Wikipedia szlwiki https://szl.wikipedia.org/wiki/Przodni%C5%8F_zajta MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Szpecyjalna Dyskusyjo Używacz Dyskusyjo używacza Wikipedyjo Dyskusyjo Wikipedyjo Plik Dyskusyjo plika MediaWiki Dyskusyjo MediaWiki Muster Dyskusyjo mustra Půmoc Dyskusyjo půmocy Kategoryjo Dyskusyjo kategoryji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 87 388381 386947 2026-08-28T21:23:44Z ~2026-46869-20 30587 /* */ 388381 wikitext text/x-wiki {{NowOrt}} {{Miasto w Polsce infoszachtla | miasto = Wrocław | dopołniŏcz miasta = Wrocławia | wapyn miasta = Herb wroclaw.svg | fana miasta = Wroclaw horizontal flag.svg | ôbrŏzek = Rynek Starego Miasta We Wroclawiu (152991773).jpeg | ôpis ôbrŏzka = Rynek Starego Miasta w Wrocławiu | dewiza = Miasto spotkań ([[Ślůnsko godka|Śl.]]: ''Miasto trefōw'') | historycznŏ krajina = [[Ślōnsk]] * [[Dolny Ślůnsk|Dolny Ślōnsk]] | wojywōdztwo = dolnoślōnske | wojywōdztwo fana = POL województwo dolnośląskie flag.svg | zarzōndzajōncy = Prezydynt | prezydynt = [[Jacek Sutryk]] (2026) | amt miastowy = pl. Nowy Targ 1/8 | kod pocztowy amt = 50-141 | tel amt = (+48) 071 777 70 00 | faks amt = | e-brif amt = | plac = 292,8 | stopniN = 51 | minutN = 06 | sekundN = 30 | stopniE = 17 | minutE = 01 | sekundE = 42 | wysokość = kole 111 | rok = 2025 | populacyjŏ = 672 601 | tyngość = 2297 | aglomeracyjŏ = 956 000 | numer kierunkowy = 71 | kod pocztowy = 50-041 do 54-612 | tabula rejestracyjnŏ = DW | TERYT = 0264011 | SIMC = 0986283 | data założyniŏ = X stolecie | prawa miejskie = 1214 | www = http://www.wroclaw.pl | domyna = | commons = Wrocław }} '''Wrocław'''<ref>{{Cytuj ksiōnżkã | nazwisko = Pluta| miano = Feliks| tytuł = Dialekt Głogówecki| wydŏwca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich| miyjsce = Wrocław | rok = 1963}}</ref><ref>{{Cytuj ksiōnżkã | nazwisko = Malinowski| miano = Lucjan| tytuł = Powieści ludu polskiego na Śląsku| wydŏwca = Akademia Umiejętności| miyjsce = Krakōw| rok = 1901}}</ref> ({{lang-pl|Wrocław}}, [[Łaćina|łac.]] ''Wratislavia, Vratislavia'', [[Mjymjecko godka|niym.]]''{{audio|De-Breslau.ogg|Breslau}},'' [[Ślůnsko mjymjecko godka|śl-niym]]. ''Brassel, Gruß Brassel''<ref>Hans W. Fischer, ''Lachende Heimat'', Dt. Buch-Gemeinschaft, Berlin, 1933</ref>, {{lang-cs|Vratislav, Vroclav}}, [[Madźarsko godka|madz.]] ''Boroszló'') – stolica a nojsrogsze miasto ślōnska, na prawach krysu we połedniowo-zachodnij [[Polsko|Polsce]], siydziba władz [[Dolnoślůnske wojewůdztwo|dolnoślōnskigo wojywōdztwa]] a [[Wrocławski krys|wrocławskigo krysu]]. Położōne we Postrzodkowyj Ojrŏpie, na [[Ślōnskŏ Nizina|Ślōnskij Nizinie]], nad [[Ôdra|Ôdrōm]] a jeji sztyryma dopłygami. == Geografijŏ == Miasto leży we cyntrum Dolnego Ślōnska, na Ślōnskij Nizinie. === Klimat === {{Strzedniŏ tymperatura a ôpady |location = Wrocławia |Jan_Hi_°C = 2.1 |Feb_Hi_°C = 3.9 |Mar_Hi_°C = 8.4 |Apr_Hi_°C = 14.7 |May_Hi_°C = 19.2 |Jun_Hi_°C = 22.4 |Jul_Hi_°C = 24.3 |Aug_Hi_°C = 24.3 |Sep_Hi_°C = 19.5 |Oct_Hi_°C = 14 |Nov_Hi_°C = 8.4 |Dec_Hi_°C = 3.7 |Year_Hi_°C = 13.7 |Jan_Lo_°C = -3 |Feb_Lo_°C = -2.3 |Mar_Lo_°C = -0.3 |Apr_Lo_°C = 4.8 |May_Lo_°C = 9.7 |Jun_Lo_°C = 13.3 |Jul_Lo_°C = 15.5 |Aug_Lo_°C = 15.2 |Sep_Lo_°C = 11.2 |Oct_Lo_°C = 7 |Nov_Lo_°C = 3.1 |Dec_Lo_°C = -0.8 |Year_Lo_°C = 6.1 |Jan_MEAN_°C = -0.4 |Feb_MEAN_°C = 0.8 |Mar_MEAN_°C = 4.3 |Apr_MEAN_°C = 9.9 |May_MEAN_°C = 14.7 |Jun_MEAN_°C = 18.2 |Jul_MEAN_°C = 20.1 |Aug_MEAN_°C = 19.9 |Sep_MEAN_°C = 15.3 |Oct_MEAN_°C = 10.4 |Nov_MEAN_°C = 5.6 |Dec_MEAN_°C = 1.4 |Year_MEAN_°C = 10 |Jan_Precip_mm = 49 |Feb_Precip_mm = 40 |Mar_Precip_mm = 54 |Apr_Precip_mm = 46 |May_Precip_mm = 64 |Jun_Precip_mm = 76 |Jul_Precip_mm = 98 |Aug_Precip_mm = 67 |Sep_Precip_mm = 64 |Oct_Precip_mm = 48 |Nov_Precip_mm = 46 |Dec_Precip_mm = 48 |Year_Precip_mm = 58.3 |Jan_Hum= 81 |Feb_Hum= 79 |Mar_Hum= 75 |Apr_Hum= 67 |May_Hum= 67 |Jun_Hum= 66 |Jul_Hum= 67 |Aug_Hum= 66 |Sep_Hum= 71 |Oct_Hum= 77 |Nov_Hum= 83 |Dec_Hum= 81 |Year_Hum= 73.3 |source =<ref>{{cytuj strōnã |url = https://pl.climate-data.org/europa/polska/lower-silesian-voivodeship/wroc%c5%82aw-4531/ |tytuł = climatebase.ru |jynzyk = pl |data dostympu = 2021-02-16}}</ref> |accessdate = 2021-02-15 }} == Historyjŏ == [[Plik:Wratislauia Breßlaw Breslau 17.Jh.jpg|thumb|left|Wrocław we 1650 roku]] [[Plik:Entrée du Prince Jérôme à Breslau le 7 janvier 1807.PNG|thumb|left|Przibycie princa Hieronima Bonaparte do Wrocławia]] [[Plik:Breslau um 1900.jpg|thumb|left|Rynek we 1900 roku]] Miasto po rŏz piyrszy wzmiankowane w knif klarowny we roku 1000 we ferajnie ze założyniym biskupstwa, jednak ôsadnictwo słowiańske na Tumskim Ostrōwie było co nojmynij 150 lŏt wczaśnij. Ôd kōńca X stoleciŏ było pod panowaniym Piastōw. We 1035 roku, w ôkresie tm. [[Pogańskŏ ryakcyjŏ|Pogańskij Ryakcyje]], źrōdła informujōm ô budowie [[Chrōm|pogańskij chrōmy]] wy mieście. We XIII stoleciŏ dokōnano było lokacyje miasta na magdeburskim prawie, we 1335 miasto przeszło pod panowanie krōly [[Czechy|Czech]], niyskorzij (po krōtkim epizodzie panowaniŏ [[Madźary|hōngaryjskigo]]) społym z Korōnōm Czeskōm ôstało włōnczōne do [[Habsburskŏ Mōnarchijŏ|Habsburskij Mōnarchije]]. We 1741 społym ze wiynkszościōm Ślōnska ôstało zdobyte bez Prusy, we ferajnie ze czym we latach 1741–1918 ôficjalne miano miasta brzmiała Krōlewske Stołeczne a Rezydencjalne Miasto Wrocław ({{Lang-de|Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau}}). Ôd 6 grudnia 1806 roku Wrocław ôblegany bōł bez wojska [[Napoleůn Bůnaparte|Napoleōna]]. Po miesiyncznym ôblynżyniu, 5 stycznia 1807 roku, jyneroł francuski [[Dominique Vandamme]] zdobōł Wrocław. Miasto stało sie pōnktym ôrganizacyjnym polskich legiōnōw, kerych numer ôkryślōno było na 8400 rekrutōw. We 1807 roku Vendamme zarzōndziōł rozebranie fortyfikacyje naôbkoło miasta. Wrocław na tym użōł, bo bastiōny a mury ôgraniczały rozrost przestrzynny cyntrum. Pod panowaniym [[Francyjŏ|Francyje]] Wrocław ôstŏwoł do roku 1813, we kerym Napoleōn pōniōs klynskã, a miasto wrōciyło zaś pod panowanie Prus. Na zaczōntku XIX stoleciŏ miasto zamiyszkane było bez 78 tysiyncy ôsōb (dane ze 1819). W chycie stoleciŏ liczba ludności przekroczyła 150 tysiyncy, we 1870 – 200 tysiyncy, pōł milijōna przi ôsiōnganiu na zaczōntku XX stoleciŏ (pdl. zestawiyniŏ Heinza Rogmanna ze roku 1937 we 1910 miyszkało wy mieście 512.105 ôsōb, za to pdl. suplementu yncyklopedyje Orgelbranda jejich wielość wynosiyła 510.929 ôsōb). W czasie [[I wojna śwjatowo|I wojaczki światowyj]] Wrocław niy bōł ôblegany. W latach 1918–1945 (po listopadowej rewolucyji) Miasto Stołeczne Wrocław (''Hauptstadt Breslau''). 25 siyrpnia 1944 roku miasto ôstało ôgłoszōne festōngym (''Festung Breslau''), 19 stycznia 1945 roku na byfel [[Gauleiter|gauleitera]] Ślōnska [[Karl Hanke|Karla Hanke]] dokōnano było przimusowyj pieszej ewakuacyje wiynkszości ôstŏwajōncyj jeszcze wy mieście ludności cywilnyj. 13 lutego 1945 roku [[Armijŏ Czyrwōnŏ]], napoczła ôblynżynie ''Festung Breslau''. 8 marca kōmynda ''Festung Breslau'' przejōn [[Hermann Niehoff]]. Jego poprzednik, [[Hans von Ahlfen]], ôpuściōł miasto fligrym dwa dni niyskorzij. 16 marca fabrykŏrze przimusowi napoczli wyburzanie kamynic a budowanie lotniska na placu Grunwaldzkim. We nocach 1/2 kwietnia 750 ruskich [[Fliger|fligrōw]] napoczło masowe bōmbardyrowania Wrocławia. 6 mŏja we godzinach wieczornych, we wili Colonia przi ul. Rapackigo 14 podpisano akt kapitulacyje Wrocławia. Podpisujōm go jyn. Niehoff jak tyż jyn. [[Władimir Głuzdowski]]. We wyniku bojōw miyndzy Armijōm Czyrwōnōm a [[Wehrmacht|Wehrmachtem]] ôstało zniszczōne 70% miasta, a zabudowa niykerych dzielnic ôstała wyrōwnanŏ z ziymiōm. 