Nepal

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipitiya</sitename>
    <dbname>szywiki</dbname>
    <base>https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">myiti</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">sazumaay</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">sasukamu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">misaungayay</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikipitiya</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Wikipitiya sasukamu</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">tangan</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">matatengil tu MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">taazihan mitudung</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">matatengil tu buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">kakuniza</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">bacu-saupu</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Nepal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4252</id>
    <revision>
      <id>140752</id>
      <parentid>140743</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ku-Ma-Li tatayna nu Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari) */</comment>
      <origin>140752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11771" sha1="b7mouwhp07pwos3gzufb8om1rvkd237" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Nepal.svg|thumb|u hata nu Nepal [[:zh:尼泊尔|（尼泊爾）]]|alt=Flag of Nepal.svg]][[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]]

Nepal, i sasa nu Himalayas (Ci-Ma-La-Ya buyu' (喜馬拉雅山), Di’tu mikiyadah tu tademaw, biyu hantu mikiyadah tu luma, liwanen ku kakelidan nu babalaki a kanatal.

== '''siwkay''' ==
u [[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]] sa i labu nu Asia (亞洲), itiza i 28 00 N, 84 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 147,181 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 143,351 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 3,830 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]]an sa 29,033,914.

kakalukan [[umah]] sa 28.80%, kilakilangan umah sa 25.40%, zumaay henay umah sa 45.80%.

=== tapang tusu nu kanatal (首都) ===
u tapang tusu nu kanatal sa u Kathmandu ([[:zh:加德滿都|加德滿都]]).

=== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ===
kakinging nu kanatal demiad sa 28 bulad 5 demiad.

=== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ===
[[tangan:Nepal_(orthographic_projection).svg|thumb|Nepal (orthographic projection)]]
[[tangan:Map of Nepal (Political and Administrative).jpg|thumb|Map of Nepal (Political and Administrative)]]
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Bidhya Devi Bhandari]], micakat a demiad sa i 2015 a mihca 10 bulad 29 demiad.

=== cunli (總理) ===
u cunli nu Nepal (尼泊爾) ayza sa ci [[Khadga Prasad Sharma Oli]] (卡德加·普拉薩德·夏爾馬·奧利), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 2 bulad 15 demiad. &lt;gallery caption=&quot;Nepal&quot;&gt;
Flight Kathmandu-Himalayas-40-Kathmandu-2014-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Markt-06-zwischen Infra Chowk und Janbahal-2015-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-Nyatapola Mandir am Taumadhi Tole-03-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Menschen-04-Pavillon-Frauen-2014-gje.jpg|Patan
Dzongla to Lobuche-54-Khumbu-Tal-2007-gje.jpg|Khumbu
Gokyo-Lake 3-16-Yaks-2007-gje.jpg|Gokyo
Mustang-Ghami-Manimauer-56-oberes Ende-2015-gje.jpg|Mustang
Chitwan-Elefanten-06-Bad-2013-gje.jpg|Chitwan
&lt;/gallery&gt;

== '''Boudhanath Stupa (peo-da-ha tabakiay a fu-ta，博達哈大佛塔)''' ==
Pu-ta-ha samiay itida ku nipatideng i Cia-de-mang walian amisan hakiya tu cay sep kun li kitidaan. talakaw lu wal mi, tanayu cay sep sep mi, satabakiay i kitakidan nu makimulmulay nu samian, sakay Lein-he-kuo tademaw nu liwan a lalangawan. i Cia-de-man-tu sakasenengan nu tataydaan mipaypay. tabakiay nu Pu-ta-ha nu salengacay a nisangaan tu makimulmulay nu samian, mahida u ahebalay nu balucuan a nisimsiman, ipabaw nu masanganguay ni sangaan idaw ku madicumay a sangan, kimkimkiman ku dicum, liklik idaw ku nipikulitan tu tabakiay nu mataan. hekal nu sasaan, idaw ku nipikihulan tu cay sep wal nu adidiay a samian.

博達哈大佛塔於加德滿都東北方向約10公里處。塔高38米，周長100米，是全世界最大的圓佛塔，也是聯合國人類文化遺產之一。也是加德滿都最神聖的佛教朝拜聖地之一。博達哈大佛塔的白色巨大穹形（圓拱形），象征寬大為懷的思想，穹形上方還有一個方形尖塔，塔尖是金色的，四面都畫有巨大的佛祖眼睛。塔底的外緣，刻有108尊阿彌陀佛的小浮雕。

liklik nu samian matumes nu mahuyayangay nu matumesay nu sulitan a mapahecek, idaw ku sumanahay, langdaway, sumilaway, salengacay, kalawlaway, lima nu ailuan ku sakadayhiw itida i kitikidan. tidaay nu sinzaan itida i Ni-puo-e Puo-ta-ha tabakiay nu samian miinuli, kilul sa ku culil nu nikaniyulan, miala tu sapiinuli a uduan miinuli, miasip tu luzaliw, milineng tu a miinuli.tu mihmihcaan tu baluhay nu mihcaan &quot; tusa nu buladan&quot; itida tu idaw ku La-ma sinzaan misatabaki misalisin, namakacuwacuwaay nu tademaw makaala tu malebu mangan nu tademaw tayda miinuli, sakacinglawan sa kina Pu-ta-ha-fuo. tu sep cay lim mihcaan sepat bulad wal.cay nu ninelan itida i Ni-puo-e, mapela' ku tungduh nu tabakiay a Puo-ta-ha samian, mapelad ku sakatusa, makayda i cacay nu mihcaan sa mamin masangan mahida tu uyauaan ku sangan.

佛塔周圍掛滿了隨風飄揚的經幡（上面寫經文的旗子），有紅、綠、藍、白、黃五種顏色，分別代表構成世界的五種基本元素。尼泊爾信徒在博達哈大佛塔祈禱時，會順時針方向繞行，一邊數念珠、背經文，一邊轉動祈禱輪。每年藏曆新年期間（西曆2月左右），都會有喇嘛在此舉行盛大的祭典，成千上萬的朝聖人潮從四面八方湧入，將博達哈佛塔裝點得熱鬧非凡。2015年4月尼泊爾發生8.1級地震，博達哈大佛塔的主體建築頂部開裂，副塔坍塌，經過一年多的修復才恢復原貌。

== '''Ku-Ma-Li tatayna nu Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari)''' ==
Ku-ma-li u Ni-puo-e a &quot; maudipay nu di'tuan&quot;, u caayay henay kabulad nu limucedan kusikawaway tina kawawan, malaHung-cia a di'tuan &quot; Ta-lei-cu&quot; nu nisiketan i udip. mahiniay nu lalangawan namaka cay pic secian. pasu Ciq-de-man-tu nu pinaay nu tukayan tu midiputay ci Ku-ma-li di'tuan.satalakaway ci Cia-de-man-tu itida i Ku-ma-li. anu u tatayna itida i Cia-de-man-tu a Ku-ma-li, amiliyas tu tuluma',ayitida tu i biyu mueneng. muculil tu demidemiad aitida tu i kelakela' nu samiay mueneng, acaay emek ku kuku' tu lala'.

庫瑪麗是尼泊爾的「活女神」，由還沒有月經的處女擔任，被視為守護皇家的女神「塔蕾珠」的化身。這個風俗起源於17世紀。包含加德滿都在內，幾個大城市都有守護當地的庫瑪麗女神。

加德滿都的庫瑪麗地位最高。女孩一旦確認成為加德滿都的庫瑪麗，就要離開家，住在寺廟中。她平日走路都要坐神轎，雙腳不能碰地。

caay katahekal tu demidemiad, itida sa i picidekan nu pilisinan atu kataydaan nu binacadan mipaypay kya maadih, pakalemedan ci nida.anu tayni satu ku bulad, maidang, amiales tu ci nida.ci Ku-ma-li i katuuday nu tademawan caay patahekal tu wayway nida, anu taydaay nu binacadan cidek saca ku wayway sa, anu mahida sa ya misalamaay ci nidaan sa hakiya la'cus ku lemed sa. saan kasenu sa muangic atu matawa: pihaceng ku imelang hida satu mapatay.muangic atu minecnec tu mata: imelang, kaykayda satu mapatay. mamilmil: idaw ku sakapulul nu kawaw.mitelatela tu lima: u Kuo-wan a idaw ku kawaw.hanulimaen ku nipiala tu kakaneng atu sinubu : a malapakuyucay sa. 

平日她閉門不出，只有在特殊的節日和時段才會讓民眾前往膜拜，並受她祝福。如果庫瑪麗月經來了，或流血，她就要退位。庫瑪麗在信眾前不輕易流露感情，如果她對信眾作出突然的行為或表情，那可能表示信眾將有的不幸。例如: 突然嚎哭或大笑：重病甚至死亡。抽泣或揉眼睛：生病，瀕臨死亡。發抖：牢獄之災。拍手：國王會有不測。動手抓食供品或禮物：破財 

== '''Du'-Pa putah (杜巴廣場)''' ==

nipahetikan nu babalaki nu lalangawan nu kitakid, makayda tu pinaay nu malebut tu sakadihian a tulu nu malumanay nu putahan, Cia-de-man-tu-pa putah, Pa-tan-tu-pa putah atu Pa-ti'-kan-tu-pa putah.Cia-de-man-tu masadihepay nu kitidaan, idaw ku tuluay nu malumanay nu kasumamadan nu luma': Cia-de-man-tu, Pa-tan atu Pa-te'-kan, atu liklikay nu niyadu'an, mala Ni-puo-e a Su-tu Cia-de-man-tu. ina tuluay nu kasumamadan nu luma'an idaw namin ku Tu-pa putahan &quot; imi han u putah nu hung-kun&quot;, nu tawyaay tuluay nu Kuo-wan a Wan-kun putahan. mapatay satu kina sakaenem nu Ni-puo-e-ma-la wan-caw, nina tuluay nu tatamaan a wawa idaw namin ku sapikuwan nu heni, patideng tu u Kuwan kaku sa, mamialaw tu Si-can pisiwbayan nu sapilawaan, masasualaw, misumad misangan misatabaki tu putah nu wan-kun. mapadiput ku Ni-puo-e tu cay nem seci katukuh tu cay siw seci a Ni-wa-li-ku-ten miyuan nu luma'an atu kitidaan nu Kuo-wan, ayda han tu malasakapahay tu nu kitakid a liwan nu lalangawan.

世界文化遺產, 歷經千年滄桑的三座舊皇宮廣埸, 加德滿都杜巴廣場, 帕坦杜巴廣場和巴特崗杜巴廣場.加德滿都谷地內, 存在著三座古城: 加德滿都, 帕坦和巴特崗, 及其周邊的村落城鎮, 組成了 尼泊爾的首都加德滿都.這三座古城也各自擁有一座杜巴廣場(意為皇宮廣場),是當年三個王國的王宮廣場. 尼泊爾馬拉王朝第六代國王去世後,其三個兒子各據一方, 自立為王, 為奪取西藏商路的控制權, 相互征戰, 斥巨資修建王宮廣場.它囊括了尼泊爾十六世紀至十九世紀間的尼瓦利古典寺廟建築和宮殿, 現都已成為寶貴的世界文化遺產.

== '''Ci-Wan kanatalay nu aaidangan (奇旺國家公園)''' ==

itida i sasa nu Si-ma-la-ya buyuan a Ci-wan- kunyen, u caayay ka peci' nu pinaay a sengesengetan a kitidaan, ya kitidaan naahebal katukuh i In-tu atu Ni-puo-e buyu nu Lu-li kitidaan.ilabu yadah ku canancanan nu kilakilangan atu aadupan, uyda u sadikuday tu nu masaupuay nu cacayay ku ngawa nu Ya-cu katalanan nu kaitida mueneng sa idaw henay ku kainai'an tu nu Mung-cia-la tulaan.

位於喜馬拉雅山腳的奇旺國家公園, 是少數幾個未曾遭受破壞的洷地, 其範圍曾廣及印度和尼泊爾之山噜麓地帶.

區內蘊藏有豐富的動植物生態, 除了為最後一群的單角亞洲犀牛之棲居地外亦為珍貴稀有的孟加拉虎最後庇護所之一. 

== '''laylay nu kakanen (傳統飲食)''' ==
itida i Ni-puo-e inai' ku picidekan nu nipisalamian tu kakanen, hitidaay tu nu kakanen kilul sananay kan nu In-tu nai' ku nipisumadan tu kakanen, saan namakayda i Si-cen ku nikasumad tu kakanen. Ni-puo-e nu tademaw manamuh mukan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, buletu, lami' atu heci nu sidi, manamuh minanum tu buling atu uciya, manamuh tu nisakabaian, anu u canancanan nu baisisan atu laimi'an, kanca palamelan namin tu canancanan nu bangsisay nu lami'an.

caayay kalecan nu binacadan caay tu kalecad ku nisalamian tu kakanen atu nanam mukan.yu mukan satu, alacacay tu tabakiay nu salaan, padengan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, nu madimelay nu luma'an miala ku neheni tu adidi'ay nu salaan padeng tu lami' atu nipacikahan atu lihum nu kabian, sa u kawanan nu tatuduan nu lima ku sakan tu hemay atu lamian mukan.

