Ů

Wikipedia szlwiki https://szl.wikipedia.org/wiki/Przodni%C5%8F_zajta MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Szpecyjalna Dyskusyjo Używacz Dyskusyjo używacza Wikipedyjo Dyskusyjo Wikipedyjo Plik Dyskusyjo plika MediaWiki Dyskusyjo MediaWiki Muster Dyskusyjo mustra Půmoc Dyskusyjo půmocy Kategoryjo Dyskusyjo kategoryji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia Ů 0 2314 389310 389302 2026-09-22T13:00:56Z Gutzalat 29460 389310 wikitext text/x-wiki [[Plik:Latin letter U with ring above.svg|mały|150x150px]] '''Ůů''' – poszyrzōno litera łacińśkigo abecadła – [[u]] ze kōłkym. Używano we czeskij godce, a tyż we niykerych forszlagach ślōnskij ôrtografije. == Czesko godka == Pochodzyni litery '''ů''' je swiōnzane ze fōnetycznōm smianōm ó>uo>ú, co we czeskij godce miała plac we XIV a XV stoleciu. Wywołała ôna dyskusyje, co dokludziōły do stworzynio nowego grafymu. We XV storoczu i na poczōntku XVI dōminowoł zopis -uo- (Buoh, kuoň). We 1533. roku autory piyrszyj czeskij gramatyki Optát a Gzel pisali, iże zopis ''-uo-'' je felerny, bo «powodowoł by dziwne wykrziwianiy ust wczos godanio»<ref>B. Optát, P. Gzel: ''Václav Philomathes. Grammatyka česká v dvojí stránce''. Náměšť nad Oslavou, 1533. A4r–A4v. Dostympne [http://vokabular.ujc.cas.cz/moduly/mluvnice/digitalni-kopie-detail/NamGram1533/strana-A4v%E2%80%93B1r online]</ref> i dali forszlag stosowanio litery ''ú''. Z tym poglōndym niy zgodziōł sie [[Jan Blahoslav]] a we kōmyntorzu do gramatyki ze 1571. roku tuplikowoł, że Optát, co bōł «wiyncyj Niymiec jak Czech», niy spozorowł subtelnyj rōżnice miyndzy /uo/ a /u/, a Gzel mioł «niy mieć dobrego suchu». Blahoslav niy zalecoł ale powrotu do zopisu ''uo'', jyno wziōn za muster praktyka niymieckuch durkorzōw i rekōmyndowoł ôddowaniy tego źwiynku bez nadpisaniy litery ''o'' nad literōm ''u''<ref>V. Kyas: ''První česká mluvnice a její místo ve vývoji spisovné češtiny''. «Slovo a slovesnost», tōm 13 (1952), 3-4, s. 141-149.</ref>. We czeskij durkarskij praktyce tyn znok przijōn sie dojś gibko, bōł stosowany do przikładu i Jiřigo Melantricha, a trefiōł sie aji we słowach, kaj niy mioł etymologicznego uzasadniynio i kaj dzisio wymowiano je krōtko głoska u (ntp. ''figůra''). Wczos dyskusyjōw nad reformōw czeskij ôrtografije w XIX stoleciu padały forszlagi smiany tyj litery (do przikładu Václav Hanka propōnowoł zopis ó), nale yntlich litera ů ôstała we czeskim alfabecie. Mo dzisioj źwiynkowy wert {{SFA|[ū}}, gynau taki sōm jak litera ''ú'', we ôdrōżniyniu ôd nij niy śmiy ale stoć z poczōntku słowa. == Ślōnsko godka == Litery ů do zopisu ślōnskij godki używoł [[Feliks Steuer]]. Przejōn ja ze polskij tradycyje dialektologicznego zopisu gwarowych tekstōw i użōł we [[Steuerowy szrajbůnek|swojim szrajbōnku]] do ôznaczynio źwiynku {{SFA|[ȯ]}}<ref>Źwiynkowy