukamilishwa na nyingine. Muziki wa Kiafrika pia hutumia uboreshaji (improvisation) kwa kiwango kikubwa. Msimamo wa msingi wa mdundo huchezwa, na kisha wapiga ngoma huboresha mitindo mipya juu ya msingi ulioimarishwa. Muziki wa kitamaduni katika sehemu kubwa ya bara hili hupitishwa kupitia [[mapokeo ya mdomo]]. Tofauti ndogo za sauti na msisitizo hazitafsiriwi kwa urahisi katika uandishi wa Magharibi. Muziki wa Kiafrika unaambatana kwa karibu na mizani ya Magharibi ya [[tetratonic]] (noti nne), [[pentatonic]] (noti tano), [[hexatonic]] (noti sita), na [[heptatonic]] (noti saba). Upatanisho wa melodia (harmonization) hufikiwa kwa kuimba kwa uwiano wa theluthi, robo, au tano sambamba. Muziki ni sehemu muhimu ya [[ujamaa wa Kiafrika|maisha ya kijamii barani Afrika]].<ref>{{Rejea kitabu |last1=Takyiwaa |first1=Manuh |url=https://books.google.com/books?id=u6KyAwAAQBAJ&dq=Music+in+Africa+is+embedded+into+every+aspect+of+life&pg=PA430 |title=Africa in Contemporary Perspective: A Textbook for Undergraduate Students |last2=Esi |first2=Sutherland-Addy |date=2014-05-08 |publisher=Sub-Saharan Publishers |isbn=978-9988-647-37-7 |pages=430 |language=en}}</ref> Huundwa kwa ajili ya starehe ya umma na ushiriki wa umma, na ni mshikamano huu wa kijamii kupitia muziki uliounda wazo la [[Christopher Small]] la ''[[musicking]]''.<ref>{{Rejea jarida |last=Crossley |first=Nick |date=2022 |title=Musicking to Music Worlds: On Christopher Small's Important Innovation |url=https://musicresearchannual.org/wp-content/uploads/2022/11/Crossley%E2%80%94Musicking-to-Music-Worlds.pdf |journal=Music Research Annual |volume=3}}</ref> Muziki hutumika kama njia ya maoni ya kijamii na [[maadili]], ukichukua maumbo kama vile nyimbo za kazi, nyimbo za mapenzi, [[nyimbo za kubembeleza|bembelezi]], nyimbo za kujisifu, nyimbo za sifa, nyimbo za masimulizi, na nyimbo za dhihaka.<ref>{{Rejea jarida |last=Darkwa |first=Asante |date=1987 |title=Culture and communication: music, song and dance as medium of communications in África. |journal=Revista África |volume=10 |issue=10 |pages=131–139 |doi=10.11606/issn.2526-303X.v0i10p131-139 |doi-access=free}}</ref> Muziki pia ni muhimu katika dini, ambapo mila na sherehe za kidini hutumia muziki kupitisha hadithi kupitia vizazi na kuambatana na uimbaji na dansi.<ref>{{Rejea kitabu |last=Floyd |first=Samuel A. |title=The Power of Black Music: Interpreting Its History from Africa to the United States |publisher=Oxford University Press |year=1995 |pages=14–34}}</ref> == Muziki kwa nchi == - [[Muziki wa Afrika Kaskazini]] ** [[Muziki wa Algeria]] ** [[Muziki wa Misri]] ** [[Muziki wa Libya]] ** [[Muziki wa Mauritania]] ** [[Muziki wa Moroko]] ** [[Muziki wa Tunisia]] - [[Muziki wa Afrika Mashariki]] ** [[Muziki wa Comoro]] ** [[Muziki wa Djibouti]] ** [[Muziki wa Eritrea]] ** [[Muziki wa Ethiopia]] ** [[Muziki wa Kenya]] ** [[Muziki wa Madagaska]] ** [[Muziki wa Mauritius]] ** [[Muziki wa Rwanda]] ** [[Muziki wa Shelisheli]] ** [[Muziki wa Somalia]] ** [[Muziki wa Sudani Kusini]] ** [[Muziki wa Sudani]] ** [[Muziki wa Tanzania]] ** [[Muziki wa Uganda]] - [[Muziki wa Afrika ya Kati]] ** [[Muziki wa Burundi]] ** [[Muziki wa Kamerun]] ** [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati]] ** [[Muziki wa Chad]] ** [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] ** [[Muziki wa Jamhuri ya Kongo]] ** [[Muziki wa Guinea ya Ikweta]] ** [[Muziki wa Gabon]] ** [[Muziki wa São Tomé na Príncipe]] - [[Muziki wa Afrika Magharibi]] ** [[Muziki wa Benin]] ** [[Muziki wa Burkina Faso]] ** [[Muziki wa Cape Verde]] ** [[Muziki wa Gambia]] ** [[Muziki wa Ghana]] ** [[Muziki wa Guinea]] ** [[Muziki wa Guinea-Bissau]] ** [[Muziki wa Cote d'Ivoire]] ** [[Muziki wa Liberia]] ** [[Muziki wa Mali]] ** [[Muziki wa Niger]] ** [[Muziki wa Nigeria]] ** [[Muziki wa Senegali]] ** [[Muziki wa Sierra Leone]] ** [[Muziki wa Togo]] - [[Muziki wa Afrika Kusini]] ** [[Muziki wa Angola]] ** [[Muziki wa Botswana]] ** [[Muziki wa Eswatini]] ** [[Muziki wa Lesotho]] ** [[Muziki wa Malawi]] ** [[Muziki wa Msumbiji]] ** [[Muziki wa Namibia]] ** [[Muziki wa Afrika Kusini]] ** [[Muziki wa Zambia]] ** [[Muziki wa Zimbabwe]] == Muziki kwa maeneo == === Afrika Kaskazini na Pembe ya Afrika === [[Afrika Kaskazini]] ni kitovu cha [[Misri ya Kale]] na [[Karthago]], ustaarabu uliokuwa na vifungo imara na [[Mashariki ya Kati ya Kale]] na uliounga mkono tamaduni za [[Ugiriki ya Kale|Ugiriki]] na [[Dola ya Roma|Roma]]. Baadaye [[Misri]] ilitawaliwa na Wajemi, Wagiriki, na Waroma, wakati Karthago ilitawaliwa na Waroma na Wavandali. Eneo hilo baadaye lilitwaliwa na majeshi ya Kiarabu na kuingizwa katika eneo la [[Maghreb]] la [[Afrika ya Kiarabu]].<ref name="Mdacacos">{{cite book|last=Abdullahi|first=Mohamed Diriye|title=Culture and customs of Somalia|publisher=Greenwood|year=2001|pages=170–171|isbn=978-0-313-31333-2|url=https://archive.org/details/culturecustomsof00diri/page/170}}</ref> Muziki wake unadumisha uhusiano wa karibu na [[muziki wa Mashariki ya Kati]] na unatumia njia zinazofanana za melodia (''maqamat'').<ref name="Hoppenstand">{{cite book|last=Hoppenstand|first=Gary|title=The Greenwood Encyclopedia of World Popular Culture, Volume 4|year=2007|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-33255-5|page=205}}</ref> Muziki wa Afrika Kaskazini unajumuisha mitindo mbalimbali, kuanzia [[muziki wa Misri ya Kale]] hadi muziki wa [[Waberber|Berber]] na [[Watu wa Tuareg|Tuareg]] wa jangwani. Kwa karne nyingi, muziki wa sanaa wa kanda hiyo umefuata mikondo ya [[muziki wa asili wa Kiarabu]] na [[muziki wa asili wa Andalusia]], wakati mitindo yake maarufu ya sasa inajumuisha [[raï]] ya Algeria. Muziki wa [[Sudani]] na Pembe ya Afrika, ukijumuisha [[Eritrea]], [[Ethiopia]], [[Djibouti]] na [[Somalia]], unaweza kuwekwa pamoja na ule wa Afrika Kaskazini. Muziki wa Somalia kwa kawaida ni wa pentatonic, ukitumia sauti tano kwa kila oktavo badala ya mizani ya heptatonic (noti saba).<ref name="Mdacacos" /> Muziki wa milima ya Ethiopia unategemea mfumo wa modi unaoitwa ''[[qenet]]'', unaojumuisha modi kuu nne: ''tezeta'', ''bati'', ''[[ambassel]]'', na ''anchihoy''.<ref name=Grove356>{{cite NewGrove2001|title=Ethiopia|last=Shelemay|first=Kay Kaufman|volume=viii|page=356}}</ref> Modi tatu za ziada ni mabadiliko ya hapo juu: tezeta minor, bati major, na bati minor.<ref name="Barihun">[[Abatte Barihun]], liner notes of the album [[Abatte Barihun#Ras Deshen|Ras Deshen]], 200.</ref> Baadhi ya nyimbo huchukua jina la ''qenet'' yao, kama vile ''[[tizita]]'', wimbo wa kumbukumbu.<ref name=Grove356 /> {{clear}} === Afrika Magharibi, ya Kati, Kusini-Mashariki, na Kusini === [[File:Press photo of Tabu Ley Rochereau in San Francisco (1980).jpg|thumb|245x245px|[[Tabu Ley Rochereau]]]] [[Arthur Morris Jones]] (1889–1980), mtaalamu wa ethnomusicology, alibaini kuwa kanuni za pamoja za mdundo wa tamaduni za Kibantu za Afrika zinaunda mfumo mmoja mkuu.<ref name="Jones">Jones, A. M. (1959). ''Studies in African Music''. London: Oxford University Press. 1978 edition: {{ISBN|0-19-713512-9}}.</ref> Vile vile, mpiga ngoma mahiri na msomi C. K. Ladzekpo anathibitisha "mshikamano mkubwa" wa kanuni za mdundo za Kibantu za Afrika.<ref>Ladzekpo, C. K. (1996). "Cultural Understanding of Polyrhythm". Foundation Course in African Music.</ref> [[Muziki wa kitamaduni]] wa Kiafrika mara nyingi una kazi maalum. Maonyesho yanaweza kuwa marefu na mara nyingi yanahusisha ushiriki wa watazamaji.<ref name="Study, Coordination Group Publications 2006, page 36">''GCSE Music – Edexcel Areas of Study'', Coordination Group Publications, UK, 2006, p. 36.</ref> Kuna nyimbo maalum za kazi, kuzaa, ndoa, kuwindwa, na shughuli za kisiasa, pamoja na muziki uliokusudiwa kufukuza pepo wabaya au kuheshimu roho njema, wafu, na mababu. Nje ya Pembe ya Afrika, maeneo yaliyobaki ya Kusini mwa Jangwa la Sahara yanaweza kugawanywa katika mikoa mine ya kiisimu:<ref name="Jones" /> - '''Eneo la Mashariki''': linajumuisha [[muziki wa Uganda]], [[Muziki wa Kenya|Kenya]], [[Muziki wa Rwanda|Rwanda]], [[Muziki wa Burundi|Burundi]], [[Muziki wa Tanzania|Tanzania]], [[Muziki wa Malawi|Malawi]], [[Muziki wa Msumbiji|Msumbiji]], na [[Muziki wa Zimbabwe|Zimbabwe]], pamoja na visiwa vya [[Muziki wa Madagaska|Madagaska]], [[Muziki wa Shelisheli|Shelisheli]], [[Muziki wa Mauritius|Mauritius]], [[Muziki wa Somalia|Somalia]], na [[Muziki wa Comoro|Comoro]]. - '''Eneo la Kusini''': linajumuisha [[muziki wa Afrika Kusini]], [[Muziki wa Lesotho|Lesotho]], [[Muziki wa Eswatini|Swaziland]], [[Muziki wa Botswana|Botswana]], [[Muziki wa Namibia|Namibia]], na [[Muziki wa Angola|Angola]]. - '''Eneo la Kati''': linajumuisha [[muziki wa Chad]], [[Muziki wa Jamhuri ya Afrika ya Kati|Jamhuri ya Afrika ya Kati]], [[Muziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo|Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]], na [[Muziki wa Zambia|Zambia]], ikijumuisha tamaduni za [[muziki wa Wapygmy]]. - '''Eneo la Magharibi''': linajumuisha [[muziki wa Senegali]] na [[Muziki wa Gambia|Gambia]]; [[Muziki wa Guinea|Guinea]] na [[Muziki wa Guinea-Bissau|Guinea-Bissau]]; [[Muziki wa Sierra Leone|Sierra Leone]] na [[Muziki wa Liberia|Liberia]]; Mali, Niger na Burkina Faso; Ivory Coast, Ghana, Togo, Benin, Nigeria, Kamerun, Gabon, na Jamhuri ya Kongo; pamoja na nchi za visiwa kama São Tomé na Príncipe. [[File:PDP-CH_-_Dominique_Manzadi_-_Muatubaba_Kungbekinga_-_African_music_in_Azande_language_-_Ngoma-1493-j2990.flac|left|thumb|Wimbo wa Kiazande kutoka Kongo ukitumbuizwa kwa xylophone.]] Afrobeat, jùjú, fuji, highlife, makossa, na kizomba ni miongoni mwa mitindo inayotumbuizwa Afrika Magharibi. Muziki wa Afrika Magharibi unatofautiana kulingana na kanda, huku maeneo ya Waislamu yakijumuisha vipengele vya muziki wa Kiislamu na maeneo yasiyo ya Waislamu yakiegemea zaidi tamaduni za asili, kulingana na mwanahistoria [[Sylviane Diouf]] na mtaalamu wa ethnomusicology [[Gerhard Kubik]].<ref name="Curiel">{{cite news |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/08/15/INGMC85SSK1.DTL |title=Muslim Roots of the Blues |work=SFGate |publisher=San Francisco Chronicle |access-date=24 August 2005 |first=Jonathan |last=Curiel |date=15 August 2004 }}</ref> == Ala za muziki == [[File:Abderrahmane Abdelli.jpg|thumb|right|Mwanamuziki wa Algeria [[Abderrahmane Abdelli]] akipiga [[mandole]]]] Mbali na utumiaji wa sauti, aina mbalimbali za ala za muziki hutumika. Ala za Kiafrika zinajumuisha aina mbalimbali za [[ngoma (kifaa cha muziki)|ngoma]], vifaa vya kutikiswa kama makasia, [[harpa]] na ala zinazofanana na harpa kama vile [[kora]] na [[ngoni]]; vinubi; [[xylophone]] mbalimbali na ala za lamellophone kama vile [[mbira]]; na ala za upepo zikiwemo filambi na tarumbeta. Ala za muziki za Kusini mwa Jangwa la Sahara zimegawanywa katika makundi matano: membranophones, chordophones, aerophones, idiophones, na percussion.<ref name="contemporary-african-art.com">{{Rejea tovuti|url=https://www.contemporary-african-art.com/african-musical-instruments.html|title=African musical instruments|website=Contemporary African Art}}</ref> Ngoma zinazotumiwa katika muziki wa kitamaduni wa Kiafrika zinajumuisha [[talking drum]]s, ''[[bougarabou]]'' na ''[[djembe]]'' huko Afrika Magharibi, ngoma za maji Afrika Kati na Magharibi, na aina mbalimbali za ngoma za ''[[ngoma drums|ngoma]]'' huko Afrika Kati na Kusini. == Ushawishi kwenye muziki wa Amerika Kaskazini == Muziki wa Kiafrika umekuwa na jukumu kubwa katika kuunda kile tunachokijua leo kama [[Dixieland]], [[blues]], na [[jazz]]. Mitindo hii yote imekopa kutoka kwa midodongo na sauti za Kiafrika zilizovushwa ng'ambo ya Atlantiki na Waafrika waliokuwa watumwa.<ref>{{Rejea tovuti |last=Fleming |first=Esther |date=2020-01-01 |title=What was the origin of African popular music? – SidmartinBio |url=https://www.sidmartinbio.org/what-was-the-origin-of-african-popular-music/ |access-date=2022-05-02 |website=www.sidmartinbio.org}}</ref> Blues ilistawi kama mchanganyiko wa mizani ya Kiafrika ya [[blue note]] na ala za muziki za Ulaya.<ref>Kubik, Gerhard, 1934- (1999). Africa and the blues. Jackson, Miss.: University Press of Mississippi. ISBN 0-585-20318-0. OCLC 44959610</ref> [[File:Traffic 1973.jpg|thumb|right|Bendi ya [[Steve Winwood]] ya progressive rock/jazz rock [[Traffic (bendi)|Traffic]] mara nyingi ilitumia midodongo ya Afrika Magharibi]] Katika albamu yake ''[[Graceland (albamu)|Graceland]]'', mwanamuziki wa nchini Marekani [[Paul Simon]] alitumia bendi, midodongo, na melodia za Afrika Kusini kama msingi wa muziki wa nyimbo zake, akiwashirikisha wasanii kama vile [[Miriam Makeba]], [[Ladysmith Black Mambazo]], na [[Ray Phiri]].<ref>{{Rejea habari |last=Pareles |first=Jon |date=11 February 2020 |title=Joseph Shabalala, Ladysmith Black Mambazo Founder, Dies at 78 |url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/arts/music/joseph-shabalala-dead.html |access-date=15 January 2024 |work=The New York Times}}</ref> === Afro-pop === [[File:Miriam Makeba 2011.jpg|thumb|right|[[Miriam Makeba]] akitumbuiza]] [[File:انغام محمد علي سليمان.jpg|thumb|[[Angham]], nyota wa pop]] Muziki maarufu wa Kiafrika – unaojulikana kwa kawaida kama Afro-pop – ni mkubwa na wenye kutofautiana kama ilivyo kwa muziki wa kitamaduni wa Afrika.<ref>{{Cite magazine |last1=Conteh |first1=Mankaprr |last2=Makinde |first2=Tami |last3=Madzadza |first3=Miya |last4=Saraki |first4=Seni |last5=Wangeci |first5=Tela |date=28 December 2022 |title=The 40 Best Afropop Songs of 2022 |url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-afropop-songs-of-2022-1234650065/ |access-date=15 January 2024 |magazine=Rolling Stone}}</ref><ref>{{Rejea habari |last=Braun |first=Ken |newspaper=The New York Times |date=9 January 1994 |title=POP MUSIC; The Rise and Rise Of Irresistible Afropop |url=https://www.nytimes.com/1994/01/09/arts/pop-music-the-rise-and-rise-of-irresistible-afropop.html |access-date=7 April 2024 }}</ref> Mitindo mingi ya kisasa ya Kiafrika imeendelea kupitia mwingiliano na muziki maarufu wa Kimagharibi.<ref>{{Rejea habari |last=Pareles |first=Jon |newspaper=The New York Times |date=13 May 1984 |title=With The Traditional And The Exotic, Africa Invigorates Pop |url=https://www.nytimes.com/1984/05/13/arts/with-the-traditional-and-the-exotic-africa-invigorates-pop.html |access-date=7 April 2024 }}</ref> Mnamo mwaka 1933, Solomon Linda aliunda kikundi cha ''Solomon Linda's Original Evening Birds''. Wimbo wao uliovuma kimataifa, "[[Mbube (wimbo)|Mbube]]", uliotolewa mwaka 1939, ukawa rekodi ya kwanza ya Kiafrika kuuza zaidi ya nakala 100,000.<ref>{{Rejea habari |last=Zoldan |first=Sheldon |date=16 November 2023 |title='The Lion Sleeps Tonight' Song of the Day for November 17. |url=https://news.wgcu.org/arts-and-culture/2023-11-16/the-lion-sleeps-tonight-song-of-the-day-for-november-17 |access-date=15 January 2024 |work=WGCU}}</ref> Mwimbaji mwingine maarufu wa Afrika Kusini wa karne ya 20 alikuwa [[Miriam Makeba]], aliyefariki akiwa na umri wa miaka 76.<ref>{{Rejea tovuti |date=11 November 2008 |title=Obituary: Miriam Makeba |url=https://www.theguardian.com/music/2008/nov/11/miriam-makeba-obituary|first=Graeme |last=Ewens |website=TheGuardian.com}}</ref> Huko Afrika Magharibi, [[Fela Kuti]] na [[Tony Allen (mwanamuziki)|Tony Allen]] walitumbuiza muziki wa Afrobeat,<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/tony-allen-the-veteran-afrobeat-drummer-is-shaking-his-sticks-as-hard-and-as-brilliantly-as-ever-770993.html |title=Tony Allen: The veteran Afrobeat drummer is shaking his sticks as hard and as brilliantly as ever|first=Nigel |last=Williamson |newspaper=The Independent|date= 18 January 2008 |access-date=4 March 2022}}</ref> huku [[Femi Kuti]] na [[Seun Kuti]] wakiendeleza njia ya baba yao Fela Kuti. == Marejeo == {{marejeo}} [[Jamii:Muziki wa Afrika|Muziki wa Afrika]] [[Jamii:Muziki|A]] [[Jamii:Afrika|M]] 1j20dmggb1jtk4z08vxjvea5j5gdync Tugela Tuyeni 0 254415 1608638 1607545 2026-10-16T07:45:24Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608638 wikitext text/x-wiki '''Tugela Tuyeni''' (2 Mei 1977 – 16 Desemba 2016) alikuwa [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Namibia aliyecheza nafasi ya kiungo katika klabu ya Civics, iliyoshiriki Ligi Kuu ya Namibia, na timu ya taifa ya Namibia.<ref>[http://www.namibian.com.na/49355/read/Football-mourns-a-true-gentleman "- The Namibian".] {{Wayback|url=http://www.namibian.com.na/49355/read/Football-mourns-a-true-gentleman |date=20180802223418 }} The Namibian. Retrieved 14 May 2018.</ref> == Kazi ya klabu == Akiwa mtoto mdogo, Tugela alikimbilia uhamishoni pamoja na wazazi wake wakati wa harakati za ukombozi wa Namibia dhidi ya utawala wa ubaguzi wa rangi wa Afrika Kusini. Aliishi katika kambi mbalimbali za wakimbizi nchini [[Angola]] na Zambia. Baadaye, alihamia Swakopmund, ambako aliwekwa chini ya uangalizi wa shangazi yake na kuanza elimu ya msingi. Alimaliza [[elimu]] yake ya sekondari katika mji huo, ambao ni mojawapo ya maeneo maarufu ya mapumziko nchini Namibia. Kisha alianza kucheza mpira wa miguu katika klabu ya eneo hilo ya Blue Boys. Baadaye, alishinda mataji matatu ya ligi akiwa na Civics na mataji mawili akiwa na Blue Waters. Alistaafu kucheza soka mwaka 2013. == Kazi ya kimataifa == Tuyeni aliichezea timu ya taifa ya Namibia mara mbili, katika miezi ya Machi na Mei 2008. Alifunga bao katika [[mchezo]] wake wa kwanza wa kimataifa dhidi ya Malawi.<ref>[https://neweralive.na/posts/ode-to-football-genius-tugela-tuyeni-a-true-son-of-the-soil-1977-2016 "Ode to football genius Tugela Tuyeni, a true son of the soil 1977 – 2016".] New Era. 13 January 2017.</ref> == Maisha binafsi == Tuyeni alifariki katika ajali ya gari mwezi Desemba 2016. Alitangazwa kuwa amefariki alipowasili katika Hospitali ya Serikali ya Tsumeb, baada ya gari aina ya pickup alilokuwa akisafiria kupoteza mwelekeo na kugonga alama ya barabarani kati ya Tsumeb na Oshikoto. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1977]] [[Jamii:Wachezaji mpira wa Namibia]] [[Jamii:Waliofariki 2016]] 5urgj2velcye0lnvcb3mc0vsfk6zeso Stromae 0 254517 1608614 1608254 2026-10-16T05:19:22Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608614 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; text-align: left; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 5px; float: right; margin: 0 0 1em 1em; clear: right;" ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de; padding: 8px;" | Stromae |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[File:Le chanteur Stromae.jpg|250px|Stromae akitumbuiza mwaka 2014]]<br /><small>Stromae akitumbuiza mwaka 2014</small> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de; font-weight: bold; padding: 4px;" | Taarifa za jumla |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Jina la kuzaliwa: | style="padding: 3px;" | Paul Van Haver |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Kuzaliwa: | style="padding: 3px;" | 12 Machi 1985 <br /> [[Brussels]], Ubelgiji |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Kazi: | style="padding: 3px;" | Mwimbaji, rapa, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa rekodi |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Aina ya muziki: | style="padding: 3px;" | [[Hip hop music|Hip-hop]], [[electronic music|muziki wa kielektroniki]], dance-pop |- ! scope="row" style="padding: 3px; vertical-align: top;" | Miaka ya utendaji: | style="padding: 3px;" | 2000–hadi leo |} '''Paul Van Haver''' (alizaliwa 12 Machi 1985), anajulikana zaidi kwa jina lake la kisanii kama '''Stromae'''<ref>{{cite journal|first=Véronique|last=Mortaigne|url=https://www.lemonde.fr/a-la-une/article/2013/08/28/stromae-melting-pot-belge_3467830_3208.html|title=Stromae : melting-pot belge|work=[[Le Monde]]|date=28 August 2013}}</ref>, ni mwimbaji, rapa, mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji wa rekodi kutoka nchini [[Ubelgiji]]. Anajulikana sana kwa kuchanganya mitindo ya [[Hip hop music|hip-hop]] na muziki wa kielektroniki. Stromae alipata umaarufu mkubwa duniani mwaka 2009 kupitia wimbo wake "[[Alors on danse]]" (kutoka kwenye albamu yake ya ''[[Cheese (albamu)|Cheese]]''), ulioshika nafasi ya kwanza kwenye chati katika nchi kadhaa za Ulaya. Mwaka 2013, albamu yake ya pili ''[[Racine carrée]]'' ilipata mafanikio makubwa ya kibiashara, huku ikitoa nyimbo zilizovuma kama vile "[[Papaoutai]]" na "[[Formidable (wimbo)|Formidable]]".<ref>{{Rejea tovuti |title=Stromae : "Racine carrée" franchit le cap des 2 millions de ventes |url=https://www.chartsinfrance.net/Stromae/news-100849.html |access-date=30 December 2017 |website=chartsinfrance.net}}</ref> == Maisha ya awali == Paul Van Haver alizaliwa mjini [[Brussels]] na kukulia katika wilaya ya [[Laeken|Laken]], akiwa mtoto wa baba Mnyarwanda wa kabila la [[Watutsi]], Pierre Rutare, na mama M-Flemish, Miranda Van Haver.<ref name="rw-tu-father">{{Rejea tovuti|url=https://www.newtimes.co.rw/section/read/193313|title=Tracing Stromae's Rwandan roots|website=www.newtimes.co.rw|first=Stephen|last=Kalimba|date=9 October 2015}}</ref><ref name="lesoir">{{cite web | url=http://www.lesoir.be/archives?url=/culture/musiques/2010-12-24/ma-journee-avec-stromae-de-laeken-a-vilvorde-810646.php | title=Ma journée avec Stromae, de Laeken à Vilvorde | date=24 December 2010 | last=Coljon|first=Thierry |language=fr}}</ref> Katika mahojiano fulani, alieleza kuwa pia ana asili ya mbali ya [[Wasomali|Kisomali]] kupitia upande wa baba yake.<ref>{{Rejea tovuti |date=2010-05-22 |title=Stromae in de Top 40 Hitlist |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ytu2vlmqpdg |website=[[YouTube]] |publisher=[[Qmusic (Belgium)|Qmusic]] |language=nl}}</ref> Yeye na ndugu zake walilelewa na mama yao, kwani baba yao, ambaye alikuwa mhandisi ujenzi (architect), aliuawa wakati wa [[mauaji ya kimbari ya Rwanda]] alipokuwa amekwenda kuwatembelea jamaa zake.<ref name="rw-tu-father" /><ref name="Sayare">{{cite news|first=Sayare|last=Scott|title=Stromae: Disillusion With a Dance Beat|url=https://www.nytimes.com/2013/10/15/arts/15iht-stromae15.html|newspaper=[[The New York Times]]|date=14 October 2013}}</ref> Kuhusu baba yake ambaye hakuwa naye karibu, alisema mnamo 2019: "Baba yangu hakuwepo kwangu kamwe. Aliondoka mara moja. Nilikuja kujua baadaye sana kuwa nina ndugu wengine upande wa baba. Alikuwa mhandisi ujenzi aliyekuwa akienda na kurudi kati ya Ubelgiji na Rwanda. Lazima nilimuona mara ishirini katika maisha yangu, na alifariki wakati wa mauaji ya kimbari ya Rwanda."<ref>{{Cite AV media |url=https://www.nrj.fr/artistes/stromae/actus/stromae-papa-le-jour-ou-il-a-decouvert-la-paternite-71326811 |title=Stromae papa: le jour où il a découvert la paternité |date=2019-11-26 |language=fr}}</ref> Katika ujana wake, alisoma katika shule ya Jesuit huko [[Jette]], na baadaye katika Collège Saint-Paul huko Godinne, baada ya kupata changamoto katika mfumo wa shule za serikali akiwa na umri wa miaka 16.<ref name="Sayare" /> Alianza kuunda kundi dogo la rap na marafiki zake akiwa bado shuleni. Uvuvio wake wa mapema ulijumuisha mwimbaji wa Ubelgiji [[Jacques Brel]], ''son cubano'', na rumba ya Kikongo.<ref>{{cite news|last1=Hoby, H, Fox, K & Woodcraft, M|title=Stars In Our Eyes: This Season's New Music Talent|url=https://www.theguardian.com/music/2010/sep/05/hurts-lauren-pritchard-clare-maguire-stromae-devlin|newspaper=The Guardian|date=5 September 2010}}</ref> == Kazi ya muziki == === 2000–2008: Mwanzo wa kazi yake === Mnamo mwaka 2000, Stromae alianza kazi yake ya muziki kama rapa akiitwa Opsmaestro.<ref name="TV5Monde">{{cite web |title=Culture : infos, vidéos et actualités en direct sur TV5MONDE – Informations |url=http://www.tv5.org/cms/chaine-francophone/Musique/p-14237-Stromae.htm?artiste=1071 |website=information.tv5monde.com |language=fr |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131001234504/http://www.tv5.org/cms/chaine-francophone/Musique/p-14237-Stromae.htm?artiste=1071 |archivedate=2013-10-01 |accessdate=2026-10-14 |url-status=dead}}</ref> Baadaye alibadilisha jina lake la kisanii na kuwa "Stromae", ambalo ni fumbo la herfiti (anagram) la neno "[[Maestro]]".<ref>{{cite magazine|url=https://www.elle.com/culture/music/news/a15416/stromae-interview/|title=The Rest of the World Loves Stromae...and Soon You Will, Too|magazine=Elle|first=Sergio|last=Kletnoy|date=25 June 2014}}</ref> Geuza jina hili ni aina ya lugha ya mtaani ya Kifaransa inayoitwa ''[[verlan]]''.<ref name="Sayare"/><ref>{{cite web|url=https://www.npr.org/2014/06/19/322933388/stromae-global-star-in-the-making-set-to-touch-down-in-the-u-s|title=Stromae, Global Star In The Making, Set To Touch Down In The U.S.|publisher=NPR|first=Eleanor|last=Beardsley|date=19 June 2014}}</ref> Akiwa na umri wa miaka 18, alianzisha kundi la rap lililoitwa "Suspicion" akiwa na rapa "J.E.D.I.".<ref name="TV5Monde" /> Baada ya kundi hilo kusambaratika, Stromae alianza safari yake ya kujitegemea na kutoa EP yake ya kwanza huku akisoma katika shule ya filamu ya Brussels, INRACI.<ref name="TV5Monde" /><ref name="GQ-France-Feb-2014">{{cite web |last1=Sagnard |first1=Arnaud |title=La formidable histoire de Stromae |url=https://www.gqmagazine.fr/pop-culture/sorties/articles/la-formidable-histoire-de-stromae |website=GQ France |language=fr-FR |date=15 February 2014}}</ref> === 2008–2013: Mafanikio ya kimataifa === Mnamo 2008, Stromae alisaini mkataba wa miaka minne na kampuni ya [[Because Music]].<ref name="TV5Monde" /> Mwaka 2009, alitoa wimbo wake "[[Alors on danse]]", uliopata mafanikio ya papo hapo barani Ulaya. Albamu yake ya kwanza, ''[[Cheese (album)|Cheese]]'', ilitolewa tarehe 14 Juni 2010. Tarehe 2 Septemba 2010, alishirikiana na [[Kanye West]] na Gilbere Forte katika remix ya wimbo wake huo.<ref>{{YouTube|-QTGh9SeNxs|Stromae feat. Kanye West – Alors on danse}} (2 September 2010).</ref> Mnamo 9 Februari 2011, albamu ya *Cheese* ilishinda tuzo ya Best Dance Album katika hafla ya [[Victoires de la Musique]].<ref>{{cite web |title=Stromae remporte une Victoire de la musique |url=https://www.lesoir.be/culture/musiques/2011-02-09/stromae-remporte-une-victoire-de-la-musique-821017.php |website=[[Le Soir]] |date=10 February 2011}}</ref> === 2013–2017: Kipindi cha ''Racine carrée'' === [[File:Stromae, Rock en Seine Festival 2022, Paris (52391597894).jpg|thumb|Stromae kwenye Tamasha la Rock en Seine mwaka 2022]] Single ya kwanza "[[Papaoutai]]" kutoka kwenye albamu yake ya pili ''[[Racine carrée]]'' (ikimaanisha "mizizi ya mraba" - square root) ilitolewa Mei 2013 na kushika nafasi ya kwanza nchini Ubelgiji na Ufaransa. Mnamo Mei 2013, video zilizoonekana kama za mtu mlevi zilisambaa mtandaoni zikimuonyesha akizurura kwenye kituo cha tramu mjini Brussels.<ref>{{YouTube|4iyNRBEbvTM|Stromae bourré à Bruxelles}} (23 May 2013)</ref> Baadaye ilibainika kuwa ilikuwa ni sehemu ya utengenezaji wa video ya wimbo wake mpya, "[[Formidable (song)|Formidable]]", unaoeleza kisa cha mwanamume mlevi aliyetengana na mpenzi wake.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=S_xH7noaqTA |title=Stromae – Formidable (ceci n'est pas une leçon)|website=YouTube |date=27 May 2013}}</ref> Mnamo Machi 2014, wimbo wake "[[Ta fête]]" uliteuliwa kuwa wimbo rasmi wa timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Ubelgiji ([[Belgium national football team|Rode Duivels]]) kwenye [[Kombe la Dunia la FIFA la 2014|Kombe la Dunia la 2014]].<ref>{{cite news |title=Het officiële Rode Duivels-lied is er! |newspaper=[[De Standaard]] |language=nl |date=17 March 2014 |url=https://www.standaard.be/cnt/dmf20140317_056}}</ref> Aidha, alishirikiana na nyota kama [[Lorde]] kwenye wimbo "[[Meltdown (Stromae song)|Meltdown]]" kwa ajili ya filamu ya ''[[The Hunger Games: Mockingjay – Part 1]]''.<ref>{{cite web|last1=Minsker|first1=Evan|title=Kanye West, Chvrches, Bat For Lashes, Haim, Pusha T, Charli XCX Appear on Lorde's The Hunger Games: Mockingjay, Pt. 1 Soundtrack|url=https://pitchfork.com/news/56191-kanye-west-chvrches-bat-for-lashes-haim-pusha-t-charli-xcx-appear-on-lordes-the-hunger-games-mockingjay-pt-1-soundtrack/|website=[[Pitchfork Media|Pitchfork]]|date=21 October 2014}}</ref> Mnamo Oktoba 2015, alijaza ukumbi maarufu wa [[Madison Square Garden]] mara mbili, na kuwa msanii wa kwanza anayeimba kwa Kifaransa pekee kuuza tiketi zote katika ukumbi huo.<ref>{{cite magazine|last1=Spanos|first1=Brittany|title=Stromae Plots East Coast Dance Party With New Tour Dates|url=https://www.rollingstone.com/music/news/stromae-plots-east-coast-dance-party-with-new-tour-dates-20150309|magazine=[[Rolling Stone]]|date=9 March 2015}}</ref> Hata hivyo, katika kipindi hicho alipitia changamoto kubwa za kiafya zilizosababishwa na dawa ya kuzuia malaria ya *mefloquine* aliyoitumia wakati wa ziara yake Barani Afrika, jambo lililomfanya apate msongo wa mawazo na hisia za kujiua ambazo alizishinda kwa msaada wa ndugu yake.<ref name="stromae_nearly_committed">{{cite web|last1=Bradshaw|first1=Lisa|title=Stromae nearly committed suicide after taking malaria drug|url=https://www.thebulletin.be/stromae-nearly-committed-suicide-after-taking-malaria-drug|website=The Bulletin|date=13 November 2017}}</ref> === 2018–hadi sasa: Kurudi kwenye muziki na albamu ya ''Multitude'' === Baada ya mapumziko ya miaka kadhaa, mnamo Aprili 2018 alitoa wimbo "Défiler" kuashiria uzinduzi wa mkusanyiko wake wa mavitende wa "Capsule 5".<ref>{{cite magazine|last1=Ryan Reed|title=Hear Stromae's Electronic Journey on First Song in Five Years, 'Defiler'|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/hear-stromaes-electronic-journey-on-first-song-in-five-years-defiler-627886/|magazine=[[Rolling Stone]]|date=27 April 2018|access-date=2026-10-14|archive-date=2018-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180812115634/https://www.rollingstone.com/music/music-news/hear-stromaes-electronic-journey-on-first-song-in-five-years-defiler-627886/|url-status=dead}}</ref> Mwaka 2019, alishirikiana na kundi la [[Coldplay]] kuimba na kutayarisha wimbo wao "[[Arabesque (Coldplay song)|Arabesque]]" kwenye albamu yao ya ''[[Everyday Life (Coldplay album)|Everyday Life]]''.<ref>{{Rejea tovuti|date=24 October 2019|title=Coldplay – "Orphans" & "Arabesque"|url=https://www.stereogum.com/2062609/coldplay-orphans-arabesque/music/|website=Stereogum|language=en}}</ref> Mnamo 15 Oktoba 2021, alitoa single yake mpya "[[Santé (song)|Santé]]", ikifuatiwa na kutangazwa kwa albamu yake ya tatu iliyosubiriwa kwa hamu, ''[[Multitude (album)|Multitude]]'', iliyotoka mnamo 4 Machi 2022.<ref>{{Rejea tovuti|date=8 December 2021|title=Stromae Announces ''Multitude'', First New Album Since 2013|url=https://pitchfork.com/news/stromae-announces-multitude-first-new-album-since-2013/|first=Matthew|last=Strauss|website=Pitchfork|language=en-US}}</ref> Albamu hiyo iliongozwa na nyimbo kama "[[L'enfer (song)|L'enfer]]", ambayo aliitumbuiza moja kwa moja kupitia kituo cha televisheni cha [[TF1]].<ref>{{cite web |language=fr |title=VIDÉO – Stromae chante "L'Enfer" dans le 20H de TF1, titre inédit de son nouvel album |url=https://www.lci.fr/culture/video-stromae-chante-l-enfer-dans-le-20h-de-tf1-titre-inedit-de-son-nouvel-album-2206733.html |website=www.lci.fr |date=10 January 2022}}</ref> Ingawa alipanga ziara kubwa ya kimataifa, mnamo Aprili na Mei 2023 alilazimika kufuta tamasha zilizobaki kutokana na sababu za kiafya ili apumzike na kupona.<ref>{{Rejea habari |date=2023-04-04 |title=Alors On Danse singer Stromae cancels tour dates over health |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-65180121}}</ref><ref>{{cite web |last1=Glynn |first1=Paul |title=Stromae: Alors On Danse singer cancels tour to 'rest and heal' |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-65530657 |website=BBC News |date=9 May 2023}}</ref> Mnamo 2024, alishirikiana na mwimbaji wa Ufaransa [[Pomme (singer)|Pomme]] kwenye wimbo "[[Ma meilleure ennemie]]" kwa ajili ya wimbo wa sauti wa msimu wa pili wa mfululizo wa vibonzo wa ''[[Arcane (TV series)|Arcane]]''.<ref>{{cite web |last1=Ciocchetti |first1=Cecilia |title=Stray Kids, Twenty One Pilots, Stromae among 20 artists featured in Arcane season 2 |url=https://dotesports.com/league-of-legends/news/stray-kids-twenty-one-pilots-stromae-among-20-artists-featured-in-arcane-season-2 |website=Dot Esports |date=12 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241201141015/https://dotesports.com/league-of-legends/news/stray-kids-twenty-one-pilots-stromae-among-20-artists-featured-in-arcane-season-2 |archivedate=2024-12-01 |accessdate=2026-10-14 |url-status=dead}}</ref> == Ushirikiano na Miradi Mingine == * Kery James & J-mi Sissoko: Mwaka 2009 alishirikiana nao kwenye wimbo "Ghetto".<ref>{{Rejea tovuti |title=Stromae rappeur, le passé du maestro ! |url=https://www.melty.fr/stromae-rappeur-le-passe-du-maestro-a299464.html |last=Kwarteng |first=Rachel |date=20 June 2014 |website=melty |language=fr}}</ref> * Dua Lipa: Alishirikiana na mkurugenzi Henry Scholfield kuongoza video ya muziki ya wimbo wa Dua Lipa "[[IDGAF (Dua Lipa song)|IDGAF]]" uliotolewa Januari 2018.<ref>{{Rejea habari|url=https://www.nme.com/news/music/dua-lipa-idgaf-video-2218731|title=Dua Lipa's new 'IDGAF' video is all about self love and took 22 hours to shoot|date=12 January 2018|newspaper=NME|first=Luke Morgan|last=Britton}}</ref> * Orelsan: Alishirikiana naye kwenye wimbo maarufu "[[La pluie]]". == Marejeo == {{marejeo}} {{Mbegu-mwanamuziki}} {{BD|1985}} [[Jamii:Wanamuziki wa Ubelgiji]] 27v172q5o1elvjcqv0zpvbvmcrbotmz Mafukara wa Lombardia 0 254530 1608687 1608250 2026-10-16T11:08:56Z Gayle-Bot 78697 Bot: fixed references and maintenance 1608687 wikitext text/x-wiki {{Kigezo:Vyanzo}} '''Mafukara wa Lombardia''' (kwa [[Kiitalia]]: ''Poveri Lombardi''; kwa [[Kilatini]]: ''Pauperes Lombardi'') walikuwa tapo la kidini la [[karne ya 13]] lililoanzia [[Italia Kaskazini]] kwa kutengana na [[Wavaldo]] wa [[Ufaransa]] [[mwaka]] [[1205]] hivi chini ya [[Yohane wa Ronco]] ([[Piacenza]]). Wavaldo kutoka Ufaransa, wakiongozwa na [[mfanyabiashara]] wa zamani [[Valdo]], katika mahubiri yao walikazia [[ufukara wa hiari]] na [[utume]] wa [[Mlei|walei]]. Mafukara wa Lombardia walitofautiana nao kwa kusisitiza umuhimu wa [[kazi]] za [[Mkono|mikono]] za pamoja badala ya kutegemea misaada kama [[Mashirika ya ombaomba|ombaomba]]. Pia walipinga zaidi [[utajiri]] wa [[Kanisa Katoliki]] na [[Kiongozi|viongozi]] wake, wakidhani [[Mkristo]] [[Adili|mwadilifu]] yeyote anaweza kuadhimisha [[ekaristi]]. Hatimaye walikataa uongozi wa Valdo, wakiuona ni wa [[Udikteta|kiimla]], wajipatia [[muundo]] wa uongozi wa kudumu lakini kwa njia ya [[uchaguzi]]. Kwa sababu ya mtandao imara wa warsha zao, Mafukara wa Lombardia walienea haraka hadi [[Austria]] na [[Ujerumani]], walipojulikana zaidi kama Runcarii au Runcaroli (kutokana na jina la Yohane wa Ronco). Mwaka [[1210]], [[Papa Innocent III|Papa Inosenti III]] alijaribu kupunguza kazi ya uenezi huo kwa kurudisha baadhi yao katika [[Sifa nne za Kanisa|umoja wa Kanisa]]. Hao Mafukara Waliopatanishwa (''Pauperes Reconciliati'') waliruhusiwa kuendelea na nadhiri zao za ufukara na kazi za mikono kwa sharti la kuhubiri dhidi ya [[Uzushi|wazushi]]. Ndani ya [[karne]] hiyo [[kundi]] hilo liliungana na mashirika ya [[Mtawa|kitawa]]. {{mbegu-Ukristo}} [[Jamii:Historia ya Kanisa]] [[Jamii:mashirika ya kitawa]] [[Jamii:Lombardia]] [[Jamii:karne ya 13]] nzwepgmgcx8f61u44sxlwtjzmvofcgy Kazi za mikono 0 254531 1608690 1608251 2026-10-16T11:15:49Z Gayle-Bot 78697 Bot: fixed references and maintenance 1608690 wikitext text/x-wiki [[File:Labor-Pearce-Highsmith-detail-1.jpeg|thumb|Kazi ya pamoja [[shamba|shambani]].]] '''Kazi za mikono''' ni aina za [[kazi]] zinazofanywa na [[binadamu]], si [[mnyama]] wala [[mashine]], tena kwa kawaida kwa kutumia [[nguvu]] za [[mwili]] wake zinazowakilishwa na [[mkono]]. == Marejeo == {{Reflist}} ==Marejeo== * {{Citation | last = Khan | first = Ali | date = 2006-10-12 | orig-year = 2001 | title = The dignity of manual labor | journal = Columbia Human Rights Law Review | publisher = Social Science Research Network | ssrn = 936890 | postscript =.}} * {{Citation | last = Taylor | first = Frederick Winslow | author-link = Frederick Winslow Taylor | year = 1911 | title = The Principles of Scientific Management | publisher = Harper & Brothers | location = New York, NY, USA and London, UK | url = https://books.google.com/books?id=HoJMAAAAYAAJ&pg=PA3 | oclc = 233134 | postscript = | lccn = 11010339}} ''[https://gutenberg.org/ebooks/6435 Also available from Project Gutenberg].'' * {{Citation | last = Marx | title = Capital: A Critique of Political Economy, Volume 1 | publisher = Penguin Group | isbn = 0140445684 | pages = 1152}} * {{Citation | last = Cockshott | title = Towards a New Socialism | publisher = Bertrand Russell Press | isbn = 0851245455 | pages = 209}} * {{Citation | last = Mises | title = Socialism | date = 2009 | publisher = Liberty Fund | isbn = 978-1933550510 | pages = 569}} ==Viungo vya nje== *[http://osha.europa.eu/topics/msds Musculoskeletal Disorders] *[http://laborfair.com/resources.php LaborFair Resources] (Fair Labor Practices) * [https://www.google.co.uk/books/edition/Labor_in_Europe_and_America/DgI26qroBX4C?hl=en&gbpv=1&dq=LABOR+IN+EUROPE+AND+AMERICA+A+SPECIAL+REPORT&pg=PA332&printsec=frontcover Labor in Europe and America A Special Report on the Rates of Wages, the Cost of Subsistence, and the Condition of the Working Classes in Great Britain, Germany, France, Belgium and Other Countries of Europe, Also in the United States and British America By Edward Young, United States, Department of the Treasury, Bureau of Statistics, 1875] (Includes information on the living and working conditions of working class people in various countries during and before the 19th Century) {{mbegu-utamaduni}} [[Jamii:utamaduni]] [[Jamii:uchumi]] [[Jamii:kazi]] 7fgy7m7p6kaee3jx1f141a4qgdlaa2o Sylvia Shihepo 0 254588 1608616 1608318 2026-10-16T05:40:53Z InternetArchiveBot 41439 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 1608616 wikitext text/x-wiki '''Sylvia Shihepo''' (alizaliwa 21 Novemba 2000) ni [[mchezaji]] wa kriketi kutoka Namibia.<ref>[http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/1119577.html "Sylvia Shihepo".] ESPN Cricinfo. Retrieved 27 August 2019.</ref> Alifanya mchezo wake wa kwanza wa Kimataifa ya Twenty20 ya Wanawake (WT20I) akiwakilisha [[timu]] ya taifa ya kriketi ya wanawake ya Namibia tarehe 20 Agosti 2018 dhidi ya Malawi, katika Mfululizo wa Michezo ya WT20I ya Wanawake wa Chama cha Kriketi cha Botswana wa 2018. Huo ulikuwa mchezo wa kwanza wa WT20I kuwahi kuchezwa na Namibia. Mnamo Agosti 2019, alijumuishwa katika kikosi cha [[Namibia]] kwa ajili ya mashindano ya Kufuzu Kombe la Dunia la Twenty20 la Wanawake la ICC la 2019, yaliyofanyika nchini Scotland. Alicheza katika mchezo wa ufunguzi wa Namibia wa mashindano hayo tarehe 31 Agosti 2019 dhidi ya Ireland. Mnamo Mei 2021, alijumuishwa katika kikosi cha Namibia kwa ajili ya Mashindano ya Twenty20 ya Wanawake ya Kwibuka ya 2021, yaliyofanyika nchini Rwanda.<ref>[https://www.womenscriczone.com/irene-van-zyl-backs-namibia-batting-to-come-good-in-kwibuka-t20-tournament "Irene van Zyl backs Namibia batting to come good in Kwibuka T20 Tournament".] {{Wayback|url=https://www.womenscriczone.com/irene-van-zyl-backs-namibia-batting-to-come-good-in-kwibuka-t20-tournament |date=20231002104214 }} Women's CricZone. Retrieved 2 June 2021.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-kriketi}} [[Jamii:Waliozaliwa 2000]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 33sff1whyf8gjivvhcybzw4wzk4iz41 Jamii:Migogoro katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo 14 254660 1608442 1608412 2026-10-15T11:59:04Z Riccardo Riccioni 452 1608442 wikitext text/x-wiki [[jamii:Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] 4kdsws0tfeoyhw4wak1c0qonrj0b6ay Sidney Hemming 0 254661 1608443 1608413 2026-10-15T11:59:56Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1608443 wikitext text/x-wiki '''Sidney Ann Rasbury Hemming''' ni mwanajiokemia wa uchanganuzi anayejulikana kwa kazi yake ya kuchunguza na kurekodi historia ya [[Dunia]] kupitia uchanganuzi wa mashapo na [[miamba]] ya mashapo. Yeye ni [[profesa]] wa sayansi ya Dunia na mazingira katika Chuo Kikuu cha [[Columbia, Missouri|Columbia]]. == Elimu na taaluma == Hemming alipata shahada ya kwanza ya sayansi (BS) kutoka Chuo Kikuu cha Midwestern mwaka 1983 na shahada ya uzamili ya sayansi (MS) kutoka Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1986. Mwaka 1994, alipata shahada ya uzamivu (PhD) kutoka Chuo Kikuu cha Stony Brook, ambako alichunguza isotopu za risasi katika miamba ya mashapo. Mwaka huohuo, Hemming alianza kufanya utafiti wa baada ya uzamivu chini ya uongozi wa Wally Broecker katika Kituo cha Utafiti wa Dunia cha Lamont–Doherty. Kufikia mwaka 2021, Hemming alikuwa profesa wa sayansi ya Dunia na mazingira katika kituo hicho. Mwaka 2018, Hemming aliteuliwa kuwa mwanachama wa heshima wa Muungano wa Kijiofizikia wa [[Marekani]] (American Geophysical Union). Alitambuliwa kwa mchango wake katika kubuni viashiria vya kijiokemia na isotopu vinavyotumika kuchunguza mashapo ili kufichua michakato na matukio ya kijiolojia yaliyotokea katika historia ya Dunia. Mwaka 2021, Hemming alipokea ufadhili wa utafiti wa Guggenheim (Guggenheim Fellowship), ambao alipanga kuutumia kuchunguza kipindi kati ya enzi ya Pliocene na enzi ya Pleistocene. == Utafiti == Utafiti wa Hemming unalenga kurekodi mabadiliko ya kihistoria ya Dunia kwa kuchanganua ishara za kikemia zilizohifadhiwa katika miamba ya mashapo na mashapo yenyewe. Anatumia mbinu za kubainisha umri wa matukio ya kijiolojia (geochronology) ili kukadiria umri wa matukio yaliyotokea baharini. Kwa kufanya hivyo, huchunguza mabadiliko katika mikondo ya maji, upepo na barafu za kijiografia. Hemming ametumia isotopu za neodimiamu kufuatilia mabadiliko ya haraka katika Maji ya Kati ya Antaktika (Antarctic Intermediate Water) na mabadiliko katika Maji ya Kina ya Atlantiki ya Kaskazini (North Atlantic Deep Water). Katika Bahari ya Kusini, Hemming ametumia isotopu za strontiamu zilizomo kwenye mashapo kufuatilia mabadiliko ya nguvu ya mkondo wa Agulhas wakati wa Kipindi cha Mwisho cha Kilele cha Ubarafu (Last Glacial Maximum). Pia alibainisha eneo lililokuwapo Mkondo wa Mzunguko wa Antaktika (Antarctic Circumpolar Current). Katika jimbo la California, Marekani, utafiti wake kuhusu hali ya hewa ya zamani katika Ziwa Mono ulionyesha kuwa mashapo yalikuwa na alama za kikemia zilizorekodi Tukio la Laschamp (Laschamp event), ambalo lilikuwa mabadiliko ya uga wa sumaku wa Dunia yaliyotokea duniani kote. Katika Bahari ya Atlantiki ya Kaskazini, Hemming alichunguza matukio ya Heinrich (Heinrich events). Utafiti wake ulisaidia kubainisha kiasi cha mabaki ya miamba na mashapo yaliyosafirishwa na vilima vya barafu vinavyoelea baharini na kupelekwa katika Bahari ya Atlantiki ya Kaskazini. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasayansi}} [[Jamii:wanasayansi wa Marekani]] [[Jamii:Maprofesa]] t8wswh9omrsw4g8s7673dnmmjaqi4mz Mgogoro wa Wambole na Walengola 0 254662 1608444 1608441 2026-10-15T12:01:26Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Mzozo wa Mbole-Lengola huko Kisangani]] hadi [[Mgogoro wa Wambole na Walengola]]: usahihi wa jina 1608441 wikitext text/x-wiki '''Mgogoro wa Mbole-Lengola''' ni mzozo wa ardhi na kikabila kati ya jamii mbalimbali, ambao umewaleta katika mzozo jamii za Mbole na Lengola tangu Februari 2023 katika jimbo la [[Tshopo]], hasa katika wilaya ya Lubunga jijini [[Kisangani]], pamoja na eneo la [[Opala]] huko [[Ubundu]]<ref name="A007">{{fr}} ; ''MSF : [https://www.msf.org/fr/rdcongo/tshopo-plus-de-4800-m%C3%A9nages-victimes-du-conflit-intercommunautaire-de-lubunga-assist%C3%A9s-par, Tshopo : Plus de 4800 ménages qui ont fui le conflit intercommunautaire de Lubunga assistés par MSF à Kisangani], sur www.msf.org, 15 janvier 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A008">{{fr}} ; ''Ehtools ID: 4787 : [https://ehtools.org/uploads/brochures/1271.pdf, Conséquences humanitaires du conflit intercommunautaire dans la Zone de santé de Lubunga ( Province de la Tshopo) : Rapport de l’évaluation rapide multisectorielle], sur ehtools.org, du 29 au 30 mai 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Mwanzo == Tangu Februari 2023, kabila la Mbole limewatuhumu watu wa kabila la Lengola kwa kuuza ardhi katika kaunti ya Lubunga, wilaya ya Tshopo—ardhi ambayo kabila la Mbole linaichukulia kuwa ni yao wenyewe<ref name="A009">{{fr}} ; ''Paul Lorgerie : [https://www.dw.com/fr/rdc-montee-de-violences-dans-la-province-de-tshopo/a-67319572, Politique : République démocratique du Congo (RDC) : montée de la violence dans la province de la Tshopo], sur www.dw.com, 06 novembre 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A001">{{fr}} ; ''Cédric Botela : [https://www.congoquotidien.com/2025/01/16/actualite-rdc-conflit-tshopo-securite/, Conflit Mbole-Lengola : la Tshopo au bord du gouffre], sur www.congoquotidien.com, 16 janvier 2025, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A002">{{fr}} ; ''[https://actualite.cd/index.php/2026/04/17/tshopo-validation-dun-projet-de-reinsertion-en-faveur-des-deplaces-du-conflit-mbole, Tshopo : validation d’un projet de réinsertion en faveur des déplacés du conflit Mbole-Lengola], sur Actualité.cd, vendredi, 17/04/2026 - 12:37', consulté le 13 octobre 2026</ref>. Kiini cha mgogoro huu ni mzozo kuhusu eneo lenye ukubwa wa hekta 4,000 lililotolewa kwa kampuni ya kilimo na ufugaji ya CAP-Congo, yenye makao yake katika wilaya ya Lubunga. Kampuni hiyo ilieleza kuwa itatekeleza miradi mbalimbali katika eneo hilo kwa manufaa ya mkoa wa Tshopo, ikiwemo faida ya haraka ya kuunda ajira kwa wenyeji, hasa watu wa jamii za Mbole, Lengola, na Kumu. Hata hivyo, wanakijiji wamelalamika kuwa ardhi hiyo hiyo, ambayo ndiyo chanzo cha riziki yao kupitia shughuli za kilimo, inachukuliwa kutoka kwao<ref name="A010">{{fr}} ; ''Agence Congolaise de Presse (ACP) : [https://acp.cd/economie/rdc-le-dossier-cap-congo-au-menu-dechange-au-ministere-des-affaires-foncieres/, RDC : le dossier <<Cap Congo>> au menu d’échange au ministère des Affaires foncières], sur ACP.CD, 14 juin 2025, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A011">{{fr}} ; Africa Presse : [https://www.africa-press.net/congo-kinshasa/politique/tshopo-conflit-mbole-lengola-cap-congo-dans-loeil-des-deputes-nationaux, Tshopo/conflit Mbole-Lengola : Cap Congo dans l’œil des députés nationaux], sur www.africa-press.net, 06 juin 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref>. Inasemekana kuwa mauzo hayo yalifanywa na kiongozi wa kimila — mtu anayeitwa "Bw. Bonny", kiongozi wa kundi la Beda ndani ya sekta ya Lubuya-Bera na mwenye asili ya eneo la Ubundu (kutoka kwa kabila la Walengola). Inasemekana kuwa alitumia vibaya mamlaka yake ili kulidanganya taifa zima<ref name="A012">{{fr}} ; ''Armand Kitoko Wongo : ''[https://pdfs.semanticscholar.org/7682/92200a4ef137015d7848423e0e8dfe648e3f.pdf, RÔLE DES JOURNALISTES DANS LES CONFLITS INTERCOMMUNAUTAIRES DANS LA VILLE DE KISANGANI. CAS DES COMMUNAUTÉS MBOLE ET LENGOLA DANS LA COMMUNE DE LUBUNGA], sur pdfs.semanticscholar.org et IJRDO - Journal of Social Science and Humanities Research, ISSN: 2456-2971, volume 09, juillet 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A013">{{fr}} ; ''Armand Kitoko Wongo : [https://www.researchgate.net/publication/372209512_ROLE_DES_JOURNALISTES_DANS_LES_CONFLITS_INTERCOMMUNAUTAIRES_DANS_LA_VILLE_DE_KISANGANI_CAS_DES_COMMUNAUTES_MBOLE_ET_LENGOLA_DANS_LA_COMMUNE_DE_LUBUNGA, RÔLE DES JOURNALISTES DANS LES CONFLITS INTERCOMMUNAUTAIRES DANS LA VILLE DE KISANGANI. CAS DES COMMUNAUTÉS MBOLE ET LENGOLA DANS LA COMMUNE DE LUBUNGA], sur www.researchgate.net, juillet 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Mwenendo wa Matukio == Makundi hayo mawili yalipigana kwa kutumia bunduki za aina ya *shotgun*, mapanga, mishale yenye sumu, pinde, na silaha nyinginezo. Mapigano hayo yalisababisha vifo, kuchomwa moto kwa nyumba na vibanda, uporaji, pamoja na uharibifu wa mashamba. Kufikia Novemba 2023, watu 500 walikuwa wameuawa na 70,000 walikuwa wamelazimika kuyahama makazi yao kutokana na mzozo huu kati ya jamii za Lengola na Mbole—hali ambayo mamlaka za Kongo zimeshindwa kuidhibiti na ambayo imeenea hadi [[Kisangani]]<ref name="A014">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2024/06/18/emissions/dialogue-entre-congolais/le-conflit-entre-les-peuples-mbole-et-lengola-connait, Le conflit entre les peuples Mbole et Lengola connaît une accalmie], sur www.radiookapi.net, Publié le mardi, 18/06/2024 - 21:19' et Modifié le mardi, 18/06/2024 - 21:19', consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A003">{{fr}} ; ''Bureau Conjoint des Nations Unies des Droits de l'Homme (BCNUDH) : [https://monusco.unmissions.org/sites/default/files/2026-04/BCNUDH%20-%20Communiqu%C3%A9%20de%20Presse-%20Note%20Mensuelle-%20Janvier%20%202026.pdf, Communiqué de presse : le BCNUDH publie les principales tendances des violations des droits de l’homme en République démocratique du Congo pour le mois de janvier 2026], sur monusco.unmissions.orgj, jannvier 2026, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A004">{{fr}} ; ''Richard Ntumba : [https://ouragan.cd/2023/10/conflit-mbole-lengola-a-la-tshopo-500-morts-et-24-000-deplaces, Conflit Mbole-Lengola à la Tshopo, 500 morts et 24 000 déplacés], sur Ouragan.cd, publié le 23 octobre 2023 à 09:36':38'', consulté le 13 octobre 2026</ref>. Ofisi ya Pamoja ya Umoja wa Mataifa ya Haki za Kibinadamu katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (UNJHRO) iliripoti kuwa angalau raia 303 wameathiriwa na ukiukwaji wa haki za kibinadamu tangu mgogoro ulipoanza mwezi Februari na katika eneo la Lubunga<ref name="A003"/>{{,}}<ref name="A004"/>{{,}}<ref name="A005"/>. Bei za bidhaa muhimu zinapanda kwa kasi kubwa katika soko kuu la Kisangani. Ubundu na Opala—maeneo mawili yanayosambaza mchele, mahindi na ndizi jijini Kisangani—hayafikiki tena kufuatia mauaji hayo<ref name="A015">{{fr}} ; ''MediaCongo : [https://www.mediacongo.net/article-actualite-145446_conflit_lengola_mbole_a_tshopo_le_vpm_de_l_interieur_a_kisangani_pour_lancer_le_forum_sur_la_paix.html, Conflit Lengola-Mbole à Tshopo : le VPM de l'Intérieur à Kisangani pour lancer le forum sur la paix], sur www.mediacongo.net, 17 décembre 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Athari za Kibinadamu == * Oktoba 2023: Watu 500 wamefariki, 24,000 wameyahama makazi yao na nyumba 6,400 zimeathirika; serikali ya mkoa inatoa FC 4,000,000 kwa siku<ref name="A004"/> * Januari 2025: Vifo 303 vilivyorekodiwa, watu 107,000 waliokimbia makazi yao<ref name="A005"/> * 2024: zaidi ya watu 740 wamefariki kulingana na OCHA; karibu watu 1,000 wamefariki na 2,500 wamejeruhiwa<ref name="ADAM&WINEUR-015">{{fr}} ; ''Reagan Bin kakani : [https://7sur7.cd/2024/08/30/conflit-lengola-mbole-tshopo-la-societe-civile-plaide-pour-lorganisation-dun-forum-pour, Conflit Lengola-Mbole à Tshopo : La société civile plaide pour l'organisation d'un forum pour la paix], sur 7sur7.cd, 30 août 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref> * Juni 2025: vifo zaidi ya 700 tangu Februari 2023<ref name="ADAM&WINEUR-015"/> == Mchakato wa Amani == Wanamgambo 350 wa Uganbukali wamekabidhi silaha zao kwa mamlaka katika eneo la Ubundu. Wanamgambo hao pia walikabidhi bunduki 12 (za aina ya '12-gauge'), mapanga 5, mikuki 10, pamoja na pinde na mishale 2<ref name="ADAM&WINEUR-016">{{fr}} ; ''MediaCongo : [https://www.mediacongo.net/article-actualite-166396_tshopo_vers_le_retour_des_deplaces_du_conflit_communautaire_mbole_lengola.html, Provinces : Tshopo : Vers le retour des déplacés du conflit communautaire Mbole-Lengola], sur www.mediacongo.net, 11 août 2026, consulté le 13 octobre 2026</ref>. Siku ya Jumamosi, Juni 21, 2025, jamii za Mbole, Lengola, na Kumu—ambazo zote zinahusika katika mgogoro kati ya jamii za Mbole na Lengola—zilifanya sherehe ya maridhiano ya kimila huko Osio, kilomita 17 kutoka katikati ya manispaa ya Lubunga katika mji wa Kisangani. Kwa mtazamo wa Naibu Waziri Mkuu Jacquemain Shabani, jamii hizo zimeweka kando uhasama wao<ref name="ADAM&WINEUR-016" />{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-017">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2025/06/22/actualite/societe/pacte-de-paix-signe-entre-les-communautes-mbole-et-lengola, Pacte