2 siyrpnia 1945 na [[Poczdamskŏ kōnferyncyjŏ|poczdamskiej kōnferyncyji]] zapadła decyzyjŏ ô prziznaniu Wrocławia Polsce. Wiynkszość miymieckich miyszkańcōw miasta ôstała musowo przesiedlona do sowieckij cōuny ôkupacyjnej Miymiec. Do Wrocławia za to zaczła napływać ludność polskŏ, zaôbycz z cyntralnyj Polski (ôkolice [[Kelce|Kielc]] a [[Łůdź|Łodzi]]) a Wielkopolski jak tyż wysiedleni miyszkańcy weschodnich rubieży przedwojynnyj Polski, zaôbycz ze [[Lymberg|Lymberga]] a ôkolic, a tyż ze Wileńszczyzny. == Ludność == Sztwŏrte pod wzglyndym numera ludności miasto w Polsce – ôficjalnie 643 782 miyszkańcōw<ref>{{cytuj|url=http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx|tytuł=Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny|ôpublikowany=demografia.stat.gov.pl|jynzyk=pl|data dostympu=2020-07-09}}</ref>, piōnte pod wzglyndym wiyrchnie – 292,82 km². Ze narachowań MPWiK a policyje wynikŏ, iże istny numer ludności Wrocławia wynosi ôd 825 tysiyncy do 1 milijōna ôsōb<ref>{{cytuj|url=https://www.wroclaw.pl/portal/raport-o-stanie-wroclawia-za-rok-2019|tytuł=Report ô stōnie Wrocławia za rok 2019|data=2020-05-27|ôpublikowany=ARAW|jynzyk=pl|data dostympu=2020-08-22}}</ref><ref>[https://wroclaw.naszemiasto.pl/we-wroclawiu-mieszka-az-milion-ludzi-to-calkiem-mozliwe/ar/c1-7570141 We Wrocławii mieszka aż milion ludzi....]</ref>. Wrocław je cyntrum rosnōncej wrocławskij aglomeracyje, kerõ zamiyszkuje taksowano 1,25 mln ôsōb. Liczba ludności Wrocławia na przestrzyństwach lŏt: <timeline> ImageSize=width:900 height:300 PlotArea=left:60 right:30 top:25 bottom:30 TimeAxis=orientation:vertical AlignBars=late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat=yyyy Period=from:0 till:700000 ScaleMajor=unit:year increment:100000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor=unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:22 align:left bar:1526 from:0 till:22000 bar:1710 from:0 till:40890 bar:1849 from:0 till:110702 bar:1871 from:0 till:207997 bar:1890 from:0 till:335186 bar:1900 from:0 till:422709 bar:1910 from:0 till:512105 bar:1919 from:0 till:528260 bar:1933 from:0 till:625198 bar:1939 from:0 till:629565 bar:1946 from:0 till:170656 bar:1955 from:0 till:378619 bar:1965 from:0 till:474199 bar:1975 from:0 till:575890 bar:1985 from:0 till:637207 bar:1991 from:0 till:643640 bar:2000 from:0 till:633857 bar:2010 from:0 till:632996 bar:2020 color:cobar2 from:0 till:643782 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1526 at: 22000 text: 22.000 shift:(-15,5) bar:1710 at: 40890 text: 40.890 shift:(-15,5) bar:1849 at: 110702 text: 110.702 shift:(-16,5) bar:1871 at: 207997 text: 207.997 shift:(-17,5) bar:1890 at: 335186 text: 335.186 shift:(-17,5) bar:1900 at: 422709 text: 422.709 shift:(-17,5) bar:1910 at: 512105 text: 512.105 shift:(-17,5) bar:1919 at: 528260 text: 528.260 shift:(-17,5) bar:1933 at: 625198 text: 625.198 shift:(-17,5) bar:1939 at: 629565 text: 629.565 shift:(-17,5) bar:1946 at: 170656 text: 170.656 shift:(-16,5) bar:1955 at: 378619 text: 378.619 shift:(-17,5) bar:1965 at: 474199 text: 474.199 shift:(-17,5) bar:1975 at: 575890 text: 575.890 shift:(-17,5) bar:1985 at: 637207 text: 637.207 shift:(-17,5) bar:1991 at: 643640 text: 643.640 shift:(-17,5) bar:2000 at: 633857 text: 633.857 shift:(-17,5) bar:2010 at: 632996 text: 632.996 shift:(-20,5) bar:2020 at: 643782 text: 643.782 shift:(-25,5) </timeline> == Ekōnōmijŏ == We Wrocławiu produkowane sōm autobusy, wagōny, sprzynt AGD, postrzodki chymiczne i elektrōnika. Dynamicznie rozwijŏ sie sektōr IT (software wnyntrzne fyrm, software na ôbsztalowanie), tyż mocka zagranicznych fyrm (bp. Siemens, BenQ, LG (LG Philips + 6 podwykonawcōw + LG Electronics), Volvo, HP, QAD, Bombardier Transportation, Whirpool, 3M, Bosch, Wabco, Fagor etc.). Siemens dyrekt przenosi swoje cyntra programistyczne do Wrocławia. Swoje siydziby majōm sam nastympujōnce banki: BZ WBK, Lukas Banka, Eurobank, Santander Consumer Bank (dŏwnij PTF Bank), Banka Spōłprace Europejskij. Wy mieście dzioła nojsrogszŏ wielość fyrm leasingowych jak tyż windykacyjnych w krŏju, w tym nojsrogszy Europejski Fundusz Leasingowy. Srogi ôstrzodek industryje farmaceutycznego; US Pharmacia, Hasco-Medycyna, Galena, 3M, Labor, S-Lab, Herbapol. == Edukacyjŏ == [[Plik:Wrocław - budynek Uniwersytetu Wrocławskiego.jpg|thumb|Uniwerzytet Wrocławski]] Wrocław przinŏleży do nojsrogszych we Polsce uniwersyteckich ôstrzodkōw. Życie usōndkowe skupiŏ sie naôbkoło wyższych uczelniōw z uniwerzytetym rachujōncym 47 000 sztudyntōw i politechnikōm (bez 40 000 sztudyntōw) na czole. Założōnŏ w 1950 roku [[Akadymijŏ Medycznŏ we Wrocławiu]] posiadŏ tradycyje bildowaniŏ siōngajōnce 1811 roku. [[Uniwerzytet Ekōnōmiczny we Wrocławiu]] – powołany we 1947 roku grōmadzi bez 18 000 sztudyntōw. [[Uniwerzytet Przirodniczy we Wrocławiu]] założōny w 1951 roku je jednym ze nojsrogszych tyj zorty w krŏju, z numerym bez 13 000 sztudyntōw. Ôkrōm licznych placōwek państwowych w Wrocławiu mieści sie zgolymy numer prywatnych uczelniōw a badawczych ôstrzodkōw. == Transport == [[Plik:WroclawDrogi.svg|thumb|Docelowy ukłŏd drōg w Wrocławiu]] [[Plik:Public transportation in Wroclaw 08-2017.jpg|thumb|Miastowy transport zbiorowy]] === Drōgowy transport === Bez Wrocław przebiygajōm: * autobana A4 (E40) * ekspresowŏ drōga nr S5 (E261) * krajowŏ drōga nr 5 * autobana A8 (E67) * ekspresowŏ drōga nr S8 (E67) * krajowŏ drōga nr 35 * krajowŏ drōga nr 94 * wojewōdzkŏ drōga nr 342 * wojewōdzkŏ drōga nr 347 * wojewōdzkŏ drōga nr 372 * wojewōdzkŏ drōga nr 359 * wojewōdzkŏ drōga nr 395 * wojewōdzkŏ drōga nr 455 === Szynowy, flugowy a wodny transport === Wrocław je wŏżnym banowym wyndzłem (Wrocław-Brochōw - 2. nojsrogszy banowy wyndzeł sztela towŏrowŏ w krŏju), ze Wrocławia wychodzōm sznōrze banowe w richtōngach: [[Leszno]]-[[Poznań]], [[Ôpole]]-[[Lubliniec]], [[Legnica]]-[[Zgorzelec]], [[Głogůw|Głogōw]]-[[Grinberg]], [[Kłodzko]]-[[Kudowa-Zdrůj|Kudowa Zdrōj]], [[Wałbrzych]]-[[Lelynia Gōra]], [[Ôleśnica]]-[[Ôstrów Wielkopolski]]. Miasto posiadŏ miyndzynŏrodowe lotnisko na Strachowicach jak tyż port rzyczny na Ôdrze. === Miastowy zbiorowy transport === Miastowy zbiorowy transport w Wrocławiu używŏ z sztrasban i autobusōw. Rozległy nec tramwajowy je jednym z srogszych w krŏju, jednak niy ôbsuguje mocka gynsto zamiyszkanych ôsiedli takich jak ''Kozanów'', ''Psie Pole'', ''Gaj'' eli ''Zakrzów'', sznōrze autobusowe stanowiōm tedyć rōwnorzōndny postrzodek transportowy. Kōmunikacyjõ ôbsugujōm MPK Wrocław jak tyż myńsi prywatni przewoźnicy: ''Dolnośląskie Linie Autobusowe'', ''Polbus'' oraz ''Urbus''. == Kultura == Wrocław je jednym z nojwŏżniyjszych ôstrzodkōw kulturalnych i intelektualnych w Polsce, ô dugij tradycyji. Prestiż miasta ôkryślŏ niy ino srogi numer tyjatrōw, muzeōw, kin i galeryje kōnsztu fungujōncych w zakrysie kultury, atoli tyż pokaźna wielość roztōmajtych i ôryginalnych trefiyń artystycznych, czynsto gradusa miyndzynŏrodowyj. Wrocław zapewniŏ swojim mieszkańcōm i turystōm możebnie szyrokõ ôfertã kulturalnõ – ôd muzyki dŏwnyj do projektōw z przestrzyństwa kōnsztu modernyj. Wizytkōm kulturalnōm Wrocławia stały sie festiwale muzyczne ô miyndzynŏrodowym znaczyniu jak choby ''Wratislavia Cantans'', ''Festiwal Jazz nad Odrą'', ''Dni Muzyki Starych Mistrzów'', ''Przegląd Piosenki Aktorskiej'', ''Międzynarodowe Zaduszki Jazzowe'', ''Wrocławskie Spotkania Teatrów Jednego Aktora i Małych Form Teatralnych'', ''Międzynarodowy Festiwal Dialog Wrocław''. Widziane już w Europium stały sie rychtowane z rozmachem przedstŏwiynia ôperowe ôrganizowane w wrocławskiej Hale Stoleciŏ. == Szport == [[Plik:Wroclaw_Munincipal_Stadium_2019.jpg|thumb|Stadiōn w Wrocławiu]] * [[fusbal]]: [[Śląsk Wrocław]], Ślęza Wrocław, Parasol Wrocław, KS AZS Wratislavia * żużel: WTS Wrocław * korbbal: Śląsk Wrocław, Ślęza Wrocław * bal rynczny: Śląsk Wrocław * siatkōwka: Gwardia Wrocław * pływanie: MKS Juvenia Wrocław, Śląsk Wrocław * boks: Gwardia Wrocław * wioślarstwo: KS AZS Wratislavia * strzelectwo: Śląsk Wrocław == Administracyjŏ == Wrocław tajluje sie administracyjnie na 48 ôsiedli, stanowiōncych jednotki spōmocne miasta. Dŏwnieć miasto skłŏdało sie z 5 dzielnic: ''Psie Pole'', ''Śródmieście'', ''Stare Miasto'', ''Krzyki'', ''Fabryczna'', kere terŏźnie niy posiadajōm włŏsnyj natury prawnyj, stanowiōm jednak durch kryterium ôrganizacyje mocka amtōw i instytucyje. <div style=float:left;clear:right;> <div style="position:relative;"> [[Plik:osiedla wroclaw.png|thumb|left|770px|Podział administracyjny Wrocławia]] {{Image label|x=0.73 |y=0.65 |scale=770|text=<small>[[Bieńkowice (Wrocław)|Bieńkowice]]</small>}} {{Image label|x=0.71 |y=0.44 |scale=770|text=<small>[[Biskupin-Sępolno-Dąbie-Bartoszowice|Biskupin-Sępolno-]]<br />&nbsp;[[Biskupin-Sępolno-Dąbie-Bartoszowice|-Dąbie-Bartoszowice]]</small>}} {{Image label|x=0.55 |y=0.54 |scale=770|text=<small>[[Borek (Wrocław)|Borek]]</small>}} {{Image label|x=0.69 |y=0.59 |scale=770|text=<small>[[Brochów (Wrocław)|Brochów]]</small>}} {{Image label|x=0.62 |y=0.55 |scale=770|text=<small>[[Gaj (Wrocław)|Gaj]]</small>}} {{Image label|x=0.51 |y=0.47 |scale=770|text=<small>[[Gajowice (Wrocław)|Gajowice]]</small>}} {{Image label|x=0.44 |y=0.36 |scale=770|text=<small>[[Gądów-Popowice Południowe|Gądów-]]<br />&nbsp;[[Gądów-Popowice Południowe|-Popowice Płd.]]