'''尼泊爾並沒有發展出代表性的飲食及烹飪特色, 大多數的飲食風格是承襲印度地方性的烹調方式再加以變化而來, 或者是由西藏的飲食演變而來的.'''尼泊爾人喜歡吃米飯與薄餅, 馬鈴薯, 青菜和羊肉, 喜愛喝牛奶和茶, 烹煮食物時, 不論肉類或蔬菜, 都會加入大量的各種辛香料.不同的種族通常也有自己不同的烹調方式及飲食習慣.一般用餐時, 每人使用一個大圓盤, 盛放米飯或薄餅, 較講究的家庭會使用小碟子盛放其他配菜和醃菜以及豆子湯等, 之後再以右手指腹將米飯和配菜伴著吃.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* [[:en:Nepal|尼泊爾]]
*尼泊爾雙飛、三皇宮廣場、費娃湖、奇旺叢林探險、日出魚尾峰9日：https://tour.settour.com.tw/product/GFG0000000998
*尼泊爾首都旅遊攻略：https://www.skyscanner.com.hk/news/inspiration/kathmandu-itinerary-201803
*世界最大 博達哈大佛塔：https://blog.airbare.com.hk/3674/%E3%80%90%E5%B0%BC%E6%B3%8A%E7%88%BE-%E5%8A%A0%E5%BE%B7%E6%BB%BF%E9%83%BD%E3%80%91%E4%B8%96%E7%95%8C%E6%9C%80%E5%A4%A7-%E5%8D%9A%E9%81%94%E5%93%88%E5%A4%A7%E4%BD%9B%E5%A1%94bodhnath-stupa/
*庫麗瑪：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%93%E7%8E%9B%E4%B8%BD 

[[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]]
[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>b7mouwhp07pwos3gzufb8om1rvkd237</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140753</id>
      <parentid>140752</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ku-Ma-Li tatayna nu Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari) */</comment>
      <origin>140753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11833" sha1="gvqa4yny59zoj3boo38zaxdi8y7qd8t" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Nepal.svg|thumb|u hata nu Nepal [[:zh:尼泊尔|（尼泊爾）]]|alt=Flag of Nepal.svg]][[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]]

Nepal, i sasa nu Himalayas (Ci-Ma-La-Ya buyu' (喜馬拉雅山), Di’tu mikiyadah tu tademaw, biyu hantu mikiyadah tu luma, liwanen ku kakelidan nu babalaki a kanatal.

== '''siwkay''' ==
u [[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]] sa i labu nu Asia (亞洲), itiza i 28 00 N, 84 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 147,181 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 143,351 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 3,830 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]]an sa 29,033,914.

kakalukan [[umah]] sa 28.80%, kilakilangan umah sa 25.40%, zumaay henay umah sa 45.80%.

=== tapang tusu nu kanatal (首都) ===
u tapang tusu nu kanatal sa u Kathmandu ([[:zh:加德滿都|加德滿都]]).

=== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ===
kakinging nu kanatal demiad sa 28 bulad 5 demiad.

=== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ===
[[tangan:Nepal_(orthographic_projection).svg|thumb|Nepal (orthographic projection)]]
[[tangan:Map of Nepal (Political and Administrative).jpg|thumb|Map of Nepal (Political and Administrative)]]
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Bidhya Devi Bhandari]], micakat a demiad sa i 2015 a mihca 10 bulad 29 demiad.

=== cunli (總理) ===
u cunli nu Nepal (尼泊爾) ayza sa ci [[Khadga Prasad Sharma Oli]] (卡德加·普拉薩德·夏爾馬·奧利), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 2 bulad 15 demiad. &lt;gallery caption=&quot;Nepal&quot;&gt;
Flight Kathmandu-Himalayas-40-Kathmandu-2014-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Markt-06-zwischen Infra Chowk und Janbahal-2015-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-Nyatapola Mandir am Taumadhi Tole-03-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Menschen-04-Pavillon-Frauen-2014-gje.jpg|Patan
Dzongla to Lobuche-54-Khumbu-Tal-2007-gje.jpg|Khumbu
Gokyo-Lake 3-16-Yaks-2007-gje.jpg|Gokyo
Mustang-Ghami-Manimauer-56-oberes Ende-2015-gje.jpg|Mustang
Chitwan-Elefanten-06-Bad-2013-gje.jpg|Chitwan
&lt;/gallery&gt;

== '''Boudhanath Stupa (peo-da-ha tabakiay a fu-ta，博達哈大佛塔)''' ==
Pu-ta-ha samiay itida ku nipatideng i Cia-de-mang walian amisan hakiya tu cay sep kun li kitidaan. talakaw lu wal mi, tanayu cay sep sep mi, satabakiay i kitakidan nu makimulmulay nu samian, sakay Lein-he-kuo tademaw nu liwan a lalangawan. i Cia-de-man-tu sakasenengan nu tataydaan mipaypay. tabakiay nu Pu-ta-ha nu salengacay a nisangaan tu makimulmulay nu samian, mahida u ahebalay nu balucuan a nisimsiman, ipabaw nu masanganguay ni sangaan idaw ku madicumay a sangan, kimkimkiman ku dicum, liklik idaw ku nipikulitan tu tabakiay nu mataan. hekal nu sasaan, idaw ku nipikihulan tu cay sep wal nu adidiay a samian.

博達哈大佛塔於加德滿都東北方向約10公里處。塔高38米，周長100米，是全世界最大的圓佛塔，也是聯合國人類文化遺產之一。也是加德滿都最神聖的佛教朝拜聖地之一。博達哈大佛塔的白色巨大穹形（圓拱形），象征寬大為懷的思想，穹形上方還有一個方形尖塔，塔尖是金色的，四面都畫有巨大的佛祖眼睛。塔底的外緣，刻有108尊阿彌陀佛的小浮雕。

liklik nu samian matumes nu mahuyayangay nu matumesay nu sulitan a mapahecek, idaw ku sumanahay, langdaway, sumilaway, salengacay, kalawlaway, lima nu ailuan ku sakadayhiw itida i kitikidan. tidaay nu sinzaan itida i Ni-puo-e Puo-ta-ha tabakiay nu samian miinuli, kilul sa ku culil nu nikaniyulan, miala tu sapiinuli a uduan miinuli, miasip tu luzaliw, milineng tu a miinuli.tu mihmihcaan tu baluhay nu mihcaan &quot; tusa nu buladan&quot; itida tu idaw ku La-ma sinzaan misatabaki misalisin, namakacuwacuwaay nu tademaw makaala tu malebu mangan nu tademaw tayda miinuli, sakacinglawan sa kina Pu-ta-ha-fuo. tu sep cay lim mihcaan sepat bulad wal.cay nu ninelan itida i Ni-puo-e, mapela' ku tungduh nu tabakiay a Puo-ta-ha samian, mapelad ku sakatusa, makayda i cacay nu mihcaan sa mamin masangan mahida tu uyauaan ku sangan.

佛塔周圍掛滿了隨風飄揚的經幡（上面寫經文的旗子），有紅、綠、藍、白、黃五種顏色，分別代表構成世界的五種基本元素。尼泊爾信徒在博達哈大佛塔祈禱時，會順時針方向繞行，一邊數念珠、背經文，一邊轉動祈禱輪。每年藏曆新年期間（西曆2月左右），都會有喇嘛在此舉行盛大的祭典，成千上萬的朝聖人潮從四面八方湧入，將博達哈佛塔裝點得熱鬧非凡。2015年4月尼泊爾發生8.1級地震，博達哈大佛塔的主體建築頂部開裂，副塔坍塌，經過一年多的修復才恢復原貌。

== '''Ku-Ma-Li tatayna nu Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari)''' ==
[[tangan:Patan temples.jpg|縮圖|Temples of Patan in Nepal]]
Ku-ma-li u Ni-puo-e a &quot; maudipay nu di'tuan&quot;, u caayay henay kabulad nu limucedan kusikawaway tina kawawan, malaHung-cia a di'tuan &quot; Ta-lei-cu&quot; nu nisiketan i udip. mahiniay nu lalangawan namaka cay pic secian. pasu Ciq-de-man-tu nu pinaay nu tukayan tu midiputay ci Ku-ma-li di'tuan.satalakaway ci Cia-de-man-tu itida i Ku-ma-li. anu u tatayna itida i Cia-de-man-tu a Ku-ma-li, amiliyas tu tuluma',ayitida tu i biyu mueneng. muculil tu demidemiad aitida tu i kelakela' nu samiay mueneng, acaay emek ku kuku' tu lala'.

庫瑪麗是尼泊爾的「活女神」，由還沒有月經的處女擔任，被視為守護皇家的女神「塔蕾珠」的化身。這個風俗起源於17世紀。包含加德滿都在內，幾個大城市都有守護當地的庫瑪麗女神。

加德滿都的庫瑪麗地位最高。女孩一旦確認成為加德滿都的庫瑪麗，就要離開家，住在寺廟中。她平日走路都要坐神轎，雙腳不能碰地。

caay katahekal tu demidemiad, itida sa i picidekan nu pilisinan atu kataydaan nu binacadan mipaypay kya maadih, pakalemedan ci nida.anu tayni satu ku bulad, maidang, amiales tu ci nida.ci Ku-ma-li i katuuday nu tademawan caay patahekal tu wayway nida, anu taydaay nu binacadan cidek saca ku wayway sa, anu mahida sa ya misalamaay ci nidaan sa hakiya la'cus ku lemed sa. saan kasenu sa muangic atu matawa: pihaceng ku imelang hida satu mapatay.muangic atu minecnec tu mata: imelang, kaykayda satu mapatay. mamilmil: idaw ku sakapulul nu kawaw.mitelatela tu lima: u Kuo-wan a idaw ku kawaw.hanulimaen ku nipiala tu kakaneng atu sinubu : a malapakuyucay sa. 

平日她閉門不出，只有在特殊的節日和時段才會讓民眾前往膜拜，並受她祝福。如果庫瑪麗月經來了，或流血，她就要退位。庫瑪麗在信眾前不輕易流露感情，如果她對信眾作出突然的行為或表情，那可能表示信眾將有的不幸。例如: 突然嚎哭或大笑：重病甚至死亡。抽泣或揉眼睛：生病，瀕臨死亡。發抖：牢獄之災。拍手：國王會有不測。動手抓食供品或禮物：破財 

== '''Du'-Pa putah (杜巴廣場)''' ==

nipahetikan nu babalaki nu lalangawan nu kitakid, makayda tu pinaay nu malebut tu sakadihian a tulu nu malumanay nu putahan, Cia-de-man-tu-pa putah, Pa-tan-tu-pa putah atu Pa-ti'-kan-tu-pa putah.Cia-de-man-tu masadihepay nu kitidaan, idaw ku tuluay nu malumanay nu kasumamadan nu luma': Cia-de-man-tu, Pa-tan atu Pa-te'-kan, atu liklikay nu niyadu'an, mala Ni-puo-e a Su-tu Cia-de-man-tu. ina tuluay nu kasumamadan nu luma'an idaw namin ku Tu-pa putahan &quot; imi han u putah nu hung-kun&quot;, nu tawyaay tuluay nu Kuo-wan a Wan-kun putahan. mapatay satu kina sakaenem nu Ni-puo-e-ma-la wan-caw, nina tuluay nu tatamaan a wawa idaw namin ku sapikuwan nu heni, patideng tu u Kuwan kaku sa, mamialaw tu Si-can pisiwbayan nu sapilawaan, masasualaw, misumad misangan misatabaki tu putah nu wan-kun. mapadiput ku Ni-puo-e tu cay nem seci katukuh tu cay siw seci a Ni-wa-li-ku-ten miyuan nu luma'an atu kitidaan nu Kuo-wan, ayda han tu malasakapahay tu nu kitakid a liwan nu lalangawan.

世界文化遺產, 歷經千年滄桑的三座舊皇宮廣埸, 加德滿都杜巴廣場, 帕坦杜巴廣場和巴特崗杜巴廣場.加德滿都谷地內, 存在著三座古城: 加德滿都, 帕坦和巴特崗, 及其周邊的村落城鎮, 組成了 尼泊爾的首都加德滿都.這三座古城也各自擁有一座杜巴廣場(意為皇宮廣場),是當年三個王國的王宮廣場. 尼泊爾馬拉王朝第六代國王去世後,其三個兒子各據一方, 自立為王, 為奪取西藏商路的控制權, 相互征戰, 斥巨資修建王宮廣場.它囊括了尼泊爾十六世紀至十九世紀間的尼瓦利古典寺廟建築和宮殿, 現都已成為寶貴的世界文化遺產.

== '''Ci-Wan kanatalay nu aaidangan (奇旺國家公園)''' ==

itida i sasa nu Si-ma-la-ya buyuan a Ci-wan- kunyen, u caayay ka peci' nu pinaay a sengesengetan a kitidaan, ya kitidaan naahebal katukuh i In-tu atu Ni-puo-e buyu nu Lu-li kitidaan.ilabu yadah ku canancanan nu kilakilangan atu aadupan, uyda u sadikuday tu nu masaupuay nu cacayay ku ngawa nu Ya-cu katalanan nu kaitida mueneng sa idaw henay ku kainai'an tu nu Mung-cia-la tulaan.

位於喜馬拉雅山腳的奇旺國家公園, 是少數幾個未曾遭受破壞的洷地, 其範圍曾廣及印度和尼泊爾之山噜麓地帶.

區內蘊藏有豐富的動植物生態, 除了為最後一群的單角亞洲犀牛之棲居地外亦為珍貴稀有的孟加拉虎最後庇護所之一. 