de paix signé entre les communautés Mbole et Lengola], www.radiookapi.net, Publié le dimanche, 22/06/2025 - 20:29' et Modifié le dimanche, 22/06/2025 - 20:29', consulté le 13 octobre 2026</ref>. Watu wa kabila la Mbole na Lengola wameomba radhi "kwa yote yaliyotokea." Kabila la Lengola linahimiza "kurejeshwa kwa ndoa kati ya makundi hayo mawili, yaani Mbole na Lengola"<ref name="ADAM&WINEUR-015"/>. Serikali ya Kongo imetangaza kuanza kwa mpango mpana wa ujenzi upya na utulivu, unaojumuisha ujenzi wa haraka wa nyumba 250 za kijamii, shule, na vituo vya afya vya ndani<ref name="ADAM&WINEUR-018">{{fr}} ; ''[https://7sur7.cd/2026/07/27/tshopo-le-gouvernement-annonce-le-retour-progressif-des-deplaces-du-conflit-mbole, Tshopo : le gouvernement annonce le retour progressif des déplacés du conflit Mbole-Lengola], sur 7sur7.cd, 27 juillet 2026, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A005">{{fr}} ; ''ReliefWeb : [https://reliefweb.int/report/democratic-republic-congo/mission-conjointe-icn-cohp-province-de-tshopo-16-au-27-mai-2024, Mission Conjointe ICN-COHP: Province de Tshopo (16 au 27 mai 2024)], sur eliefweb.int, le 19 juillet 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A006">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2024/11/27/actualite/securite/tshopo-des-villages-desertes-la-suite-du-conflit-mbole-lengola, Tshopo : des villages désertés à la suite du conflit Mbole-Lengola], sur www.radiookapi.net, le mercredi, 27/11/2024 - 18:48 et Modifié le mer, 27/11/2024 - 18:48, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Tazama pia == * [[Lubunga]] * [[Mbole]] * [[Lengola]] * [[Kisangani]] * [[Soko Kuu (Kisangani)]] * [[Tshopo]] == Marejeo == {{Reflist}} [[Jamii:Migogoro katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Kaunti ya Lubunga]] [[Jamii:Mwaka 2023 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Migogoro ya ardhi]] 07ompcibhm5hh7dthrhmqgwvwrwjxcn 1608446 1608444 2026-10-15T12:03:19Z Riccardo Riccioni 452 1608446 wikitext text/x-wiki '''Mgogoro wa Wambole na Walengola''' ni mzozo wa ardhi na wa kikabila kati ya jamii za [[Wambole]] na [[Walengola]] tangu Februari 2023 katika [[mkoa wa Tshopo]], hasa katika wilaya ya Lubunga jijini [[Kisangani]], pamoja na eneo la [[Opala]] huko [[Ubundu]]<ref name="A007">{{fr}} ; ''MSF : [https://www.msf.org/fr/rdcongo/tshopo-plus-de-4800-m%C3%A9nages-victimes-du-conflit-intercommunautaire-de-lubunga-assist%C3%A9s-par, Tshopo : Plus de 4800 ménages qui ont fui le conflit intercommunautaire de Lubunga assistés par MSF à Kisangani], sur www.msf.org, 15 janvier 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref<ref name="A008">{{fr}} ; ''Ehtools ID: 4787 : [https://ehtools.org/uploads/brochures/1271.pdf, Conséquences humanitaires du conflit intercommunautaire dans la Zone de santé de Lubunga ( Province de la Tshopo) : Rapport de l’évaluation rapide multisectorielle], sur ehtools.org, du 29 au 30 mai 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Mwanzo == Tangu Februari 2023, kabila la Mbole limewatuhumu watu wa kabila la Lengola kwa kuuza ardhi katika kaunti ya Lubunga, wilaya ya Tshopo—ardhi ambayo kabila la Mbole linaichukulia kuwa ni yao wenyewe<ref name="A009">{{fr}} ; ''Paul Lorgerie : [https://www.dw.com/fr/rdc-montee-de-violences-dans-la-province-de-tshopo/a-67319572, Politique : République démocratique du Congo (RDC) : montée de la violence dans la province de la Tshopo], sur www.dw.com, 06 novembre 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A001">{{fr}} ; ''Cédric Botela : [https://www.congoquotidien.com/2025/01/16/actualite-rdc-conflit-tshopo-securite/, Conflit Mbole-Lengola : la Tshopo au bord du gouffre], sur www.congoquotidien.com, 16 janvier 2025, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A002">{{fr}} ; ''[https://actualite.cd/index.php/2026/04/17/tshopo-validation-dun-projet-de-reinsertion-en-faveur-des-deplaces-du-conflit-mbole, Tshopo : validation d’un projet de réinsertion en faveur des déplacés du conflit Mbole-Lengola], sur Actualité.cd, vendredi, 17/04/2026 - 12:37', consulté le 13 octobre 2026</ref>. Kiini cha mgogoro huu ni mzozo kuhusu eneo lenye ukubwa wa hekta 4,000 lililotolewa kwa kampuni ya kilimo na ufugaji ya CAP-Congo, yenye makao yake katika wilaya ya Lubunga. Kampuni hiyo ilieleza kuwa itatekeleza miradi mbalimbali katika eneo hilo kwa manufaa ya mkoa wa Tshopo, ikiwemo faida ya haraka ya kuunda ajira kwa wenyeji, hasa watu wa jamii za Mbole, Lengola, na Kumu. Hata hivyo, wanakijiji wamelalamika kuwa ardhi hiyo hiyo, ambayo ndiyo chanzo cha riziki yao kupitia shughuli za kilimo, inachukuliwa kutoka kwao<ref name="A010">{{fr}} ; ''Agence Congolaise de Presse (ACP) : [https://acp.cd/economie/rdc-le-dossier-cap-congo-au-menu-dechange-au-ministere-des-affaires-foncieres/, RDC : le dossier <<Cap Congo>> au menu d’échange au ministère des Affaires foncières], sur ACP.CD, 14 juin 2025, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A011">{{fr}} ; Africa Presse : [https://www.africa-press.net/congo-kinshasa/politique/tshopo-conflit-mbole-lengola-cap-congo-dans-loeil-des-deputes-nationaux, Tshopo/conflit Mbole-Lengola : Cap Congo dans l’œil des députés nationaux], sur www.africa-press.net, 06 juin 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref>. Inasemekana kuwa mauzo hayo yalifanywa na kiongozi wa kimila — mtu anayeitwa "Bw. Bonny", kiongozi wa kundi la Beda ndani ya sekta ya Lubuya-Bera na mwenye asili ya eneo la Ubundu (kutoka kwa kabila la Walengola). Inasemekana kuwa alitumia vibaya mamlaka yake ili kulidanganya taifa zima<ref name="A012">{{fr}} ; ''Armand Kitoko Wongo : ''[https://pdfs.semanticscholar.org/7682/92200a4ef137015d7848423e0e8dfe648e3f.pdf, RÔLE DES JOURNALISTES DANS LES CONFLITS INTERCOMMUNAUTAIRES DANS LA VILLE DE KISANGANI. CAS DES COMMUNAUTÉS MBOLE ET LENGOLA DANS LA COMMUNE DE LUBUNGA], sur pdfs.semanticscholar.org et IJRDO - Journal of Social Science and Humanities Research, ISSN: 2456-2971, volume 09, juillet 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A013">{{fr}} ; ''Armand Kitoko Wongo : [https://www.researchgate.net/publication/372209512_ROLE_DES_JOURNALISTES_DANS_LES_CONFLITS_INTERCOMMUNAUTAIRES_DANS_LA_VILLE_DE_KISANGANI_CAS_DES_COMMUNAUTES_MBOLE_ET_LENGOLA_DANS_LA_COMMUNE_DE_LUBUNGA, RÔLE DES JOURNALISTES DANS LES CONFLITS INTERCOMMUNAUTAIRES DANS LA VILLE DE KISANGANI. CAS DES COMMUNAUTÉS MBOLE ET LENGOLA DANS LA COMMUNE DE LUBUNGA], sur www.researchgate.net, juillet 2023, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Mwenendo wa Matukio == Makundi hayo mawili yalipigana kwa kutumia bunduki za aina ya *shotgun*, mapanga, mishale yenye sumu, pinde, na silaha nyinginezo. Mapigano hayo yalisababisha vifo, kuchomwa moto kwa nyumba na vibanda, uporaji, pamoja na uharibifu wa mashamba. Kufikia Novemba 2023, watu 500 walikuwa wameuawa na 70,000 walikuwa wamelazimika kuyahama makazi yao kutokana na mzozo huu kati ya jamii za Lengola na Mbole—hali ambayo mamlaka za Kongo zimeshindwa kuidhibiti na ambayo imeenea hadi [[Kisangani]]<ref name="A014">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2024/06/18/emissions/dialogue-entre-congolais/le-conflit-entre-les-peuples-mbole-et-lengola-connait, Le conflit entre les peuples Mbole et Lengola connaît une accalmie], sur www.radiookapi.net, Publié le mardi, 18/06/2024 - 21:19' et Modifié le mardi, 18/06/2024 - 21:19', consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A003">{{fr}} ; ''Bureau Conjoint des Nations Unies des Droits de l'Homme (BCNUDH) : [https://monusco.unmissions.org/sites/default/files/2026-04/BCNUDH%20-%20Communiqu%C3%A9%20de%20Presse-%20Note%20Mensuelle-%20Janvier%20%202026.pdf, Communiqué de presse : le BCNUDH publie les principales tendances des violations des droits de l’homme en République démocratique du Congo pour le mois de janvier 2026], sur monusco.unmissions.orgj, jannvier 2026, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A004">{{fr}} ; ''Richard Ntumba : [https://ouragan.cd/2023/10/conflit-mbole-lengola-a-la-tshopo-500-morts-et-24-000-deplaces, Conflit Mbole-Lengola à la Tshopo, 500 morts et 24 000 déplacés], sur Ouragan.cd, publié le 23 octobre 2023 à 09:36':38'', consulté le 13 octobre 2026</ref>. Ofisi ya Pamoja ya Umoja wa Mataifa ya Haki za Kibinadamu katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (UNJHRO) iliripoti kuwa angalau raia 303 wameathiriwa na ukiukwaji wa haki za kibinadamu tangu mgogoro ulipoanza mwezi Februari na katika eneo la Lubunga<ref name="A003"/>{{,}}<ref name="A004"/>{{,}}<ref name="A005"/>. Bei za bidhaa muhimu zinapanda kwa kasi kubwa katika soko kuu la Kisangani. Ubundu na Opala—maeneo mawili yanayosambaza mchele, mahindi na ndizi jijini Kisangani—hayafikiki tena kufuatia mauaji hayo<ref name="A015">{{fr}} ; ''MediaCongo : [https://www.mediacongo.net/article-actualite-145446_conflit_lengola_mbole_a_tshopo_le_vpm_de_l_interieur_a_kisangani_pour_lancer_le_forum_sur_la_paix.html, Conflit Lengola-Mbole à Tshopo : le VPM de l'Intérieur à Kisangani pour lancer le forum sur la paix], sur www.mediacongo.net, 17 décembre 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Athari za Kibinadamu == * Oktoba 2023: Watu 500 wamefariki, 24,000 wameyahama makazi yao na nyumba 6,400 zimeathirika; serikali ya mkoa inatoa FC 4,000,000 kwa siku<ref name="A004"/> * Januari 2025: Vifo 303 vilivyorekodiwa, watu 107,000 waliokimbia makazi yao<ref name="A005"/> * 2024: zaidi ya watu 740 wamefariki kulingana na OCHA; karibu watu 1,000 wamefariki na 2,500 wamejeruhiwa<ref name="ADAM&WINEUR-015">{{fr}} ; ''Reagan Bin kakani : [https://7sur7.cd/2024/08/30/conflit-lengola-mbole-tshopo-la-societe-civile-plaide-pour-lorganisation-dun-forum-pour, Conflit Lengola-Mbole à Tshopo : La société civile plaide pour l'organisation d'un forum pour la paix], sur 7sur7.cd, 30 août 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref> * Juni 2025: vifo zaidi ya 700 tangu Februari 2023<ref name="ADAM&WINEUR-015"/> == Mchakato wa Amani == Wanamgambo 350 wa Uganbukali wamekabidhi silaha zao kwa mamlaka katika eneo la Ubundu. Wanamgambo hao pia walikabidhi bunduki 12 (za aina ya '12-gauge'), mapanga 5, mikuki 10, pamoja na pinde na mishale 2<ref name="ADAM&WINEUR-016">{{fr}} ; ''MediaCongo : [https://www.mediacongo.net/article-actualite-166396_tshopo_vers_le_retour_des_deplaces_du_conflit_communautaire_mbole_lengola.html, Provinces : Tshopo : Vers le retour des déplacés du conflit communautaire Mbole-Lengola], sur www.mediacongo.net, 11 août 2026, consulté le 13 octobre 2026</ref>. Siku ya Jumamosi, Juni 21, 2025, jamii za Mbole, Lengola, na Kumu—ambazo zote zinahusika katika mgogoro kati ya jamii za Mbole na Lengola—zilifanya sherehe ya maridhiano ya kimila huko Osio, kilomita 17 kutoka katikati ya manispaa ya Lubunga katika mji wa Kisangani. Kwa mtazamo wa Naibu Waziri Mkuu Jacquemain Shabani, jamii hizo zimeweka kando uhasama wao<ref name="ADAM&WINEUR-016" />{{,}}<ref name="ADAM&WINEUR-017">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2025/06/22/actualite/societe/pacte-de-paix-signe-entre-les-communautes-mbole-et-lengola, Pacte de paix signé entre les communautés Mbole et Lengola], www.radiookapi.net, Publié le dimanche, 22/06/2025 - 20:29' et Modifié le dimanche, 22/06/2025 - 20:29', consulté le 13 octobre 2026</ref>. Watu wa kabila la Mbole na Lengola wameomba radhi "kwa yote yaliyotokea." Kabila la Lengola linahimiza "kurejeshwa kwa ndoa kati ya makundi hayo mawili, yaani Mbole na Lengola"<ref name="ADAM&WINEUR-015"/>. Serikali ya Kongo imetangaza kuanza kwa mpango mpana wa ujenzi upya na utulivu, unaojumuisha ujenzi wa haraka wa nyumba 250 za kijamii, shule, na vituo vya afya vya ndani<ref name="ADAM&WINEUR-018">{{fr}} ; ''[https://7sur7.cd/2026/07/27/tshopo-le-gouvernement-annonce-le-retour-progressif-des-deplaces-du-conflit-mbole, Tshopo : le gouvernement annonce le retour progressif des déplacés du conflit Mbole-Lengola], sur 7sur7.cd, 27 juillet 2026, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A005">{{fr}} ; ''ReliefWeb : [https://reliefweb.int/report/democratic-republic-congo/mission-conjointe-icn-cohp-province-de-tshopo-16-au-27-mai-2024, Mission Conjointe ICN-COHP: Province de Tshopo (16 au 27 mai 2024)], sur eliefweb.int, le 19 juillet 2024, consulté le 13 octobre 2026</ref>{{,}}<ref name="A006">{{fr}} ; ''Radio Okapi : [https://www.radiookapi.net/2024/11/27/actualite/securite/tshopo-des-villages-desertes-la-suite-du-conflit-mbole-lengola, Tshopo : des villages désertés à la suite du conflit Mbole-Lengola], sur www.radiookapi.net, le mercredi, 27/11/2024 - 18:48 et Modifié le mer, 27/11/2024 - 18:48, consulté le 13 octobre 2026</ref>. == Tazama pia == * [[Lubunga]] * [[Soko Kuu (Kisangani)]] * [[Tshopo]] == Marejeo == {{Reflist}} [[Jamii:Migogoro katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Kaunti ya Lubunga]] [[Jamii:Mwaka 2023 katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] [[Jamii:Migogoro ya ardhi]] m2rqct5a5qew1fl3hn7bjhn6dqrzhyo James G. Heller 0 254663 1608447 1608415 2026-10-15T12:04:12Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1608447 wikitext text/x-wiki '''James Gutheim Heller''' (4 Januari [[1892]] – 19 Desemba [[1971]]) alikuwa [[rabi]] wa [[Kiyahudi]] wa [[madhehebu]] ya Reform, mtunzi wa muziki na [[mwandishi]] kutoka [[Marekani]], ambaye alikuwa mtu mashuhuri katika maisha ya kidini na kijamii ya Wayahudi katika karne ya 20. Alihitimu mafunzo ya urabi katika Chuo cha Hebrew Union mwaka 1916 na kuhudumu katika makutaniko mbalimbali nchini Marekani. Alijulikana zaidi kwa huduma yake katika Hekalu la Isaac M. Wise huko Cincinnati. Pia alikuwa mwanachama hai wa Mkutano Mkuu wa Marabi wa Marekani, ambako alihudumu kama rais kuanzia mwaka 1941 hadi 1943. Akiwa mfuasi wa Uzayuni, baadaye aliongoza Shirika la Uzayuni wa Kazi la Marekani. Heller pia alikuwa mwanazuoni wa muziki na mtunzi mahiri, aliyeandika nyimbo za kidini na tungo za ala mbalimbali za muziki, pamoja na kufundisha katika Chuo cha Muziki cha Cincinnati. == Maisha == Heller alizaliwa tarehe 4 Januari 1892 huko [[New Orleans, Louisiana]], Marekani. Alikuwa mwana wa rabi Maximilian Heller na Ida Marks. Heller alipata shahada ya kwanza ya sanaa kutoka Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1912 na shahada ya uzamili ya sanaa kutoka Chuo Kikuu cha Cincinnati mwaka 1914. Mwaka 1916, alihitimu mafunzo ya urabi katika Chuo cha Hebrew Union kilichopo Cincinnati, Ohio. Kuanzia mwaka 1916 hadi 1919, alihudumu kama rabi msaidizi katika Kutaniko la Keneseth Israel huko Philadelphia, Pennsylvania. Kuanzia mwaka 1919 hadi 1920, alikuwa rabi katika Hekalu la Bene Israel huko Little Rock, Arkansas. Mwaka 1920, aliteuliwa kuwa rabi katika Hekalu la Isaac M. Wise huko Cincinnati. Mwaka 1935, alitoa hotuba katika maadhimisho ya Siku ya Waanzilishi katika Chuo cha Hebrew Union. Mwaka 1937, akawa mjumbe wa bodi ya magavana ya chuo hicho. Akiwa mwanachama hai wa Mkutano Mkuu wa Marabi wa Marekani, alihudumu kama makamu mwenyekiti wa Tume ya Haki za Kijamii, mwenyekiti wa Kamati ya Muziki wa Masinagogi kuanzia mwaka 1937 hadi 1940, na makamu wa rais kuanzia mwaka 1939 hadi 1941. Mwaka 1941, alichaguliwa kuwa rais wa mkutano huo na alishikilia nafasi hiyo hadi mwaka 1943. Katika mkutano wa Mkutano Mkuu wa Marabi wa Marekani wa mwaka 1942, Heller alisaidia kupata uungwaji mkono wa azimio lililopendekeza kuundwa kwa kikosi cha Wayahudi cha kupigana katika Vita vya Pili vya Dunia. Hatua hiyo ilisababisha baadhi ya wanachama wa vuguvugu la Reform waliopinga Uzayuni kuanzisha Baraza la Marekani la Uyahudi. Wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia, Heller alihudumu kama kasisi wa kijeshi katika jeshi la Marekani. Baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]] kumalizika, Rais Harry S. Truman alimchagua Heller kuwa miongoni mwa viongozi wachache wa dini waliotumwa kutembelea Ulaya na kutoa taarifa kuhusu hali ya wakimbizi baada ya vita. Heller aliwahi kuwa rais wa Shirika la Uzayuni wa Kazi la Marekani, mwenyekiti wa Shirika la Pamoja la Usaidizi kwa Wayahudi mwaka 1945, na mjumbe wa kamati tendaji ya Muungano wa Makutaniko ya Kiebrania ya Marekani. Mwaka 1952, alistaafu kutoka wadhifa wake wa rabi katika Hekalu la Isaac M. Wise na kuwa mkurugenzi mtendaji wa Shirika la Maendeleo la Israeli, lililohusishwa na mpango wa Israel Bonds wa kukusanya fedha kwa ajili ya Israeli. Mwaka 1942, aliandika historia ya hekalu hilo, na mwaka 1965 aliandika wasifu wa Isaac Mayer Wise. Heller pia alikuwa mwanamuziki na mtunzi mahiri. Mwaka 1935, aliteuliwa kuwa profesa wa taaluma ya muziki katika Chuo cha Muziki cha Cincinnati, ambako hapo awali alikuwa amepata shahada ya udaktari wa muziki. Alitunga kazi nyingi za muziki kwa vikundi mbalimbali vya wapigaji ala na waimbaji, zikiwemo ibada nne za muziki zilizotungwa kwa ajili ya ibada za Shabbat, siku takatifu ya mapumziko ya kila wiki katika Uyahudi. Mwaka 1929, alipokea tuzo kutoka kwa Jumuiya ya Uchapishaji wa Muziki wa Marekani kwa utunzi wake wa quartet ya ala za nyuzi ulioitwa ''Aquatints''. Kabla ya hapo, alikuwa amesomea muziki huko New Orleans na Cincinnati, akiwemo chini ya mwalimu wa muziki Edgar S. Kelley. Kuanzia mwaka 1924 hadi 1941, aliandika maelezo ya programu za maonyesho ya muziki ya Orchestra ya Simfoni ya Cincinnati. Heller alikuwa mjumbe wa Bodi ya Elimu ya Cincinnati kuanzia mwaka 1935 hadi 1939 na mkurugenzi wa bodi ya YMCA ya Kaunti ya Hamilton kuanzia mwaka 1934 hadi 1942. Pia alikuwa mjumbe wa kamati tendaji na makamu wa rais wa Shirika la Uzayuni la Marekani, pamoja na kuwa mwanachama wa jumuiya ya kitaaluma ya Phi Beta Kappa. Mwaka 1917, alimuoa Jean Bettmann. Walipata watoto watatu walioitwa Cecile L., Claire J. na Joan H. Mwaka 1952, alimuoa mke wake wa pili, Helen R. Bettman. Heller alifariki tarehe 19 Desemba 1971 katika Kituo cha Wahitaji wa Huduma za Uangalizi na Uuguzi cha Vernon. Rabi Samuel Sandmel, aliyekuwa mhadhiri katika Chuo cha Hebrew Union, aliongoza ibada ya mazishi iliyofanyika katika Nyumba ya Mazishi ya Weil. Baadaye, mwili wake ulichomwa moto katika Kanisa la Hillside. == Marejeo == {{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1892]] [[Jamii:Waliofariki 1971]] [[Jamii:Wayahudi]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] [[Jamii:Wanamuziki wa Marekani]] c430mike1rfabcf20gi8c31gctylp4f Vanny Bishweka 0 254665 1608495 1608417 2026-10-15T16:19:31Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 6 template(s) replaced. 1608495 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Vanny Bishweka | tarehe ya kuzaliwa = {{circa|1965}}<br />Birere, [[Goma]], [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]] | utaifa = Mkongo | kazi yake = Mfanyabiashara, mmiliki wa hoteli | anajulikana kwa ajili ya = Hoteli ya Ihusi, Hoteli ya Serena ya Goma | tuzo = Shahada ya heshima (''honoris causa''), Chuo Kikuu Huru cha Nchi za Maziwa Makuu (2023) }} '''Vanny Bishweka''' (alizaliwa takriban mwaka [[1965]]) ni mfanyabiashara wa [[Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] anayeishi [[Goma]], katika [[Mkoa wa Kivu Kaskazini|Kivu Kaskazini]]. Anamiliki Hoteli ya Ihusi na kampuni ya boti za [[Ziwa Kivu]] yenye jina hilohilo, na ameelezwa kuwa mfanyabiashara mwenye ushawishi mkubwa zaidi mjini Goma. == Wasifu == === Utoto na mwanzo === Alizaliwa katika familia maskini huko Birere, eneo la biashara la Goma. Alianza na biashara ndogo na usafirishaji, akimiliki pikipiki mbili kati ya sita zilizokuwepo mjini wakati huo, kabla ya kupanua biashara yake na miji jirani pamoja na [[Rwanda]].<ref name="Berger2016" /> === Kazi === Mwaka 1992 alianza kujenga Hoteli ya Ihusi kando ya Ziwa Kivu, iliyopewa jina la kijiji cha baba yake katika [[Mkoa wa Kivu Kusini|Kivu Kusini]]. Ujenzi ulisimama mwaka 1994 kutokana na machafuko mjini Goma; hoteli ilikamilika mwaka 2001<ref name="Berger2016" /> na kufunguliwa mwaka 2002.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Inahudumia hasa mashirika ya misaada na wasafiri wa kibiashara. Mwaka 2016 alikuwa akijenga hoteli ya pili ya Ihusi mjini Goma.<ref name="Berger2016" /> Uwekezaji wake uliwezesha ujenzi wa [[Hoteli za Serena|Hoteli ya Serena]] ya Goma, hoteli ya kwanza ya nyota tano mjini humo, iliyofunguliwa mwaka 2020 baada ya miaka kumi ya ujenzi.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Boti zake za Ihusi zinaunganisha Goma na [[Bukavu]] kwa takriban saa tatu, kupitia kisiwa cha Idjwi.<ref name="Bitanga2020" /><ref name="LePoint2024" /> Ni mshirika wa kampuni ya Tunisia EPPM inayochimba gesi ya [[methani]] ya ziwa hilo, na anamiliki asilimia 20 ya Socodee, kampuni inayosambaza umeme unaozalishwa na Virunga Energie, kampuni tanzu ya mwendeshaji wa [[Hifadhi ya Virunga]].<ref name="Bitanga2020" /><ref name="Wezele2025" /> Pia amegharimia ujenzi wa majengo, vituo vya mafuta, barabara na mizunguko ya barabarani mjini Goma.<ref name="Berger2016" /><ref name="Mashariki2023" /> Mwaka 2023 Chuo Kikuu Huru cha Nchi za Maziwa Makuu (ULPGL) kilimtunukia shahada ya heshima (''honoris causa'').<ref name="Mashariki2023" /><ref name="Katava2023" /> == Marejeo == {{Reflist|refs= <ref name="Berger2016">{{Rejea tovuti |last=Berger |first=Miriam |title=The Goma Paradox |url=https://roadsandkingdoms.com/2016/the-goma-paradox/ |website=Roads & Kingdoms |date=2016-08-30 |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Bitanga2020">{{Rejea habari |last=Bitanga |first=Paolo |title=DR Congo hoteliers bet on luxury in troubled east |url=https://www.rappler.com/business/dr-congo-hoteliers-bet-on-luxury-troubled-east/ |work=Rappler |date=2020-11-22 |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Wezele2025">{{Rejea tovuti |last=Wezele |first=Rebecca |title=Un bâtisseur au service de Goma : Vanny Bishweka |url=https://empreinterdcmag.com/2025/02/06/un-batisseur-au-service-de-goma-vinny-bishweka/ |website=Empreinte RDC Mag |date=2025-02-06 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="LePoint2024">{{Rejea tovuti |title=Vanny Bishweka : l'architecte de la transformation de Goma |url=https://lepoint.cd/vanny-bishweka-larchitecte-de-la-transformation-de-goma/ |website=LePoint.cd |date=2024-12-25 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Mashariki2023">{{Rejea tovuti |title=Nord-Kivu/Société : Vanny Bishweka décoré du diplôme de Docteur Honoris Causa par l'ULPGL pour ses innombrables oeuvres de développement |url=https://masharikirdc.net/nord-kivu-societe-vanny-bishweka-decore-professeur-honoris-causa-par-lulpgl-pour-ses-innombrables-oeuvres-de-developpement/ |website=Mashariki RDC |date=2023-04-22 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref> <ref name="Katava2023">{{Rejea tovuti |last=Katava |first=Bienvenu |title=Nord-Kivu : pour ses multiples actions humanitaires, le philanthrope Vanny Bishweka reconnu pionnier du développement par l'ULPGL |url=https://kivuactualites.com/nord-kivu-pour-ses-multiples-actions-humanitaires-le-philanthrope-vanny-bishweka-reconnu-pionnier-du-developpement-par-lulpgl/ |website=Kivu Actualités |date=2023-04-23 |language=fr |access-date=2026-10-15}}</ref> }} {{Authority control}} {{Mbegu-mtu}} {{DEFAULTSORT:Bishweka, Vanny}} [[Jamii:Waliozaliwa 1965]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wafanyabiashara wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo]] mq2fcso5aebq3amm8m49sbp7po2hj3o Gustave Heiss 0 254666 1608448 1608418 2026-10-15T12:05:12Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1608448 wikitext text/x-wiki '''Gustave Marinius Heiss''' (4 Novemba [[1904]] – 7 Juni [[1982]]) alikuwa bingwa wa [[mchezo]] wa uzio kutoka [[Marekani]] na mshindi wa medali ya shaba katika mashindano ya épée ya timu kwenye [[Michezo ya Olimpiki]] ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1932 iliyofanyika [[Los Angeles]]. Pia alishiriki katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1936 iliyofanyika Berlin, ambako timu ya Marekani ilishika nafasi ya tano. Alikuwa bingwa wa kitaifa wa Marekani katika mchezo wa épée mara nne, katika miaka ya 1933, 1934, 1936 na 1941. == Taaluma ya mchezo wa uzio == Heiss alizaliwa katika mji wa [[Meridian, Mississippi]], Marekani. Baada ya kusoma kwa muda mfupi katika Chuo Kikuu cha Tulane, alijiunga na Chuo cha Kijeshi cha Marekani kilichopo West Point. Heiss alishiriki katika mashindano ya épée, katika kiwango cha mtu binafsi na timu, na kushinda mataji yafuatayo: * 1931 — Bingwa wa épée ya mtu binafsi wa Shirikisho la Uzio la Vyuo Vikuu vya Marekani, akiwakilisha Chuo cha Kijeshi cha Marekani. * 1932 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée katika mashindano ya nje. * 1932 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya timu, akiwakilisha Klabu ya Uzio ya New York. * 1933 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya timu, akiwakilisha Klabu ya Uzio ya New York. * 1933 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya mtu binafsi. * 1934 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya timu, akiwakilisha Klabu ya Uzio ya New York. * 1934 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya mtu binafsi. * 1935 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya timu, akiwakilisha Klabu ya Uzio ya New York. * 1936 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya timu, akiwakilisha Klabu ya Uzio ya New York. * 1936 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya mtu binafsi. * 1939 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya timu, akiwakilisha Klabu ya Uzio ya New York. * 1940 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée katika mashindano ya nje. * 1941 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya timu, akiwakilisha Klabu ya Uzio ya New York. * 1941 — Bingwa wa kitaifa wa Marekani wa épée ya mtu binafsi. Katika Michezo ya Olimpiki, alipata mafanikio yafuatayo: * 1932 — Alishinda medali ya shaba katika mashindano ya épée ya wanaume ya timu, akiwa sehemu ya timu ya Marekani. * 1936 — Alishika nafasi ya tano katika mashindano ya épée ya wanaume ya timu, akiwa sehemu ya timu ya Marekani. == Taaluma ya kijeshi == Wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, Heiss alijeruhiwa vibaya alipokuwa akiongoza kikosi cha batalioni katika Divisheni ya 87 ya Wanajeshi wa Miguu ya Marekani wakati wa Vita vya Bulge mnamo Desemba 1944. Kwa utumishi wake wa kijeshi, alipokea Nishani ya Nyota ya Shaba, Nishani ya Nyota ya Fedha na Nishani ya Moyo wa Zambarau. == Taaluma baada ya Vita vya Pili vya Dunia == Baada ya Vita vya Pili vya Dunia, Heiss aliishi Arlington, Virginia, Marekani. Kuanzia mwaka 1947 hadi 1955, alifanya kazi kama mkuu wa kitengo cha urekebishaji wa kitaaluma na elimu katika Utawala wa Maveterani wa Marekani. Baadaye, alifanya kazi katika Shirika la Usalama wa Taifa la Marekani kuanzia mwaka 1955 hadi 1958. Ndoa zake na Virginia Jones Heiss na Hertha Wegener Heiss ziliishia kwa talaka. Alikuwa na mtoto mmoja wa kiume kutoka katika ndoa yake ya kwanza na watoto wawili wa kike kutoka katika ndoa yake ya pili. Heiss alichaguliwa kuwa mwanachama wa Ukumbi wa Umaarufu wa Mchezo wa Uzio wa Marekani. Alizikwa katika eneo la West Point, Marekani. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1904]] [[Jamii:Waliofariki 1982]] [[Jamii:Wachezaji wa Marekani]] evapyc3arqdevf6qx8bi953ag3te9tf Frederick Jacob Reagan Heebe 0 254667 1608449 1608419 2026-10-15T12:05:37Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1608449 wikitext text/x-wiki '''Frederick Jacob Reagan Heebe''' (25 Agosti [[1922]] – 10 Agosti [[2014]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[hakimu]] kutoka [[Marekani]] aliyehudumu kama hakimu wa [[Mahakama]] ya [[Wilaya]] ya Marekani kwa Wilaya ya Mashariki ya [[Louisiana]]. == Maisha ya awali na elimu == Heebe alizaliwa katika mji wa Gretna, Louisiana, Marekani. Alipata shahada ya kwanza ya sanaa kutoka Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1943. Kuelekea mwisho wa [[Vita vya Pili vya Dunia]], alihudumu katika [[Jeshi]] la Marekani akiwa na cheo cha kapteni kuanzia mwaka 1945 hadi 1946. Mwaka 1949, alipata shahada ya [[sheria]] kutoka Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Tulane. == Taaluma == Heebe alifanya kazi ya uwakili katika sekta binafsi huko Gretna kuanzia mwaka 1949 hadi 1958. Kuanzia mwaka 1958 hadi 1960, alikuwa mjumbe wa Baraza la Parokia ya Jefferson. Kuanzia mwaka 1961 hadi 1966, alihudumu kama hakimu wa Kitengo B cha Mahakama ya Wilaya ya 24 ya Kijaji katika Parokia ya Jefferson. === Huduma katika mahakama ya shirikisho === Tarehe 16 Februari 1966, Rais Lyndon B. Johnson alimteua Heebe kujaza nafasi ya hakimu katika Mahakama ya Wilaya ya Marekani kwa Wilaya ya Mashariki ya Louisiana, nafasi iliyoachwa wazi na Hakimu Frank Burton Ellis. Seneti ya Marekani ilithibitisha uteuzi wake tarehe 25 Machi 1966, na siku iliyofuata akapokea rasmi hati ya uteuzi wake. Heebe alihudumu kama hakimu mkuu wa mahakama hiyo kuanzia mwaka 1972 hadi 1992. Tarehe 26 Agosti 1992, alianza kuhudumu katika hadhi ya hakimu mwandamizi, nafasi inayomwezesha hakimu kupunguza mzigo wa kazi huku akiendelea kutoa huduma za kimahakama. == Maisha binafsi == Heebe alifariki tarehe 10 Agosti 2014 katika mji wa Metairie, Louisiana, Marekani. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1922]] [[Jamii:Waliofariki 2014]] [[Jamii:Wanasheria wa Marekani]] [[Jamii:Majaji]] siv9amr0gz2dtz6pgamhr705fu0g6j2 F. Edward Hébert 0 254669 1608450 1608421 2026-10-15T12:06:56Z Riccardo Riccioni 452 1608450 wikitext text/x-wiki '''Felix Edward Hébert''' (12 Oktoba [[1901]] - 29 Desemba [[1979]]) alikuwa [[mwandishi wa habari]] na [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] kutoka jimbo la Louisiana. Aliwakilisha jimbo hilo katika Bunge la Wawakilishi la Marekani kwa niaba ya wilaya ya kwanza ya uchaguzi yenye makao yake [[New Orleans]]. Akiwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia, alihudumu kwa mihula 18 mfululizo kuanzia mwaka 1941 hadi alipostaafu mwaka 1977. Hadi sasa, ndiye mwakilishi wa Louisiana aliyedumu kwa muda mrefu zaidi katika Bunge la Wawakilishi la Marekani. Hébert alikuwa mchangiaji na mmoja wa waliotia saini Waraka wa Kusini, ambao uliunga mkono ubaguzi wa rangi. Alihudumu katika Kamati ya Huduma za Kijeshi ya Bunge la Wawakilishi la Marekani kuanzia mwaka 1948 hadi 1975. Alipokuwa mwenyekiti wa kamati hiyo kuanzia mwaka 1971 hadi 1975, alipinga uteuzi wa wanawake na wabunge Weusi kujiunga na kamati hiyo. == Maisha ya awali na elimu == Hébert alizaliwa New Orleans, akiwa mtoto wa Felix Joseph Hébert, kondakta wa gari la umeme la abiria, na Lea Naquin, ambaye alikuwa mwalimu. Akiwa mtoto, alipenda michezo, lakini ajali ya kupigwa risasi iliyomfanya apoteze uwezo wa kuona kwa jicho lake la kushoto akiwa na umri wa miaka tisa ilimzuia kushiriki michezo. Hata hivyo, alipokuwa katika Shule ya Upili ya Jesuit, alijishughulisha na usimamizi wa timu zote za michezo shuleni hapo. Aliripoti habari za michezo ya shule za sekondari kwa gazeti la The Times-Picayune na kuwa naibu mhariri wa habari za michezo wa gazeti hilo kabla hata ya kumaliza shule ya sekondari. Alipojiunga na Chuo Kikuu cha Tulane, alikuwa mhariri wa kwanza wa habari za michezo wa gazeti la chuo hicho lililoitwa Hullabaloo. == Kazi ya uandishi wa habari == Hébert alihitimu katika Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1924. Aliendelea na kazi ya mahusiano ya umma katika Chuo Kikuu cha Loyola kilichopo New Orleans, pamoja na uandishi wa habari katika magazeti ya The Times-Picayune na New Orleans States. Gazeti la New Orleans States lilinunuliwa na The Times-Picayune wakati Hébert alipokuwa akifanya kazi katika tasnia hiyo. Akiwa mwandishi wa safu za ukurasa wa mbele na mhariri wa habari za kisiasa, alifuatilia kampeni na uchaguzi wa Huey Long kuwa gavana. Long baadaye alichaguliwa kuwa mwanachama wa Seneti ya Marekani. Mwaka 1939, baada ya kupandishwa cheo na kuwa mhariri wa habari za jiji, Hébert alifichua kashfa ya ufisadi wa kisiasa iliyojulikana kama kashfa za Louisiana. Ufichuzi huo ulisababisha washirika wengi wa Long kufungwa gerezani na kuchangia kuanza kwa safari ya Hébert katika siasa. Inaripotiwa kuwa James A. Noe, aliyekuwa gavana na baadaye kuachana na kundi la kisiasa la Long, alimhimiza Hébert kuingia katika siasa na kumpa taarifa zilizosaidia kufichua kashfa hiyo. Ufichuzi huo uliweka wazi ufisadi miongoni mwa wafuasi wa familia ya kisiasa ya Long. Pia ulichangia kupatikana kwa hukumu dhidi ya Gavana Richard W. Leche na James Monroe Smith, aliyekuwa rais wa Chuo Kikuu cha Jimbo la Louisiana. Kwa kiasi kikubwa kutokana na kazi ya Hébert, gazeti la The Times-Picayune lilitunukiwa tuzo ya Sigma Delta Chi kwa ujasiri katika uandishi wa habari. Akiwa mwanachama wa Kamati ya Huduma za Kijeshi, Hébert alijiunga na uasi wa kisiasa wa mwaka 1948 uliohusisha wanachama wa Chama cha Kidemokrasia waliounga mkono haki za majimbo na waliokuja kujulikana kama Dixiecrats. Alikuwa mwanachama pekee wa ujumbe wa Louisiana katika Mkutano Mkuu wa Kitaifa wa Chama cha Kidemokrasia aliyejiunga na kundi hilo, jambo lililosababisha mgogoro kati yake na Rais Harry S. Truman. Katika miaka ya baadaye ya maisha yake, Hébert alisema kwamba hakuwahi kujiona kuwa mwanasiasa. Alijieleza kuwa mwandishi wa habari mkongwe aliyekuwa kwenye mapumziko marefu ya kikazi. Mwaka 1969, alisema hakuwa na matarajio yoyote ya kisiasa na kwamba hakuwahi kukusudia kushika wadhifa wa umma. Alieleza kuwa wakati huo aliona nafasi ya kwenda Washington kuwa fursa nzuri ya kuboresha kazi yake ya uandishi wa habari. Alisema kwamba watu walimpeleka katika mapumziko ya kikazi ya miaka miwili, akiamini kuwa asingechaguliwa tena baada ya kipindi hicho. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} [[Jamii:Waliozaliwa 1901]] [[Jamii:Waliofariki 1979]] [[Jamii:Waandishi wa habari]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] 4p25ubpg9ooc553s0q0x5ieu880rfdh Courtney Hazlett 0 254670 1608451 1608423 2026-10-15T12:07:44Z Riccardo Riccioni 452 /* Marejeo */ 1608451 wikitext text/x-wiki '''Courtney Brooke Hazlett''' ni mhariri mkuu anayesimamia maudhui ya [[burudani]] katika majukwaa ya kidijitali ya NBC News, ambayo ni NBCNews.com na TODAY.com. Kabla ya hapo, alikuwa mwandishi wa safu na [[mwandishi]] maalumu wa habari za watu mashuhuri katika tovuti ya todayshow.com, ambayo ni tovuti rasmi ya kipindi cha televisheni cha The Today Show cha NBC. Yeye ndiye mwandishi wa blogu na safu ya habari zinazoitwa The Scoop, zilizochapishwa katika tovuti za todayshow.com, msnbc.com na Newsvine. Hazlett pia hutoa maoni kuhusu habari za burudani kupitia vipindi vya televisheni vya The Today Show na MSNBC. == Wasifu == === Maisha ya awali === Hazlett alizaliwa na kukulia Murrysville, [[Pennsylvania]]. Alihitimu katika Shule ya Upili ya Franklin Regional mwaka 1995. Mwaka 1999, alipata shahada ya kwanza ya falsafa katika Chuo Kikuu cha Tulane. Mwaka 2005, alipata shahada ya uzamili ya sayansi katika uandishi wa habari kutoka Shule ya Uzamili ya Uandishi wa Habari ya Chuo Kikuu cha Columbia. === Kazi === Baada ya kuhitimu katika Chuo Kikuu cha Tulane, Hazlett alifanya kazi za uhariri katika magazeti ya Boating na Yachting, ambako alipandishwa cheo hadi kuwa mhariri mkuu. Baada ya kujiunga na programu ya uzamili ya uandishi wa habari katika Chuo Kikuu cha Columbia, aliajiriwa kama mwandishi wa habari katika tovuti ya TheSmokingGun.com na magazeti ya People Magazine na OK! Magazine. Wakati fulani, pia alifanya kazi katika gazeti la Golf World. Alipokuwa akifanya kazi katika OK! Magazine, alianza kujitokeza kama mwandishi mgeni wa habari katika vituo vya CNN na MSNBC. Baadaye, akawa mchangiaji wa mara kwa mara katika vipindi vya Scarborough Country na Morning Joe, vilivyoendeshwa na Joe Scarborough. Mnamo Oktoba 2007, Hazlett aliacha kazi katika OK! Magazine na kuchukua nafasi ya kuandika safu ya The Scoop katika tovuti ya msnbc.com. Alimrithi Jeannette Walls. Safu hiyo ilijumuisha habari za burudani zilizokusanywa kupitia uchunguzi wake wa uandishi wa habari na vyanzo vingine vya habari. Pia ilijumuisha tathmini na matangazo ya filamu, vipindi vya televisheni na kazi nyingine za burudani alizoziona kuwa muhimu. Safu yake ya kwanza ilichapishwa tarehe 29 Oktoba 2007. Mnamo Januari 2009, Hazlett alikosolewa kwa kuikosoa filamu huru ya Frozen River. Alidai kuwa filamu hiyo isingevutia watazamaji wengi wakati wa tuzo za Oscar na aliwaita mashabiki wake watu wenye mitazamo ya kujiona bora kuliko wengine. Tarehe 25 Aprili 2010, safu hiyo ilihamishiwa rasmi kwenye tovuti ya todayshow.com, ingawa iliendelea pia kuchapishwa katika tovuti ya MSNBC. Tarehe 12 Agosti 2010, muundo wake ulibadilishwa kutoka safu iliyochapishwa kila siku na kuwa blogu iliyochapishwa siku za kazi, ikiwa na machapisho kadhaa kwa siku. Hazlett hujitokeza mara kwa mara katika MSNBC na The Today Show kama mwandishi wa habari za burudani. Kwa wakati huo, alikuwa mchangiaji wa kawaida katika kipindi cha saa mbili usiku wa mchana cha Tamron Hall, kinachorushwa kupitia MSNBC Live. Kuanzia Oktoba 2007 hadi Julai 2009, kipindi cha Morning Joe cha MSNBC kilikuwa na sehemu maalumu iliyodhaminiwa na kampuni ya L'Oréal, ambapo Hazlett alizungumzia safu yake mpya ya The Scoop. Kipengele hicho kilisitishwa ghafla na kipindi hicho Julai 2009. Hakukuwa na maelezo rasmi kuhusu sababu za kuondolewa kwa Hazlett kwenye kipindi hicho, na matangazo yaliyodhaminiwa na L'Oréal yaliendelea kwa wiki kadhaa baada ya hapo. Katika wiki iliyoanza tarehe 1 Juni 2009, Hazlett alikuwa mtangazaji wa muda wa kipindi cha The Ron Reagan Show kilichorushwa kupitia kituo cha redio cha Air America Radio. Pia alijitokeza mara kwa mara katika kipindi hicho kujadili habari za burudani. Tarehe 8 Septemba 2011, Hazlett alitangaza hadharani kwamba alikuwa anatarajia kupata mtoto. Hakumtaja baba wa mtoto huyo. Hata hivyo, kwa mujibu wa ukurasa wake wa Facebook, alikuwa katika uhusiano na Steven Marrs, rais wa kampuni ya Branded Pictures. Tarehe 12 Januari 2012, Hazlett alijifungua mtoto wa kike aliyeitwa Sawyer Ruth. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waandishi wa habari]] [[Jamii:watu wa Marekani]] lqi4ngy0nmdgqxgsgggswjlzgfaqg6s Thomas Haughey 0 254671 1608452 1608424 2026-10-15T12:08:32Z Riccardo Riccioni 452 1608452 wikitext text/x-wiki '''Thomas Haughey''' ([[1826]] - 5 Agosti [[1869]]) alikuwa [[daktari]] bingwa wa upasuaji aliyehudumu kama mwakilishi wa [[Alabama]] katika Bunge la Wawakilishi la [[Marekani]] kuanzia mwaka 1868 hadi 1869, kabla ya kuuawa. Aliuawa wakati wa kampeni yake ya kuchaguliwa tena na mfuasi wa mgombea mwingine wa Chama cha Republican. == Maisha ya awali na elimu == Haughey alizaliwa karibu na [[Glasgow]], [[Scotland]]. Alipata elimu ya kiwango cha chini. Alihamia Marekani pamoja na baba yake na wakaanza kuishi katika Jiji la [[New York (jimbo)|New York.]] Mwaka 1841, alihamia Kaunti ya Jefferson, Alabama. Alipokuwa akifundisha katika Kaunti ya St. Clair, alisomea udaktari. Haughey alijiunga na Chuo cha Tiba cha New Orleans na kuhitimu mwaka 1858 akiwa daktari na bingwa wa upasuaji. Baada ya kuhitimu, alianza kutoa huduma za matibabu katika eneo la Elyton. == Kazi == Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani vilipoanza, Haughey alipinga vita na kujitenga kwa majimbo kutoka Muungano wa Marekani. Aliunga mkono upande wa Kaskazini na alihurumia hali ngumu ya watu waliokuwa watumwa. Hakuficha misimamo yake na alijiunga na Umoja wa Muungano, lakini muda mfupi baadaye alikimbilia Kentucky kutokana na vitisho dhidi ya usalama wake. Akiwa Kentucky, alijiunga na kikosi cha tatu cha askari wa kujitolea wa Tennessee katika Jeshi la Muungano, akihudumu kama daktari bingwa wa upasuaji kuanzia Januari 1862 hadi alipoachishwa kazi kwa heshima tarehe 23 Februari 1865, wakati kikosi hicho kilipovunjwa. Baada ya vita, alirejea katika kazi yake ya udaktari huko Decatur, Alabama. === Siasa === Mwaka 1867, Haughey alihudumu kama mjumbe wa mkutano wa kutunga katiba ya jimbo. Baada ya Alabama kurejeshwa katika uwakilishi wa bunge la Marekani, alichaguliwa kuwa mwakilishi wa Chama cha Republican katika Bunge la 40 la Marekani. Alihudumu kuanzia tarehe 21 Julai 1868 hadi tarehe 3 Machi 1869. Baada ya kurejea Alabama, Haughey alianza kampeni ya kuchaguliwa tena na kutoa hotuba katika maeneo mbalimbali ya wilaya yake ya uchaguzi. Aligombea kama mwanachama huru wa Chama cha Republican. Wapinzani wake walikuwa Jerome J. Hinds, mgombea rasmi wa Chama cha Republican na mfuasi wa Seneta George E. Spencer, pamoja na William Crawford Sherrod, mgombea wa Chama cha Kidemokrasia. Ushindani wa uchaguzi ulikuwa mkali, huku wagombea wakituhumiana kuhusu wizi, hongo, ufisadi na kutoa ushahidi wa uongo. == Kifo == Tarehe 31 Julai, Haughey alipokuwa akitoa hotuba mbele ya umati katika mahakama ya Courtland, Alabama, alikabiliana na mtu aliyeitwa Collins. Collins alikuwa mshirika wa Hinds na aliunga mkono mgombea huyo wa Chama cha Republican aliyekuwa mpinzani wa Haughey. Inasemekana kwamba Haughey alimchokoza Collins, ambaye alijulikana kwa tabia ya kutumia vurugu, na hivyo kusababisha mapigano ya ngumi. Mapigano hayo yalimalizika Collins alipotoa bastola na kumpiga Haughey risasi tumboni. Haughey alilazwa kitandani na kuendelea kuugua kwa siku tano kabla ya kufariki kutokana na majeraha yake tarehe 5 Agosti 1869, akiwa na umri wa miaka 43. Alizikwa katika Makaburi ya Green, karibu na Pinson, Alabama. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1826]] [[Jamii:Waliofariki 1869]] [[Jamii:Madaktari]] [[Jamii:wanasiasa wa Marekani]] 5mh0kmvjcf9vj9pzof1bx3wd6s10ebd Ira B. Harkey Jr. 0 254673 1608453 1608430 2026-10-15T12:09:48Z Riccardo Riccioni 452 1608453 wikitext text/x-wiki '''Ira B. Harkey Jr.''' ([[15 Januari]] [[1918]] - [[8 Oktoba]] [[2006]]) alikuwa [[mwandishi]] wa vitabu, mhadhiri wa uandishi wa [[habari]], mhariri na mchapishaji wa gazeti la Chronicle-Star katika mji wa [[Pascagoula, Mississippi|Pascagoula]], jimbo la [[Mississippi]], [[Marekani]], kuanzia mwaka 1951 hadi 1963. Mwaka 1963, alitunukiwa Tuzo ya Pulitzer ya Uandishi wa Makala za Maoni kutokana na makala zake zilizopinga ubaguzi wa rangi wakati wa mgogoro wa haki za kiraia uliohusiana na udahili wa James Meredith, mwanaume Mweusi, katika Chuo Kikuu cha Mississippi kilichopo [[Oxford]], Mississippi, mwaka 1962. == Maisha == Ira Harkey alizaliwa New Orleans, Louisiana, akiwa mtoto wa mfanyabiashara tajiri. Alihitimu shahada ya kwanza ya uandishi wa habari katika Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1941. Akiwa chuoni, alikuwa mwanachama wa jumuiya ya wanafunzi ya Delta Kappa Epsilon, tawi la Tau Lambda. Baada ya kuhitimu, alihudumu katika meli ya kubeba ndege za kivita ya USS Hancock katika eneo la Bahari ya Pasifiki wakati wa [[Vita vya Pili vya Dunia]]. Baada ya vita, Harkey alifanya kazi kama mwandishi wa habari katika gazeti la Times-Picayune la New Orleans. Baadaye, aliandika kuhusu kuwepo kwa kanuni isiyoandikwa katika gazeti hilo iliyokataza watu Weusi kuonekana kwenye picha. Gazeti hilo lilikuwa na desturi ya kutumia mbinu za kuondoa picha za Waamerika wenye asili ya Afrika katika picha zilizoonyesha umati wa watu. Harkey alinunua gazeti la Chronicle-Star mwaka 1949. Mara moja alianza kubadilisha namna gazeti hilo lilivyoandika kuhusu wakazi wa Kaunti ya Jackson, Mississippi. Wakati huo, magazeti yalikuwa na desturi ya kutumia majina ya heshima kama Bwana au Bi kwa wanaume na wanawake Weupe, lakini heshima hiyo haikutolewa kwa watu Weusi. Harkey alianza kutumia majina hayo ya heshima kwa wanawake Weusi, wakiwemo walimu na wauguzi. Pia aliondoa desturi iliyokuwa ya kawaida katika magazeti ya Kusini mwa Marekani ya kuwatambulisha watu Weusi kwa kutumia neno la Kiingereza ''colored'', lililotumika kuwatofautisha watu hao kwa misingi ya rangi. Chini ya uongozi wake, rangi ya mtu ilitajwa tu pale ilipokuwa muhimu kwa habari, kwa mfano katika kutoa maelezo ya kumtambua mtoro. Harkey alichapisha makala nyingi za maoni, na gazeti la Chronicle-Star likajulikana kuwa mojawapo ya magazeti yaliyokuwa tayari kuchapisha maoni yaliyompinga Ross Barnett, aliyekuwa gavana wa Mississippi wakati huo. Mnamo Desemba 1962, Harkey alichapisha mfululizo wa makala tano zilizoitwa ''The Oxford Disaster...Price of Defiance'', zilizoandikwa na Karl Wiesenburg, mwanasheria wa Pascagoula na mbunge wa jimbo. Makala hizo zilionyesha kuwa Barnett hakuwa na msingi wa kisheria wa kutekeleza hatua zake. Wakati Harkey alipokuwa akimiliki gazeti la Chronicle-Star, nyumba yake ilikumbwa na tukio la kuwekwa kwa msalaba unaowaka moto kwenye nyasi za uwanja wa nyumba yake. Pia, risasi ilifyatuliwa kuelekea ofisi za gazeti hilo. Simulizi lake la maisha kuhusu uzoefu wake wa kulimiliki gazeti hilo lilichapishwa katika kitabu kilichoitwa ''The Smell of Burning Crosses'', jina lililotokana na tukio hilo. == Kazi za maandishi == * ''The Smell of Burning Crosses: A White Integrationist Editor in Mississippi'', kilichochapishwa mwaka 1967. * ''Noel Wein: Alaska Pioneer Bush Pilot'', kilichochapishwa mwaka 1974. == Marejeo == {{Mbegu-mwandishi}} [[Jamii:Waliozaliwa 1918]] [[Jamii:Waliofariki 2006]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] g1w3db31rnc6wen5stvn7s464ll6qli Jonathan Haralson 0 254674 1608454 1608434 2026-10-15T12:10:53Z Riccardo Riccioni 452 1608454 wikitext text/x-wiki '''Jonathan Haralson''' ([[18 Oktoba]] [[1830]] - [[11 Julai]] [[1912]]) alikuwa jaji msaidizi wa [[Mahakama]] Kuu ya [[Alabama]] na [[rais]] wa Mkutano wa Kibaptisti wa Kusini mwa [[Marekani]]. == Wasifu == Haralson alipata shahada ya kwanza ya sanaa na shahada ya uzamili ya sanaa katika Chuo Kikuu cha Alabama, mwaka 1851 na 1854 mtawalia. Mwaka 1853, alipata shahada ya sheria katika Chuo Kikuu cha Louisiana. Haralson alifunga ndoa na Mattie Ellen Thompson mwaka 1859. Mwaka 1869, alifunga ndoa na Lida J. McFaden. Alikuwa na watoto watatu. Wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, Haralson alikuwa wakala wa Ofisi ya Nitrati na Madini ya Muungano wa Majimbo ya Kusini. Mmoja wa watu aliokuwa akiwamiliki kama watumwa, Jeremiah Haralson, baadaye alikuja kuwa mwanachama wa Bunge la Wawakilishi la Marekani. Haralson alifanya kazi kama mwanasheria katika mji wa Selma, Alabama. Mwaka 1876, Gavana wa Alabama George Smith Houston alimteua kuwa jaji wa Mahakama ya Jiji la Selma. Mwaka 1892, alichaguliwa kuwa jaji msaidizi wa Mahakama Kuu ya Alabama na aliendelea kuchaguliwa tena katika nafasi hiyo hadi alipostaafu mwaka 1908. Haralson alikuwa mdhamini wa Chuo cha Howard, ambacho baadaye kilibadilishwa jina na kuitwa Chuo Kikuu cha Samford, Chuo cha Dallas na Chuo cha Kilimo na Ufundi cha Alabama, ambacho baadaye kilikuja kuitwa Chuo Kikuu cha Auburn. Alikuwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na mfuasi wa dhehebu la Kibaptisti. Alihudumu kama rais wa Mkutano wa Kibaptisti wa Kusini mwa Marekani kuanzia mwaka 1889 hadi 1898. Alizikwa katika Makaburi ya Live Oak, yanayojulikana pia kama Makaburi ya Old Live Oak, katika mji wa Selma, Kaunti ya Dallas, Alabama. == Shairi la kipindi cha Vita vya wenyewe kwa wenyewe == Juhudi za Haralson za kukusanya vifaa kwa ajili ya Jeshi la Muungano wa Majimbo ya Kusini zilikumbukwa katika shairi lililomkosoa kwa kukusanya mkojo wa wanawake ili kupata nitrati iliyotumika kutengeneza baruti. '''John Haralson, John Haralson, wewe ni kiumbe wa kusikitisha.''' '''Umeongeza mbinu mpya katika vita hivi vya umwagaji damu.''' '''Ungetaka tuamini kwamba kila mwanaume analazimika kupigana,''' '''Lakini wanawake wapendwa wanapaswa kuhifadhi mkojo wao kwa ajili ya nitrati.''' '''John Haralson, John Haralson, ulipata wapi wazo hilo,''' '''La kuzungusha pipa ili kukusanya majimaji hayo?''' '''Tulidhani wasichana walikuwa na kazi nyingi za kushona mashati na kubusiana,''' '''Lakini sasa umewapa kazi ya kuchangia vita kwa kukojoa kwa uzalendo.''' '''John Haralson, John Haralson, tafadhali buni njia iliyo bora zaidi,''' '''Na isiyoleta aibu sana ya kutengeneza nitrati yako.''' '''Kwa maana ni wazo la kutisha, John, linalohusiana na baruti na lenye kusumbua,''' '''Kwamba mwanamke anapoinua sketi yake, anakuwa anamuua mwanajeshi wa Kaskazini.''' == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1830]] [[Jamii:Waliofariki 1912]] [[Jamii:Majaji]] [[Jamii:watu wa Marekani]] s7pl24zouav7mhmfrqhv7hugj7ag4eu Luther E. Hall 0 254675 1608459 1608436 2026-10-15T12:41:53Z Riccardo Riccioni 452 1608459 wikitext text/x-wiki '''Luther Egbert Hall''' alikuwa gavana wa 35 wa [[Louisiana]] kuanzia mwaka [[1912]] hadi [[1916]]. Kabla ya hapo, alikuwa seneta wa jimbo kuanzia mwaka 1898 hadi 1900, hakimu wa mahakama ya wilaya kuanzia mwaka 1900 hadi 1906, na hakimu wa mahakama ya rufaa ya jimbo kuanzia mwaka 1906 hadi 1911. Kabla ya kifo chake, alihudumu kama naibu mwanasheria mkuu kuanzia mwaka 1918 hadi 1921. Mwaka 1906, alijenga nyumba ya kihistoria iliyojulikana kama Gov. Luther Hall House katika jiji la [[Monroe, Louisiana|Monroe]], Louisiana. == Kazi == Hall alichaguliwa kuwa jaji wa [[Mahakama]] Kuu ya Louisiana mwaka 1912, lakini baadaye alichaguliwa kuwa gavana kabla ya kuanza kuhudumu katika mahakama hiyo. Katika uchaguzi wa uteuzi wa mgombea wa Chama cha Kidemokrasia, alimshinda James B. Aswell, aliyekuwa rais wa zamani wa Chuo Kikuu cha Northwestern State, ambacho wakati huo kilijulikana kama Louisiana State Normal College, kilichopo Natchitoches. Hall alikuwa mwanasiasa aliyeunga mkono mageuzi ya kijamii na kisiasa. Katika kipindi chake cha ugavana, alisimamia mageuzi mbalimbali, yakiwemo kuanzishwa kwa mfumo wa serikali ya jiji la New Orleans ulioongozwa na baraza la makamishna, pamoja na hatua mbalimbali zilizolenga kuboresha maisha ya wafanyakazi. == Kifo == Hall alifariki tarehe 6 Novemba 1921 kutokana na mshtuko wa moyo alipokuwa akifanya kampeni ya kugombea nafasi katika Mahakama Kuu ya Louisiana. Alizikwa katika Makaburi ya Jiji la Bastrop, yaliyopo Bastrop, Louisiana. == Marejeo == {{Mbegu-mwanasiasa}} {{BD|karne ya 19|karne ya 20}} [[Jamii:wanasiasa wa Marekani]] [[Jamii:Majaji]] 31qub40a9xsjccbb99vqltsonxw7sw3 Mzozo wa Mbole-Lengola huko Kisangani 0 254676 1608445 2026-10-15T12:01:26Z Riccardo Riccioni 452 Riccardo Riccioni alihamisha ukurasa wa [[Mzozo wa Mbole-Lengola huko Kisangani]] hadi [[Mgogoro wa Wambole na Walengola]]: usahihi wa jina 1608445 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mgogoro wa Wambole na Walengola]] 3p5k23zwnl4a84bmopfneiddlydhb23 Guido wa Asizi 0 254677 1608456 2026-10-15T12:19:28Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Guido wa Asizi''' ([[karne ya 12]] - [[30 Julai]] [[1228]]) alikuwa [[askofu]] wa [[Assisi]], [[Italia ya Kati]], kuanzia [[mwaka]] [[1204]] hadi [[Mauti|kifo]] chake. Ndio wakati wa [[Fransisko wa Asizi]] kuongoka na kustawi hadi kufa. Guido ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na matukio ya muumini wake huyo na ya mfuasi wake wa kike wa kwanza, [[Klara wa Asizi|Klara]]. == Marejeo == * Siehe angeführte Literatur zu [[Franz von Assisi]]. * Luciano...' 