wert we slawistycznym fōnetycznym alfabecie podowōmy za: M. Maciołek, J. Tambor: ''Głoski śląskie'', s. 36</ref>. We Steuerowym alfabecie stoji ôna na 25. placu. Litera ů bōła tyż wziynto ôd [[Mirosław Syniawa|Mirosława Syniawy]] we tyj samyj fōnkcyji przi tworzyniu [[Ślōnski alfabet fōnetyczny|ślōnskigo fōnetycznego alfabetu]]. Je tyż używano ôd [[Aleksandra Wencel|Aleksandry Wencel]] we [[Ślōnski alfabet ôd Wencel|jeji alfabecie]]. Wencel stworzōła tyż modyfikacyjo tyj litery na ôznaczyniy jeji nosowego wariantu ({{SFA|[ȯ̃]}}) – '' ̊ų''<ref>Por. H. Jaroszewicz: ''Ortografie współczesnego piśmiennictwa śląskojęzycznego''. «Slavia Occidentalis» 78/1-79-1, ss. 67–83.</ref>. Fōnkcjōnalnie we [[Ślōnski alfabet|spōłczesnym ślōnskim alfabecie (ślabikorzowym)]] tyj literze ôdpado ''[[ō]]''. == Ů jak symbol == [[File:Pro Loquela Silesiana logo (cropped).jpg|thumb|200px|Stare logo ôd Pro Loquela Silesiana]] Piyrsze roki po utworzyniu ferajnu [[Pro Loquela Silesiana]] litera ''ů'' bōła dōminantōm ônego logotypu. {{Przipisy}} [[Kategoryjo:Ślůnski alfabyt]] [[Kategoryjo:Litery]] gz0edmnxpgyb5s7slmqphtfzzxifx4p 389316 389310 2026-09-22T19:21:06Z Ozi 76 389316 wikitext text/x-wiki [[Plik:Latin letter U with ring above.svg|thumb|200px]] '''Ůů''' ([[czesko godka|czes.]] ''u s kroužkem'') – litera poszyrzōnego łacińskigo abecadła – [[u]] ze kōłkym. Używano we czeskij godce, a tyż we niykerych forszlagach ślōnskij ôrtografije. == Czesko godka == Pochodzyni litery '''ů''' je swiōnzane ze fōnetycznōm smianōm ó>uo>ú, co we czeskij godce miała plac we XIV a XV stoleciu. Wywołała ôna dyskusyje, co dokludziōły do stworzynio nowego grafymu. We XV storoczu i na poczōntku XVI dōminowoł zopis -uo- (Buoh, kuoň). We 1533. roku autory piyrszyj czeskij gramatyki Optát a Gzel pisali, iże zopis ''-uo-'' je felerny, bo «powodowoł by dziwne wykrziwianiy ust wczos godanio»<ref>B. Optát, P. Gzel: ''Václav Philomathes. Grammatyka česká v dvojí stránce''. Náměšť nad Oslavou, 1533. A4r–A4v. Dostympne [http://vokabular.ujc.cas.cz/moduly/mluvnice/digitalni-kopie-detail/NamGram1533/strana-A4v%E2%80%93B1r online]</ref> i dali forszlag stosowanio litery ''ú''. Z tym poglōndym niy zgodziōł sie [[Jan Blahoslav]] a we kōmyntorzu do gramatyki ze 1571. roku tuplikowoł, że Optát, co bōł «wiyncyj Niymiec jak Czech», niy spozorowł subtelnyj rōżnice miyndzy /uo/ a /u/, a Gzel mioł «niy mieć dobrego suchu». Blahoslav niy zalecoł ale powrotu do zopisu ''uo'', jyno wziōn za muster praktyka niymieckuch durkorzōw i rekōmyndowoł ôddowaniy tego źwiynku bez nadpisaniy litery ''o'' nad literōm ''u''<ref>V. Kyas: ''První česká mluvnice a její místo ve vývoji spisovné češtiny''. «Slovo a slovesnost», tōm 13 (1952), 3-4, s. 141-149.