== '''laylay nu kakanen (傳統飲食)''' ==
itida i Ni-puo-e inai' ku picidekan nu nipisalamian tu kakanen, hitidaay tu nu kakanen kilul sananay kan nu In-tu nai' ku nipisumadan tu kakanen, saan namakayda i Si-cen ku nikasumad tu kakanen. Ni-puo-e nu tademaw manamuh mukan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, buletu, lami' atu heci nu sidi, manamuh minanum tu buling atu uciya, manamuh tu nisakabaian, anu u canancanan nu baisisan atu laimi'an, kanca palamelan namin tu canancanan nu bangsisay nu lami'an.

caayay kalecan nu binacadan caay tu kalecad ku nisalamian tu kakanen atu nanam mukan.yu mukan satu, alacacay tu tabakiay nu salaan, padengan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, nu madimelay nu luma'an miala ku neheni tu adidi'ay nu salaan padeng tu lami' atu nipacikahan atu lihum nu kabian, sa u kawanan nu tatuduan nu lima ku sakan tu hemay atu lamian mukan.

'''尼泊爾並沒有發展出代表性的飲食及烹飪特色, 大多數的飲食風格是承襲印度地方性的烹調方式再加以變化而來, 或者是由西藏的飲食演變而來的.'''尼泊爾人喜歡吃米飯與薄餅, 馬鈴薯, 青菜和羊肉, 喜愛喝牛奶和茶, 烹煮食物時, 不論肉類或蔬菜, 都會加入大量的各種辛香料.不同的種族通常也有自己不同的烹調方式及飲食習慣.一般用餐時, 每人使用一個大圓盤, 盛放米飯或薄餅, 較講究的家庭會使用小碟子盛放其他配菜和醃菜以及豆子湯等, 之後再以右手指腹將米飯和配菜伴著吃.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* [[:en:Nepal|尼泊爾]]
*尼泊爾雙飛、三皇宮廣場、費娃湖、奇旺叢林探險、日出魚尾峰9日：https://tour.settour.com.tw/product/GFG0000000998
*尼泊爾首都旅遊攻略：https://www.skyscanner.com.hk/news/inspiration/kathmandu-itinerary-201803
*世界最大 博達哈大佛塔：https://blog.airbare.com.hk/3674/%E3%80%90%E5%B0%BC%E6%B3%8A%E7%88%BE-%E5%8A%A0%E5%BE%B7%E6%BB%BF%E9%83%BD%E3%80%91%E4%B8%96%E7%95%8C%E6%9C%80%E5%A4%A7-%E5%8D%9A%E9%81%94%E5%93%88%E5%A4%A7%E4%BD%9B%E5%A1%94bodhnath-stupa/
*庫麗瑪：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%93%E7%8E%9B%E4%B8%BD 

[[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]]
[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>gvqa4yny59zoj3boo38zaxdi8y7qd8t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140754</id>
      <parentid>140753</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Du'-Pa putah (杜巴廣場) */</comment>
      <origin>140754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11950" sha1="5wyskbgb9c50zywfkrayhdbw8mo9386" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Nepal.svg|thumb|u hata nu Nepal [[:zh:尼泊尔|（尼泊爾）]]|alt=Flag of Nepal.svg]][[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]]

Nepal, i sasa nu Himalayas (Ci-Ma-La-Ya buyu' (喜馬拉雅山), Di’tu mikiyadah tu tademaw, biyu hantu mikiyadah tu luma, liwanen ku kakelidan nu babalaki a kanatal.

== '''siwkay''' ==
u [[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]] sa i labu nu Asia (亞洲), itiza i 28 00 N, 84 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 147,181 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 143,351 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 3,830 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]]an sa 29,033,914.

kakalukan [[umah]] sa 28.80%, kilakilangan umah sa 25.40%, zumaay henay umah sa 45.80%.

=== tapang tusu nu kanatal (首都) ===
u tapang tusu nu kanatal sa u Kathmandu ([[:zh:加德滿都|加德滿都]]).

=== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ===
kakinging nu kanatal demiad sa 28 bulad 5 demiad.

=== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ===
[[tangan:Nepal_(orthographic_projection).svg|thumb|Nepal (orthographic projection)]]
[[tangan:Map of Nepal (Political and Administrative).jpg|thumb|Map of Nepal (Political and Administrative)]]
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Bidhya Devi Bhandari]], micakat a demiad sa i 2015 a mihca 10 bulad 29 demiad.

=== cunli (總理) ===
u cunli nu Nepal (尼泊爾) ayza sa ci [[Khadga Prasad Sharma Oli]] (卡德加·普拉薩德·夏爾馬·奧利), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 2 bulad 15 demiad. &lt;gallery caption=&quot;Nepal&quot;&gt;
Flight Kathmandu-Himalayas-40-Kathmandu-2014-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Markt-06-zwischen Infra Chowk und Janbahal-2015-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-Nyatapola Mandir am Taumadhi Tole-03-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Menschen-04-Pavillon-Frauen-2014-gje.jpg|Patan
Dzongla to Lobuche-54-Khumbu-Tal-2007-gje.jpg|Khumbu
Gokyo-Lake 3-16-Yaks-2007-gje.jpg|Gokyo
Mustang-Ghami-Manimauer-56-oberes Ende-2015-gje.jpg|Mustang
Chitwan-Elefanten-06-Bad-2013-gje.jpg|Chitwan
&lt;/gallery&gt;

== '''Boudhanath Stupa (peo-da-ha tabakiay a fu-ta，博達哈大佛塔)''' ==
Pu-ta-ha samiay itida ku nipatideng i Cia-de-mang walian amisan hakiya tu cay sep kun li kitidaan. talakaw lu wal mi, tanayu cay sep sep mi, satabakiay i kitakidan nu makimulmulay nu samian, sakay Lein-he-kuo tademaw nu liwan a lalangawan. i Cia-de-man-tu sakasenengan nu tataydaan mipaypay. tabakiay nu Pu-ta-ha nu salengacay a nisangaan tu makimulmulay nu samian, mahida u ahebalay nu balucuan a nisimsiman, ipabaw nu masanganguay ni sangaan idaw ku madicumay a sangan, kimkimkiman ku dicum, liklik idaw ku nipikulitan tu tabakiay nu mataan. hekal nu sasaan, idaw ku nipikihulan tu cay sep wal nu adidiay a samian.

博達哈大佛塔於加德滿都東北方向約10公里處。塔高38米，周長100米，是全世界最大的圓佛塔，也是聯合國人類文化遺產之一。也是加德滿都最神聖的佛教朝拜聖地之一。博達哈大佛塔的白色巨大穹形（圓拱形），象征寬大為懷的思想，穹形上方還有一個方形尖塔，塔尖是金色的，四面都畫有巨大的佛祖眼睛。塔底的外緣，刻有108尊阿彌陀佛的小浮雕。

liklik nu samian matumes nu mahuyayangay nu matumesay nu sulitan a mapahecek, idaw ku sumanahay, langdaway, sumilaway, salengacay, kalawlaway, lima nu ailuan ku sakadayhiw itida i kitikidan. tidaay nu sinzaan itida i Ni-puo-e Puo-ta-ha tabakiay nu samian miinuli, kilul sa ku culil nu nikaniyulan, miala tu sapiinuli a uduan miinuli, miasip tu luzaliw, milineng tu a miinuli.tu mihmihcaan tu baluhay nu mihcaan &quot; tusa nu buladan&quot; itida tu idaw ku La-ma sinzaan misatabaki misalisin, namakacuwacuwaay nu tademaw makaala tu malebu mangan nu tademaw tayda miinuli, sakacinglawan sa kina Pu-ta-ha-fuo. tu sep cay lim mihcaan sepat bulad wal.cay nu ninelan itida i Ni-puo-e, mapela' ku tungduh nu tabakiay a Puo-ta-ha samian, mapelad ku sakatusa, makayda i cacay nu mihcaan sa mamin masangan mahida tu uyauaan ku sangan.

佛塔周圍掛滿了隨風飄揚的經幡（上面寫經文的旗子），有紅、綠、藍、白、黃五種顏色，分別代表構成世界的五種基本元素。尼泊爾信徒在博達哈大佛塔祈禱時，會順時針方向繞行，一邊數念珠、背經文，一邊轉動祈禱輪。每年藏曆新年期間（西曆2月左右），都會有喇嘛在此舉行盛大的祭典，成千上萬的朝聖人潮從四面八方湧入，將博達哈佛塔裝點得熱鬧非凡。2015年4月尼泊爾發生8.1級地震，博達哈大佛塔的主體建築頂部開裂，副塔坍塌，經過一年多的修復才恢復原貌。

== '''Ku-Ma-Li tatayna nu Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari)''' ==
[[tangan:Patan temples.jpg|縮圖|Temples of Patan in Nepal]]
Ku-ma-li u Ni-puo-e a &quot; maudipay nu di'tuan&quot;, u caayay henay kabulad nu limucedan kusikawaway tina kawawan, malaHung-cia a di'tuan &quot; Ta-lei-cu&quot; nu nisiketan i udip. mahiniay nu lalangawan namaka cay pic secian. pasu Ciq-de-man-tu nu pinaay nu tukayan tu midiputay ci Ku-ma-li di'tuan.satalakaway ci Cia-de-man-tu itida i Ku-ma-li. anu u tatayna itida i Cia-de-man-tu a Ku-ma-li, amiliyas tu tuluma',ayitida tu i biyu mueneng. muculil tu demidemiad aitida tu i kelakela' nu samiay mueneng, acaay emek ku kuku' tu lala'.

庫瑪麗是尼泊爾的「活女神」，由還沒有月經的處女擔任，被視為守護皇家的女神「塔蕾珠」的化身。這個風俗起源於17世紀。包含加德滿都在內，幾個大城市都有守護當地的庫瑪麗女神。

加德滿都的庫瑪麗地位最高。女孩一旦確認成為加德滿都的庫瑪麗，就要離開家，住在寺廟中。她平日走路都要坐神轎，雙腳不能碰地。

caay katahekal tu demidemiad, itida sa i picidekan nu pilisinan atu kataydaan nu binacadan mipaypay kya maadih, pakalemedan ci nida.anu tayni satu ku bulad, maidang, amiales tu ci nida.ci Ku-ma-li i katuuday nu tademawan caay patahekal tu wayway nida, anu taydaay nu binacadan cidek saca ku wayway sa, anu mahida sa ya misalamaay ci nidaan sa hakiya la'cus ku lemed sa. saan kasenu sa muangic atu matawa: pihaceng ku imelang hida satu mapatay.muangic atu minecnec tu mata: imelang, kaykayda satu mapatay. mamilmil: idaw ku sakapulul nu kawaw.mitelatela tu lima: u Kuo-wan a idaw ku kawaw.hanulimaen ku nipiala tu kakaneng atu sinubu : a malapakuyucay sa. 

平日她閉門不出，只有在特殊的節日和時段才會讓民眾前往膜拜，並受她祝福。如果庫瑪麗月經來了，或流血，她就要退位。庫瑪麗在信眾前不輕易流露感情，如果她對信眾作出突然的行為或表情，那可能表示信眾將有的不幸。例如: 突然嚎哭或大笑：重病甚至死亡。抽泣或揉眼睛：生病，瀕臨死亡。發抖：牢獄之災。拍手：國王會有不測。動手抓食供品或禮物：破財 
[[tangan:RaniOfNepal1920.jpg|縮圖|cay siw tu sep mihcaan Ni-puo-e siidaay nu licucedan 1920年代尼泊爾貴族]]

== '''Du'-Pa putah (杜巴廣場)''' ==

nipahetikan nu babalaki nu lalangawan nu kitakid, makayda tu pinaay nu malebut tu sakadihian a tulu nu malumanay nu putahan, Cia-de-man-tu-pa putah, Pa-tan-tu-pa putah atu Pa-ti'-kan-tu-pa putah.Cia-de-man-tu masadihepay nu kitidaan, idaw ku tuluay nu malumanay nu kasumamadan nu luma': Cia-de-man-tu, Pa-tan atu Pa-te'-kan, atu liklikay nu niyadu'an, mala Ni-puo-e a Su-tu Cia-de-man-tu. ina tuluay nu kasumamadan nu luma'an idaw namin ku Tu-pa putahan &quot; imi han u putah nu hung-kun&quot;, nu tawyaay tuluay nu Kuo-wan a Wan-kun putahan. mapatay satu kina sakaenem nu Ni-puo-e-ma-la wan-caw, nina tuluay nu tatamaan a wawa idaw namin ku sapikuwan nu heni, patideng tu u Kuwan kaku sa, mamialaw tu Si-can pisiwbayan nu sapilawaan, masasualaw, misumad misangan misatabaki tu putah nu wan-kun. mapadiput ku Ni-puo-e tu cay nem seci katukuh tu cay siw seci a Ni-wa-li-ku-ten miyuan nu luma'an atu kitidaan nu Kuo-wan, ayda han tu malasakapahay tu nu kitakid a liwan nu lalangawan.

世界文化遺產, 歷經千年滄桑的三座舊皇宮廣埸, 加德滿都杜巴廣場, 帕坦杜巴廣場和巴特崗杜巴廣場.加德滿都谷地內, 存在著三座古城: 加德滿都, 帕坦和巴特崗, 及其周邊的村落城鎮, 組成了 尼泊爾的首都加德滿都.這三座古城也各自擁有一座杜巴廣場(意為皇宮廣場),是當年三個王國的王宮廣場. 尼泊爾馬拉王朝第六代國王去世後,其三個兒子各據一方, 自立為王, 為奪取西藏商路的控制權, 相互征戰, 斥巨資修建王宮廣場.它囊括了尼泊爾十六世紀至十九世紀間的尼瓦利古典寺廟建築和宮殿, 現都已成為寶貴的世界文化遺產.