1608456 wikitext text/x-wiki '''Guido wa Asizi''' ([[karne ya 12]] - [[30 Julai]] [[1228]]) alikuwa [[askofu]] wa [[Assisi]], [[Italia ya Kati]], kuanzia [[mwaka]] [[1204]] hadi [[Mauti|kifo]] chake. Ndio wakati wa [[Fransisko wa Asizi]] kuongoka na kustawi hadi kufa. Guido ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na matukio ya muumini wake huyo na ya mfuasi wake wa kike wa kwanza, [[Klara wa Asizi|Klara]]. == Marejeo == * Siehe angeführte Literatur zu [[Franz von Assisi]]. * Luciano Canonici, ''Guido II d’Assisi: Il vescovo di San Francesco,'' in: ''Studi Francescani,'' Bd. 77 (1980), S. 187–206. {{it}} * Michael Robson, ''Assisi, Guido II and Saint Francis,'' in: ''Greyfriars Review,'' Bd. 12 (1998), S. 225–287. {{en}} {{mbegu-Mkristo}} {{BD|karne ya 12|1228}} [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:wanaume wa Italia]] smulyy5cw5s8a5dss2q5k629eyhsscv 1608458 1608456 2026-10-15T12:40:13Z Riccardo Riccioni 452 1608458 wikitext text/x-wiki [[Faili:Giotto_-_Legend_of_St_Francis_-_-05-_-_Renunciation_of_Wordly_Goods.jpg|thumb|[[Mchoro]] wa [[Giotto]] ukionyesha Fransisko alivyojinyima hata nguo mbele ya askofu Guido II.]] '''Guido wa Asizi''' ([[karne ya 12]] - [[30 Julai]] [[1228]]) alikuwa [[askofu]] wa [[Assisi]], [[Italia ya Kati]], kuanzia [[mwaka]] [[1204]] hadi [[Mauti|kifo]] chake. Ndio wakati wa [[Fransisko wa Asizi]] kuongoka na kustawi hadi kufa. Guido ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na matukio ya muumini wake huyo na ya mfuasi wake wa kike wa kwanza, [[Klara wa Asizi|Klara]]. [[Petro Bernardone]] alipomshtaki mwanae Fransisko [[mahakama]]ni, alimpatia huyo nafasi ya kujitambulisha mbele ya wote kama [[askari]] wa [[Kristo]] moja kwa moja: ni kwa sababu alikataa kuhukumiwa na [[serikali]] kwa kujidai ni [[mtumishi wa Mungu]], na hivyo ni mtu anayeweza kuhukumiwa na Askofu tu. Baba alipodai [[Mali (uchumi)|mali]] zake mbele ya huyo, Fransisko akakubali mara moja akimrudishia pamoja na [[pesa]], [[nguo]] zote na hata [[jina]], akitamka hadhara ya watu kwamba kuanzia hapo atamuita [[Baba]] [[Mungu]] tu, si Petro Bernardone tena. Askofu alimfunika haraka kwa [[joho]] lake akamshauri awe [[Upadri|padri]] au [[mmonaki]], lakini Fransisko alikataa. Fransisko alipopata wafuasi 11 wa kwanza mwaka [[2009]] alikwenda nao [[Roma]] ili kupata kibali cha [[Papa Inosenti III]]. [[Papa]] huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya [[Kanisa|Kikanisa]] na ya [[siasa|kisiasa]], lakini Askofu Guido kumpitia [[Kardinali]] [[Yohane wa Mt. Paulo]], alimsaidia kufaulu kuongea naye na kukubaliwa. Vilevile Klara alipotoroka [[nyumba|nyumbani]] [[usiku]] akajiunge na Ndugu Wadogo ([[1212]]), Guido alimtetea na kuruhusu aanzishe [[monasteri]] [[mama]] ya [[Waklara]]. Mnamo [[1225]], mwaka mmoja kabla ya Fransisko kufa, Askofu aligombana sana na [[Meya]] wa Asizi. Ili kuondoa kikwazo hicho, Fransisko aliongeza [[ubeti]] juu ya [[msamaha]] katika [[Utenzi wa Ndugu Jua]] ili kuwapatanisha akafaulu. Mwaka uliofuata, Fransisko aliuguzwa nyumbani mwa Guido [[siku]] kadhaa kabla hajaomba kurudishwa [[Porsyunkula]] ili afariki alipoanzia [[mtawa|maisha ya kitawa]]. == Marejeo == * Luciano Canonici, ''Guido II d’Assisi: Il vescovo di San Francesco,'' in: ''Studi Francescani,'' Bd. 77 (1980), S. 187–206. {{it}} * Michael Robson, ''Assisi, Guido II and Saint Francis,'' in: ''Greyfriars Review,'' Bd. 12 (1998), S. 225–287. {{en}} {{mbegu-Mkristo}} {{BD|karne ya 12|1228}} [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:wanaume wa Italia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] lukez2d5spobkxb6c3v3lfzryj27lly Yohane wa Mt. Paulo 0 254678 1608460 2026-10-15T12:53:56Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Yohane wa Mt. Paulo, [[Wabenedikto|O.S.B.]]''' ([[karne ya 12]] - [[1214]]/[[1215]]) alikuwa [[mmonaki]], [[padri]], [[kardinali]] ([[1193]]) na hatimaye [[askofu]] ([[1204]]) muhimu wakati wa [[ujana]] wa [[Fransisko wa Asizi]]. Ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na mafanikio yake kwa sababu Fransisko alipopata wafuasi 11 wa kwanza mwaka [[2009]] alikwenda nao [[Roma]] ili kupata kibali cha [[Papa Inosenti III]]. [[Papa]] huyo alikuwa anakabiliana...' 1608460 wikitext text/x-wiki '''Yohane wa Mt. Paulo, [[Wabenedikto|O.S.B.]]''' ([[karne ya 12]] - [[1214]]/[[1215]]) alikuwa [[mmonaki]], [[padri]], [[kardinali]] ([[1193]]) na hatimaye [[askofu]] ([[1204]]) muhimu wakati wa [[ujana]] wa [[Fransisko wa Asizi]]. Ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na mafanikio yake kwa sababu Fransisko alipopata wafuasi 11 wa kwanza mwaka [[2009]] alikwenda nao [[Roma]] ili kupata kibali cha [[Papa Inosenti III]]. [[Papa]] huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya [[Kanisa|Kikanisa]] na ya [[siasa|kisiasa]], lakini askofu [[Guido wa Asizi|Guido]] wa [[Assisi]] kumpitia kardinali huyo, [[Kitubio|muungamishi]] wa Papa, alimsaidia kufaulu kuongea naye na kukubaliwa. Baada ya hapo na hadi kufa kwake akawa mshauri na mlinzi wake dhidi ya upinzani. {{mbegu-Mkristo}} {{BD|karne ya 12|1215}} [[Jamii:wamonaki]] [[Jamii:Wabenedikto]] [[Jamii:makardinali]] [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:wanaume wa Italia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] 5ins3ez5uwyu8lf008ekm259whybk7i 1608464 1608460 2026-10-15T12:57:13Z Riccardo Riccioni 452 1608464 wikitext text/x-wiki '''Yohane wa Mt. Paulo, [[Wabenedikto|O.S.B.]]''' ([[karne ya 12]] - [[1214]]/[[1215]]) alikuwa [[mmonaki]], [[padri]], [[kardinali]] ([[1193]]) na hatimaye [[askofu]] ([[1204]]) muhimu wakati wa [[ujana]] wa [[Fransisko wa Asizi]]. Ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na mafanikio yake kwa sababu Fransisko alipopata wafuasi 11 wa kwanza mwaka [[2009]] alikwenda nao [[Roma]] ili kupata kibali cha [[Papa Inosenti III]]. [[Papa]] huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya [[Kanisa|Kikanisa]] na ya [[siasa|kisiasa]], lakini askofu [[Guido wa Asizi|Guido]] wa [[Assisi]] kumpitia kardinali huyo, [[Kitubio|muungamishi]] wa Papa, alimsaidia kufaulu kuongea naye na kukubaliwa <ref>https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/speeches/2009/april/documents/hf_ben-xvi_spe_20090418_capitolo-stuoie.html</ref>. Baada ya hapo na hadi kufa kwake akawa mshauri na [[Kardinali mlinzi|mlinzi]] wake dhidi ya upinzani. {{mbegu-Mkristo}} {{BD|karne ya 12|1215}} [[Jamii:wamonaki]] [[Jamii:Wabenedikto]] [[Jamii:makardinali]] [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:wanaume wa Italia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] 5p4o7cefacrzllkxj8ujgss9keevrfz 1608465 1608464 2026-10-15T12:57:37Z Riccardo Riccioni 452 1608465 wikitext text/x-wiki '''Yohane wa Mt. Paulo, [[Wabenedikto|O.S.B.]]''' ([[karne ya 12]] - [[1214]]/[[1215]]) alikuwa [[mmonaki]], [[padri]], [[kardinali]] ([[1193]]) na hatimaye [[askofu]] ([[1204]]) muhimu wakati wa [[ujana]] wa [[Fransisko wa Asizi]]. Ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na mafanikio yake kwa sababu Fransisko alipopata wafuasi 11 wa kwanza mwaka [[2009]] alikwenda nao [[Roma]] ili kupata kibali cha [[Papa Inosenti III]]. [[Papa]] huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya [[Kanisa|Kikanisa]] na ya [[siasa|kisiasa]], lakini askofu [[Guido wa Asizi|Guido]] wa [[Assisi]] kumpitia kardinali huyo, [[Kitubio|muungamishi]] wa Papa, alimsaidia kufaulu kuongea naye na kukubaliwa <ref>https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/speeches/2009/april/documents/hf_ben-xvi_spe_20090418_capitolo-stuoie.html</ref>. Baada ya hapo na hadi kufa kwake akawa mshauri na [[Kardinali mlinzi|mlinzi]] wake dhidi ya upinzani. ==Tanbihi== {{marejeo}} {{mbegu-Mkristo}} {{BD|karne ya 12|1215}} [[Jamii:wamonaki]] [[Jamii:Wabenedikto]] [[Jamii:makardinali]] [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:wanaume wa Italia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] d0fc4x1y0182n2p52r3bist3sm0ot38 1608466 1608465 2026-10-15T13:07:08Z Riccardo Riccioni 452 1608466 wikitext text/x-wiki '''Yohane wa Mt. Paulo, [[Wabenedikto|O.S.B.]]''' ([[Roma]], [[1150]] hivi - Roma, [[1214]]/[[1215]]<ref>{{cite web|url=https://cardinals.fiu.edu/bios1193.htm|title=The Cardinals of the Holy Roman Church - Biographical Dictionary - Consistory of 1193|first=Salvador|last=Miranda|publisher=|access-date=2015-01-04|archive-date=2017-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20171017000701/http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1193.htm|url-status=live}}</ref>) alikuwa [[mmonaki]], [[padri]], [[abati]] wa [[monasteri]] ya [[basilika la Mt. Paulo|Mt. Paulo nje ya kuta]]<ref>{{en}}{{Cita web|http://cardinals.fiu.edu/bios1193.htm#Sanpaolo|http://www.fiu.edu/}}</ref>, halafu [[kardinali]] ([[1193]]) na hatimaye [[askofu]] ([[1204]]) muhimu wakati wa [[ujana]] wa [[Fransisko wa Asizi]]. Ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na mafanikio yake kwa sababu Fransisko alipopata wafuasi 11 wa kwanza mwaka [[2009]] alikwenda nao Roma ili kupata kibali cha [[Papa Inosenti III]]. [[Papa]] huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya [[Kanisa|Kikanisa]] na ya [[siasa|kisiasa]], lakini askofu [[Guido wa Asizi|Guido]] wa [[Assisi]] kumpitia kardinali huyo, [[Kitubio|muungamishi]] wa Papa, alimsaidia kufaulu kuongea naye na kukubaliwa <ref>https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/speeches/2009/april/documents/hf_ben-xvi_spe_20090418_capitolo-stuoie.html</ref>. Baada ya hapo na hadi kufa kwake akawa mshauri na [[Kardinali mlinzi|mlinzi]] wake dhidi ya upinzani. ==Tanbihi== {{marejeo}} ==Marejeo== *Graham-Leigh, Elaine. ''The Southern French Nobility and the Albigensian Crusade''. Woodbridge: The Boydell Press, 2005. {{ISBN|1-84383-129-5}} ==Viungo vya nje== * https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-di-san-paolo_(Dizionario-Biografico)/ {{it}} * https://cardinals.fiu.edu/bios1193.htm biographical entry of Cardinal Giovanni di San Paolo {{en}} * http://www.gcatholic.org/p/55186 {{en}} {{mbegu-Mkristo}} {{BD|karne ya 12|1215}} [[Jamii:wamonaki]] [[Jamii:Wabenedikto]] [[Jamii:makardinali]] [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:wanaume wa Italia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] nsvucmmm62kwzvmaty6n3kp9ko49cqs 1608467 1608466 2026-10-15T13:09:29Z Riccardo Riccioni 452 1608467 wikitext text/x-wiki '''Yohane wa Mt. Paulo, [[Wabenedikto|O.S.B.]]''' ([[Roma]], [[1150]] hivi - Roma, [[1214]]/[[1215]]<ref>{{cite web|url=https://cardinals.fiu.edu/bios1193.htm|title=The Cardinals of the Holy Roman Church - Biographical Dictionary - Consistory of 1193|first=Salvador|last=Miranda|publisher=|access-date=2015-01-04|archive-date=2017-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20171017000701/http://www2.fiu.edu/~mirandas/bios1193.htm|url-status=live}}</ref>) alikuwa [[mmonaki]], [[padri]], [[abati]] wa [[monasteri]] ya [[basilika la Mt. Paulo|Mt. Paulo nje ya kuta]]<ref>{{en}} http://cardinals.fiu.edu/bios1193.htm#Sanpaolo|http://www.fiu.edu/</ref>, halafu [[kardinali]] ([[1193]]) na hatimaye [[askofu]] ([[1204]]) muhimu wakati wa [[ujana]] wa [[Fransisko wa Asizi]]. Ni maarufu hasa kwa kuwa alihusika sana na mafanikio yake kwa sababu Fransisko alipopata wafuasi 11 wa kwanza mwaka [[2009]] alikwenda nao Roma ili kupata kibali cha [[Papa Inosenti III]]. [[Papa]] huyo alikuwa anakabiliana na matatizo mengi ya [[Kanisa|Kikanisa]] na ya [[siasa|kisiasa]], lakini askofu [[Guido wa Asizi|Guido]] wa [[Assisi]] kumpitia kardinali huyo, [[Kitubio|muungamishi]] wa Papa, alimsaidia kufaulu kuongea naye na kukubaliwa <ref>https://www.vatican.va/content/benedict-xvi/en/speeches/2009/april/documents/hf_ben-xvi_spe_20090418_capitolo-stuoie.html</ref>. Baada ya hapo na hadi kufa kwake akawa mshauri na [[Kardinali mlinzi|mlinzi]] wake dhidi ya upinzani. ==Tanbihi== {{marejeo}} ==Marejeo== *Graham-Leigh, Elaine. ''The Southern French Nobility and the Albigensian Crusade''. Woodbridge: The Boydell Press, 2005. {{ISBN|1-84383-129-5}} ==Viungo vya nje== * https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-di-san-paolo_(Dizionario-Biografico)/ {{it}} * https://cardinals.fiu.edu/bios1193.htm biographical entry of Cardinal Giovanni di San Paolo {{en}} * http://www.gcatholic.org/p/55186 {{en}} {{mbegu-Mkristo}} {{BD|karne ya 12|1215}} [[Jamii:wamonaki]] [[Jamii:Wabenedikto]] [[Jamii:makardinali]] [[Jamii:maaskofu Wakatoliki]] [[Jamii:wanaume wa Italia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] 16j01p06wl723rsfnetctf6bbot5gct Majadiliano ya mtumiaji:Fróis 3 254679 1608462 2026-10-15T12:54:54Z Céréales Killer 19904 Céréales Killer alihamisha ukurasa wa [[Majadiliano ya mtumiaji:Fróis]] hadi [[Majadiliano ya mtumiaji:ꯑ]]: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Fróis|Fróis]]" to "[[Special:CentralAuth/ꯑ|ꯑ]]" 1608462 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Majadiliano ya mtumiaji:ꯑ]] dson15irjqrgig290tpbzsqxnn2xonb Jamii:Waliofariki 1215 14 254680 1608463 2026-10-15T12:54:56Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[Jamii:waliofariki karne ya 13]] [[Jamii:1215]]' 1608463 wikitext text/x-wiki [[Jamii:waliofariki karne ya 13]] [[Jamii:1215]] 1t0mj7w80iknjdpjoti4191k5dziix4 Utenzi wa Ndugu Jua 0 254681 1608468 2026-10-15T13:12:09Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa umeelekezwa kwenda [[Utenzi wa Viumbe Vyote]] 1608468 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Utenzi wa Viumbe Vyote]] i582h8mb08btl9w0msdzlfide1yn6nn Utenzi wa Viumbe Vyote 0 254682 1608472 2026-10-15T13:24:28Z Riccardo Riccioni 452 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '[[File:Cantico_delle_Creature.djvu|thumb|Nakala ya zamani ya utenzi huo.]] '''Utenzi wa Viumbe Vyote''' (pia: '''Utenzi wa Ndugu Jua''') ni [[shairi]] la kwanza la [[fasihi]] ya [[Kiitalia]], kwa kuwa [[Fransisko wa Asizi]] alianza kulitunga baada ya [[usiku]] wa [[maumivu]] na majaribu ya kukatisha tamaa mnamo Aprili au Mei [[1225]], ambapo mwishoni aliahidiwa na [[Mungu]] [[uzima wa milele]]. Katika [[furaha]] isiyoelezeka ya kuwa na hakika hiyo akiwa ba...' 1608472 wikitext text/x-wiki [[File:Cantico_delle_Creature.djvu|thumb|Nakala ya zamani ya utenzi huo.]] '''Utenzi wa Viumbe Vyote''' (pia: '''Utenzi wa Ndugu Jua''') ni [[shairi]] la kwanza la [[fasihi]] ya [[Kiitalia]], kwa kuwa [[Fransisko wa Asizi]] alianza kulitunga baada ya [[usiku]] wa [[maumivu]] na majaribu ya kukatisha tamaa mnamo Aprili au Mei [[1225]], ambapo mwishoni aliahidiwa na [[Mungu]] [[uzima wa milele]]. Katika [[furaha]] isiyoelezeka ya kuwa na hakika hiyo akiwa bado [[Dunia|duniani]], Fransisko alianza kumsifu [[Mwenyezi Mungu]] kwa viumbe vyake ambavyo yeye kuliko [[watakatifu]] wote alijaliwa kuona vinavyohusiana na [[Muumba]]. Tusisahau hali ya [[afya]] yake wakati huo, ambapo kutokana na [[trakoma]] hakuweza kuona [[kitu]] wala kuvumilia [[mwanga]], ila alikumbuka kwa [[shukrani]] mazuri yote aliyoyaona hasa katika [[bonde]] la [[Spoleto]], ambalo alisema hajaona mahali pazuri zaidi. Tofauti na [[sala]] zake nyingine alizozitunga kwa [[Kilatini]], [[utenzi]] huo aliutunga kwa [[lugha]] yake mwenyewe akiweza hivyo kutokeza kwa urahisi mkubwa zaidi yale aliyokuwanayo moyoni. ==Marejeo== * Angelo Manitta, Il Cantico delle creature di Francesco d'Assisi. Storia e interpretazione, Isolario Edizioni, 2026. * I. Baldelli, Il "Cantico": problemi di lingua e di stile, in AA.VV., Francesco d'Assisi e francescanesimo dal 1216 al 1226. Atti del IV Convegno internazionale (Assisi, 15-17 ottobre 1976), Assisi 1977, pag. 75-99. * E. Leclerc, Le Cantique des créatures ou les symboles de l'union, Paris 1976. * Leonardo Boff, Francesco d'Assisi. Un'alternativa umana e cristiana, Assisi, Cittadella, 1982. ==Viungo vya nje== * https://www.treccani.it/enciclopedia/cantico-di-frate-sole/ * https://www.britannica.com/topic/Cantico-di-Frate-Sole * https://musicbrainz.org/work/d357966e-d151-47b9-a847-1306d4491a9a {{mbegu-fasihi}} [[Jamii:Fasihi ya Kiitalia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] jl6tedb86u3yrcr9k24g3898kfck3h1 1608479 1608472 2026-10-15T14:17:27Z Riccardo Riccioni 452 1608479 wikitext text/x-wiki [[File:Cigoli,_san_francesco.jpg|thumb|Mt. Fransisko akisali.]] [[File:Cantico_delle_Creature.djvu|thumb|Nakala ya zamani ya utenzi huo.]] '''Utenzi wa Viumbe Vyote''' (pia: '''Utenzi wa Ndugu Jua''') ni [[shairi]] la kwanza la [[fasihi]] ya [[Kiitalia]], kwa kuwa [[Fransisko wa Asizi]] alianza kulitunga baada ya [[usiku]] wa [[maumivu]] na majaribu ya kukatisha tamaa mnamo Aprili au Mei [[1225]], ambapo mwishoni aliahidiwa na [[Mungu]] [[uzima wa milele]]. Katika [[furaha]] isiyoelezeka ya kuwa na hakika hiyo akiwa bado [[Dunia|duniani]], Fransisko alianza kumsifu [[Mwenyezi Mungu]] kwa viumbe vyake ambavyo yeye kuliko [[watakatifu]] wote alijaliwa kuona vinavyohusiana na [[Muumba]]. Tusisahau hali ya [[afya]] yake wakati huo, ambapo kutokana na [[trakoma]] hakuweza kuona [[kitu]] wala kuvumilia [[mwanga]], ila alikumbuka kwa [[shukrani]] mazuri yote aliyoyaona hasa katika [[bonde]] la [[Spoleto]], ambalo alisema hajaona mahali pazuri zaidi. Tofauti na [[sala]] zake nyingine alizozitunga kwa [[Kilatini]], [[utenzi]] huo aliutunga kwa [[lugha]] yake mwenyewe akiweza hivyo kutokeza kwa urahisi mkubwa zaidi yale aliyokuwanayo moyoni. Katika utenzi huo hataji [[Kiumbehai|viumbehai]] isipokuwa [[binadamu]], ambaye anapaswa kumsifu Mungu hasa kwa njia ya [[msamaha]] na uvumilivu. Basi, alianza akimtukuza Mungu kama alivyozoea, kwa maneno mbalimbali, lakini mara tu akakiri kuwa binadamu hastahili hata kumtaja. Baada ya kutamka wazi jinsi Mungu alivyo Mkuu mno kuliko mtu, akaanza kumsifu kwa [[ndugu]] [[jua]]: ndicho kiumbe kilichomuuma zaidi kwa wakati huo, lakini linammaanisha Mungu kwa namna ya pekee. Halafu akamsifu kwa [[Mwezi|mwezi]], [[nyota]], [[upepo]], [[majira]], [[maji]], [[moto]] na [[ardhi]] inayotuzalia [[Tunda|matunda]], [[Ua|maua]] na [[Jani|majani]]. Hatimaye akafunga utenzi akiwahimiza watu kumsifu, kumtukuza, kumshukuru na kumtumikia Mungu kwa [[unyenyekevu]] mkubwa. Utenzi huo unapinga [[uzushi]] ambao wakati huo uliambukiza wengi na kuwafanya waone [[ulimwengu]] ni mbaya na unatawaliwa na [[shetani]]. Fransisko hakubishana nao katika mihadhara ya dini walivyofanya [[Wadominiko]], ila aliimba kwa lugha ya watu wadogo na kwa namna inayovutia juu ya [[uzuri]] na [[faida]] ya viumbe vinavyotangaza wema wa Muumba. Kwa kupokea ujumbe huo watu walikingiwa uzushi huo. Ndiyo njia ya [[Ndugu Wadogo]] katika [[utume]]: kuwaelekea watu wadogo kwa namna rahisi inayowasaidia kumgeukia Mungu kwa [[moyo]] wote. Usomi uliwazuia wengi wasione njia hiyo wala kuwafikia watu wa kawaida. Kumbe huyo mtu mnyofu, aliyejiita mjinga, aliwaelewa na kuwafikishia ujumbe wa [[imani]]. Mtazamo mfurahivu uliomwezesha kuviona vyote kuwa ni ndugu zake, kwa kuwa vimeumbwa na Mungu yuleyule kwa faida ya mtu, ulimfanya asichoke kumshukuru na kuwaalika wote wafanye vilevile. ==Marejeo== * Angelo Manitta, Il Cantico delle creature di Francesco d'Assisi. Storia e interpretazione, Isolario Edizioni, 2026. * I. Baldelli, Il "Cantico": problemi di lingua e di stile, in AA.VV., Francesco d'Assisi e francescanesimo dal 1216 al 1226. Atti del IV Convegno internazionale (Assisi, 15-17 ottobre 1976), Assisi 1977, pag. 75-99. * E. Leclerc, Le Cantique des créatures ou les symboles de l'union, Paris 1976. * Leonardo Boff, Francesco d'Assisi. Un'alternativa umana e cristiana, Assisi, Cittadella, 1982. ==Viungo vya nje== * https://www.treccani.it/enciclopedia/cantico-di-frate-sole/ * https://www.britannica.com/topic/Cantico-di-Frate-Sole * https://musicbrainz.org/work/d357966e-d151-47b9-a847-1306d4491a9a {{mbegu-fasihi}} [[Jamii:Fasihi ya Kiitalia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] fa3vx2lj4liyp5bc589jdel0nqx087q 1608480 1608479 2026-10-15T14:23:59Z Riccardo Riccioni 452 1608480 wikitext text/x-wiki [[File:Cigoli,_san_francesco.jpg|thumb|Mt. Fransisko akisali.]] [[File:Cantico_delle_Creature.djvu|thumb|Nakala ya zamani ya utenzi huo.]] '''Utenzi wa Viumbe Vyote''' (pia: '''Utenzi wa Ndugu Jua''') ni [[shairi]] la kwanza la [[fasihi]] ya [[Kiitalia]], kwa kuwa [[Fransisko wa Asizi]] alianza kulitunga baada ya [[usiku]] wa [[maumivu]] na majaribu ya kukatisha tamaa mnamo Aprili au Mei [[1225]], ambapo mwishoni aliahidiwa na [[Mungu]] [[uzima wa milele]]. Katika [[furaha]] isiyoelezeka ya kuwa na hakika hiyo akiwa bado [[Dunia|duniani]], Fransisko alianza kumsifu [[Mwenyezi Mungu]] kwa viumbe vyake ambavyo yeye kuliko [[watakatifu]] wote alijaliwa kuona vinavyohusiana na [[Muumba]]. Tusisahau hali ya [[afya]] yake wakati huo, ambapo kutokana na [[trakoma]] hakuweza kuona [[kitu]] wala kuvumilia [[mwanga]], ila alikumbuka kwa [[shukrani]] mazuri yote aliyoyaona hasa katika [[bonde]] la [[Spoleto]], ambalo alisema hajaona mahali pazuri zaidi. Tofauti na [[sala]] zake nyingine alizozitunga kwa [[Kilatini]], [[utenzi]] huo aliutunga kwa [[lugha]] yake mwenyewe akiweza hivyo kutokeza kwa urahisi mkubwa zaidi yale aliyokuwanayo moyoni. Katika utenzi huo hataji [[Kiumbehai|viumbehai]] isipokuwa [[binadamu]], ambaye anapaswa kumsifu Mungu hasa kwa njia ya [[msamaha]] na uvumilivu. Basi, alianza akimtukuza Mungu kama alivyozoea, kwa maneno mbalimbali, lakini mara tu akakiri kuwa binadamu hastahili hata kumtaja. Baada ya kutamka wazi jinsi Mungu alivyo Mkuu mno kuliko mtu, akaanza kumsifu kwa [[ndugu]] [[jua]]: ndicho kiumbe kilichomuuma zaidi kwa wakati huo, lakini linammaanisha Mungu kwa namna ya pekee. Halafu akamsifu kwa [[Mwezi|mwezi]], [[nyota]], [[upepo]], [[majira]], [[maji]], [[moto]] na [[ardhi]] inayotuzalia [[Tunda|matunda]], [[Ua|maua]] na [[Jani|majani]]. Hatimaye akafunga utenzi akiwahimiza watu kumsifu, kumtukuza, kumshukuru na kumtumikia Mungu kwa [[unyenyekevu]] mkubwa. Utenzi huo unapinga [[uzushi]] ambao wakati huo uliambukiza wengi na kuwafanya waone [[ulimwengu]] ni mbaya na unatawaliwa na [[shetani]]. Fransisko hakubishana nao katika mihadhara ya dini walivyofanya [[Wadominiko]], ila aliimba kwa lugha ya watu wadogo na kwa namna inayovutia juu ya [[uzuri]] na [[faida]] ya viumbe vinavyotangaza wema wa Muumba. Kwa kupokea ujumbe huo watu walikingiwa uzushi huo. Ndiyo njia ya [[Ndugu Wadogo]] katika [[utume]]: kuwaelekea watu wadogo kwa namna rahisi inayowasaidia kumgeukia Mungu kwa [[moyo]] wote. Usomi uliwazuia wengi wasione njia hiyo wala kuwafikia watu wa kawaida. Kumbe huyo mtu mnyofu, aliyejiita mjinga, aliwaelewa na kuwafikishia ujumbe wa [[imani]]. Mtazamo mfurahivu uliomwezesha kuviona vyote kuwa ni ndugu zake, kwa kuwa vimeumbwa na Mungu yuleyule kwa faida ya mtu, ulimfanya asichoke kumshukuru na kuwaalika wote wafanye vilevile. Mwaka mmoja kabla ya kufa Fransisko aliongeza ubeti juu ya msamaha ili kuwapatanisha [[Askofu]] [[Guido wa Asizi|Guido]] na [[Meya]] wa [[Assisi]]. Hatimaye, baada ya kuuguzwa katika [[nyumba|jumba]] la Askofu huyo kwa [[siku]] kadhaa, aliomba ahamishiwe [[Porsyunkula]] ili afie pale alipoanzia [[maisha]] mapya. Alikuwa amebaki [[Mfupa|mifupa]] na [[ngozi]] tu, isipokuwa [[tumbo]] na [[Mguu|miguu]] vimevimba kama kwa [[safura]]. Ndipo alipotunga ubeti wa mwisho juu ya [[Mauti|kifo]] ambao ukaja kukamilisha utenzi mzima kwa kuchungulia uzima wa milele, ambapo [[sifa]] za Mungu zinaimbwa bila mwisho. Ndivyo alivyojiandaa kufa katika mapenzi ya Mungu. ==Marejeo== * Angelo Manitta, Il Cantico delle creature di Francesco d'Assisi. Storia e interpretazione, Isolario Edizioni, 2026. * I. Baldelli, Il "Cantico": problemi di lingua e di stile, in AA.VV., Francesco d'Assisi e francescanesimo dal 1216 al 1226. Atti del IV Convegno internazionale (Assisi, 15-17 ottobre 1976), Assisi 1977, pag. 75-99. * E. Leclerc, Le Cantique des créatures ou les symboles de l'union, Paris 1976. * Leonardo Boff, Francesco d'Assisi. Un'alternativa umana e cristiana, Assisi, Cittadella, 1982. ==Viungo vya nje== * https://www.treccani.it/enciclopedia/cantico-di-frate-sole/ * https://www.britannica.com/topic/Cantico-di-Frate-Sole * https://musicbrainz.org/work/d357966e-d151-47b9-a847-1306d4491a9a {{mbegu-fasihi}} [[Jamii:Fasihi ya Kiitalia]] [[Jamii:Fransisko wa Asizi]] 8z7nvrhi3khvcvo22lt9fepusadr66m Katie Melua 0 254683 1608482 2026-10-15T14:28:30Z Francakiria 45589 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika '{{Infobox musical artist 2|Jina=Katie Melua|picha=Katie Melua-1050903.jpg|Jina la kuzaliwa=Ketevan Melua|maelezo=Melua mwaka 2017|tarehe ya kuzaliwa=16{{!}}9{{!}}1984|mahali pa kuzaliwa=Kutaisi,Georgian SSR, Soviet Union|Chimbuko=London, England|wavuti={{URL|katiemelua.com/}}}} '''Ketevan “Katie” Melua''' (hutamkwa Keti Melua) ni [[mwimbaji]] kutoka [[Uingereza]], aliyezaliwa [[16 Septemba]] [[1984]]. Alizaliwa katika mji wa Kutaisi, nchini [[Georgia]...' 1608482 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist 2|Jina=Katie Melua|picha=Katie Melua-1050903.jpg|Jina la kuzaliwa=Ketevan Melua|maelezo=Melua mwaka 2017|tarehe ya kuzaliwa=16{{!}}9{{!}}1984|mahali pa kuzaliwa=Kutaisi,Georgian SSR, Soviet Union|Chimbuko=London, England|wavuti={{URL|katiemelua.com/}}}} '''Ketevan “Katie” Melua''' (hutamkwa Keti Melua) ni [[mwimbaji]] kutoka [[Uingereza]], aliyezaliwa [[16 Septemba]] [[1984]]. Alizaliwa katika mji wa Kutaisi, nchini [[Georgia]], na alikulia [[Belfast]] na [[London]].Akiwa chini ya [[usimamizi]] wa [[mtunzi]] wa [[muziki]] Mike Batt, Katie Melua alisaini [[mkataba]] na [[kampuni]] ndogo ya kurekodi muziki iitwayo Dramatico.Alianza rasmi kazi yake ya muziki mwaka [[2003]]. Ndani ya miaka mitatu tu, akawa mwimbaji wa kike aliyeuza nakala nyingi zaidi za muziki nchini Uingereza, na pia akawa mwimbaji wa kike aliyeuza nakala nyingi zaidi za muziki barani [[Ulaya]].Mnamo Novemba 2003, Katie Melua alitoa albamu yake ya kwanza iliyoitwa ''Call Off the Search''. Albamu hiyo ilifika nafasi ya kwanza katika chati ya albamu nchini Uingereza. Katika miezi mitano ya kwanza tangu ilipotolewa, iliuza nakala milioni 1.8.<ref>{{Cite web|title=Easy does it|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/easy-does-it-20040529-gdj0mk.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2004-05-29|accessdate=2026-10-15|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/katie-melua-fears-divorce-record-22674058|work=www.mirror.co.uk|accessdate=2026-10-15}}</ref> Albamu yake ya pili, ''Piece by Piece,'' ilitolewa Septemba [[2005]]. Hadi sasa, [[albamu]] hiyo imepata kiwango cha mauzo ya platinamu mara nne, jambo linalomaanisha kuwa imeuza jumla ya nakala milioni moja kulingana na maelezo yaliyotolewa katika maandishi haya.Mnamo Oktoba [[2007]], alitoa albamu yake ya tatu ya studio iliyoitwa ''Pictures''.Kwa mujibu wa orodha ya matajiri ya gazeti la ''The Sunday Times'' ya mwaka [[2008]], Katie Melua alikuwa amejikusanyia [[utajiri]] wa pauni milioni 18 za Uingereza. Hali hiyo ilimfanya awe mwanamuziki wa saba kwa utajiri mkubwa zaidi nchini Uingereza miongoni mwa wanamuziki waliokuwa na umri wa chini ya miaka 30.Aina ya sauti yake: Katie Melua ana sauti inayojulikana kitaalamu kama mezzo-soprano. Hii ni sauti ya kike yenye kiwango cha kati, kati ya sauti ya juu ya soprano na sauti ya chini ya alto.<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://katiemelua.com/|work=Katie Melua|accessdate=2026-10-15|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=Verifying Device|url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/the-hitman-and-her-w0x5shxtsvd|work=www.thetimes.com|accessdate=2026-10-15}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-muziki-Ulaya}} [[Jamii:Waimbaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] ki62fe07ywzb197b61tl4chpdah7sjd 1608503 1608482 2026-10-15T17:51:31Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 4 template(s) replaced. 1608503 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist 2|Jina=Katie Melua|picha=Katie Melua-1050903.jpg|Jina la kuzaliwa=Ketevan Melua|maelezo=Melua mwaka 2017|tarehe ya kuzaliwa=16{{!}}9{{!}}1984|mahali pa kuzaliwa=Kutaisi,Georgian SSR, Soviet Union|Chimbuko=London, England|wavuti={{URL|katiemelua.com/}}}} '''Ketevan “Katie” Melua''' (hutamkwa Keti Melua) ni [[mwimbaji]] kutoka [[Uingereza]], aliyezaliwa [[16 Septemba]] [[1984]]. Alizaliwa katika mji wa Kutaisi, nchini [[Georgia]], na alikulia [[Belfast]] na [[London]].Akiwa chini ya [[usimamizi]] wa [[mtunzi]] wa [[muziki]] Mike Batt, Katie Melua alisaini [[mkataba]] na [[kampuni]] ndogo ya kurekodi muziki iitwayo Dramatico.Alianza rasmi kazi yake ya muziki mwaka [[2003]]. Ndani ya miaka mitatu tu, akawa mwimbaji wa kike aliyeuza nakala nyingi zaidi za muziki nchini Uingereza, na pia akawa mwimbaji wa kike aliyeuza nakala nyingi zaidi za muziki barani [[Ulaya]].Mnamo Novemba 2003, Katie Melua alitoa albamu yake ya kwanza iliyoitwa ''Call Off the Search''. Albamu hiyo ilifika nafasi ya kwanza katika chati ya albamu nchini Uingereza. Katika miezi mitano ya kwanza tangu ilipotolewa, iliuza nakala milioni 1.8.<ref>{{Rejea tovuti|title=Easy does it|url=https://www.smh.com.au/entertainment/music/easy-does-it-20040529-gdj0mk.html|work=The Sydney Morning Herald|date=2004-05-29|accessdate=2026-10-15|language=en}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/katie-melua-fears-divorce-record-22674058|work=www.mirror.co.uk|accessdate=2026-10-15}}</ref> Albamu yake ya pili, ''Piece by Piece,'' ilitolewa Septemba [[2005]]. Hadi sasa, [[albamu]] hiyo imepata kiwango cha mauzo ya platinamu mara nne, jambo linalomaanisha kuwa imeuza jumla ya nakala milioni moja kulingana na maelezo yaliyotolewa katika maandishi haya.Mnamo Oktoba [[2007]], alitoa albamu yake ya tatu ya studio iliyoitwa ''Pictures''.Kwa mujibu wa orodha ya matajiri ya gazeti la ''The Sunday Times'' ya mwaka [[2008]], Katie Melua alikuwa amejikusanyia [[utajiri]] wa pauni milioni 18 za Uingereza. Hali hiyo ilimfanya awe mwanamuziki wa saba kwa utajiri mkubwa zaidi nchini Uingereza miongoni mwa wanamuziki waliokuwa na umri wa chini ya miaka 30.Aina ya sauti yake: Katie Melua ana sauti inayojulikana kitaalamu kama mezzo-soprano. Hii ni sauti ya kike yenye kiwango cha kati, kati ya sauti ya juu ya soprano na sauti ya chini ya alto.<ref>{{Rejea tovuti|title=Home|url=https://katiemelua.com/|work=Katie Melua|accessdate=2026-10-15|language=en-GB}}</ref><ref>{{Rejea tovuti|title=Verifying Device|url=https://www.thetimes.com/culture/tv-radio/article/the-hitman-and-her-w0x5shxtsvd|work=www.thetimes.com|accessdate=2026-10-15}}</ref> == Marejeo == {{Mbegu-muziki-Ulaya}} [[Jamii:Waimbaji]] [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] ddkaez8nqke9zphj25qsnvf54hl8enf Grand Prix ya Afrika 0 254684 1608483 2026-10-15T14:29:31Z Score Beethoven 26647 Makala mpya: Grand Prix ya Afrika (imetafsiriwa kutoka en.wikipedia) 1608483 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Grand Prix ya Afrika | image = [[Picha:Bugesera district map.jpg|frameless|240px]] | caption = Wilaya ya Bugesera, mahali pa uwanja unaopangwa | label1 = Nchi | data1 = [[Picha:Flag of Rwanda.svg|20px|border]] [[Rwanda]] | label2 = Mahali | data2 = [[Wilaya ya Bugesera|Bugesera]], [[Mkoa wa Mashariki (Rwanda)|Mkoa wa Mashariki]] | label3 = Uwanja | data3 = RISE Motordrome (unajengwa) | label4 = Mashindano | data4 = [[Formula One]] | label5 = Mkataba | data5 = Miaka 10 (2026) | label6 = Mbio za kwanza | data6 = Mwanzoni mwa miaka ya 2030 }} '''Grand Prix ya Afrika''' (kwa Kiingereza: ''African Grand Prix'') ni mbio za [[motokaa]] za [[Formula One]] zinazopangwa kufanyika nchini [[Rwanda]], kwenye uwanja mpya utakaojengwa katika [[Wilaya ya Bugesera]], takriban kilomita 40 kusini mwa [[Kigali]]. Zitakuwa mbio za kwanza za Formula One barani Afrika tangu mwaka 1993. == Historia == Afrika iliwahi kuandaa mbio za Formula One nchini [[Moroko]] (1958) na [[Afrika Kusini]] hadi mwaka 1993.<ref name="racefans"/> Mnamo Desemba 2024, wakati wa ufunguzi wa mikutano mikuu ya FIA mjini Kigali, Rais [[Paul Kagame]] alitangaza nia ya Rwanda kuandaa Grand Prix, mpango ulioungwa mkono na dereva [[Lewis Hamilton]].<ref name="afp2024"/> Tarehe 13 Oktoba 2026, Kagame alitangaza mjini Kigali mkataba wa miaka kumi na Formula One.<ref name="sky"/><ref name="newtimes"/> Mbio hizo, zitakazodhaminiwa na Visit Rwanda, zinatarajiwa kuanza mwanzoni mwa miaka ya 2030, uwanja ukishakamilika.<ref name="racefans"/><ref name="sky"/> == Uwanja == [[Picha:Amazing Bugesera plains.jpg|thumb|left|upright=0.7|Nyanda za Bugesera]] Uwanja unaoitwa RISE Motordrome utajengwa Bugesera, katika [[Mkoa wa Mashariki (Rwanda)|Mkoa wa Mashariki]], karibu na [[uwanja wa ndege]] mpya wa kimataifa.<ref name="racefans"/><ref name="newtimes"/> Umebuniwa na Tilke GmbH na Wurz Design kwa viwango vya FIA Grade 1, ukifuata miinuko ya asili ya eneo hilo.<ref name="racefans"/><ref name="newtimes"/> Mradi huu unaongozwa na Bodi ya Maendeleo ya Rwanda (RDB) na ni sehemu ya mpango mpana wa [[michezo]], [[utalii]] na biashara.<ref name="newtimes"/> == Marejeo == {{Reflist|refs= <ref name="racefans">{{Cite web |last=Collantine |first=Keith |title=Formula 1 announces it will race in Rwanda from "early 2030s" |url=https://www.racefans.net/2026/10/13/formula-1-announces-it-will-race-in-rwanda-from-early-2030s/ |website=RaceFans |date=2026-10-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="newtimes">{{Cite web |title=Kagame announces 10-year Formula One Grand Prix deal |url=https://www.newtimes.co.rw/article/39641/news/rwanda/kagame-announces-10-year-formula-one-grand-prix-deal |website=The New Times |date=2026-10-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="sky">{{Cite web |title=Formula 1: Rwanda to join calendar in the early 2030s as African Grand Prix host after 10-year agreement for return to continent |url=https://www.skysports.com/f1/news/13598721/formula-1-rwanda-to-join-calendar-in-the-early-2030s-as-african-grand-prix-host-after-10-year-agreement-for-return-to-continent |website=Sky Sports |date=2026-10-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="afp2024">{{Cite web |title=Rwanda announces bid to host F1 GP, aims to return race to Africa for first time since 1993 |url=https://www.malaymail.com/news/sports/2024/12/13/rwanda-announces-bid-to-host-f1-gp-aims-to-return-race-to-africa-for-first-time-since-1993/159795 |website=Malay Mail (AFP) |date=2024-12-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> }} == Viungo vya nje == * {{Cite web |title=Formula 1 returns to Africa with 10 year agreement to race in Rwanda |url=https://corp.formula1.com/formula-1-returns-to-africa-with-10-year-agreement-to-race-in-rwanda/ |website=Formula 1 |date=2026-10-13 |language=en}} {{Mbegu-michezo}} [[Jamii:Michezo]] [[Jamii:Rwanda]] bg2ijlg4a89ra7qzploluz6fau8k91l 1608498 1608483 2026-10-15T17:18:49Z Gayle-Bot 78697 #2.0 Boti Replaced Cite web->Rejea tovuti, Cite journal->Rejea jarida, Cite book->Rejea kitabu, Cite news->Rejea habari; 5 template(s) replaced. 1608498 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = Grand Prix ya Afrika | image = [[Picha:Bugesera district map.jpg|frameless|240px]] | caption = Wilaya ya Bugesera, mahali pa uwanja unaopangwa | label1 = Nchi | data1 = [[Picha:Flag of Rwanda.svg|20px|border]] [[Rwanda]] | label2 = Mahali | data2 = [[Wilaya ya Bugesera|Bugesera]], [[Mkoa wa Mashariki (Rwanda)|Mkoa wa Mashariki]] | label3 = Uwanja | data3 = RISE Motordrome (unajengwa) | label4 = Mashindano | data4 = [[Formula One]] | label5 = Mkataba | data5 = Miaka 10 (2026) | label6 = Mbio za kwanza | data6 = Mwanzoni mwa miaka ya 2030 }} '''Grand Prix ya Afrika''' (kwa Kiingereza: ''African Grand Prix'') ni mbio za [[motokaa]] za [[Formula One]] zinazopangwa kufanyika nchini [[Rwanda]], kwenye uwanja mpya utakaojengwa katika [[Wilaya ya Bugesera]], takriban kilomita 40 kusini mwa [[Kigali]]. Zitakuwa mbio za kwanza za Formula One barani Afrika tangu mwaka 1993. == Historia == Afrika iliwahi kuandaa mbio za Formula One nchini [[Moroko]] (1958) na [[Afrika Kusini]] hadi mwaka 1993.<ref name="racefans"/> Mnamo Desemba 2024, wakati wa ufunguzi wa mikutano mikuu ya FIA mjini Kigali, Rais [[Paul Kagame]] alitangaza nia ya Rwanda kuandaa Grand Prix, mpango ulioungwa mkono na dereva [[Lewis Hamilton]].<ref name="afp2024"/> Tarehe 13 Oktoba 2026, Kagame alitangaza mjini Kigali mkataba wa miaka kumi na Formula One.<ref name="sky"/><ref name="newtimes"/> Mbio hizo, zitakazodhaminiwa na Visit Rwanda, zinatarajiwa kuanza mwanzoni mwa miaka ya 2030, uwanja ukishakamilika.<ref name="racefans"/><ref name="sky"/> == Uwanja == [[Picha:Amazing Bugesera plains.jpg|thumb|left|upright=0.7|Nyanda za Bugesera]] Uwanja unaoitwa RISE Motordrome utajengwa Bugesera, katika [[Mkoa wa Mashariki (Rwanda)|Mkoa wa Mashariki]], karibu na [[uwanja wa ndege]] mpya wa kimataifa.<ref name="racefans"/><ref name="newtimes"/> Umebuniwa na Tilke GmbH na Wurz Design kwa viwango vya FIA Grade 1, ukifuata miinuko ya asili ya eneo hilo.<ref name="racefans"/><ref name="newtimes"/> Mradi huu unaongozwa na Bodi ya Maendeleo ya Rwanda (RDB) na ni sehemu ya mpango mpana wa [[michezo]], [[utalii]] na biashara.<ref name="newtimes"/> == Marejeo == {{Reflist|refs= <ref name="racefans">{{Rejea tovuti |last=Collantine |first=Keith |title=Formula 1 announces it will race in Rwanda from "early 2030s" |url=https://www.racefans.net/2026/10/13/formula-1-announces-it-will-race-in-rwanda-from-early-2030s/ |website=RaceFans |date=2026-10-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="newtimes">{{Rejea tovuti |title=Kagame announces 10-year Formula One Grand Prix deal |url=https://www.newtimes.co.rw/article/39641/news/rwanda/kagame-announces-10-year-formula-one-grand-prix-deal |website=The New Times |date=2026-10-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="sky">{{Rejea tovuti |title=Formula 1: Rwanda to join calendar in the early 2030s as African Grand Prix host after 10-year agreement for return to continent |url=https://www.skysports.com/f1/news/13598721/formula-1-rwanda-to-join-calendar-in-the-early-2030s-as-african-grand-prix-host-after-10-year-agreement-for-return-to-continent |website=Sky Sports |date=2026-10-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> <ref name="afp2024">{{Rejea tovuti |title=Rwanda announces bid to host F1 GP, aims to return race to Africa for first time since 1993 |url=https://www.malaymail.com/news/sports/2024/12/13/rwanda-announces-bid-to-host-f1-gp-aims-to-return-race-to-africa-for-first-time-since-1993/159795 |website=Malay Mail (AFP) |date=2024-12-13 |access-date=2026-10-15 |language=en}}</ref> }} == Viungo vya nje == * {{Rejea tovuti |title=Formula 1 returns to Africa with 10 year agreement to race in Rwanda |url=https://corp.formula1.com/formula-1-returns-to-africa-with-10-year-agreement-to-race-in-rwanda/ |website=Formula 1 |date=2026-10-13 |language=en}} {{Mbegu-michezo}} [[Jamii:Michezo]] [[Jamii:Rwanda]] hro1lklkg4dy0yrxut9w3whda91dhal Laëtitia Kandolo 0 254685 1608484 2026-10-15T14:34:10Z OtikolenoiL 71204 Created by translating the page "[[:fr:Special:Redirect/revision/240398954|Laëtitia Kandolo]]" 1608484 wikitext text/x-wiki '''Laëtitia Kandolo''', anayejulikana pia kama Titia Kandolo, ni mwanamitindo wa mitindo kutoka Ufaransa na Kongo, mkurugenzi wa sanaa, mbunifu, na mjasiriamali. Alizaliwa mwaka wa 1992 nchini Ufaransa kwa wazazi wa Kongo, anagawanya muda wake wa kitaaluma kati ya Paris, Kinshasa, na miji mingine ya kimataifa. Alijipatia jina katika tasnia ya mitindo na burudani kupitia kazi yake kama mwanamitindo na mkurugenzi wa sanaa kwa wasanii wengi wa kimataifa, wakiwemo Rihanna, Kanye West, Beyoncé, Madonna, Chris Brown, Will.i.am, Sting, na Fally Ipupa. Pia ndiye mwanzilishi wa chapa ya Uchawi iliyo tayari kuvaliwa, iliyozinduliwa mwaka wa 2015 na kwa kiasi fulani ilitengenezwa Kinshasa. Tangu 2025, pia amehudumu kama mkurugenzi mtendaji wa Taasisi ya Mitindo ya Kikanda barani Afrika, shirika lililojitolea kutoa mafunzo, kutunza, na kukuza wataalamu wa mitindo Afrika ya Kati. == Wasifu == = == Maisha ya Awali na Usuli = Laëtitia Kandolo alizaliwa na kukulia Rosny-sous-Bois, katika eneo la Paris, katika familia yenye asili ya Kongo. Anatoka katika mazingira ya familia yaliyojaa ubunifu wa kisanii: mama yake na bibi yake walikuwa washonaji, huku baba yake, mhitimu wa Taasisi ya Kitaifa ya Sanaa huko Kinshasa, akihusika katika tasnia ya muziki. Kuanzia utotoni, aliendeleza shauku ya kushona na kuchora, kabla ya kuzingatia mafunzo yake katika tasnia ya mitindo.[5] Elimu Baada ya kupata shahada ya kwanza katika uchumi na sayansi ya kijamii, Laëtitia Kandolo alisoma mitindo na anasa katika Mod'Art International huko Paris. Kisha aliendelea na masomo yake katika École Supérieure des Arts et Techniques de la Mode (ESMOD), ambapo alipata shahada ya kwanza katika Biashara ya Mitindo. Elimu yake ilimruhusu kupata ujuzi katika uumbaji, usimamizi wa miradi ya mitindo, mitindo, na mazingira ya kiuchumi ya tasnia ya mitindo. Kazi Miaka ya Mapema katika Mitindo Laëtitia Kandolo alianza kazi yake ya kitaaluma katika mitindo ya uhariri. Mnamo 2011, alijiunga na timu katika mtandao wa kimataifa wa Ghubar, ambapo alifanya kazi kama mwandishi na stylist katika uwanja wa mitindo. Kisha alishirikiana na machapisho kadhaa na wataalamu wa mitindo, haswa Sarah Diouf kwa Ghubar na Mario Faundez kwa Jarida la WAD. Kipindi hiki kilimruhusu kukuza mtandao wa kitaalamu katika sekta za mitindo, muziki, na burudani.[6] Ushirikiano na Kanye West Mwanzoni mwa kazi yake ya kimataifa, Laëtitia Kandolo alifanya kazi kwa miaka kadhaa katika miradi ya Kanye West na kampuni yake, West Brands.[7] Alishiriki sana katika utayarishaji wa mavazi ya hafla na kuonekana hadharani. Kulingana na vyanzo kadhaa, uzoefu huu unachukua takriban miaka mitatu. Kipindi hiki kinawakilisha moja ya hatua muhimu katika ukuaji wake wa kitaaluma kama stylist kwa wasanii wa kimataifa. Kufanya Kazi na Wasanii wa Kimataifa Katika kazi yake yote kama stylist, Laëtitia Kandolo ameshirikiana na wasanii wengi wa kimataifa, wakiwemo Rihanna, Beyoncé, Madonna, Alicia Keys, Chris Brown, Will.i.am, Sting, Jay-Z, na Kanye West. Pia amefanya kazi na wasanii wa Kiafrika kama vile Fally Ipupa, Mr Eazi, Sidiki Diabaté, na Shay.[8] Mwaka wa 2018, Rihanna alionekana sana katika Tuzo za Grammy akiwa amevaa vazi lililobuniwa na Kandolo, tukio ambalo liliongeza zaidi hadhi ya kimataifa ya mwanamitindo huyo. Pia anafanya kazi kwenye ziara za muziki, video za muziki, maonyesho ya jukwaani, maudhui ya uhariri, na miradi ya mwelekeo wa sanaa. Uchawi Mwaka wa 2015, Laëtitia Kandolo aliunda Uchawi, chapa iliyo tayari kuvaliwa ambayo jina lake linamaanisha "uchawi" kwa Kiswahili. Ubunifu wa chapa hiyo unaonyesha roho yake ya ujasiriamali na hamu yake ya kukuza biashara ya mitindo inayohusiana na urithi wake wa Kongo. Chapa hiyo imeundwa Paris na kuendelezwa Kinshasa, ambapo sehemu ya uzalishaji wake hufanyika.[9] Uchawi hutoa magauni, jaketi, blauzi, sketi, blazer, na vipande vingine vilivyo tayari kuvaliwa. Mradi huo unalenga kuchanganya marejeleo ya kitamaduni ya Kongo na uzuri wa kisasa na kukuza uzalishaji unaotengenezwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Uzalishaji mjini Kinshasa Ukuaji wa Uchawi umesababisha Kandolo kuimarisha shughuli zake mjini Kinshasa. Chapa hiyo inazalishwa katika mji mkuu wa Kongo na inategemea mafundi na wataalamu wa ndani. Katika taarifa zake kwa vyombo vya habari, anawasilisha mradi huu kama njia ya kuchangia katika maendeleo ya tasnia ya mitindo ya Kongo na kukuza vipaji vya wenyeji. Mwelekeo wa Sanaa na Uzalishaji Kufuatia uzoefu wake katika mitindo, Laëtitia Kandolo alipanua shughuli zake ili kujumuisha mwelekeo wa sanaa, chapa, na utengenezaji wa maudhui. Anashirikiana na washirika mbalimbali. pgsb8clinqpvz79sz5gmhtiry7wbe9e 1608486 1608484 2026-10-15T14:48:26Z OtikolenoiL 71204 /* == Maisha ya Awali na Usuli */ 1608486 wikitext text/x-wiki '''Laëtitia Kandolo''', anayejulikana pia kama Titia Kandolo, ni mwanamitindo wa mitindo kutoka Ufaransa na Kongo, mkurugenzi wa sanaa, mbunifu, na mjasiriamali. Alizaliwa mwaka wa 1992 nchini Ufaransa kwa wazazi wa Kongo, anagawanya muda wake wa kitaaluma kati ya Paris, Kinshasa, na miji mingine ya kimataifa. Alijipatia jina katika tasnia ya mitindo na burudani kupitia kazi yake kama mwanamitindo na mkurugenzi wa sanaa kwa wasanii wengi wa kimataifa, wakiwemo Rihanna, Kanye West, Beyoncé, Madonna, Chris Brown, Will.i.am, Sting, na Fally Ipupa. Pia ndiye mwanzilishi wa chapa ya Uchawi iliyo tayari kuvaliwa, iliyozinduliwa mwaka wa 2015 na kwa kiasi fulani ilitengenezwa Kinshasa. Tangu 2025, pia amehudumu kama mkurugenzi mtendaji wa Taasisi ya Mitindo ya Kikanda barani Afrika, shirika lililojitolea kutoa mafunzo, kutunza, na kukuza wataalamu wa mitindo Afrika ya Kati. == Wasifu == === Maisha ya Awali na Usuli === Laëtitia Kandolo alizaliwa na kukulia Rosny-sous-Bois, katika eneo la Paris, katika familia yenye asili ya Kongo. Anatoka katika mazingira ya familia yaliyojaa ubunifu wa kisanii: mama yake na bibi yake walikuwa washonaji, huku baba yake, mhitimu wa Taasisi ya Kitaifa ya Sanaa huko Kinshasa, akihusika katika tasnia ya muziki. Kuanzia utotoni, aliendeleza shauku ya kushona na kuchora, kabla ya kuzingatia mafunzo yake katika tasnia ya mitindo.[5] Elimu Baada ya kupata shahada ya kwanza katika uchumi na sayansi ya kijamii, Laëtitia Kandolo alisoma mitindo na anasa katika Mod'Art International huko Paris. Kisha aliendelea na masomo yake katika École Supérieure des Arts et Techniques de la Mode (ESMOD), ambapo alipata shahada ya kwanza katika Biashara ya Mitindo. Elimu yake ilimruhusu kupata ujuzi katika uumbaji, usimamizi wa miradi ya mitindo, mitindo, na mazingira ya kiuchumi ya tasnia ya mitindo. Kazi Miaka ya Mapema katika Mitindo Laëtitia Kandolo alianza kazi yake ya kitaaluma katika mitindo ya uhariri. Mnamo 2011, alijiunga na timu katika mtandao wa kimataifa wa Ghubar, ambapo alifanya kazi kama mwandishi na stylist katika uwanja wa mitindo. Kisha alishirikiana na machapisho kadhaa na wataalamu wa mitindo, haswa Sarah Diouf kwa Ghubar na Mario Faundez kwa Jarida la WAD. Kipindi hiki kilimruhusu kukuza mtandao wa kitaalamu katika sekta za mitindo, muziki, na burudani.[6] Ushirikiano na Kanye West Mwanzoni mwa kazi yake ya kimataifa, Laëtitia Kandolo alifanya kazi kwa miaka kadhaa katika miradi ya Kanye West na kampuni yake, West Brands.[7] Alishiriki sana katika utayarishaji wa mavazi ya hafla na kuonekana hadharani. Kulingana na vyanzo kadhaa, uzoefu huu unachukua takriban miaka mitatu. Kipindi hiki kinawakilisha moja ya hatua muhimu katika ukuaji wake wa kitaaluma kama stylist kwa wasanii wa kimataifa. Kufanya Kazi na Wasanii wa Kimataifa Katika kazi yake yote kama stylist, Laëtitia Kandolo ameshirikiana na wasanii wengi wa kimataifa, wakiwemo Rihanna, Beyoncé, Madonna, Alicia Keys, Chris Brown, Will.i.am, Sting, Jay-Z, na Kanye West. Pia amefanya kazi na wasanii wa Kiafrika kama vile Fally Ipupa, Mr Eazi, Sidiki Diabaté, na Shay.[8] Mwaka wa 2018, Rihanna alionekana sana katika Tuzo za Grammy akiwa amevaa vazi lililobuniwa na Kandolo, tukio ambalo liliongeza zaidi hadhi ya kimataifa ya mwanamitindo huyo. Pia anafanya kazi kwenye ziara za muziki, video za muziki, maonyesho ya jukwaani, maudhui ya uhariri, na miradi ya mwelekeo wa sanaa. Uchawi Mwaka wa 2015, Laëtitia Kandolo aliunda Uchawi, chapa iliyo tayari kuvaliwa ambayo jina lake linamaanisha "uchawi" kwa Kiswahili. Ubunifu wa chapa hiyo unaonyesha roho yake ya ujasiriamali na hamu yake ya kukuza biashara ya mitindo inayohusiana na urithi wake wa Kongo. Chapa hiyo imeundwa Paris na kuendelezwa Kinshasa, ambapo sehemu ya uzalishaji wake hufanyika.[9] Uchawi hutoa magauni, jaketi, blauzi, sketi, blazer, na vipande vingine vilivyo tayari kuvaliwa. Mradi huo unalenga kuchanganya marejeleo ya kitamaduni ya Kongo na uzuri wa kisasa na kukuza uzalishaji unaotengenezwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Uzalishaji mjini Kinshasa Ukuaji wa Uchawi umesababisha Kandolo kuimarisha shughuli zake mjini Kinshasa. Chapa hiyo inazalishwa katika mji mkuu wa Kongo na inategemea mafundi na wataalamu wa ndani. Katika taarifa zake kwa vyombo vya habari, anawasilisha mradi huu kama njia ya kuchangia katika maendeleo ya tasnia ya mitindo ya Kongo na kukuza vipaji vya wenyeji. Mwelekeo wa Sanaa na Uzalishaji Kufuatia uzoefu wake katika mitindo, Laëtitia Kandolo alipanua shughuli zake ili kujumuisha mwelekeo wa sanaa, chapa, na utengenezaji wa maudhui. Anashirikiana na washirika mbalimbali. s2o1wh0ic81hxya520bkl8mp39qq8c1 1608487 1608486 2026-10-15T14:48:55Z OtikolenoiL 71204 /* Maisha ya Awali na Usuli */ 1608487 wikitext text/x-wiki '''Laëtitia Kandolo''', anayejulikana pia kama Titia Kandolo, ni mwanamitindo wa mitindo kutoka Ufaransa na Kongo, mkurugenzi wa sanaa, mbunifu, na mjasiriamali. Alizaliwa mwaka wa 1992 nchini Ufaransa kwa wazazi wa Kongo, anagawanya muda wake wa kitaaluma kati ya Paris, Kinshasa, na miji mingine ya kimataifa. Alijipatia jina katika tasnia ya mitindo na burudani kupitia kazi yake kama mwanamitindo na mkurugenzi wa sanaa kwa wasanii wengi wa kimataifa, wakiwemo Rihanna, Kanye West, Beyoncé, Madonna, Chris Brown, Will.i.am, Sting, na Fally Ipupa. Pia ndiye mwanzilishi wa chapa ya Uchawi iliyo tayari kuvaliwa, iliyozinduliwa mwaka wa 2015 na kwa kiasi fulani ilitengenezwa Kinshasa. Tangu 2025, pia amehudumu kama mkurugenzi mtendaji wa Taasisi ya Mitindo ya Kikanda barani Afrika, shirika lililojitolea kutoa mafunzo, kutunza, na kukuza wataalamu wa mitindo Afrika ya Kati. == Wasifu == === Maisha ya Awali na Usuli === Laëtitia Kandolo alizaliwa na kukulia Rosny-sous-Bois, katika eneo la Paris, katika familia yenye asili ya Kongo. Anatoka katika mazingira ya familia yaliyojaa ubunifu wa kisanii: mama yake na bibi yake walikuwa washonaji, huku baba yake, mhitimu wa Taasisi ya Kitaifa ya Sanaa huko Kinshasa, akihusika katika tasnia ya muziki. Kuanzia utotoni, aliendeleza shauku ya kushona na kuchora, kabla ya kuzingatia mafunzo yake katika tasnia ya mitindo. Elimu Baada ya kupata shahada ya kwanza katika uchumi na sayansi ya kijamii, Laëtitia Kandolo alisoma mitindo na anasa katika Mod'Art International huko Paris. Kisha aliendelea na masomo yake katika École Supérieure des Arts et Techniques de la Mode (ESMOD), ambapo alipata shahada ya kwanza katika Biashara ya Mitindo. Elimu yake ilimruhusu kupata ujuzi katika uumbaji, usimamizi wa miradi ya mitindo, mitindo, na mazingira ya kiuchumi ya tasnia ya mitindo. Kazi Miaka ya Mapema katika Mitindo Laëtitia Kandolo alianza kazi yake ya kitaaluma katika mitindo ya uhariri. Mnamo 2011, alijiunga na timu katika mtandao wa kimataifa wa Ghubar, ambapo alifanya kazi kama mwandishi na stylist katika uwanja wa mitindo. Kisha alishirikiana na machapisho kadhaa na wataalamu wa mitindo, haswa Sarah Diouf kwa Ghubar na Mario Faundez kwa Jarida la WAD. Kipindi hiki kilimruhusu kukuza mtandao wa kitaalamu katika sekta za mitindo, muziki, na burudani. Ushirikiano na Kanye West Mwanzoni mwa kazi yake ya kimataifa, Laëtitia Kandolo alifanya kazi kwa miaka kadhaa katika miradi ya Kanye West na kampuni yake, West Brands. Alishiriki sana katika utayarishaji wa mavazi ya hafla na kuonekana hadharani. Kulingana na vyanzo kadhaa, uzoefu huu unachukua takriban miaka mitatu. Kipindi hiki kinawakilisha moja ya hatua muhimu katika ukuaji wake wa kitaaluma kama stylist kwa wasanii wa kimataifa. Kufanya Kazi na Wasanii wa Kimataifa Katika kazi yake yote kama stylist, Laëtitia Kandolo ameshirikiana na wasanii wengi wa kimataifa, wakiwemo Rihanna, Beyoncé, Madonna, Alicia Keys, Chris Brown, Will.i.am, Sting, Jay-Z, na Kanye West. Pia amefanya kazi na wasanii wa Kiafrika kama vile Fally Ipupa, Mr Eazi, Sidiki Diabaté, na Shay. Mwaka wa 2018, Rihanna alionekana sana katika Tuzo za Grammy akiwa amevaa vazi lililobuniwa na Kandolo, tukio ambalo liliongeza zaidi hadhi ya kimataifa ya mwanamitindo huyo. Pia anafanya kazi kwenye ziara za muziki, video za muziki, maonyesho ya jukwaani, maudhui ya uhariri, na miradi ya mwelekeo wa sanaa. Uchawi Mwaka wa 2015, Laëtitia Kandolo aliunda Uchawi, chapa iliyo tayari kuvaliwa ambayo jina lake linamaanisha "uchawi" kwa Kiswahili. Ubunifu wa chapa hiyo unaonyesha roho yake ya ujasiriamali na hamu yake ya kukuza biashara ya mitindo inayohusiana na urithi wake wa Kongo. Chapa hiyo imeundwa Paris na kuendelezwa Kinshasa, ambapo sehemu ya uzalishaji wake hufanyika. Uchawi hutoa magauni, jaketi, blauzi, sketi, blazer, na vipande vingine vilivyo tayari kuvaliwa. Mradi huo unalenga kuchanganya marejeleo ya kitamaduni ya Kongo na uzuri wa kisasa na kukuza uzalishaji unaotengenezwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Uzalishaji mjini Kinshasa Ukuaji wa Uchawi umesababisha Kandolo kuimarisha shughuli zake mjini Kinshasa. Chapa hiyo inazalishwa katika mji mkuu wa Kongo na inategemea mafundi na wataalamu wa ndani. Katika taarifa zake kwa vyombo vya habari, anawasilisha mradi huu kama njia ya kuchangia katika maendeleo ya tasnia ya mitindo ya Kongo na kukuza vipaji vya wenyeji. Mwelekeo wa Sanaa na Uzalishaji Kufuatia uzoefu wake katika mitindo, Laëtitia Kandolo alipanua shughuli zake ili kujumuisha mwelekeo wa sanaa, chapa, na utengenezaji wa maudhui. Anashirikiana na washirika mbalimbali. 