</small>}} {{Image label|x=0.45 |y=0.50 |scale=770|text=<small>[[Grabiszyn-Grabiszynek|Grabiszyn-]]<br />&nbsp;-[[Grabiszyn-Grabiszynek|Grabiszynek]]</small>}} {{Image label|x=0.61 |y=0.51 |scale=770|text=<small>[[Huby (Wrocław)|Huby]]</small>}} {{Image label|x=0.64 |y=0.62 |scale=770|text=<small>[[Jagodno (Wrocław)|Jagodno]]</small>}} {{Image label|x=0.20 |y=0.42 |scale=770|text=<small>[[Jerzmanowo-Jarnołtów-Strachowice-Osiniec|Jerzmanowo-Jarnołtów-]]<br />&nbsp;[[Jerzmanowo-Jarnołtów-Strachowice-Osiniec|-Strachowice-Osiniec]]</small>}} {{Image label|x=0.57 |y=0.32 |scale=770|text=<small>[[Karłowice-Różanka]]</small>}} {{Image label|x=0.44 |y=0.61 |scale=770|text=<small>[[Klecina]]</small>}} {{Image label|x=0.58 |y=0.36 |scale=770|text=<small>[[Kleczków]]</small>}} {{Image label|x=0.76 |y=0.35 |scale=770|text=<small>[[Kowale (Wrocław)|Kowale]]</small>}} {{Image label|x=0.49 |y=0.59 |scale=770|text=<small>[[Krzyki-Partynice]]</small>}} {{Image label|x=0.75 |y=0.53 |scale=770|text=<small>[[Księże (Wrocław)|Księże]]</small>}} {{Image label|x=0.39 |y=0.37 |scale=770|text=<small>[[Kuźniki (Wrocław)|Kuźniki]]</small>}} {{Image label|x=0.20 |y=0.28 |scale=770|text=<small>[[Leśnica (Wrocław)|Leśnica]]</small>}} {{Image label|x=0.52 |y=0.19 |scale=770|text=<small>[[Lipa Piotrowska|Lipa]]<br />&nbsp;[[Lipa Piotrowska|Piotrowska]]</small>}} {{Image label|x=0.36 |y=0.24 |scale=770|text=<small>[[Maślice]]</small>}} {{Image label|x=0.43 |y=0.44 |scale=770|text=<small>[[Muchobór Mały]]</small>}} {{Image label|x=0.36 |y=0.48 |scale=770|text=<small>[[Muchobór Wielki]]</small>}} {{Image label|x=0.58 |y=0.39 |scale=770|text=<small>[[Nadodrze (Wrocław)|Nadodrze]]</small>}} {{Image label|x=0.39 |y=0.41 |scale=770|text=<small>[[Nowy Dwór (Wrocław)|Nowy Dwór]]</small>}} {{Image label|x=0.66 |y=0.39 |scale=770|text=<small>[[Ołbin]]</small>}} {{Image label|x=0.56 |y=0.62 |scale=770|text=<small>[[Ołtaszyn]]</small>}} {{Image label|x=0.41 |y=0.55 |scale=770|text=<small>[[Oporów (Wrocław)|Oporów]]</small>}} {{Image label|x=0.41 |y=0.19 |scale=770|text=<small>[[Osobowice-Rędzin|Osobowice-]]<br />&nbsp;[[Osobowice-Rędzin|-Rędzin]]</small>}} {{Image label|x=0.74 |y=0.21 |scale=770|text=<small>[[Pawłowice (Wrocław)|Pawłowice]]</small>}} {{Image label|x=0.41 |y=0.31 |scale=770|text=<small>[[Pilczyce-Kozanów-Popowice Północne|Pilczyce-Kozanów-]]<br />&nbsp;[[Pilczyce-Kozanów-Popowice Północne|Popowice Płn.]]</small>}} {{Image label|x=0.65 |y=0.42 |scale=770|text=<small>[[Plac Grunwaldzki (osiedle Wrocławia)|Pl. Grunwaldzki]]</small>}} {{Image label|x=0.59 |y=0.23 |scale=770|text=<small>&nbsp;[[Polanowice-Poświętne-Ligota|Polanowice-]]<br />[[Polanowice-Poświętne-Ligota|-Poświętne-Ligota]]</small>}} {{Image label|x=0.54 |y=0.49 |scale=770|text=<small>[[Powstańców Śląskich (osiedle Wrocławia)|Powstańców]]<br />&nbsp;[[Powstańców Śląskich (osiedle Wrocławia)|Śląskich]]</small>}} {{Image label|x=0.31 |y=0.14 |scale=770|text=<small>&nbsp;[[Pracze Odrzańskie|Pracze]]<br />[[Pracze Odrzańskie|Odrzańskie]]</small>}} {{Image label|x=0.66 |y=0.49 |scale=770|text=<small>[[Przedmieście Oławskie|Prz. Oławskie]]</small>}} {{Image label|x=0.55 |y=0.46 |scale=770|text=<small>[[Przedmieście Świdnickie|Prz. Świdnickie]]</small>}} {{Image label|x=0.76 |y=0.27 |scale=770|text=<small>[[Psie Pole-Zawidawie]]</small>}} {{Image label|x=0.68 |y=0.29 |scale=770|text=<small>[[Sołtysowice]]</small>}} {{Image label|x=0.58 |y=0.43 |scale=770|text=<small>[[Stare Miasto (osiedle Wrocławia)|Stare Miasto]]</small>}} {{Image label|x=0.83 |y=0.42 |scale=770|text=<small>[[Strachocin-Swojczyce-Wojnów|Strachocin-]]<br />&nbsp;[[Strachocin-Swojczyce-Wojnów|-Swojczyce-Wojnów]]</small>}} {{Image label|x=0.52 |y=0.41 |scale=770|text=<small>[[Szczepin]]</small>}} {{Image label|x=0.44 |y=0.10 |scale=770|text=<small>[[Świniary (Wrocław)|Świniary]]</small>}} {{Image label|x=0.65 |y=0.53 |scale=770|text=<small>[[Tarnogaj]]</small>}} {{Image label|x=0.56 |y=0.20 |scale=770|text=<small>[[Widawa (Wrocław)|Widawa]]</small>}} {{Image label|x=0.60 |y=0.60 |scale=770|text=<small>[[Wojszyce (Wrocław)|Wojszyce]]</small>}} {{Image label|x=0.70 |y=0.38 |scale=770|text=<small>[[Zacisze-Zalesie-Szczytniki|Zacisze-Zalesie-]]<br />&nbsp;-[[Zacisze-Zalesie-Szczytniki|Szczytniki]]</small>}} {{Image label|x=0.33 |y=0.39 |scale=770|text=<small>[[Żerniki (Wrocław)|Żerniki]]</small>}} </div> </div>{{clear}} == Kamracke miasta == {| class="wikitable" |+ Kamracke miasta |- ! Miasto !! Państwo !! Data napoczyńciŏ spōłprace |- | [[Araucária]] || {{fana|BRA}} [[Brazylijŏ]] || 2006 |- |[[Batumi]] |{{fana|GEO}} [[Gruzyjo|Gruzyjŏ]] |2019 |- | [[Breda]] || {{fana|NLD}} [[Ńiderlandy|Niderlandy]] || 1991 |- | [[Charlotte]] || {{fana|USA}} [[USA|Sztaty Zjednoczōne]] || 1991 |- | [[Dresden]] || {{fana|DEU}} [[Mjymcy|Niymcy]] || 1991 |- |[[Guadalajara]] || {{fana|MEX}} [[Meksyk]] || 1995 |- | [[Hradec Králové]] || {{fana|CZE}} [[Czesko Republika|Czeskŏ Republika]] || 2003 |- | [[Kaunas]] || {{fana|LTU}} [[Litwa]] || 2003 |- |[[Lille]] || {{fana|FRA}} [[Francyjo|Francyjŏ]] || 2013 |- | [[Lymberg]] || {{fana|UKR}} [[Ukrajina]] || 2002 |- | [[Oxford]] || {{fana|GBR}} [[Wjelgo Brytańijo|Zjydnoczōne Krōlestwo]] || 2018 |- | [[Ramat Gan]] || {{fana|ISR}} [[Izrael]] || 1997 |- | [[Reykjavík]] || {{fana|ISL}} [[Islandyjo|Islandyjŏ]] || 2017 |- | [[Vienne (departamynt)]] || {{fana|FRA}} [[Francyjo|Francyjŏ]] || 1990 |- |[[Wiesbaden]] || {{fana|DEU}} [[Mjymcy|Niymcy]] || 1987 |- |[[Vilnius]] |{{fana|LTU}} [[Litwa]] |2014 |} == Ôsoby zwiōnzane z Wrocławiem == * [[Nicolaus Henelius]] (nar. 1582 we [[Prudnik]]u, um. 1656 we Wrocławiu) – historyk * [[Max Glauer]] (nar. 1867 we Wrocławiu, um. 1935 we [[Ôpole|Ôpolu]]) – fotografista * [[Walenty Wojciech]] (nar. 1868 we [[Grzawa|Grzawie]], um. 1940 we Wrocławiu) – biskup * [[Jan Miodek]] (nar. 1946 we [[Tarnowske Gůry|Tarnowskich Gōrach]]) – gŏdkoznawca * [[Mateusz Morawiecki]] (nar. 1968 we Wrocławiu) – polityker * [[Agnieszka Dziemianowicz-Bąk]] (nar. 1984 we Wrocławiu) – politykerka <gallery> Plik:Nicolaus-Henel.jpg|[[Nicolaus Henelius]] Plik:Max Glauer.png|[[Max Glauer]] Plik:Valentin Wojciech JS.jpg|[[Walenty Wojciech]] Plik:Jan Miodek 2006.jpg|[[Jan Miodek]] Plik:Mateusz Morawiecki Prezes Rady Ministrów (cropped).jpg|[[Mateusz Morawiecki]] Plik:Agnieszka Dziemianowicz-Bąk 2016.jpg|[[Agnieszka Dziemianowicz-Bąk]] </gallery> == Panoramy miasta == <div style=float:left;clear:right;> <div style="position:relative;"> [[Plik:Widok z Sky Tower.jpg|720px|thumb|Widok ze Sky Tower]] [[Plik:Panorama v2.0.1.jpg|720px|thumb|Widok ze „Poltegoru” przi ul. Powstańców Śl. 95]] [[Plik:Panorama poludniowa Wroclawia v1.0.1.jpg|720px|thumb|Widok ze „Poltegoru” przi ul. Powstańców Śl. 95]] </div> </div>{{clear}} {{Przipisy}} {{Mjasta dolnoślůnskigo wojewůdztwa}} == Linki zewnyntrzne == * [https://www.wroclaw.pl/ Ôficjalnŏ zajta Wrocławia (pl)] [[Kategoryjo:Wrocław|!]] pz3vw52vbcmkx2jrjwgjheqxllnq88f 388382 388381 2026-08-28T21:25:01Z ~2026-46869-20 30587 /* */ 388382 wikitext text/x-wiki {{NowOrt}} {{Miasto w Polsce infoszachtla | miasto = Wrocław | dopołniŏcz miasta = Wrocławia | wapyn miasta = Herb wroclaw.svg | fana miasta = Wroclaw horizontal flag.svg | ôbrŏzek = Rynek Starego Miasta We Wroclawiu (152991773).jpeg | ôpis ôbrŏzka = Rynek Starego Miasta w Wrocławiu | dewiza = Miasto spotkań ([[Ślůnsko godka|Śl.]]: ''Miasto trefōw'') | historycznŏ krajina = [[Ślōnsk]] * [[Dolny Ślůnsk|Dolny Ślōnsk]] | wojywōdztwo = dolnoślōnske | wojywōdztwo fana = POL województwo dolnośląskie flag.svg | zarzōndzajōncy = Prezydynt | prezydynt = [[Jacek Sutryk]] (2026) | amt miastowy = pl. Nowy Targ 1/8 | kod pocztowy amt = 50-141 | tel amt = (+48) 071 777 70 00 | faks amt = | e-brif amt = | plac = 292,8 | stopniN = 51 | minutN = 06 | sekundN = 30 | stopniE = 17 | minutE = 01 | sekundE = 42 | wysokość = kole 111 | rok = 2025 | populacyjŏ = 672 601 | tyngość = 2297 | aglomeracyjŏ = 956 000 | numer kierunkowy = 71 | kod pocztowy = 50-041 do 54-612 | tabula rejestracyjnŏ = DW | TERYT = 0264011 | SIMC = 0986283 | data założyniŏ = X stolecie | prawa miejskie = 1214 | www = http://www.wroclaw.pl | domyna = | commons = Wrocław |inksze miana=Brassel}} '''Wrocław'''<ref>{{Cytuj ksiōnżkã | nazwisko = Pluta| miano = Feliks| tytuł = Dialekt Głogówecki| wydŏwca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich| miyjsce = Wrocław | rok = 1963}}</ref><ref>{{Cytuj ksiōnżkã | nazwisko = Malinowski| miano = Lucjan| tytuł = Powieści ludu polskiego na Śląsku| wydŏwca = Akademia Umiejętności| miyjsce = Krakōw| rok = 1901}}</ref> ({{lang-pl|Wrocław}}, [[Łaćina|łac.]] ''Wratislavia, Vratislavia'', [[Mjymjecko godka|niym.]]''