== '''Ci-Wan kanatalay nu aaidangan (奇旺國家公園)''' ==

itida i sasa nu Si-ma-la-ya buyuan a Ci-wan- kunyen, u caayay ka peci' nu pinaay a sengesengetan a kitidaan, ya kitidaan naahebal katukuh i In-tu atu Ni-puo-e buyu nu Lu-li kitidaan.ilabu yadah ku canancanan nu kilakilangan atu aadupan, uyda u sadikuday tu nu masaupuay nu cacayay ku ngawa nu Ya-cu katalanan nu kaitida mueneng sa idaw henay ku kainai'an tu nu Mung-cia-la tulaan.

位於喜馬拉雅山腳的奇旺國家公園, 是少數幾個未曾遭受破壞的洷地, 其範圍曾廣及印度和尼泊爾之山噜麓地帶.

區內蘊藏有豐富的動植物生態, 除了為最後一群的單角亞洲犀牛之棲居地外亦為珍貴稀有的孟加拉虎最後庇護所之一. 

== '''laylay nu kakanen (傳統飲食)''' ==
itida i Ni-puo-e inai' ku picidekan nu nipisalamian tu kakanen, hitidaay tu nu kakanen kilul sananay kan nu In-tu nai' ku nipisumadan tu kakanen, saan namakayda i Si-cen ku nikasumad tu kakanen. Ni-puo-e nu tademaw manamuh mukan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, buletu, lami' atu heci nu sidi, manamuh minanum tu buling atu uciya, manamuh tu nisakabaian, anu u canancanan nu baisisan atu laimi'an, kanca palamelan namin tu canancanan nu bangsisay nu lami'an.

caayay kalecan nu binacadan caay tu kalecad ku nisalamian tu kakanen atu nanam mukan.yu mukan satu, alacacay tu tabakiay nu salaan, padengan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, nu madimelay nu luma'an miala ku neheni tu adidi'ay nu salaan padeng tu lami' atu nipacikahan atu lihum nu kabian, sa u kawanan nu tatuduan nu lima ku sakan tu hemay atu lamian mukan.

'''尼泊爾並沒有發展出代表性的飲食及烹飪特色, 大多數的飲食風格是承襲印度地方性的烹調方式再加以變化而來, 或者是由西藏的飲食演變而來的.'''尼泊爾人喜歡吃米飯與薄餅, 馬鈴薯, 青菜和羊肉, 喜愛喝牛奶和茶, 烹煮食物時, 不論肉類或蔬菜, 都會加入大量的各種辛香料.不同的種族通常也有自己不同的烹調方式及飲食習慣.一般用餐時, 每人使用一個大圓盤, 盛放米飯或薄餅, 較講究的家庭會使用小碟子盛放其他配菜和醃菜以及豆子湯等, 之後再以右手指腹將米飯和配菜伴著吃.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* [[:en:Nepal|尼泊爾]]
*尼泊爾雙飛、三皇宮廣場、費娃湖、奇旺叢林探險、日出魚尾峰9日：https://tour.settour.com.tw/product/GFG0000000998
*尼泊爾首都旅遊攻略：https://www.skyscanner.com.hk/news/inspiration/kathmandu-itinerary-201803
*世界最大 博達哈大佛塔：https://blog.airbare.com.hk/3674/%E3%80%90%E5%B0%BC%E6%B3%8A%E7%88%BE-%E5%8A%A0%E5%BE%B7%E6%BB%BF%E9%83%BD%E3%80%91%E4%B8%96%E7%95%8C%E6%9C%80%E5%A4%A7-%E5%8D%9A%E9%81%94%E5%93%88%E5%A4%A7%E4%BD%9B%E5%A1%94bodhnath-stupa/
*庫麗瑪：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%93%E7%8E%9B%E4%B8%BD 

[[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]]
[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>5wyskbgb9c50zywfkrayhdbw8mo9386</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140755</id>
      <parentid>140754</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ci-Wan kanatalay nu aaidangan (奇旺國家公園) */</comment>
      <origin>140755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12019" sha1="myo6fx821y282r9955u7ewhpwzc1gqz" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Nepal.svg|thumb|u hata nu Nepal [[:zh:尼泊尔|（尼泊爾）]]|alt=Flag of Nepal.svg]][[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]]

Nepal, i sasa nu Himalayas (Ci-Ma-La-Ya buyu' (喜馬拉雅山), Di’tu mikiyadah tu tademaw, biyu hantu mikiyadah tu luma, liwanen ku kakelidan nu babalaki a kanatal.

== '''siwkay''' ==
u [[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]] sa i labu nu Asia (亞洲), itiza i 28 00 N, 84 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 147,181 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 143,351 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 3,830 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]]an sa 29,033,914.

kakalukan [[umah]] sa 28.80%, kilakilangan umah sa 25.40%, zumaay henay umah sa 45.80%.

=== tapang tusu nu kanatal (首都) ===
u tapang tusu nu kanatal sa u Kathmandu ([[:zh:加德滿都|加德滿都]]).

=== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ===
kakinging nu kanatal demiad sa 28 bulad 5 demiad.

=== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ===
[[tangan:Nepal_(orthographic_projection).svg|thumb|Nepal (orthographic projection)]]
[[tangan:Map of Nepal (Political and Administrative).jpg|thumb|Map of Nepal (Political and Administrative)]]
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Bidhya Devi Bhandari]], micakat a demiad sa i 2015 a mihca 10 bulad 29 demiad.

=== cunli (總理) ===
u cunli nu Nepal (尼泊爾) ayza sa ci [[Khadga Prasad Sharma Oli]] (卡德加·普拉薩德·夏爾馬·奧利), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 2 bulad 15 demiad. &lt;gallery caption=&quot;Nepal&quot;&gt;
Flight Kathmandu-Himalayas-40-Kathmandu-2014-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Markt-06-zwischen Infra Chowk und Janbahal-2015-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-Nyatapola Mandir am Taumadhi Tole-03-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Menschen-04-Pavillon-Frauen-2014-gje.jpg|Patan
Dzongla to Lobuche-54-Khumbu-Tal-2007-gje.jpg|Khumbu
Gokyo-Lake 3-16-Yaks-2007-gje.jpg|Gokyo
Mustang-Ghami-Manimauer-56-oberes Ende-2015-gje.jpg|Mustang
Chitwan-Elefanten-06-Bad-2013-gje.jpg|Chitwan
&lt;/gallery&gt;

== '''Boudhanath Stupa (peo-da-ha tabakiay a fu-ta，博達哈大佛塔)''' ==
Pu-ta-ha samiay itida ku nipatideng i Cia-de-mang walian amisan hakiya tu cay sep kun li kitidaan. talakaw lu wal mi, tanayu cay sep sep mi, satabakiay i kitakidan nu makimulmulay nu samian, sakay Lein-he-kuo tademaw nu liwan a lalangawan. i Cia-de-man-tu sakasenengan nu tataydaan mipaypay. tabakiay nu Pu-ta-ha nu salengacay a nisangaan tu makimulmulay nu samian, mahida u ahebalay nu balucuan a nisimsiman, ipabaw nu masanganguay ni sangaan idaw ku madicumay a sangan, kimkimkiman ku dicum, liklik idaw ku nipikulitan tu tabakiay nu mataan. hekal nu sasaan, idaw ku nipikihulan tu cay sep wal nu adidiay a samian.

博達哈大佛塔於加德滿都東北方向約10公里處。塔高38米，周長100米，是全世界最大的圓佛塔，也是聯合國人類文化遺產之一。也是加德滿都最神聖的佛教朝拜聖地之一。博達哈大佛塔的白色巨大穹形（圓拱形），象征寬大為懷的思想，穹形上方還有一個方形尖塔，塔尖是金色的，四面都畫有巨大的佛祖眼睛。塔底的外緣，刻有108尊阿彌陀佛的小浮雕。

liklik nu samian matumes nu mahuyayangay nu matumesay nu sulitan a mapahecek, idaw ku sumanahay, langdaway, sumilaway, salengacay, kalawlaway, lima nu ailuan ku sakadayhiw itida i kitikidan. tidaay nu sinzaan itida i Ni-puo-e Puo-ta-ha tabakiay nu samian miinuli, kilul sa ku culil nu nikaniyulan, miala tu sapiinuli a uduan miinuli, miasip tu luzaliw, milineng tu a miinuli.tu mihmihcaan tu baluhay nu mihcaan &quot; tusa nu buladan&quot; itida tu idaw ku La-ma sinzaan misatabaki misalisin, namakacuwacuwaay nu tademaw makaala tu malebu mangan nu tademaw tayda miinuli, sakacinglawan sa kina Pu-ta-ha-fuo. tu sep cay lim mihcaan sepat bulad wal.cay nu ninelan itida i Ni-puo-e, mapela' ku tungduh nu tabakiay a Puo-ta-ha samian, mapelad ku sakatusa, makayda i cacay nu mihcaan sa mamin masangan mahida tu uyauaan ku sangan.

佛塔周圍掛滿了隨風飄揚的經幡（上面寫經文的旗子），有紅、綠、藍、白、黃五種顏色，分別代表構成世界的五種基本元素。尼泊爾信徒在博達哈大佛塔祈禱時，會順時針方向繞行，一邊數念珠、背經文，一邊轉動祈禱輪。每年藏曆新年期間（西曆2月左右），都會有喇嘛在此舉行盛大的祭典，成千上萬的朝聖人潮從四面八方湧入，將博達哈佛塔裝點得熱鬧非凡。2015年4月尼泊爾發生8.1級地震，博達哈大佛塔的主體建築頂部開裂，副塔坍塌，經過一年多的修復才恢復原貌。

== '''Ku-Ma-Li tatayna nu Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari)''' ==
[[tangan:Patan temples.jpg|縮圖|Temples of Patan in Nepal]]
Ku-ma-li u Ni-puo-e a &quot; maudipay nu di'tuan&quot;, u caayay henay kabulad nu limucedan kusikawaway tina kawawan, malaHung-cia a di'tuan &quot; Ta-lei-cu&quot; nu nisiketan i udip. mahiniay nu lalangawan namaka cay pic secian. pasu Ciq-de-man-tu nu pinaay nu tukayan tu midiputay ci Ku-ma-li di'tuan.satalakaway ci Cia-de-man-tu itida i Ku-ma-li. anu u tatayna itida i Cia-de-man-tu a Ku-ma-li, amiliyas tu tuluma',ayitida tu i biyu mueneng. muculil tu demidemiad aitida tu i kelakela' nu samiay mueneng, acaay emek ku kuku' tu lala'.

庫瑪麗是尼泊爾的「活女神」，由還沒有月經的處女擔任，被視為守護皇家的女神「塔蕾珠」的化身。這個風俗起源於17世紀。包含加德滿都在內，幾個大城市都有守護當地的庫瑪麗女神。

加德滿都的庫瑪麗地位最高。女孩一旦確認成為加德滿都的庫瑪麗，就要離開家，住在寺廟中。她平日走路都要坐神轎，雙腳不能碰地。

caay katahekal tu demidemiad, itida sa i picidekan nu pilisinan atu kataydaan nu binacadan mipaypay kya maadih, pakalemedan ci nida.anu tayni satu ku bulad, maidang, amiales tu ci nida.ci Ku-ma-li i katuuday nu tademawan caay patahekal tu wayway nida, anu taydaay nu binacadan cidek saca ku wayway sa, anu mahida sa ya misalamaay ci nidaan sa hakiya la'cus ku lemed sa. saan kasenu sa muangic atu matawa: pihaceng ku imelang hida satu mapatay.muangic atu minecnec tu mata: imelang, kaykayda satu mapatay. mamilmil: idaw ku sakapulul nu kawaw.mitelatela tu lima: u Kuo-wan a idaw ku kawaw.hanulimaen ku nipiala tu kakaneng atu sinubu : a malapakuyucay sa. 

平日她閉門不出，只有在特殊的節日和時段才會讓民眾前往膜拜，並受她祝福。如果庫瑪麗月經來了，或流血，她就要退位。庫瑪麗在信眾前不輕易流露感情，如果她對信眾作出突然的行為或表情，那可能表示信眾將有的不幸。例如: 突然嚎哭或大笑：重病甚至死亡。抽泣或揉眼睛：生病，瀕臨死亡。發抖：牢獄之災。拍手：國王會有不測。動手抓食供品或禮物：破財 
[[tangan:RaniOfNepal1920.jpg|縮圖|cay siw tu sep mihcaan Ni-puo-e siidaay nu licucedan 1920年代尼泊爾貴族]]

== '''Du'-Pa putah (杜巴廣場)''' ==
[[tangan:Gakuti.jpg|縮圖|Ci-de-ma-tu nu hekal  加德滿都一景]]
nipahetikan nu babalaki nu lalangawan nu kitakid, makayda tu pinaay nu malebut tu sakadihian a tulu nu malumanay nu putahan, Cia-de-man-tu-pa putah, Pa-tan-tu-pa putah atu Pa-ti'-kan-tu-pa putah.Cia-de-man-tu masadihepay nu kitidaan, idaw ku tuluay nu malumanay nu kasumamadan nu luma': Cia-de-man-tu, Pa-tan atu Pa-te'-kan, atu liklikay nu niyadu'an, mala Ni-puo-e a Su-tu Cia-de-man-tu. ina tuluay nu kasumamadan nu luma'an idaw namin ku Tu-pa putahan &quot; imi han u putah nu hung-kun&quot;, nu tawyaay tuluay nu Kuo-wan a Wan-kun putahan. mapatay satu kina sakaenem nu Ni-puo-e-ma-la wan-caw, nina tuluay nu tatamaan a wawa idaw namin ku sapikuwan nu heni, patideng tu u Kuwan kaku sa, mamialaw tu Si-can pisiwbayan nu sapilawaan, masasualaw, misumad misangan misatabaki tu putah nu wan-kun. mapadiput ku Ni-puo-e tu cay nem seci katukuh tu cay siw seci a Ni-wa-li-ku-ten miyuan nu luma'an atu kitidaan nu Kuo-wan, ayda han tu malasakapahay tu nu kitakid a liwan nu lalangawan.