</ref>. We czeskij durkarskij praktyce tyn znok przijōn sie dojś gibko, bōł stosowany do przikładu i Jiřigo Melantricha, a trefiōł sie aji we słowach, kaj niy mioł etymologicznego uzasadniynio i kaj dzisio wymowiano je krōtko głoska u (ntp. ''figůra''). Wczos dyskusyjōw nad reformōw czeskij ôrtografije w XIX stoleciu padały forszlagi smiany tyj litery (do przikładu Václav Hanka propōnowoł zopis ó), nale yntlich litera ů ôstała we czeskim alfabecie. Mo dzisioj źwiynkowy wert {{SFA|[ū}}, gynau taki sōm jak litera ''ú'', we ôdrōżniyniu ôd nij niy śmiy ale stoć z poczōntku słowa. == Ślōnsko godka == Litery ů do zopisu ślōnskij godki używoł [[Feliks Steuer]]. Przejōn ja ze polskij tradycyje dialektologicznego zopisu gwarowych tekstōw i użōł we [[Steuerowy szrajbůnek|swojim szrajbōnku]] do ôznaczynio źwiynku {{SFA|[ȯ]}}<ref>Źwiynkowy wert we slawistycznym fōnetycznym alfabecie podowōmy za: M. Maciołek, J. Tambor: ''Głoski śląskie'', s. 36</ref>. We Steuerowym alfabecie stoji ôna na 25. placu. Litera ů bōła tyż wziynto ôd [[Mirosław Syniawa|Mirosława Syniawy]] we tyj samyj fōnkcyji przi tworzyniu [[Ślōnski alfabet fōnetyczny|ślōnskigo fōnetycznego alfabetu]]. Je tyż używano ôd [[Aleksandra Wencel|Aleksandry Wencel]] we [[Ślōnski alfabet ôd Wencel|jeji alfabecie]]. Wencel stworzōła tyż modyfikacyjo tyj litery na ôznaczyniy jeji nosowego wariantu ({{SFA|[ȯ̃]}}) – '' ̊ų''<ref>Por. H. Jaroszewicz: ''Ortografie współczesnego piśmiennictwa śląskojęzycznego''. «Slavia Occidentalis» 78/1-79-1, ss. 67–83.</ref>. Fōnkcjōnalnie we [[Ślōnski alfabet|spōłczesnym ślōnskim alfabecie (ślabikorzowym)]] tyj literze ôdpado ''[[ō]]''. == Ů jak symbol == [[File:Pro Loquela Silesiana logo (cropped).jpg|thumb|200px|Stare logo ôd Pro Loquela Silesiana]] Piyrsze roki po utworzyniu ferajnu [[Pro Loquela Silesiana]] litera ''ů'' bōła dōminantōm ônego logotypu. {{Przipisy}} [[Kategoryjo:Ślůnski alfabyt]] [[Kategoryjo:Litery]] 4xoldpu6fgay7u574fi8pf6my1k8pzn Tomasz Rożek 0 13360 389318 378658 2026-09-23T11:20:13Z Niegodzisie 15713 389318 wikitext text/x-wiki [[Plik:Tomasz Rozek Katowice 2021.jpg|thumb|180px|Tomasz Rożek (2021)]] '''Tomasz Rożek''' (rodz. [[30 listopada]] [[1976]] we [[Katowicy|Katowicach]]) – [[Ślůnzoki|ślōnski]] [[nauka|naukowy]] [[dźynńikorz|dźynnikorz]] a [[fizyka|fizyker]]. Sztudjyrowoł fizykǎ a dźynnikarstwo na [[Uniwersytet Śląski|Ślōnskim Uniwersytecie]]. Mŏ naukowy stopjyń dochtōra [[fizyka|fizyki]] nad kerym robjōł we instytucie [[Forschungszentrum]] we [[Juelich]]. Je szypferem [[Stowarzyszenie Dziennikarzy Naukowych Naukowi.pl|Geselszaftu Dźynnikorzy Naukowych Naukowi.pl]] a pomysłodowcōm, a wspōłszypferem geselszaftu [[Śląska Kawiarnia Naukowa]]. Wspōłrobjōł s polskimi cajtungōma, kej: [[Wiedza i Życie]], [[Świat Nauki]], [[National Geographic]], [[Wprost]], [[Przekrój]], [[Gazeta Wyborcza]], [[Życie (cajtůng)|Życie]], [[Dziennik Zachodni]], [[Rzeczpospolita]]. We 