0ywoe4weo1izwlpizzbn3h0lxbooouf Jean Rochefort 0 254686 1608499 2026-10-15T17:20:32Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608499 wikitext text/x-wiki '''Jean Raoul Robert Rochefort''' ([[29 Aprili]] [[1930]] – [[9 Oktoba]] [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Katika kipindi cha kazi yake, alipokea [[tuzo]] nyingi, zikiwemo Tuzo ya Heshima ya César mwaka 1999. == Maisha na kazi == Rochefort alizaliwa tarehe 29 Aprili 1930 mjini Paris, Ufaransa, ingawa wazazi wake walikuwa wakiishi Dinan. Alipata elimu katika shule ya Lycée Pierre Corneille iliyoko Rouen. Alipokuwa na umri wa [[miaka]] 19, alijiunga na Centre d'Art Dramatique de la rue Blanche. Baadaye, alijiunga na Conservatoire National. Baada ya kumaliza huduma ya kitaifa mwaka 1953, alifanya kazi na kikundi cha Compagnie Grenier Hussenot kama mwigizaji wa ukumbi wa michezo kwa miaka saba. Akiwa huko, alijulikana kwa uwezo wake wa kuigiza katika tamthilia nzito na [[vichekesho]]. Baadaye, alianza kufanya kazi kama mwigizaji wa [[televisheni]] na filamu, na pia akajihusisha na uongozaji wa filamu.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0734000/</ref><ref>https://www.rottentomatoes.com/celebrity/jean_rochefort</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1930]] [[Jamii:Waliofariki 2017]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 31v8yt4d5gjbawtbjtg240onhls67qo Jean-Pierre Léaud 0 254687 1608500 2026-10-15T17:25:01Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608500 wikitext text/x-wiki [[Faili:Jean-Pierre Léaud Césars.jpg|thumb|Jean-Pierre]] '''Jean-Pierre Léaud''' (alizaliwa [[28 Mei]] [[1944]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]] anayejulikana zaidi kwa kuwa mmoja wa watu muhimu katika harakati za French New Wave za utengenezaji wa filamu, pamoja na kuigiza mhusika Antoine Doinel katika mfululizo wa [[filamu]] zilizoongozwa na François Truffaut, ulioanza na filamu ya The 400 Blows (1959). Amefanya kazi na wakurugenzi Jean-Luc Godard, Agnès Varda na Jacques Rivette, pamoja na wakurugenzi wengine mashuhuri kama Jean Cocteau, Pier Paolo Pasolini, Bernardo Bertolucci, Jean Eustache, Catherine Breillat, Jerzy Skolimowski na Aki Kaurismäki.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0529543/</ref><ref>https://www.newwavefilm.com/french-new-wave-encyclopedia/jean-pierre-leaud.shtml</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1944]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} ngi9wnj8mg2ionemhc35szw60b3w8tm Aung Kaung Mann 0 254688 1608505 2026-10-15T17:54:03Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Kaung Mann''' (Kiburma: အောင်ကောင်းမာန်; alizaliwa 18 Februari 1998) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya mshambuliaji au kiungo [[mshambuliaji]].<ref>[https://news-eleven.com/article/286289 "အောင်ကောင်းမာန်အပါအဝင် ကစားသမားသစ်လေးဦး ခေါ်ယူထားကြောင်း ထိုင်...' 1608505 wikitext text/x-wiki '''Aung Kaung Mann''' (Kiburma: အောင်ကောင်းမာန်; alizaliwa 18 Februari 1998) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya mshambuliaji au kiungo [[mshambuliaji]].<ref>[https://news-eleven.com/article/286289 "အောင်ကောင်းမာန်အပါအဝင် ကစားသမားသစ်လေးဦး ခေါ်ယူထားကြောင်း ထိုင်းလိဂ်-၂ ကလပ် နာခွန်ရတ်ချက်စီမာအသင်း ထုတ်ပြန်".] Eleven Media Group (in Burmese). 30 December 2023.</ref> == Kazi ya klabu == === Ayeyawady United === Aung alianza kazi yake ya soka katika klabu ya Ayeyawady United. Mwaka 2017, alipandishwa na kujiunga na kikosi cha kwanza cha [[klabu]] hiyo kabla ya kuanza kwa msimu wa Ligi Kuu ya Myanmar wa mwaka 2017. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] trv8xlp6tfesekxh278emi8h2pow3so Aung Kyaw Naing 0 254689 1608506 2026-10-15T17:56:35Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Kyaw Naing''' (Kiburma: အောင်ကျော်နိုင်; alizaliwa 20 Desemba 1994) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. == Kazi ya klabu == Aung alianza kazi yake ya [[soka]] katika klabu ya Nay Pyi Taw FC. Akiwa katika klabu hiyo, alishinda tuzo ya Mchezaji Bora Chipukizi wa Mwaka wa Shirikisho la Soka la Myanmar (MFF) ya mwaka 2013. === Balestier Khalsa === Mnamo Februari 2017, Aung alihamia klabu ya Bales...' 1608506 wikitext text/x-wiki '''Aung Kyaw Naing''' (Kiburma: အောင်ကျော်နိုင်; alizaliwa 20 Desemba 1994) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. == Kazi ya klabu == Aung alianza kazi yake ya [[soka]] katika klabu ya Nay Pyi Taw FC. Akiwa katika klabu hiyo, alishinda tuzo ya Mchezaji Bora Chipukizi wa Mwaka wa Shirikisho la Soka la Myanmar (MFF) ya mwaka 2013. === Balestier Khalsa === Mnamo Februari 2017, Aung alihamia klabu ya Balestier Khalsa, iliyokuwa ikishiriki [[Ligi]] ya S.League nchini Singapore, akitokea Nay Pyi Taw FC. Alihamia pamoja na wachezaji wenzake kutoka Myanmar, Nanda Lin Kyaw Chit na Kyaw Zayar Win, na kukamilisha nafasi za usajili wa wachezaji wa kigeni katika kikosi cha Tigers.<ref>[http://www.espnfc.com/blog/football-asia/153/post/3061956/balestier-look-to-myanmar-trio-to-revive-their-2017-sleague-hopes "Balestier look to Myanmar trio to revive their 2017 S.League hopes".] ESPNFC.com. Retrieved 2 April 2017.</ref> Alifunga bao lake la kwanza kwa [[klabu]] hiyo katika mchezo wa ligi dhidi ya Young Lions. Hii ilikuwa baada ya kukosa penalti katika kipindi cha kwanza. Bao hilo liliisaidia Balestier Khalsa kupata ushindi wake wa kwanza na pointi zake za kwanza katika msimu huo.<ref>[https://web.archive.org/web/20170404132149/http://www.sleague.com/match-report/s-league/2017/april/2017-04-02/balestier-khalsa-fc/ "S.League.com - Balestier Khalsa FC".] www.sleague.com. Archived from the original on 4 April 2017. Retrieved 3 April 2017.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1994]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 4f1dkmx74rnexqxwdg5ah0mm1tklqoc Aung Kyaw Tun 0 254690 1608507 2026-10-15T17:59:03Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Kyaw Tun''' (Kiburma: အောင်ကျော်ထွန်း) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, aliyecheza nafasi ya kiungo. == Kazi ya kimataifa == Tun aliweka rekodi ya kuwa [[mchezaji]] mwenye umri mdogo zaidi kucheza katika mechi inayotambuliwa na FIFA. Akiwa na umri wa miaka 14 na siku 93, alicheza mechi yake ya kwanza kwa timu ya taifa ya Myanmar dhidi ya Thailand katika [[mashindano]] ya Kombe la...' 1608507 wikitext text/x-wiki '''Aung Kyaw Tun''' (Kiburma: အောင်ကျော်ထွန်း) ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, aliyecheza nafasi ya kiungo. == Kazi ya kimataifa == Tun aliweka rekodi ya kuwa [[mchezaji]] mwenye umri mdogo zaidi kucheza katika mechi inayotambuliwa na FIFA. Akiwa na umri wa miaka 14 na siku 93, alicheza mechi yake ya kwanza kwa timu ya taifa ya Myanmar dhidi ya Thailand katika [[mashindano]] ya Kombe la Tiger la mwaka 2000.<ref>[https://www.rsssf.org/miscellaneous/oldest-youngest.html "Oldest and Youngest Players and Goal-scorers in International Football".] RSSSF. 4 February 2016. Retrieved 11 January 2017.</ref> Alishikilia rekodi hiyo kwa zaidi ya miaka 10, kabla ya kuvunjwa mwezi Novemba 2011 na mchezaji wa Somalia Abdinur Mohamud. Tun pia alifunga bao katika mechi hiyo dhidi ya Thailand, na kuwa mfungaji wa bao wa kiume mwenye umri mdogo zaidi katika mechi za kimataifa za soka. Rekodi hiyo bado ipo. Baadaye, aliichezea [[timu]] ya taifa ya Myanmar katika jumla ya mechi 13.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/9663.html Aung Kyaw Tun] at National-Football-Teams.com</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1986]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] mqg6uo0ee98iiriplymvil0i6uc6a43 Aung Moe 0 254691 1608508 2026-10-15T18:02:12Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Moe''' (Kiburma: အောင်မိုး; alizaliwa 9 Juni 1985) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya kiungo katika timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20130130011815/http://www.themff.org/index.php/2013-01-14-10-06-07/2013-pre-season "2013 MNL transfers".] Myanmar Football Federation. Archived from the original on 30 January 2013.</ref><ref>[http://www.aseanfootball.org/...' 1608508 wikitext text/x-wiki '''Aung Moe''' (Kiburma: အောင်မိုး; alizaliwa 9 Juni 1985) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya kiungo katika timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20130130011815/http://www.themff.org/index.php/2013-01-14-10-06-07/2013-pre-season "2013 MNL transfers".] Myanmar Football Federation. Archived from the original on 30 January 2013.</ref><ref>[http://www.aseanfootball.org/?p=10698 "Myanmar 22-man List"]. ASEAN Football Federation. 18 November 2012.</ref> Kwa wakati uliotajwa katika chanzo, alikuwa akiichezea [[klabu]] ya Chin United katika [[Ligi]] Kuu ya Myanmar. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] gjnv9k1utzf52oqb1l13y3jwcwe6hj9 Aung Myat Thu 0 254692 1608509 2026-10-15T18:05:09Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Myat Thu''' (Kiburma: အောင်မြတ်သူ; alizaliwa 25 Aprili 1994) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika [[klabu]] ya Hantharwady United.<ref>[https://web.archive.org/web/20190625204252/http://www.globalnewlightofmyanmar.com/mpt-mnl-ii-with-9-goals-sullivan-taylor-is-top-scorer-at-end-of-week-8/ "Chin Utd player".] globalnewlight. Archived from the original on 25 June 2019.</re...' 1608509 wikitext text/x-wiki '''Aung Myat Thu''' (Kiburma: အောင်မြတ်သူ; alizaliwa 25 Aprili 1994) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika [[klabu]] ya Hantharwady United.<ref>[https://web.archive.org/web/20190625204252/http://www.globalnewlightofmyanmar.com/mpt-mnl-ii-with-9-goals-sullivan-taylor-is-top-scorer-at-end-of-week-8/ "Chin Utd player".] globalnewlight. Archived from the original on 25 June 2019.</ref><ref>[https://www.mdn.gov.mm/en/southern-myanmar-signs-local-players "signed at SMU".] mdn.gov.mm.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1994]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] q9gnqidmku0ag188twpd2po76j80tzg Aung Myint Aye 0 254693 1608510 2026-10-15T18:13:31Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Myint Aye''' (Kiburma: အောင်မြင့်အေး; alizaliwa 12 Desemba 1985) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alifanya [[mchezo]] wake wa kwanza katika timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar mwaka 2006.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/21698.html Aung Myint Aye] at National-Football-Teams.com</ref> == Kazi ya kimataifa == Mwaka 2007, aliwakilisha timu ya taifa ya Myanmar chini ya umri wa miaka...' 1608510 wikitext text/x-wiki '''Aung Myint Aye''' (Kiburma: အောင်မြင့်အေး; alizaliwa 12 Desemba 1985) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alifanya [[mchezo]] wake wa kwanza katika timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar mwaka 2006.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/21698.html Aung Myint Aye] at National-Football-Teams.com</ref> == Kazi ya kimataifa == Mwaka 2007, aliwakilisha timu ya taifa ya Myanmar chini ya umri wa miaka 23 katika fainali za Michezo ya Kusini-Mashariki mwa [[Asia]] ya mwaka 2007, ambapo timu yake ilifungwa na Thailand.<ref>[http://www.aseanfootball.org/v2/2007/12/myanmar-to-play-thailand-for-football-gold/ "MYANMAR TO PLAY THAILAND FOR FOOTBALL GOLD".] Goal.com. 11 December 2009. Retrieved 28 July 2011.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1985]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 30lu1ju5v2ji7b3jh90yzjmvcth255p Aung Myint Tun 0 254694 1608511 2026-10-15T18:17:21Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Myint Tun''' (Kiburma: အောင်မြင့်ထွန်း; alizaliwa 3 Mei 1990) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya kiungo katika [[timu]] ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20130325124143/http://www.affsuzukicup.com/players/aung-myint-tun "Profile:Aung Myint Tun".] AFF Suzuki Cup. Archived from the original on 25 March 2013.</ref> Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa,...' 1608511 wikitext text/x-wiki '''Aung Myint Tun''' (Kiburma: အောင်မြင့်ထွန်း; alizaliwa 3 Mei 1990) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya kiungo katika [[timu]] ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20130325124143/http://www.affsuzukicup.com/players/aung-myint-tun "Profile:Aung Myint Tun".] AFF Suzuki Cup. Archived from the original on 25 March 2013.</ref> Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa, alikuwa akiichezea [[klabu]] ya Magwe FC katika Ligi Kuu ya Myanmar. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] twdvdaanff803y29w2050eu0wblml8b Aung Myo Thant 0 254695 1608512 2026-10-15T18:20:48Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Myo Thant''' (Kiburma: အောင်မျိုးသန့်; alizaliwa 1 Desemba 1984) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alifanya mchezo wake wa kwanza katika [[timu]] ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar mwaka 2006.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/21699.html Aung Myo Thant] at National-Football-Teams.com</ref> == Kazi ya kimataifa == Mwaka 2007, aliwakilisha timu ya taifa ya Myanmar chini ya umri wa miak...' 1608512 wikitext text/x-wiki '''Aung Myo Thant''' (Kiburma: အောင်မျိုးသန့်; alizaliwa 1 Desemba 1984) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alifanya mchezo wake wa kwanza katika [[timu]] ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar mwaka 2006.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/21699.html Aung Myo Thant] at National-Football-Teams.com</ref> == Kazi ya kimataifa == Mwaka 2007, aliwakilisha timu ya taifa ya Myanmar chini ya umri wa miaka 23 katika fainali za [[Michezo]] ya Kusini-Mashariki mwa Asia ya mwaka 2007, ambapo timu yake ilifungwa na Thailand.<ref>[http://www.aseanfootball.org/v2/2007/12/myanmar-to-play-thailand-for-football-gold/ "MYANMAR TO PLAY THAILAND FOR FOOTBALL GOLD".] Goal.com. 11 December 2009. Retrieved 28 July 2011.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] n4usqm5qlbywx2sqheuiky1j85447oj William Pike Hall Sr. 0 254696 1608513 2026-10-15T18:34:22Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''William Pike Hall''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa Marekani aliyezaliwa tarehe 19 Oktoba [[1896]] na kufariki tarehe 16 Desemba [[1945]]. Alikuwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na alihudumu katika Seneti ya Jimbo la [[Louisiana]] kuanzia mwaka 1924 hadi 1932. == Maisha na kazi == Hall alizaliwa katika mji wa Mansfield, Louisiana. Alikuwa mwana wa W. P. Hall, hakimu wa mahakama ya wilaya ya jimbo, na Ida Jack. Alikuwa mpwa wa George W. Jack, hakimu wa...' 1608513 wikitext text/x-wiki '''William Pike Hall''' alikuwa [[mwanasiasa]] wa Marekani aliyezaliwa tarehe 19 Oktoba [[1896]] na kufariki tarehe 16 Desemba [[1945]]. Alikuwa mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia na alihudumu katika Seneti ya Jimbo la [[Louisiana]] kuanzia mwaka 1924 hadi 1932. == Maisha na kazi == Hall alizaliwa katika mji wa Mansfield, Louisiana. Alikuwa mwana wa W. P. Hall, hakimu wa mahakama ya wilaya ya jimbo, na Ida Jack. Alikuwa mpwa wa George W. Jack, hakimu wa shirikisho wa Marekani, na binamu wa Wellborn Jack, aliyekuwa mwakilishi katika Bunge la Wawakilishi la Louisiana, pamoja na Whitfield Jack, jenerali meja wa Kikosi cha Akiba cha Jeshi la Marekani. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Kusini kilichopo Sewanee na Chuo Kikuu cha Tulane. Alihudumu katika Jeshi la Marekani wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia. Baada ya kuachiliwa kutoka jeshini, aliendelea na masomo katika Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Columbia, ambako alipata shahada ya sheria ya LL.B. mwaka 1922. Hall alihudumu katika Seneti ya Jimbo la Louisiana kuanzia mwaka 1924 hadi 1932. Baada ya kumaliza utumishi wake katika seneti, alisoma na kuhitimu katika Chuo cha Centenary cha Louisiana. Baadaye, alifanya kazi kama wakili katika jiji la Shreveport, Louisiana. == Kifo == Hall alifariki tarehe 16 Desemba 1945 katika Parokia ya Caddo, Louisiana, akiwa na umri wa miaka 49. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1896]] [[Jamii:Waliofariki 1945]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] i8cqvj6dcrd6wcs26i9y6gy06wn7dmw Michel Serrault 0 254697 1608514 2026-10-15T18:35:10Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608514 wikitext text/x-wiki [[Faili:Michel Serrault Cannes.jpg|thumb|Michel Serrault]] '''Michel Serrault''' ([[24 Januari]] [[1928]] – [[29 Julai]] [[2007]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]] aliyeigiza katika ukumbi wa michezo na [[filamu]]. Kuanzia mwaka 1954 hadi 2007, alishiriki katika filamu zaidi ya 130. == Maisha na kazi == Kazi yake ya kwanza ya kitaaluma ilikuwa kushiriki katika onesho la kutembelea maeneo mbalimbali nchini [[Ujerumani]] katika tamthilia ya Les Fourberies de Scapin, iliyoandikwa na Molière. Mwaka 1948, alianza kazi yake katika ukumbi wa michezo akiwa pamoja na Robert Dhéry katika tamthilia ya Les Branquignols. Filamu yake ya kwanza ilikuwa Ah! Les belles bacchantes, iliyotoka mwaka [[1954]]. Filamu hiyo ilimshirikisha Dhéry, mke wake wa wakati huo Colette Brosset, pamoja na Louis de Funès. Iliongozwa na Jean Loubignac. Mwaka [[1955]], Serrault alishiriki katika filamu ya kusisimua ya Les Diaboliques, iliyomshirikisha Simone Signoret na kuongozwa na Henri-Georges Clouzot. Katika miaka yote ya [[1950]], Serrault alipata umaarufu kupitia maonesho yake ya [[vichekesho]] aliyofanya pamoja na Jean Poiret.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0785664/</ref><ref>https://www.reuters.com/article/film-france-dc/french-actor-michel-serrault-dies-idUSL3073308920070730/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1928]] [[Jamii:Waliofariki 2007]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} amsgl50zszzwc0zjpec2aoe4b7kqv02 Joan Halifax 0 254698 1608516 2026-10-15T18:38:45Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Joan Jiko Halifax''' alizaliwa tarehe 30 Julai [[1942]]. Ni [[mwalimu]] wa Ubuddha wa Zen kutoka [[Marekani]], [[mtaalamu]] wa [[anthropolojia]], mwanaikolojia, [[mwanaharakati]] wa [[haki]] za kiraia, mlezi wa wagonjwa wanaopata huduma za mwisho wa maisha, na mwandishi wa vitabu kadhaa kuhusu Ubuddha na masuala ya kiroho. Kwa sasa, anahudumu kama kiongozi wa monasteri na mwalimu mkuu katika Kituo cha Upaya Zen kilichopo Santa Fe, New Mexico. Kituo hich...' 1608516 wikitext text/x-wiki '''Joan Jiko Halifax''' alizaliwa tarehe 30 Julai [[1942]]. Ni [[mwalimu]] wa Ubuddha wa Zen kutoka [[Marekani]], [[mtaalamu]] wa [[anthropolojia]], mwanaikolojia, [[mwanaharakati]] wa [[haki]] za kiraia, mlezi wa wagonjwa wanaopata huduma za mwisho wa maisha, na mwandishi wa vitabu kadhaa kuhusu Ubuddha na masuala ya kiroho. Kwa sasa, anahudumu kama kiongozi wa monasteri na mwalimu mkuu katika Kituo cha Upaya Zen kilichopo Santa Fe, New Mexico. Kituo hicho ni jumuiya ya Zen Peacemaker aliyoianzisha mwaka 1990. Halifax alipokea idhini ya kurithisha mafundisho ya Dharma kutoka kwa Bernard Glassman, na awali alisoma chini ya mwalimu wa Zen kutoka Korea, Seung Sahn. Katika miaka ya 1970, Halifax alishirikiana na mume wake wa zamani, Stanislav Grof, katika miradi ya utafiti kuhusu LSD. Pia alishirikiana katika shughuli mbalimbali na Joseph Campbell pamoja na Alan Lomax. Alianzisha Taasisi ya Ojai iliyopo California na kuiongoza kuanzia mwaka 1979 hadi 1989. Akiwa mfuasi wa Ubuddha unaojihusisha na masuala ya kijamii, Halifax amefanya kazi kubwa ya kuwahudumia watu wanaokaribia mwisho wa maisha kupitia Mradi wake wa Kuwapo Pamoja na Wanaokufa, aliouanzisha. Pia ni mjumbe wa bodi ya wakurugenzi ya Taasisi ya Mind and Life, shirika lisilo la faida linalojikita katika kuchunguza uhusiano kati ya sayansi na Ubuddha. == Wasifu == Joan Halifax alizaliwa mwaka 1942 katika mji wa Hanover, New Hampshire, Marekani. Alipokuwa na umri wa miaka minne, aliugua virusi vilivyosababisha upofu wa kisheria, lakini alipata nafuu miaka miwili baadaye. Mwaka 1964, alihitimu katika Chuo cha Harriet Sophie Newcomb cha Chuo Kikuu cha Tulane, kilichopo New Orleans, Louisiana. Akiwa chuoni, alivutiwa na harakati za haki za kiraia nchini Marekani na kushiriki katika maandamano ya kupinga vita. Halifax alihamia Jiji la New York na kuanza kufanya kazi na Alan Lomax. Kufikia mwaka 1965, alikuwa akisoma vitabu kuhusu Ubuddha na kujifunza kutafakari mwenyewe. Kuanzia mwaka 1964 hadi 1968, alifanya kazi na Alan Lomax katika Ofisi ya Utafiti wa Jamii Inayotumika ya Chuo Kikuu cha Columbia. Baadaye, alihamia Paris na kufanya kazi katika Jumba la Makumbusho ya Mwanadamu, katika kitengo cha filamu za kikabila. Alipata shahada ya uzamivu katika anthropolojia ya tiba na saikolojia kutoka Taasisi na Chuo Kikuu cha Union kilichopo Cincinnati. Pia alifanya kazi katika Shule ya Tiba ya Chuo Kikuu cha Miami. Halifax alisafiri kwenda Mali, ambako alichunguza jamii ya asili ya Dogon. Katika miaka ya 1970, alikwenda Mexico kujifunza kuhusu jamii ya Huichol. Mwaka 1972, Halifax alifunga ndoa na Stanislav Grof, lakini ndoa yao haikudumu kwa muda mrefu. Wakiwa pamoja, walichunguza matumizi ya LSD kama njia ya kuwasaidia watu wanaokaribia kufa. Mwaka 1977, walichapisha kwa pamoja kitabu ''The Human Encounter With Death''. Kitabu hicho kinajadili matukio kadhaa yaliyofafanuliwa kama kuzaliwa upya, ambayo yanafanana kwa kiasi fulani na simulizi za watu waliokaribia kufa na kunusurika. Mwaka 1979, Halifax alianzisha Taasisi ya Ojai, kituo cha elimu na mazungumzo kati ya dini mbalimbali. Mwaka 1990, alianzisha Kituo cha Upaya Zen katika Santa Fe, New Mexico. Kituo hicho hutoa mafunzo ya Zen pamoja na kozi na makambi ya mafunzo kuhusu mada mbalimbali, zikiwemo Ubuddha unaojihusisha na masuala ya kijamii na kuwahudumia watu wanaokaribia mwisho wa maisha. Kwa mujibu wa mwandishi Sarah Buie, Upaya ni kituo cha makazi na mafunzo kilichopo nje kidogo ya Santa Fe, katika eneo lililowahi kutumiwa na jumuiya nyingine za Wabuddha. Maendeleo ya kituo hicho yamefanyika hatua kwa hatua, kwa kuunganisha majengo yaliyokuwapo awali katika eneo la chuo hicho. Maono ya Halifax kuhusu muundo wa kituo hicho yalijengwa juu ya uelewa wake wa kina kuhusu uhusiano kati ya akili na mazingira ya kijiografia. Katika maamuzi ya usanifu, alizingatia kutegemeana kwa binadamu na mazingira, uhusiano na mababu, matumizi ya jadi ya ardhi, mizunguko na rasilimali za asili, nafasi ya eneo katika mandhari ya milima na mito, uhusiano kati ya maeneo ya ndani na nje, pamoja na mahusiano na jamii inayozunguka. Utunzaji makini wa ardhi na rasilimali zake umekuwa jambo muhimu katika maendeleo ya eneo hilo. Katika kipindi chote cha kazi yake, Halifax amejikita kwa kiasi kikubwa katika kuwahudumia watu wanaokaribia kufa. Profesa Christopher S. Queen, katika kitabu ''Westward Dharma'', kilichohaririwa na Charles S. Prebish na Martin Baumann, anaeleza kuwa Halifax hufundisha mbinu za kukabiliana na kifo na kuwasaidia wanaokufa. Wanafunzi wake ni pamoja na wagonjwa mahututi, madaktari, wauguzi, wapenzi, wanafamilia na marafiki. Halifax huzungumza kwa utulivu na kujiamini. Katika jamii ambayo mara nyingi huchukulia kifo kama adui anayepaswa kupuuzwa, kukataliwa au kufichwa, yeye huwagusa na kuwafariji watu wanaokaribia kufa. Huwashika, huwasikiliza, huwatuliza na kujaribu kupunguza mateso yao kwa njia zinazowezekana. Pia hushiriki nao mawazo na hofu zao na kuwasaidia katika nyakati zao za mwisho. Husafiri kati ya makanisa, masinagogi, vituo vya huduma kwa wagonjwa mahututi na hospitali, akifundisha mbinu zinazotokana na mila na imani za Ubuddha kwa kuzingatia tofauti za kitamaduni na kiroho za watu anaowahudumia. Mwezi Machi 2011, Halifax aliteuliwa kuwa msomi mgeni mashuhuri katika Kituo cha John W. Kluge cha Maktaba ya Congress ya Marekani. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1942]] [[Jamii:Walimu wa Marekani]] [[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]] [[Jamii:Haki za binadamu]] dwzj6lf1kez1h0lmj1lul481v5c102s Charles Aznavour 0 254699 1608517 2026-10-15T18:41:42Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608517 wikitext text/x-wiki '''Charles Aznavour''' ([[22 Mei]] [[1924]] – [[1 Oktoba]] [[2018]]), aliyezaliwa kwa jina la Shahnur Vaghinak Aznavourian, alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo, [[mwigizaji]] na [[mwanadiplomasia]] mwenye uraia wa [[Ufaransa]] na [[Armenia]]. Aznavour alijulikana kwa sauti yake ya kipekee ya tenor, iliyokuwa na mtetemo wa sauti unaoitwa vibrato. Sauti yake ilikuwa angavu na yenye mvuto katika noti za juu, huku noti zake za chini zikiwa na ukwaruzo na uzito wa kipekee. Katika kazi yake ya uimbaji na utunzi wa nyimbo iliyodumu kwa zaidi ya miaka 70, alirekodi nyimbo zaidi ya 1,200 katika lugha mbalimbali. Pia aliandika au kushirikiana kuandika zaidi ya nyimbo 1,000 kwa ajili yake mwenyewe na wasanii wengine. Aznavour anachukuliwa kuwa mmoja wa watunzi wakubwa zaidi wa nyimbo katika [[historia]] na ni alama muhimu ya utamaduni wa muziki wa pop wa karne ya 20.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0002198/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1924]] [[Jamii:Waliofariki 2018]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Armenia]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 8uwuw53alany0v59hhka0pq35k30gw1 John J. Hainkel Jr. 0 254700 1608518 2026-10-15T18:42:48Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''John Joseph Hainkel Jr.''' alizaliwa tarehe 24 Machi [[1938]] na kufariki tarehe 15 Aprili [[2005]]. Alikuwa [[mwanasiasa]] na mbunge kutoka [[New Orleans, Louisiana|New Orleans, Louisiana,]] [[Marekani]], aliyefariki akiwa bado madarakani baada ya kuhudumu kwa miaka 37. Alikuwa mtu wa kwanza katika jimbo lake na wa pili katika historia ya Marekani kuchaguliwa kuwa Spika wa Baraza la Wawakilishi la jimbo lake na pia [[Rais]] wa Seneti ya jimbo hilo. ==...' 1608518 wikitext text/x-wiki '''John Joseph Hainkel Jr.''' alizaliwa tarehe 24 Machi [[1938]] na kufariki tarehe 15 Aprili [[2005]]. Alikuwa [[mwanasiasa]] na mbunge kutoka [[New Orleans, Louisiana|New Orleans, Louisiana,]] [[Marekani]], aliyefariki akiwa bado madarakani baada ya kuhudumu kwa miaka 37. Alikuwa mtu wa kwanza katika jimbo lake na wa pili katika historia ya Marekani kuchaguliwa kuwa Spika wa Baraza la Wawakilishi la jimbo lake na pia [[Rais]] wa Seneti ya jimbo hilo. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1935]] [[Jamii:Waliofariki 2005]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] eft5pxo3fz109pzvnos2gds0rpis0qv Michael Hahn 0 254701 1608520 2026-10-15T18:46:12Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''George Michael Decker Hahn''' alizaliwa tarehe 24 Novemba [[1830]] na kufariki tarehe 15 Machi [[1886]]. Alikuwa [[wakili]], [[mwanasiasa]], mchapishaji na [[mmiliki]] wa mashamba makubwa huko [[New Orleans, Louisiana]], [[Marekani]]. Alihudumu katika Bunge la Marekani katika vipindi viwili vilivyotenganishwa na muda mrefu. Aliteuliwa kwa mara ya kwanza kuwa mwanachama wa Baraza la Wawakilishi la Marekani mwaka 1862 akiwa mwanachama wa chama kilichounga...' 1608520 wikitext text/x-wiki '''George Michael Decker Hahn''' alizaliwa tarehe 24 Novemba [[1830]] na kufariki tarehe 15 Machi [[1886]]. Alikuwa [[wakili]], [[mwanasiasa]], mchapishaji na [[mmiliki]] wa mashamba makubwa huko [[New Orleans, Louisiana]], [[Marekani]]. Alihudumu katika Bunge la Marekani katika vipindi viwili vilivyotenganishwa na muda mrefu. Aliteuliwa kwa mara ya kwanza kuwa mwanachama wa Baraza la Wawakilishi la Marekani mwaka 1862 akiwa mwanachama wa chama kilichounga mkono Muungano wa majimbo ya Marekani. Mwaka 1865, alichaguliwa kuwa seneta wa Marekani akiwa mwanachama wa Chama cha Republican, na baadaye akachaguliwa tena kuwa mwanachama wa Baraza la Wawakilishi mwaka 1884 kupitia chama hicho. Hahn alichaguliwa kuwa gavana wa 19 wa Louisiana na kuhudumu kuanzia mwaka 1864 hadi 1865, wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, ambapo jimbo hilo lilikuwa chini ya udhibiti wa wanajeshi wa Muungano. Mwaka 1865, Hahn alichaguliwa kuwa seneta wa Marekani, lakini Warepublican wenye msimamo mkali walikataa kumruhusu yeye na maseneta wengine waliochaguliwa kutoka katika majimbo yaliyokuwa sehemu ya Muungano wa Majimbo ya Kusini kuanza kuhudumu katika Seneti. Baadaye, alichaguliwa kwa vipindi kadhaa kuwa mwanachama wa Baraza la Wawakilishi la jimbo la Louisiana kupitia Chama cha Republican katika kipindi cha Ujenzi Upya. Katika kipindi hicho, alichaguliwa pia kuwa Spika wa baraza hilo. Hahn alijihusisha sana na uchapishaji na uhariri wa magazeti. Alimiliki na kuendesha magazeti matatu mfululizo yaliyounga mkono Chama cha Republican, sera zake na wagombea wake katika jimbo hilo. Alitumia sehemu kubwa ya utajiri wake kuyagharamia magazeti hayo. Aliendelea kushiriki katika siasa na mwaka 1884 alichaguliwa kuwa mwakilishi wa Wilaya ya Pili ya Uchaguzi ya Louisiana katika Bunge la Marekani kwa kupata kura nyingi. Alihudumu kwa takribani mwaka mmoja kabla ya kufariki akiwa bado madarakani. == Maisha ya awali na elimu == Hahn alizaliwa mwaka 1830 akiwa mtoto wa mwisho katika familia yake, katika mji wa Klingenmünster, eneo la Palatinate, ambalo wakati huo lilikuwa sehemu ya Ufalme wa Bavaria na sasa ni sehemu ya jimbo la Rhineland-Palatinate nchini Ujerumani. Baba yake alifariki kabla hajazaliwa. Baadhi ya vyanzo vinaeleza kuwa wazazi wake walikuwa Wayahudi. Akiwa mtoto, Hahn alihamia Marekani pamoja na mama yake mjane na ndugu zake wanne waliomzidi umri. Walifika katika Jiji la New York, kisha familia ilisafiri kwenda Jamhuri ya Texas kabla ya kuhamia New Orleans mwaka 1840. Mwaka uliofuata, mama yake alifariki kutokana na homa ya manjano na watoto hao wakawa yatima. Kwa msaada wa ndugu zake wakubwa, Hahn aliendelea na masomo na kuhitimu katika Shule ya Upili ya Jiji. Mwaka 1849, akiwa na umri wa miaka 19, alianza kujifunza sheria chini ya Christian Roselius, wakili mashuhuri wa Chama cha Whig ambaye baadaye alihudumu kama Mwanasheria Mkuu wa Louisiana. Mwaka 1851, Hahn alihitimu katika Chuo Kikuu cha Louisiana, ambacho baadaye kilijulikana kama Chuo Kikuu cha Tulane, akiwa na shahada ya sheria. Kisha alianza kufanya kazi katika ofisi ya Roselius. == Kazi ya kisiasa == Mwaka uliofuata, Hahn alichaguliwa kuwa mjumbe wa bodi ya shule za umma za jiji la New Orleans akiwa na umri wa miaka 22. Alisimamia mfumo wa shule akiwa mkurugenzi wake. Alijiunga na kundi la Chama cha Kidemokrasia lililoongozwa na Pierre Soulé. Katika uchaguzi wa urais wa mwaka 1860, alimuunga mkono Stephen Douglas. Hahn alikuwa akizungumza kwa ufasaha Kiingereza, Kifaransa na Kijerumani. Mwaka 1860, Hahn alipinga kujitenga kwa majimbo ya Kusini kutoka katika Muungano wa Marekani. Alitoa hotuba iliyounga mkono Muungano katika Uwanja wa Lafayette huko New Orleans. Aliepuka kula kiapo cha utii kwa Muungano wa Majimbo ya Amerika, ulioundwa na majimbo yaliyojitenga. Kwa kuwa alipinga kujitenga na kuunga mkono Muungano, Hahn alichaguliwa mwaka 1862 kuwa mwakilishi wa Wilaya ya Pili ya Uchaguzi ya Louisiana katika Baraza la Wawakilishi la Marekani. Wilaya hiyo ilijumuisha sehemu kubwa ya New Orleans, ambayo wakati huo ilikuwa imetekwa na majeshi ya Muungano. Hahn alikuwa mmoja wa wawakilishi wawili kutoka Louisiana waliokubaliwa kuhudumu katika Bunge la 37 la Marekani, ambalo muda wake ulimalizika tarehe 4 Machi 1863 wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe. Baadaye, Hahn alishauri kuwa Louisiana isipewe uwakilishi mwingine katika Bunge la Marekani hadi jimbo hilo litakapofanyiwa Ujenzi Upya. Akiwa Washington, alikutana na Rais Abraham Lincoln na wakawa marafiki. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1830]] [[Jamii:Waliofariki 1886]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] tel1es77v8tkydewcyfaodmvilakf4b Guillaume Depardieu 0 254702 1608521 2026-10-15T18:47:38Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608521 wikitext text/x-wiki '''Guillaume Jean Maxime Antoine Depardieu''' ([[7 Aprili]] [[1971]] – [[13 Oktoba]] [[2008]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Akiwa mtoto mkubwa wa Gérard Depardieu, Guillaume alifuata nyayo za baba yake kwa kuanza kazi ya uigizaji mwanzoni mwa miaka ya 1990. Hatimaye alipata mafanikio na kushinda tuzo ya César ya Mwigizaji Mwanaume Mwenye Ahadi Kubwa kwa nafasi yake katika [[filamu]] ya [[vichekesho]] ya mwaka [[1995]], The Apprentices. Hata hivyo, kazi yake iliathiriwa na matumizi ya dawa za kulevya, na baadaye matatizo ya kiafya yaliyofikia hatua ya kukatwa mguu mmoja mwaka [[2003]]. Depardieu alifariki kutokana na ugonjwa wa nimonia akiwa na umri wa miaka 37. == Maisha ya awali == Depardieu alikuwa mwana wa mwigizaji Gérard Depardieu na mke wake, mwigizaji Élisabeth Depardieu (aliyezaliwa Guignot). Alikuwa kaka mkubwa wa mwigizaji Julie Depardieu. Ndugu zake wawili wa upande mmoja wa wazazi, Roxane na Jean, walizaliwa akiwa tayari mtu mzima.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0220016/</ref><ref>https://www.theguardian.com/film/2003/sep/26/1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1971]] [[Jamii:Waliofariki 2008]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} g5r0nfjb2bv5reb2sy80wb1o6k9f39o John McEnery 0 254703 1608522 2026-10-15T18:51:14Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''John McEnery''' alizaliwa tarehe 31 Machi [[1833]] katika mji wa Petersburg, [[Virginia]], na alifariki tarehe 28 Machi [[1891]]. Alikuwa [[mwanasiasa]] na wakili wa Chama cha Kidemokrasia katika jimbo la [[Louisiana]], Marekani. Wanachama wa chama hicho walimchukulia kuwa mshindi wa uchaguzi wa ugavana wa Louisiana wa mwaka 1872, ambao ulikuwa na utata mkubwa. Baada ya mabishano ya muda mrefu kuhusu matokeo ya uchaguzi, mgombea wa Chama cha Republican,...' 1608522 wikitext text/x-wiki '''John McEnery''' alizaliwa tarehe 31 Machi [[1833]] katika mji wa Petersburg, [[Virginia]], na alifariki tarehe 28 Machi [[1891]]. Alikuwa [[mwanasiasa]] na wakili wa Chama cha Kidemokrasia katika jimbo la [[Louisiana]], Marekani. Wanachama wa chama hicho walimchukulia kuwa mshindi wa uchaguzi wa ugavana wa Louisiana wa mwaka 1872, ambao ulikuwa na utata mkubwa. Baada ya mabishano ya muda mrefu kuhusu matokeo ya uchaguzi, mgombea wa Chama cha Republican, William Pitt Kellogg, alithibitishwa kuwa mshindi. McEnery, ambaye alikuwa afisa katika Jeshi la Muungano wa Majimbo ya Kusini wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, hakuruhusiwa kushika wadhifa huo baada ya serikali ya shirikisho na Warepublican wa eneo hilo waliomuunga mkono Rais Ulysses S. Grant kuingilia suala hilo. Katika uchaguzi wa mwaka 1872, McEnery, ambaye alikuwa Mdemokrasia, aliungwa mkono na muungano wa Wademokrasia na Warepublican waliompinga Grant, wakiwemo Gavana wa Republican Henry C. Warmoth. Wapinzani wa Warmoth ndani ya Chama cha Republican waliendelea kuwa waaminifu kwa Rais Grant na kumuunga mkono mgombea wa chama hicho, William Pitt Kellogg. Gavana Warmoth alikuwa ameteua Bodi ya Kuhakiki Matokeo ya Uchaguzi ya jimbo, iliyosimamia uchaguzi. Bodi pinzani iliidhinisha ushindi wa Kellogg, ingawa bodi yake haikuwa na matokeo rasmi wala kura za kuhesabu. Warmoth alishtakiwa na kuondolewa madarakani kwa tuhuma za kuiba uchaguzi. Naibu gavana, P. B. S. Pinchback, Mrepublikan mweusi, alichukua nafasi ya ugavana kwa siku 35 za mwisho za muhula wa Warmoth. McEnery na Kellogg wote waliandaa sherehe za kuapishwa na kila mmoja akatoa orodha iliyothibitishwa ya viongozi wa serikali za maeneo. Katika majira ya kuchipua ya mwaka 1873, McEnery na wafuasi wake waliunda bunge lisilotambuliwa rasmi katika New Orleans. Baada ya jaribio lililoshindwa mwaka 1873, wapiganaji weupe wapatao 5,000 waliokuwa na silaha na kumuunga mkono McEnery waliingia New Orleans tarehe 14 Septemba 1874. Walipambana na polisi na wanamgambo wa jimbo, wakateka majengo ya serikali ya jimbo pamoja na ghala la silaha, na kumwondoa Kellogg, aliyekuwa Mrepublikan, madarakani. Tukio hilo lilijulikana kama Vita vya Liberty Place. Vikosi hivyo viliondoka New Orleans baada ya kupata taarifa kwamba wanajeshi wa serikali ya shirikisho walikuwa njiani kuja kukabiliana navyo. Katika hotuba yake ya mwezi Juni, McEnery alikuwa amehimiza matumizi ya silaha akisema:<blockquote>Hakuna mtu mwenye busara na heshima katika Louisiana atakayekana kwamba mipaka ya tofauti za rangi tayari imechorwa kwa uwazi, na kwamba kila siku inayopita pengo linalowatenganisha watu weupe na watu weusi katika jimbo letu linazidi kuwa kubwa. Zaidi ya hayo, ikiwa uvamizi huu wa kiburi dhidi ya haki za kisiasa na kijamii za watu weupe wa Louisiana hautakomeshwa, siku ya mgogoro usioepukika itafika, ambapo nguvu za kimwili zitatumika kutatua matatizo ya kisiasa ya Louisiana. Njia pekee ya kuepusha janga hili ni kuwaunganisha watu weupe wa jimbo hili, ambao wanawakilisha maadili, ujasiri na utajiri wake, katika kundi moja lenye umoja na nguvu.</blockquote>Mzozo huo wa muda mrefu ulichangia kuongezeka kwa ghasia katika jimbo lote. Mauaji ya Colfax yaliyotokea Jumapili ya Pasaka mwaka 1873 yalihusishwa na uchaguzi huo wenye utata. Wanamgambo weupe wa Kidemokrasia, waliokusanywa kutoka parokia jirani, waliwashambulia Warepublican weusi waliokuwa wamekusanyika katika mahakama ya Colfax ili kuwalinda viongozi wa serikali waliokuwa Warepublican. Washambuliaji waliwaua zaidi ya wanaume weusi 80, huku wanaume watatu weupe wakiuawa. Matukio hayo yalitanguliwa na uvumi uliosambaa miongoni mwa pande zote mbili huku mvutano ukiongezeka katika parokia hiyo. Vilevile, katika mji wa Coushatta, makao makuu ya Parokia mpya ya Red River, Mrepublikan Marshall H. Twitchell alikuwa seneta wa jimbo mwenye ushawishi. Wanamgambo weupe waliwafukuza viongozi sita wa serikali waliokuwa Warepublican kutoka mjini, lakini waliwaua kabla hawajaweza kuondoka katika jimbo hilo. Mwaka 1874, Edward T. Lewis, mwanasiasa kutoka Parokia ya St. Landry, aliongoza uundaji wa shirika la kijeshi lisilo rasmi lililoitwa White League. Shirika hilo lilifanya kazi kama chombo cha Chama cha Kidemokrasia katika kuwaondoa Warepublican madarakani na kuzuia watu weusi kushiriki katika uchaguzi. Parokia ya Grant na mji wa Colfax, vilivyoanzishwa wakati wa utawala wa Ujenzi Upya, vilipewa majina kutokana na Rais Ulysses S. Grant na Makamu wa Rais Schuyler Colfax, viongozi wa kipindi hicho. Uhusiano wa McEnery na msimamo wa kuutetea utawala wa watu weupe ulimsaidia ndugu yake, Samuel McEnery, kuchaguliwa kuwa naibu gavana wa Louisiana mwaka 1880. Samuel McEnery alichukua nafasi ya ugavana baada ya Louis Wiltz kufariki na aliendelea kushikilia wadhifa huo hadi mwaka 1888. Hata hivyo, kutokana na madai ya ufisadi, Samuel McEnery hakuchaguliwa tena katika uchaguzi wa mwaka huo. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1833]] [[Jamii:Waliofariki 1891]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] smc23lx5ah6dtd4huj90xv1xnf2cl5h Louis Garrel 0 254704 1608523 2026-10-15T18:53:21Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608523 wikitext text/x-wiki [[Faili:Louis Garrel at 82nd Venice International Film Festival-1 (cropped).jpg|thumb|Louis Garrel]] '''Louis Garrel''' (alizaliwa [[14 Juni]] [[1983]]) ni [[mwigizaji]] na mtengenezaji wa [[filamu]] kutoka [[Ufaransa]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi yake kuu katika filamu ya The Dreamers (2003), iliyoongozwa na Bernardo Bertolucci. Ameigiza mara kwa mara katika filamu za mkurugenzi wa Ufaransa Christophe Honoré, zikiwemo Ma Mère (2004), Dans Paris (2006), Love Songs (2007), The Beautiful Person (2008) na Making Plans for Lena (2009). Pia ameigiza katika filamu zilizoongozwa na baba yake, Philippe Garrel, zikiwemo Regular Lovers (2005), Frontier of the Dawn (2008), A Burning Hot Summer (2011) na Jealousy (2013). Kwa kawaida, huigiza wahusika wa aina zinazofanana, kama vile wanaume wanaojikuta katika mahusiano ya kimapenzi yanayohusisha watu watatu, au watu muhimu wa kihistoria. Mifano ni Jacques de Bascher katika filamu ya Saint Laurent (2014), Jean-Luc Godard katika Redoutable (2017), na Alfred Dreyfus katika An Officer and a Spy (2019). Uigizaji wake umepata uteuzi mwingi katika [[tuzo]] za César.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0308039/</ref><ref>https://www.louis-garrel.com/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1983]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} h2vjqj2vejhswlzvxkwnhf3qof37fxm Janet McDonald 0 254705 1608524 2026-10-15T18:55:21Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Janet McDonald''' ([[1905]]–[[2006]]) alikuwa [[mwanahisabati]] wa [[Marekani]] aliyebobea katika jiometria, hasa dhana ya mifumo ya konjugeti. Alifundisha katika Chuo cha Vassar kwa miaka 27 na mwaka 1971 aliteuliwa kuwa [[profesa]] mstaafu wa heshima. == Maisha na kazi == McDonald, ambaye wakati mwingine jina lake la ukoo liliandikwa MacDonald, alizaliwa tarehe 3 Septemba 1905 huko Wesson, [[Mississippi]]. Alikuwa mtoto wa kwanza wa Joseph McDonald...' 1608524 wikitext text/x-wiki '''Janet McDonald''' ([[1905]]–[[2006]]) alikuwa [[mwanahisabati]] wa [[Marekani]] aliyebobea katika jiometria, hasa dhana ya mifumo ya konjugeti. Alifundisha katika Chuo cha Vassar kwa miaka 27 na mwaka 1971 aliteuliwa kuwa [[profesa]] mstaafu wa heshima. == Maisha na kazi == McDonald, ambaye wakati mwingine jina lake la ukoo liliandikwa MacDonald, alizaliwa tarehe 3 Septemba 1905 huko Wesson, [[Mississippi]]. Alikuwa mtoto wa kwanza wa Joseph McDonald na Bessie Walden McDonald. Alipata shahada ya kwanza mwaka 1925 katika Chuo cha Belhaven kwa Wanawake Vijana, kilichopo Jackson. Baadaye, alifundisha kwa miaka mitatu katika shule za sekondari za Kaunti ya Jefferson Davis, iliyokuwa karibu na eneo hilo. Mwaka 1929, alikamilisha shahada ya uzamili katika hisabati katika Chuo Kikuu cha Tulane. Mwaka huohuo, alijiunga na wafanyakazi wa Chuo cha Mississippi Synodical, ambako aliongoza idara ya hisabati kuanzia mwaka 1929 hadi 1932. Mwaka 1932, aliteuliwa kuwa mkuu wa idara na msajili katika Chuo cha Hinds Junior, kilichopo Raymond, Mississippi. Alihudumu katika nafasi hizo kuanzia mwaka 1932 hadi 1941. [[Vita vya Pili vya Dunia]] vilipoanza, McDonald alijiunga na Chuo Kikuu cha Chicago ili kusomea shahada ya uzamivu. Baada ya miaka miwili ya masomo, alianza kufundisha katika chuo hicho. Alikamilisha shahada yake ya uzamivu mwaka 1943, ambapo jina lake liliandikwa Janet MacDonald. Tasnifu yake ilikuwa na kichwa ''Conjugate Nets in Asymptotic Parameters'', kilichohusu mifumo ya konjugeti katika vigezo asimptotiki. Mara tu baada ya kuhitimu, aliajiriwa na Chuo cha Vassar katika jimbo la New York. Alianza kama mwalimu, kisha akapanda vyeo hadi kuwa profesa na baadaye kushika nafasi ya uongozi wa idara. Mwaka 1971, aliteuliwa kuwa profesa mstaafu wa heshima. Alipenda sana kufundisha jiometria na aliwahimiza wanafunzi kuendelea na masomo ya juu katika hisabati. Aliendelea kufundisha katika chuo hicho kwa jumla ya miaka 27. Katika maisha yake, McDonald alipenda kujifunza na kusafiri katika nchi mbalimbali. Alitumia sehemu kubwa ya muda wake wa mapumziko kutembelea Uingereza, Scotland, Ufaransa, Ugiriki na Hispania. Scotland ilikuwa nchi ya asili ya babu yake upande wa baba. Pia, aliendeleza masomo yake katika Chuo Kikuu cha Roma na Chuo Kikuu cha Indiana. Kwa mfano, mwaka 1951, alitumia kipindi cha kiangazi katika jimbo lake la asili la Mississippi kwa ajili ya masomo. McDonald alitumia muda mwingi katika utafiti wa hisabati kuhusu jiometria tofauti ya projeksheni, hasa mifumo ya konjugeti. Pia, alijifunza lugha ya Kiitaliano akijiandaa kwa likizo ya masomo aliyopanga kuchukua katika muhula wa pili wa mwaka uliofuata. Wakati huo, alikwenda Chuo Kikuu cha Roma kusomea jiometria tofauti ya projeksheni na jiometria ya aljebra. Alichagua Roma kwa sababu maprofesa Enrico Bompiani na Francesco Severi, ambao walikuwa wataalamu mashuhuri katika eneo lake la utafiti, walikuwa wakifundisha huko. Alipostaafu mwaka 1971, McDonald alirudi Jackson, Mississippi, na kufundisha baadhi ya madarasa katika chuo alichosomea awali, yaani Chuo cha Belhaven. McDonald alifariki tarehe 29 Oktoba 2006 huko Madison, Mississippi, akiwa na umri wa miaka 101. Alifariki baada ya kuugua kwa muda mfupi. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1905]] [[Jamii:Waliofariki 2006]] [[Jamii:Wanahisabati wa Marekani]] ryohuxr8k215nuuxbmndssfb8fepcps Lucinda A. McDade 0 254706 1608525 2026-10-15T18:58:04Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Lucinda A. McDade''' (alizaliwa tarehe 3 Desemba [[1953]]) ni [[mtaalamu]] wa [[mimea]] na mkusanyaji wa vielelezo vya mimea kutoka [[Marekani]]. Anajulikana kwa utafiti wake kuhusu [[familia]] ya mimea ya ''Acanthaceae'' na kazi yake katika biolojia ya uhifadhi. Alipata shahada ya kwanza ya sayansi katika biolojia kutoka Chuo cha Newcomb cha Chuo Kikuu cha Tulane. Pia, alipata shahada ya uzamivu katika taaluma za botania na zoolojia kutoka Chuo Kikuu...' 1608525 wikitext text/x-wiki '''Lucinda A. McDade''' (alizaliwa tarehe 3 Desemba [[1953]]) ni [[mtaalamu]] wa [[mimea]] na mkusanyaji wa vielelezo vya mimea kutoka [[Marekani]]. Anajulikana kwa utafiti wake kuhusu [[familia]] ya mimea ya ''Acanthaceae'' na kazi yake katika biolojia ya uhifadhi. Alipata shahada ya kwanza ya sayansi katika biolojia kutoka Chuo cha Newcomb cha Chuo Kikuu cha Tulane. Pia, alipata shahada ya uzamivu katika taaluma za botania na zoolojia kutoka Chuo Kikuu cha Duke. Amewahi kuwa rais wa Jumuiya ya Marekani ya Wanataxonomia wa Mimea na Chama cha Biolojia ya Tropiki. Mwaka 2019, alitunukiwa Tuzo ya Asa Gray na Jumuiya ya Marekani ya Wanataxonomia wa Mimea. McDade ameeleza kisayansi angalau spishi 16 za mimea na kukusanya takribani vielelezo 600, vingi vikiwa kutoka Amerika ya Kati na Amerika Kusini. Katika maandishi ya kisayansi ya botania, kifupisho cha jina lake la kitaalamu ni McDade, kinachotumiwa kumtambulisha kama mwandishi wa majina ya mimea aliyoyafafanua. == Kazi zilizochapishwa == * McDade, Lucinda A. (1994). ''La selva: Ecology and Natural History of a Neotropical Rain Forest''. Chuo Kikuu cha Chicago Press. <nowiki>ISBN 9780226039527</nowiki>. OCLC 758187502. * De Groot, Sarah J.; Ashworth, Vanessa; Friar, Elizabeth; na McDade, Lucinda A. (2009). ''A Conservation Plan for Berberis harrisoniana (Kofa Mountain Barberry, Berberidaceae)''. Bustani ya Mimea ya Rancho Santa Ana. <nowiki>ISBN 9780960580880</nowiki>. OCLC 310982922. * McGlaughlin, Mitchell E.; Ashworth, Vanessa; Friar, Elizabeth; na McDade, Lucinda A. (2008). ''A Conservation Plan for Mecca Aster, Xylorhiza cognata (Asteraceae)''. Bustani ya Mimea ya Rancho Santa Ana. OCLC 300318858. * Fraga, Naomi S.; Ashworth, Vanessa; na McDade, Lucinda A. (2007). ''A Conservation Plan for Mimulus shevockii (Phrymaceae)''. Bustani ya Mimea ya Rancho Santa Ana. OCLC 300312424. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1953]] [[Jamii:Wataalamu]] nkasa65fmlllh8byu8qi3e15epst4ad Melvil Poupaud 0 254707 1608526 2026-10-15T18:59:03Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608526 wikitext text/x-wiki [[Faili:MELVIL P.jpeg|thumb|MELVIL ]] '''Melvil Matthias Julien Poupaud''' (alizaliwa [[26 Januari]] [[1973]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. == Maisha ya awali == Poupaud alizaliwa mjini [[Paris]]. Ni mwana wa Michel Poupaud na mtengenezaji wa filamu Chantal Poupaud. Ana kaka mkubwa anayeitwa Yarol, ambaye ni mwanamuziki. == Kazi == Poupaud alianza kuigiza katika filamu akiwa na umri wa [[miaka]] 10, katika filamu ya City of Pirates (1983), iliyoongozwa na Raúl Ruiz. Mama yake ndiye aliyemtambulisha kwa mkurugenzi huyo.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0693799/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110708082634/http://www.bonustracksrecords.com/artist.php?ID=10/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1973]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 67qeytl33omofmhgzisy9gb9xvdnbv3 Maxwell McCombs 0 254708 1608527 2026-10-15T19:01:21Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Maxwell E. McCombs''' (3 Desemba [[1938]] – 8 Septemba [[2024]]) alikuwa msomi wa [[Marekani]] katika taaluma ya uandishi wa [[habari]], aliyejulikana kwa kazi yake kuhusu mawasiliano ya kisiasa. Alikuwa profesa mstaafu wa kiti cha Jesse H. Jones Centennial katika mawasiliano katika Chuo Kikuu cha [[Texas]] huko [[Austin, Texas|Austin]]. Alijulikana hasa kwa kuendeleza nadharia ya upangaji wa ajenda katika vyombo vya habari vya umma pamoja na Donald L...' 1608527 wikitext text/x-wiki '''Maxwell E. McCombs''' (3 Desemba [[1938]] – 8 Septemba [[2024]]) alikuwa msomi wa [[Marekani]] katika taaluma ya uandishi wa [[habari]], aliyejulikana kwa kazi yake kuhusu mawasiliano ya kisiasa. Alikuwa profesa mstaafu wa kiti cha Jesse H. Jones Centennial katika mawasiliano katika Chuo Kikuu cha [[Texas]] huko [[Austin, Texas|Austin]]. Alijulikana hasa kwa kuendeleza nadharia ya upangaji wa ajenda katika vyombo vya habari vya umma pamoja na Donald Lewis Shaw. Katika makala iliyochapishwa mwaka 1972, McCombs na Shaw walieleza matokeo ya utafiti walioufanya ili kupima dhana kwamba vyombo vya habari vina ushawishi mkubwa katika masuala ambayo umma wa Marekani huyachukulia kuwa muhimu. Walifanya utafiti huo walipokuwa wakifanya kazi katika Chuo Kikuu cha North Carolina huko Chapel Hill. Makala iliyotokana na utafiti huo, yenye kichwa ''The Agenda-Setting Function of Mass Media'', baadaye ilielezwa kuwa kazi ya kitaaluma ya kihistoria na huenda ikawa mojawapo ya makala zilizorejelewa zaidi katika uwanja wa utafiti wa mawasiliano ya umma katika kipindi cha miaka 35 iliyotangulia. McCombs, pamoja na Shaw, ameelezwa kuwa mmoja wa waanzilishi wawili wa utafiti wa kitaalamu unaotumia ushahidi wa kisayansi kuhusu jukumu la vyombo vya habari katika kupanga ajenda ya umma. == Maisha ya awali == McCombs alizaliwa tarehe 3 Desemba 1938 huko [[Birmingham, Alabama]], akiwa mtoto wa Max McCombs na Gertrude McCombs. Kwa upande wa hali ya kijamii na kiuchumi ya familia yake, baba yake alifanya kazi kama msimamizi katika kiwanda cha uzalishaji wa chuma, huku mama yake akiwa msajili katika shule ya umma mjini Birmingham. Alikulia katika familia ya tabaka la kati yenye maisha ya kimila. McCombs alifariki akiwa na umri wa miaka 85 huko Austin, Texas. Tarehe ya kifo chake imetajwa kwa namna zinazokinzana katika taarifa zilizopo: wasifu umetaja tarehe 8 Septemba 2024, huku sehemu nyingine ikitaja tarehe 4 Septemba 2024. == Heshima, tuzo na machapisho == Mwaka 2011, McCombs na Shaw walitunukiwa kwa pamoja [[Tuzo]] ya Helen Dinerman na Chama cha Kimataifa cha Utafiti wa Maoni ya Umma. Mwaka 2014, McCombs alipokea Nishani ya Fedha kutoka Chuo Kikuu cha Navarra nchini Hispania, ambako alikuwa akifanya kazi kama profesa mgeni tangu mwaka 1994. Pamoja na Shaw, pia alipokea Tuzo ya Murray Edelman kutoka Chama cha Marekani cha Sayansi ya Siasa. Kwa mujibu wa makala iliyochapishwa na Chuo cha Mawasiliano cha Moody katika Chuo Kikuu cha Texas, dhana ya upangaji wa ajenda kupitia mitandao inahusishwa na kazi za McCombs katika miaka yake ya baadaye. Upangaji wa ajenda kupitia mitandao ni mwendelezo wa nadharia ya upangaji wa ajenda. Nadharia hii huchunguza mitandao ya vyombo vya habari na namna inavyowasilisha taarifa kwa umma kuhusu masuala mbalimbali, pamoja na uhusiano uliopo kati ya suala moja na jingine. Badala ya kuangazia masuala yaliyotengwa, dhana hii huchunguza jinsi masuala mbalimbali yanavyounganishwa katika mitandao ya habari. Katika kazi zake, McCombs alijadili namna maandiko mengi kuhusu upangaji wa ajenda yanavyoweza kupangwa katika awamu sita za utafiti zinazoendelea, zinazofafanua jinsi maoni ya umma yanavyoundwa. Kitabu chake kuhusu mada hiyo kimeelezwa kuwa rejea muhimu sana katika kuelewa nadharia ya upangaji wa ajenda. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] [[Jamii:Waliofariki 2024]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] e5b4d5wl6xpnmsdlrkd6iexxkbt3uit Niels Schneider 0 254709 1608529 2026-10-15T19:03:55Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608529 wikitext text/x-wiki [[Faili:Niels Schneider 2017.jpg|thumb|Niels Schneider]] '''Niels Schneider''' (alizaliwa [[18 Juni]] [[1987]]) ni [[mwigizaji]] mwenye asili ya [[Ufaransa]] na [[Kanada]]. Alipata umaarufu kupitia nafasi yake katika [[filamu]] ya I Killed My Mother (2009), iliyoongozwa na Xavier Dolan, na akapata kutambulika kimataifa kupitia filamu nyingine ya Dolan, Heartbeats (2010). Mwaka 2011, alishinda [[tuzo]] ya Trophée Chopard ya Mwigizaji Mwanaume Aliyeahidi Kufanya Vizuri Zaidi katika Tamasha la Filamu la Cannes. Mwaka 2017, alishinda tuzo ya César katika kipengele cha Mwigizaji Mwanaume Mwenye Ahadi Kubwa kutokana na uigizaji wake katika filamu ya Dark Inclusion (2016). Mwaka [[2019]], alitunukiwa cheo cha Shujaa wa Daraja la Knight wa Tuzo ya Sanaa na Fasihi nchini Ufaransa. Kwa sehemu kubwa ya kazi yake, amekuwa akiishi na kufanya kazi mjini [[Paris]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm2671105/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=230890.