世界文化遺產, 歷經千年滄桑的三座舊皇宮廣埸, 加德滿都杜巴廣場, 帕坦杜巴廣場和巴特崗杜巴廣場.加德滿都谷地內, 存在著三座古城: 加德滿都, 帕坦和巴特崗, 及其周邊的村落城鎮, 組成了 尼泊爾的首都加德滿都.這三座古城也各自擁有一座杜巴廣場(意為皇宮廣場),是當年三個王國的王宮廣場. 尼泊爾馬拉王朝第六代國王去世後,其三個兒子各據一方, 自立為王, 為奪取西藏商路的控制權, 相互征戰, 斥巨資修建王宮廣場.它囊括了尼泊爾十六世紀至十九世紀間的尼瓦利古典寺廟建築和宮殿, 現都已成為寶貴的世界文化遺產.

== '''Ci-Wan kanatalay nu aaidangan (奇旺國家公園)''' ==

itida i sasa nu Si-ma-la-ya buyuan a Ci-wan- kunyen, u caayay ka peci' nu pinaay a sengesengetan a kitidaan, ya kitidaan naahebal katukuh i In-tu atu Ni-puo-e buyu nu Lu-li kitidaan.ilabu yadah ku canancanan nu kilakilangan atu aadupan, uyda u sadikuday tu nu masaupuay nu cacayay ku ngawa nu Ya-cu katalanan nu kaitida mueneng sa idaw henay ku kainai'an tu nu Mung-cia-la tulaan.

位於喜馬拉雅山腳的奇旺國家公園, 是少數幾個未曾遭受破壞的洷地, 其範圍曾廣及印度和尼泊爾之山噜麓地帶.

區內蘊藏有豐富的動植物生態, 除了為最後一群的單角亞洲犀牛之棲居地外亦為珍貴稀有的孟加拉虎最後庇護所之一. 

== '''laylay nu kakanen (傳統飲食)''' ==
itida i Ni-puo-e inai' ku picidekan nu nipisalamian tu kakanen, hitidaay tu nu kakanen kilul sananay kan nu In-tu nai' ku nipisumadan tu kakanen, saan namakayda i Si-cen ku nikasumad tu kakanen. Ni-puo-e nu tademaw manamuh mukan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, buletu, lami' atu heci nu sidi, manamuh minanum tu buling atu uciya, manamuh tu nisakabaian, anu u canancanan nu baisisan atu laimi'an, kanca palamelan namin tu canancanan nu bangsisay nu lami'an.

caayay kalecan nu binacadan caay tu kalecad ku nisalamian tu kakanen atu nanam mukan.yu mukan satu, alacacay tu tabakiay nu salaan, padengan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, nu madimelay nu luma'an miala ku neheni tu adidi'ay nu salaan padeng tu lami' atu nipacikahan atu lihum nu kabian, sa u kawanan nu tatuduan nu lima ku sakan tu hemay atu lamian mukan.

'''尼泊爾並沒有發展出代表性的飲食及烹飪特色, 大多數的飲食風格是承襲印度地方性的烹調方式再加以變化而來, 或者是由西藏的飲食演變而來的.'''尼泊爾人喜歡吃米飯與薄餅, 馬鈴薯, 青菜和羊肉, 喜愛喝牛奶和茶, 烹煮食物時, 不論肉類或蔬菜, 都會加入大量的各種辛香料.不同的種族通常也有自己不同的烹調方式及飲食習慣.一般用餐時, 每人使用一個大圓盤, 盛放米飯或薄餅, 較講究的家庭會使用小碟子盛放其他配菜和醃菜以及豆子湯等, 之後再以右手指腹將米飯和配菜伴著吃.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* [[:en:Nepal|尼泊爾]]
*尼泊爾雙飛、三皇宮廣場、費娃湖、奇旺叢林探險、日出魚尾峰9日：https://tour.settour.com.tw/product/GFG0000000998
*尼泊爾首都旅遊攻略：https://www.skyscanner.com.hk/news/inspiration/kathmandu-itinerary-201803
*世界最大 博達哈大佛塔：https://blog.airbare.com.hk/3674/%E3%80%90%E5%B0%BC%E6%B3%8A%E7%88%BE-%E5%8A%A0%E5%BE%B7%E6%BB%BF%E9%83%BD%E3%80%91%E4%B8%96%E7%95%8C%E6%9C%80%E5%A4%A7-%E5%8D%9A%E9%81%94%E5%93%88%E5%A4%A7%E4%BD%9B%E5%A1%94bodhnath-stupa/
*庫麗瑪：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%93%E7%8E%9B%E4%B8%BD 

[[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]]
[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>myo6fx821y282r9955u7ewhpwzc1gqz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140756</id>
      <parentid>140755</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* laylay nu kakanen (傳統飲食) */</comment>
      <origin>140756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12146" sha1="589v19h0dj5nghj4ggrdo69ler5yli8" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Nepal.svg|thumb|u hata nu Nepal [[:zh:尼泊尔|（尼泊爾）]]|alt=Flag of Nepal.svg]][[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]]

Nepal, i sasa nu Himalayas (Ci-Ma-La-Ya buyu' (喜馬拉雅山), Di’tu mikiyadah tu tademaw, biyu hantu mikiyadah tu luma, liwanen ku kakelidan nu babalaki a kanatal.

== '''siwkay''' ==
u [[:zh:尼泊尔|Nepal（尼泊爾）]] sa i labu nu Asia (亞洲), itiza i 28 00 N, 84 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 147,181 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 143,351 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 3,830 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]]an sa 29,033,914.

kakalukan [[umah]] sa 28.80%, kilakilangan umah sa 25.40%, zumaay henay umah sa 45.80%.

=== tapang tusu nu kanatal (首都) ===
u tapang tusu nu kanatal sa u Kathmandu ([[:zh:加德滿都|加德滿都]]).

=== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ===
kakinging nu kanatal demiad sa 28 bulad 5 demiad.

=== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ===
[[tangan:Nepal_(orthographic_projection).svg|thumb|Nepal (orthographic projection)]]
[[tangan:Map of Nepal (Political and Administrative).jpg|thumb|Map of Nepal (Political and Administrative)]]
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Bidhya Devi Bhandari]], micakat a demiad sa i 2015 a mihca 10 bulad 29 demiad.

=== cunli (總理) ===
u cunli nu Nepal (尼泊爾) ayza sa ci [[Khadga Prasad Sharma Oli]] (卡德加·普拉薩德·夏爾馬·奧利), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 2 bulad 15 demiad. &lt;gallery caption=&quot;Nepal&quot;&gt;
Flight Kathmandu-Himalayas-40-Kathmandu-2014-gje.jpg|Kathmandu
Kathmandu-Markt-06-zwischen Infra Chowk und Janbahal-2015-gje.jpg|Kathmandu
Bhaktapur-Nyatapola Mandir am Taumadhi Tole-03-2007-gje.jpg|Bhaktapur
Patan-Menschen-04-Pavillon-Frauen-2014-gje.jpg|Patan
Dzongla to Lobuche-54-Khumbu-Tal-2007-gje.jpg|Khumbu
Gokyo-Lake 3-16-Yaks-2007-gje.jpg|Gokyo
Mustang-Ghami-Manimauer-56-oberes Ende-2015-gje.jpg|Mustang
Chitwan-Elefanten-06-Bad-2013-gje.jpg|Chitwan
&lt;/gallery&gt;

== '''Boudhanath Stupa (peo-da-ha tabakiay a fu-ta，博達哈大佛塔)''' ==
Pu-ta-ha samiay itida ku nipatideng i Cia-de-mang walian amisan hakiya tu cay sep kun li kitidaan. talakaw lu wal mi, tanayu cay sep sep mi, satabakiay i kitakidan nu makimulmulay nu samian, sakay Lein-he-kuo tademaw nu liwan a lalangawan. i Cia-de-man-tu sakasenengan nu tataydaan mipaypay. tabakiay nu Pu-ta-ha nu salengacay a nisangaan tu makimulmulay nu samian, mahida u ahebalay nu balucuan a nisimsiman, ipabaw nu masanganguay ni sangaan idaw ku madicumay a sangan, kimkimkiman ku dicum, liklik idaw ku nipikulitan tu tabakiay nu mataan. hekal nu sasaan, idaw ku nipikihulan tu cay sep wal nu adidiay a samian.

博達哈大佛塔於加德滿都東北方向約10公里處。塔高38米，周長100米，是全世界最大的圓佛塔，也是聯合國人類文化遺產之一。也是加德滿都最神聖的佛教朝拜聖地之一。博達哈大佛塔的白色巨大穹形（圓拱形），象征寬大為懷的思想，穹形上方還有一個方形尖塔，塔尖是金色的，四面都畫有巨大的佛祖眼睛。塔底的外緣，刻有108尊阿彌陀佛的小浮雕。

liklik nu samian matumes nu mahuyayangay nu matumesay nu sulitan a mapahecek, idaw ku sumanahay, langdaway, sumilaway, salengacay, kalawlaway, lima nu ailuan ku sakadayhiw itida i kitikidan. tidaay nu sinzaan itida i Ni-puo-e Puo-ta-ha tabakiay nu samian miinuli, kilul sa ku culil nu nikaniyulan, miala tu sapiinuli a uduan miinuli, miasip tu luzaliw, milineng tu a miinuli.tu mihmihcaan tu baluhay nu mihcaan &quot; tusa nu buladan&quot; itida tu idaw ku La-ma sinzaan misatabaki misalisin, namakacuwacuwaay nu tademaw makaala tu malebu mangan nu tademaw tayda miinuli, sakacinglawan sa kina Pu-ta-ha-fuo. tu sep cay lim mihcaan sepat bulad wal.cay nu ninelan itida i Ni-puo-e, mapela' ku tungduh nu tabakiay a Puo-ta-ha samian, mapelad ku sakatusa, makayda i cacay nu mihcaan sa mamin masangan mahida tu uyauaan ku sangan.

佛塔周圍掛滿了隨風飄揚的經幡（上面寫經文的旗子），有紅、綠、藍、白、黃五種顏色，分別代表構成世界的五種基本元素。尼泊爾信徒在博達哈大佛塔祈禱時，會順時針方向繞行，一邊數念珠、背經文，一邊轉動祈禱輪。每年藏曆新年期間（西曆2月左右），都會有喇嘛在此舉行盛大的祭典，成千上萬的朝聖人潮從四面八方湧入，將博達哈佛塔裝點得熱鬧非凡。2015年4月尼泊爾發生8.1級地震，博達哈大佛塔的主體建築頂部開裂，副塔坍塌，經過一年多的修復才恢復原貌。

== '''Ku-Ma-Li tatayna nu Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari)''' ==
[[tangan:Patan temples.jpg|縮圖|Temples of Patan in Nepal]]
Ku-ma-li u Ni-puo-e a &quot; maudipay nu di'tuan&quot;, u caayay henay kabulad nu limucedan kusikawaway tina kawawan, malaHung-cia a di'tuan &quot; Ta-lei-cu&quot; nu nisiketan i udip. mahiniay nu lalangawan namaka cay pic secian. pasu Ciq-de-man-tu nu pinaay nu tukayan tu midiputay ci Ku-ma-li di'tuan.satalakaway ci Cia-de-man-tu itida i Ku-ma-li. anu u tatayna itida i Cia-de-man-tu a Ku-ma-li, amiliyas tu tuluma',ayitida tu i biyu mueneng. muculil tu demidemiad aitida tu i kelakela' nu samiay mueneng, acaay emek ku kuku' tu lala'.

庫瑪麗是尼泊爾的「活女神」，由還沒有月經的處女擔任，被視為守護皇家的女神「塔蕾珠」的化身。這個風俗起源於17世紀。包含加德滿都在內，幾個大城市都有守護當地的庫瑪麗女神。

加德滿都的庫瑪麗地位最高。女孩一旦確認成為加德滿都的庫瑪麗，就要離開家，住在寺廟中。她平日走路都要坐神轎，雙腳不能碰地。

caay katahekal tu demidemiad, itida sa i picidekan nu pilisinan atu kataydaan nu binacadan mipaypay kya maadih, pakalemedan ci nida.anu tayni satu ku bulad, maidang, amiales tu ci nida.ci Ku-ma-li i katuuday nu tademawan caay patahekal tu wayway nida, anu taydaay nu binacadan cidek saca ku wayway sa, anu mahida sa ya misalamaay ci nidaan sa hakiya la'cus ku lemed sa. saan kasenu sa muangic atu matawa: pihaceng ku imelang hida satu mapatay.muangic atu minecnec tu mata: imelang, kaykayda satu mapatay. mamilmil: idaw ku sakapulul nu kawaw.mitelatela tu lima: u Kuo-wan a idaw ku kawaw.hanulimaen ku nipiala tu kakaneng atu sinubu : a malapakuyucay sa. 