2008 roku ŏstoł Popularyzatorym Roku 2008. We 2009 sztudyncke samorzōndy ślōnskich uczelnōw nadgrodziły ǒnygo Laurem Studenckim za działanio ŏ popularyzacyji nauki. We lutym 2011 roku wydŏł ksōnżka "Nauka – po prostu. Wywiady z wybitnymi", kero ŏstoła uznanô za nŏjlepszo ksiōnżka popularnŏ-naukowŏ we sezōnie 2010 - 2011. "Nauka - po prostu" je to zbjōr wywjadōw ze uznŏnymi polskimi naukowcōma, kere reprezyntujōm roztomajte dziedziiny nauki. Nanotechnologijo, cybernetyka a robotyka, fizyka czōnstkōw, badania mōzgu, internec a ônygo rola we kōmunikacyji, klima a modyfikacyje pogody a tyż genetyka czowjeka. We [[radio eM|radiu eM]] mo autorski program Labirynty Wiedzy<ref>[https://web.archive.org/web/20140204035123/http://www.radioem.pl/index.php/component/content/article/13-statyczne/102-ludzie-radia Ludzie Radia]</ref>, klaruje tyż nauka we programje [[Dzień Dobry TVN]] we soboty.<ref>''[[Gość Niedzielny]]'', nr. 39/2011, s. 12</ref>. Je szefym naukowyj tajli tygodnika [[Gość Niedzielny]]<ref>[http://goscniedzielny.wiara.pl/index.php?grupa=6&art=1187694903&dzi=1104955825 Tygodnik Katolicki - Gość Niedzielny - Wydanie Internetowe]</ref>. {{Przipisy}} == Zdrzůdło == * [http://www.silesiakultura.pl/aktualnosci_det.php?id=1919 Red. Tomasz Rożek „Popularyzatorem nauki 2008” ] == Necowe uodwołańa == * [http://tomasz.rozek.salon24.pl/ Blog Tomasza Rożka] * [https://web.archive.org/web/20120105003443/http://www.kawiarnianaukowa.pl/index.php Śląska kawiarnia naukowa] * [http://goscniedzielny.wiara.pl/index.php?grupa=5&dzi=1105487753 Artykuły Tomasza Rożka w Gościu Niedzielnym] {{Kōntrola autorytatywnŏ}}{{DEFAULTSORT:Rożek, Tomasz}} [[Kategoryjo:Polske naukowe dźynńikorze]] [[Kategoryjo:Polske fizyki]] [[Kategoryjo:Absolwynty Ślůnskigo Uńiwersytetu]] [[Kategoryjo:Rodzyńi we 1976]] 1e2w58tkm3r9mwzyjhnm4q3a198274v Cellule 0 16947 389312 371562 2026-09-22T13:48:26Z Lajsikonik 6 389312 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|45|56|53|N|03|08|23|E}} [[Plik:Blason ville fr Cellule (Puy-de-Dôme).svg|thumb|150px|Wapyn Cellule]] '''Cellule''' – downy [[gmin]] we [[Francyjo|Francyji]], we regijůńe [[Uowerńijo]], we departamyńće [[Puy-de-Dôme]]. Mjoł 8,74 km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 1159 ludźi. 1 styczńa 2016 wroz ze gminym [[a Moutade]] utworzůł nowy gmin, [[Chambaron sur Morge]]. [[Kategoryjo:Gminy we departamyńće Puy-de-Dôme]] 27zsqlgsjl7lb59sm9urjhl2n0cmsld 389313 389312 2026-09-22T13:48:45Z Lajsikonik 6 389313 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|45|56|53|N|03|08|23|E}} [[Plik:Blason ville fr Cellule (Puy-de-Dôme).svg|thumb|150px|Wapyn Cellule]] '''Cellule''' – downy [[gmin]] we [[Francyjo|Francyji]], we regijůńe [[Auvergne-Rhône-Alpes]], we departamyńće [[Puy-de-Dôme]]. Mjoł 8,74 km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 1159 ludźi. 