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1987]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} oumwrhpjdbnmvrnuwdjap2s4ulwai87 Michael A. McCarthy 0 254710 1608530 2026-10-15T19:06:22Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Michael Allen McCarthy''' ni [[mwanadiplomasia]] wa [[Marekani]] aliyehudumu kama [[Balozi]] wa Marekani nchini [[Liberia]] kuanzia tarehe 22 Januari [[2021]] hadi tarehe 12 Julai [[2023]]. == Maisha ya awali na elimu == McCarthy alipata Shahada ya [[Sayansi]] kutoka Chuo Kikuu cha Tulane. Kabla ya kujiunga na Huduma ya Mambo ya Nje ya Marekani, alikuwa [[makamu wa rais]] anayesimamia masoko katika kampuni ya Compro Systems, Inc., iliyokuwa Baltimore,...' 1608530 wikitext text/x-wiki '''Michael Allen McCarthy''' ni [[mwanadiplomasia]] wa [[Marekani]] aliyehudumu kama [[Balozi]] wa Marekani nchini [[Liberia]] kuanzia tarehe 22 Januari [[2021]] hadi tarehe 12 Julai [[2023]]. == Maisha ya awali na elimu == McCarthy alipata Shahada ya [[Sayansi]] kutoka Chuo Kikuu cha Tulane. Kabla ya kujiunga na Huduma ya Mambo ya Nje ya Marekani, alikuwa [[makamu wa rais]] anayesimamia masoko katika kampuni ya Compro Systems, Inc., iliyokuwa Baltimore, Maryland. == Kazi == McCarthy alijiunga na Huduma ya Mambo ya Nje ya Marekani mwaka 1990. Yeye ni mwanachama wa kudumu wa huduma hiyo mwenye cheo cha Waziri-Mshauri. Aliwahi kuwa Afisa wa Usimamizi wa Kanda katika Kitengo cha Afrika Mashariki cha Ofisi ya Majengo na Uendeshaji wa Nje ya Nchi ya Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani. Pia, alifanya kazi kama Afisa anayeshughulikia masuala ya nchi katika Ofisi ya Masuala ya Afrika Magharibi, ndani ya Idara ya Masuala ya Afrika. Kuanzia mwaka 2010 hadi 2013, alihudumu kama Afisa wa Usimamizi katika Ubalozi Mdogo Mkuu wa Marekani mjini Frankfurt, Ujerumani. Kabla ya hapo, kuanzia mwaka 2007 hadi 2010, alikuwa Afisa wa Usimamizi katika Ubalozi wa Marekani mjini New Delhi, India. Kuanzia mwaka 2004 hadi 2007, alifanya kazi katika Ubalozi wa Marekani mjini Asmara, Eritrea. Kuanzia mwaka 2015 hadi 2017, alikuwa Mkurugenzi wa Ofisi ya Masuala ya Kustaafu katika Idara ya Rasilimali Watu ya Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani. Kuanzia mwaka 2013 hadi 2015, alihudumu kama Naibu Mkuu wa Ujumbe katika Ubalozi wa Marekani mjini Juba, Sudan Kusini. Vituo vingine vya kazi yake vilikuwa Uruguay, Sri Lanka na Thailand. Kabla ya kuteuliwa kuwa balozi, McCarthy alikuwa Balozi Mdogo Mkuu wa Marekani mjini Johannesburg, Afrika Kusini. == Ubalozi nchini Liberia == Tarehe 27 Mei 2020, Rais Donald Trump alitangaza nia yake ya kumteua McCarthy kuwa Balozi wa Marekani nchini Liberia. Tarehe 2 Juni 2020, uteuzi wake uliwasilishwa katika Seneti ya Marekani. Tarehe 18 Novemba 2020, Seneti iliidhinisha uteuzi huo kwa kura ya sauti. McCarthy aliwasili Liberia tarehe 6 Januari 2021. Tarehe 22 Januari 2021, aliwasilisha hati zake za utambulisho kwa Rais George Weah, na hivyo kuanza rasmi majukumu yake kama balozi. == Maisha binafsi == McCarthy anazungumza Kifaransa, Kihispania na Kithai. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Marekani]] [[Jamii:Mawaziri Wakuu]] 4446l9t2a5fnzlhtjxbzh67zzqo7b33 Swann Arlaud 0 254711 1608531 2026-10-15T19:09:21Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608531 wikitext text/x-wiki [[Faili:Swann Arlaud Cabourg 2019.jpg|thumb|Swann Arlaud]] '''Swann Arlaud''' (alizaliwa [[25 Machi]] [[1981]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Ameigiza katika [[filamu]] mbalimbali, zikiwemo Romantics Anonymous (2010), Elles (2011), Les Anarchistes (2015), The Wakhan Front (2015), Baden Baden (2016), Bloody Milk (2017), By the Grace of God (2019), Valiant Hearts (2021) na Anatomy of a Fall (2023). Arlaud ameshinda [[tuzo]] tatu za César. Mwaka 2018, alishinda tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kiume kwa uigizaji wake katika filamu ya Bloody Milk. Mwaka 2020, alishinda tuzo ya César ya Mwigizaji Bora Msaidizi kwa filamu ya By the Grace of God. Mwaka 2024, alishinda tuzo hiyo hiyo ya Mwigizaji Bora Msaidizi kutokana na uigizaji wake katika filamu ya Anatomy of a Fall.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0035128/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=134347.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1981]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 5l5bssk22cvff0etgcve5r16noenr35 Milena Mayorga 0 254712 1608532 2026-10-15T19:10:06Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Carmen Milena Mayorga Valera''' (alizaliwa tarehe 22 Aprili [[1976]]) ni [[mwanadiplomasia]], [[mwanasiasa]], [[mwandishi wa habari]] na [[mwanamitindo]] wa zamani kutoka [[El Salvador|El Salvador.]] Tangu tarehe 1 Desemba [[2020]], amehudumu kama Balozi wa El Salvador nchini [[Marekani]], baada ya kuteuliwa na Rais Nayib Bukele. Awali, alikuwa mjumbe wa Bunge la Kitaifa la El Salvador akiwakilisha Idara ya San Salvador kuanzia mwaka 2018 hadi 2020. Jar...' 1608532 wikitext text/x-wiki '''Carmen Milena Mayorga Valera''' (alizaliwa tarehe 22 Aprili [[1976]]) ni [[mwanadiplomasia]], [[mwanasiasa]], [[mwandishi wa habari]] na [[mwanamitindo]] wa zamani kutoka [[El Salvador|El Salvador.]] Tangu tarehe 1 Desemba [[2020]], amehudumu kama Balozi wa El Salvador nchini [[Marekani]], baada ya kuteuliwa na Rais Nayib Bukele. Awali, alikuwa mjumbe wa Bunge la Kitaifa la El Salvador akiwakilisha Idara ya San Salvador kuanzia mwaka 2018 hadi 2020. Jarida la Forbes nchini Marekani lilimtaja kuwa mwanasalvador wa kwanza kutangaza ajenda ya kuunga mkono Bitcoin katika nchi za nje. Mayorga ni mwanamitindo mstaafu na mshiriki wa mashindano ya urembo aliyewakilisha El Salvador katika mashindano ya Miss Universe ya mwaka 1996, ambapo aliingia katika washiriki kumi bora. Kabla ya kuingia katika siasa, alikuwa mwandishi wa habari na mtangazaji wa habari. Hapo awali, alikuwa mwanachama wa Muungano wa Kitaifa wa Republican (ARENA), lakini alijiondoa katika chama hicho mwaka 2020. == Maisha ya awali na kazi ya uanamitindo == Carmen Milena Mayorga Valera alizaliwa tarehe 22 Aprili 1976 mjini San Salvador, akiwa mtoto wa daktari na mama mwenye asili ya Venezuela. Baada ya kumaliza shule ya sekondari, Mayorga alianza kufanya kazi ya uanamitindo katika kipindi cha televisheni cha ''Fin de Semana'', kilichokuwa kikiendeshwa na Willie Maldonado. Kipindi hicho ni miongoni mwa vipindi vya televisheni vilivyodumu kwa muda mrefu zaidi nchini El Salvador. Mayorga alishinda taji la Miss El Salvador mwaka 1996 na kushiriki mashindano ya Miss Universe ya mwaka huo. Aliingia katika washiriki kumi bora, na kuwa mwanamke wa nne kutoka El Salvador kufikia hatua hiyo katika mashindano hayo. Pia, alikuwa mwanasalvador wa mwisho kuingia katika washiriki kumi bora hadi Isabella García-Manzo alipofanikiwa kufikia hatua hiyo katika mashindano ya Miss Universe ya mwaka 2023. Mayorga pia alikuwa mwanamke wa kwanza kutoka Amerika ya Kati kufanikiwa kuingia katika washiriki bora wa Miss Universe katika miaka miwili mfululizo. Baada ya mashindano ya Miss Universe, Mayorga alifanya kazi kama mtangazaji wa habari katika Teledos, kituo cha televisheni cha shirika la Telecorporación Salvadoreña, kuanzia mwaka 1999 hadi 2005. Mwezi Juni 2005, alijiunga na kituo pinzani cha Canal 12 na kuwa miongoni mwa watangazaji wapya wa kipindi cha asubuhi cha ''Hola El Salvador'', ambacho ni mojawapo ya vipindi vya asubuhi vilivyodumu kwa muda mrefu zaidi nchini humo. Mwaka 2011, Mayorga alianza kuendesha kipindi chake cha mazungumzo kilichoitwa ''Milena tu amiga'' katika kituo cha Canal 12. == Kazi ya kisiasa == === Bunge la Kitaifa la El Salvador, 2018–2020 === Mayorga alichaguliwa kuwa mjumbe wa Bunge la Kitaifa la El Salvador akiwakilisha Idara ya San Salvador katika uchaguzi wa mwaka 2018, akiwa mwanachama wa Muungano wa Kitaifa wa Republican (ARENA). Hata hivyo, tarehe 4 Juni 2020, alijiondoa katika chama hicho akiwatuhumu viongozi wake kwa ufisadi. Akiwa mbunge, Mayorga aliunga mkono hatua mbalimbali za kupambana na ufisadi. Hatua hizo zilijumuisha kuundwa kwa Tume ya Kudumu ya Kupambana na Ufisadi, kuanzishwa kwa Tume ya Kimataifa ya Kupambana na Kutokuwapo kwa Uwajibikaji nchini El Salvador, pamoja na kutungwa kwa sheria ya kurejesha mitaji iliyoibwa au iliyofichwa ili kukwepa kodi. Mwaka 2020, alipiga kura kuunga mkono mapendekezo yote ya serikali ya Rais Nayib Bukele kuhusu mikopo, hatua za kifedha na hatua za kiafya zilizohusiana na janga la COVID-19. === Balozi nchini Marekani, 2020–sasa === Mayorga alianza kuhudumu kama Balozi wa El Salvador nchini Marekani tarehe 1 Desemba 2020. Katika masuala ya uhusiano wa kimataifa, aliunga mkono kuundwa kwa tume maalumu ya kufuatilia hali ya raia wa El Salvador wanaoishi Marekani kabla ya kusitishwa kwa hadhi ya ulinzi wa muda inayotolewa kwa wahamiaji wanaostahili chini ya mpango wa ''Temporary Protected Status''. Pia, aliunga mkono sheria ya kuwezesha raia kupiga kura wakiwa nje ya nchi katika uchaguzi wa wabunge wa El Salvador wa mwaka 2021, marekebisho ya sheria za uhamiaji, pamoja na kuridhiwa kwa Mkataba wa Kupiga Marufuku Silaha za Nyuklia. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1976]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] [[Jamii:Wanamitindo wa Marekani]] l09rluwumuscuq49gydi0ibpd42azh6 Félix Moati 0 254713 1608533 2026-10-15T19:14:27Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608533 wikitext text/x-wiki [[Faili:Félix Moati 2016.jpg|thumb|Félix Moati ]] '''Félix Moati''' (alizaliwa [[24 Mei]] [[1990]]) ni [[mwigizaji]], mkurugenzi wa [[filamu]] na mwandishi wa miswada ya filamu kutoka [[Ufaransa]]. Ni mwana wa [[mwandishi wa habari]] na mtengenezaji wa filamu Serge Moati. Aliteuliwa katika kipengele cha Mwigizaji Mwanaume Mwenye Ahadi Kubwa katika [[tuzo]] za César za mwaka 2013 na 2016.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0594956/</ref><ref>https://cineuropa.org/en/newsdetail/447648</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 0txkp548zcjclytc15ewjky4ru5xqom Cosimo Matassa 0 254714 1608534 2026-10-15T19:14:33Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Cosimo Vincent Matassa''' (13 Aprili [[1926]] – 11 Septemba [[2014]]) alikuwa [[mhandisi]] wa kurekodi sauti na mmiliki wa studio za kurekodia nchini [[Marekani]]. Alihusika katika kurekodi nyimbo nyingi za muziki wa rhythm and blues (R&B) na muziki wa awali wa rock and roll. == Maisha na kazi == Matassa alizaliwa New Orleans mwaka 1926. Mwaka 1944, alianza masomo ya kemia katika Chuo Kikuu cha Tulane, lakini aliacha masomo hayo baada ya kukamilisha...' 1608534 wikitext text/x-wiki '''Cosimo Vincent Matassa''' (13 Aprili [[1926]] – 11 Septemba [[2014]]) alikuwa [[mhandisi]] wa kurekodi sauti na mmiliki wa studio za kurekodia nchini [[Marekani]]. Alihusika katika kurekodi nyimbo nyingi za muziki wa rhythm and blues (R&B) na muziki wa awali wa rock and roll. == Maisha na kazi == Matassa alizaliwa New Orleans mwaka 1926. Mwaka 1944, alianza masomo ya kemia katika Chuo Kikuu cha Tulane, lakini aliacha masomo hayo baada ya kukamilisha mihula mitano. Mwaka 1945, akiwa na umri wa miaka 18, alifungua J&M Recording Studio nyuma ya duka la familia yake, lililokuwa katika Mtaa wa Rampart, karibu na eneo la French Quarter jijini New Orleans. Mwaka 1955, alihamishia shughuli zake katika studio kubwa zaidi iliyoitwa Cosimo Recording Studio, iliyokuwa katika Mtaa wa Gov. Nichols, karibu na eneo hilo hilo. Kampuni ya kurekodi muziki ya Nola Records, iliyokuwa na makao yake New Orleans, ilikabiliwa na matatizo ya mara kwa mara ya usambazaji wa rekodi. Mwaka 1965, Matassa alianzisha kampuni yake ya kitaifa ya usambazaji, Dover Records. Lengo lake lilikuwa kusambaza rekodi za kampuni nyingi za muziki za maeneo mbalimbali ili muziki wa New Orleans na Pwani ya Ghuba ya Marekani uweze kuwafikia wasikilizaji wengi zaidi. Ili kuunda kituo kimoja kilichoweza kutoa huduma mbalimbali za muziki, kufikia mwaka 1967 Matassa alihamisha Cosimo Recording Studio kutoka Mtaa wa Gov. Nichols kwenda Mtaa wa Camp, katika jengo ambalo baadaye lilijulikana kama Jazz City Studio. Jengo hilo kwa sasa linatumiwa na New Orleans Zen Temple. Pia lilikuwa makao makuu ya Superior Plastics, kiwanda cha Matassa kilichotengeneza rekodi za santuri za vinyl. Kampuni yake ya utayarishaji wa muziki ikawa kituo cha kazi kwa watayarishaji kama Wardell Quezergue na Eddie Bo. Kampuni moja ya kurekodi muziki, Axe Records, iliyoanzishwa na Al Reed, ilitoa rekodi ya wimbo ''99 44/100 Pure Love'', iliyopata mafanikio katika eneo hilo. Kwa mujibu wa Reed, Dover ilisambaza rekodi za zaidi ya kampuni 25, zikiwemo kampuni yake mwenyewe pamoja na Art, Debt, Eight Ball na White Cliffs. Akiwa mhandisi wa kurekodi sauti na mmiliki wa studio, Matassa alikuwa na mchango mkubwa katika kuendeleza sauti ya muziki wa R&B, rock na soul katika miaka ya 1950 na 1960. Mara nyingi alifanya kazi na watayarishaji wa muziki Dave Bartholomew na Allen Toussaint. Alirekodi nyimbo nyingi zilizopata mafanikio, zikiwemo ''The Fat Man'' ya Fats Domino, ambayo hutajwa kuwa mojawapo ya nyimbo zinazoweza kuwa za mwanzo za rock and roll, na ''Tutti Frutti'' ya Little Richard. Pia alirekodi nyimbo za Ray Charles, Lee Dorsey, Dr. John, Smiley Lewis, Bobby Mitchell, Tommy Ridgley, kundi la The Spiders na wasanii wengine wengi. Matassa alichangia kuunda mtindo wa muziki uliojulikana kama sauti ya New Orleans. Mtindo huo ulitambulika kwa matumizi makubwa ya ngoma, gitaa na besi, kinanda chenye sauti nzito, ala za upepo zenye sauti nyepesi na sauti kuu ya mwimbaji. Mwishoni mwa miaka ya 1950 na mwanzoni mwa miaka ya 1960, Matassa pia alikuwa meneja wa Jimmy Clanton, mwimbaji mzungu wa rock and roll kutoka New Orleans aliyepata mafanikio. Matassa alionekana akifanya mahojiano katika filamu ya makala ya mwaka 2005 iliyoitwa ''Make It Funky!''. Filamu hiyo inaeleza historia ya muziki wa New Orleans na ushawishi wake katika muziki wa rhythm and blues, rock and roll, funk na jazz. Katika miaka ya 1980, Matassa alistaafu katika biashara ya muziki ili kusimamia duka la vyakula la familia yake, lililoitwa Matassa's Market, katika eneo la French Quarter. Alifariki tarehe 11 Septemba 2014 jijini New Orleans, akiwa na umri wa miaka 88. == Tuzo na heshima == Mnamo Desemba 1999, J&M Recording Studio ilitangazwa kuwa eneo la kihistoria. Mnamo Oktoba 2007, Matassa alitunukiwa heshima kwa mchango wake katika muziki wa Louisiana kwa kuingizwa katika Ukumbi wa Umaarufu wa Muziki wa Louisiana. Katika mwaka huo huo, pia alipokea Tuzo ya Wadhamini ya Grammy. Tarehe 24 Septemba 2010, Jumba la Makumbusho na Ukumbi wa Umaarufu wa Rock and Roll liliteua J&M Recording Studio kuwa eneo la kihistoria la rock and roll. Studio hiyo ilikuwa mojawapo ya maeneo 11 nchini Marekani yaliyopata heshima hiyo. Mwaka 2012, Matassa aliingizwa katika Ukumbi wa Umaarufu wa Rock and Roll mjini Cleveland kama mtu aliyechangia muziki bila kuwa mwimbaji au mpigaji ala. Mwaka 2013, aliingizwa katika Ukumbi wa Umaarufu wa Blues. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1926]] [[Jamii:Waliofariki 2014]] [[Jamii:Wahandisi wa Marekani]] aor0lw3upnqqv8ixh3mz9fjh4wbd76y Joseph Maselli 0 254715 1608535 2026-10-15T19:18:27Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Joseph Maselli''' (30 Mei [[1924]] – 18 Oktoba [[2009]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mfadhili na [[mwanaharakati]] wa jamii ya Waamerika wenye asili ya [[Italia]]. Alikuwa mwanzilishi na mchapishaji wa jarida la ''Italian American Digest''. Pia alianzisha Jumba la Makumbusho la American Italian na Ukumbi wa Umaarufu wa Michezo wa Louisiana American Italian, ambao kwa sasa unajulikana kama Kituo cha Utamaduni cha American Italian. Vilevile, alianzisha...' 1608535 wikitext text/x-wiki '''Joseph Maselli''' (30 Mei [[1924]] – 18 Oktoba [[2009]]) alikuwa [[mfanyabiashara]], mfadhili na [[mwanaharakati]] wa jamii ya Waamerika wenye asili ya [[Italia]]. Alikuwa mwanzilishi na mchapishaji wa jarida la ''Italian American Digest''. Pia alianzisha Jumba la Makumbusho la American Italian na Ukumbi wa Umaarufu wa Michezo wa Louisiana American Italian, ambao kwa sasa unajulikana kama Kituo cha Utamaduni cha American Italian. Vilevile, alianzisha Shirikisho la American Italian la Kusini-mashariki mwa Marekani, ambalo lilikuwa shirika la kwanza mwavuli lililounganisha makundi ya Waamerika wenye asili ya Italia katika eneo hilo. Kwa sasa, shirikisho hilo linajumuisha mashirika 30. == Maisha ya awali, elimu na utumishi wa kijeshi == Maselli alizaliwa [[Newark, New Jersey|Newark]], [[New Jersey|New Jersey,]] katika familia ya Francesco na Maria, aliyezaliwa Ianetta, Maselli. Baba yake alihamia Marekani kutoka Deliceto, katika eneo la Apulia nchini Italia, huku mama yake akitoka San Giorgio a Liri, katika eneo la Lazio nchini Italia. Alikuwa mtoto wa kwanza wa wanandoa hao na kaka mkubwa wa Carmine na Domenick. Alitumia utoto wake [[Belleville, New Jersey|Belleville]], New Jersey. Akiwa kijana, alishiriki katika michezo mbalimbali, ikiwemo besiboli, mchezo wa billiadi, ndondi na tenisi ya mezani. Pia alikuwa mkusanyaji wa stempu mwenye shauku na shabiki wa kipindi cha redio na televisheni cha ''The Lone Ranger''. Alihitimu katika Shule ya Upili ya Belleville mwaka 1942. Baada ya kusoma kwa muda mfupi katika Chuo Kikuu cha Rutgers, Maselli alijiunga na Jeshi la Marekani mwanzoni mwa Vita vya Pili vya Dunia. Aliwekwa katika kambi ya kijeshi ya Fort Leonard Wood, Missouri, na baadaye akahamishiwa Camp Harahan, nje ya jiji la New Orleans. Majukumu yake yalihusisha hasa kazi za kiutawala katika kikosi cha usafirishaji, na alipanda cheo hadi kuwa sajenti. Kwa utumishi wake, alitunukiwa Medali ya Nidhamu Njema. Mwaka 1950, Maselli alipata shahada ya Sayansi ya Biashara katika Chuo Kikuu cha Tulane baada ya kukamilisha masomo yake kwa miaka mitatu. Katika kipindi chote cha masomo, aliendelea kufanya kazi muda wote na kuitunza familia yake iliyokuwa ikiongezeka. == Biashara == Baada ya kuhitimu katika Chuo Kikuu cha Tulane, Maselli alianzisha biashara yake ya kwanza ya jumla ya vileo. Biashara hiyo ilikua na kupanuka na kuwa kampuni ya City Wholesale Liquor Co., ambayo imeendelea kufanya kazi bila kukatizwa tangu mwaka 1950. Maslahi yake mengine makubwa ya kibiashara yalihusisha mali isiyohamishika kwa matumizi ya kibiashara. == Uanaharakati wa Waamerika wenye asili ya Italia == Alipofikisha umri wa miaka 50, Maselli alianza kuelekeza nguvu zake zaidi katika shughuli za kijamii na za ufadhili. Mwanzoni mwa miaka ya 1970, alishirikiana na meya wa New Orleans, Maurice Edwin “Moon” Landrieu, kuanzisha Piazza d’Italia. Eneo hilo lililenga kuwa sehemu ya umma kwa ajili ya mikusanyiko na shughuli za kijamii, na limepata tuzo nyingi za usanifu majengo pamoja na kuandaa matukio mbalimbali. Mwaka 1973, Maselli alianzisha jarida la ''Italian American Digest''. Alisimamia uundaji wa maonyesho ya Kijiji cha Italia katika Maonesho ya Kimataifa ya mwaka 1984 yaliyofanyika Louisiana. Mwaka 1985, alianzisha Taasisi ya American-Italian Renaissance. Alisisitiza matumizi ya neno “American-Italian” badala ya “Italian-American”, ambalo lilikuwa na matumizi ya kawaida zaidi, ili kusisitiza kwamba yeye na wakazi wenzake wa New Orleans wenye asili ya Italia walikuwa Wamarekani kwanza. Maselli alihudumu kama mkurugenzi wa kwanza wa taasisi hiyo. Mwaka 1985, alianzisha Ukumbi wa Umaarufu wa Michezo wa Louisiana American Italian. Katika maisha yake yote, Maselli alifadhili na kusaidia timu nyingi za michezo ya ridhaa, kuanzia ligi za watoto hadi Timu ya Ndondi ya Marekani iliyoshiriki katika Michezo ya Olimpiki. Mwanzoni mwa miaka ya 1970, alianzisha Shirikisho la American-Italian la Kusini-mashariki mwa Marekani, akikusanya zaidi ya vikundi 30 vya kijamii chini ya shirika moja mwavuli. Mwaka 1992, Maselli alikuwa mwenyekiti wa Tume ya Maadhimisho ya Miaka 500 ya Louisiana. Tume hiyo ilipanga kuletwa kwa nakala za meli tatu za Christopher Columbus, ambazo ni ''Niña'', ''Pinta'' na ''Santa María'', ili zionyeshwe katika eneo la ufukwe wa Mto Mississippi. Maonesho hayo yaliwezesha zaidi ya watu 100,000 kutembelea meli hizo. Maselli alisimulia filamu ya makala ya kituo cha televisheni cha WYES iliyoitwa ''Italian New Orleans''. Pia alionekana katika vipindi vingi vya televisheni nchini Marekani na Italia, akizungumzia utamaduni wa Waamerika wenye asili ya Italia. Vilevile, alitoa usimulizi katika filamu ya makala ya mtandao wa A&E iliyohusu uzoefu wa wahamiaji wa Italia katika jiji la New Orleans. == Shughuli za kijamii na kiraia == Maselli alihudumu kama mjumbe wa bodi za mashirika mbalimbali, yakiwemo Bodi ya Usafiri wa Anga ya New Orleans, Bodi ya French Market, Tume ya Maadili ya Jimbo na Tume ya Metropolitan ya Kupambana na Uhalifu. Pia alihudumu kama mshauri wa masuala ya makabila na jamii kwa marais wa Marekani Gerald Ford, Jimmy Carter, Ronald Reagan na George H. W. Bush. == Uandishi == Pamoja na mwandishi mwenza Dominic Candeloro, Maselli alichapisha kitabu ''Italians in New Orleans'' mwaka 1995. == Heshima na tuzo == Mwaka 1978, Maselli alitunukiwa cheo cha Afisa Mkuu wa Daraja la Juu katika Nishani ya Sifa ya Jamhuri ya Italia. Mwaka 1989, alipokea Tuzo ya Weiss kutoka Mkutano wa Kitaifa wa Wakristo na Wayahudi. Mwaka 1990, Maselli alitunukiwa Nishani ya Heshima ya Ellis Island kwa kutambua mchango mkubwa alioutoa kwa jamii yake kupitia huduma zake za muda mrefu. Mwaka 2007, Ligi ya Kupambana na Ubaguzi ilimtunuku Tuzo ya Mwenge wa Uhuru. == Maisha binafsi == Maselli alikutana na Antoinette Cammarata katika onyesho la klabu ya USO usiku wake wa kwanza jijini New Orleans, Louisiana, baada ya kupangiwa kazi katika Camp Harahan mwaka 1945. Antoinette alikuwa akiimba pamoja na bendi iliyokuwa ikitumbuiza. Walifunga ndoa mwaka 1946 na kupata watoto wanne, Joseph Jr., Frank, Jan na Michael, pamoja na wajukuu tisa. Mwanawe Maselli, Frank, aliendeleza shughuli za uanaharakati za baba yake kwa kuhudumu kama mwenyekiti wa Kituo cha Utamaduni cha American Italian. == Kifo == Maselli alifariki kwa sababu za kawaida tarehe 18 Oktoba 2009, jijini New Orleans. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1924]] [[Jamii:Waliofariki 2009]] [[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]] [[Jamii:Wafanyabiashara wa Marekani]] lfh26fsu7yynxncxciba778zpd4wigc Vincent Lacoste 0 254716 1608537 2026-10-15T19:20:00Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608537 wikitext text/x-wiki [[Faili:Vincent Lacoste-8787.jpg|thumb|Vincent Lacoste]] '''Vincent Lacoste''' (alizaliwa [[3 Julai]] [[1993]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Anajulikana zaidi kwa kazi yake katika [[filamu]] za watengenezaji wa filamu wenye mtindo binafsi wa kisanii, zikiwemo Eden (2014), In Bed with Victoria (2016), Sorry Angel (2018), Amanda (2018) na Lost Illusions (2021). Kwa filamu ya Lost Illusions, alitunukiwa [[tuzo]] ya César ya Mwigizaji Bora Msaidizi. == Kazi == Lacoste alianza kazi yake ya uigizaji akiwa na umri wa [[miaka]] 15, alipocheza nafasi kuu ya Hervé katika filamu ya The French Kissers. Nafasi hiyo ilimletea tuzo ya Lumière ya Mwigizaji Mwanaume Bora Aliyefichuliwa Hivi Karibuni. Lacoste pia ameangaziwa katika riwaya ya picha iitwayo Le jeune acteur, inayosimulia jinsi alivyopatikana na kuchaguliwa kwa nafasi hiyo. Mwaka [[2016]], Lacoste alitunukiwa tuzo ya Prix Patrick Dewaere.<ref>https://www.imdb.com/name/nm3228320/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140801143305/http://www.cafebabel.co.uk/culture/article/vincent-lacoste-the-accidental-actor.html</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 15b1djx1tenctb4eu92afb3c6vze0d8 Odaline de la Martinez 0 254717 1608538 2026-10-15T19:23:09Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Odaline de la Martinez''' (alizaliwa tarehe 31 Oktoba [[1949]]) ni [[mtunzi]] wa [[muziki]] na kondakta mwenye asili ya [[Kuba|Cuba]] na [[Marekani]], anayeishi nchini [[Uingereza]]. Yeye ni mkurugenzi wa kisanii wa Lontano, kikundi cha muziki wa kisasa chenye makao yake [[London]], ambacho alikianzisha mwaka 1976 pamoja na mpiga filimbi kutoka [[New Zealand]], Ingrid Culliford. Mwaka 1984, alikuwa mwanamke wa kwanza kuongoza muziki katika matamasha ya...' 1608538 wikitext text/x-wiki '''Odaline de la Martinez''' (alizaliwa tarehe 31 Oktoba [[1949]]) ni [[mtunzi]] wa [[muziki]] na kondakta mwenye asili ya [[Kuba|Cuba]] na [[Marekani]], anayeishi nchini [[Uingereza]]. Yeye ni mkurugenzi wa kisanii wa Lontano, kikundi cha muziki wa kisasa chenye makao yake [[London]], ambacho alikianzisha mwaka 1976 pamoja na mpiga filimbi kutoka [[New Zealand]], Ingrid Culliford. Mwaka 1984, alikuwa mwanamke wa kwanza kuongoza muziki katika matamasha ya BBC Promenade Concerts, yanayojulikana pia kama Proms. Mbali na kuongoza mara kwa mara orchestra mashuhuri nchini Uingereza kama kondakta mgeni, ikiwemo orchestra zote za BBC, Martinez pia ameongoza vikundi kadhaa vikubwa vya muziki duniani. Vikundi hivyo vinajumuisha Ensemble 2e2m mjini Paris, New Zealand Symphony Orchestra, Australian Youth Orchestra, OFUNAM na Camerata of the Americas nchini Mexico, pamoja na Vancouver Chamber Orchestra. Pia anajulikana kama mtangazaji wa vipindi vya BBC Radio na BBC Television, na amerekodi kazi nyingi za muziki kwa kampuni mbalimbali za kurekodi. == Wasifu == Odaline de la Martinez alizaliwa mwaka 1949 mjini Matanzas, Cuba, na kukulia Jovellanos, mji uliokuwa ukijulikana kwa uzalishaji wa sukari kutoka miwa katika jimbo hilo hilo. Baada ya uvamizi wa Ghuba ya Nguruwe mwaka 1961, wazazi wake waliamua kumpeleka yeye na dada yake kuishi na shangazi na mjomba wao nchini Marekani. Alijiunga na Chuo Kikuu cha Tulane mjini New Orleans, ambako alisoma muziki na hisabati. Alihitimu mwaka 1972 kwa matokeo ya kiwango cha juu zaidi, ''summa cum laude''. Baada ya kuhitimu, alipokea tuzo kadhaa, zikiwemo ufadhili wa masomo wa Marshall kutoka serikali ya Uingereza na ufadhili wa Danforth na Watson. Ufadhili huo ulimwezesha kuendelea na masomo katika Royal Academy of Music, ambako alisomea utunzi wa muziki chini ya Paul Patterson na upigaji piano chini ya Else Cross. Mwaka 1976, alianzisha kikundi cha Lontano Ensemble pamoja na Ingrid Culliford. Akiwa na Lontano, Martinez aliongoza onyesho la kwanza la kazi ya Judith Weir iliyoitwa ''The Consolations of Scholarship'' katika Chuo Kikuu cha Durham mwaka 1985. Kazi hiyo ilirekodiwa baadaye mwaka 1989, akiwa pamoja na mwimbaji Linda Hirst. Mwaka 1977, Martinez alipata shahada ya uzamili ya muziki katika utunzi kutoka Chuo Kikuu cha Surrey, ambako alisoma chini ya Reginald Smith Brindle. Baadaye alipokea tuzo ya watunzi kutoka Shirika la Kitaifa la Sanaa la Marekani mwaka 1979 na ufadhili wa Guggenheim mwaka 1980. Tuzo na ufadhili huo vilisaidia kugharamia utunzi wa opera yake ya kwanza, ''Sister Aimee: An American Legend'', iliyokamilishwa mwaka 1984, ikiwa na libretto iliyoandikwa na John Whiting. Opera hiyo ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 1984. Baadaye ilionyeshwa tena katika Royal College of Music mwaka 1987 na katika Marin County College, California, mwaka 1995. Katika miaka ya 1980, Martinez alikuwa na kipindi cha usiku wa siku za kazi katika kituo cha BBC Radio Three, ambacho kilijikita katika muziki mpya na kuwasaidia wasikilizaji kuuelewa. Mwaka 1984, Martinez alikuwa mwanamke wa kwanza kuongoza orchestra katika tamasha la BBC Promenade Concert lililofanyika Royal Albert Hall. Mwaka 1987, serikali ya Brazil ilimtunuku Medali ya Villa-Lobos kwa juhudi zake za kutangaza muziki wa Heitor Villa-Lobos na watunzi wengine wa Brazil. Kwa kuendelea kuhimiza uwasilishaji wa muziki wa Amerika ya Kusini kwa hadhira ya Uingereza na Ulaya, mwaka 1989 alishirikiana na Eduardo Mata kuongoza tamasha la muziki wa Amerika ya Kusini lililoitwa ''VIVA!'' katika South Bank Centre, London. Mwaka 1990, Martinez aliteuliwa kuwa mwanachama wa heshima wa Royal Academy of Music. Mwaka 1992, alianzisha kampuni ya LORELT, jina linalotokana na Lontano Records Limited. Lengo lake lilikuwa kutangaza kazi za watunzi walio hai, watunzi wanawake na watunzi wa Amerika ya Kusini wa vipindi mbalimbali vya historia. Tangu wakati huo, kampuni hiyo imetoa zaidi ya CD 30 zilizopokelewa vizuri na wakosoaji wa muziki. Katika majira ya joto ya mwaka 1994, Martinez aliongoza onyesho la kwanza katika Proms la opera ''The Wreckers'' ya Ethel Smyth. Kazi hiyo ilitolewa baadaye kwenye CD na kampuni ya Conifer Records. Rekodi ya muziki wa orchestra wa Smyth ilifuata kupitia Chandos Records, na mwaka 2016 rekodi ya kwanza kamili ya opera ''The Boatswain's Mate'' ilitolewa. Mnamo Agosti 2016, Retrospect Opera ilitangaza mradi wa kurekodi kikamilifu opera ''Fête Galante'' ya Smyth. Baada ya kipindi cha takribani miaka kumi bila kutunga muziki, Martinez alianza tena kutunga mwishoni mwa miaka ya 1990. Kazi yake ya kwanza baada ya kurejea ilikuwa muziki wa mchezo wa redio ulioagizwa na BBC Radio 4 mwaka 1998. Mwaka 1999, alitunga ''Hansen Variations'' kwa piano, kwa agizo la Idara ya Muziki ya Chuo Kikuu cha Tulane. Mwaka 2008, alikamilisha opera yake ya pili, ''Imoinda'', yenye libretto iliyoandikwa na Joan Anim-Addo. Opera hiyo inahusu utumwa na mwanzo wa utamaduni wa Waafrika na watu wenye asili ya Afrika katika Karibiani. Msimu wa vuli wa mwaka 2006, Martinez alianzisha Tamasha la Muziki wa Marekani la London pamoja na Lontano Ensemble. Lengo la tamasha hilo lilikuwa kuwafahamisha wasikilizaji nchini Uingereza kuhusu aina pana zaidi za kazi za watunzi wa kisasa wa Marekani na watunzi wanaoishi nchini humo. Tangu wakati huo, tamasha hilo limeendelea kufanyika kila baada ya miaka miwili. Kazi kadhaa muhimu zimeonyeshwa kwa mara ya kwanza nchini Uingereza kupitia tamasha hilo, zikiwemo kazi za John Harbison, Marjorie Merryman, Daniel Asia, Peter Child na Roberto Sierra. == Orodha ya kazi za utunzi == === Opera === * ''Sister Aimee: An American Legend'' (1978–1983), yenye muda wa takribani dakika 90. Kazi hii inahitaji mwimbaji wa mezzo-soprano, tenor, baritone, kwaya ya SATB, ala za nyuzi na kundi la ala tano za shaba. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Tulane mwezi Aprili 1984, wakati wa maadhimisho ya miaka 150 ya chuo hicho. Onyesho lake la kwanza nchini Uingereza lilifanyika Royal College of Music mjini London mwezi Juni 1987. Pia ilionyeshwa Marin County College, California, mwaka 1995. * ''Imoinda: A Story of Love and Slavery'' (2006–2018), yenye muda wa jumla wa takribani saa moja na dakika 45. Sehemu zote tatu za opera hii zilionyeshwa kwa mara ya kwanza kati ya Februari na Machi 2019 katika ukumbi wa The Warehouse, London, kama sehemu ya Tamasha la Saba la Muziki wa Marekani la London. Sehemu hizo zinaweza kuonyeshwa kila moja kivyake au kwa pamoja. ** '''Sehemu ya I: ''Imoinda''''' (2006), yenye muda wa dakika 45. Inahitaji mwimbaji wa soprano, mezzo-soprano, waimbaji wawili wa tenor, baritone, kwaya mchanganyiko ya SATB, ala za nyuzi na wapigaji wa ala za midundo wanne. Sehemu zilizochaguliwa za kazi hii zilirekodiwa kwa video mwaka 2015 kwa ufadhili wa Opera America kwa watunzi wanawake. ** '''Sehemu ya II: ''The Crossing''''' (2013), yenye muda wa dakika 28. Inahitaji soprano, tenor, kwaya ya SATB, ala za nyuzi na wapigaji wa ala za midundo watatu. Chuo Kikuu cha Tulane kiliagiza na kuwasilisha kazi hii kwa mara ya kwanza mwaka 2014, kwa ushirikiano na kwaya ya Chuo Kikuu cha Xavier na waimbaji pekee wa Louisiana Philharmonic. Onyesho lake la kwanza nchini Uingereza lilifanyika Novemba 2014 katika Tamasha la Sita la Muziki wa Marekani la London, likiwasilishwa na Eclectic Voices na Lontano Ensemble. ** '''Sehemu ya III: ''Plantation''''' (2018), yenye muda wa dakika 37. Inahitaji soprano, mezzo-soprano, tenor, kikundi cha waimbaji cha SATB, ala za nyuzi na wapigaji wa ala za midundo wanne. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza mwaka 2019 katika Tamasha la Saba la Muziki wa Marekani la London na Lontano Ensemble, waimbaji pekee na kwaya ya tamasha hilo. === Muziki wa vikundi vidogo vya ala === * ''Litanies'' (1981) — kwa kinubi, filimbi na kikundi cha ala za nyuzi cha watu watatu. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza na Lontano katika Wigmore Hall, London, mwaka 1981, na kutangazwa na BBC. Onyesho lake la kwanza nchini Marekani lilifanywa na Pittsburgh New Music Ensemble. Pia ilipigwa wakati wa ziara ya Lontano nchini Ireland mwaka 1987. * ''Suite for Cello and Cor Anglais'' (1982) — kwa selo na cor anglais. Iliagizwa na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na kundi la McGrath Duo katika St George's Hanover Square, London, mwezi Juni 1982. * ''Canciones'' (1983) — kwa sauti, ala za midundo na piano. Iliagizwa na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na Janis Kelly na Simon Limbrick, pamoja na Timothy Barrett, katika Wigmore Hall mwezi Mei 1983. Kazi hii ilichezwa katika ziara ya Lontano kwa ajili ya Eastern Arts nchini Uingereza na pia nchini Kanada, na kutangazwa na CBC. * ''String Quartet'' (1984) — kwa kikundi cha ala za nyuzi cha watu wanne. Iliagizwa na Roth Quartet kwa ufadhili wa Baraza la Sanaa la Uingereza na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na kundi hilo katika Purcell Room mwezi Januari 1985. * ''Cantos de amor'' (1985) — kwa soprano, violin, viola, selo na piano. Iliagizwa na Chester Festival na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na Domus mwezi Julai 1985. Baadaye ilipigwa na Lontano katika Akademie der Bildenden Künste mjini Berlin na St John's Smith Square mjini London. Onyesho lake la kwanza nchini Marekani lilifanyika Merkin Hall, New York, mwaka 1990. === Kazi za kwaya bila ala za muziki === * ''Misa breve afrocubana'' (1975) — kwa soprano, alto, tenor na besi. Hili ni toleo lililorekebishwa la kazi ya awali iliyoonyeshwa kwa mara ya kwanza na kwaya ya Shule ya Upili ya Palo Verde mjini Tucson, Arizona, mwaka 1966. Toleo lililorekebishwa liliimbwa na kwaya ya Royal Academy of Music, London, chini ya uongozaji wa Michael Procter mwaka 1975. * ''A las cinco de la tarde'' (1972/2018) — kwa soprano watatu, alto wawili, tenor wawili na besi watatu. Kazi hii inatokana na shairi lenye jina hilo hilo la Federico García Lorca. Iliimbwa na kwaya ya Royal Academy of Music, London, mwaka 1972, chini ya uongozaji wa Michael Procter, na kurekebishwa mwaka 2018. * ''O Absalom'' (1977) — kwa countertenor, tenor wawili, baritone na besi. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza na Michael Procter Consort katika Seven Oaks Festival mwezi Mei 1977. * ''Two American Madrigals'' (1978) — kazi ya kwaya inayotumia mashairi mawili ya Emily Dickinson. Iliagizwa kwa ajili ya Cork International Choral and Folk Dance Festival mwaka 1978 na Ruth Drady Memorial Trust, na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na Oxford Schola Cantorum. Baadaye ilirekodiwa na BBC Singers kwa ajili ya BBC Radio 3. === Kazi za kwaya zinazoambatana na ala === * ''Psalmos'' (1977) — kwa soprano, alto, tenor, besi, ala tano za shaba, timpani na ogani ya umeme. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Western Washington University mwezi Novemba 1977. Onyesho lake la kwanza nchini Uingereza lilifanyika St John's Smith Square, London, likiimbwa na kwaya ya Chuo Kikuu cha Surrey. * ''The Crossing'' (2013) — kwa soprano, tenor, kwaya ya SATB, ala za nyuzi na wapigaji wa ala za midundo watatu. Kazi hii imetokana na opera ''Imoinda''. Iliagizwa na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na Chuo Kikuu cha Tulane mwaka 2014, kwa ushirikiano na kwaya ya Chuo Kikuu cha Xavier na waimbaji pekee wa Louisiana Philharmonic. Onyesho lake la kwanza nchini Uingereza lilifanyika Novemba 2014 katika Tamasha la Sita la Muziki wa Marekani la London, likiwasilishwa na Eclectic Voices na Lontano. === Kazi za orchestra ya ala za nyuzi === * ''Five Russian Songs'' (1987) — kwa soprano na orchestra ya ala za nyuzi. Iliagizwa na Covent Garden Festival kwa ufadhili wa London Arts na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na London Chamber Symphony mwezi Septemba 1987. === Kazi za orchestra === * ''Suite from Imoinda'' (2018) — kwa filimbi mbili, oboe mbili, clarinet mbili, bassoon mbili, horn mbili, ala nne za midundo na ala za nyuzi. Kazi hii ilifadhiliwa kupitia ruzuku kutoka Cintas Foundation. === Kazi za ala moja na ala mbili === * ''Little Piece'' (1975), yenye muda wa dakika tatu — kwa filimbi ya pekee. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza na Judith Pearce katika Dartington Summer School mwaka 1976. Pia ilipigwa nchini Israel na kutangazwa nchini New Zealand na Ingrid Culliford. * ''EOS for Solo Organ'' (1976) — kwa ogani. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza na Susan Heath katika Kanisa la St Bride's, London, na pia kupigwa katika Coventry Cathedral. * ''After Sylvia'' (1976) — kwa soprano na piano, kwa kutumia mashairi ya Sylvia Plath. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika ISME Festival mjini Montreux, Uswisi, na kutangazwa na BBC. Pia ilipigwa na kutangazwa nchini Romania na Belgrade, Yugoslavia. Onyesho lake la kwanza nchini Marekani lilifanyika mwaka 2018 katika Chuo Kikuu cha Illinois, Urbana-Champaign. Mwaka 2019, ilipigwa katika Florida International University, Miami, na na North/South Consonance katika Kanisa la Christ & St Stephen's, New York. * ''A Moment’s Madness'' (1977) — kwa filimbi na piano, ikitumia pia sehemu za ndani za piano. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza Carnegie Recital Hall, New York, na Lyn McLarin na Jonathan Rutherford mwezi Novemba 1977. Onyesho lake la kwanza nchini Uingereza lilifanyika Purcell Room, likipigwa na Ingrid Culliford. Pia ilitangazwa na Radio Beograd. * ''Improvisations'' (1977) — kwa violin ya pekee. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Istanbul Arts Festival mwezi Oktoba 1978. Onyesho lake la kwanza nchini Uingereza lilifanyika katika tamasha la SPNM mwaka 1980, likipigwa na Irvine Arditi. * ''Color Studies'' (1978) — kwa piano ya pekee. Iliagizwa na Eleanor Alberga kwa ufadhili wa Arts Council of England na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza naye katika Purcell Room, Southbank Centre, London. * ''Asonancias'' (1982) — kwa violin ya pekee. Iliagizwa na Sophie Langdon na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza naye katika Purcell Room, London. Kazi hii ilitangazwa na BBC World Service na BBC Radio 3. * ''Hansen Variations'' (1999) — kwa piano ya pekee. Iliagizwa na Idara ya Muziki ya Chuo Kikuu cha Tulane na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na Daniel Weilbaecher Jr. katika chuo hicho mwaka huohuo. === Kazi za muziki wa kielektroniki === * ''Hallucination'' (1975) — kwa mkanda wa sauti wa kielektroniki. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Salzburg Seminar for Contemporary American Music mwezi Aprili 1976. * ''Visions and Dreams'' (1977–1978) — kwa mkanda wa sauti wa kielektroniki. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Hawaii na kupigwa katika Mkutano wa Kimataifa wa Muziki wa Kompyuta uliofanyika Chicago mwaka 1978, pamoja na vyuo vikuu mbalimbali nchini Marekani. * ''Lamento'' (1979) — kwa soprano, mezzo-soprano, tenor na besi, wote wakitumia vifaa vya kukuza sauti, pamoja na mkanda wa sauti. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza na Electric Phoenix katika St John's Smith Square, London, mwaka 1979, na baadaye kupigwa nchini Uholanzi na katika Chuo Kikuu cha York. * ''Three Pieces for Percussion and Electronics'' (1980) — kwa ala za midundo na mfumo wa kuchelewesha sauti. Iliagizwa na kuonyeshwa kwa mara ya kwanza na James Wood katika Wells-on-Sea Arts Centre kwa ufadhili wa Eastern Arts Association. Baadaye ilipigwa tena katika Purcell Room, London. === Kazi za awali === * ''Five Imagist Songs'' (1974) — kwa soprano, clarinet na piano. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Kelso Festival, Scotland, na mwimbaji wa soprano Sarah Mosely na mpiga clarinet Rory Allam, huku mtunzi mwenyewe akipiga piano. * ''Phasing'' (1975) — kwa orchestra ya ala za chumbani, filimbi, oboe, clarinet, bassoon na ala za nyuzi zilizogawanywa katika makundi. Ilionyeshwa kwa mara ya kwanza na Manson Ensemble katika Royal Academy of Music. Pia ilipigwa katika Zagreb Music Biennale na Chuo Kikuu cha Surrey. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1949]] [[Jamii:Watunzi wa Marekani]] [[Jamii:Muziki]] mdgeuiu7xs7yq27hk057ii96o4bcjbs Bessie Margolin 0 254718 1608539 2026-10-15T19:26:46Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Bessie Margolin''' ([[1909]] – 19 Juni [[1996]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanaharakati]] wa [[Marekani]]. Alifanya kazi kama mwanasheria katika Idara ya Kazi ya Marekani kuanzia mwaka 1939 hadi 1972, akitetea na kuwasilisha hoja katika kesi nyingi mbele ya [[Mahakama]] ya Juu ya Marekani. Margolin alishughulikia kesi nyingi zilizohusiana na [[Sheria]] ya Viwango vya Haki vya Kazi (''Fair Labor Standards Act''), na hivyo kuchangia kwa kiasi kikubw...' 1608539 wikitext text/x-wiki '''Bessie Margolin''' ([[1909]] – 19 Juni [[1996]]) alikuwa [[mwanasheria]] na [[mwanaharakati]] wa [[Marekani]]. Alifanya kazi kama mwanasheria katika Idara ya Kazi ya Marekani kuanzia mwaka 1939 hadi 1972, akitetea na kuwasilisha hoja katika kesi nyingi mbele ya [[Mahakama]] ya Juu ya Marekani. Margolin alishughulikia kesi nyingi zilizohusiana na [[Sheria]] ya Viwango vya Haki vya Kazi (''Fair Labor Standards Act''), na hivyo kuchangia kwa kiasi kikubwa katika kuendeleza sheria zinazohusu viwango vya ajira. == Maisha ya awali == Wazazi wa Margolin walihamia [[New York City]] muda mfupi kabla ya kuzaliwa kwake baada ya kukimbia mateso dhidi ya Wayahudi nchini Urusi. Mama yake alifariki Margolin akiwa bado mdogo, hivyo alitumia sehemu iliyobaki ya utoto wake katika Nyumba ya Watoto wa Kiyahudi mjini New Orleans. Alihitimu katika Shule ya Isidore Newman mwaka 1925. Mwaka 1929, alipata shahada ya kwanza katika Chuo cha Newcomb cha Chuo Kikuu cha Tulane. Baadaye alisomea sheria katika Chuo Kikuu cha Tulane na kuendelea na masomo ya juu ya sheria katika Chuo Kikuu cha Yale. Mwaka 1933, alipata shahada ya uzamivu katika sheria kutoka Yale. Baada ya kuhitimu Yale, Margolin alijiunga na Mamlaka ya Bonde la Tennessee (''Tennessee Valley Authority'') kama mwanasheria. Baadaye alisema kuwa, “Serikali huwavutia wanawake wenye uwezo katika taaluma ya sheria kwa sababu hawana njia nyingine,” akirejelea hali ya wakati huo ambapo kampuni nyingi za sheria zilizokuwa na hadhi kubwa hazikuwa tayari kuwaajiri wanawake. Kazi yake katika Mamlaka ya Bonde la Tennessee ilikumbwa kwa kiasi fulani na madai kwamba alikuwa na uhusiano wa kimapenzi na Larry Fly, aliyekuwa mshauri mkuu wa kisheria wa taasisi hiyo. Mwanzoni mwa mwaka 1943, baada ya Margolin kuondoka katika taasisi hiyo, Tume ya Mawasiliano ya Shirikisho ilichunguza Mbunge Eugene Cox, wa Chama cha Kidemokrasia kutoka Georgia, kwa kupokea hongo kutoka kituo cha redio cha WALB. Baadaye, Baraza la Wawakilishi la Marekani liliunda kamati maalumu ya uchunguzi iliyoongozwa na Cox ili kuchunguza tume hiyo. Kamati hiyo ilitumia madai kuhusu uhusiano huo kumshawishi Fly, ambaye wakati huo alikuwa mwenyekiti wa tume hiyo, kushirikiana nayo. == Kazi katika Idara ya Kazi == Mwaka 1939, Margolin alijiunga na Idara ya Kazi ya Marekani. Akawa mtaalamu wa Sheria ya Viwango vya Haki vya Kazi na baadaye alipandishwa cheo kuwa Naibu Mwanasheria Mkuu Msaidizi, akisimamia kesi za rufaa zilizowasilishwa mbele ya Mahakama ya Juu ya Marekani. Katika nafasi hiyo na baadaye alipokuwa Mwanasheria Msaidizi Mshiriki, Margolin aliwasilisha hoja katika kesi 27 mbele ya Mahakama ya Juu. Katika kesi 25 kati ya hizo, msimamo wa Idara ya Kazi ulikubaliwa, sawa na kiwango cha mafanikio cha takribani asilimia 93. Akiwa Mwanasheria Msaidizi Mshiriki, alisimamia wanasheria wengine 33, jambo lililomfanya kuwa miongoni mwa wanawake wenye vyeo vya juu zaidi katika taaluma ya sheria ndani ya serikali ya shirikisho. Miongoni mwa kesi nyingi alizowasilisha mbele ya Mahakama ya Juu, zifuatazo zilikuwa na umuhimu wa pekee. Katika kesi ya ''McComb v. Jacksonville Paper Co.'', ya mwaka 1949, hoja za Margolin zilichangia uamuzi kwamba idara haikuhitaji kuthibitisha kuwa ukiukaji wa amri ya mahakama ya kutekeleza masharti ya Sheria ya Viwango vya Haki vya Kazi ulifanywa kwa makusudi ili mahakama iweze kumkuta mlalamikiwa na hatia ya kuidharau mahakama. Uamuzi huo ulimaliza mgogoro wa kisheria kati ya kampuni hiyo na idara uliokuwa umeendelea kwa zaidi ya miaka mitano. Pia ulithibitisha kwamba idara ingeweza kutumia mamlaka ya mahakama kuhusu kuidharau mahakama kutekeleza matakwa ya sheria hiyo. Katika kesi ya ''Mitchell v. Lublin, McGaughy & Associates'', ya mwaka 1959, ambayo Margolin aliwasilisha hoja zake, mahakama ilifafanua maana ya maneno “kujishughulisha na biashara” (''engaged in commerce''). Ufafanuzi huo ulisaidia kubainisha aina za wafanyakazi waliokuwa chini ya Sheria ya Viwango vya Haki vya Kazi. Uamuzi huo pia ulifafanua kwamba mamlaka ya idara ya kutekeleza sheria hiyo yalihusisha watu waliofanya kazi ya kuandaa mipango, michoro na maelezo ya kiufundi. Heshima ambayo majaji wa Mahakama ya Juu walikuwa nayo kwa Margolin inaonekana katika kesi ya ''Maneja v. Waialua Agricultural Co.'' ya mwaka 1955. Katika kesi hiyo, mahakama ilimwalika mahsusi kuwasilisha maoni yake kama rafiki wa mahakama (''amicus curiae''), yaani mtu au taasisi inayotoa maoni ya kitaalamu ili kusaidia mahakama katika kufikia uamuzi. Baada ya Vita vya Pili vya Dunia, Margolin alipewa kwa muda jukumu katika Idara ya Vita ya Marekani wakati wa Kesi za Nuremberg. Katika nafasi hiyo, aliandaa rasimu ya kanuni ya awali iliyoweka msingi wa kuundwa kwa mahakama hizo. Mwaka 1963, Hale Boggs alimpendekeza Margolin kwa Rais Lyndon B. Johnson ili ateuliwe kuwa jaji katika Mahakama ya Madai ya Marekani. Willard Wirtz, aliyekuwa Waziri wa Kazi wakati huo, alimweleza Rais Johnson kuwa Margolin alikuwa mwanasheria mwenye uwezo wa hali ya juu na akasisitiza rekodi yake nzuri katika kuwasilisha kesi mbele ya Mahakama ya Juu. Hata hivyo, hatimaye Rais Johnson alimteua Wilson Cowen katika nafasi hiyo. Margolin alistaafu kutoka Idara ya Kazi mwaka 1972. Majaji kadhaa wa Mahakama ya Juu, akiwemo Jaji Mkuu Earl Warren, walihudhuria hafla ya chakula cha jioni iliyoandaliwa kwa heshima ya kustaafu kwake. Katika hafla hiyo, Warren alisema kuwa kazi ya Margolin ilikuwa imefanya sheria za shirikisho kuhusu mishahara na saa za kazi ziwe na maana na ziweze kutekelezwa kwa uwajibikaji. == Shughuli nyingine == Mwaka 1966, Margolin alikuwa miongoni mwa waanzilishi wa Shirika la Kitaifa la Wanawake (''National Organization for Women''). == Maisha ya baadaye == Baada ya kustaafu, Margolin alifanya kazi kama msuluhishi wa migogoro na mara kwa mara alifundisha katika Kituo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha George Washington. Baada ya kupata kiharusi, alifariki katika Hospitali ya Arlington, jimboni Virginia, tarehe 19 Juni 1996. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1909]] [[Jamii:Waliofariki 1996]] [[Jamii:Wanaharakati wa Marekani]] [[Jamii:Wanasheria wa Marekani]] [[Jamii:Sheria]] 33enztnzqrpg1e5p8cv8m95lggyqopb Kev Adams 0 254719 1608540 2026-10-15T19:26:47Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608540 wikitext text/x-wiki [[Faili:Kev-Adams-2018.jpg|thumb|Kev Adams]] '''Kev Adams au Kev' Adams''' (jina lake la kuzaliwa ni Kevin Smadja; alizaliwa [[1 Julai]] [[1991]]) ni [[mchekeshaji]], [[mwigizaji]], mwandishi wa miswada ya [[filamu]] na mtayarishaji wa filamu kutoka [[Ufaransa]]. == Maisha ya awali == Adams alizaliwa mwaka 1991 katika wilaya ya 16 ya jiji la Paris. Baba yake ni wakala wa mali isiyohamishika mwenye asili ya [[Wayahudi]] wa [[Algeria]], huku mama yake, mwenye asili ya Wayahudi wa [[Tunisia]], akifanya kazi katika sekta ya fedha. Ana ndugu wawili wadogo wanaoitwa Noam na Lirone. Alianza kuhudhuria masomo ya maigizo akiwa na umri wa [[miaka]] saba. Mwaka [[2009]], Adams alimaliza elimu ya sekondari na kupata cheti cha Kifaransa cha Baccalaureate katika masomo ya fasihi. Kisha alijiunga na [[Chuo Kikuu]] cha Paris X-Nanterre kusomea sheria huku akiendelea na kazi yake ya uigizaji. Alisema kuwa ilikuwa vigumu sana, karibu haiwezekani, kusawazisha masomo na kazi ya uigizaji.<ref>https://www.imdb.com/name/nm1133795/</ref><ref>https://www.ultratop.be/fr/showinterpret.asp?interpret=Kev+Adams</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1991]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} eqabpkdmt8ydc98p08hf89uyab1ts90 Grant Lyons 0 254720 1608541 2026-10-15T19:30:06Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Grant Lyons''' (alizaliwa mwaka [[1941]]) ni [[mwandishi]] wa [[Marekani]]. Alizaliwa [[Butler]], [[Pennsylvania]], lakini alikulia Port Arthur, [[Texas]]. Alipokuwa akisoma katika Shule ya Sekondari ya Thomas Jefferson huko Port Arthur, Lyons na kundi la marafiki zake wa kiume walifanya urafiki na Janis Joplin, ambaye wanafunzi wengine walimtenga shuleni. Kama ilivyoelezwa katika wasifu mbalimbali wa Janis Joplin, Lyons ndiye aliyemchezea Joplin rekodi...' 1608541 wikitext text/x-wiki '''Grant Lyons''' (alizaliwa mwaka [[1941]]) ni [[mwandishi]] wa [[Marekani]]. Alizaliwa [[Butler]], [[Pennsylvania]], lakini alikulia Port Arthur, [[Texas]]. Alipokuwa akisoma katika Shule ya Sekondari ya Thomas Jefferson huko Port Arthur, Lyons na kundi la marafiki zake wa kiume walifanya urafiki na Janis Joplin, ambaye wanafunzi wengine walimtenga shuleni. Kama ilivyoelezwa katika wasifu mbalimbali wa Janis Joplin, Lyons ndiye aliyemchezea Joplin rekodi yake ya kwanza ya muziki wa Lead Belly. Tukio hilo linachukuliwa kuwa na mchango mkubwa katika kuunda mtindo wake wa uimbaji. Lyons alisoma katika Chuo Kikuu cha Tulane kwa ufadhili wa masomo ya soka. Ana shahada ya uzamili katika Sayansi ya Maktaba pamoja na shahada ya uzamili katika Historia. Pia ni mjukuu wa Kapteni Ulysses Grant Lyons, ambaye aligombea kiti katika Baraza la Wawakilishi la Marekani na kwa muda mfupi alitangazwa kuwa mshindi, kabla ya Earl Beshlin kutangazwa rasmi kuwa mshindi. Lyons aliandika hasa vitabu vya maarifa visivyo vya kubuni kwa watoto. Vitabu vyake vingi vilihusu makabila ya Waindiani wa Amerika Kaskazini, na vyote vilichapishwa na kampuni ya uchapishaji ya Julian Messner, ambayo kwa sasa haipo tena. Kitabu chake cha kwanza kilikuwa ''Tales That People Tell In Mexico'' (1972). Vitabu vyake vilivyofuata ni pamoja na ''Andy Jackson and the Battles for New Orleans'' (1976), ''The Creek Indians'' (1978), ''Mustangs, Six Shooters, and Barbed Wire: How the West Was Really Won'' (1981), na ''Pacific Coast Indians of North America'' (1983). Lyons pia ameandika kazi za kubuni kwa ajili ya watu wazima. Chapisho lake muhimu zaidi hadi sasa ni mkusanyiko wa hadithi fupi uitwao ''4-4-4'' (1977). Kitabu hicho kina hadithi fupi nne zilizoandikwa na Lyons, hadithi fupi nne za Laurence Gonzales na hadithi fupi nne za Roger Rath. Kitabu hicho kilichapishwa na Chuo Kikuu cha Missouri kupitia kitengo chake cha uchapishaji. Hadithi fupi za Lyons pia zimechapishwa katika majarida ya ''Cimarron Review'', ''Confrontation'', ''Negative Capability'', ''Northwest Review'', ''Redbook'' na ''Seattle Review''. Kwa miaka mingi, Lyons alifanya kazi kama mwalimu na mtunza maktaba katika Shule ya Keystone. Kwa sasa anaishi San Antonio, Texas, pamoja na mke wake, Bonnie Lyons. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1941]] [[Jamii:Waandishi wa Marekani]] 529uetzgokwc5kn22uy9azd2zs2qrsw Catherine Deneuve 0 254721 1608543 2026-10-15T19:32:00Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608543 wikitext text/x-wiki [[Faili:Catherine Deneuve Berlinale 2017.jpg|thumb|Catherine Deneuve]] '''Catherine Fabienne Dorléac''' (alizaliwa [[22 Oktoba]] [[1943]]), anayejulikana kitaaluma kama Catherine Deneuve, ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Anachukuliwa kuwa mmoja wa waigizaji wakubwa zaidi wa Ulaya katika [[filamu]]. Mwaka [[2020]], gazeti la The New York Times lilimtaja miongoni mwa waigizaji bora zaidi wa karne ya 21. Deneuve alianza kuonekana katika filamu mwaka [[1957]] akiwa na umri wa [[miaka]] 13, katika filamu iliyorekodiwa mwaka uliotangulia alipokuwa na umri wa miaka 12 tu. Akiwa mmoja wa watu mashuhuri wa vuguvugu la French New Wave, alikuja kuwa, kama Brigitte Bardot na Alain Delon, mmoja wa wasanii wa Ufaransa wanaotambulika zaidi duniani.