平日她閉門不出，只有在特殊的節日和時段才會讓民眾前往膜拜，並受她祝福。如果庫瑪麗月經來了，或流血，她就要退位。庫瑪麗在信眾前不輕易流露感情，如果她對信眾作出突然的行為或表情，那可能表示信眾將有的不幸。例如: 突然嚎哭或大笑：重病甚至死亡。抽泣或揉眼睛：生病，瀕臨死亡。發抖：牢獄之災。拍手：國王會有不測。動手抓食供品或禮物：破財 
[[tangan:RaniOfNepal1920.jpg|縮圖|cay siw tu sep mihcaan Ni-puo-e siidaay nu licucedan 1920年代尼泊爾貴族]]

== '''Du'-Pa putah (杜巴廣場)''' ==
[[tangan:Gakuti.jpg|縮圖|Ci-de-ma-tu nu hekal  加德滿都一景]]
nipahetikan nu babalaki nu lalangawan nu kitakid, makayda tu pinaay nu malebut tu sakadihian a tulu nu malumanay nu putahan, Cia-de-man-tu-pa putah, Pa-tan-tu-pa putah atu Pa-ti'-kan-tu-pa putah.Cia-de-man-tu masadihepay nu kitidaan, idaw ku tuluay nu malumanay nu kasumamadan nu luma': Cia-de-man-tu, Pa-tan atu Pa-te'-kan, atu liklikay nu niyadu'an, mala Ni-puo-e a Su-tu Cia-de-man-tu. ina tuluay nu kasumamadan nu luma'an idaw namin ku Tu-pa putahan &quot; imi han u putah nu hung-kun&quot;, nu tawyaay tuluay nu Kuo-wan a Wan-kun putahan. mapatay satu kina sakaenem nu Ni-puo-e-ma-la wan-caw, nina tuluay nu tatamaan a wawa idaw namin ku sapikuwan nu heni, patideng tu u Kuwan kaku sa, mamialaw tu Si-can pisiwbayan nu sapilawaan, masasualaw, misumad misangan misatabaki tu putah nu wan-kun. mapadiput ku Ni-puo-e tu cay nem seci katukuh tu cay siw seci a Ni-wa-li-ku-ten miyuan nu luma'an atu kitidaan nu Kuo-wan, ayda han tu malasakapahay tu nu kitakid a liwan nu lalangawan.

世界文化遺產, 歷經千年滄桑的三座舊皇宮廣埸, 加德滿都杜巴廣場, 帕坦杜巴廣場和巴特崗杜巴廣場.加德滿都谷地內, 存在著三座古城: 加德滿都, 帕坦和巴特崗, 及其周邊的村落城鎮, 組成了 尼泊爾的首都加德滿都.這三座古城也各自擁有一座杜巴廣場(意為皇宮廣場),是當年三個王國的王宮廣場. 尼泊爾馬拉王朝第六代國王去世後,其三個兒子各據一方, 自立為王, 為奪取西藏商路的控制權, 相互征戰, 斥巨資修建王宮廣場.它囊括了尼泊爾十六世紀至十九世紀間的尼瓦利古典寺廟建築和宮殿, 現都已成為寶貴的世界文化遺產.

== '''Ci-Wan kanatalay nu aaidangan (奇旺國家公園)''' ==

itida i sasa nu Si-ma-la-ya buyuan a Ci-wan- kunyen, u caayay ka peci' nu pinaay a sengesengetan a kitidaan, ya kitidaan naahebal katukuh i In-tu atu Ni-puo-e buyu nu Lu-li kitidaan.ilabu yadah ku canancanan nu kilakilangan atu aadupan, uyda u sadikuday tu nu masaupuay nu cacayay ku ngawa nu Ya-cu katalanan nu kaitida mueneng sa idaw henay ku kainai'an tu nu Mung-cia-la tulaan.

位於喜馬拉雅山腳的奇旺國家公園, 是少數幾個未曾遭受破壞的洷地, 其範圍曾廣及印度和尼泊爾之山噜麓地帶.

區內蘊藏有豐富的動植物生態, 除了為最後一群的單角亞洲犀牛之棲居地外亦為珍貴稀有的孟加拉虎最後庇護所之一. 
[[tangan:Thamel Kathmandu Nepal.jpg|縮圖|itida i Cia-de-man-tu nu aaidangan        位在加德滿都的觀光客聚集點]]

== '''laylay nu kakanen (傳統飲食)''' ==
itida i Ni-puo-e inai' ku picidekan nu nipisalamian tu kakanen, hitidaay tu nu kakanen kilul sananay kan nu In-tu nai' ku nipisumadan tu kakanen, saan namakayda i Si-cen ku nikasumad tu kakanen. Ni-puo-e nu tademaw manamuh mukan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, buletu, lami' atu heci nu sidi, manamuh minanum tu buling atu uciya, manamuh tu nisakabaian, anu u canancanan nu baisisan atu laimi'an, kanca palamelan namin tu canancanan nu bangsisay nu lami'an.

caayay kalecan nu binacadan caay tu kalecad ku nisalamian tu kakanen atu nanam mukan.yu mukan satu, alacacay tu tabakiay nu salaan, padengan tu hemay atu duhepicay nu minfunan, nu madimelay nu luma'an miala ku neheni tu adidi'ay nu salaan padeng tu lami' atu nipacikahan atu lihum nu kabian, sa u kawanan nu tatuduan nu lima ku sakan tu hemay atu lamian mukan.

'''尼泊爾並沒有發展出代表性的飲食及烹飪特色, 大多數的飲食風格是承襲印度地方性的烹調方式再加以變化而來, 或者是由西藏的飲食演變而來的.'''尼泊爾人喜歡吃米飯與薄餅, 馬鈴薯, 青菜和羊肉, 喜愛喝牛奶和茶, 烹煮食物時, 不論肉類或蔬菜, 都會加入大量的各種辛香料.不同的種族通常也有自己不同的烹調方式及飲食習慣.一般用餐時, 每人使用一個大圓盤, 盛放米飯或薄餅, 較講究的家庭會使用小碟子盛放其他配菜和醃菜以及豆子湯等, 之後再以右手指腹將米飯和配菜伴著吃.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* [[:en:Nepal|尼泊爾]]
*尼泊爾雙飛、三皇宮廣場、費娃湖、奇旺叢林探險、日出魚尾峰9日：https://tour.settour.com.tw/product/GFG0000000998
*尼泊爾首都旅遊攻略：https://www.skyscanner.com.hk/news/inspiration/kathmandu-itinerary-201803
*世界最大 博達哈大佛塔：https://blog.airbare.com.hk/3674/%E3%80%90%E5%B0%BC%E6%B3%8A%E7%88%BE-%E5%8A%A0%E5%BE%B7%E6%BB%BF%E9%83%BD%E3%80%91%E4%B8%96%E7%95%8C%E6%9C%80%E5%A4%A7-%E5%8D%9A%E9%81%94%E5%93%88%E5%A4%A7%E4%BD%9B%E5%A1%94bodhnath-stupa/
*庫麗瑪：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%BA%93%E7%8E%9B%E4%B8%BD 

[[kakuniza:kanatal nu Ya-cuo]]
[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>589v19h0dj5nghj4ggrdo69ler5yli8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Norway</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4270</id>
    <revision>
      <id>140757</id>
      <parentid>139999</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tapang tusu nu kanatal (首都) */</comment>
      <origin>140757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13700" sha1="etvufudcijac9hbboag6piclndbhy5t" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Norway.svg|thumb|u hata nu '''Norway (挪威)'''|alt=Flag of Norway.svg]]

'''Norway (挪威)'''

u '''Norway (挪威)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 62 00 N, 10 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 323,802 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 304,282 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 19,520 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]]an sa 5,627,400 &lt;small&gt;(2026)&lt;/small&gt;.&lt;ref name=&quot;ssbf&quot;&gt;[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Population, january 01 2026, Statistics Norway] Accessdate=2026-02-26&lt;/ref&gt;

kakalukan [[umah]] sa 2.70%, kilakilangan umah sa 27.80%, zumaay henay umah sa 69.50%.

== '''kanatal nu tapang a tuse (首都)''' ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Oslo ([[:zh:奥斯陆|奧斯陸]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 17 bulad 5 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Harald V]], micakat a demiad sa i 1991 a mihca 1 bulad 17 demiad.

== '''cungli (總理)''' ==
u cunli nu Norway (挪威) ayza sa ci [[:en:Jonas Gahr Støre|Jonas Gahr Støre]] ([[:en:Arbeiderpartiet|Ap]]) &lt;small&gt;(2021–)&lt;/small&gt;, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 10 bulad 14 demiad. 

== '''likisi atu lalangawan nu Nuo-wi (挪威)''' ==
namaka amisay nu Ze-e-man tademaw namaka kunyen pic siw sep mihcaan malingatu mabuwah, katukuh tu kunyen cay sep nem nem mihcaan u iluc tu nu Tan-may kina midebungay tu Ing-ke-lan, saan tu hucunu &quot;Wi-ci zitayan&quot;, u O-cuo nu mukasi atu cungseci nu laadan a nikaydaan nu zitayan. mitahaway nu Wi-cin-tademawm, itida ku nuheni i Lan-de subal, Fa-luo subal, Pin-taw, Ke-lin-lan subal idaw ku nipatidengan tu babulawan nu kitidaan, itida i cay sep tu hedek nu secian nai' ku wantan mueneng i Mei-cuo-niw-hun-lan sa. caay kaw kukung ku nuheni, itawya nipisiwbay sa, itida satu mueneng i liklik nu O-cuo dadipasan atu sasauwacan. idaw ku nipikilukan tu kunyen wal lu siw mihcaan naw midebungay ku nuheni tu Pay-can-tin-ti-ku nu heitayan milalaw tu Pei-huy.

從北方日耳曼人從公元790年開始擴張，直到公元1066年丹麥人的後裔征服英格蘭，一般稱之為「維京時代」，是歐洲遠古時代和中世紀之間的過渡時期。維京人是著名的航海家，他們在得蘭群島、法羅群島、冰島、格陵蘭島，都設立了殖民地，在10世紀末曾不定期地在美洲紐芬蘭居住過。他們不僅是海盜，也同時進行貿易，甚至定居在歐洲沿海和河流兩岸。有記錄說公元839年他們曾作為拜占廷帝國的雇傭兵征服北非。 

他們的殖民地遍布歐洲，包括英格蘭的丹麥區、基輔羅斯、法國的諾曼第等等。 

nuheni a tademaw laklak sa i Europe (O-Cuo 歐洲), maala tu England (英格蘭) a [[Denmark]] (丹麥) nu niyadu', Gi-Fu-Luo-Se (基輔羅斯), [[France]] (法國) a Nuo-Man-Di (諾曼第).

只是到了維京時代的末期，北歐才出現獨立的國家和國王，同時也接納了基督教，開始進入中世紀。

katukuh tu Wey-Cin-Se-Day (維京時代) a hedek, Pey-O (北歐) culal sa masacacay micidek patideng tu kanatal atu kuo-wan (國王), milayap kunuheni tu kelistukiw (基督教), ma[[malingatu|lingatu]] satu tu teban a se-ci (中世紀). 

直到歐洲各國王權強大，有能力抵抗維京海盜之後，維京方才逐漸開始消亡。

katukuh tu Europe (O-Cuo 歐洲) namakay cuwacuwaay nu kanatal nika icelangan, tanengtu malalebu’ tu [[ibayuay a lumuwataw]] Viking (Wey-Cin 維京) sa, Viking (Wey-Cin 維京) hamaw satu a malawpes.

約820年時的挪威小王國範圍。

kiya walu a lasubu tusa a bataan (820) a mihcaan i nu [[Norway]] (挪威) adidiay a kanatal nu liklik.

最重要的王國為西福爾、霍拉加蘭、阿爾弗海姆和阿格德爾 ，卡爾馬聯（Kalmarunionen，1397年-1523年）是14世紀末至16世紀初由丹麥、瑞典和挪威組成的斯堪的納維亞國家聯盟。

sakaetiman nu wankuo u Si-Fu-Er (西福爾), Huo-La-Cia-Lan (霍拉加蘭), A-Er-Feo-Hay-Mu (阿爾弗海姆) atu A-Ke-De-E (阿格德爾), Ka-Er-Ma-Lian (卡爾馬聯, Kalmarunionen，cacay a malebut tulu a lasubu siwa a bataan idaw ku pitu ~ cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku tulu (1397-1523) u sabaw tu sepat (14) a seci nu nikudan katukuh sabaw tu enem (16) a seci nu lingatu namaka [[Denmark]] (丹麥), [[Sweden]] (瑞典) atu [[Norway]] (挪威) misakaputay nu Se-Kan (斯堪) a Na-Wey-Ya (納維亞) kanatalay a lanmun (國家聯盟).

1397年6月17日，丹麥、瑞典和挪威的代表在瑞典南部城市卡爾馬舉行會議，決定三個王國共同擁戴丹麥女王瑪格麗特一世為國王和攝政者，即挪威和瑞典國王由丹麥國王兼任。

cacay a malebut tulu a lasubu siwa a bataan idaw ku pitu (1397) a mihcaan enem a bulad sabaw tu pitu a demiad, [[Denmark]] (丹麥, [[Denmark]]), [[Sweden]] (瑞典) atu [[Norway]] (挪威) dayhuw itini i [[Sweden]] (瑞典) timulan a tukay Ka-Er-Ma (卡爾馬) mikaygi, pakasimata ku nuheni tu tuluay a wankuo (王國) mapulung kunuheni palekal tu  [[Denmark]] (丹麥) nI-wang (女王) ci Ma-Ke-Li-Te’ (瑪格麗特) ise u kuo-wan (國王) atu secen a tademaw, u [[Norway]] (挪威) atu [[Sweden]] (瑞典) kuowan (國王) u [[Denmark]] (丹麥) kuowan ku sikawaway .  