{{audio|De-Breslau.ogg|Breslau}},'' [[Ślůnsko mjymjecko godka|śl-niym]]. ''Brassel, Gruß Brassel''<ref>Hans W. Fischer, ''Lachende Heimat'', Dt. Buch-Gemeinschaft, Berlin, 1933</ref>, {{lang-cs|Vratislav, Vroclav}}, [[Madźarsko godka|madz.]] ''Boroszló'') – stolica a nojsrogsze miasto ślōnska, na prawach krysu we połedniowo-zachodnij [[Polsko|Polsce]], siydziba władz [[Dolnoślůnske wojewůdztwo|dolnoślōnskigo wojywōdztwa]] a [[Wrocławski krys|wrocławskigo krysu]]. Położōne we Postrzodkowyj Ojrŏpie, na [[Ślōnskŏ Nizina|Ślōnskij Nizinie]], nad [[Ôdra|Ôdrōm]] a jeji sztyryma dopłygami. == Geografijŏ == Miasto leży we cyntrum Dolnego Ślōnska, na Ślōnskij Nizinie. === Klimat === {{Strzedniŏ tymperatura a ôpady |location = Wrocławia |Jan_Hi_°C = 2.1 |Feb_Hi_°C = 3.9 |Mar_Hi_°C = 8.4 |Apr_Hi_°C = 14.7 |May_Hi_°C = 19.2 |Jun_Hi_°C = 22.4 |Jul_Hi_°C = 24.3 |Aug_Hi_°C = 24.3 |Sep_Hi_°C = 19.5 |Oct_Hi_°C = 14 |Nov_Hi_°C = 8.4 |Dec_Hi_°C = 3.7 |Year_Hi_°C = 13.7 |Jan_Lo_°C = -3 |Feb_Lo_°C = -2.3 |Mar_Lo_°C = -0.3 |Apr_Lo_°C = 4.8 |May_Lo_°C = 9.7 |Jun_Lo_°C = 13.3 |Jul_Lo_°C = 15.5 |Aug_Lo_°C = 15.2 |Sep_Lo_°C = 11.2 |Oct_Lo_°C = 7 |Nov_Lo_°C = 3.1 |Dec_Lo_°C = -0.8 |Year_Lo_°C = 6.1 |Jan_MEAN_°C = -0.4 |Feb_MEAN_°C = 0.8 |Mar_MEAN_°C = 4.3 |Apr_MEAN_°C = 9.9 |May_MEAN_°C = 14.7 |Jun_MEAN_°C = 18.2 |Jul_MEAN_°C = 20.1 |Aug_MEAN_°C = 19.9 |Sep_MEAN_°C = 15.3 |Oct_MEAN_°C = 10.4 |Nov_MEAN_°C = 5.6 |Dec_MEAN_°C = 1.4 |Year_MEAN_°C = 10 |Jan_Precip_mm = 49 |Feb_Precip_mm = 40 |Mar_Precip_mm = 54 |Apr_Precip_mm = 46 |May_Precip_mm = 64 |Jun_Precip_mm = 76 |Jul_Precip_mm = 98 |Aug_Precip_mm = 67 |Sep_Precip_mm = 64 |Oct_Precip_mm = 48 |Nov_Precip_mm = 46 |Dec_Precip_mm = 48 |Year_Precip_mm = 58.3 |Jan_Hum= 81 |Feb_Hum= 79 |Mar_Hum= 75 |Apr_Hum= 67 |May_Hum= 67 |Jun_Hum= 66 |Jul_Hum= 67 |Aug_Hum= 66 |Sep_Hum= 71 |Oct_Hum= 77 |Nov_Hum= 83 |Dec_Hum= 81 |Year_Hum= 73.3 |source =<ref>{{cytuj strōnã |url = https://pl.climate-data.org/europa/polska/lower-silesian-voivodeship/wroc%c5%82aw-4531/ |tytuł = climatebase.ru |jynzyk = pl |data dostympu = 2021-02-16}}</ref> |accessdate = 2021-02-15 }} == Historyjŏ == [[Plik:Wratislauia Breßlaw Breslau 17.Jh.jpg|thumb|left|Wrocław we 1650 roku]] [[Plik:Entrée du Prince Jérôme à Breslau le 7 janvier 1807.PNG|thumb|left|Przibycie princa Hieronima Bonaparte do Wrocławia]] [[Plik:Breslau um 1900.jpg|thumb|left|Rynek we 1900 roku]] Miasto po rŏz piyrszy wzmiankowane w knif klarowny we roku 1000 we ferajnie ze założyniym biskupstwa, jednak ôsadnictwo słowiańske na Tumskim Ostrōwie było co nojmynij 150 lŏt wczaśnij. Ôd kōńca X stoleciŏ było pod panowaniym Piastōw. We 1035 roku, w ôkresie tm. [[Pogańskŏ ryakcyjŏ|Pogańskij Ryakcyje]], źrōdła informujōm ô budowie [[Chrōm|pogańskij chrōmy]] wy mieście. We XIII stoleciŏ dokōnano było lokacyje miasta na magdeburskim prawie, we 1335 miasto przeszło pod panowanie krōly [[Czechy|Czech]], niyskorzij (po krōtkim epizodzie panowaniŏ [[Madźary|hōngaryjskigo]]) społym z Korōnōm Czeskōm ôstało włōnczōne do [[Habsburskŏ Mōnarchijŏ|Habsburskij Mōnarchije]]. We 1741 społym ze wiynkszościōm Ślōnska ôstało zdobyte bez Prusy, we ferajnie ze czym we latach 1741–1918 ôficjalne miano miasta brzmiała Krōlewske Stołeczne a Rezydencjalne Miasto Wrocław ({{Lang-de|Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau}}). Ôd 6 grudnia 1806 roku Wrocław ôblegany bōł bez wojska [[Napoleůn Bůnaparte|Napoleōna]]. Po miesiyncznym ôblynżyniu, 5 stycznia 1807 roku, jyneroł francuski [[Dominique Vandamme]] zdobōł Wrocław. Miasto stało sie pōnktym ôrganizacyjnym polskich legiōnōw, kerych numer ôkryślōno było na 8400 rekrutōw. We 1807 roku Vendamme zarzōndziōł rozebranie fortyfikacyje naôbkoło miasta. Wrocław na tym użōł, bo bastiōny a mury ôgraniczały rozrost przestrzynny cyntrum. Pod panowaniym [[Francyjŏ|Francyje]] Wrocław ôstŏwoł do roku 1813, we kerym Napoleōn pōniōs klynskã, a miasto wrōciyło zaś pod panowanie Prus. Na zaczōntku XIX stoleciŏ miasto zamiyszkane było bez 78 tysiyncy ôsōb (dane ze 1819). W chycie stoleciŏ liczba ludności przekroczyła 150 tysiyncy, we 1870 – 200 tysiyncy, pōł milijōna przi ôsiōnganiu na zaczōntku XX stoleciŏ (pdl. zestawiyniŏ Heinza Rogmanna ze roku 1937 we 1910 miyszkało wy mieście 512.105 ôsōb, za to pdl. suplementu yncyklopedyje Orgelbranda jejich wielość wynosiyła 510.929 ôsōb). W czasie [[I wojna śwjatowo|I wojaczki światowyj]] Wrocław niy bōł ôblegany. W latach 1918–1945 (po listopadowej rewolucyji) Miasto Stołeczne Wrocław (''Hauptstadt Breslau''). 25 siyrpnia 1944 roku miasto ôstało ôgłoszōne festōngym (''Festung Breslau''), 19 stycznia 1945 roku na byfel [[Gauleiter|gauleitera]] Ślōnska [[Karl Hanke|Karla Hanke]] dokōnano było przimusowyj pieszej ewakuacyje wiynkszości ôstŏwajōncyj jeszcze wy mieście ludności cywilnyj. 13 lutego 1945 roku [[Armijŏ Czyrwōnŏ]], napoczła ôblynżynie ''Festung Breslau''. 8 marca kōmynda ''Festung Breslau'' przejōn [[Hermann Niehoff]]. Jego poprzednik, [[Hans von Ahlfen]], ôpuściōł miasto fligrym dwa dni niyskorzij. 16 marca fabrykŏrze przimusowi napoczli wyburzanie kamynic a budowanie lotniska na placu Grunwaldzkim. We nocach 1/2 kwietnia 750 ruskich [[Fliger|fligrōw]] napoczło masowe bōmbardyrowania Wrocławia. 6 mŏja we godzinach wieczornych, we wili Colonia przi ul. Rapackigo 14 podpisano akt kapitulacyje Wrocławia. Podpisujōm go jyn. Niehoff jak tyż jyn. [[Władimir Głuzdowski]]. We wyniku bojōw miyndzy Armijōm Czyrwōnōm a [[Wehrmacht|Wehrmachtem]] ôstało zniszczōne 70% miasta, a zabudowa niykerych dzielnic ôstała wyrōwnanŏ z ziymiōm. 2 siyrpnia 1945 na [[Poczdamskŏ kōnferyncyjŏ|poczdamskiej kōnferyncyji]] zapadła decyzyjŏ ô prziznaniu Wrocławia Polsce. Wiynkszość miymieckich miyszkańcōw miasta ôstała musowo przesiedlona do sowieckij cōuny ôkupacyjnej Miymiec. Do Wrocławia za to zaczła napływać ludność polskŏ, zaôbycz z cyntralnyj Polski (ôkolice [[Kelce|Kielc]] a [[Łůdź|Łodzi]]) a Wielkopolski jak tyż wysiedleni miyszkańcy weschodnich rubieży przedwojynnyj Polski, zaôbycz ze [[Lymberg|Lymberga]] a ôkolic, a tyż ze Wileńszczyzny. == Ludność == Sztwŏrte pod wzglyndym numera ludności miasto w Polsce – ôficjalnie 643 782 miyszkańcōw<ref>{{cytuj|url=http://demografia.stat.gov.pl/bazademografia/Tables.aspx|tytuł=Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny|ôpublikowany=demografia.stat.gov.pl|jynzyk=pl|data dostympu=2020-07-09}}</ref>, piōnte pod wzglyndym wiyrchnie – 292,82 km². Ze narachowań MPWiK a policyje wynikŏ, iże istny numer ludności Wrocławia wynosi ôd 825 tysiyncy do 1 milijōna ôsōb<ref>{{cytuj|url=https://www.wroclaw.pl/portal/raport-o-stanie-wroclawia-za-rok-2019|tytuł=Report ô stōnie Wrocławia za rok 2019|data=2020-05-27|ôpublikowany=ARAW|jynzyk=pl|data dostympu=2020-08-22}}</ref><ref>[https://wroclaw.naszemiasto.pl/we-wroclawiu-mieszka-az-milion-ludzi-to-calkiem-mozliwe/ar/c1-7570141 We Wrocławii mieszka aż milion ludzi....]