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000366/</ref><ref>https://www.imdb.com/name/nm0000366/bio/#trivia</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1943]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} b6p4ovfeyuaw7a3kobcuea3p51mepom Elyse Luray 0 254722 1608544 2026-10-15T19:32:52Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Elyse Luray''' (alizaliwa takribani mwaka [[1967]]) ni [[mwanahistoria]] wa [[sanaa]] na mthamini wa vitu vya kihistoria kutoka [[Marekani]]. Alipata umaarufu kwenye [[televisheni]] kutokana na kushiriki katika vipindi mbalimbali, hasa kipindi cha ''History Detectives'' cha Shirika la Utangazaji wa Umma la Marekani (PBS), kinachochunguza historia ya vitu na matukio ya zamani. Amekuwa mwanachama wa kipindi hicho tangu kilipoanza mwaka 2003. == Maisha ya...' 1608544 wikitext text/x-wiki '''Elyse Luray''' (alizaliwa takribani mwaka [[1967]]) ni [[mwanahistoria]] wa [[sanaa]] na mthamini wa vitu vya kihistoria kutoka [[Marekani]]. Alipata umaarufu kwenye [[televisheni]] kutokana na kushiriki katika vipindi mbalimbali, hasa kipindi cha ''History Detectives'' cha Shirika la Utangazaji wa Umma la Marekani (PBS), kinachochunguza historia ya vitu na matukio ya zamani. Amekuwa mwanachama wa kipindi hicho tangu kilipoanza mwaka 2003. == Maisha ya awali na kazi == Luray alizaliwa na kukulia [[Baltimore, Maryland|Baltimore]]. Alisoma katika Chuo cha Newcomb, chuo cha wanawake kilichokuwa sehemu ya Chuo Kikuu cha Tulane huko New Orleans, na kuhitimu mwaka 1989 akiwa na shahada ya historia ya sanaa. Alifanya kazi kwa zaidi ya miaka kumi kama mtaalamu wa kutathmini thamani ya vitu na dalali wa minada katika kampuni ya Christie's Auction House. Katika kipindi hicho, pia alionyesha utaalamu wake katika baadhi ya vipindi vya ''Antiques Roadshow'' vya PBS, vinavyohusu utambuzi na tathmini ya vitu vya kale. Baadaye alijiunga na kipindi cha ''History Detectives'' cha PBS. Mbali na vipindi hivyo vya PBS, Luray ameshiriki katika vipindi vingine vya televisheni, vikiwemo ''Cash in the Attic 2021'' na ''If Walls Could Talk'', kipindi kinachohusu nyumba za kihistoria kilichohusishwa na vituo vya HGTV na TLC. Pia aliendesha kipindi cha ''Endless Yard Sale'' kwa miaka kadhaa pamoja na mtangazaji mwenzake. Aliwahi kuwasilisha kipindi cha ''Treasure Seekers'', kinachofuatilia safari zake katika maonyesho ya vitu vya kale katika maeneo mbalimbali ya Marekani ili kuonyesha na kutathmini vitu vyenye umuhimu au mvuto wa kihistoria. Aidha, alikuwa mchangiaji wa mara kwa mara katika jarida la ''Antique Trader'' na tovuti ya ''Huffington Post''. Luray pia alionekana mara kwa mara katika kipindi cha ''The Nate Berkus Show'' kama mthamini wa vitu. Alifanya kazi hiyo hiyo katika kipindi cha ''Clean House New York'' cha kituo cha Style Network. Mwaka 2012, alianza kuwasilisha kipindi cha ''Collection Intervention'' cha kituo cha Syfy, kilichoonyeshwa kwa mara ya kwanza tarehe 14 Agosti 2012. Luray ndiye mwandishi wa kitabu ''Great Wines Under $20''. Ni mthamini wa vitu na mwanachama wa Chama cha Wathamini wa Marekani. Pia ana leseni ya kufanya kazi kama dalali wa minada katika Jimbo la New York. Luray ni mwanachama wa Baraza la Wakuu wa Vyuo la Chuo Kikuu cha Tulane na Baraza la Wanawake la Jumba la Makumbusho la Sanaa la Kaunti ya Nassau. Pia ni sehemu ya timu ya masuala ya amana na mirathi katika kampuni ya Heritage Auctions iliyoko New York City. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1967]] [[Jamii:Wanahistoria wa Marekani]] [[Jamii:Sanaa]] 3wilkkorz7lcm68k0g12o1bp943ughs Bill G. Lowrey 0 254723 1608545 2026-10-15T19:37:07Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Bill Green Lowrey''' ([[25 Mei]] [[1862]] – [[2 Septemba]] [[1947]]) alikuwa msimamizi wa [[elimu]] ya juu na [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]]. Alihudumu kwa vipindi vinne kama mwakilishi wa [[Mississippi]] katika Baraza la Wawakilishi la Marekani kuanzia mwaka 1921 hadi 1929. == Maisha ya awali == Bill Lowrey alizaliwa tarehe 25 Mei 1862 huko Kossuth, Mississippi. Alisoma katika shule za umma na Chuo cha Blue Mountain Academy kilichoko Blue Mountain,...' 1608545 wikitext text/x-wiki '''Bill Green Lowrey''' ([[25 Mei]] [[1862]] – [[2 Septemba]] [[1947]]) alikuwa msimamizi wa [[elimu]] ya juu na [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]]. Alihudumu kwa vipindi vinne kama mwakilishi wa [[Mississippi]] katika Baraza la Wawakilishi la Marekani kuanzia mwaka 1921 hadi 1929. == Maisha ya awali == Bill Lowrey alizaliwa tarehe 25 Mei 1862 huko Kossuth, Mississippi. Alisoma katika shule za umma na Chuo cha Blue Mountain Academy kilichoko Blue Mountain, Mississippi. Alihitimu kutoka Chuo cha Mississippi kilichoko Clinton mwaka 1887. Katika kipindi cha mwaka 1888 hadi 1889, alikuwa mwanafunzi katika Chuo Kikuu cha Tulane kilichoko New Orleans, Louisiana. == Kazi == === Elimu ya juu === Lowrey alianza kazi kama profesa katika Chuo cha Blue Mountain. Mwaka 1898 alipandishwa cheo na kuwa rais wa chuo hicho, nafasi aliyoshikilia hadi mwaka 1911, alipohamia Texas kuwa rais wa Chuo cha Kijeshi cha Amarillo. Aliacha nafasi hiyo mwaka 1916 na kukubali kufanya kazi kama katibu wa shughuli za uhamasishaji katika Chuo cha Hillman na Chuo cha Blue Mountain. Aliendelea na kazi hiyo hadi mwaka 1920, alipoteuliwa kuwa makamu wa rais wa Chuo cha Blue Mountain. Alishikilia nafasi hiyo hadi mwaka 1921. === Bunge la Marekani === Lowrey alichaguliwa kuwa mwakilishi wa Chama cha Kidemokrasia katika Bunge la 67 la Marekani na mabunge matatu yaliyofuata. Alihudumu kuanzia tarehe 4 Machi 1921 hadi tarehe 3 Machi 1929. Hata hivyo, hakuteuliwa tena na chama chake kugombea nafasi hiyo katika uchaguzi wa kuingia Bunge la 71 mwaka 1929. === Kazi za baadaye === Kuanzia mwaka 1929 hadi 1935, alihudumu kama karani wa Mahakama ya Marekani katika Wilaya ya Kaskazini ya Mississippi. == Familia == Lowrey alikuwa mwana wa Mark Perrin Lowrey. == Kifo == Lowrey alifariki tarehe 2 Septemba 1947 huko Olive Branch, Mississippi. Alizikwa katika Makaburi ya Blocker. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1862]] [[Jamii:Waliozaliwa 1947]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] hxoigu8tbmk6eulk287nphlm7kda0f9 Isabelle Huppert 0 254724 1608546 2026-10-15T19:38:03Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608546 wikitext text/x-wiki [[Faili:Isabelle Huppert 79th Locarno Film Festival - Photocall-8 (cropped).jpg|thumb|Isabelle Huppert]] '''Isabelle Anne Madeleine Huppert''' (alizaliwa [[16 Machi]] [[1953]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]] ambaye ameigiza katika [[filamu]] ndefu zaidi ya 120, nyingi zikiwa na nafasi kuu za uigizaji. Anachukuliwa kuwa mmoja wa waigizaji wanaoheshimika zaidi katika tasnia ya filamu ya Ufaransa. Ameigiza katika filamu zilizoongozwa na Claude Chabrol, Jean-Luc Godard na Michael Haneke. Pia ameshiriki katika maonyesho mengi ya maigizo jukwaani, mjini [[Paris]] na sehemu mbalimbali duniani. Akiwa na uteuzi mara 17 na ushindi mara mbili, Huppert ndiye mwigizaji aliyeteuliwa mara nyingi zaidi katika [[tuzo]] za César. Pia amepokea tuzo na heshima nyingi, zikiwemo tuzo tano za Lumière, tuzo moja ya BAFTA, tuzo tatu za Filamu za Ulaya, tuzo mbili za Tamasha la Kimataifa la Filamu la Berlin, tuzo tatu za Tamasha la Filamu la Cannes na tuzo za heshima za Tamasha la Filamu la Venice. Aidha, ameshinda tuzo ya Golden Globe na kupata uteuzi wa tuzo ya Academy (Oscar).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0001376/</ref><ref>https://www.rottentomatoes.com/celebrity/isabelle_huppert</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1953]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 4n6tcstwqo56urh9bd336xit37bf7fx John Harvey Lowery 0 254725 1608547 2026-10-15T19:40:53Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''John Harvey Lowery''' (18 Oktoba [[1860]] – 25 Septemba [[1941]]) alikuwa [[daktari]] na mfadhili kutoka [[Marekani]], aliyeishi Donaldsonville, katika [[Parokia]] ya [[Ascension]], kusini mwa Baton Rouge, [[Louisiana]]. Alizaliwa Plaquemine, katika Parokia ya Iberville. Alikuwa mmoja kati ya watoto 19 wa familia ya baba aliyekuwa fundi wa uashi na mama aliyekuwa mkunga. Alisomea udaktari katika Hospitali ya zamani ya Flint Goodridge, ambayo kwa sasa...' 1608547 wikitext text/x-wiki '''John Harvey Lowery''' (18 Oktoba [[1860]] – 25 Septemba [[1941]]) alikuwa [[daktari]] na mfadhili kutoka [[Marekani]], aliyeishi Donaldsonville, katika [[Parokia]] ya [[Ascension]], kusini mwa Baton Rouge, [[Louisiana]]. Alizaliwa Plaquemine, katika Parokia ya Iberville. Alikuwa mmoja kati ya watoto 19 wa familia ya baba aliyekuwa fundi wa uashi na mama aliyekuwa mkunga. Alisomea udaktari katika Hospitali ya zamani ya Flint Goodridge, ambayo kwa sasa ni Chuo Kikuu cha Dillard. Alipata cheti chake cha udaktari kutoka Chuo cha Tiba cha Chuo Kikuu cha New Orleans, ambacho kwa sasa ni sehemu ya Chuo Kikuu cha Tulane, tarehe 21 Februari 1894. Kuanzia mwaka 1894 hadi alipofariki, Lowery alitoa huduma za udaktari katika nyumba yake iliyokuwa na mapambo ya nje ya mtindo wa ''gingerbread'', iliyoko Louisiana Square, Donaldsonville. Pia alikuwa mkulima mwenye mashamba ya miwa na mpunga. Mashamba hayo yalitoa ajira ya kudumu mwaka mzima kwa zaidi ya Waamerika wenye asili ya Afrika 200. Hadi wakati wa kifo chake, Lowery alikuwa akishiriki kikamilifu katika jumuiya mbalimbali za kindugu. Kwa miaka kadhaa, alihudumu kama katibu wa idara ya mifuko ya mafao katika Lojia Kuu ya Wilaya ya Odd Fellows ya jimbo la Louisiana. Pia alikuwa mwanahisa na alihudumu katika bodi ya wakurugenzi na kamati ya fedha ya Kampuni ya Bima ya Maisha ya Peoples Industrial iliyoko New Orleans. Kampuni hiyo iliuzwa mwaka 1974. Lowery alikuwa mwanachama hai wa Chama cha Republican na alihudumu katika Kamati Kuu ya chama hicho ya jimbo. Pia alikuwa mjumbe katika kila Kongamano la Kitaifa la Chama cha Republican kuanzia mwaka 1884 hadi 1940. Katika kipindi hicho, alishuhudia uteuzi wa James G. Blaine kuwa mgombea wa urais na, hatimaye, uteuzi wa Wendell Willkie. Kutokana na kuvutiwa kwake na elimu ya vijana weusi, Lowery alifadhili juhudi za kujenga shule ya kisasa kwa wanafunzi weusi katika Parokia ya Ascension. Kwa sababu ya mchango wake mkubwa wa kifedha, shule hiyo iliitwa Lowery Training School. Shule ya sekondari ya chini iliyoko Donaldsonville bado ina jina lake. Pia alitoa ardhi kwa ajili ya kujenga shule katika Modeste, jamii ya vijijini iliyoko kati ya Donaldsonville na White Castle, Louisiana. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1860]] [[Jamii:Waliofariki 1941]] [[Jamii:Madaktari]] gkvk1pza62q3026cu65h5089c6krx4g Juliette Binoche 0 254726 1608548 2026-10-15T19:43:01Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608548 wikitext text/x-wiki [[Faili:Juliette Binoche at Berlinale 2026-2.jpg|thumb|Juliette Binoche]] '''Juliette Binoche''' (alizaliwa [[9 Machi]] [[1964]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Ameigiza katika [[filamu]] zaidi ya 60, hasa za lugha ya Kifaransa na Kiingereza. Amepokea [[tuzo]] na heshima nyingi, zikiwemo tuzo ya Academy (Oscar), tuzo ya BAFTA na tuzo ya César. Binoche ni mmoja wa wanawake wawili pekee waliowahi kushinda tuzo za uigizaji katika kila moja ya tamasha tatu kuu za filamu duniani. Tuzo hizo ni Volpi Cup ya Mwigizaji Bora wa Kike, Silver Bear ya Mwigizaji Bora wa Kike na tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000300/</ref><ref>https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/juliette-binoche-75895</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1964]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} jh7cx1hfrrlnqn8dum2ox68ke1pxvbr Dessamae Lorrain 0 254727 1608549 2026-10-15T19:43:57Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dessamae Hart Lorrain''' (25 Julai [[1927]] – 23 Julai [[2011]]) alikuwa [[mwanaakiolojia]] wa [[Marekani]]. Alikuwa mwanaakiolojia katika Kituo cha Utafiti wa [[Anthropolojia]] cha Chuo Kikuu cha Southern Methodist. Miradi yake mingi ilihusisha uchunguzi na uokoaji wa mabaki ya kihistoria, ambapo alichimba maeneo ya kihistoria huko [[Texas]] kabla ya kuanza kwa miradi mikubwa ya ujenzi katika miaka ya 1960 na 1970. == Maisha ya awali na elimu == Des...' 1608549 wikitext text/x-wiki '''Dessamae Hart Lorrain''' (25 Julai [[1927]] – 23 Julai [[2011]]) alikuwa [[mwanaakiolojia]] wa [[Marekani]]. Alikuwa mwanaakiolojia katika Kituo cha Utafiti wa [[Anthropolojia]] cha Chuo Kikuu cha Southern Methodist. Miradi yake mingi ilihusisha uchunguzi na uokoaji wa mabaki ya kihistoria, ambapo alichimba maeneo ya kihistoria huko [[Texas]] kabla ya kuanza kwa miradi mikubwa ya ujenzi katika miaka ya 1960 na 1970. == Maisha ya awali na elimu == Dessie Mae Hart alizaliwa Elkhart, Indiana. Alikuwa binti wa R. E. Hart na Crystal Edessa Young Hart. Alisoma katika Chuo cha Newcomb na kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane akiwa na shahada ya fizikia. Baadaye aliendelea na masomo ya uzamili katika akiolojia katika Chuo Kikuu cha Texas. == Kazi == Lorrain alikuwa mwanaakiolojia katika Kituo cha Utafiti wa Anthropolojia cha Chuo Kikuu cha Southern Methodist na mwanachama wa Mradi wa Uokoaji wa Maeneo ya Akiolojia ya Texas. Katika miaka ya 1960, alichunguza maeneo ya kihistoria huko Texas yaliyokuwa katika hatari ya kuharibiwa au kuvurugwa na ujenzi wa barabara kuu na mabwawa ya kuhifadhi maji. Kwa mfano, Shirika la Huduma za Hifadhi za Taifa la Marekani lilifadhili kazi yake katika maeneo ya kabla ya historia katika Kaunti ya Cooke, kabla ya maeneo hayo kufunikwa na maji kutokana na kuundwa kwa Ziwa la Hubert H. Moss mwaka 1966. Mwaka 1965, aliongoza shule ya nne ya kila mwaka ya mafunzo ya uwandani ya Jumuiya ya Akiolojia ya Texas. Mwaka 1968, alitoa mada katika mkutano wa kila mwaka wa Jumuiya ya Akiolojia ya Kihistoria uliofanyika Williamsburg, Virginia. Katika miaka ya 1970, aliongoza uchimbaji wa kiakiolojia katika Ngome ya Richardson, iliyoko Jacksboro, Texas. Pia alikuwa mwanaakiolojia mkuu wa shughuli za uwandani katika Ngome ya Griffin, iliyoko Kaunti ya Shackelford, Texas. Kufikia mwaka 1980, Lorrain alikuwa akifanya kazi kama muuguzi na akiishi Ava, Missouri. == Machapisho == * ''A Cache of Blades from Carrollton, Texas'' (1963). * ''Bonfire Shelter: A Stratified Bison Kill Site, Val Verde County, Texas'' (1965), alichoandika pamoja na David S. Dibble. * ''Bonfire Shelter Fauna'' (1966). * ''Bone and Shell Artifacts'' na ''Animal Remains'' (1967). * ''The Lower Rockwall Site, Rockwall County, Texas'' (1968), alichoandika pamoja na Norma Hoffrichter. * ''An Archaeologist's Guide to Nineteenth Century American Glass'' (1968). * ''Archeological Excavations in Northwestern Crockett County, Texas, 1966–1967'' (1968). * ''Archaeological Excavations in the Fish Creek Reservoir'' (1969). == Maisha binafsi == Hart alifunga ndoa na Paul Henry Lorrain mwaka 1949. Walipata watoto watatu na walitalikiana mwaka 1977. Alifariki mwaka 2011 akiwa na umri wa miaka 83, huko Alpine, Texas. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1927]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] 9bwf7lupgadqnto34obyw1o2jepc70u Audrey Tautou 0 254728 1608551 2026-10-15T19:48:25Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608551 wikitext text/x-wiki [[Faili:Audrey Tautou Berlin 2015.jpg|thumb|Audrey Tautou]] '''Audrey Justine Tautou''' (alizaliwa [[9 Agosti]] [[1976]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Alianza kazi yake ya uigizaji kwenye [[televisheni]] akiwa na umri wa miaka 18, kisha akaanza kuigiza katika filamu mwaka 1999 kupitia Venus Beauty Institute. Uigizaji wake katika filamu hiyo ulipokelewa vizuri na wakosoaji, na ulimwezesha kushinda [[tuzo]] ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike Mwenye Ahadi Kubwa. Tautou alipata kutambulika kimataifa kutokana na nafasi yake kuu katika [[filamu]] ya Amélie ya mwaka 2001, ambayo ilisifiwa na wakosoaji na kupata mafanikio makubwa ya kibiashara. Tangu wakati huo, ameigiza katika filamu za aina mbalimbali, zikiwemo filamu za kusisimua Dirty Pretty Things (2002) na The Da Vinci Code (2006), pamoja na filamu ya [[vichekesho]] vya kimapenzi Priceless (2006).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0851582/</ref><ref>https://www.britannica.com/biography/Audrey-Tautou</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1976]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} lc9tx64usu6iupvovhbbn38y8yuxy17 Chip Lord 0 254729 1608552 2026-10-15T19:48:37Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Chip Lord''' (alizaliwa mwaka [[1944]]) ni [[msanii]] wa [[vyombo vya habari]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] mstaafu wa Chuo Kikuu cha [[California]], [[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]]. Anaishi [[San Francisco]]. Anajulikana zaidi kwa kazi yake katika kundi huru la usanifu majengo na sanaa ya vyombo vya habari lililoitwa ''Ant Farm'', ambalo alilianzisha pamoja na Doug Michels mwaka 1968. Kazi zake mara nyingi huchunguza kwa mtazamo wa kejeli m...' 1608552 wikitext text/x-wiki '''Chip Lord''' (alizaliwa mwaka [[1944]]) ni [[msanii]] wa [[vyombo vya habari]] kutoka [[Marekani]] na [[profesa]] mstaafu wa Chuo Kikuu cha [[California]], [[Santa Cruz de Tenerife|Santa Cruz]]. Anaishi [[San Francisco]]. Anajulikana zaidi kwa kazi yake katika kundi huru la usanifu majengo na sanaa ya vyombo vya habari lililoitwa ''Ant Farm'', ambalo alilianzisha pamoja na Doug Michels mwaka 1968. Kazi zake mara nyingi huchunguza kwa mtazamo wa kejeli mithali na hadithi zinazohusishwa na utambulisho wa Marekani. Kazi hizo zimeelezwa kuwa na hisia za kukumbuka yaliyopita, lakini zikiambatana na mtazamo wa kinaya. == Historia na elimu == Lord alizaliwa mwaka 1944 na kuhitimu kutoka Chuo Kikuu cha Tulane, kilichoko [[New Orleans]], ambako alipata shahada ya uzamili katika usanifu majengo mwaka 1968 katika Shule ya Usanifu Majengo ya chuo hicho. Alianza chuo miaka mitano mapema, akichagua Tulane kwa sababu alitaka kusomea usanifu majengo. Nia yake ilitokana na shauku aliyokuwa nayo tangu utotoni ya kuchunguza nyumba zilizokuwa zikijengwa. Baada ya kuhitimu, Lord aliamua kutofuata njia ya kawaida ya kufanya kazi katika kampuni ya usanifu majengo kwa miaka minne kabla ya kuanzisha kampuni yake binafsi. Doug Michels, aliyehitimu kutoka Chuo Kikuu cha Yale mwaka 1967, alikutana na Lord mwaka uliotangulia wakati wa ziara yake ya kutoa mihadhara vyuoni. Kwa pamoja, walianzisha kampuni huru ya usanifu majengo ya ''Ant Farm'', ambayo baadaye ilipanuka na kuwajumuisha Hudson Marquez na Curtis Schreier. Lord anaeleza kuwa elimu yake ya usanifu majengo ilimpa msingi imara wa kuunda kazi za sanaa. Ujuzi wa kubuni mawazo, kupanga na kuyatekeleza ni miongoni mwa stadi alizotumia katika kazi zake. Msukumo wao ulitokana hasa na matukio ya mwaka 1968, na walijikita katika nafasi ya kizazi kipya na utamaduni wa kupinga mila zilizokuwepo kama njia ya kuunda upya jamii iliyorithiwa kutoka kwa kizazi kilichotangulia. == Ushiriki wake katika Ant Farm (1968–1978) == Baada ya kuhitimu, Doug Michels alialikwa kufundisha katika Chuo Kikuu cha Houston. Mwaka mmoja kabla ya hapo, Michels alikuwa ametembelea chuo hicho katika ziara yake ya mihadhara na kuchangia kuchochea uasi wa wanafunzi katika Shule ya Usanifu Majengo. Wanafunzi walifanya juhudi zilizomfanya mkuu wa shule hiyo kuondoka. Mojawapo ya madai yao lilikuwa kumrudisha Michels chuoni ili kutoa mihadhara. Michels alimwalika Lord kuungana naye, na wote wawili walifanya kazi katika chuo hicho kwa mwaka mmoja. Baada ya kuondoka Chuo Kikuu cha Houston, wawili hao walirudi katika eneo la Ghuba ya San Francisco na kuanzisha shughuli zao huru katika ghala lililoko Sausalito. Lengo la ''Ant Farm'' lilikuwa kupendekeza mabadiliko katika mfumo wa elimu ya usanifu majengo na kushirikiana zaidi na jamii, badala ya kufuata mbinu za jadi zilizokuwa ngumu kubadilika. Kundi hilo lilijitambulisha kama wakala wa sanaa unaokuza mawazo ambayo hayana uwezekano wa kuleta faida ya kibiashara, lakini ambayo wanayaona kuwa muhimu kwa jamii kujitafakari kiutamaduni. Katika kipindi cha mwanzo, kazi zao zilihusisha maonyesho ya kisanii na miundo inayoweza kupuliziwa hewa na kuhamishwa kutoka sehemu moja hadi nyingine. Kazi zao ziliendana na harakati zilizokuwa zikikua za kutetea mazingira na zilifanana kwa baadhi ya vipengele na miradi mingine kama ''Whole Earth Catalog''. Mwanzoni mwa miaka ya 1970, mwelekeo wao ulibadilika baada ya kuibuka kwa kifaa cha kurekodi video cha Sony Portapak. Kazi zao ziliendana na juhudi za makundi mengine ya wasanii, kama ''Videofreex'' na ''TVTV'', yaliyotaka kufanya utayarishaji na matumizi ya televisheni yafikiwe na watu wengi zaidi. Lord alisema kipindi hicho kilikuwa cha kusisimua kwao kama wasanii, watengenezaji wa kumbukumbu za matukio na waandaaji wa shughuli za jamii. Wazo la kazi ya sanaa ya ''Cadillac Ranch'' lilitokana na mwaliko wa Stanley Marsh. Lord, Marquez na Michels wote walikulia Marekani katika miaka ya 1950 na walivutiwa na maana ya kiishara ya magari ya Cadillac. Magari hayo yaliwakilisha utamaduni wa Marekani wa miaka ya 1950 pamoja na matarajio ya mafanikio. Wazo hilo liliibuka katika mazingira ya harakati za kutetea mazingira na sanaa inayotumia ardhi kama nyenzo. Kazi hiyo inaonyesha kupanda na kushuka kwa umaarufu wa mabawa ya nyuma ya magari, na imekuwa kivutio cha watalii kando ya barabara tangu kukamilika kwake mwaka 1974. Kazi ya video ya ''The Eternal Frame'' ilitayarishwa kwa ushirikiano na kundi jingine la wasanii wa eneo la Ghuba ya San Francisco, T. R. Uthco, lililojumuisha Diane Andrews Hall, Doug Hall na Jody Procter. Video hiyo ilirekodiwa katika Dealey Plaza, Dallas, na ilitokana na shauku ya makundi hayo kutekeleza wazo waliloliona kuwa limezuiliwa au halikubaliki kwa urahisi. Waigizaji walifanya mazoezi mengi ili kuifanya igizo lao lionekane halisi. Waliporekodi tukio hilo upya, walizingatia kwa makini maelezo mbalimbali. Ingawa makundi hayo hayakuwa na vibali vya kufanya kazi hiyo, yaliweza kurekodi matukio hayo mara kadhaa. Video hiyo inaweza kutazamwa kama maoni kuhusu utamaduni wa vyombo vya habari nchini Marekani, hasa jinsi mauaji ya Rais John F. Kennedy yalivyogeuka kuwa tukio jipya la vyombo vya habari. Mwaka 2003, video hiyo ilirejeshwa katika hali nzuri na Heather Weaver na Jonathan Selsley katika BAVC, chini ya usimamizi wa Doug Hall wa T. R. Uthco na Chip Lord wa Ant Farm. Kazi hiyo ilihitaji marekebisho ya kila fremu ya video. Kundi la ''Ant Farm'' lilivunjika mwaka 1978 baada ya moto kuharibu ghala lao katika Gati la 40 huko San Francisco. Shughuli zao zilikuwa zimehamia katika ghala hilo mwaka 1973. == Kazi baada ya Ant Farm == Kwa Lord, kuvunjika kwa kundi la ''Ant Farm'' kulifanana na bendi ya muziki kuvunjika. Baada ya hapo, alifanya kazi ya upigaji picha na uandishi wa habari wa kujitegemea, lakini alikosa ushirikiano wa ubunifu aliokuwa ameuzoea akiwa katika kundi hilo. Hatimaye, aligundua kuwa alikuwa na shauku ya kufundisha. Alianza kufundisha kama mhadhiri katika Idara ya Sanaa za Kuonekana ya Chuo Kikuu cha California, San Diego, mwaka 1982, kisha akahamia Idara ya Filamu na Vyombo vya Habari vya Kidijitali ya Chuo Kikuu cha California, Santa Cruz, mwaka 1988. Lord alisema kuwa kipindi cha baada ya ''Ant Farm'' kilikuwa kigumu kwake kwa sababu alipoteza mfumo wa msaada wa ubunifu na kifedha ambao kundi lilikuwa limempa. Hata hivyo, hali hiyo hatimaye ilimwelekeza katika kazi ya ualimu. Alitarajia kuwa kufundisha kungekuwa mchakato wa ushirikiano unaofanana na ule wa kundi, na aliona kuwa kwa namna fulani ndivyo ilivyokuwa. Alieleza pia kuwa kuendelea kwake kufundisha kwa miaka mingi kulionyesha kuwa uhusiano wake na chuo kikuu ulikuwa na manufaa kwake. == Ualimu == Lord alipata katika ualimu ushirikiano aliokuwa akiutafuta. Mwaka 1981, akawa profesa katika Idara ya Sanaa ya Chuo Kikuu cha California, San Diego, baada ya chuo hicho kutaka kuanzisha nafasi ya kufundisha sanaa ya video. Baada ya kufanya kazi kwa vipindi mbalimbali kwa karibu miaka mitatu, aliajiriwa kama profesa wa wakati wote. Kwa kuwa hakuridhishwa na mji wa San Diego, Lord aliamua kujaribu kufundisha kwa mwaka mmoja katika Chuo Kikuu cha California, Santa Cruz. Alifanya kazi katika Idara ya Sanaa za Maonyesho, akishirikiana na wanafunzi katika miradi mbalimbali ya filamu. Utayari wa wanafunzi wa Santa Cruz kuchunguza mawazo mapya ulimfanya aamue kubaki katika chuo hicho. Baada ya kuanzishwa kwa Idara ya Filamu na Vyombo vya Habari vya Kidijitali huko Santa Cruz, Lord alianza kufundisha masomo mbalimbali ya vitendo na nadharia katika eneo hilo. Hatimaye, akawa mkuu wa idara hiyo. Masomo aliyofundisha yalijumuisha uandishi wa miswada ya filamu, video ya majaribio na matumizi ya vipande vya filamu vilivyopatikana kutoka vyanzo vingine. Katika kufundisha filamu na video za majaribio, Lord hutumia miaka kumi ya kwanza ya sanaa ya video kama mfano wa kuchunguza mabadiliko katika namna kazi za sanaa zinavyobuniwa na kutengenezwa. Katika kufundisha matumizi ya vipande vya video vilivyopatikana kutoka vyanzo vingine, huonyesha mifano mbalimbali, ikiwemo kazi zake binafsi na za Bruce Conner. Wanafunzi huandaa miradi inayohusisha kutumia upya picha za video kutoka Hollywood na televisheni na kuzipa maana mpya. Mradi mwingine huhitaji wanafunzi kutumia vipande hivyo kuunda mada kuu, kama vile muda na jinsi unavyopita, sanaa inayosaidia uchumi, kupinga hali iliyopo, matamanio na giza. Lord pia ameshiriki katika mihadhara katika Jumba la Makumbusho la Sanaa ya Kisasa (MoMA) mjini New York, Chuo Kikuu cha Yale, Idara ya Sanaa ya Chuo Kikuu cha Southern California, Jumba la Makumbusho la Sanaa la San Francisco na Shule ya Usanifu Majengo ya Princeton, miongoni mwa taasisi nyingine. Kufikia majira ya kuchipua ya mwaka 2010, Lord alipanga kustaafu kazi yake ya kufundisha na kuendelea na shughuli zake katika filamu na vyombo vya habari vya kidijitali. == Kazi za sanaa == Lord ametengeneza kazi za sanaa kwa ajili ya watazamaji wanaokaa kutazama pamoja na usakinishaji wa video unaotumia skrini nyingi. Anavutiwa na jinsi aina mbalimbali za vyombo vya habari vinavyowasilisha picha na maana, hasa picha tuli zilizotengenezwa kwa kutumia filamu ya kamera na video. Katika miradi yake, huweka aina hizo za vyombo vya habari katika utofauti wa makusudi. Baadhi ya kazi zake ni hizi: * Mwezi Machi 2005, maonyesho yaliyowasilisha kwa muhtasari kazi zake za video za chaneli moja yalifanyika katika Jumba la Makumbusho la Kitaifa la Sanaa Reina Sofía mjini Madrid. * ''Movie Map'' (2003), dakika 9 na sekunde 30. Kazi hii ilionyeshwa katika Jumba la Sanaa la Rena Bransten huko San Francisco mwaka 2003. Maonyesho hayo yalijumuisha jozi za picha zilizopangwa pamoja, zikionyesha kumbi za sinema, pamoja na video kwenye skrini bapa. Video hiyo inaunganisha vipande vya filamu ''Vertigo'' na ''Bullitt'' ili kuunda taswira ya kubuni ya jiografia ya San Francisco na kuonyesha kana kwamba misako miwili ya magari inatokea kwa wakati mmoja. * ''El Zocalo'' (2002), dakika 28. Hii ni filamu ya hali halisi ya uchunguzi iliyorekodiwa Mexico City mwezi Agosti 2001. Inaonyesha maisha ya kila siku katika uwanja mkuu wa jiji hilo, ikianza na kuishia kwa ndoto. * ''Get Ready to March'' (1981), dakika 2. Video ya rangi iliyo sehemu ya mkusanyiko wa ''Global Perspectives on War and Peace''. Inakosoa msisitizo wa Ronald Reagan katika gwaride za kijeshi kwa gharama ya sanaa. * ''Conversations with Hiro Nagakubo'' (1991), dakika 23. Katika kazi hii, Nagakubo anamaliza mazungumzo ya simu na kisha kueleza jinsi Wajapani walivyochukua na kutumia upya vipengele vya utamaduni wa Marekani wa miaka ya 1950. Anaeleza kuwa kutokana na umaskini uliokuwepo nchini Japan wakati huo, maisha ya Marekani ya miaka ya 1950 yalikuwa ndoto kwa Wajapani. Mtu mwingine anapendekeza kuwa kipindi hicho nchini Marekani kilijikita katika matumizi ya bidhaa na uzalishaji, jambo linaloweza kueleza kwa nini Japan, iliyokuwa ikiendelea kiteknolojia na kiviwanda, ilivutiwa na utamaduni huo. * ''Cars and Owners'' (1978), dakika 20. Video ya rangi nyeusi na nyeupe iliyo sehemu ya mfululizo unaoendelea wa picha tuli na video. Chip Lord anamhoji Skip Blumberg kuhusu gari lake jipya la Plymouth Valiant la mwaka 1978. Blumberg anaeleza kuwa analipenda kwa sababu linaonekana la kawaida, na kwamba hajali sana magari mradi lifanye kazi vizuri. Anaeleza jinsi alivyoamua kulinunua na kumruhusu mtazamaji kusikiliza sauti ya injini. Mwishoni, anaonyesha kilichomo kwenye buti ya gari na kusema kuwa ana magurudumu yake halisi, kisha anaondoka kwa kuteleza kwa kutumia viatu vya magurudumu. * ''Awakening from the 20th Century'' (1999), insha ya video yenye urefu wa dakika 35. * ''Mapping a City of Fragments v.2'' (1997), dakika 9 na sekunde 30. Kazi hii hutumia mfuatano unaojirudia wa vipande vifupi. Imeundwa ili kuwatuza watazamaji wanaoendelea kuitazama, kwa sababu vipande vinavyoonekana kurudiwa mwanzoni huonyesha taarifa zinazoongezeka vinapochunguzwa kwa makini. * ''The Aroma of Enchantment'' (1992), insha ya video yenye urefu wa dakika 55. * ''Fashion Zone'' (1993), usakinishaji wa video. * ''Easy Living'' (1984), kazi ya masimulizi ya majaribio iliyotengenezwa pamoja na Mickey McGowan. * ''Not Top Gun'' (1985), insha ya video iliyotayarishwa kwa ajili ya Paper Tiger Television. Inachambua kwa mtazamo wa kina filamu ''Top Gun'' na namna ilivyopokelewa na watazamaji. * ''El Centro del Mundo'' (2005), DVD shirikishi. * ''Motorist'' (1989), filamu ya masimulizi yenye urefu wa dakika 70. Hii ni video ya safari barabarani inayotoa heshima kwa utamaduni wa magari wa miaka ya 1950 na 1960. ''Easy Living'' (1984) ni simulizi fupi linaloiga maisha ya vitongoji vya makazi. Lord huchunguza utamaduni maarufu kwa kejeli kwa kutumia na kubadilisha mbinu na miundo ya televisheni, kama matangazo ya biashara, vipindi vya vichekesho vya familia na taarifa fupi za habari. Mara nyingi hujitokeza mwenyewe kama mwigizaji, akikosoa upuuzi katika siasa za kisasa na masuala ya kijeshi, huku akitazama kwa kejeli hali ya wananchi wa Marekani waliozoeshwa na televisheni kuwa watazamaji wasiochukua hatua. * ''El Livahpla'' (2000), jina linalotokana na kuandika ''ALPHAVILLE'' kinyume. * ''Ant Farm Video'' (2003), mkusanyiko wa kazi za video za Ant Farm kwenye DVD. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1944]] [[Jamii:Maprofesa]] [[Jamii:Vyombo vya habari]] rpd173gqsco75l02bno9lg10hwqg348 Matthew Longjohn 0 254730 1608553 2026-10-15T19:51:03Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Matthew M. Longjohn''' ni [[daktari]] wa [[Marekani]] na [[mwanasiasa]] anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Michigan]] tangu Januari 2025, akiwakilisha [[wilaya]] ya 40. Ni mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Mwaka 2018, aliteuliwa na chama hicho kuwa mgombea wa kiti cha wilaya ya 6 ya Michigan katika Baraza la Wawakilishi la Marekani, lakini alishindwa na Fred Upton, aliyekuwa mbunge wa wilaya hiyo wakati huo. == Marejeo == {{Mbegu...' 1608553 wikitext text/x-wiki '''Matthew M. Longjohn''' ni [[daktari]] wa [[Marekani]] na [[mwanasiasa]] anayehudumu kama mjumbe wa Baraza la Wawakilishi la [[Michigan]] tangu Januari 2025, akiwakilisha [[wilaya]] ya 40. Ni mwanachama wa Chama cha Kidemokrasia. Mwaka 2018, aliteuliwa na chama hicho kuwa mgombea wa kiti cha wilaya ya 6 ya Michigan katika Baraza la Wawakilishi la Marekani, lakini alishindwa na Fred Upton, aliyekuwa mbunge wa wilaya hiyo wakati huo. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Madaktari]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] fy56bu6m30h6aeoffbuoqcw7t055xqt Sophie Marceau 0 254731 1608554 2026-10-15T19:53:52Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608554 wikitext text/x-wiki [[Faili:Sophie Marceau Cabourg 2012.jpg|thumb|Sophie Marceau]] '''Sophie Marceau''' (jina lake la kuzaliwa ni Sophie Danièle Sylvie Maupu; alizaliwa [[17 Novemba]] [[1966]]) ni mwigizaji kutoka [[Ufaransa]]. Akiwa kijana, alipata umaarufu kupitia [[filamu]] zake za kwanza, La Boum (1980) na La Boum 2 (1982), na kushinda tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike Mwenye Ahadi Kubwa. Alikuja kuwa nyota wa filamu barani [[Ulaya]] baada ya kuigiza katika [[filamu]] kadhaa zilizofanikiwa, zikiwemo L'Étudiante (1988), Pacific Palisades (1990), Fanfan (1993) na Revenge of the Musketeers (1994). Marceau alipata umaarufu wa kimataifa kupitia uigizaji wake katika filamu za Braveheart (1995), Firelight (1997) na Anna Karenina (1997). Pia alijulikana kimataifa kwa kucheza nafasi ya Elektra King katika filamu ya 19 ya James Bond, The World Is Not Enough (1999). Baadhi ya filamu zake za baadaye zinashughulikia masuala muhimu ya kijamii, zikiwemo Arrêtez-moi (2013), Jailbirds (2015) na Everything Went Fine (2021).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000521/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20080108221214/http://movies.nytimes.com/person/45296/Sophie-Marceau/biography</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1966]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} sfhx8mz7077w5qo6x91qq0gwksg7tzj Huey Long 0 254732 1608555 2026-10-15T19:56:45Z Ladygoody 92634 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Huey Pierce Long Jr.''' (30 Agosti [[1893]] – 10 Septemba [[1935]]), aliyepewa jina la utani la “The Kingfish”, alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] aliyehudumu kama gavana wa 40 wa [[Louisiana]] kuanzia mwaka 1928 hadi 1932 na kama seneta wa Marekani kuanzia mwaka 1932 hadi alipouawa mwaka 1935. Alikuwa mwanachama wa mrengo wa kushoto wa Chama cha Kidemokrasia mwenye msimamo wa populisti. Alipata umaarufu mkubwa kitaifa wakati wa Mdororo Mkuu w...' 1608555 wikitext text/x-wiki '''Huey Pierce Long Jr.''' (30 Agosti [[1893]] – 10 Septemba [[1935]]), aliyepewa jina la utani la “The Kingfish”, alikuwa [[mwanasiasa]] wa [[Marekani]] aliyehudumu kama gavana wa 40 wa [[Louisiana]] kuanzia mwaka 1928 hadi 1932 na kama seneta wa Marekani kuanzia mwaka 1932 hadi alipouawa mwaka 1935. Alikuwa mwanachama wa mrengo wa kushoto wa Chama cha Kidemokrasia mwenye msimamo wa populisti. Alipata umaarufu mkubwa kitaifa wakati wa Mdororo Mkuu wa Kiuchumi kutokana na ukosoaji wake wa wazi dhidi ya Rais Franklin D. Roosevelt na sera zake za ''New Deal'', ambazo Long aliziona kuwa hazikuwa na mabadiliko makubwa ya kutosha. Akiwa kiongozi wa kisiasa wa Louisiana, alikuwa na mtandao mpana wa wafuasi na mara nyingi alichukua hatua kwa msimamo mkali. Long alikuwa mtu mwenye utata. Baadhi ya watu humkumbuka kama mtetezi wa wananchi maskini, ilhali wengine humshutumu kuwa demagogu mwenye mielekeo ya ufashisti. Long alizaliwa mwaka 1893 katika eneo maskini la kaskazini mwa Louisiana. Baada ya kufanya kazi kama muuzaji aliyesafiri kutoka sehemu moja hadi nyingine na kuhudhuria kwa muda mfupi vyuo vitatu, alikubaliwa kusomea sheria na baadaye kupata leseni ya uwakili huko Louisiana. Baada ya kufanya kazi ya uwakili kwa muda mfupi, ambapo mara nyingi aliwatetea walalamikaji maskini, alichaguliwa kuwa mjumbe wa Tume ya Huduma za Umma ya Louisiana. Akiwa katika nafasi hiyo, aliendesha mashtaka dhidi ya makampuni makubwa kama Standard Oil, ambayo aliendelea kuikosoa vikali katika hotuba zake maisha yake yote. Baada ya kushindwa katika kampeni ya mwaka 1924, Long alitumia tofauti kubwa za kiuchumi na kitabaka zilizokuwepo Louisiana kupata ushindi katika uchaguzi wa ugavana wa mwaka 1928. Alipoingia madarakani, alipanua programu za huduma za jamii, akaanzisha miradi mikubwa ya ujenzi wa miundombinu, ikiwemo mfumo wa kisasa wa barabara kuu na jengo refu zaidi la bunge la jimbo nchini Marekani, na kupendekeza kusimamishwa kwa muda kwa uzalishaji wa pamba. Kupitia mbinu mbalimbali za kisiasa, Long akawa kiongozi mwenye ushawishi mkubwa katika siasa za Louisiana. Mwaka 1929, alikabiliwa na mchakato wa kuondolewa madarakani kutokana na matumizi mabaya ya mamlaka, lakini mchakato huo ulivunjika katika Seneti ya jimbo. Wapinzani wake walidai kuwa sera na mbinu zake zilikiuka katiba na zilikuwa za kimabavu. Mwaka 1935, upinzani wake wa kisiasa ulifikia kilele kwa kuandaa uasi mdogo. Long alichaguliwa kuwa seneta wa Marekani mwaka 1930, lakini alianza kuhudumu mwaka 1932. Alijulikana kwa msimamo wa kujitenga na migogoro ya mataifa mengine, akidai kuwa Standard Oil na Wall Street zilikuwa zikiandaa na kuelekeza sera za nje za Marekani. Alikuwa na mchango mkubwa katika kuhakikisha Franklin Roosevelt anateuliwa kuwa mgombea wa urais mwaka 1932, lakini mwaka 1933 alitofautiana naye na kuwa mmoja wa wakosoaji mashuhuri wa sera za ''New Deal''. Mwaka 1934, alipendekeza mpango mbadala uliojulikana kama ''Share Our Wealth''. Ili kuchochea uchumi, alitetea matumizi makubwa ya fedha za serikali ya shirikisho, ushuru kwa utajiri na ugawaji upya wa mali. Mapendekezo hayo yalipata uungwaji mkono mkubwa, huku mamilioni ya watu wakijiunga na vilabu vya ''Share Our Wealth'' katika maeneo mbalimbali. Long alikuwa akijiandaa kugombea urais mwaka 1936 alipouawa na Carl Weiss ndani ya jengo la bunge la jimbo la Louisiana mwaka 1935. Weiss alipigwa risasi na kuuawa mara moja na walinzi wa Long. Ingawa vuguvugu la kisiasa la Long lilipungua baada ya kifo chake, Roosevelt alipitisha mapendekezo yake mengi katika awamu ya pili ya ''New Deal''. Siasa za Louisiana ziliendelea kugawanyika kati ya wafuasi na wapinzani wa Long hadi miaka ya 1960. Long aliacha urithi wa kisiasa wa familia yake, ukiwemo mke wake, Seneta Rose McConnell Long, mwanawe, Seneta Russell B. Long, na kaka yake, Gavana Earl Long, miongoni mwa wengine. == Maisha ya awali 1893–1915 == === Utoto === Huey Pierce Long Jr. alizaliwa tarehe 30 Agosti 1893 karibu na Winnfield, mji mdogo uliopo kaskazini-kati mwa Louisiana na ambao ni makao makuu ya Parokia ya Winn. Ingawa Long mara nyingi aliwaambia wafuasi wake kwamba alizaliwa katika nyumba ya mbao na familia maskini, familia yake iliishi katika nyumba nzuri ya shambani na ilikuwa na hali nzuri zaidi ikilinganishwa na wakazi wengine wa Winnfield. Parokia ya Winn ilikuwa maskini, na wakazi wake, ambao wengi wao walikuwa Wabaptisti wa Kusini, mara nyingi walikuwa nje ya mfumo wa kisiasa wa Louisiana. Wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Marekani, Parokia ya Winn ilikuwa ngome ya wafuasi wa Muungano wa majimbo yaliyobaki ndani ya Marekani, licha ya kuwa Louisiana ilikuwa upande wa Muungano wa Majimbo ya Kusini. Katika mkutano wa Louisiana wa mwaka 1861 kuhusu kujitenga, mjumbe kutoka Winn alipiga kura ya kubaki ndani ya Muungano, akiuliza ni nani angependa kupigana ili kuwalinda Waafrika Weusi kwa manufaa ya wamiliki matajiri wa mashamba. Katika miaka ya 1890, parokia hiyo ilikuwa ngome ya Chama cha Populisti. Katika uchaguzi wa mwaka 1912, mgombea wa urais wa Kisoshalisti Eugene V. Debs alipata asilimia 35 ya kura. Long alikumbatia mawazo hayo ya populisti. Akiwa mmoja wa watoto tisa, Long alisomeshwa nyumbani hadi alipokuwa na umri wa miaka kumi na moja. Alipojiunga na mfumo wa shule za umma, alijulikana kama mwanafunzi mahiri mwenye kumbukumbu ya kipekee na aliwashawishi walimu wake kumruhusu kuruka darasa la saba. Katika Shule ya Sekondari ya Winnfield, yeye na marafiki zake walianzisha chama cha siri na kuonyesha upekee wao kwa kuvaa utepe mwekundu. Kwa mujibu wa Long, lengo la chama hicho lilikuwa kuongoza mambo na kuweka sheria ambazo wanafunzi wengine walipaswa kuzifuata. Walimu waligundua tabia za Long na kumwonya afuate kanuni za shule. Hata hivyo, aliendelea kukaidi. Aliandika na kusambaza kipeperushi kilichowakosoa walimu wake na kupinga umuhimu wa mwaka wa nne wa elimu ya sekondari, ambao ulikuwa umeanzishwa hivi karibuni kwa lazima na serikali ya jimbo. Kutokana na kitendo hicho, alifukuzwa shule mwaka 1910. Ingawa Long alifanikiwa kushinikiza mkuu wa shule afutwe kazi, hakurudi tena shule ya sekondari. Akiwa mwanafunzi, Long alionyesha uwezo mkubwa wa kujadiliana. Katika mashindano ya mijadala ya ngazi ya jimbo yaliyofanyika Baton Rouge, alishinda ufadhili wa masomo uliogharamia ada yote ya masomo katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Louisiana. Hata hivyo, ufadhili huo haukujumuisha vitabu wala gharama za maisha, hivyo familia yake haikuweza kumudu masomo hayo. Pia, hakuweza kujiunga na chuo hicho kwa sababu hakuwa amehitimu shule ya sekondari. Badala yake, alianza kufanya kazi kama muuzaji aliyesafiri katika maeneo ya vijijini kusini mwa Marekani. === Elimu na ndoa === Mnamo Septemba 1911, Long alianza kuhudhuria masomo ya seminari katika Chuo Kikuu cha Oklahoma Baptist kwa ushawishi wa mama yake, ambaye alikuwa Mbatisti mwenye imani kubwa. Aliishi na kaka yake George na alihudhuria masomo kwa muhula mmoja tu, huku mara chache akionekana darasani. Baada ya kuamua kwamba hakufaa kuwa mhubiri, alielekeza nguvu zake katika sheria. Alikopa dola 100 kutoka kwa kaka yake, fedha ambazo baadaye alizipoteza katika mchezo wa roulette jijini Oklahoma City, na mwaka 1912 alihudhuria Chuo cha Sheria cha Chuo Kikuu cha Oklahoma kwa muhula mmoja. Ili kupata fedha za kujikimu alipokuwa akisoma sheria kwa muda, aliendelea kufanya kazi ya uuzaji. Katika masomo manne aliyosoma, alipata alama ya kutokamilisha somo moja na alama C katika masomo matatu. Baadaye alikiri kwamba hakujifunza mengi kwa sababu kulikuwa na msisimko mwingi, majumba mengi ya kamari na mambo mengine ya aina hiyo. Long alikutana na Rose McConnell katika mashindano ya kuoka mikate aliyokuwa ameyaandaa ili kutangaza na kuuza mafuta ya kupikia ya Cottolene. Walianza uhusiano wa kimapenzi uliodumu kwa miaka miwili na nusu na kufunga ndoa mwezi Aprili 1913 katika Hoteli ya Gayoso, iliyopo Memphis, Tennessee. Siku ya harusi yao, Long hakuwa na fedha taslimu, hivyo alilazimika kukopa dola 10 kutoka kwa mchumba wake ili kumlipa aliyefungisha ndoa. Muda mfupi baada ya ndoa, Long alimweleza mke wake kuhusu matarajio yake ya kugombea nafasi za uongozi wa ngazi ya jimbo, ugavana, useneta na hatimaye urais. Familia yao ilikuwa na binti mmoja, Rose, aliyeishi kuanzia mwaka 1917 hadi 2006, na wana wawili. Wana hao walikuwa Russell B. Long, aliyeishi kuanzia mwaka 1918 hadi 2003 na baadaye kuwa seneta wa Marekani, pamoja na Palmer Reid Long, aliyeishi kuanzia mwaka 1921 hadi 2010 na kuwa mfanyabiashara wa mafuta huko Shreveport, Louisiana. Katika majira ya vuli ya mwaka 1914, Long alijiunga na Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Tulane huko New Orleans. Baada ya mwaka mmoja wa masomo yaliyolenga hasa masomo yaliyohitajika kwa mtihani wa uwakili, aliiomba Mahakama Kuu ya Louisiana imruhusu kufanya mtihani huo kabla ya tarehe iliyopangwa ya Juni 1915. Alifanya mtihani mwezi Mei, akafaulu na kupata leseni ya kufanya kazi ya uwakili. Kwa mujibu wa Long, alipotoka katika chumba cha mahakama alianza moja kwa moja safari yake ya kugombea nafasi za kisiasa. == Kazi ya uwakili 1915–1923 == Mwaka 1915, Long alianzisha ofisi binafsi ya uwakili huko Winnfield. Aliwatetea walalamikaji maskini, hasa katika kesi zilizohusu fidia kwa wafanyakazi. Long aliepuka kushiriki katika Vita vya Kwanza vya Dunia baada ya kupata msamaha wa kuandikishwa jeshini kwa sababu alikuwa ameoa na alikuwa na mtoto aliyemtegemea. Pia, alifanikiwa kumtetea dhidi ya mashtaka chini ya Sheria ya Ujasusi ya mwaka 1917 seneta wa jimbo aliyekuwa amemkopesha fedha za kumalizia masomo yake ya sheria. == Marejeo == {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1893]] [[Jamii:Waliofariki 1935]] [[Jamii:Wanasiasa wa Marekani]] hk3uxuih3ab0m8hg8zez2l4hx6clp0k Isabelle Adjani 0 254733 1608556 2026-10-15T20:16:51Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608556 wikitext text/x-wiki [[Faili:Isabelle Adjani Cannes 2018.jpg|thumb|Isabelle Adjani]] '''Isabelle Yasmine Adjani''' (alizaliwa [[27 Juni]] [[1955]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwimbaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Anajulikana kwa kuigiza wahusika wenye misiba na changamoto za kihisia katika aina mbalimbali za filamu, hasa [[filamu]] zinazochunguza hali ya kisaikolojia ya binadamu. Amepokea [[tuzo]] na heshima mbalimbali, zikiwemo tuzo tano za César, tuzo moja ya Lumière na tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes. Pia ameteuliwa mara mbili kwa tuzo za Academy (Oscar). Mwaka [[2010]], Adjani alitunukiwa cheo cha Chevalier katika Shirika la Heshima la Kitaifa la Ufaransa (Légion d'honneur). Mwaka [[2014]], alitunukiwa cheo cha Commandeur katika Shirika la Sanaa na Fasihi (Ordre des Arts et des Lettres).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000254/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20091125223943/http://www.allmovie.com/artist/374</ref> == Marejeo == {{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] gr6s63a9krpg2pbn3793vjqjh66zk14 1608557 1608556 2026-10-15T20:17:40Z Kelvin kevoo 48194 1608557 wikitext text/x-wiki [[Faili:Isabelle Adjani Cannes 2018.jpg|thumb|Isabelle Adjani]] '''Isabelle Yasmine Adjani''' (alizaliwa [[27 Juni]] [[1955]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwimbaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Anajulikana kwa kuigiza wahusika wenye misiba na changamoto za kihisia katika aina mbalimbali za filamu, hasa [[filamu]] zinazochunguza hali ya kisaikolojia ya binadamu. Amepokea [[tuzo]] na heshima mbalimbali, zikiwemo tuzo tano za César, tuzo moja ya Lumière na tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes. Pia ameteuliwa mara mbili kwa tuzo za Academy (Oscar). Mwaka [[2010]], Adjani alitunukiwa cheo cha Chevalier katika Shirika la Heshima la Kitaifa la Ufaransa (Légion d'honneur). Mwaka [[2014]], alitunukiwa cheo cha Commandeur katika Shirika la Sanaa na Fasihi (Ordre des Arts et des Lettres).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000254/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20091125223943/http://www.allmovie.com/artist/374</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1955]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} n54b94i6myxmxianqyqkdqqei3g3xg0 Fanny Ardant 0 254734 1608558 2026-10-15T20:23:39Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608558 wikitext text/x-wiki '''Fanny Marguerite Judith Ardant''' (alizaliwa [[22 Machi]] [[1949]]) ni [[mwigizaji]] na mkurugenzi wa [[filamu]] kutoka [[Ufaransa]]. Amepokea [[tuzo]] nyingi, zikiwemo Tuzo mbili za César na Tuzo ya Lumière. == Maisha ya awali == Ardant alizaliwa tarehe 22 Machi 1949 katika mji wa Saumur, mkoani Maine-et-Loire, nchini Ufaransa. Baba yake alikuwa afisa wa jeshi aliyeshughulikia masuala ya kijeshi katika ubalozi na pia afisa wa wapanda farasi. Akiwa mtoto wa mwisho kati ya watoto watano, Ardant alilelewa Monaco, ambako alipata elimu katika shule ya watawa. Alikuwa msomaji mwenye shauku kubwa ya vitabu. Alipokuwa na umri wa [[miaka]] 15, aligundua maandishi ya Proust na akahisi kana kwamba maandishi hayo yalikuwa yameandikwa kwa ajili yake. Akiwa na umri wa miaka 17, alianza masomo katika Taasisi ya Mafunzo ya Siasa ya Aix-en-Provence.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000272/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1949]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 8za3e0tjxxpt4iwhuvm04z2x0t53507 Emmanuelle Béart 0 254735 1608559 2026-10-15T20:34:58Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608559 wikitext text/x-wiki [[Faili:Emmanuelle Béart-5709.jpg|thumb|Emmanuelle Béart]] '''Emmanuelle Béart''' (alizaliwa [[14 Agosti]] [[1963]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]] ambaye ameshiriki katika [[filamu]] na vipindi vya [[televisheni]] zaidi ya 60 tangu mwaka 1972. Ameteuliwa mara nane kuwania [[Tuzo]] ya César, na alishinda Tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Nafasi ya Kusaidia kwa filamu ya Manon des Sources ya mwaka 1986. Majukumu yake mengine mashuhuri katika filamu ni pamoja na La Belle Noiseuse (1991), A Heart In Winter (1992), Hell (1994), Mission: Impossible (1996) na 8 Women (2002).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000322/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=5902.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1963]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} o2fkwmby71dr6w8k40piixrn5vgclgm Léa Seydoux 0 254736 1608560 2026-10-15T20:40:20Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608560 wikitext text/x-wiki [[Faili:Léa Seydoux - ALPHAGANG - TIFF 2026.jpg|thumb|Léa Seydoux]] '''Léa Hélène Seydoux-Fornier de Clausonne''' (alizaliwa [[1 Julai]] [[1985]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]] ambaye ameshiriki katika [[filamu]] za Kifaransa na filamu zilizotayarishwa Hollywood. Ameteuliwa kuwania [[Tuzo]] tano za César, Tuzo mbili za Lumière, tuzo ya Palme d'Or na Tuzo ya BAFTA. Mwaka 2009, alishinda Tuzo ya Trophée Chopard ya Mwanamke Aliyeng'ara Zaidi katika Tasnia ya Filamu kwa mwaka huo, katika Tamasha la Filamu la Cannes. Mwaka 2016, aliheshimiwa kwa kuteuliwa kuwa Dame wa Tuzo ya Sanaa na Fasihi. Mwaka 2022, serikali ya Ufaransa ilimtunuku heshima ya kuwa Dame wa Agizo la Kitaifa la Sifa. Mwaka 2026, Chuo cha César kilitangaza kwamba atakuwa rais wa hafla ya 52 ya utoaji wa Tuzo za César, itakayofanyika tarehe 25 Februari 2027.<ref>https://www.imdb.com/name/nm2244205/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=149205.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1985]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 4f64ay78tou3wth3jywcx6tad1653un Mélanie Laurent 0 254737 1608561 2026-10-15T20:46:51Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608561 wikitext text/x-wiki '''Mélanie Laurent''' (alizaliwa [[21 Februari]] [[1983]]) ni [[mwigizaji]], mtengenezaji wa [[filamu]] na [[mwimbaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Amepokea [[Tuzo]] mbili za César na Tuzo moja ya Lumière. Kimataifa, Laurent anajulikana kwa majukumu yake katika filamu za Inglourious Basterds (2009), Now You See Me (2013), Operation Finale (2018), 6 Underground (2019) na msimu wa tano wa mfululizo wa [[televisheni]] Fauda (2026). Laurent alianza kuigiza akiwa na umri wa [[miaka]] 16, baada ya kuchaguliwa na Gérard Depardieu kucheza nafasi ndogo katika filamu ya mapenzi na drama The Bridge (1999). Alipata umaarufu zaidi kupitia majukumu ya kusaidia katika filamu kadhaa za Kifaransa, zikiwemo filamu ya vichekesho Dikkenek (2006), ambayo ilimwezesha kushinda Tuzo ya Étoiles d'Or ya Mwigizaji Mpya Bora wa Kike.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0491259/</ref><ref>https://www.rottentomatoes.com/celebrity/melanie_laurent</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1983]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} pg9v05go93ii5lbdumclw58q4o945r5 Charlotte Gainsbourg 0 254738 1608562 2026-10-15T20:51:27Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608562 wikitext text/x-wiki '''Charlotte Lucy Gainsbourg''' ( alizaliwa [[21 Julai]] [[1971]]) ni [[mwigizaji]] na mwimbaji mwenye uraia wa [[Ufaransa]] na [[Uingereza]]. Ni binti wa mwigizaji na mwimbaji wa Kiingereza Jane Birkin na mwimbaji wa Kifaransa Serge Gainsbourg. Alianza kazi yake ya muziki akiwa na umri wa [[miaka]] 12, aliposhirikiana na baba yake katika wimbo uitwao Lemon Incest. Akiwa na umri wa miaka 15, alitoa albamu pamoja na baba yake. Zaidi ya miaka 20 ilipita kabla ya Gainsbourg kuanza kutoa albamu akiwa mtu mzima. Albamu hizo ni 5:55, IRM, Stage Whisper na Rest, ambazo zilipata mafanikio ya kibiashara na kusifiwa na wakosoaji. Ameigiza katika [[filamu]] nyingi, zikiwemo zile alizoshirikiana kutengeneza na mkurugenzi Lars von Trier. Amepokea [[Tuzo]] mbili za César na Tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes, pamoja na uteuzi mwingine mwingi wa tuzo.