丹麥王室成為三國的統治者。同時瑞典和挪威仍然保留了王國的地位。  

[[Denmark]] (丹麥) wan-se (王室) mala nu tatuluay a kanatal mikuwanay.taya nu [[Sweden]] (瑞典) atu [[Norway]] (挪威) hidantu ku wankuo caay bulici nuheni ku ngangan.

丹麥王室總攬三國的外交和國防事務，同時瑞典和挪威仍然保留了王國的地位。 

[[Denmark]] (丹麥) wanse pulungen nuheni ku tuluay a sakayputah a cabay (外交) atu nu hitay a kakawaw (國防), sisa [[Sweden]] (瑞典) atu [[Norway]] (挪威) hidantu  ku wankuo caay bulici nuheni ku ngangan.

丹麥王室總攬三國的外交和國防事務，各國內政則保持獨立。

[[Denmark]] (丹麥) wanse pulungen nuheni ku tuluay a sakayputah a cabay (外交) atu nu hitay a kakawaw (國防), nu kanatal tu akawaw u kanatal tu kumicidekay amasacacay.

但是，在聯盟時期，丹麥國王並不總是可以兼任瑞典攝政或國王，如瑞典國王卡爾八世在位時期。 

nika , inika pulunga tawya, [[Denmark]] (丹麥) kuowan caay kawni pikawaw tu [[Sweden]] (瑞典)  secen (攝政) atu kuowan, nu [[Sweden]] (瑞典) kuo-wan (國王) sakawaluay a Ka-Er (卡爾八世) mikuwan henay sa. 

在這些間隙里，瑞典的實際統治者通常是從本國貴族中選出的攝政官。 

itini i salaadan sa, [[Sweden]] (瑞典) nu tateneng mikuwan sa numaka i nuudip tu a kanatal nu siilaya ani singkiwan nu secen tatapang 攝政官. 

三國的聯盟把整個北歐地區置於一個國王的統治下，有利於北歐國家對抗德意志漢薩同盟在波羅的海和北海的貿易壟斷地位。

tuluay a lanman (聯盟) hamin han ku Europe (北歐) a kakitidaan pulung han tu cacay a wankuo amikuwan, pangalep tu Pa-o (北歐) a niyaduan palung hantu cacaya a kuowan amikuwan, paka siida tu Pa-o (北歐) a kanatal paculi tu De-I’-Ce-Han-Sa (德意志漢薩) tungmum (同盟) itida i Po-Luo-Di' a bayu (波羅的海) atu amis a [[bayu]] (北海) anipisiwbaya  putuna ku sakatayni.

15世紀末，丹麥王室和瑞典貴族的矛盾激化，反對聯盟的衝突不斷爆發。

sabaw tu lima (15) a seci mahedek, [[Denmark]] (丹麥) wanse atu [[Sweden]] (瑞典) siidaay nai ku watan nikasasukapah, mihantaya a lanman sawsawni masasu ada kunuheni . 

克里斯蒂安二世于1520年率兵攻佔了被瑞典反對派貴族控制的瑞典首都斯德哥爾摩，並且殺害了大批參與起義的瑞典貴族。 

Ke-Li-S-Di-An (克里斯蒂安) e'se, i cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan (1520) a mihcaan ladayen nida ku hitay mialaw tu [[Sweden]] (瑞典) mihantaya nu mikuwanay a [[Sweden]] (瑞典) suodu S-De-Ke-E-Muo (斯德哥爾摩), sisa pipatayen nuheni ku katuuday nu palekalay tu kawaw a [[Sweden]] (瑞典) nusi idaay. 

16世紀初期的卡馬聯盟領土1380年瑪格麗特一世讓她的外孫，波美拉尼亞的埃里克任挪威國王。

sabaw tu enem a (16) a seci nu aayaw a Ka-Ma-Lenmum (卡馬聯盟) mililitay a tademaw cacay a malebut tulu a lasubu walu a bataan (1380) a mihcaan ci Ma-Ke-Li-Te’ (瑪格麗特) ise pabelien nida ku teluc, Po-Ma-La-Ni-Ia (波美拉尼亞) a pala Ay-Li-Ke’-Zn (埃里克任) [[Norway]] (挪威) kiowan.    

原挪威屬地格陵蘭島、冰島和法羅群島從此開始受丹麥統治。   

u [[Norway]] (挪威) han naw Di-Ke-Lin-Lan subal (地格陵蘭島), [[Iceland]] (冰島) atu Fa-luo luyaluy a subal (法羅群島) namakayni malingatu u [[Denmark]] (丹麥) kumi kuwanay.   

聯盟初期，瑪格麗特一世的懷柔手段使丹麥王室受到各國貴族的擁戴，但後來丹麥王室不斷企圖控制挪威和瑞典的內政事務，導致聯盟的離心離德。   

pulung nu lanmun sayaway, Ma-ke-li-te'(瑪格麗特) ese a dawmi' nu wayway u [[Denmark]] (丹麥) wanse madiput nu pinaay a kanatal nu namuh, sisa nikudan satu [[Denmark]] (丹麥) wanse caay tu pisengal mikuwan tu [[Norway]] (挪威) atu [[Sweden]] (瑞典) a labuay nu kawaw, nikahida sisa lanman miliyas tu nuhenian.   

14至16世紀，丹麥為了打破漢薩同盟對波羅的海貿易活動的支配而進行了一系列戰爭。

sabaw tu sepat (14) katukuh sabaw tu enem (16) a seci , [[Denmark]] (丹麥) maydih misungay tu Han-Sa' Tung-Mung (漢薩同盟) milihida tu Puo-Luo-Di' a bayu (波羅的海) a mikawaw pa'pun malihida malepacaw. 

丹麥奧登堡王朝的克里斯蒂安一世取得了德意志地區石勒蘇益格和荷爾施泰因的統治權。

[[Denmark]] (丹麥) Aw-ten-paw (奧登堡王朝) wancaw a Ke’-Li-S-Di’-An (克里斯蒂安) ese’maala nida ku De-I-Ce (德意志) a kitidaan Se-Le-Su-I-Ke (石勒蘇益格) atu He-E-Se-Tay-In (荷爾施泰因) a sapikuwan.

1521年瑞典貴族古斯塔夫·瓦薩在達拉納省重新招募了一支反抗丹麥的軍隊。

cacay a malebut lima a bataan tusa a lasubu idaw ku cacay (1521) a mihcaan [[Sweden]] (瑞典) siidaay ci Ku-S-Ta-Hu (古斯塔夫).Wa-Sa’(瓦薩) itida i Da-La-Na-Sen (達拉納省) milingatu palekal tu baluhay a [[Denmark]] (丹麥) nu hidayan.  

1523年，古斯塔夫·瓦薩在漢薩同盟的幫助下攻入斯德哥爾摩，丹麥軍隊戰敗，瑞典恢復獨立。 

cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku tulu (1523) a mihcaan ci Ku-Se-Ta-Hu (古斯塔夫).Wa-Sa’(瓦薩) itida i Han-Sa- Tunmum (漢薩同盟) nipadangan sa midebung tu Se-De-Ke-E-Muo (斯德哥爾摩), [[Denmark]] (丹麥) ahitayan mademec, [[Sweden]] (瑞典) mapalekal misatada'. 

瑞典恢復獨立後，卡爾馬聯盟已經瓦解，但丹麥和挪威仍然維持着聯盟國家。1534年挪威被取消王國的地位，降為丹麥的省。 

mapatideng satu ku [[Sweden]] (瑞典), Ka-E-Ma-Lanmum (卡爾馬聯盟) mabulesak tu kunuheni, nika u [[Denmark]] (丹麥) atu [[Norway]] (挪威) mahidatu kunuheni masasukapah a kanatal. cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku sepat (1534) a mihcaan [[Norway]] (挪威) mapalawpes ku wankuo a ngangan, pahetiken mala [[Denmark]] (丹麥) a kenis. 

17世紀，瑞典為爭奪波羅的海霸權不斷與丹麥交戰。

sabaw tu pitu (17) a seci, [[Sweden]] (瑞典) mangalay mialaw tu Po-Luo-Di' a bayu (波羅的海) caay pisengal atu Denmark (丹麥) malepacaw.

1658年，瑞典最終收復了斯堪的納維亞半島上長期被丹麥佔領的南部沿海地區。

cacay a malebut enem a lasubu lima a bataan idaw ku walu (1658) a mihcaan, [[Sweden]] (瑞典) sadikuday satu maalaw tu nuheni ku S-Kan-De-Na-Wia-ya a kumay (斯堪的納維亞半島) s   nu hatidaay tu nutenes ani a lawan nu [[Denmark]] (丹麥) a nutimulan nu dadipasan a  kakitidaan. 

1809年，俄羅斯帝國吞併了瑞典統治下的芬蘭。

cacay a malebut walu a lasubu idaw ku siwa (1809) a mihcaan, E’-[[Russia]] (俄羅斯) dikuo debungan nu [[Sweden]] (瑞典) mikuwan tu [[Finland]] (芬蘭).

拿破崙戰爭後，根據1814年基爾條約，丹麥將挪威轉讓給瑞典。經過了短暫的武裝抵抗，挪威成為瑞典國王統治下的王國。

Na-Puo-Lun (拿破崙) nikaminan satu malepacaw , sakamusa cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku sepat (1814) a mihcaan nu Ci-E nika sasulitan (基爾條約) nika sasulitan, [[Denmark]] (丹麥) hiyan nu [[Norway]] (挪威) sipabeli i [[Sweden]] (瑞典). apuyu kuni kalpacaw amiwaies, [[Norway]] (挪威) mala [[Sweden]] (瑞典) kuowan nikuwanan a wankuo.

1905年，挪威以和平的方式從瑞典獨立。

cacay a malebut siwa a lasubu idaw ku lima (1905) a mihcaan, [[Norway]] (挪威) han misadawmin tu wayway namaka [[Sweden]] (瑞典) micidek masacacay. 

1938年，冰島脫離丹麥獨立。法羅群島和格陵蘭至今仍為丹麥領地。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku walu (1938) a mihcaan , [[Iceland]] (冰島) miales tu [[Denmark]] (丹麥) micidek masacacay. Fa-Luo luyaluy a subal (法羅群島) atu Greenland (格陵蘭) katukuh ayda u [[Denmark]] (丹麥) a lala'.

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 挪威：https://www.backpackers.com.tw/guide/index.php/%E6%8C%AA%E5%A8%81

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>etvufudcijac9hbboag6piclndbhy5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lau Tak Wah</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9549</id>
    <revision>
      <id>140758</id>
      <parentid>133887</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>1658</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>140758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12471" sha1="tkymgvluz5hstdqovoeitay9f90ohpo" xml:space="preserve">{| style=&quot;background:#F5F5F5; color: black; font-weight:bold; width: 300px; float:right&quot; 
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#CCCCFF; text-align:center; font-weight:bold&quot; |Andy Lau , Liutehua
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center | [[tangan:Andy_Lau_(cropped).jpg|thumb|Andy Lau|250px|center]]
|- style=&quot;background:#CCCCFF; color: black; font-weight:bold; text-align:center&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | tatama palaway
|-
| style=&quot;font-weight:bold; width: 80px&quot; |Loma Sulit   
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Lau Tak Wah
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|Amilika a ngangan
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Andy Lau
|-
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;font-weight:bold&quot;|malimula a ngangan
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Hwacay
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Liutenwang
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Hwa kaka
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Hwa Ti
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Liu Hwa
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Hwa Sen（Taywan a caliway a ngangan)
|-
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |Lauta（makanamuhan a binawlan panganan）
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|nalecuhan
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |1961.9.27（58 a mihca）
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|cidekay
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |China Hongkong
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|kawaw
| style=&quot;font-weight:normal&quot; |palaway, mudadiway, iga misanga’ay, misulit tu dadiway, iga kungse a tawki
|-
| style=&quot;font-weight:bold&quot;|kamu
| style=&quot;font-weight:normal&quot; | Kongtongwa, Amillika, Hulam
|-
|style=&quot;font-weight:bold&quot;|subana'ay
|style=&quot;font-weight:normal&quot; | Hwang Tasian wawa cacudadan
Keli Teban a cacudadan

Hong Kong Palaway a cacudadan

Lancyese Tabakiaya a cacudadan Sasaydang
|-
|style=&quot;font-weight:bold&quot;|acawana
|style=&quot;font-weight:normal&quot; |Cu Licyen
2008 palaacawa
|-
|style=&quot;font-weight:bold&quot;|wawana
|style=&quot;font-weight:normal&quot; |Liu Sianghuy(Hana)
2012.5.9 nalecuhan
|}
== [[:zh:劉德華|Andy Lau Tak Wah]] ==
=== u siwkay niza(簡介)  ===
Liutehua(Andy Lau Tak Wah)sa, u mudadiway u mipalaway u pacakayay. 1990 sa, maala tu ku ngangan nu &quot; sepatay a pabaway&quot;. matineng mudadiw atu mipalaw. maala yadah ku kawlah. nu iga niza izaw tu  cacay lasubu izaw sepat a bataan mangasiw. numacakay a iga sa, izaw tu tusa bataan mangasiw.

1999 a mihcan, Liutehua maala [[Hong kong]] bataan sakapahay sining a kawlah. 2000 a mihcan 11 a bulad, maala Kitakit bataan sakapahay sining a kawlah, u caay katuuday maala mahiniay kawlah a Hongkong palaway. 2006 a mihcan 7 a bulad 7 a demiad, pabeli ku paseneng Yuense院士 a ngangan, apatahkal ku heci niza nay palaw atu nalimaan, sakamu sa ku taw: nikangeluan atu mitesekay a icel atu wayway, taneng masatilid nu wawa atu sining.      