</ref>. Wrocław je cyntrum rosnōncej wrocławskij aglomeracyje, kerõ zamiyszkuje taksowano 1,25 mln ôsōb. Liczba ludności Wrocławia na przestrzyństwach lŏt: <timeline> ImageSize=width:900 height:300 PlotArea=left:60 right:30 top:25 bottom:30 TimeAxis=orientation:vertical AlignBars=late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat=yyyy Period=from:0 till:700000 ScaleMajor=unit:year increment:100000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor=unit:year increment:20000 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:22 align:left bar:1526 from:0 till:22000 bar:1710 from:0 till:40890 bar:1849 from:0 till:110702 bar:1871 from:0 till:207997 bar:1890 from:0 till:335186 bar:1900 from:0 till:422709 bar:1910 from:0 till:512105 bar:1919 from:0 till:528260 bar:1933 from:0 till:625198 bar:1939 from:0 till:629565 bar:1946 from:0 till:170656 bar:1955 from:0 till:378619 bar:1965 from:0 till:474199 bar:1975 from:0 till:575890 bar:1985 from:0 till:637207 bar:1991 from:0 till:643640 bar:2000 from:0 till:633857 bar:2010 from:0 till:632996 bar:2020 color:cobar2 from:0 till:643782 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1526 at: 22000 text: 22.000 shift:(-15,5) bar:1710 at: 40890 text: 40.890 shift:(-15,5) bar:1849 at: 110702 text: 110.702 shift:(-16,5) bar:1871 at: 207997 text: 207.997 shift:(-17,5) bar:1890 at: 335186 text: 335.186 shift:(-17,5) bar:1900 at: 422709 text: 422.709 shift:(-17,5) bar:1910 at: 512105 text: 512.105 shift:(-17,5) bar:1919 at: 528260 text: 528.260 shift:(-17,5) bar:1933 at: 625198 text: 625.198 shift:(-17,5) bar:1939 at: 629565 text: 629.565 shift:(-17,5) bar:1946 at: 170656 text: 170.656 shift:(-16,5) bar:1955 at: 378619 text: 378.619 shift:(-17,5) bar:1965 at: 474199 text: 474.199 shift:(-17,5) bar:1975 at: 575890 text: 575.890 shift:(-17,5) bar:1985 at: 637207 text: 637.207 shift:(-17,5) bar:1991 at: 643640 text: 643.640 shift:(-17,5) bar:2000 at: 633857 text: 633.857 shift:(-17,5) bar:2010 at: 632996 text: 632.996 shift:(-20,5) bar:2020 at: 643782 text: 643.782 shift:(-25,5) </timeline> == Ekōnōmijŏ == We Wrocławiu produkowane sōm autobusy, wagōny, sprzynt AGD, postrzodki chymiczne i elektrōnika. Dynamicznie rozwijŏ sie sektōr IT (software wnyntrzne fyrm, software na ôbsztalowanie), tyż mocka zagranicznych fyrm (bp. Siemens, BenQ, LG (LG Philips + 6 podwykonawcōw + LG Electronics), Volvo, HP, QAD, Bombardier Transportation, Whirpool, 3M, Bosch, Wabco, Fagor etc.). Siemens dyrekt przenosi swoje cyntra programistyczne do Wrocławia. Swoje siydziby majōm sam nastympujōnce banki: BZ WBK, Lukas Banka, Eurobank, Santander Consumer Bank (dŏwnij PTF Bank), Banka Spōłprace Europejskij. Wy mieście dzioła nojsrogszŏ wielość fyrm leasingowych jak tyż windykacyjnych w krŏju, w tym nojsrogszy Europejski Fundusz Leasingowy. Srogi ôstrzodek industryje farmaceutycznego; US Pharmacia, Hasco-Medycyna, Galena, 3M, Labor, S-Lab, Herbapol. == Edukacyjŏ == [[Plik:Wrocław - budynek Uniwersytetu Wrocławskiego.jpg|thumb|Uniwerzytet Wrocławski]] Wrocław przinŏleży do nojsrogszych we Polsce uniwersyteckich ôstrzodkōw. Życie usōndkowe skupiŏ sie naôbkoło wyższych uczelniōw z uniwerzytetym rachujōncym 47 000 sztudyntōw i politechnikōm (bez 40 000 sztudyntōw) na czole. Założōnŏ w 1950 roku [[Akadymijŏ Medycznŏ we Wrocławiu]] posiadŏ tradycyje bildowaniŏ siōngajōnce 1811 roku. [[Uniwerzytet Ekōnōmiczny we Wrocławiu]] – powołany we 1947 roku grōmadzi bez 18 000 sztudyntōw. [[Uniwerzytet Przirodniczy we Wrocławiu]] założōny w 1951 roku je jednym ze nojsrogszych tyj zorty w krŏju, z numerym bez 13 000 sztudyntōw. Ôkrōm licznych placōwek państwowych w Wrocławiu mieści sie zgolymy numer prywatnych uczelniōw a badawczych ôstrzodkōw. == Transport == [[Plik:WroclawDrogi.svg|thumb|Docelowy ukłŏd drōg w Wrocławiu]] [[Plik:Public transportation in Wroclaw 08-2017.jpg|thumb|Miastowy transport zbiorowy]] === Drōgowy transport === Bez Wrocław przebiygajōm: * autobana A4 (E40) * ekspresowŏ drōga nr S5 (E261) * krajowŏ drōga nr 5 * autobana A8 (E67) * ekspresowŏ drōga nr S8 (E67) * krajowŏ drōga nr 35 * krajowŏ drōga nr 94 * wojewōdzkŏ drōga nr 342 * wojewōdzkŏ drōga nr 347 * wojewōdzkŏ drōga nr 372 * wojewōdzkŏ drōga nr 359 * wojewōdzkŏ drōga nr 395 * wojewōdzkŏ drōga nr 455 === Szynowy, flugowy a wodny transport === Wrocław je wŏżnym banowym wyndzłem (Wrocław-Brochōw - 2. nojsrogszy banowy wyndzeł sztela towŏrowŏ w krŏju), ze Wrocławia wychodzōm sznōrze banowe w richtōngach: [[Leszno]]-[[Poznań]], [[Ôpole]]-[[Lubliniec]], [[Legnica]]-[[Zgorzelec]], [[Głogůw|Głogōw]]-[[Grinberg]], [[Kłodzko]]-[[Kudowa-Zdrůj|Kudowa Zdrōj]], [[Wałbrzych]]-[[Lelynia Gōra]], [[Ôleśnica]]-[[Ôstrów Wielkopolski]]. Miasto posiadŏ miyndzynŏrodowe lotnisko na Strachowicach jak tyż port rzyczny na Ôdrze. === Miastowy zbiorowy transport === Miastowy zbiorowy transport w Wrocławiu używŏ z sztrasban i autobusōw. Rozległy nec tramwajowy je jednym z srogszych w krŏju, jednak niy ôbsuguje mocka gynsto zamiyszkanych ôsiedli takich jak ''Kozanów'', ''Psie Pole'', ''Gaj'' eli ''Zakrzów'', sznōrze autobusowe stanowiōm tedyć rōwnorzōndny postrzodek transportowy. Kōmunikacyjõ ôbsugujōm MPK Wrocław jak tyż myńsi prywatni przewoźnicy: ''Dolnośląskie Linie Autobusowe'', ''Polbus'' oraz ''Urbus''. == Kultura == Wrocław je jednym z nojwŏżniyjszych ôstrzodkōw kulturalnych i intelektualnych w Polsce, ô dugij tradycyji. Prestiż miasta ôkryślŏ niy ino srogi numer tyjatrōw, muzeōw, kin i galeryje kōnsztu fungujōncych w zakrysie kultury, atoli tyż pokaźna wielość roztōmajtych i ôryginalnych trefiyń artystycznych, czynsto gradusa miyndzynŏrodowyj. Wrocław zapewniŏ swojim mieszkańcōm i turystōm możebnie szyrokõ ôfertã kulturalnõ – ôd muzyki dŏwnyj do projektōw z przestrzyństwa kōnsztu modernyj. Wizytkōm kulturalnōm Wrocławia stały sie festiwale muzyczne ô miyndzynŏrodowym znaczyniu jak choby ''Wratislavia Cantans'', ''Festiwal Jazz nad Odrą'', ''Dni Muzyki Starych Mistrzów'', ''Przegląd Piosenki Aktorskiej'', ''Międzynarodowe Zaduszki Jazzowe'', ''Wrocławskie Spotkania Teatrów Jednego Aktora i Małych Form Teatralnych'', ''Międzynarodowy Festiwal Dialog Wrocław''. Widziane już w Europium stały sie rychtowane z rozmachem przedstŏwiynia ôperowe ôrganizowane w wrocławskiej Hale Stoleciŏ. == Szport == [[Plik:Wroclaw_Munincipal_Stadium_2019.jpg|thumb|Stadiōn w Wrocławiu]] * [[fusbal]]: [[Śląsk Wrocław]], Ślęza Wrocław, Parasol Wrocław, KS AZS Wratislavia * żużel: WTS Wrocław * korbbal: Śląsk Wrocław, Ślęza Wrocław * bal rynczny: Śląsk Wrocław * siatkōwka: Gwardia Wrocław * pływanie: MKS Juvenia Wrocław, Śląsk Wrocław * boks: Gwardia Wrocław * wioślarstwo: KS AZS Wratislavia * strzelectwo: Śląsk Wrocław == Administracyjŏ == Wrocław tajluje sie administracyjnie na 48 ôsiedli, stanowiōncych jednotki spōmocne miasta. Dŏwnieć miasto skłŏdało sie z 5 dzielnic: ''Psie Pole'', ''Śródmieście'', ''Stare Miasto'', ''Krzyki'', ''Fabryczna'', kere terŏźnie niy posiadajōm włŏsnyj natury prawnyj, stanowiōm jednak durch kryterium ôrganizacyje mocka amtōw i instytucyje. <div style=float:left;clear:right;> <div style="position:relative;"> [[Plik:osiedla wroclaw.png|thumb|left|770px|Podział administracyjny Wrocławia]] {{Image label|x=0.73 |y=0.65 |scale=770|text=<small>[[Bieńkowice (Wrocław)|Bieńkowice]]</small>}} {{Image label|x=0.71 |y=0.44 |scale=770|text=<small>[[Biskupin-Sępolno-Dąbie-Bartoszowice|Biskupin-Sępolno-]]<br />&nbsp;[[Biskupin-Sępolno-Dąbie-Bartoszowice|-Dąbie-Bartoszowice]]</small>}} {{Image label|x=0.55 |y=0.54 |scale=770|text=<small>[[Borek (Wrocław)|Borek]]</small>}} {{Image label|x=0.69 |y=0.59 |scale=770|text=<small>[[Brochów (Wrocław)|Brochów]]</small>}} {{Image label|x=0.62 |y=0.55 |scale=770|text=<small>[[Gaj (Wrocław)|Gaj]]</small>}} {{Image label|x=0.51 |y=0.47 |scale=770|text=<small>[[Gajowice (Wrocław)|Gajowice]]</small>}} {{Image label|x=0.44 |y=0.36 |scale=770|text=<small>[[Gądów-Popowice Południowe|Gądów-]]<br />&nbsp;[[Gądów-Popowice Południowe|-Popowice Płd.]]