1 styczńa 2016 wroz ze gminym [[a Moutade]] utworzůł nowy gmin, [[Chambaron sur Morge]]. [[Kategoryjo:Gminy we departamyńće Puy-de-Dôme]] t7dahhnl2mdxm9lmrb1e0sfqnva0wu4 389314 389313 2026-09-22T13:49:04Z Lajsikonik 6 389314 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|45|56|53|N|03|08|23|E}} [[Plik:Blason ville fr Cellule (Puy-de-Dôme).svg|thumb|150px|Wapyn Cellule]] '''Cellule''' – downy [[gmin]] we [[Francyjo|Francyji]], we regijůńe [[Auvergne-Rhône-Alpes]], we departamyńće [[Puy-de-Dôme]]. Mjoł 8,74 km² wjyrchu a podug danych ze 2013 roku půmjyszkowało sam 1159 ludźi. 1 styczńa 2016 wroz ze gminym [[La Moutade]] utworzůł nowy gmin, [[Chambaron sur Morge]]. [[Kategoryjo:Gminy we departamyńće Puy-de-Dôme]] 8ril738l6591iq6fbm4rzihxmkad0bo Cairns 0 17847 389317 388244 2026-09-23T06:18:01Z Thomas Norren 22096 389317 wikitext text/x-wiki {{Mjasto zagranica infobox | Mjasto = Cairns | mjano_państwa = AUS | jednostka_adm = sztat | mjano_jednostki_adm = [[Queensland]] | dopeuńač_mjasta = Cairns | zařůndzajůncy = Burmistrz | burmistř = | fana_mjasta = | herb_mjasta = |stopniN = 16 |minutN = 05 |sekundN = 32 |szerokość = S |stopniE = 145 |minutE = 46 |sekundE = 31 |długość = E | ludźi = 169 312 | rok = 2021 | aglomeracyja = | plac = 254,3 | gynstość = 665,8 | wysokość = 978 | nr_ker = | kod_počt = | tablica_rej = | mjasta_partnerske = {{Fana|PNG}} [[Lae]], [[Papua-Nowo Gwinyjo]] {{Fana|JPN}} [[Minami]], [[Japůńijo]] {{Fana|JPN}} [[Oyama (mjasto)|Oyama]], [[Japůńijo]] {{Fana|LVA}} [[Ryga]], [[Łotwa]] {{Fana|USA}} [[Scottsdale]], [[USA]] {{Fana|CAN}} [[Sidney (Brytyjsko Kolůmbijo)|Sidney]], [[Kanada]] {{Fana|CHN}} [[Zhanjiang]], [[Chińsko Ludowo Republika|Chiny]] | mapa = | galeryjo_commons = Category:Cairns, Queensland |www = http://www.cairns.qld.gov.au/ |zdjyńće = Cairns Base Hospital.jpg |uopis_zdjyńćo = Cairns }} '''Cairns''' ([[Yidiny]]: ''Gimuy'') – [[mjasto]] we [[Australijo|Australiji]], we sztaće [[Queensland]]. Hawyna nade [[Pokojny Uocean|Pokojnym Uoceanym]]. [[Kategoryjo:Mjasta Australiji]] rrhjdz8zhu83o84ovj8q1zlrnwvg4vt Chabreloche 0 79408 389315 350935 2026-09-22T13:53:03Z Lajsikonik 6 389315 wikitext text/x-wiki {{Koordynaty|45|52|47|N|03|41|51|E}} '''Chabreloche''' - [[gmin]] we [[Francyjo|Francyji]], we regijůńe [[Auvergne-Rhône-Alpes]], we departamyńće [[Puy-de-Dôme]]. Mo 9,61 km² wjyrchu a podug danych ze 2023 roku půmjyszkowało sam 1156 ludźi. [[Kategoryjo:Gminy we departamyńće Puy-de-Dôme]] f7tlmbl2ocs9no8taj9jjx2ac1ydo01 Ôpolski dialekt 0 88879 389311 2026-09-22T13:07:53Z Gutzalat 29460 Na zajcie ôd Wencel je muster ô dialekcie ôpolskim, nale niy kludzi kaj winniyn. To winno tyn problym poprawić. 389311 wikitext text/x-wiki #redirect [[Uopolski djalekt]] gmx1u2kxas8pvnky62h5d4ctvx6bxyb