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0001250/</ref><ref>https://www.discogs.com/artist/180664-Charlotte-Gainsbourg</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1971]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Uingereza]] [[Jamii:Wanamuziki]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} m00bllhi2tl8nc0edn7231zc5u6mztx Virginie Efira 0 254739 1608563 2026-10-15T20:56:21Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608563 wikitext text/x-wiki [[Faili:Virginie Efira Portrait 2023 (1).jpg|thumb|Virginie Efira]] '''Virginie Efira''' (alizaliwa [[5 Mei]] [[1977]]) ni [[mwigizaji]] mwenye uraia wa [[Ubelgiji]] na [[Ufaransa]]. Alipata nafasi yake ya kwanza ya kuongoza katika [[filamu]] ya It Boy (2013). Baadaye, alipongezwa kwa uigizaji wake katika filamu ya In Bed with Victoria (2016), ambayo ilimwezesha kupokea [[Tuzo]] ya Magritte ya Mwigizaji Bora wa Kike na uteuzi wake wa kwanza wa Tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike. Pia aliigiza katika filamu ya kusisimua ya kisaikolojia Elle (2016), filamu ya drama na vichekesho Sibyl (2019), filamu ya [[vichekesho]] vyeusi Bye Bye Morons (2020) na filamu ya drama ya kisaikolojia Benedetta (2021). Mwaka 2023, alishinda Tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike kutokana na uigizaji wake katika filamu ya Paris Memories (2022). Kwa uigizaji wake katika filamu ya drama All of a Sudden (2026), alishinda Tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes.<ref>https://www.imdb.com/name/nm1812637/</ref><ref>https://www.lalibre.be/culture/cinema/2012/02/05/magritte-virginie-efira-la-preferee-du-public-ESEXPGHKSBBTZA3D7F7RKA4NTY/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1977]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ubelgiji]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 63cah1b8zj0lcgzsr790yo5hna2ycpw Aung Naing 0 254740 1608575 2026-10-16T01:23:22Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''U Aung Naing''' (Kiburma: ဦးအောင်နိုင်; alizaliwa mwaka 1972) ni [[kocha]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar na [[mchezaji]] wa zamani. Anainoa timu ya taifa ya Myanmar ya wachezaji walio chini ya umri wa miaka 19.<ref>[https://www.gnlm.com.mm/shan-united-technical-director-to-handle-myanmar-u-19-football-team/ "Shan United technical director to handle Myanmar U-19 football team".] New Light of Myanmar. March 28, 2023. Retrieved M...' 1608575 wikitext text/x-wiki '''U Aung Naing''' (Kiburma: ဦးအောင်နိုင်; alizaliwa mwaka 1972) ni [[kocha]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar na [[mchezaji]] wa zamani. Anainoa timu ya taifa ya Myanmar ya wachezaji walio chini ya umri wa miaka 19.<ref>[https://www.gnlm.com.mm/shan-united-technical-director-to-handle-myanmar-u-19-football-team/ "Shan United technical director to handle Myanmar U-19 football team".] New Light of Myanmar. March 28, 2023. Retrieved May 27, 2024.</ref> == Kazi ya soka == Mwaka 1990, Aung Naing alisaini [[mkataba]] na klabu ya Perak ya Malaysia, ambako alichukuliwa kuwa mmoja wa wachezaji muhimu zaidi wa klabu hiyo. Aliunda ushirikiano wa ushambuliaji na mshambuliaji wa Korea Kusini Jang Jung. Pia aliisaidia Perak kushinda [[Kombe]] la Shirikisho la Soka la Malaysia la mwaka 1990.<ref>[https://semuanyabola.com/aung-naing-dinobat-jurulatih-terbaik-anugerah-bola-sepak-myanmar-2019/ "Aung Naing Dinobat Jurulatih Terbaik Anugerah Bola Sepak Myanma".] semanyabola.com.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] [[Jamii:Wanamichezo]] c3otxxde0rpteugjkr7vndsopueeoo9 Aung Naing Win 0 254741 1608576 2026-10-16T01:26:16Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Naing Win''' (Kiburma: အောင်နိုင်ဝင်း; alizaliwa 1 Juni 1997) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya kiungo mkabaji.<ref>[https://www.gnlm.com.mm/myanmar-u-22-midfielder-aung-naing-win-joins-ayeyawady-united/ "Aung Naing Win to Ayeyawady Utd".] gnlm. 16 August 2014. Retrieved 22 December 2019.</ref><ref>[https://themnl.com/match-center/?WHurl=%2Fperson%2F182559%3F "MNL player...' 1608576 wikitext text/x-wiki '''Aung Naing Win''' (Kiburma: အောင်နိုင်ဝင်း; alizaliwa 1 Juni 1997) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya kiungo mkabaji.<ref>[https://www.gnlm.com.mm/myanmar-u-22-midfielder-aung-naing-win-joins-ayeyawady-united/ "Aung Naing Win to Ayeyawady Utd".] gnlm. 16 August 2014. Retrieved 22 December 2019.</ref><ref>[https://themnl.com/match-center/?WHurl=%2Fperson%2F182559%3F "MNL player".] themnl.com. 26 February 2020. Retrieved 12 September 2020.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1997]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] ocptmy908givnwcz2mcyx1eh7m73r2j Aung Wai Phyo 0 254742 1608577 2026-10-16T01:28:39Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Phyo Wai''' (Kiburma: ဆက်ဖြိုးဝေ; alizaliwa 3 Mei 1993) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya mlinda lango katika [[klabu]] ya Nay Pyi Taw FC.<ref>[https://int.soccerway.com/players/wai-phyo-aung/286063/ Aung Wai Phyo] at Soccerway</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]]' 1608577 wikitext text/x-wiki '''Aung Phyo Wai''' (Kiburma: ဆက်ဖြိုးဝေ; alizaliwa 3 Mei 1993) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya mlinda lango katika [[klabu]] ya Nay Pyi Taw FC.<ref>[https://int.soccerway.com/players/wai-phyo-aung/286063/ Aung Wai Phyo] at Soccerway</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] rvdhr86n2mqgupepph63o9ix163oetk Aung Zaw (mchezaji wa mpira) 0 254743 1608578 2026-10-16T01:31:35Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aung Zaw''' (Kiburma: အောင်ဇော်; alizaliwa 5 Machi 1990) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya [[beki]] katika timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20131004230602/http://www.affsuzukicup.com/players/aung-zaw "Aung Zaw".] Archived from the original on 4 October 2013. Retrieved 1 July 2013.</ref> Kwa sasa anachezea [[klabu]] ya Hantharwady United inayoshiriki Ligi K...' 1608578 wikitext text/x-wiki '''Aung Zaw''' (Kiburma: အောင်ဇော်; alizaliwa 5 Machi 1990) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya [[beki]] katika timu ya taifa ya mpira wa miguu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20131004230602/http://www.affsuzukicup.com/players/aung-zaw "Aung Zaw".] Archived from the original on 4 October 2013. Retrieved 1 July 2013.</ref> Kwa sasa anachezea [[klabu]] ya Hantharwady United inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/55350.html Aung Zaw] at National-Football-Teams.com</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Wanamichezo]] pwlm4zgw25ix9q1b7xe1jbg866gbz78 Aye Maung Gyi 0 254744 1608579 2026-10-16T01:34:21Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''U Aye Maung Gyi''' (alizaliwa 20 Agosti 1950) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alishiriki katika [[mashindano]] ya mpira wa miguu ya wanaume katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1972.<ref>Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. [https://web.archive.org/web/20200418113321/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ay/aye-maung-gyi-1.html "Aye Maung Gyi Olympic Results".] Olymp...' 1608579 wikitext text/x-wiki '''U Aye Maung Gyi''' (alizaliwa 20 Agosti 1950) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alishiriki katika [[mashindano]] ya mpira wa miguu ya wanaume katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1972.<ref>Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. [https://web.archive.org/web/20200418113321/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ay/aye-maung-gyi-1.html "Aye Maung Gyi Olympic Results".] Olympics at Sports-Reference.com. Sports Reference LLC. Archived from the original on 18 April 2020. Retrieved 22 October 2018.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] swx6an8gss484ntxlpm5y9wtcvkqx6s Aye Maung Lay 0 254745 1608580 2026-10-16T01:36:31Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''U Aye Maung Lay''' (alizaliwa 10 Juni 1954) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alishiriki katika [[mashindano]] ya mpira wa miguu ya wanaume katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1972.<ref>Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. [https://web.archive.org/web/20200418113314/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ay/aye-maung-lay-1.html "Aye Maung Lay Olympic Results".] Olympic...' 1608580 wikitext text/x-wiki '''U Aye Maung Lay''' (alizaliwa 10 Juni 1954) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar. Alishiriki katika [[mashindano]] ya mpira wa miguu ya wanaume katika Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1972.<ref>Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. [https://web.archive.org/web/20200418113314/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ay/aye-maung-lay-1.html "Aye Maung Lay Olympic Results".] Olympics at Sports-Reference.com. Sports Reference LLC. Archived from the original on 18 April 2020. Retrieved 22 October 2018.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1954]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] j3dli4mehx3xurbhfh6t6rw7ig8prx3 Aye San 0 254746 1608581 2026-10-16T01:39:14Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Aye San''' (24 Desemba 1988 – 12 Juni 2020) alikuwa [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar aliyecheza nafasi ya beki.<ref>[https://news-eleven.com/article/178099 "မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမားဟောင်း အေးဆန်း ကွယ်လွန်".] Eleven Media Group (in Burmese). 12 June 2020.</ref> == Kazi ya klabu == Aye San alizichezea klabu za Kanbawza, ambayo sasa inajul...' 1608581 wikitext text/x-wiki '''Aye San''' (24 Desemba 1988 – 12 Juni 2020) alikuwa [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar aliyecheza nafasi ya beki.<ref>[https://news-eleven.com/article/178099 "မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမားဟောင်း အေးဆန်း ကွယ်လွန်".] Eleven Media Group (in Burmese). 12 June 2020.</ref> == Kazi ya klabu == Aye San alizichezea klabu za Kanbawza, ambayo sasa inajulikana kama Shan United, na Nay Pyi Taw kabla ya kustaafu mwaka 2015 na kuanza [[kazi]] ya ukocha. == Kazi ya kimataifa == Aye San aliiwakilisha Myanmar katika Michezo ya Kusini-Mashariki mwa Asia ya mwaka 2007 na [[Michezo]] ya Kusini-Mashariki mwa Asia ya mwaka 2011, ambapo alishinda medali katika mashindano yote mawili. Alianza kuichezea [[timu]] ya taifa ya wakubwa ya Myanmar mwaka 2008.<ref>[http://www.aseanfootball.org/v2/2007/12/myanmar-to-play-thailand-for-football-gold/ "MYANMAR TO PLAY THAILAND FOR FOOTBALL GOLD".] Goal.com. 11 December 2009. Retrieved 28 July 2011.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] [[Jamii:Waliofariki 2020]] [[Jamii:Wanamichezo]] sbgft61cayb6ygt9zwv3m5dd64tvrh7 Phee Bay 0 254747 1608582 2026-10-16T01:47:41Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Phee Bay''' (Kiburma: ဖီးဘေ; alizaliwa 15 Desemba 2005) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya mlinda lango katika klabu ya Yangon United na timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar. Alitunukiwa tuzo ya Mlinda Lango Bora katika Ligi ya Wanawake ya Myanmar ya mwaka 2024.<ref>[https://the-mff.org/2023/07/15/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%83-%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6-%E1%80%A1%...' 1608582 wikitext text/x-wiki '''Phee Bay''' (Kiburma: ဖီးဘေ; alizaliwa 15 Desemba 2005) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya mlinda lango katika klabu ya Yangon United na timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar. Alitunukiwa tuzo ya Mlinda Lango Bora katika Ligi ya Wanawake ya Myanmar ya mwaka 2024.<ref>[https://the-mff.org/2023/07/15/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%83-%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%9A-3/ "၂၀၂၃ အာဆီယံ အမျိုးသမီး ယူ-၁၉ ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာအသင်း တတိယရရှိ".] Myanmar Football Federation. Retrieved 15 July 2023.</ref> == Kazi ya uchezaji == === Kazi ya kimataifa === Mwaka 2023, Phee Bay aliiwakilisha [[timu]] ya taifa ya wanawake ya Myanmar chini ya umri wa miaka 19.<ref>[https://the-mff.org/2023/07/08/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%83-%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%9A%E1%80%B6-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%9A/ "၂၀၂၃ အာဆီယံ အမျိုးသမီး ယူ-၁၉ ပြိုင်ပွဲ အုပ်စုအဖွင့်ပွဲတွင် မြန်မာအသင်း ဖိလစ်ပိုင်ကို အနိုင်ရရှိ".] Myanmar Football Federation. Retrieved 8 July 2023.</ref> === Kazi ya klabu === Phee Bay alianza kazi yake ya kulipwa katika klabu ya Yangon United mwaka 2023. Katika [[msimu]] wa 2024, alikua mlinda lango mkuu wa klabu hiyo, ambayo ilimaliza [[ligi]] ikiwa mshindi wa pili. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 2005]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] rx0wt7750cj0w6y6vz97wjmku1j61qk Chit Chit 0 254748 1608583 2026-10-16T01:50:19Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Chit Chit''' (Kiburma: ချစ်ချစ်; alizaliwa 18 Oktoba 1996) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu wa wanawake kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya [[beki]] katika timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/69787 "CHIT CHIT".] AFC. Retrieved 24 May 2020.</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/-/650597/ Chit Chit] at Soccerway. Retrieved 3 June 2020. </ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}}...' 1608583 wikitext text/x-wiki '''Chit Chit''' (Kiburma: ချစ်ချစ်; alizaliwa 18 Oktoba 1996) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu wa wanawake kutoka Myanmar anayecheza nafasi ya [[beki]] katika timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/69787 "CHIT CHIT".] AFC. Retrieved 24 May 2020.</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/-/650597/ Chit Chit] at Soccerway. Retrieved 3 June 2020. </ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1996]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 0agqhtpeadpgvl4mr5g3o3cpqyavrq4 Chit Su Moe 0 254749 1608584 2026-10-16T01:52:55Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Chit Su Moe''' (alizaliwa 4 Desemba 1994) ni [[mchezaji]] wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyecheza nafasi ya kiungo mkabaji katika [[timu]] ya taifa ya [[mpira]] wa miguu ya Myanmar.<ref>Strack-Zimmermann, Benjamin. [https://www.national-football-teams.com/player/57559/Chit_Su_Moe.html "Chit Su Moe (Player)".] www.national-football-teams.com. Retrieved 1 September 2026.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [...' 1608584 wikitext text/x-wiki '''Chit Su Moe''' (alizaliwa 4 Desemba 1994) ni [[mchezaji]] wa zamani wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyecheza nafasi ya kiungo mkabaji katika [[timu]] ya taifa ya [[mpira]] wa miguu ya Myanmar.<ref>Strack-Zimmermann, Benjamin. [https://www.national-football-teams.com/player/57559/Chit_Su_Moe.html "Chit Su Moe (Player)".] www.national-football-teams.com. Retrieved 1 September 2026.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1994]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] ilayigvy5on6ss9mbokgkkp37r921e8 David Htan 0 254750 1608586 2026-10-16T02:00:06Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''David Htan''' (Kiburma: ဒေးဗစ်ထန်; alizaliwa 13 Mei 1990) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya beki wa kulia katika klabu ya Yangon United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar, na timu ya taifa ya Myanmar. Kwa sasa anashikilia rekodi ya kucheza idadi kubwa zaidi ya mechi katika [[historia]] ya Ligi Kuu ya Myanmar, akiwa na jumla ya mechi 336.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player...' 1608586 wikitext text/x-wiki '''David Htan''' (Kiburma: ဒေးဗစ်ထန်; alizaliwa 13 Mei 1990) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya beki wa kulia katika klabu ya Yangon United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar, na timu ya taifa ya Myanmar. Kwa sasa anashikilia rekodi ya kucheza idadi kubwa zaidi ya mechi katika [[historia]] ya Ligi Kuu ya Myanmar, akiwa na jumla ya mechi 336.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/42669.html "David Htan".] National Football Teams. Benjamin Strack-Zimmermann. Retrieved 11 November 2019.</ref> == Mtindo wa uchezaji == Licha ya kutokuwa na kimo kirefu, ana uwezo mzuri wa kutambua nafasi sahihi uwanjani na kushinda kwa ustadi mapambano ya ana kwa ana dhidi ya wapinzani. == Kazi ya klabu == David aliichezea Yangon United kuanzia mwaka 2009 hadi 2018, kabla ya kujiunga na Shan United. Baadaye, alirejea Yangon mwaka 2022. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] eeex760x18fxu8q7nxtirhgtqip15fy Dway Ko Ko Chit 0 254751 1608587 2026-10-16T02:03:02Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Dway Ko Ko Chit''' (Kiburma: ဒွေးကိုကိုချစ်; alizaliwa 23 Juni 1993) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika [[klabu]] ya Hanthawaddy United.<ref>[https://www.facebook.com/dwayko.kochit/about Dway Ko Ko Chit FB]</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]]' 1608587 wikitext text/x-wiki '''Dway Ko Ko Chit''' (Kiburma: ဒွေးကိုကိုချစ်; alizaliwa 23 Juni 1993) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika [[klabu]] ya Hanthawaddy United.<ref>[https://www.facebook.com/dwayko.kochit/about Dway Ko Ko Chit FB]</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] rdlvnogdjfvnchj01ovs9sfzjrpsjlw Ei Sandar Zaw 0 254752 1608588 2026-10-16T02:06:02Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Ei Sandar Zaw''' (Kiburma: အိစန္ဒာဇော်; alizaliwa 15 Februari 2000) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya mlinda lango katika klabu ya Ayeyawady na timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar. Alitunukiwa tuzo ya Mlinda Lango Bora katika Ligi Kuu ya [[Wanawake]] ya Myanmar ya msimu wa 2025–2026.<ref>[https://www.aseanfootball.org/v3/ayeyawady-fc-crowned-myanmar-womens-league-2025-2...' 1608588 wikitext text/x-wiki '''Ei Sandar Zaw''' (Kiburma: အိစန္ဒာဇော်; alizaliwa 15 Februari 2000) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya mlinda lango katika klabu ya Ayeyawady na timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar. Alitunukiwa tuzo ya Mlinda Lango Bora katika Ligi Kuu ya [[Wanawake]] ya Myanmar ya msimu wa 2025–2026.<ref>[https://www.aseanfootball.org/v3/ayeyawady-fc-crowned-myanmar-womens-league-2025-26-champions/ "Ayeyawady FC crowned Myanmar Women's League 2025/26 champions".] ASEAN Football Federation. 31 January 2026. Retrieved 18 February 2026.</ref> == Kazi ya kimataifa == Ei Sandar Zaw ameiwakilisha timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar katika ngazi ya wakubwa. Alijumuishwa katika kikosi cha taifa kilichoshiriki [[mashindano]] ya mpira wa miguu ya wanawake katika [[Michezo]] ya Kusini-Mashariki mwa Asia ya mwaka 2025, yaliyofanyika nchini Thailand. Pia alishiriki katika mashindano ya kufuzu kwa Kombe la Asia la Wanawake la Shirikisho la Soka la Asia la mwaka 2026.<ref>[https://the-mff.org/ "Myanmar Women's National Team Squad Announcement".] Myanmar Football Federation. Retrieved 18 February 2026.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 2000]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 6rw9p36c804y2afmjw7n1wa882ofgql Han Win Aung 0 254753 1608589 2026-10-16T02:09:44Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Han Win Aung''' (Kiburma: ဟန်ဝင်းအောင်; alizaliwa 17 Desemba 1986) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyekuwa akicheza nafasi ya beki katika timu ya taifa ya Myanmar. Kwa sasa ni kocha mkuu wa klabu ya Shan United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20130325141328/http://www.affsuzukicup.com/players/soe-kyaw-kyaw "Profile:Soe Kyaw Kyaw".] AFF Suzuki Cup. Archived from the...' 1608589 wikitext text/x-wiki '''Han Win Aung''' (Kiburma: ဟန်ဝင်းအောင်; alizaliwa 17 Desemba 1986) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyekuwa akicheza nafasi ya beki katika timu ya taifa ya Myanmar. Kwa sasa ni kocha mkuu wa klabu ya Shan United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20130325141328/http://www.affsuzukicup.com/players/soe-kyaw-kyaw "Profile:Soe Kyaw Kyaw".] AFF Suzuki Cup. Archived from the original on 25 March 2013. Retrieved 21 November 2012.</ref> == Kazi ya ukocha == Baada ya kustaafu kucheza mpira wa miguu mwaka 2013, Han alianza kufanya [[kazi]] katika klabu ya Kanbawza, ambayo sasa inajulikana kama Shan United, akiwa kocha msaidizi mkuu.<ref>[https://web.archive.org/web/20130901013517/http://soccermyanmar.com/index.php?option=com_content&view=article&id=16917%3A2012-11-19-09-54-50&catid=56%3Asuzuki-cup&Itemid=114 "Myanmar announced final 22-man List (in burmese)".] Soccer Myanmar. Archived from the original on 1 September 2013. Retrieved 21 November 2012.</ref> Baada ya kocha mkuu wa [[klabu]] hiyo, Aung Naing, kufutwa kazi mwaka 2021, Han alipandishwa cheo na kuwa kocha mkuu. Aliiongoza klabu hiyo kutwaa ubingwa wa ligi kwa misimu miwili mfululizo, mwaka 2022 na 2023, na hivyo kuwa kocha aliyepata mafanikio makubwa zaidi katika [[historia]] ya klabu hiyo. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] pgdaz1nvcvfnu4mxzkee7g3z6jecpbh Hein Phyo Win 0 254754 1608590 2026-10-16T02:14:37Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hein Phyo Win''' (Kiburma: ဟိန်းဖြိုးဝင်း; alizaliwa 19 Septemba 1998) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya beki wa kulia katika klabu ya Yangon United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar.<ref>[http://www.the-afc.com/competitions/afc-cup/matches/2018/964187 "profile".]</ref> == Kazi ya klabu == === Miaka ya mwanzo === Hein Phyo Win alilelewa katika [[akademia]] ya Shan United. Mwak...' 1608590 wikitext text/x-wiki '''Hein Phyo Win''' (Kiburma: ဟိန်းဖြိုးဝင်း; alizaliwa 19 Septemba 1998) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya beki wa kulia katika klabu ya Yangon United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar.<ref>[http://www.the-afc.com/competitions/afc-cup/matches/2018/964187 "profile".]</ref> == Kazi ya klabu == === Miaka ya mwanzo === Hein Phyo Win alilelewa katika [[akademia]] ya Shan United. Mwaka 2017, klabu ya Shan United ilisaini [[mkataba]] wa kumtumia katika timu yake ya wakubwa kama mchezaji wa kulipwa. Baadaye, alianza kucheza nafasi ya beki wa pembeni anayesaidia pia mashambulizi. === Shan United === Mwaka 2018, Shan United ilimchagua Hein Phyo Win kuwa sehemu ya kikosi kilichoshiriki hatua ya makundi ya [[Kombe]] la Shirikisho la Soka la Asia la mwaka 2018, katika mchezo dhidi ya Ceres-Negros. Alipata nafasi ya kuwa mchezaji wa kikosi cha kwanza baada ya wachezaji wakongwe wa timu ya wakubwa ya Shan United kuanza kushuka kiwango chao cha uchezaji.<ref>[http://www.the-afc.com/competitions/afc-cup/matches/2018/964185 "first professional".]</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1998]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 3ckjdepm2roby6qtx7jufj3xklipg6y Hein Zar Aung 0 254755 1608591 2026-10-16T02:17:15Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hein Zar Aung''' (Kiburma: ဟိန်းရာဇာအောင်; alizaliwa 28 Juni 1990) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar. Alifanya [[mchezo]] wake wa kwanza akiwa na timu ya taifa ya [[mpira]] wa miguu ya Myanmar mwaka 2015.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/58955.html Hein Zar Aung] at National-Football-Teams.com</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/zar-aung-hein/401601/ Hein Zar Aung] at Soccerway</ref>...' 1608591 wikitext text/x-wiki '''Hein Zar Aung''' (Kiburma: ဟိန်းရာဇာအောင်; alizaliwa 28 Juni 1990) ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar. Alifanya [[mchezo]] wake wa kwanza akiwa na timu ya taifa ya [[mpira]] wa miguu ya Myanmar mwaka 2015.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/58955.html Hein Zar Aung] at National-Football-Teams.com</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/zar-aung-hein/401601/ Hein Zar Aung] at Soccerway</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1990]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] rh6wttefz72zqt4hadu5ailqfe8qt4i Hlaing Bo Bo 0 254756 1608592 2026-10-16T02:20:37Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Hlaing Bo Bo''' (alizaliwa 8 Julai 1996) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya kiungo katika [[klabu]] ya Yangon United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar, na timu ya taifa ya Myanmar.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/60439.html Hlaing Bo Bo] at National-Football-Teams.com</ref> == Kazi ya klabu == Hlaing Bo Bo alishiriki na klabu yake katika Kombe la Shirikisho la Soka la Asia la mwaka 2015...' 1608592 wikitext text/x-wiki '''Hlaing Bo Bo''' (alizaliwa 8 Julai 1996) ni mchezaji wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya kiungo katika [[klabu]] ya Yangon United, inayoshiriki Ligi Kuu ya Myanmar, na timu ya taifa ya Myanmar.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/60439.html Hlaing Bo Bo] at National-Football-Teams.com</ref> == Kazi ya klabu == Hlaing Bo Bo alishiriki na klabu yake katika Kombe la Shirikisho la Soka la Asia la mwaka 2015, ambapo alifunga mabao mawili na kuonyeshwa kadi ya njano katika mchezo ambao timu yake ilifungwa mabao 7–4 na Pahang FA.<ref>[https://int.soccerway.com/players/bo-bo-hlaing/395202/ Hlaing Bo Bo] at Soccerway</ref> Baadaye, alijiunga na Sukhothai kwa mkopo, lakini hakufanikiwa kuonyesha mchango mkubwa wakati alipokuwa katika klabu hiyo. Alirejea Yadanarbon na hatimaye kuwa nahodha wa timu hiyo katika kipindi kilichosalia cha msimu wa Ligi Kuu ya Myanmar wa mwaka 2022. Hata hivyo, alipokea kadi mbili nyekundu kutokana na tabia isiyofaa dhidi ya waamuzi. Baada ya msimu wa 2022 ambao haukuwa wa kuridhisha, Hlaing Bo Bo alijiunga na Yangon United. Katika mahojiano na [[Ligi]] Kuu ya Myanmar, alisema kuwa huenda klabu hiyo ikawa klabu yake ya mwisho kabla ya kustaafu na kuelekeza nguvu zake katika kazi ya ukocha siku zijazo. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1996]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 97cy49657yk87ui5l6qp1x6bwlslr3m Htet Phyo Wai 0 254757 1608593 2026-10-16T02:24:58Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Htet Phyo Wai''' (Kiburma: ထက်ဖြိုး‌‌ေ၀; alizaliwa 21 Januari 2000) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[winga]]. Alifunga bao lake la kwanza la kimataifa akiwa na timu ya taifa ya Myanmar katika mchezo dhidi ya Laos kwenye Mashindano ya AFF ya mwaka 2018.<ref>[https://www.affsuzukicup.com/2018/news/highlights/1032-report-laos-1-3-myanmar "Laos 1-3 Myanmar".] affsuzukicup.com. 16 Nov...' 1608593 wikitext text/x-wiki '''Htet Phyo Wai''' (Kiburma: ထက်ဖြိုး‌‌ေ၀; alizaliwa 21 Januari 2000) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[winga]]. Alifunga bao lake la kwanza la kimataifa akiwa na timu ya taifa ya Myanmar katika mchezo dhidi ya Laos kwenye Mashindano ya AFF ya mwaka 2018.<ref>[https://www.affsuzukicup.com/2018/news/highlights/1032-report-laos-1-3-myanmar "Laos 1-3 Myanmar".] affsuzukicup.com. 16 November 2018. Retrieved 17 November 2018.</ref> Htet Phyo Wai alifunga mabao mengine mawili kwa [[timu]] ya taifa ya Myanmar katika Mashindano ya AFF ya mwaka 2020, katika mchezo dhidi ya Ufilipino. Pia alisaini mkataba na Yangon United, ambako tayari alikuwa amefunga mabao mawili.<ref>[https://www.goal.com/en-ph/match/laos-v-myanmar/e2ppphlvtqohqjhuvvl0l61ka "Wai, Htet Phyo".] affsuzukicup. Retrieved 17 November 2018.</ref> == Kazi ya klabu == Shan United ilimsajili Htet Phyo Wai katika timu yake ya wakubwa na pia katika timu ya [[vijana]] chini ya umri wa miaka 21. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 2000]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 4a08vsdrarinzmjyjkkmhla7vr48m1u Htike Htike Aung 0 254758 1608594 2026-10-16T02:28:20Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Htike Htike Aung''' (Kiburma: ထိုက်ထိုက်အောင်; alizaliwa 1 Februari 1995 nchini Myanmar) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyekuwa akicheza nafasi ya beki katika [[timu]] ya taifa ya Myanmar ya wachezaji chini ya umri wa miaka 20 na klabu ya Yangon United. Aliweza kucheza kama beki wa kati na beki wa kulia. Mwaka 2019, Yangon United ilisaini mkataba na Htike Htike Aung. Aliichezea timu ya taifa...' 1608594 wikitext text/x-wiki '''Htike Htike Aung''' (Kiburma: ထိုက်ထိုက်အောင်; alizaliwa 1 Februari 1995 nchini Myanmar) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyekuwa akicheza nafasi ya beki katika [[timu]] ya taifa ya Myanmar ya wachezaji chini ya umri wa miaka 20 na klabu ya Yangon United. Aliweza kucheza kama beki wa kati na beki wa kulia. Mwaka 2019, Yangon United ilisaini mkataba na Htike Htike Aung. Aliichezea timu ya taifa ya Myanmar chini ya umri wa miaka 20 iliyoshiriki [[Kombe]] la Dunia la FIFA kwa Wachezaji Chini ya Miaka 20 la mwaka 2015, lililofanyika nchini New Zealand. Mnamo Aprili 2025, Htike Htike Aung, aliyekuwa mchezaji wa Mahar United, alitangaza kustaafu kucheza [[mpira]] wa miguu kutokana na jeraha la uti wa mgongo.<ref>[https://web.archive.org/web/20141011155727/http://www.the-afc.com/en/component/afcasfeeds/?fixtureid=8337&stageid=332&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary "AFC U-19 Championship results".] AFC. 11 October 2014. Archived from the original on 11 October 2014.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1995]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] afudytznt03zs3n9oma54qfpdniuqtk Thu Zar Htwe 0 254759 1608595 2026-10-16T02:31:51Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Thu Zar Htwe''' (Kiburma: သူဇင်ထွေ; alizaliwa 30 Novemba 1984) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya kiungo. Amekuwa mwanachama wa [[timu]] ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/9263 "THU ZAR HTWE".] AFC. Retrieved 3 June 2021.</ref> == Kazi ya kimataifa == Thu Zar Htwe aliiwakilisha timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar katika ngazi ya wakubwa wakati wa Kombe...' 1608595 wikitext text/x-wiki '''Thu Zar Htwe''' (Kiburma: သူဇင်ထွေ; alizaliwa 30 Novemba 1984) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa wanawake kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya kiungo. Amekuwa mwanachama wa [[timu]] ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/9263 "THU ZAR HTWE".] AFC. Retrieved 3 June 2021.</ref> == Kazi ya kimataifa == Thu Zar Htwe aliiwakilisha timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar katika ngazi ya wakubwa wakati wa [[Kombe]] la Asia la Wanawake la Shirikisho la [[Soka]] la Asia la mwaka 2010.<ref>[https://ar.the-afc.com/afc/documents/PdfFiles/afc-women-s-asian-cup-2010-technical-report "AFC Women's Asian Cup"]. AFC. p. 27. Retrieved 3 June 2021.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1984]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 0pvv9gp5jrdmpmae0c6pfg56jk0qod5 July Kyaw 0 254760 1608596 2026-10-16T02:35:06Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''July Kyaw''' (Kiburma: ဇူလိုင်ကျော်း; alizaliwa 21 Julai 1999) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa [[wanawake]] kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya mshambuliaji katika timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/76391 "JULY KYAW".] AFC. Retrieved 24 May 2020.</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/-/650601/ July Kyaw] at Soccerway. Retrieved 24 May 2020.</ref> == Kazi ya klabu == Baada ya...' 1608596 wikitext text/x-wiki '''July Kyaw''' (Kiburma: ဇူလိုင်ကျော်း; alizaliwa 21 Julai 1999) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu wa [[wanawake]] kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya mshambuliaji katika timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/76391 "JULY KYAW".] AFC. Retrieved 24 May 2020.</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/-/650601/ July Kyaw] at Soccerway. Retrieved 24 May 2020.</ref> == Kazi ya klabu == Baada ya kukaa mwaka mmoja bila kucheza kutokana na [[jeraha]], July Kyaw alicheza kwa mara ya kwanza akiwa na Shan United W.F.C. katika mchezo dhidi ya [[timu]] ya Young Lionesses. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1999]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 4ikwooqrqajqkce7xuvr58l5baiu22o Kaung Htet Soe 0 254761 1608597 2026-10-16T02:38:44Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kaung Htet Soe''' (Kiburma: ေကာင္းထက္စိုး; alizaliwa 1 Septemba 1997) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika klabu ya Kamphaengphet. Alizaliwa katika mji wa Amarapura, Mandalay. Anachukuliwa kuwa mmoja wa nyota wanaochipukia wa Yangon United.<ref>[https://www.sofascore.com/player/kaung-htet-soe/974763 profile] at sofascore.com</ref> == Kazi ya klabu == Kaung Htet Soe alia...' 1608597 wikitext text/x-wiki '''Kaung Htet Soe''' (Kiburma: ေကာင္းထက္စိုး; alizaliwa 1 Septemba 1997) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[mshambuliaji]] katika klabu ya Kamphaengphet. Alizaliwa katika mji wa Amarapura, Mandalay. Anachukuliwa kuwa mmoja wa nyota wanaochipukia wa Yangon United.<ref>[https://www.sofascore.com/player/kaung-htet-soe/974763 profile] at sofascore.com</ref> == Kazi ya klabu == Kaung Htet Soe alianza kucheza katika [[timu]] ya vijana ya Yangon United mwaka 2015. Katika kipindi cha mwaka 2016 na 2017, alionyesha kipaji chake na kufanya mazoezi pamoja na timu ya wakubwa ya Yangon United. Katika msimu wa Ligi Kuu ya Myanmar kwa wachezaji chini ya umri wa miaka 21 wa mwaka 2018, aliteuliwa kuwa [[nahodha]] wa Yangon United na kuendelea kuonyesha uwezo wake. Kabla ya kuanza kwa msimu wa Ligi Kuu ya Myanmar wa mwaka 2019, kocha wa Yangon United, Myo Min Tun, alimchagua na kumsajili katika timu ya wakubwa ya klabu hiyo.<ref>[http://stats.the-afc.com/match_report/14585 international goal] at afc.com</ref> Alifunga bao lake la kwanza katika mashindano ya kimataifa dhidi ya Ceres–Negros. Bao lake la kwanza katika Ligi Kuu ya Myanmar alilifunga dhidi ya Yadanarbon FC. == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1997]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 5lcr7xcxu6k9m5yi8jz8n6c5n9i6v4q Kaung Sett Naing 0 254762 1608598 2026-10-16T02:41:12Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kaung Sett Naing (Kaung Sat Naing)''' (Kiburma: ကောင်းဆက်နိုင်; alizaliwa 21 Machi 1993) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyekuwa akicheza nafasi ya mshambuliaji katika [[timu]] ya taifa ya Myanmar ya wachezaji chini ya umri wa miaka 23. Baada ya kustaafu kucheza mpira wa miguu wa kulipwa, aliishi nchini Singapore na kucheza katika [[ligi]] ya mpira wa miguu ya ridhaa inayoitwa United Asia Footba...' 1608598 wikitext text/x-wiki '''Kaung Sett Naing (Kaung Sat Naing)''' (Kiburma: ကောင်းဆက်နိုင်; alizaliwa 21 Machi 1993) ni [[mchezaji]] wa zamani wa mpira wa miguu kutoka Myanmar, aliyekuwa akicheza nafasi ya mshambuliaji katika [[timu]] ya taifa ya Myanmar ya wachezaji chini ya umri wa miaka 23. Baada ya kustaafu kucheza mpira wa miguu wa kulipwa, aliishi nchini Singapore na kucheza katika [[ligi]] ya mpira wa miguu ya ridhaa inayoitwa United Asia Football League, akiichezea Westland FC. Wakati huohuo, alicheza pia katika Ligi Kuu ya Myanmar ya Singapore, akiichezea Musakudo FC.<ref>[https://int.soccerway.com/players/set-naing-kaung/292128/ Kaung Sett Naing] at Soccerway</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] oeatrv1uc0js0vi4c0r4ru09qtglgdn Kaung Sithu 0 254763 1608599 2026-10-16T02:44:36Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Kaung Sithu''' (Kiburma: ကောင်းစည်သူ; alizaliwa tarehe 22 Januari 1993) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya mshambuliaji katika timu ya taifa ya Myanmar na klabu ya Southern Myanmar F.C.<ref>[https://int.soccerway.com/players/si-thu-kaung/235035/ "Myanmar:Profile::Kaung Sithu".]</ref> Alifunga mabao matatu katika [[mechi]] za kufuzu kwa Kombe la Asia la AFC la wachezaji walio chini...' 1608599 wikitext text/x-wiki '''Kaung Sithu''' (Kiburma: ကောင်းစည်သူ; alizaliwa tarehe 22 Januari 1993) ni [[mchezaji]] wa kulipwa wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya mshambuliaji katika timu ya taifa ya Myanmar na klabu ya Southern Myanmar F.C.<ref>[https://int.soccerway.com/players/si-thu-kaung/235035/ "Myanmar:Profile::Kaung Sithu".]</ref> Alifunga mabao matatu katika [[mechi]] za kufuzu kwa Kombe la Asia la AFC la wachezaji walio chini ya [[umri]] wa miaka 22 la mwaka 2013, yakiwemo mabao mawili aliyofunga katika mchezo muhimu wa kufuzu dhidi ya Malaysia.<ref>[http://www.the-afc.com/en/u22ac-schedule-results?fixtureid=6425&stageid=242&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary "AFC U-22:Results".]</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] bjxzqoqazk4sz82lorc4bn8fk0lpdyl Khaing Thazin 0 254764 1608600 2026-10-16T02:48:34Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Khaing Thazin''' (Kiburma: ခိုင်သဇင်း; alizaliwa tarehe 18 Julai 1996) ni [[mchezaji]] wa mpira wa [[miguu]] wa kike kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[beki]] katika timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/69790 "KHAING THAZIN".] AFC. Retrieved 24 May 2020.</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/-/650604/ Khaing Thazin] at Soccerway. Retrieved 24 May 2020.</ref> == Marejeo == <references...' 1608600 wikitext text/x-wiki '''Khaing Thazin''' (Kiburma: ခိုင်သဇင်း; alizaliwa tarehe 18 Julai 1996) ni [[mchezaji]] wa mpira wa [[miguu]] wa kike kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya [[beki]] katika timu ya taifa ya wanawake ya Myanmar.<ref>[http://stats.the-afc.com/player/69790 "KHAING THAZIN".] AFC. Retrieved 24 May 2020.</ref><ref>[https://int.soccerway.com/players/-/650604/ Khaing Thazin] at Soccerway. Retrieved 24 May 2020.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1996]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] td28i54zd2ikzreqjw9et0d6fy68a7u Khin Marlar Tun 0 254765 1608601 2026-10-16T02:51:10Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Khin Marlar Tun''' ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya kiungo. Yeye ni mmoja wa manahodha wa [[timu]] ya ISPE FC nchini Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20260414105516/https://www.gnlm.com.mm/ispe-fc-advance-in-afc-womens-champions-league-qualifiers/ "ISPE FC advance in AFC Women's Champions League qualifiers".] Global New Light of Myanmar. Archived from the original on 14 April 2026.</ref><ref>[https://web.ar...' 1608601 wikitext text/x-wiki '''Khin Marlar Tun''' ni mchezaji wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar, anayecheza nafasi ya kiungo. Yeye ni mmoja wa manahodha wa [[timu]] ya ISPE FC nchini Myanmar.<ref>[https://web.archive.org/web/20260414105516/https://www.gnlm.com.mm/ispe-fc-advance-in-afc-womens-champions-league-qualifiers/ "ISPE FC advance in AFC Women's Champions League qualifiers".] Global New Light of Myanmar. Archived from the original on 14 April 2026.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20230131095712/https://www.gnlm.com.mm/willing-to-play-again-for-thai-club-khin-marlar-tun/ "Willing to play again for Thai Club: Khin Marlar Tun".] Global New Light of Myanmar. Archived from the original on 31 January 2023. Retrieved 14 April 2026.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1989]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] kkc8ys4uvv9ezvylboja867d6dquvin Khin Maung Lay (mchezaji wa mpira) 0 254766 1608602 2026-10-16T02:54:00Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Khin Maung Lay''' (alizaliwa tarehe 21 Septemba 1940) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar. Alishiriki katika mashindano ya [[mpira]] wa miguu ya wanaume kwenye Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1972.<ref>Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. [https://web.archive.org/web/20200418060314/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/kh/khin-maung-lay-1.html "Khin Maung Lay...' 1608602 wikitext text/x-wiki '''Khin Maung Lay''' (alizaliwa tarehe 21 Septemba 1940) ni [[mchezaji]] wa zamani wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar. Alishiriki katika mashindano ya [[mpira]] wa miguu ya wanaume kwenye Michezo ya [[Olimpiki]] ya Majira ya Kiangazi ya mwaka 1972.<ref>Evans, Hilary; Gjerde, Arild; Heijmans, Jeroen; Mallon, Bill; et al. [https://web.archive.org/web/20200418060314/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/kh/khin-maung-lay-1.html "Khin Maung Lay Olympic Results".] Olympics at Sports-Reference.com. Sports Reference LLC. Archived from the original on 18 April 2020. Retrieved 22 October 2018.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1940]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] imj8e8oh0tk8gxg8ccbkrcxvzvcc8ld Khin Maung Lwin 0 254767 1608603 2026-10-16T02:57:03Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Khin Maung Lwin''' (Kiburma: ခင်မောင်လွင်; alizaliwa tarehe 27 Desemba 1988) ni [[mchezaji]] wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar. Aliwahi kuwa nahodha wa timu ya taifa ya Myanmar.<ref>[http://www.goal.com/en/news/1276/south-east-asia/2009/12/11/1679769/sea-games-myanmar-pile-misery-on-indonesia-but-both-crash "SEA Games: Myanmar Pile Misery On Indonesia But Both Crash Out".] Goal.com. 11 December 2009. Retrieved 28 July 2011.</...' 1608603 wikitext text/x-wiki '''Khin Maung Lwin''' (Kiburma: ခင်မောင်လွင်; alizaliwa tarehe 27 Desemba 1988) ni [[mchezaji]] wa [[mpira]] wa miguu kutoka Myanmar. Aliwahi kuwa nahodha wa timu ya taifa ya Myanmar.<ref>[http://www.goal.com/en/news/1276/south-east-asia/2009/12/11/1679769/sea-games-myanmar-pile-misery-on-indonesia-but-both-crash "SEA Games: Myanmar Pile Misery On Indonesia But Both Crash Out".] Goal.com. 11 December 2009. Retrieved 28 July 2011.</ref> == Kazi ya kimataifa == Mwaka 2007, aliwakilisha timu ya taifa ya Myanmar ya [[wachezaji]] walio chini ya umri wa miaka 23 katika fainali za [[Michezo]] ya Kusini-Mashariki mwa Asia (SEA Games) ya mwaka 2007, ambapo timu yake ilifungwa na Thailand.<ref>[https://web.archive.org/web/20190115234137/http://www.aseanfootball.org/v2/2007/12/myanmar-to-play-thailand-for-football-gold/ "MYANMAR TO PLAY THAILAND FOR FOOTBALL GOLD".] Goal.com. 11 December 2009. Archived from the original on 15 January 2019. Retrieved 28 July 2011.</ref> == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] 8p7wvt43ubgx7y2y5swyjtkxdeq6k91 Khin Maung Tun 0 254768 1608604 2026-10-16T03:04:27Z Don Malya 61486 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ' '''Khin Maung Tun''' (Kiburma: ခင်မောင်ထွန်း) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayeichezea [[klabu]] ya Yadanabon FC katika [[Ligi]] Kuu ya Myanmar.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/9598.html Khin Maung Tun] at National-Football-Teams.com</ref> == Heshima na mafanikio == * Kombe la Ligi Kuu ya Myanmar la mwaka 2009 == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1980]]...' 1608604 wikitext text/x-wiki '''Khin Maung Tun''' (Kiburma: ခင်မောင်ထွန်း) ni [[mchezaji]] wa mpira wa miguu kutoka Myanmar anayeichezea [[klabu]] ya Yadanabon FC katika [[Ligi]] Kuu ya Myanmar.<ref>[https://www.national-football-teams.com/player/9598.html Khin Maung Tun] at National-Football-Teams.com</ref> == Heshima na mafanikio == * Kombe la Ligi Kuu ya Myanmar la mwaka 2009 == Marejeo == <references /> {{Mbegu-cheza-mpira}} [[Jamii:Waliozaliwa 1980]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamichezo]] mzvou8o7poofsp3icyg2q69wwdsktrc Adèle Exarchopoulos 0 254769 1608619 2026-10-16T06:11:34Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608619 wikitext text/x-wiki [[Faili:Adèle Exarchopoulos at 82nd Venice International Film Festival-1 (cropped).jpg|thumb|Adèle Exarchopoulos]] '''Adèle Exarchopoulos''' (alizaliwa [[22 Novemba]] [[1993]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Alipata mafanikio makubwa katika kazi yake ya uigizaji baada ya kucheza nafasi ya Adèle katika filamu ya mapenzi Blue Is the Warmest Colour (La Vie d'Adèle, 2013). Katika Tamasha la [[Filamu]] la Cannes la mwaka 2013, alikua mtu mwenye umri mdogo zaidi katika historia ya tamasha hilo kupokea tuzo ya Palme d'Or. Aliipokea tuzo hiyo pamoja na mwigizaji mwenzake Léa Seydoux. Exarchopoulos alishinda [[Tuzo]] mbili za César kupitia filamu za Blue Is the Warmest Colour (2013) na All Your Faces (2023). Pia aliteuliwa kuwania Tuzo za César kutokana na majukumu yake katika filamu za Mandibles (2020) na Zero Fucks Given (2023). Majukumu yake mengine mashuhuri yalikuwa katika filamu za Racer and the Jailbird (2017), The White Crow (2018), Sibyl (2019), The Five Devils (2022) na Passages (2023). Katika filamu ya uhuishaji ya Pixar iitwayo Inside Out 2 (2024), alitoa sauti ya mhusika Ennui.<ref>https://www.imdb.com/name/nm2650819/</ref><ref>https://deadline.com/2020/12/adele-exarchopoulos-hollywood-agency-uta-1234655355/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1993]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 96xr9384e8sdjemqw6l1y5t6n0hbj8e Bérénice Bejo 0 254770 1608620 2026-10-16T06:16:56Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608620 wikitext text/x-wiki [[Faili:Bérénice Bejo Cannes 2016.jpg|thumb|Bérénice Bejo]] '''Bérénice Bejo''' (matamshi ya Kifaransa: [beʁenis beʒo]) ni [[mwigizaji]] mwenye asili ya [[Ufaransa]] na [[Argentina]], anayejulikana zaidi kwa kucheza nafasi ya Christiana katika [[filamu]] ya A Knight's Tale (2001) na Peppy Miller katika filamu ya The Artist (2011). Uigizaji wake katika filamu ya The Artist ulimwezesha kuteuliwa kuwania [[Tuzo]] ya Academy ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Nafasi ya Kusaidia na kushinda Tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike. Kwa uigizaji wake katika filamu ya The Past (2013), alishinda tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes mwaka 2013 na pia aliteuliwa kuwania Tuzo ya César. Katika mfululizo wa drama wa vipindi sita unaoitwa Alice (2026), anacheza nafasi ya Alice Guy-Blaché, mwanamke wa kwanza kuwa mkurugenzi wa filamu.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0067367/</ref><ref>https://charlierose.com/videos/15647</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Argentina]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waliozaliwa 1976]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} iqc0wt8pgpukrb1zhbmn6sr01n8bb5s Sandrine Kiberlain 0 254771 1608621 2026-10-16T06:22:39Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608621 wikitext text/x-wiki '''Sandrine Kiberlain''' (alizaliwa kwa jina la Sandrine Kiberlajn; [[25 Februari]] [[1968]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwimbaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Majukumu yake mashuhuri zaidi yalikuwa katika filamu za The Patriots (1994), A Self Made Hero (1996), For Sale (1998), Alias Betty (2001), Mademoiselle Chambon (2009), 9 Month Stretch (2013) na Number One Fan (2014). Kiberlain ameshiriki katika [[filamu]] zaidi ya 60 na kushinda [[Tuzo]] mbili za César kati ya uteuzi wake mara nane. Mwaka [[2021]], alianza kazi ya uongozaji wa filamu kwa kutengeneza filamu ya drama iitwayo A Radiant Girl. == Kazi == Kiberlain alisoma katika shule ya uigizaji ya Cours Florent kuanzia mwaka [[1987]] hadi [[1989]], na katika Chuo cha Kitaifa cha Ufaransa cha Sanaa za Uigizaji kuanzia mwaka [[1989]] hadi [[1992]]. Mwaka [[1995]], Kiberlain alipokea Tuzo ya Prix Romy Schneider. Mbali na kazi yake ya uigizaji, pia amerekodi albamu ya muziki iitwayo Manquait plus qu'ça, iliyotolewa mwaka 2005 na kupokelewa vizuri nchini Ufaransa. Albamu yake ya pili, Coupés bien net et bien carré, ilitolewa Oktoba [[2007]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm0452161/</ref><ref>https://www.francesoir.fr/culture-celebrites/sandrine-kiberlain-evoque-sa-rupture-douloureuse-avec-vincent-lindon</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1968]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Wanamuziki wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 1hkx9uig6v0fxqgvzfnrq95szdj8xr6 Sandrine Bonnaire 0 254772 1608622 2026-10-16T06:28:21Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608622 wikitext text/x-wiki [[Faili:Sandrine Bonnaire Deauville 2012.jpg|thumb|Sandrine Bonnaire]] '''Sandrine Bonnaire''' (alizaliwa [[31 Mei]] [[1967]]) ni [[mwigizaji]], mkurugenzi wa [[filamu]] na mwandishi wa miswada ya filamu kutoka [[Ufaransa]]. Ameshiriki katika filamu zaidi ya 40. Alishinda [[Tuzo]] ya César ya Mwigizaji Mwenye Kuahidi Zaidi kwa filamu ya À Nos Amours (1983), Tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike kwa filamu ya Vagabond (1985), na Kombe la Volpi la Mwigizaji Bora wa Kike kwa filamu ya La Cérémonie (1995). Filamu zake nyingine ni pamoja na Under the Sun of Satan (1987), Monsieur Hire (1989), East/West (1999) na The Final Lesson (2015).<ref>https://www.imdb.com/name/nm0094789/</ref><ref>https://www.screendaily.com/news/sandrine-bonnaire-tunes-into-music-biopic-slow-joe-exclusive/5193457.article</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1967]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} ifjn3uqpi4smv39p7zpvrxsc513nqbf Karin Viard 0 254773 1608623 2026-10-16T06:33:36Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608623 wikitext text/x-wiki [[Faili:Karin Viard Lumières 2015.jpg|thumb|Karin Viard]] '''Karin Viard''' (alizaliwa [[24 Januari]] [[1966]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Alianza kuigiza katika [[filamu]] mwaka [[1990]] kupitia filamu ya Tatie Danielle. Ameigiza katika filamu mbalimbali, zikiwemo Delicatessen, L'Emploi du temps, Adultère, mode d'emploi na La parenthèse enchantée. Viard alikuwa miongoni mwa wajumbe wa jopo la majaji katika Tamasha la Filamu la Cannes la mwaka [[2003]]. == Maisha na kazi == Viard alipata elimu yake katika shule ya Lycée Pierre Corneille iliyopo Rouen. Viard ameshinda [[tuzo]] tatu za César. Alishinda tuzo yake ya kwanza mwaka [[2000]] katika kipengele cha Mwigizaji Bora wa Kike kwa nafasi yake katika filamu ya Haut les cœurs!. Mwaka [[2003]], alishinda tuzo yake ya pili katika kipengele cha Mwigizaji Bora wa Kike Anayesaidia kwa filamu ya Embrassez qui vous voudrez. Tuzo yake ya tatu aliipata mwaka [[2019]] katika kipengele hicho hicho kwa filamu ya Little Tickles. Kwa jumla, ameteuliwa kuwania tuzo za César mara 13.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0895759/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=5081.html</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1966]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} tv6hibz2flypuhsu97lg7oly62cvhkb Audrey Fleurot 0 254774 1608624 2026-10-16T06:38:54Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608624 wikitext text/x-wiki '''Audrey Fleurot''' (alizaliwa [[6 Julai]] [[1977]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Ameigiza kama Mwanamke wa Ziwani katika Kaamelott, Joséphine Karlsson katika Spiral na Hortense Larcher katika Un village français. Mwaka 2011, aliigiza nafasi ya Magalie katika [[filamu]] ya The Intouchables. == Maisha ya awali na elimu == Audrey Fleurot, Oktoba 2013. Fleurot alizaliwa tarehe 6 Julai 1977 katika mji wa Mantes-la-Jolie, magharibi mwa Paris. Yeye ni [[mtoto]] wa pekee wa baba aliyekuwa zima moto na mwigizaji katika kikundi cha maigizo cha Comédie-Française, pamoja na mama aliyefanya kazi ya kulea watoto wadogo. Baada ya kusoma katika Lycée Lamartine jijini Paris, ambako alifaulu mtihani wa mwisho wa shule ya sekondari katika fani ya maigizo, Fleurot alisoma katika [[Chuo Kikuu]] cha Paris I – Panthéon-Sorbonne, katika kitivo cha sanaa za maonesho na sayansi ya sanaa, kuanzia mwaka 1995 hadi 1997.<ref>https://www.imdb.com/name/nm1109153/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=128597.