</small>}} {{Image label|x=0.45 |y=0.50 |scale=770|text=<small>[[Grabiszyn-Grabiszynek|Grabiszyn-]]<br />&nbsp;-[[Grabiszyn-Grabiszynek|Grabiszynek]]</small>}} {{Image label|x=0.61 |y=0.51 |scale=770|text=<small>[[Huby (Wrocław)|Huby]]</small>}} {{Image label|x=0.64 |y=0.62 |scale=770|text=<small>[[Jagodno (Wrocław)|Jagodno]]</small>}} {{Image label|x=0.20 |y=0.42 |scale=770|text=<small>[[Jerzmanowo-Jarnołtów-Strachowice-Osiniec|Jerzmanowo-Jarnołtów-]]<br />&nbsp;[[Jerzmanowo-Jarnołtów-Strachowice-Osiniec|-Strachowice-Osiniec]]</small>}} {{Image label|x=0.57 |y=0.32 |scale=770|text=<small>[[Karłowice-Różanka]]</small>}} {{Image label|x=0.44 |y=0.61 |scale=770|text=<small>[[Klecina]]</small>}} {{Image label|x=0.58 |y=0.36 |scale=770|text=<small>[[Kleczków]]</small>}} {{Image label|x=0.76 |y=0.35 |scale=770|text=<small>[[Kowale (Wrocław)|Kowale]]</small>}} {{Image label|x=0.49 |y=0.59 |scale=770|text=<small>[[Krzyki-Partynice]]</small>}} {{Image label|x=0.75 |y=0.53 |scale=770|text=<small>[[Księże (Wrocław)|Księże]]</small>}} {{Image label|x=0.39 |y=0.37 |scale=770|text=<small>[[Kuźniki (Wrocław)|Kuźniki]]</small>}} {{Image label|x=0.20 |y=0.28 |scale=770|text=<small>[[Leśnica (Wrocław)|Leśnica]]</small>}} {{Image label|x=0.52 |y=0.19 |scale=770|text=<small>[[Lipa Piotrowska|Lipa]]<br />&nbsp;[[Lipa Piotrowska|Piotrowska]]</small>}} {{Image label|x=0.36 |y=0.24 |scale=770|text=<small>[[Maślice]]</small>}} {{Image label|x=0.43 |y=0.44 |scale=770|text=<small>[[Muchobór Mały]]</small>}} {{Image label|x=0.36 |y=0.48 |scale=770|text=<small>[[Muchobór Wielki]]</small>}} {{Image label|x=0.58 |y=0.39 |scale=770|text=<small>[[Nadodrze (Wrocław)|Nadodrze]]</small>}} {{Image label|x=0.39 |y=0.41 |scale=770|text=<small>[[Nowy Dwór (Wrocław)|Nowy Dwór]]</small>}} {{Image label|x=0.66 |y=0.39 |scale=770|text=<small>[[Ołbin]]</small>}} {{Image label|x=0.56 |y=0.62 |scale=770|text=<small>[[Ołtaszyn]]</small>}} {{Image label|x=0.41 |y=0.55 |scale=770|text=<small>[[Oporów (Wrocław)|Oporów]]</small>}} {{Image label|x=0.41 |y=0.19 |scale=770|text=<small>[[Osobowice-Rędzin|Osobowice-]]<br />&nbsp;[[Osobowice-Rędzin|-Rędzin]]</small>}} {{Image label|x=0.74 |y=0.21 |scale=770|text=<small>[[Pawłowice (Wrocław)|Pawłowice]]</small>}} {{Image label|x=0.41 |y=0.31 |scale=770|text=<small>[[Pilczyce-Kozanów-Popowice Północne|Pilczyce-Kozanów-]]<br />&nbsp;[[Pilczyce-Kozanów-Popowice Północne|Popowice Płn.]]</small>}} {{Image label|x=0.65 |y=0.42 |scale=770|text=<small>[[Plac Grunwaldzki (osiedle Wrocławia)|Pl. Grunwaldzki]]</small>}} {{Image label|x=0.59 |y=0.23 |scale=770|text=<small>&nbsp;[[Polanowice-Poświętne-Ligota|Polanowice-]]<br />[[Polanowice-Poświętne-Ligota|-Poświętne-Ligota]]</small>}} {{Image label|x=0.54 |y=0.49 |scale=770|text=<small>[[Powstańców Śląskich (osiedle Wrocławia)|Powstańców]]<br />&nbsp;[[Powstańców Śląskich (osiedle Wrocławia)|Śląskich]]</small>}} {{Image label|x=0.31 |y=0.14 |scale=770|text=<small>&nbsp;[[Pracze Odrzańskie|Pracze]]<br />[[Pracze Odrzańskie|Odrzańskie]]</small>}} {{Image label|x=0.66 |y=0.49 |scale=770|text=<small>[[Przedmieście Oławskie|Prz. Oławskie]]</small>}} {{Image label|x=0.55 |y=0.46 |scale=770|text=<small>[[Przedmieście Świdnickie|Prz. Świdnickie]]</small>}} {{Image label|x=0.76 |y=0.27 |scale=770|text=<small>[[Psie Pole-Zawidawie]]</small>}} {{Image label|x=0.68 |y=0.29 |scale=770|text=<small>[[Sołtysowice]]</small>}} {{Image label|x=0.58 |y=0.43 |scale=770|text=<small>[[Stare Miasto (osiedle Wrocławia)|Stare Miasto]]</small>}} {{Image label|x=0.83 |y=0.42 |scale=770|text=<small>[[Strachocin-Swojczyce-Wojnów|Strachocin-]]<br />&nbsp;[[Strachocin-Swojczyce-Wojnów|-Swojczyce-Wojnów]]</small>}} {{Image label|x=0.52 |y=0.41 |scale=770|text=<small>[[Szczepin]]</small>}} {{Image label|x=0.44 |y=0.10 |scale=770|text=<small>[[Świniary (Wrocław)|Świniary]]</small>}} {{Image label|x=0.65 |y=0.53 |scale=770|text=<small>[[Tarnogaj]]</small>}} {{Image label|x=0.56 |y=0.20 |scale=770|text=<small>[[Widawa (Wrocław)|Widawa]]</small>}} {{Image label|x=0.60 |y=0.60 |scale=770|text=<small>[[Wojszyce (Wrocław)|Wojszyce]]</small>}} {{Image label|x=0.70 |y=0.38 |scale=770|text=<small>[[Zacisze-Zalesie-Szczytniki|Zacisze-Zalesie-]]<br />&nbsp;-[[Zacisze-Zalesie-Szczytniki|Szczytniki]]</small>}} {{Image label|x=0.33 |y=0.39 |scale=770|text=<small>[[Żerniki (Wrocław)|Żerniki]]</small>}} </div> </div>{{clear}} == Kamracke miasta == {| class="wikitable" |+ Kamracke miasta |- ! Miasto !! Państwo !! Data napoczyńciŏ spōłprace |- | [[Araucária]] || {{fana|BRA}} [[Brazylijŏ]] || 2006 |- |[[Batumi]] |{{fana|GEO}} [[Gruzyjo|Gruzyjŏ]] |2019 |- | [[Breda]] || {{fana|NLD}} [[Ńiderlandy|Niderlandy]] || 1991 |- | [[Charlotte]] || {{fana|USA}} [[USA|Sztaty Zjednoczōne]] || 1991 |- | [[Dresden]] || {{fana|DEU}} [[Mjymcy|Niymcy]] || 1991 |- |[[Guadalajara]] || {{fana|MEX}} [[Meksyk]] || 1995 |- | [[Hradec Králové]] || {{fana|CZE}} [[Czesko Republika|Czeskŏ Republika]] || 2003 |- | [[Kaunas]] || {{fana|LTU}} [[Litwa]] || 2003 |- |[[Lille]] || {{fana|FRA}} [[Francyjo|Francyjŏ]] || 2013 |- | [[Lymberg]] || {{fana|UKR}} [[Ukrajina]] || 2002 |- | [[Oxford]] || {{fana|GBR}} [[Wjelgo Brytańijo|Zjydnoczōne Krōlestwo]] || 2018 |- | [[Ramat Gan]] || {{fana|ISR}} [[Izrael]] || 1997 |- | [[Reykjavík]] || {{fana|ISL}} [[Islandyjo|Islandyjŏ]] || 2017 |- | [[Vienne (departamynt)]] || {{fana|FRA}} [[Francyjo|Francyjŏ]] || 1990 |- |[[Wiesbaden]] || {{fana|DEU}} [[Mjymcy|Niymcy]] || 1987 |- |[[Vilnius]] |{{fana|LTU}} [[Litwa]] |2014 |} == Ôsoby zwiōnzane z Wrocławiem == * [[Nicolaus Henelius]] (nar. 1582 we [[Prudnik]]u, um. 1656 we Wrocławiu) – historyk * [[Max Glauer]] (nar. 1867 we Wrocławiu, um. 1935 we [[Ôpole|Ôpolu]]) – fotografista * [[Walenty Wojciech]] (nar. 1868 we [[Grzawa|Grzawie]], um. 1940 we Wrocławiu) – biskup * [[Jan Miodek]] (nar. 1946 we [[Tarnowske Gůry|Tarnowskich Gōrach]]) – gŏdkoznawca * [[Mateusz Morawiecki]] (nar. 1968 we Wrocławiu) – polityker * [[Agnieszka Dziemianowicz-Bąk]] (nar. 1984 we Wrocławiu) – politykerka <gallery> Plik:Nicolaus-Henel.jpg|[[Nicolaus Henelius]] Plik:Max Glauer.png|[[Max Glauer]] Plik:Valentin Wojciech JS.jpg|[[Walenty Wojciech]] Plik:Jan Miodek 2006.jpg|[[Jan Miodek]] Plik:Mateusz Morawiecki Prezes Rady Ministrów (cropped).jpg|[[Mateusz Morawiecki]] Plik:Agnieszka Dziemianowicz-Bąk 2016.jpg|[[Agnieszka Dziemianowicz-Bąk]] </gallery> == Panoramy miasta == <div style=float:left;clear:right;> <div style="position:relative;"> [[Plik:Widok z Sky Tower.jpg|720px|thumb|Widok ze Sky Tower]] [[Plik:Panorama v2.0.1.jpg|720px|thumb|Widok ze „Poltegoru” przi ul. Powstańców Śl. 95]] [[Plik:Panorama poludniowa Wroclawia v1.0.1.jpg|720px|thumb|Widok ze „Poltegoru” przi ul. Powstańców Śl. 95]] </div> </div>{{clear}} {{Przipisy}} {{Mjasta dolnoślůnskigo wojewůdztwa}} == Linki zewnyntrzne == * [https://www.wroclaw.pl/ Ôficjalnŏ zajta Wrocławia (pl)] [[Kategoryjo:Wrocław|!]] tb4gs06e21ylfvgwfbrmapfowidd0qq 0 3102 388376 383964 2026-08-28T13:26:59Z Lajsikonik 6 388376 wikitext text/x-wiki {{Państwo infobox |mjano_oryginalne = Kongeriket Norge<br />Kongeriket Noreg<br />Norgga gonagasriika |nazwa_ślůnsko = ''Krůlestwo Norwygije'' |fana_uobroz = Flag of Norway.svg |goduo_uobroz = Coat of Arms of Norway.svg |nazwa_dopeuńač = Norwygije |dewiza = Enige og tro til Dovre faller |dewiza_godka = [[Norwesko godka|norw.]] |dewiza_ślůnsko = Zgodńi a wjerńi do upodku Dovre |lokalizacja_uobruz = Europe-Norway.svg |kůnstytucyjo = |państwo = |zaležne_uod = |godka uřyndowo = [[norwesko godka]] ([[bokmål]] a [[nynorsk]]), we 6 gminach [[lapońsko godka]] |godka užywano = |stolica = [[Oslo]] |ustrůj polityčny = |typ_państwa = [[můnarchijo kůnstytucyjno]] |guowa_państwa = <br />[[Haakon VIII]] (2026) |guowa_państwa_uopis = [[władcy Norwygije|krůl]] |status_terytorium = |zaležne_uod} = |guowa_terytorium = |guowa_terytorium_uopis = |we_imjyńu_tekst = Nastympca trůnu |we_imjyńu_uřůnd = Fyszt Norwygije |we_imjyńu = [[Haakon]] |szef_řůndu = [[Jonas Gahr Støre]] |szef_řůndu_uopis = [[Prymjerzi Norwygije|prymjer]] |we_imjyńu_tekst2 = |we_imjyńu_uřůnd2 = |we_imjyńu2 = |plac = 385 207<ref name="kart">[https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/ Arealstatistics for Norway 2020, Kartverket, mapping directory for Norway] Accessdate=2020-03-08</ref> (ńy rachujůnc pośadłośći: [[Svalbard]], [[Jan Mayen]], [[Wyspa Bouveta]]) |plac_wůd = 0% |plac_mjejsce = 60 |ludźi = 5 627 400<ref name="ssbf">[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Population, january 01 2026, Statistics Norway] Accessdate=2026-02-26</ref> |gynstość = 14,6 |gynstość_mjejsce = |ludźi_rok = [[2026]] |narodowości = |ludźi_mjejsce = 120 |utwořynie_sposůb = [[ńypodlygłość]] |uod_kogo = rozwjůnzańe uńije ze [[Szwecyjo|Szwecyjům]] |utwořyńe_data = [[7 czyrwca]] [[1905]] |likwidacjo_sposůb = |bez_kogo = |likwidacjo_data = |religja_dominujůnco = [[luterańizm]] |waluta_nazwa = [[korůna norwesko]] |waluta_symbol = NOK |UTC = +1 – źima<br /> [[UTC]] +2 – lato |hymn = [[File:Norway (National Anthem).ogg]]<br /> [[Hymn Norwygije|Ja, vi elsker dette landet]] – hymn państwowy <br /> Ja, przajymy tymu krajowi <center>[[Plik:God Save The Queen (Band of the Grenadier Guards, 1952 instrumental).oga]]<center> [[Kongesangen]] – hymn krůlewski<br /> Pjeśń Krůla |hymn_nazwa_ślůnsko = |kod_ISO = NO |domyna = [[.no]] [[.sj]] [[.bv]] |kod_samochodowy = N |numer_kerunkowy = +47 |terytoria_zaležne = |terytorja_autůnůmične = |mapa_uobroz = |uwagi = }} '''Norwygijo''', '''Krůlestwo Norwygije''' ([[bokmål]] ''Norge'', ''Kongeriket Norge'', [[nynorsk]] ''Noreg'', ''Kongeriket Noreg'') – państwo położůne we [[Ojropa Půłnocno|Ojropje Půłnocnyj]] na [[Půłwysep Skandynawski|Půłwyspje Skandynawskym]]. Grańiczy ze [[Szwecyjo|Szwecyjům]], [[Finlandyjo|Finlandyjům]] a [[Rusyjo|Rusyjům]]. Admińistracyjńy podlygajům Norwygije tyż [[Jan Mayen]], archipelag [[Svalbard]], [[Wyspa Bouveta]], [[Wyspa Pyjtra I]] a [[Źymja Krůlowyj Maud]] na [[Antarktyda|Antarktydźe]] (dwje uostatńy zgodńy s [[Traktat Antarktyczny|Traktatym Antarktycznym]]). [[File:Map_Norway_political-geo.png|thumb|left|upright=1]] <center><gallery> Plik:Bryggen (6-2007).jpg|[https://goo.gl/maps/knuhpNMQah42 Bergen] Plik:Geiranger2.JPG|[https://goo.gl/maps/cyA33CSmrTo Geiranger] Plik:Sognefjord, Norway.jpg|[https://goo.gl/maps/3XJkSpyoEzJ2 Sognefjord] Plik:Vippetangen2.jpg|[https://goo.gl/maps/HnmM7zvxQsp Oslo] Plik:Vegaoyan.jpg|[https://goo.gl/maps/uLaPZ4rJRrs Zatoka zachodnij Norwygiji] Plik:Mixed Picea (Spruce) forest from Vestfold county in Norway.jpg|[https://goo.gl/maps/ZmaNJ6kah6s Las] Plik:Norway National House.JPG|Tradycyjny dům we Norwygiji Plik:Troll A Platform.jpg|[https://goo.gl/maps/prRqHg52cwG2 Uolyjowo platforma] </gallery></center> <br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> {{przipisy}} {{commons|Category:Norway|Norwygijo}} {{Ojropa}} [[Kategoryjo:Norwygijo|!]] kkaj1r2k61n6keu73zlgoz2vgbfm1uz 388383 388376 2026-08-28T22:37:35Z DawnyTest 20532 akt 388383 wikitext text/x-wiki {{Państwo infobox |mjano_oryginalne = Kongeriket Norge<br />Kongeriket Noreg<br />Norgga gonagasriika |nazwa_ślůnsko = ''Krůlestwo Norwygije'' |fana_uobroz = Flag of Norway.svg |goduo_uobroz = Coat of Arms of Norway.svg |nazwa_dopeuńač = Norwygije |dewiza = Enige og tro til Dovre faller |dewiza_godka = [[Norwesko godka|norw.]] |dewiza_ślůnsko = Zgodńi a wjerńi do upodku Dovre |lokalizacja_uobruz = Europe-Norway.svg |kůnstytucyjo = |państwo = |zaležne_uod = |godka uřyndowo = [[norwesko godka]] ([[bokmål]] a [[nynorsk]]), we 6 gminach [[lapońsko godka]] |godka užywano = |stolica = [[Oslo]] |ustrůj polityčny = |typ_państwa = [[můnarchijo kůnstytucyjno]] |guowa_państwa = <br />[[Haakon VIII]] (2026) |guowa_państwa_uopis = [[władcy Norwygije|krůl]] |status_terytorium = |zaležne_uod} = |guowa_terytorium = |guowa_terytorium_uopis = |we_imjyńu_tekst = Nastympca trůnu |we_imjyńu_uřůnd = Princesa Norwygije |we_imjyńu = [[Ingrid Alexandra]] |szef_řůndu = [[Jonas Gahr Støre]] |szef_řůndu_uopis = [[Prymjerzi Norwygije|prymjer]] |we_imjyńu_tekst2 = |we_imjyńu_uřůnd2 = |we_imjyńu2 = |plac = 385 207<ref name="kart">[https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/ Arealstatistics for Norway 2020, Kartverket, mapping directory for Norway] Accessdate=2020-03-08</ref> (ńy rachujůnc pośadłośći: [[Svalbard]], [[Jan Mayen]], [[Wyspa Bouveta]]) |plac_wůd = 0% |plac_mjejsce = 60 |ludźi = 5 627 400<ref name="ssbf">[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Population, january 01 2026, Statistics Norway] Accessdate=2026-02-26</ref> |gynstość = 14,6 |gynstość_mjejsce = |ludźi_rok = [[2026]] |narodowości = |ludźi_mjejsce = 120 |utwořynie_sposůb = [[ńypodlygłość]] |uod_kogo = rozwjůnzańe uńije ze [[Szwecyjo|Szwecyjům]] |utwořyńe_data = [[7 czyrwca]] [[1905]] |likwidacjo_sposůb = |bez_kogo = |likwidacjo_data = |religja_dominujůnco = [[luterańizm]] |waluta_nazwa = [[korůna norwesko]] |waluta_symbol = NOK |UTC = +1 – źima<br /> [[UTC]] +2 – lato |hymn = [[File:Norway (National Anthem).ogg]]<br /> [[Hymn Norwygije|Ja, vi elsker dette landet]] – hymn państwowy <br /> Ja, przajymy tymu krajowi <center>[[Plik:God Save The Queen (Band of the Grenadier Guards, 1952 instrumental).oga]]<center> [[Kongesangen]] – hymn krůlewski<br /> Pjeśń Krůla |hymn_nazwa_ślůnsko = |kod_ISO = NO |domyna = [[.no]] [[.sj]] [[.bv]] |kod_samochodowy = N |numer_kerunkowy = +47 |terytoria_zaležne = |terytorja_autůnůmične = |mapa_uobroz = |uwagi = }} '''Norwygijo''', '''Krůlestwo Norwygije''' ([[bokmål]] ''Norge'', ''Kongeriket Norge'', [[nynorsk]] ''Noreg'', ''Kongeriket Noreg'') – państwo położůne we [[Ojropa Půłnocno|Ojropje Půłnocnyj]] na [[Půłwysep Skandynawski|Půłwyspje Skandynawskym]]. Grańiczy ze [[Szwecyjo|Szwecyjům]], [[Finlandyjo|Finlandyjům]] a [[Rusyjo|Rusyjům]]. Admińistracyjńy podlygajům Norwygije tyż [[Jan Mayen]], archipelag [[Svalbard]], [[Wyspa Bouveta]], [[Wyspa Pyjtra I]] a [[Źymja Krůlowyj Maud]] na [[Antarktyda|Antarktydźe]] (dwje uostatńy zgodńy s [[Traktat Antarktyczny|Traktatym Antarktycznym]]). [[File:Map_Norway_political-geo.png|thumb|left|upright=1]] <center><gallery> Plik:Bryggen (6-2007).jpg|[https://goo.gl/maps/knuhpNMQah42 Bergen] Plik:Geiranger2.JPG|[https://goo.gl/maps/cyA33CSmrTo Geiranger] Plik:Sognefjord, Norway.jpg|[https://goo.gl/maps/3XJkSpyoEzJ2 Sognefjord] Plik:Vippetangen2.jpg|[https://goo.gl/maps/HnmM7zvxQsp Oslo] Plik:Vegaoyan.jpg|[https://goo.gl/maps/uLaPZ4rJRrs Zatoka zachodnij Norwygiji] Plik:Mixed Picea (Spruce) forest from Vestfold county in Norway.jpg|[https://goo.gl/maps/ZmaNJ6kah6s Las] Plik:Norway National House.JPG|Tradycyjny dům we Norwygiji Plik:Troll A Platform.jpg|[https://goo.gl/maps/prRqHg52cwG2 Uolyjowo platforma] </gallery></center> <br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /> {{przipisy}} {{commons|Category:Norway|Norwygijo}} {{Ojropa}} [[Kategoryjo:Norwygijo|!]] cfm0ijr3ankyw01e8s2xsznmgk84r2k 0 15859 388389 384098 2026-08-29T11:23:09Z Lajsikonik 6 388389 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Düsseldorf | mjano_państwa = DEU | jednostka_adm = land | mjano_jednostki_adm = [[Nadryńijo Půłnocno-Westfalijo]] | dopeuńač_mjasta = Düsseldorfu | fana_mjasta = Plik:Flagge der Landeshauptstadt Duesseldorf.svg | herb_mjasta = Plik:Wappen der Landeshauptstadt Duesseldorf.svg | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = [[Stephan Keller]] (2026) | ludźi = 619 444 | rok = 2025 |stopniN = 51 |minutN = 14 |sekundN = 00 |szerokość = N |stopniE = 06 |minutE = 47 |sekundE = 00 |długość = E | plac = 217,41 | gynstość = 2849 | wysokość = 38 | nr_ker = 40210–40721 | kod_počt = | tablica_rej = D | mjasta_partnerske = {{Fana|JOR}} [[Amman]]<br> {{Fana|SRB}} [[Belgrad]]<br> {{Fana|DEU}} [[Chemnitz]]<br> {{Fana|USA}} [[Chicago]]<br> {{Fana|CHN}} [[Chongqing]]<br> {{Fana|ISR}} [[Hajfa]]<br> {{Fana|NOR}} [[Lillehammer]]<br> {{Fana|RUS}} [[Moskwa]]<br> {{Fana|ESP}} [[Palma de Mallorca]]<br> {{Fana|ENG}} [[Reading]]<br> {{Fana|FRA}} [[Toulouse]]<br> {{Fana|POL}} [[Warszawa]] | mapa = | galeryjo_commons = Category:Düsseldorf | www = http://www.duesseldorf.de/ |zdjyńće = Düsseldorf Ansichten2.jpg |uopis_zdjyńćo = Düsseldorf }} '''Düsseldorf''' – [[mjasto]] na prowach krysu we [[Mjymcy|Mjymcach]], stolica landu [[Nadryńijo Půłnocno-Westfalijo]]. Je rozlygowane nade [[Ryn (rzyka)|Ryn]]ym, we aglomeracyji [[Rhein-Ruhr]], kero podug roztomajtych rachowań mo 10-12 mln. mjyszkańcůw. Srogi uostrzodek industryje a śedźiba mocki kůncernůw. Spůminany 1135, mjejske prowa mo uod 1288. [[Kategoryjo:Mjasta Půłnocnyj Nadryńije-Westfalije]] 81desgug6zqo0sush6mpnhvh9cg2tmt 0 23177 388377 233742 2026-08-28T13:30:11Z Lajsikonik 6 388377 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Craiova | mjano_państwa = ROU | jednostka_adm = uokryng | mjano_jednostki_adm = [[Uokryng Dolj]] | dopeuńač_mjasta = Craiovyj | zařůndzajůncy = burmistrz | burmistř = [[Lia Olguța Vasilescu]] (2026) | fana_mjasta = | herb_mjasta = Plik:ROU DJ Craiova CoA.png |stopniN = 44 |minutN = 20 |sekundN = 00 |szerokość = N |stopniE = 23 |minutE = 49 |sekundE = 00 |długość = E | ludźi = 234 140 | rok = 2021 | aglomeracyja = 420 000 | plac = 81,41 | gynstość = 3717 | wysokość = 90 | nr_ker = 51 | kod_počt = 200xxx | tablica_rej = | mjasta_partnerske = {{fana|FIN}} [[Kuopio]]<br> {{fana|FRA}} [[Lyon]]<br> {{fana|FRA}} [[Nanterre]]<br> {{fana|CHN}} [[Shiyan]]<br> {{fana|MKD}} [[Skopje]]<br> {{fana|BGR}} [[Wraca]] | mapa = | galeryjo_commons = Category:Craiova |www = http://www.primariacraiova.ro/ |zdjyńće = Craiova - Centrul.JPG |uopis_zdjyńćo = Craiova }} '''Craiova''' - [[mjasto]] we [[Růmůńijo|Růmůńiji]], stolica uobwodu [[uobwůd Dolj|Dolj]]. Uostrzodek industryje. Fůnguje sam fusbalklub [[Universitatea Craiova]]. [[Kategoryjo:Mjasta Růmůńiji]] l87m16v7sabzosmtk46abvgi6a7bdto 0 24388 388385 348544 2026-08-29T10:36:44Z Lajsikonik 6 388385 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Milczany |dopełniacz_wśi=Milczanůw |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=śwjyntokrziske |powjat=sandomjyrski |powjatshort=sandomjyrski |gmina=Samborzec |gminashort=Samborzec |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=50 |minutN=41 |sekundN=10 |stopniE=21 |minutE=41 |sekundE=57 |wysokość= |rok=2021 |populacjo=461 |gynstość= |nr_kier=15 |kod_počt=27-600 |tablica_rej=TSA |SIMC=0806967 |soutys=Jacenty Pawłowski (2026) |www= |zdjyńće= |galerio_commons= }} '''Milczany''' - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[śwjyntokrziske wojewůdztwo|śwjyntokrziskim wojewůdztwje]], we [[sandomjyrski krys|sandomjyrskim kryśe]], we [[gmin Samborzec|gmińe Samborzec]]. [[Kategoryjo:Gmin Samborzec]] 19y9qsq00uwbmom2hf342eqr9v7q937 0 24511 388390 372624 2026-08-29T11:25:35Z Lajsikonik 6 388390 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|41|00|00|N|72|18|00|W}} [[Plik:Village of Sag Harbor Seal.png|thumb|150px|Sztmpel Sag Harbor]] [[Plik:Village of Sag Harbor Flag.png|thumb|150px|left|Fana Sag Harbor]] '''Sag Harbor''' - [[wjeś]] we [[USA]], we sztaće [[Nowy Jork (sztat)|Nowy Jork]], we [[hrabstwo Suffolk (Nowy Jork)|hrabstwje Suffolk]], na wyspje [[Long Island]]. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 2772 ludźi. [[Kategoryjo:Wśe we USA]] cog5217xcatozms2yil0hkk5rmxk5rs 388391 388390 2026-08-29T11:25:51Z Lajsikonik 6 388391 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|41|00|00|N|72|18|00|W}} [[Plik:Village of Sag Harbor Seal.png|thumb|150px|Sztympel Sag Harbor]] [[Plik:Village of Sag Harbor Flag.png|thumb|150px|left|Fana Sag Harbor]] '''Sag Harbor''' - [[wjeś]] we [[USA]], we sztaće [[Nowy Jork (sztat)|Nowy Jork]], we [[hrabstwo Suffolk (Nowy Jork)|hrabstwje Suffolk]], na wyspje [[Long Island]]. Na 2020 rok půmjyszkowało sam 2772 ludźi. [[Kategoryjo:Wśe we USA]] n0znmvprm3jeq9pyuajt9jsn55npl6r 0 74366 388380 376393 2026-08-28T21:23:35Z Sjykōratiūn 30505 388380 wikitext text/x-wiki [[File:YouTube 2024.svg|thumb|right|300px|Logo Youtube]] '''YouTube''' - [[USA|amerikański]] internecowy wideoportal założůny we lutym 2005 roku. Uod 2006 mo zic we [[San Bruno]] we [[Kaliforńijo|Kaliforńiji]] i je zależny uod [[Google LLC]]. Youtube pozwalo na darmowe wćepywańe, uobźyrańe a komyntowańe filmůw. We roku 2019 portal tyn doł zarobek 15 miljardůw [[Dolar USA|dolarůw]]<ref>[https://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/digitec/google-zahlen-fuer-alphabet-viertes-quartal-2019-16616065.html Winand von Petersdorff: Google-Konzern wächst stramm, aber weniger als erwartet.]</ref>, srogo tajla z tego generujům wrażůne sam reklamy. {{Przipisy}} [[Kategoryjo:Youtube|*]] ro6xejv6g53i30rbwxz6l0e7rkn9b9d 0 86062 388388 380269 2026-08-29T10:58:36Z Lajsikonik 6 388388 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Skrobotowo |dopełniacz_wśi=Skrobotowa |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=zachodńopůmorske |powjat=gryficki |powjatshort=gryficki |gmina=Karnice |gminashort=Karnice |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=54 |minutN=03 |sekundN=01 |stopniE=15 |minutE=04 |sekundE=17 |wysokość= |rok=2004 |populacjo=234 |gynstość= |nr_kier=91 |kod_počt=72-342 |tablica_rej=ZGY |SIMC=0777527 |soutys=Monika Wiśniewska (2026) |www= |zdjyńće= |galerio_commons= }} '''Skrobotowo''' - [[uosada]] we [[Polsko|Polsce]], we [[zachodńopůmorske wojewůdztwo|zachodńopůmorskim wojewůdztwje]], we [[gryficki krys|gryfickim kryśe]], we [[gmin Karnice|gmińe Karnice]]. [[Kategoryjo:Gmin Karńicy]] i2sqtvbrvuc8336nrp2ynon36yn2uhd 0 88638 388378 2026-08-28T13:33:17Z Lajsikonik 6 stub 388378 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|45|40|13|N|24|10|56|E}} '''Sadu''' - [[wjeś]] we [[Růmůńijo|Růmůńiji]], we [[uokryng Sibiu|uokryngu Sibiu]]. Stanowi jednowjoskowy [[gmin Sadu]. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 2561 ludźi. [[Kategoryjo:Wśe Růmůńiji]] 3yc93n8aiyymmlbfjs95dsiy1fxg5qv 388379 388378 2026-08-28T13:33:30Z Lajsikonik 6 388379 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|45|40|13|N|24|10|56|E}} '''Sadu''' - [[wjeś]] we [[Růmůńijo|Růmůńiji]], we [[uokryng Sibiu|uokryngu Sibiu]]. Stanowi jednowjoskowy [[gmin Sadu]]. Na 2021 rok půmjyszkowało sam 2561 ludźi. [[Kategoryjo:Wśe Růmůńiji]] t52hdcjd3n67j2iow599jqja29elk8f 0 88639 388384 2026-08-29T10:30:50Z Lajsikonik 6 stub 388384 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|52|39|33|N|02|00|37|W}} [[Plik:Junction of Hilton Lane and the A34 - geograph.org.uk - 162189.jpg|thumb|300px|Great Wyrley]] '''Great Wyrley''' - [[wjeś]] we [[Wjelgo Brytańijo|Wjelgij Brytańiji]], we [[Yngland]]źe, we hrabstwje [[Staffordshire]], we dystrykće [[South Staffordshire]]. Na 2011 rok půmjyszkowało sam 11&nbsp;060 ludźi. [[Kategoryjo:Wśe we hrabstwje Staffordshire]] 2bo4v7osqr1u8s7gfwr07j0ydoxh285 0 88640 388386 2026-08-29T10:55:59Z Lajsikonik 6 stub 388386 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Cerkwica |dopełniacz_wśi=Cerkwicy |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=zachodńopůmorske |powjat=gryficki |powjatshort=gryficki |gmina=Karnice |gminashort=Karnice |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=54 |minutN=00 |sekundN=27 |stopniE=15 |minutE=06 |sekundE=33 |wysokość= |rok=2022 |populacjo=1083 |gynstość= |nr_kier=91 |kod_počt=72-342 |tablica_rej=ZGY |SIMC=0777250 |soutys=Andrzej Chlebowski (2026) |www= |zdjyńće=Kościół Cerkwica.jpg |galerio_commons= }} '''Cerkwica''' ([[mjymjecko godka|mjym]]. ''Ciruiz'', 'Scirkitz'', ''Zirkwitz'') - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[zachodńopůmorske wojewůdztwo|zachodńopůmorskim wojewůdztwje]], we [[gryficki krys|gryfickim kryśe]], we [[gmin Karnice|gmińe Karnice]]. [[Kategoryjo:Gmin Karńicy]] kgtnjqt7x6yg6j7zfiator62ce87onw 388387 388386 2026-08-29T10:56:49Z Lajsikonik 6 388387 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Cerkwica |dopełniacz_wśi=Cerkwicy |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=zachodńopůmorske |powjat=gryficki |powjatshort=gryficki |gmina=Karnice |gminashort=Karnice |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=54 |minutN=00 |sekundN=27 |stopniE=15 |minutE=06 |sekundE=33 |wysokość= |rok=2022 |populacjo=1083 |gynstość= |nr_kier=91 |kod_počt=72-342 |tablica_rej=ZGY |SIMC=0777250 |soutys=Andrzej Chlebowski (2026) |www= |zdjyńće=Kościół Cerkwica.jpg |galerio_commons= }} '''Cerkwica''' ([[mjymjecko godka|mjym]]. ''Ciruiz'', ''Scirkitz'', ''Zirkwitz'') - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[zachodńopůmorske wojewůdztwo|zachodńopůmorskim wojewůdztwje]], we [[gryficki krys|gryfickim kryśe]], we [[gmin Karnice|gmińe Karnice]]. [[Kategoryjo:Gmin Karńicy]] daknbxfqyyb0g4qv5dt67t0mjfgxf5o 0 88641 388392 2026-08-29T11:34:36Z Lajsikonik 6 stub 388392 wikitext text/x-wiki {{Wjeś infobox |Wjeś=Orłów-Kolonia |dopełniacz_wśi=Orłowa-Kolůńije |herb_wśi= |rodzaj_gminy= |fana_wśi= |mapa_wśi= |wojewůdztwo=łůdzke |powjat=kutnowski |powjatshort=kutnowski |gmina=Bedlno |gminashort=Bedlno |mjejska= |powierzchnia= |stopniN=52 |minutN=07 |sekundN=58 |stopniE=19 |minutE=34 |sekundE=25 |wysokość= |rok=2022 |populacjo=143 |gynstość= |nr_kier=24 |kod_počt=99-311 |tablica_rej=EKU |SIMC=0559144 |soutys=Angelika Pawłowska (2026) |www= |zdjyńće=Orlow2.jpg |galerio_commons= |}} '''Orłów-Kolonia''' - [[wjeś]] we [[Polsko|Polsce]], we [[łůdzke wojewůdztwo|łůdzkim wojewůdztwje]], we [[kutnowski krys|kutnowskim kryśe]], we [[gmin Bedlno|gmińe Bedlno]]. [[Kategoryjo:Gmin Bedlno]] 37ppqppbghjdwzrjfa27iao023eu2ge 14 88642 388393 2026-08-29T11:38:52Z Lajsikonik 6 Stworzōnŏ nowõ strōnã: "[[Kategoryjo:Kutnowski krys|Bedlno]]" 388393 wikitext text/x-wiki [[Kategoryjo:Kutnowski krys|Bedlno]] sjvtyg795jnl53kjfuspjkkk7va113t