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Waliozaliwa 1977]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} esbivw6xn16tee08zfhfcw2xhalg4v1 Camille Cottin 0 254775 1608625 2026-10-16T06:45:36Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608625 wikitext text/x-wiki [[Faili:Camille Cottin-66621 (cropped).jpg|thumb|Camille Cottin]] '''Camille Juliette Éloïse Cottin''' (alizaliwa [[1 Desemba]] [[1978]]) ni [[mwigizaji]] na [[mchekeshaji]] wa [[Ufaransa]]. Baada ya kuanza kazi yake kama mwigizaji wa jukwaani, alipata umaarufu mwaka 2013 kwa kuigiza mwanamke wa Paris mwenye tabia ya kubadilika badilika na kufanya mambo yasiyotabirika katika mfululizo wa vipande vya [[vichekesho]] vilivyorekodiwa kwa kamera fiche, Connasse (2013–2015), vilivyoonyeshwa na kituo cha televisheni cha Canal+. Pia aliigiza katika [[filamu]] ya The Parisian Bitch, Princess of Hearts (2015), iliyotokana na mfululizo huo. Filamu hiyo ilimletea mafanikio makubwa na kumfanya atambulike zaidi na umma nchini Ufaransa. Kwa nafasi yake katika filamu hiyo, Cottin aliteuliwa kuwania tuzo ya César katika kipengele cha Mwigizaji wa Kike Anayeahidi. Umaarufu wake kimataifa uliongezeka kupitia nafasi ya Andréa Martel katika mfululizo wa [[tamthilia]] wa Call My Agent! (2015–2020), ulioonyeshwa na kituo cha [[televisheni]] cha France 2.<ref>https://www.imdb.com/name/nm1891185/</ref><ref>https://www.lemonde.fr/en/m-le-mag/article/2025/01/06/camille-cottin-a-bold-talent-from-connasse-to-rendez-vous_6736742_117.html</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1978]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} rfzkkb2xczmz2vwr5bamh4ehj7ic8yb Léa Drucker 0 254776 1608627 2026-10-16T06:51:49Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608627 wikitext text/x-wiki [[Faili:Léa DruCker 1518605 reims polar.jpg|thumb|Léa DruCker ]] '''Léa Drucker''' (alizaliwa [[23 Januari]] [[1972]]) ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Aliigiza nafasi ya Catherine Durand katika mfululizo wa [[televisheni]] wa Ufaransa na Uingereza uitwao War of the Worlds. Alishinda tuzo mbili za César katika kipengele cha Mwigizaji Bora wa Kike. [[Tuzo]] ya kwanza aliipata kwa kuigiza mwanamke aliyefanyiwa ukatili katika filamu ya Custody (2017), na ya pili kwa nafasi ya mpelelezi wa IGPN aliyejitolea kwa kazi yake katika filamu ya Case 137 (2025). == Maisha ya awali == Drucker alizaliwa mjini Caen, katika eneo la Normandy. Yeye ni mpwa wa mtangazaji wa televisheni Michel Drucker na wa Jean Drucker, aliyekuwa rais wa zamani wa kituo cha televisheni cha M6. Baba yake, Jacques, ni [[daktari]], na mama yake, Martine, ni mwalimu wa lugha ya Kiingereza. Drucker ni binamu wa mwanahabari Marie Drucker. Babu yake upande wa baba alikuwa mhamiaji kutoka [[Romania]] mwenye asili ya Kiyahudi.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0238475/</ref><ref>https://www.vanityfair.fr/article/lea-drucker-cesar-de-la-meilleure-actrice</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 9i54wfgc4urmtp4uy0rwnn0y97m4c7z Cécile de France 0 254777 1608628 2026-10-16T06:56:32Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608628 wikitext text/x-wiki '''Cécile de France''' (alizaliwa [[17 Julai]] [[1975]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ubelgiji]]. Baada ya kupata mafanikio katika sinema ya Ufaransa kupitia [[filamu]] zilizopata umaarufu, kama vile L'Art (délicat) de la séduction (2001) na Irène (2002), alipata kutambulika kimataifa kutokana na nafasi zake kuu katika filamu za High Tension (2003) na Hereafter (2010). == Maisha na kazi == Sehemu hii inahitaji kuongezewa maelezo. Unaweza kusaidia kwa kuongeza taarifa zinazokosekana. (Julai 2023) Cécile de France mwaka 2009. Alizaliwa mjini Namur, Ubelgiji. Aliondoka nchini humo akiwa na umri wa [[miaka]] 17 na kwenda [[Paris]], Ufaransa, ambako alisomea uigizaji kwa miaka miwili chini ya mwigizaji Jean Paul Denizon, aliyekuwa msaidizi wa mwongozaji wa maigizo kutoka Uingereza, Peter Brook.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0208426/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=40179.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1975]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ubelgiji]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} g8tordbygsysev8qon1tivjrifc3wk9 Clotilde Courau 0 254778 1608629 2026-10-16T07:03:28Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608629 wikitext text/x-wiki [[Faili:MKr384173 Clotilde Courau (Women In Motion, Cannes 2025).jpg|thumb|Clotilde Courau]] '''Clotilde Marie Pascale di Savoia''' (jina la kuzaliwa Courau; alizaliwa [[3 Aprili]] [[1969]]) ni mwigizaji wa [[Ufaransa]]. Mwaka 2003, alifunga ndoa na Emanuele Filiberto di Savoia, mwanachama wa ukoo wa kifalme wa House of Savoy na mjukuu wa Umberto II, aliyekuwa mfalme wa mwisho wa [[Italia]]. == Maisha ya awali na familia == Nembo ya ukoo wa du Pontavice, familia ya upande wa mama wa Clotilde. House of Savoy Clotilde Marie Pascale Courau alizaliwa tarehe 3 Aprili 1969 katika mji wa Levallois-Perret, eneo la Hauts-de-Seine, nchini Ufaransa. Alikuwa binti mkubwa wa Jean-Claude Courau (aliyezaliwa mwaka 1942), mhandisi wa mifumo ya majimaji, na mke wake, Catherine Marie Antoinette du Pontavice des Renardières (aliyezaliwa mwaka [[1948]]), ambaye alikuwa mwalimu wa shule na binti wa Marie Lélia Gabriel, aliyezaliwa nchini [[Haiti]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm0183660/</ref><ref>https://www.rottentomatoes.com/celebrity/clotilde-courau</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1969]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} tcro9kmwmcel4kovakyoyoh5mrdd95k Emmanuelle Seigner 0 254779 1608630 2026-10-16T07:09:06Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608630 wikitext text/x-wiki [[Faili:Emmanuelle Seigner, 2013 (cropped).jpg|thumb|Emmanuelle Seigner]] '''Emmanuelle Seigner''' (alizaliwa [[22 Juni]] [[1966]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwimbaji]] wa [[Ufaransa]]. Anajulikana kwa nafasi zake katika [[filamu]] za The Diving Bell and the Butterfly (2007), The Ninth Gate (1999) na Frantic (1988). Aliteuliwa kuwania [[tuzo]] ya César katika kipengele cha Mwigizaji Bora wa Kike kwa uigizaji wake katika filamu ya Venus in Fur (2013). Pia aliteuliwa mara mbili kuwania tuzo ya César katika kipengele cha Mwigizaji Bora wa Kike Anayesaidia, kwa filamu za Place Vendôme (1998) na La Vie en Rose (2007). Tangu mwaka 1989, ameolewa na Roman Polanski, mwongozaji wa filamu kutoka [[Polandi|Poland]]. == Maisha na kazi == === Maisha ya awali === Seigner ni binti wa Jean-Louis Seigner (1941–2020), aliyekuwa mpiga picha, na Aline Ponelle, aliyekuwa [[mwanahabari]]. Yeye ni dada mkubwa wa Mathilde Seigner, ambaye pia ni mwigizaji, na Marie-Amélie Seigner, ambaye ni mwimbaji.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0782561/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=8591.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1966]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Waimbaji wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 19mpqktwhw0gbhj8eaf24wxfq7mf7gd Julie Gayet 0 254780 1608632 2026-10-16T07:16:49Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608632 wikitext text/x-wiki '''Julie Gayet''' (alizaliwa [[3 Juni]] [[1972]]) ni [[mwigizaji]] na mtayarishaji wa [[filamu]] kutoka [[Ufaransa]]. Ameolewa na François Hollande, aliyekuwa [[Rais]] wa zamani wa Ufaransa. == Maisha ya awali na elimu == Gayet alizaliwa mjini Suresnes, katika eneo la Hauts-de-Seine, nchini Ufaransa. Baba yake, Brice Gayet, ni [[profesa]] na mkuu wa kitengo cha upasuaji wa tumbo katika taasisi ya Institut Mutualiste Montsouris. Awali, alikuwa mkuu wa kliniki katika Hospitali ya Lariboisière na mhadhiri katika kitivo cha Xavier Bichat, katika [[Chuo Kikuu]] cha Paris Diderot. Mama yake ni [[mfanyabiashara]] wa vitu vya kale. Babu yake upande wa baba, Alain Gayet, pia alikuwa [[daktari]] wa upasuaji. Baada ya [[Vita vya Pili vya Dunia]], alitunukiwa heshima ya Compagnon de la Libération kutokana na mchango wake. Gayet alilelewa katika mazingira ya kielimu yaliyokuwa na mtazamo wa uliberali wa kijamii.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0310865/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne-5947/filmographie/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1972]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} hu4f0wgor1g9i3yb94me0wb7z58tnh7 Béatrice Dalle 0 254781 1608634 2026-10-16T07:22:49Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608634 wikitext text/x-wiki [[Faili:Béatrice Dalle 1999.jpg|thumb|Béatrice Dalle]] '''Béatrice Dalle''' (alizaliwa [[19 Desemba]] [[1964]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwanamitindo]] wa [[Ufaransa]]. Ameigiza katika [[filamu]] zaidi ya hamsini na anajulikana kimataifa zaidi kutokana na nafasi yake ya kwanza ya uigizaji katika filamu ya mwaka 1986, 37°2 le matin, iliyotolewa pia kwa jina la Betty Blue. Béatrice Dalle anasifika kwa nafasi zake za uigizaji zenye hisia kali na zisizo za kawaida, mara nyingi akicheza wahusika wenye kuchochea hisia na wanaokiuka kanuni za kawaida. == Wasifu == Dalle alizaliwa katika jiji la Brest, eneo la Finistère, nchini Ufaransa, kwa jina la Béatrice Cabarrou. Alilelewa katika dini ya [[Kikatoliki]] na kukulia katika jiji la Le Mans pamoja na mama yake, baba yake na dada yake mkubwa. Alipokuwa na umri wa [[miaka]] 15, Dalle alitoroka nyumbani na kwenda kuishi jijini [[Paris]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm0001095/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=4490.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1964]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] [[Jamii:Wanamitindo wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} pt19rc5234na1h1lzfbsjtvhzq509oz Carole Bouquet 0 254782 1608635 2026-10-16T07:28:40Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608635 wikitext text/x-wiki [[Faili:Carole Bouquet-2696.jpg|thumb|Carole Bouquet]] '''Carole Bouquet''' (alizaliwa [[18 Agosti]] [[1957]]) ni [[mwigizaji]] na [[mwanamitindo]] wa [[Ufaransa]] ambaye ameshiriki katika [[filamu]] zaidi ya 60 tangu mwaka 1977. Anajulikana zaidi kwa kucheza nafasi ya Melina Havelock, mmoja wa wanawake wanaohusishwa na James Bond, katika filamu ya For Your Eyes Only (1981). Mwaka [[1990]], alitunukiwa [[tuzo]] ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike kutokana na nafasi yake katika filamu ya Too Beautiful for You. == Maisha ya awali == Bouquet alizaliwa tarehe 18 Agosti 1957 katika mji wa Neuilly-sur-Seine, nchini Ufaransa. == Kazi ya uigizaji == Bouquet alianza kuigiza katika filamu kupitia filamu ya That Obscure Object of Desire ([[1977]]), iliyoongozwa na Luis Buñuel. Filamu hiyo ni kazi maarufu ya aina ya sanaa ya uhalisia wa ajabu. Katika filamu ya For Your Eyes Only ([[1981]]), iliyokuwa sehemu ya mfululizo wa filamu za James Bond, Bouquet alicheza nafasi ya Melina Havelock, akitokea pamoja na Roger Moore.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000962/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=3914.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1957]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Wanamitindo wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} almrsb8ong18pscxppovsuyn0bwe148 Nathalie Baye 0 254783 1608636 2026-10-16T07:34:18Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608636 wikitext text/x-wiki [[Faili:BAYE Nathalie-24x30-1994b.jpg|thumb|BAYE Nathalie]] '''Nathalie Marie Andrée Baye''' ([[6 Julai]] [[1948]] – [[17 Aprili]] [[2026]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[filamu]], [[televisheni]] na jukwaani kutoka [[Ufaransa]]. Alianza kazi yake mwaka 1970 na alishiriki katika filamu zaidi ya 80. Aliteuliwa mara kumi kuwania [[tuzo]] za César na kushinda mara nne kupitia filamu za Every Man for Himself (1980), Strange Affair (1981), La Balance (1982) na The Young Lieutenant (2005). Filamu zake nyingine ni pamoja na Day for Night (1973), Catch Me If You Can (2002), Tell No One (2006) na The Assistant (2015). Mwaka 2009, aliteuliwa kuwa Chevalier wa Tuzo ya Heshima ya Taifa ya Ufaransa, inayojulikana kama Legion of Honour. == Maisha ya awali == Baye alizaliwa tarehe 6 Julai 1948 katika mji wa Mainneville, eneo la Eure, Normandi, nchini Ufaransa. Wazazi wake walikuwa Claude Baye na Denise Coustet, ambao wote walikuwa [[wachoraji]]. Alipokuwa na umri wa [[miaka]] 14, alijiunga na shule ya dansi nchini [[Monako|Monaco]].<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000882/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=1696.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1948]] [[Jamii:Waliofariki 2026]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} fcnklgzxyk6e10bx9djhfcgbvdq3zio Miou-Miou 0 254784 1608637 2026-10-16T07:40:16Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608637 wikitext text/x-wiki [[Faili:Miou-Miou 2013 3.jpg|thumb|Miou-Miou]] '''Sylvette Herry''' (alizaliwa [[22 Februari]] [[1950]]), anayejulikana kitaaluma kwa jina la Miou-Miou, ni [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Aliteuliwa mara kumi kuwania [[tuzo]] za César na alishinda Tuzo ya César ya Mwigizaji Bora wa Kike kutokana na uigizaji wake katika filamu ya mwaka [[1979]], Memoirs of a French Whore. Filamu zake nyingine ni pamoja na This Sweet Sickness ([[1977]]), Entre Nous ([[1983]]), May Fools ([[1990]]), Germinal ([[1993]]), Dry Cleaning ([[1997]]) na Arrêtez-moi ([[2013]]). Katika kazi yake ya uigizaji, amefanya kazi na wakurugenzi mbalimbali wa kimataifa, wakiwemo Michel Gondry, Bertrand Blier, Claude Berri, Jacques Deray, Patrice Leconte, Joseph Losey na Louis Malle.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0591877/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20030615174304/http://movies2.nytimes.com/gst/movies/filmography.html?p_id=49536</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} kcbolwp91acs80ywte5xpjl7ty5p5se Annie Girardot 0 254785 1608639 2026-10-16T07:46:03Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608639 wikitext text/x-wiki [[Faili:Annie Girardot Césars.jpg|thumb|Annie Girardot]] '''Annie Suzanne Girardot''' ([[25 Oktoba]] [[1931]] – [[28 Februari]] [[2011]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Mara nyingi alicheza nafasi za [[Mwanamke|wanawake]] wenye msimamo thabiti, wanaojitegemea, wachapakazi na ambao mara nyingi walikuwa wapweke. Aliwafanya wahusika wake waonekane wa kweli na wenye uhalisia, jambo lililowavutia wanawake waliokuwa wakikabiliana na changamoto zinazofanana katika maisha yao ya kila siku. Katika kipindi cha kazi yake kilichodumu kwa miongo mitano, aliigiza katika takribani filamu 150. Alishinda [[tuzo]] za César mara tatu (1977, 1996 na 2002), tuzo za Molière mara mbili (2002), na tuzo ya David di Donatello mwaka 1977. Pia aliteuliwa kuwania tuzo ya BAFTA mwaka 1962. Aidha, alipokea tuzo mbalimbali za kimataifa, zikiwemo Kombe la Volpi la Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Venice mwaka 1965, kutokana na uigizaji wake katika filamu ya Three Rooms in Manhattan.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0320760/</ref><ref>https://www.parismatch.com/Culture/Cinema/Annie-Girardot-le-dernier-hommage-en-images-437035</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1931]] [[Jamii:Waliofariki 2011]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} jzwoln8wvbt0u7r88zpkir8b7zkhtvv Jeanne Moreau 0 254786 1608640 2026-10-16T07:51:46Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608640 wikitext text/x-wiki [[Faili:Jeanne Moreau 1958.jpg|thumb|Jeanne Moreau]] '''Jeanne Moreau''' ([[23 Januari]] [[1928]] – [[31 Julai]] [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]], [[mwimbaji]], mwandishi wa miswada ya filamu, mkurugenzi wa filamu na mtu maarufu katika jamii ya [[Ufaransa]]. Alianza kuigiza jukwaani mwaka [[1947]] na kujijengea jina kama mmoja wa waigizaji wakuu wa kundi la maigizo la Comédie-Française. Moreau alianza kucheza nafasi ndogo katika filamu mwaka [[1949]]. Baadaye alipata umaarufu mkubwa baada ya kuigiza kama mhusika mkuu katika filamu ya Elevator to the Gallows (1958), iliyoongozwa na Louis Malle. Alikuwa na shughuli nyingi zaidi katika tasnia ya filamu wakati wa miaka ya [[1960]]. Alishinda [[tuzo]] ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes kutokana na filamu ya Seven Days. Seven Nights (1960), na tuzo ya BAFTA ya Mwigizaji Bora wa Kike wa Kigeni kupitia filamu ya Viva Maria! (1965). Pia alijulikana kwa nafasi zake katika filamu nyingine maarufu, zikiwemo La Notte ([[1961]]), Jules et Jim (1962), La baie des anges ([[1963]]), Le journal d'une femme de chambre (1964) na Mademoiselle (1966).<ref>https://www.newwavefilm.com/french-new-wave-encyclopedia/jeanne-moreau.shtml</ref><ref>https://www.imdb.com/name/nm0603402/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1928]] [[Jamii:Waliofariki 2017]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} dxgsnbwdgel3yjon9vd4f16h3a771js Simone Signoret 0 254787 1608642 2026-10-16T07:57:11Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608642 wikitext text/x-wiki [[Faili:Simone Signoret (Harcourt).jpg|thumb|Simone Signoret]] '''Simone Signoret''' (jina lake la kuzaliwa lilikuwa Simone Henriette Charlotte Kaminker; [[25 Machi]] [[1921]] – [[30 Septemba]] [[1985]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]]. Alipokea [[tuzo]] mbalimbali kutokana na kazi yake, zikiwemo tuzo ya Academy Award, tuzo tatu za BAFTA, tuzo ya César, tuzo ya Primetime Emmy na tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes. Pia aliteuliwa kuwania tuzo mbili za Golden Globe. == Maisha ya awali == Signoret alizaliwa kwa jina la Simone Henriette Charlotte Kaminker katika jiji la Wiesbaden, nchini [[Ujerumani]]. Wazazi wake walikuwa Georgette, aliyezaliwa kwa jina la Signoret, na André Kaminker. Alikuwa mtoto wa kwanza kati ya [[watoto]] watatu katika [[familia]] yao, akiwa na wadogo zake wawili wa kiume.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0797531/</ref><ref>https://www.rottentomatoes.com/celebrity/simone_signoret</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1921]] [[Jamii:Waliofariki 1985]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} nj854q55d8wf9yjhjtf80nnx8znazak Danielle Darrieux 0 254788 1608643 2026-10-16T08:02:36Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608643 wikitext text/x-wiki [[Faili:Danielle Darrieux Five Fingers 2.jpg|thumb|Danielle Darrieux]] '''Danielle Yvonne Marie Antoinette Darrieux''' ([[1 Mei]] [[1917]] – [[17 Oktoba]] [[2017]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[Ufaransa]] aliyeigiza katika maigizo ya jukwaani, [[televisheni]] na [[filamu]]. Pia alikuwa mwimbaji na mcheza dansi. Kuanzia mwaka 1931, alishiriki katika filamu zaidi ya 110. Alikuwa mmoja wa nyota wakubwa wa filamu nchini Ufaransa, na kazi yake iliyodumu kwa miongo minane ilikuwa miongoni mwa kazi ndefu zaidi katika historia ya tasnia ya filamu. == Maisha na kazi == Darrieux alizaliwa tarehe 1 Mei 1917 katika jiji la Bordeaux, nchini Ufaransa, wakati wa [[Vita vya Kwanza vya Dunia]]. Alikuwa binti wa Marie-Louise (aliyezaliwa Witkowski) na Jean Darrieux, daktari aliyekuwa akihudumu katika Jeshi la Ufaransa. Mama yake alizaliwa nchini [[Algeria]]. Baba yake alifariki alipokuwa na umri wa [[miaka]] saba.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0201638/</ref><ref>https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/danielle-darrieux-37342</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1917]] [[Jamii:Waliofariki 2017]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} sahehs885kaini3dmn7g37yss0he9mp Michèle Morgan 0 254789 1608644 2026-10-16T08:08:12Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608644 wikitext text/x-wiki [[Faili:Michèle Morgan - The Chase.jpg|thumb|Michèle Morgan]] '''Michèle Morgan''' (jina lake la kuzaliwa lilikuwa Simone Renée Roussel; [[29 Februari]] [[1920]] – [[20 Desemba]] [[2016]]) alikuwa [[mwigizaji]] wa [[filamu]] kutoka [[Ufaransa]]. Kwa miongo mitatu, alikuwa miongoni mwa waigizaji wakuu wa kike katika filamu za Ufaransa na Hollywood. Anachukuliwa kuwa mmoja wa waigizaji bora wa Ufaransa wa karne ya 20. Morgan alikuwa mshindi wa kwanza wa [[tuzo]] ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tamasha la Filamu la Cannes. Mwaka [[1992]], alitunukiwa tuzo ya heshima ya César kwa mchango wake katika tasnia ya filamu ya Ufaransa. == Maisha ya awali == Morgan alizaliwa kwa jina la Simone Renée Roussel katika mji wa Neuilly-sur-Seine, eneo la Hauts-de-Seine, pembezoni mwa jiji la [[Paris]], nchini Ufaransa. Alikulia katika mji wa Dieppe, eneo la Seine-Maritime, nchini Ufaransa.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0006807/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=6549.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1920]] [[Jamii:Waliofariki 2016]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} ngv2wi5m4jir9kisves4fq0l3vdy4eo Anouk Aimée 0 254790 1608645 2026-10-16T08:15:18Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608645 wikitext text/x-wiki [[Faili:Anouk Aimee - 1963.jpg|thumb|Anouk Aimee]] '''Nicole Françoise Florence Dreyfus''' ([[27 Aprili]] [[1932]] – [[18 Juni]] [[2024]]), aliyejulikana kitaaluma kwa jina la Anouk Aimée au Anouk, alikuwa [[mwigizaji]] wa [[filamu]] kutoka [[Ufaransa]]. Alishiriki katika filamu 70 kuanzia mwaka [[1947]] hadi [[2019]]. Alianza kazi yake ya uigizaji wa filamu akiwa na umri wa [[miaka]] 14. Katika miaka yake ya awali, alisomea uigizaji na dansi pamoja na masomo yake ya kawaida. Ingawa filamu zake nyingi zilikuwa za Ufaransa, pia aliigiza katika filamu zilizotengenezwa [[Hispania]], [[Uingereza]], [[Italia]] na [[Ujerumani]], pamoja na baadhi ya filamu za [[Marekani]]. Miongoni mwa filamu alizoshiriki ni La dolce vita ([[1960]]), iliyoongozwa na Federico Fellini. Baada ya filamu hiyo, alionekana kuwa nyota mpya aliyepanda kwa kasi na kutikisa ulimwengu wa filamu. Baadaye aliigiza katika filamu nyingine mbalimbali, zikiwemo 8½ ([[1963]]), iliyoongozwa na Federico Fellini; Lola ([[1961]]), iliyoongozwa na Jacques Demy; Justine ([[1969]]), iliyoongozwa na George Cukor; Tragedy of a Ridiculous Man ([[1981]]), iliyoongozwa na Bernardo Bertolucci; na Prêt à Porter ([[1994]]), iliyoongozwa na Robert Altman. Alishinda [[tuzo]] ya Golden Globe ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Filamu ya [[Tamthilia]] na tuzo ya BAFTA ya Mwigizaji Bora wa Kike kutokana na uigizaji wake katika filamu ya A Man and a Woman ([[1966]]). Pia aliteuliwa kuwania tuzo ya Academy Award ya Mwigizaji Bora wa Kike kwa filamu hiyo.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0000733/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=1159.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1932]] [[Jamii:Waliofariki 2024]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 3axnwmcn64b99zo22029am8st02bpv7 Mtumiaji:Emmanuel Robert Mwita 2 254791 1608646 2026-10-16T08:25:59Z Emmanuel Robert Mwita 68231 Description About Me! 1608646 wikitext text/x-wiki Hello! I am a librarian from Tanzania interested in library and information science, public libraries, digital libraries, research, and knowledge sharing. I aim to contribute reliable, well-sourced information to Wikimedia projects. fqlddt1sdbi0nml13wvhgahwaxlf9wv Josiane Balasko 0 254792 1608647 2026-10-16T08:28:11Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608647 wikitext text/x-wiki [[Faili:Josiane Balasko 2014.jpg|thumb|Josiane Balasko]] Josiane Balasko (alizaliwa kwa jina la Josiane Balašković; [[15 Aprili]] [[1950]]) ni [[mwigizaji]], [[mwandishi]] na mkurugenzi wa [[filamu]] kutoka [[Ufaransa]]. Amewania [[tuzo]] za César mara nane na ameshinda mara tatu. == Kazi yake == Miongoni mwa nafasi zake zinazotambulika zaidi na watazamaji wanaozungumza Kiingereza ni ile ya mwanamke msagaji katika filamu ya mwaka [[1995]], Gazon maudit (French Twist). Mwaka [[1996]], alishinda tuzo ya César katika kipengele cha Uandishi Bora wa Awali wa Filamu au Urekebishaji Bora wa Mwandishi, tuzo ambayo aligawana na Telsche Boorman. Pia aliteuliwa katika kipengele cha Mkurugenzi Bora. Filamu hiyo pia iliteuliwa katika kipengele cha Filamu Bora.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0001929/</ref><ref>https://www.rottentomatoes.com/celebrity/josiane_balasko</ref><ref>https://letterboxd.com/director/josiane-balasko/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1950]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} cwpbqlo0s5cp9n2taptaidtuk5tgoae Valérie Lemercier 0 254793 1608648 2026-10-16T08:34:29Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608648 wikitext text/x-wiki [[Faili:Valérie Lemercier Césars 2017 3.jpg|thumb|Valérie Lemercier]] '''Valérie Lemercier''' (matamshi ya Kifaransa: [valeʁi ləmɛʁsje]; alizaliwa [[9 Machi]] [[1964]]) ni [[mwigizaji]], mwandishi wa miswada ya [[filamu]], mkurugenzi wa filamu na [[mwimbaji]] kutoka [[Ufaransa]]. == Maisha na kazi == Lemercier alizaliwa katika mji wa Dieppe, Seine-Maritime, akiwa binti wa wakulima. Alikulia Gonzeville, kisha akasoma katika Conservatoire ya Rouen, shule inayofundisha dansi, muziki na maigizo. Alianza kuonekana katika filamu na vipindi vya [[televisheni]] mwaka [[1988]], katika mfululizo wa televisheni uitwao Palace. Lemercier ameshinda [[tuzo]] mbili za César katika kipengele cha Mwigizaji Bora Msaidizi, kutokana na nafasi zake katika filamu za Les Visiteurs ([[1993]]) na Fauteuils d'orchestre ([[2007]]). Pia aliendesha hafla ya utoaji wa tuzo hizo mwaka [[2006]] na 2007. Baadaye, alifanikiwa pia katika kazi ya uongozaji wa filamu.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0501256/</ref><ref>https://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=12093.html?nopub=1</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1964]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} fr4674meymns14lunv1xyztpo3752vm Marina Foïs 0 254794 1608649 2026-10-16T08:42:46Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608649 wikitext text/x-wiki '''Marina Sylvie Foïs''' (alizaliwa [[21 Januari]] [[1970]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. == Maisha ya awali na elimu == [[Faili:Marina Foïs Cannes 2017.jpg|thumb|Marina Foïs katika Tamasha la 70 la Filamu la Cannes mwaka 2017]] Marina Sylvie Foïs alizaliwa tarehe 21 Januari 1970 katika mji wa Boulogne-Billancourt, katika idara ya Hauts-de-Seine, Ufaransa. Ana asili ya Kirusi, Kiyahudi cha Misri, [[Kijerumaniki|Kijerumani]] na Kiitalia. Foïs alitambuliwa kwa kipaji chake cha uigizaji wa [[vichekesho]] mwaka 1986, alipokuwa na umri wa [[miaka]] 16, kupitia tamthilia ya The School for Wives. Aliamua kusoma kwa njia ya masomo ya mawasiliano kwa njia ya posta na akapata cheti cha kuhitimu elimu ya sekondari miaka miwili baadaye.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0283997/</ref><ref>https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/cinema/marina-fois-presentera-les-cesars-2021-24-11-2020-8410247.php</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1970]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} cbpi5e6j6iehmyhs9tbq0eh8qamyhfc Mélanie Doutey 0 254795 1608651 2026-10-16T08:48:26Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608651 wikitext text/x-wiki [[Faili:Mélanie Doutey.jpg|thumb|Mélanie Doutey]] '''Mélanie Doutey''' ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. == Maisha na kazi == Ni binti wa mtengenezaji wa filamu Alain Doutey na mwigizaji Arielle Séménoff. Alionekana katika [[filamu]] za Claude Chabrol, La Fleur du Mal, na El Lobo, inayosimulia kisa cha kweli cha mtu aliyekuwa akipeleka taarifa za siri ndani ya kundi la wapigania kujitenga kwa Wabasque, ETA. Pia alionekana kwa muda mfupi katika video ya wimbo En apesanteur wa mwimbaji Calogero. Mwaka [[2006]], aliteuliwa kuwania [[tuzo]] ya César katika kipengele cha Mwigizaji Chipukizi Mwenye Matarajio Makubwa, kutokana na uigizaji wake katika filamu ya Il ne faut jurer de rien!. Filamu hiyo ilitokana na [[tamthilia]] ya mwandishi Alfred de Musset.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0235461/</ref><ref>https://www.ubba.eu/fiche/actrice/melanie-doutey?lng=en</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 168al5mjmlev6z43180gbmcv633bak2 Alice Taglioni 0 254796 1608652 2026-10-16T08:53:37Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608652 wikitext text/x-wiki [[Faili:Alice Taglioni Cannes 2016.jpg|thumb|Alice Taglioni]] '''Alice Taglioni''' (alizaliwa [[26 Julai]] [[1976]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. == Maisha binafsi == Alice Taglioni alizaliwa katika mji wa Ermont, Val-d’Oise, Ufaransa. Ni binti wa mwanamume mwenye asili ya [[Italia]] kutoka eneo la Lombardy. Mwaka [[1996]], alishinda taji la Miss Corsica, lakini alikataa kushiriki katika mashindano ya Miss France. Alikutana na mwigizaji wa Kifaransa Jocelyn Quivrin waliposhiriki pamoja katika filamu ya Grande École mwaka [[2004]]. Mtoto wao wa kiume, Charlie, alizaliwa Machi [[2009]]. Miezi sita baadaye, Quivrin alifariki katika ajali ya gari.<ref>https://www.imdb.com/name/nm0998117/</ref><ref>https://www.liberation.fr/cinema/2016/02/18/alice-taglioni-la-renaissance_1434356/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1976]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} kqnd0gtczdj9fc5ae9aicu0qbk51wwu Alice Isaaz 0 254797 1608653 2026-10-16T09:01:53Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608653 wikitext text/x-wiki {{Infobox Person|jina=Alice Isaaz|picha=Alice Isaaz Cabourg 2016 2.jpg|tarehe_ya_kuzaliwa={{Birth date and age|1991|7|26|df=y}}|mahala_pa_kuzaliwa=[[Bordeaux]], France|kazi_yake=Mwigizaji|miaka ya kazi=2011 hadi sasa}} '''Alice Isaaz''' (alizaliwa [[26 Julai]] [[1991]]) ni [[mwigizaji]] kutoka [[Ufaransa]]. Anajulikana kwa nafasi alizoigiza katika [[filamu]] za The Gilded Cage ([[2013]]), La Crème de la crème (2014) na Les Yeux jaunes des crocodiles ([[2014]]). Katika filamu ya Driving Madeleine ([[2022]]), aliigiza Madeleine akiwa kijana.<ref>https://www.imdb.com/name/nm4393560/</ref> == Marejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1991]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} apr3jwja57brwmi60j5l765cliuypa2 Noémie Merlant 0 254798 1608655 2026-10-16T09:09:16Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608655 wikitext text/x-wiki [[Faili:Noemie Merlant BalconettesBFILFF151024 (1 of 33) (54070028551) (cropped).jpg|thumb|Noemie Merlant]] '''Noémie Merlant''' (alizaliwa [[27 Novemba]] [[1988]]) ni [[mwigizaji]] na mtengenezaji wa [[filamu]] kutoka [[Ufaransa]]. Ameiwaniwa [[tuzo]] za César mara tatu kutokana na uigizaji wake. Miongoni mwa uteuzi huo ni ule wa nafasi iliyomletea umaarufu katika filamu ya Portrait of a Lady on Fire ([[2019]]), na alishinda tuzo hiyo kupitia filamu ya The Innocent ([[2022]]). == Kazi yake == Merlant alizaliwa tarehe 27 Novemba 1988 mjini [[Paris]]. Wazazi wake wote wawili ni mawakala wa mali isiyohamishika. Alilelewa katika mji wa Rezé, karibu na Nantes. Merlant alianza kazi yake kama [[mwanamitindo]] wa kitaalamu kabla ya kujiunga na shule ya uigizaji ya Cours Florent mjini Paris. Merlant mwaka [[2013]]. Alipata mafanikio yake ya kwanza makubwa kupitia filamu ya Heaven Will Wait ya mwaka [[2016]], ambayo ilimwezesha kuteuliwa kuwania tuzo ya César katika kipengele cha Mwigizaji Mwanamke Chipukizi Mwenye Matarajio Makubwa.<ref>https://www.imdb.com/name/nm4374524/</ref><ref>https://www.voici.fr/bios-people/noemie-merlant</ref> == Marejeo == <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} [[Jamii:Waliozaliwa 1988]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] sletv9inn4xpnpz626aziasr3ru9crw Hafsia Herzi 0 254799 1608657 2026-10-16T09:17:52Z Kelvin kevoo 48194 kuanzisha makala 1608657 wikitext text/x-wiki [[Faili:Hafsia Herzi Cabourg 2018.jpg|thumb|Hafsia Herzi]] '''Hafsia Herzi''' (alizaliwa [[25 Januari]] [[1987]]) ni [[mwigizaji]], mwandishi wa miswada ya [[filamu]] na mkurugenzi kutoka [[Ufaransa]]. Anajulikana zaidi kwa nafasi yake ya kwanza ya uigizaji katika filamu ya Kifaransa na Kitunisia iliyoshinda [[tuzo]], The Secret of the Grain. Kupitia filamu hiyo, alishinda tuzo ya Mwigizaji Chipukizi Mwenye Matarajio Makubwa katika Tuzo za César za mwaka [[2008]], pamoja na Tuzo ya Marcello Mastroianni katika Tamasha la 64 la Kimataifa la Filamu la Venice. Mwaka [[2025]], Herzi alishinda tuzo ya Mwigizaji Bora wa Kike katika Tuzo za César kutokana na uigizaji wake katika filamu ya Borgo, iliyoongozwa na Stéphane Demoustier.<ref>https://www.imdb.com/name/nm2082567/</ref><ref>https://www.programme-tv.net/news/people/337228-nacer-bouhanni-en-couple-qui-est-sa-compagne-hafsia-herzi-photos/</ref> == Maejeo == [[Jamii:Waliozaliwa 1987]] [[Jamii:Waigizaji filamu wa Ufaransa]] [[Jamii:Watu walio hai]] <references />{{Mbegu-igiza-filamu}} 6m8378vj434uiksgb6f9n3nbx1jl0dy Carolyn Begley 0 254800 1608667 2026-10-16T09:46:16Z Mandago8 92940 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''Carolyn G. Begley''', OD, MS, FAAO ni Profesa mstaafu wa heshima wa chuo kikuu cha optometria cha Indiana University Bloomington.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|url=https://optometry.iu.edu/people-directory/begley-carolyn.html|title=Carolyn G. Begley|publisher=Indiana University|accessdate=November 18, 2018}}</ref> Ana shahada ya uzamili M.S. (1979) na shahada ya O.D. (1983) kutoka Indiana University Bloomington.<ref>{{Rejea tovuti |title=Profile - Overvi...' 1608667 wikitext text/x-wiki '''Carolyn G. Begley''', OD, MS, FAAO ni Profesa mstaafu wa heshima wa chuo kikuu cha optometria cha Indiana University Bloomington.<ref name=":0">{{Rejea tovuti|url=https://optometry.iu.edu/people-directory/begley-carolyn.html|title=Carolyn G. Begley|publisher=Indiana University|accessdate=November 18, 2018}}</ref> Ana shahada ya uzamili M.S. (1979) na shahada ya O.D. (1983) kutoka Indiana University Bloomington.<ref>{{Rejea tovuti |title=Profile - Overview {{!}} Scholars@IU : Carolyn G. Begley |url=https://scholars.proquest.com/gallery/indiana/profiles/741FA8ED7F000001734E2F240CB289ED |access-date=2022-08-09 |website=scholars.proquest.com}}</ref> Amekuwa mpokeaji wa tuzo kadhaa, kama vile Tuzo ya Garland M. Clay kutoka American Academy of Optometry (AAO) kwa ajili ya makala yake iliyonukuliwa zaidi, "Characteristics of corneal staining in hydrogel contact lens wearers"<ref name=":0" /> na Tuzo ya Max Schapero Memorial Lecture, pia kutoka AAO.<ref>{{Rejea tovuti |title=American Academy of Optometry announces 2021 award recipients |url=https://www.optometrytimes.com/view/american-academy-of-optometry-announces-2021-award-recipients |access-date=2022-05-27 |website=Optometry Times |language=en}}</ref> Yeye ni Mwanachama (Fellow) wa AAO.<ref>{{Rejea tovuti |title=Carolyn G Begley, OD, MS, FAAO |url=https://www.aaopt.org/detail/fellow/carolyn-g-begley-od-ms-faao-4445 |access-date=2022-05-27 |website=www.aaopt.org}}</ref> Kama mtafiti anayefadhiliwa na NIH, alishiriki katika mkutano wa bunge kuhusu matibabu ya ugonjwa wa ukavu jicho.<ref>{{Rejea tovuti |date=2017-08-11 |title=New Dry Eye Therapies on Horizon, Report Highlighted on Capitol Hill |url=https://nihrecord.nih.gov/2017/08/11/new-dry-eye-therapies-horizon-report-highlighted-capitol-hill |access-date=2022-05-27 |website=NIH Record |language=EN}}</ref> Kulingana na Web of Science, amechapisha makala zaidi ya 80 katika jarida la kisayansi yaliyopitiwa na wataalamu wenza ambayo, [[Septemba]] 2013, yalikuwa yamenukuliwa zaidi ya mara 1100, ikimpa h-index ya 19. ==Marejeo== {{marejeo}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu walio hai]] 0h7puhntiw9i73mffbot7gktmn3vn9h Majadiliano ya mtumiaji:Skebrin 3 254801 1608668 2026-10-16T09:48:15Z AmmarBot 81277 Karibu 1608668 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 16 Oktoba 2026 (UTC) l6n7203y9ce8dlinvxz2z8o13uwdbl3 Majadiliano ya mtumiaji:Martin Paulo Ferdinand 3 254802 1608669 2026-10-16T09:48:25Z AmmarBot 81277 Karibu 1608669 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 16 Oktoba 2026 (UTC) l6n7203y9ce8dlinvxz2z8o13uwdbl3 Majadiliano ya mtumiaji:Aristandronapoletano 3 254803 1608670 2026-10-16T09:48:35Z AmmarBot 81277 Karibu 1608670 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 16 Oktoba 2026 (UTC) l6n7203y9ce8dlinvxz2z8o13uwdbl3 Majadiliano ya mtumiaji:Alison440 3 254804 1608671 2026-10-16T09:48:45Z AmmarBot 81277 Karibu 1608671 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 16 Oktoba 2026 (UTC) l6n7203y9ce8dlinvxz2z8o13uwdbl3 Majadiliano ya mtumiaji:Willowbee11 3 254805 1608672 2026-10-16T09:48:55Z AmmarBot 81277 Karibu 1608672 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:48, 16 Oktoba 2026 (UTC) l6n7203y9ce8dlinvxz2z8o13uwdbl3 Majadiliano ya mtumiaji:PanNasserist 3 254806 1608673 2026-10-16T09:49:05Z AmmarBot 81277 Karibu 1608673 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 16 Oktoba 2026 (UTC) b8cnbqw816s8twlfrs44qrgpnr7s308 Majadiliano ya mtumiaji:Dapiro boe 3 254807 1608674 2026-10-16T09:49:15Z AmmarBot 81277 Karibu 1608674 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 16 Oktoba 2026 (UTC) b8cnbqw816s8twlfrs44qrgpnr7s308 Majadiliano ya mtumiaji:Mkapa lody 3 254808 1608676 2026-10-16T09:49:25Z AmmarBot 81277 Karibu 1608676 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 16 Oktoba 2026 (UTC) b8cnbqw816s8twlfrs44qrgpnr7s308 Majadiliano ya mtumiaji:Davidmbatia9t9 3 254809 1608677 2026-10-16T09:49:35Z AmmarBot 81277 Karibu 1608677 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 16 Oktoba 2026 (UTC) b8cnbqw816s8twlfrs44qrgpnr7s308 Majadiliano ya mtumiaji:Felkny 3 254810 1608678 2026-10-16T09:49:45Z AmmarBot 81277 Karibu 1608678 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 16 Oktoba 2026 (UTC) b8cnbqw816s8twlfrs44qrgpnr7s308 Majadiliano ya mtumiaji:AdobongPogi 3 254811 1608679 2026-10-16T09:49:55Z AmmarBot 81277 Karibu 1608679 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:49, 16 Oktoba 2026 (UTC) b8cnbqw816s8twlfrs44qrgpnr7s308 Majadiliano ya mtumiaji:Notoyi 3 254812 1608680 2026-10-16T09:50:05Z AmmarBot 81277 Karibu 1608680 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 16 Oktoba 2026 (UTC) t1ey0tskvp6xnhu3rj8kyju8cq7d1u8 Majadiliano ya mtumiaji:Ulumarifah 3 254813 1608681 2026-10-16T09:50:15Z AmmarBot 81277 Karibu 1608681 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 16 Oktoba 2026 (UTC) t1ey0tskvp6xnhu3rj8kyju8cq7d1u8 Majadiliano ya mtumiaji:CD 3 254814 1608682 2026-10-16T09:50:25Z AmmarBot 81277 Karibu 1608682 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 16 Oktoba 2026 (UTC) t1ey0tskvp6xnhu3rj8kyju8cq7d1u8 Majadiliano ya mtumiaji:Msosha 3 254815 1608683 2026-10-16T09:50:35Z AmmarBot 81277 Karibu 1608683 wikitext text/x-wiki <div style="background-color: #EEEEFF; border: solid 1px #eaa5ff; padding: 6pt; margin: 1em auto; width: 85%"> <p style="margin-left: 5em;">'''<big>Karibu kwenye Wikipedia kwa Kiswahili!</big>'''</p> Tunamfurahia kila mmoja anayeingia na kuungana nasi. Hii ni kamusi elezo ya maandishi huru. Unaweza kuandika makala uipendayo ama kuitafsiri kutoka Wikipedia ya lugha nyingine. Ukipenda kutumia '''kurasa zetu za mwongozo na msaada''', a) ukitumia simu bofya kwa "'''Dawati'''" chini kwenye dirisha lako na b) ubadilishe mwonekano wa Wikipedia kwa kubofya "'''Switch to old look'''" kwenye menyu upande wa kushoto. Kwa mawili matatu labda tazama:<br> * [[Wikipedia:Ukurasa wangu na kurasa za kamusi|Kuhusu ukurasa wako wa mtumiaji na kurasa nyingine]] * [[Wikipedia:Mwongozo|Ukurasa wa mwongozo]] * [https://sw.wikipedia.org/wiki/Jamii:Msaada Jamii:Msaada] <small>(makala zilizomo humo zinaweza kusaidia mara nyingi)</small> * [[Wikipedia:Jumuia|Ukurasa wa jumuia]] <small>(pamoja na '''[[Wikipedia:Wakabidhi]]''', penye majina walio tayari kukusaidia)</small> * [[Wikipedia:Makala za msingi za kamusi elezo|Makala za msingi za Wikipedia]] Jisikie huru kuuliza swali lolote lihusianalo na Wikipedia hii. Karibu kujitambulisha kwenye "Ukurasa wa mtumiaji". Ukitaka kupata kwanza uzoefu wa kuweza kuhariri Wikipedia, tafadhali tumia '''[[Msaada:Jaribio#2._Jaribio_katika_nafasi_yako_ya_mtumiaji| ukurasa wako kwa majaribio]]'''. Humo unaruhusiwa kujipatia uzoefu wa uundaji wa makala za Wikipedia! Juu yako mwenyewe uandike tu kwenye '''[[Special:Mypage|ukurasa wako wa mtumiaji]]'''. Humo uko huru kutangaza chochote upendacho, kama si biashara au matusi. <big>'''Ujue miiko:'''</big> * usilete kamwe matini wala [[Msaada:Picha|picha kutoka tovuti za nje]]. * usiingize matangazo ya kibiashara (pamoja na kuelekeza kwa kurasa zenye matangazo). * usimwage kamwe matini kutoka [[Msaada:Tafsiri ya kompyuta‎|google-translate]] au [[Msaada:Tafsiri|programu za kutafsiri]]. * usitumie kama vyanzo vya taarifa au tanbihi <nowiki><ref>Wikipedia (au mradi mwingine wa Wikimedia)</ref></nowiki>, ila unaweza kutumia vyanzo vyake kwa kuvitaja vyenyewe moja kwa moja. Tunakushauri pia [[Wikipedia:Email|kuandikisha email]] yako; haitaonekana na wengine lakini wataweza kukuandikia kupitia mfumo wa Wikipedia. Karibu sana! <p style="margin-left: 5em;">'''Welcome to Kiswahili Wikipedia!'''</p> We welcome you even if you don't speak Kiswahili. For a bot flag go to [[Wikipedia:Bots|this site]]. If you try to edit entries as a non-speaker, it is better to first communicate with one of our admins who can advise you. You may find them at [[Wikipedia:Wakabidhi]]. And, please: * '''do not''' post computer translated texts (like Google Translate, [[Special:ContentTranslation|Content Translation]], etc. all do not work for Swahili) * nor copied texts/images from other webs to this site! * do not use links to commercial pages, never post anything that looks like advertising. * do not use as references <nowiki><ref>Wikipedia (or another project of Wikimedia)</ref></nowiki>, though you can use their references by writing them themselves. As a newcomer we advise that you [[:en:Wikipedia:Emailing_users|register your email]]. This will not be visible to others but it allows us to notify you, which often is helpful in case of problems. </div> '''[[Mtumiaji:AmmarBot|AmmarBot]] ([[Majadiliano ya mtumiaji:AmmarBot|majadiliano]])''' 09:50, 16 Oktoba 2026 (UTC) t1ey0tskvp6xnhu3rj8kyju8cq7d1u8 George Jessen 0 254816 1608684 2026-10-16T10:56:09Z Mandago8 92940 Ukurasa ulianzishwa kwa kuandika ''''George Jessen''' (1916–1987)<ref>{{Rejea tovuti|title=Overseas Contact Lens Pioneers|url=http://www.andrewgasson.co.uk/opioneers_jessen.htm|accessdate=October 24, 2010|author=Andrew Gasson and Tim Bowden|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101128042108/http://www.andrewgasson.co.uk/opioneers_jessen.htm|archivedate=November 28, 2010}}</ref> alikuwa mtaalamu wa optometria na mmoja wa wavumbuzi wa awali wa lenzi za kubandika. Anajuli...' 1608684 wikitext text/x-wiki '''George Jessen''' (1916–1987)<ref>{{Rejea tovuti|title=Overseas Contact Lens Pioneers|url=http://www.andrewgasson.co.uk/opioneers_jessen.htm|accessdate=October 24, 2010|author=Andrew Gasson and Tim Bowden|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101128042108/http://www.andrewgasson.co.uk/opioneers_jessen.htm|archivedate=November 28, 2010}}</ref> alikuwa mtaalamu wa optometria na mmoja wa wavumbuzi wa awali wa lenzi za kubandika. Anajulikana kwa kuwa mmoja wa wataalamu wa kwanza kutumia dhana ya orthokeratology, jaribio la moja kwa moja la kupunguza hitilafu ya kuona kwa kutumia lenzi ya kubandika, chini ya jina ''orthofocus''. == Kazi == Jessen alipata mafunzo yake katika Chuo cha Optometria cha Chicago, ambacho sasa kinaitwa Illinois College of Optometry. Mnamo 1976, Chama cha Wazalishaji wa Lenzi za kubandika kilimtunuku Tuzo ya Dr. Josef Dallos kwa "mchango mkubwa katika maendeleo na uendelezaji wa sekta ya lenzi za kubandika na kwa huduma kwa ubinadamu".<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.clma.net/annual-awards/|title=Awards|publisher=Contact Lens Manufacturers Association|accessdate=August 25, 2019}}</ref> Jessen alifanya kazi kwa karibu na mshauri na mshirika wake, Newton K. Wesley. Katika eneo la Uptown Chicago, kwenye chumba cha chini cha jengo la ghorofa la mama yake Jessen, wote wawili walianza kutafuta suluhu kwa matatizo ya macho ya Dr. Wesley.<ref name=ct>{{Rejea habari|url=http://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2011-07-25-ct-met-obit-wesley-20110725-story.html|author=Becky Schlikerman|title=Dr. Newton K. Wesley: 1917-2011|work=Chicago Tribune|date=July 25, 2011|accessdate=August 25, 2019}}</ref> Wesley alikuwa akisumbuliwa na keratoconus, ugonjwa wa kupungua kwa uwezo wa konea ambao hauwezi kurekebishwa kwa miwani, na pia aliambiwa na wataalamu kwamba angepoteza uwezo wake wa kuona kabisa. Wesley aliamini kuwa lenzi za kubandika zingeweza kumsaidia kuona na labda kuokoa uwezo wake wa kuona. Lakini lenzi zilizokuwepo katika miaka ya 1940, zinazojulikana kama lenzi za scleral, hazikuweza kuvaliwa kwa muda mrefu. Mbali na hasara hiyo, lenzi za kubandika za scleral wakati huo zilikuwa zikitoka Ujerumani na zilitengenezwa kwa kioo kilichofinyangwa kwa mkono. Kutokana na vita, lenzi za kubandika hazikuweza kusafirishwa kutoka Ujerumani. Wakati huo, plastiki kama vile methyl methacrylate zilianza kuingia sokoni. Methyl methacrylate ilitumika zaidi kwenye vioo vya mbele vya ndege za kivita. Madaktari waligundua kuwa vioo hivyo vilipovunjika na plastiki kuruka kwenye macho ya marubani, macho yao hayakuathrika kwa njia ya kawaida kama yalivyotakiwa kuathirika pale kipande kinapo gusa jicho. Hii ni kwa sababu methyl methacrylate ilionekana kuwa dutu isiyo na madhara kama kioo, na haikusababisha madhara katika macho. Kutumia methyl methacrylate, washirika hao walivumbua aina mpya ya lenzi ya kubandika. Wesley na Jessen walifanya kazi ya kutengeneza lenzi za plastiki zinazojulikana kama lenzi ngumu za konea (rigid corneal contact lens). Lenzi hiyo ya konea ilielea kwenye konea, tofauti na zile za awali za scleral, ambayo ilikaa kwenye sclera au sehemu nyeupe ya jicho na kuvuka konea.<ref name=ct/> Bidhaa ya mwisho ilikuwa lenzi iliyo ndogo, nyembamba na inayovaliwa kwa muda mrefu kuliko lenzi ya scleral. Tofauti hii kubwa katika muda wa uvaaji kati ya lenzi za scleral na za konea ilitokana na ukweli kwamba lenzi ya konea iliruhusu ongezeko kubwa la mzunguko wa machozi. Machozi yalibeba oksijeni hadi kwenye konea. Oksijeni ilihitajika ili kuweka konea isipate uvimbe (edema), ambao uliweka ukungu katika konea kwa muda. Vile vile, lenzi za scleral zilihitaji mviringo wa jicho la kila mgonjwa wakati lenzi za konea hazikuhitaji hivyo. Hii ilifanya lenzi za konea zifaae zaidi kwa njia za uzalishaji wa wingi. Kutokana na urahisi wa uzalishaji, lenzi za konea za kubandika zilitengeneza soko la lenzi za urembo pamoja na lenzi za matibabu. Wawili hao walianzisha Kampuni ya Plastiki ya Lenzi za kubandika (The Plastic Contact Lens Company), kwa lengo la kufanya lenzi za kubandika kuwa rahisi kutengenezwa, kupatikana kwa watu wengi zaidi, na lenzi ambazo zingeweza kuvaliwa kwa muda mrefu.<ref name=ro>{{Rejea tovuti|url=https://www.reviewofoptometry.com/article/contact-lens-pioneers-15390|title=Newton K. Wesley, O.D., F.A.A.O. (b. 1917)|work=Review of Optometry|accessdate=August 25, 2019}}</ref> Mnamo 1978, wawili hao walipata idhini rasmi kutoka kwa mamlaka ya Chakula na Dawa Marekani(FDA) kwa ajili ya lenzi zao laini za hydrogel. Mbali na kuanzisha Shirika la Wesley-Jessen, pia walihusika kuunda Taasisi ya Kitaifa ya Utafiti wa Macho,ambayo hutoa Tuzo ya Dr. George N. Jessen ya Ubora wa Kliniki kila mwaka katika mkutano wake wa kila mwaka. Wesley-Jessen ilinunuliwa na Schering Plough mnamo 1980, na kisha kununuliwa na CIBA Vision kufikia 2001.<ref name=ro/> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Mbegu-mtu}} [[Jamii:Watu waliokufa]] chxin1vl3u6ni9k03bg92hmkd4my9me 1608685 1608684 2026-10-16T10:57:53Z Mandago8 92940 1608685 wikitext text/x-wiki '''George Jessen''' (1916–1987)<ref>{{Rejea tovuti|title=Overseas Contact Lens Pioneers|url=http://www.andrewgasson.co.uk/opioneers_jessen.htm|accessdate=October 24, 2010|author=Andrew Gasson and Tim Bowden|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101128042108/http://www.andrewgasson.co.uk/opioneers_jessen.htm|archivedate=November 28, 2010}}</ref> alikuwa mtaalamu wa optometria na mmoja wa wavumbuzi wa awali wa lenzi za kubandika. Anajulikana kwa kuwa mmoja wa wataalamu wa kwanza kutumia dhana ya orthokeratology, jaribio la moja kwa moja la kupunguza hitilafu ya kuona kwa kutumia lenzi ya kubandika, chini ya jina ''orthofocus''. == Kazi == Jessen alipata mafunzo yake katika Chuo cha Optometria cha Chicago, ambacho sasa kinaitwa Illinois College of Optometry. Mnamo 1976, Chama cha Wazalishaji wa Lenzi za kubandika kilimtunuku Tuzo ya Dr. Josef Dallos kwa "mchango mkubwa katika maendeleo na uendelezaji wa sekta ya lenzi za kubandika na kwa huduma kwa ubinadamu".<ref>{{Rejea tovuti|url=https://www.clma.net/annual-awards/|title=Awards|publisher=Contact Lens Manufacturers Association|accessdate=August 25, 2019}}</ref> Jessen alifanya kazi kwa karibu na mshauri na mshirika wake, Newton K. Wesley. Katika eneo la Uptown Chicago, kwenye chumba cha chini cha jengo la ghorofa la mama yake Jessen, wote wawili walianza kutafuta suluhu kwa matatizo ya macho ya Dr. Wesley.<ref name=ct>{{Rejea habari|url=http://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-2011-07-25-ct-met-obit-wesley-20110725-story.html|author=Becky Schlikerman|title=Dr. Newton K. Wesley: 1917-2011|work=Chicago Tribune|date=July 25, 2011|accessdate=August 25, 2019}}</ref> Wesley alikuwa akisumbuliwa na keratoconus, ugonjwa wa kupungua kwa uwezo wa konea ambao hauwezi kurekebishwa kwa miwani, na pia aliambiwa na wataalamu kwamba angepoteza uwezo wake wa kuona kabisa. Wesley aliamini kuwa lenzi za kubandika zingeweza kumsaidia kuona na labda kuokoa uwezo wake wa kuona. Lakini lenzi zilizokuwepo katika miaka ya 1940, zinazojulikana kama lenzi za scleral, hazikuweza kuvaliwa kwa muda mrefu. Mbali na hasara hiyo, lenzi za kubandika za scleral wakati huo zilikuwa zikitoka Ujerumani na zilitengenezwa kwa kioo kilichofinyangwa kwa mkono. Kutokana na vita, lenzi za kubandika hazikuweza kusafirishwa kutoka Ujerumani. Wakati huo, plastiki kama vile methyl methacrylate zilianza kuingia sokoni. Methyl methacrylate ilitumika zaidi kwenye vioo vya mbele vya ndege za kivita. Madaktari waligundua kuwa vioo hivyo vilipovunjika na plastiki kuruka kwenye macho ya marubani, macho yao hayakuathrika kwa njia ya kawaida kama yalivyotakiwa kuathirika pale kipande kinapo gusa jicho. Hii ni kwa sababu methyl methacrylate ilionekana kuwa dutu isiyo na madhara kama kioo, na haikusababisha madhara katika macho. Kutumia methyl methacrylate, washirika hao walivumbua aina mpya ya lenzi ya kubandika. Wesley na Jessen walifanya kazi ya kutengeneza lenzi za plastiki zinazojulikana kama lenzi ngumu za konea (rigid corneal contact lens). Lenzi hiyo ya konea ilielea kwenye konea, tofauti na zile za awali za scleral, ambayo ilikaa kwenye sclera au sehemu nyeupe ya jicho na kuvuka konea.<ref name=ct/> Bidhaa ya mwisho ilikuwa lenzi iliyo ndogo, nyembamba na inayovaliwa kwa muda mrefu kuliko lenzi ya scleral. Tofauti hii kubwa katika muda wa uvaaji kati ya lenzi za scleral na za konea ilitokana na ukweli kwamba lenzi ya konea iliruhusu ongezeko kubwa la mzunguko wa machozi. Machozi yalibeba oksijeni hadi kwenye konea. Oksijeni ilihitajika ili kuweka konea isipate uvimbe (edema), ambao uliweka ukungu katika konea kwa muda. Vile vile, lenzi za scleral zilihitaji mviringo wa jicho la kila mgonjwa wakati lenzi za konea hazikuhitaji hivyo. Hii ilifanya lenzi za konea zifaae zaidi kwa njia za uzalishaji wa wingi. Kutokana na urahisi wa uzalishaji, lenzi za konea za kubandika zilitengeneza soko la lenzi za urembo pamoja na lenzi za matibabu. Wawili hao walianzisha Kampuni ya Plastiki ya Lenzi za kubandika (The Plastic Contact Lens Company), kwa lengo la kufanya lenzi za kubandika kuwa rahisi kutengenezwa, kupatikana kwa watu wengi zaidi, na lenzi ambazo zingeweza kuvaliwa kwa muda mrefu.<ref name=ro>{{Rejea tovuti|url=https://www.reviewofoptometry.com/article/contact-lens-pioneers-15390|title=Newton K. Wesley, O.D., F.A.A.O. (b. 1917)|work=Review of Optometry|accessdate=August 25, 2019}}</ref> Mnamo 1978, wawili hao walipata idhini rasmi kutoka kwa mamlaka ya Chakula na Dawa Marekani(FDA) kwa ajili ya lenzi zao laini za hydrogel. Mbali na kuanzisha Shirika la Wesley-Jessen, pia walihusika kuunda Taasisi ya Kitaifa ya Utafiti wa Macho,ambayo hutoa Tuzo ya Dr. George N. Jessen ya Ubora wa Kliniki kila mwaka katika mkutano wake wa kila mwaka. Wesley-Jessen ilinunuliwa na Schering Plough mnamo 1980, na kisha kununuliwa na CIBA Vision kufikia 2001.<ref name=ro/> ==Marejeo== {{marejeo}} {{Mbegu-mtu}} ircx8gt8vcljyd9sonthy8u1xtoan64