Liutehua paytem i kawaw niza, kadihieng tu cabay kaput lalumaan atu makanamuhan a binawlan. kapah ku kihal(關係) atu masasiket atu myiti, sisa kakah ku ngangan niza, u nganganay a lihab(名聲) a tademaw ciniza. tahanini(一直到現在) mailay(勤勞) mikawaw, sakakumced tanektek saicelangen, malakapay ku bihid, makapay tu wayway. i Hulam a subal, i Yaco, talakaw ku ngangan, ilabu ku lawilaw(影響). manamuh i balucu' ku siningay tu cinizaan. i palaway i dadiway i iga i tilibi, tina sepat a subal saan, talakaw ku miazihay mitengilay a binawlan.      

=== u sapuyaay a kakuniza(資料表) ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|etul 性別
|tatama男性(v), tatana女性(  ), zuma其他( )
|-
|kanatal 國籍
|Hong Kong,  China
|-
|mueneng居住地
|Hong Kong
|-
|kulit nu banges 膚色
|salengacay白(  ), takuliway黃(v), sumanahay紅( ), lumeniay黑( ), zuma其他( )
|-
|bukes髮色
|salengacay白(  ), takuliway黃( ), sumanahay紅( ), lumeniay黑(v), zuma其他( )
|-
|nalecuhan 出生年月日
|1961.9.27
|-
|cacudadan 學歷
|tabakiay  cacudadan
|-
|palaacawa 婚姻
|siacawatu已婚(v), caayhenay未婚(  ), zuma其他( )
|-
|papazaan atu papayzaan 宗教信仰
|fociaw佛(v),  cituciaw基督( ), tiancuciaw天主( ), Yislanciaw伊斯蘭( ), Tawciaw道( ), zuma其他( )
|-
|takalaw身高
|
|-
|ba'ked體重
|
|-
|kanamuhan興趣
|micudad,  mudadiw, musakamu, pacabay, misulit, miedap tu taw
|}

=== u kawaw niza(職業) ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|mudadiway 歌星
|v
|kagakay 科學家
|
|-
|misalukiyaway 舞者
|
|mapalaway 宗教家
|
|-
|misadadiway 音樂家
|
|misangaay 工程師
|
|-
|misagikiay 演員
|v
|nalimaan 藝術家
|
|-
|miunduay 運動員
|
|hakasi 學者
|
|-
|saydan 教育家
|
|mistesekay 專家達人
|
|-
|mikuwanay 政治家
|
|sitanengay 特殊技術
|
|-
|pacakayay 企業家
|v
|zuma 其他
|v
|}

== u kawlah niza(獲獎紀錄) ==
Luitehua namaala a dadiw a kawlah sa mangasiw 400, u maala kawlah sayadahay a mudadiway. i ayaw nu 2000 a mihcan, maala tu 292 a dadiw a kawlah ciniza. u talakaway a nasulitan i Hulamay a subal. i Hongkong a tilibi sa, izaw ku 21 a dadiw maala ku sakapahay bataan kingciu kawlah. i 1991 a mihcan, pulung 3 a dadiw maala. i 1990-1992 1994 1999 2004 u sakanamuhan a tatama palaway ciniza. 1993 1995-1996 2000-2006 u sakanamuhan a tatama palaway nu Hongkong ciniza. uyniyan a sasulitan sa u takalaway katukuh ayza. i hekal nu Hong Kong, i [[Taywan]] China Sinkapol Malaysiya Lipun Korea atu [[Amilika]], maala tu ciniza tu yadahay a kawlah nu dadiw atu palaw.

=== Taywan Kingma a kawlah(台灣金馬獎) ===
u sakapahay tatama palaway a kawlah sa, sasepat singangan, satusa maala ku kawlah.
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;5&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
! width=&quot;2.5%&quot; |#
! width=&quot;5%&quot; |mihcan
! width=&quot;25%&quot; |kakuniza
! width=&quot;25%&quot; |iga
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |1
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2001
|saka38, sakapahay tatama palaway a kawlah, singangan
|《[[:zh:瘦身男女|瘦身男女]]》pakudusay a tatama atu tatayna
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2003
|saka40, sakapahay tatama palaway a kawlah, singangan
|《[[:zh:無間道|無間道]]》inayi'ay salaedan a zazan
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |3
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2004
|'''[[:zh:第41屆金馬獎#.E6.9C.80.E4.BD.B3.E7.94.B7.E4.B8.BB.E8.A7.92|saka41, sakapahay tatama palaway a kawlah, maala]]'''
|'''《[[:zh:無間道Ⅲ|無間道Ⅲ]]》inayi'ay salaedan a zazan sakatulu'''
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; |4
| style=&quot;text-align:center;&quot; |2011
|'''[[:zh:第48屆金馬獎#.E6.9C.80.E4.BD.B3.E7.94.B7.E4.B8.BB.E8.A7.92|saka48, sakapahay tatama palaway a kawlah, maala]]'''
|'''《[[:zh:桃姐|桃姐]]》Taw kakana'''
|}

== u nalimaan niza(演藝作品) ==
=== inga(影視) ===
Liutehua mipalaw 27 a tilibi atu 140 a iga. namisyubay 30 a iga atu 1 a tilibi. sakacacay a iga mipalaw niza sa ku &quot; sikulitay ladem a dadiw&quot;(彩雲曲). nabaluhayay a iga mipalaw sa ku &quot;milalaba' tu lung(追龍)&quot;.

==== u tadamaan(重要) a inga niza ====
tayza i bayu' 投奔怒海 · sasumidang(愛情) ihekal nu hulic(法律)法外情 · sasumidang ilabu' nu hulic法內情 ·  

sakapahay la'cusay a cabay最佳損友 · Wang-cyaw Kamen 旺角卡門 · u sapabaway 至尊無上 ·  

mamidang 愛人同志 · anu izaw sasumidang ku tapuku 天若有情 · sasulitan nu Afei 阿飛正傳 ·  

matineng mupwakyaway(賭博的人) a tademaw 賭俠 · siwa cacay mamidang nu palang 九一神鵰俠侶 ·  

yadah kalisiw ci Leilou 五億探長雷洛傳 · mipalaw atu ku Lung 與龍共舞 ·  

mupuakiyaway a tawki ci Singke 賭城大亨之新哥傳奇 · haynisadikud ku tapuku atu lala' 天長地久 ·  

tapuku atu lala'天與地 · mibalakasay a tademaw 大冒險家 · silamalay a ngayaway -kazizeng 烈火戰車 ·  

anu izaw sasumidang ku tapuku-tulu-ilamalay a limecedan天若有情III之烽火佳人 ·  

baluhay Shanghay dadipasan 新上海灘 · namisanga' i Hong Kong 香港製造 ·  

i banaway a Lung 龍在江湖 · matineng mupuakiyaway a tademaw 1999 賭俠1999 ·  

madademec ku matineng mupuakiyaway a tademaw 賭俠大戰拉斯維加斯 ·  

duutday a ngangayawan 暗戰 · aniwiw a tatama atu tataytay a tatayna 孤男寡女 ·  

a-hu 阿虎 · pakudusay a tatama atu tatayna 瘦身男女 · mipatayay a tademaw 全職殺手 ·  

inayi'ay salaedan a zazan 無間道 · tabakiaya a tatama 大隻佬 ·  

inayi'ay salaedan a zazan-tulu 無間道III · musisip midebung 十面埋伏 ·  

inayi' ku kidem i kitakit 天下無賊 · u simpi' nu wawa atu silet童夢奇緣 ·  

maungagay a baetu 瘋狂的石頭 · lumeniay a debung 墨攻 · u minanamay 門徒 ·  

pabeli' ku cudad 投名狀 · tulu kanatal 三國之見龍卸甲 · madademec 打擂台 ·  

ci Tilencie 狄仁傑之通天帝國 · baluhay a Sawlin Se 新少林寺 · kakana ci Tao 桃姐 ·  

menu'ay a kincal 盲探 · balius 風暴 · tataytay 失孤 · pauzip ci Wu 解救吾先生 ·  

lemecedan a demiad nu maku 我的少女時代 · mistesekay nu mihulak tu bakudang 拆彈專家 

=== dadiw(音樂) ===
nay 1985 katukuh ayza sa, Liutehua insac kongtongwa CD izaw 25, nu Hulam CD izaw 20, atu zuma kamu a CD 9. pulung han nu mapliliay atu zuma sa, mangasiw 100 a CD.

Bataan Dadiw Kingchu a kawlah, maala niza enemay a sakanamuhay a tatama mudadiway(1990-1992 1994 1999 2004), maala niza pulu' Tatay sakanamuhay Hong Kong tatama mudadiway(1993 1995-1996 2000-2006), pulung sa izaw ku 21 a dadiw, maala Bataan Dadiw Kingchu a kawlah. u kayadahay maala kawlah a mudadiway. 

=== isasa'ay sa u didiw-balud nu Hulam niza(國語專輯) ===
tatiku tisuwanan 回到你身邊、sasumidang ilabu' nu hulic法內情、nazatungan masasiket（1989 a mihcan）

anu ku kungku nu maku kisu 如果妳是我的傳說（1990 a mihcan）

aku atu milalaba'ay a simpi nu maku 我和我追逐的夢、u silet nu zuma a uzip 來生緣（1991 a mihcan）

mikukay ku sasumidang nu misu謝謝你的愛（1992 a mihcan）

tatenga'ay a sasumidang caay kadayum milayap真情難收、kinacacay i uzip 一生一次（1993 a mihcan）

katawal sasumidang a nanum 忘情水、nizatengan nu Dietu 天意（1994 a mihcan）

tatenga' haynisadikud真永遠（1995 a mihcan）

zayhan sasumidang因為愛、mabulah mabalad 相思成災（1996 a mihcan）

sasumidang mahina kabiyalawan 愛如此神奇、sasumidang ilabu nu ukak atu balucu'愛在刻骨銘心時（1997 a mihcan）

ihekalay a sasumidang 人間愛（1999 a mihcan）

sasunamuh nu tatama 男人的愛（2000 a mihcan）

mabuhat tu ku tapuku 天開了（2001 a mihcan）

bangcalay a demiad 美麗的一天（2002 a mihcan）

kinacacay tu musakamu maidih tisuwanan kaku 再說一次我愛你（2005 a mihcan）

u nabalucu'an a nizateng nu katazazan 一隻牛的異想世界（2007 a mihcan）

=== takus-sakamu(廣告) ===
u syubay a takus-sakamu sa, izaw ku utubay, kazizeng, zikecan a dinwa, DVD, VCD, tuki, kucu', epah, pangcu', zikuc, mibanaway, milaluluay, sapisulac ngipen, kokakola, kahiw, cha, nananuman, miidangay, dadingu, mibalakas, misalamay, kilang a panan, micaliw tu kalisiway, elun, luma'ay a sakaluk(工具).....kayadah ku ni patayliay a takus-sakamu.

=== paedap(公益) ===
1994 patizeng ciniza ku &quot;Liutehua paedap tu pakuyucay a kakawawan&quot;, amiedap tu isasa'ay inayi' ku laheci, maydih mapaedapay a tademaw.

{| class=&quot;wikitable&quot;
!mihcaan
!mamikuwan tu caculculen
|-
|1996
|uzip subana' saungay nu binawlan caculculen
|-
|2001
|kitakit sakapahay Hulam tademaw kikinghuy Hulam lalangawan caculculan
|-
|2002
|Sechuan seng kadihiyay a caculculan
Tucyangyan balakas wayway caculculan
|-
|2004
|Hong Kong Tebuc a Su  misumad tu uzip caculculan
|-
|2005
|China iga malebut a mihcan wayway caculculan
|-
|2006
|Hong Kong wawa sakapah tu mata caculculan
China Imelangay masaupu putiput caculculan
|-
|2006-2012
|Hong Kong bayu' aidangan midiput aadupan caculculan
|-
|2008
|Peicing imelangay kadihiyay caculculan
kadihiyay cilal saungay caculculan
|-
|2010
|Sanghay Sepo kanamuhay caculculan
|-
|2012
|Luntun Awlinpike miuntuay kadedemec imelangay China patademaway kadihiyay caculculan
|}

== namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考資料) ==
*[[:zh:劉德華|劉德華-中文維基百科]]
*[http://evchk.wikia.com/wiki/%E5%8A%89%E5%BE%B7%E8%8F%AF 劉德華-香港網路大詞典]
*[https://www.facebook.com/andyworldclub 劉德華-FB粉絲同學會]
*[https://web.archive.org/web/20170905093033/http://www.dianying.com/ft/person/LiuDehua 劉德華-中文電影資料庫]
*[http://www.awc618.com/ 劉德華-天地官方網站]
*[[:zh:劉德華音樂專輯列表|劉德華音樂專輯列表]]
*[[:zh:刘德华单曲列表|劉德華單曲列表]]
*[[:zh:劉德華榮譽與獎項列表|劉德華榮譽與獎項列表]]

[[kakuniza:tademaw]]
[[kakuniza:TW aboriginal export]]
[[kakuniza:kapahay sapacelilan]]</text>
      <sha1>tkymgvluz5hstdqovoeitay9f90ohpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Liyu-mi-sin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12890</id>
    <revision>
      <id>140760</id>
      <parentid>140746</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T03:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak5388</username>
        <id>17</id>
      </contributor>
      <origin>140760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2906" sha1="cntfn386zicz3rmmhk2iz5kfslyim2b" xml:space="preserve">[[tangan:Alysa LIUAsatur Yesayants - YantsImages 8309 (cropped).jpg|縮圖|Liyu-mi-sin]]

== Liyu-mi-sin ==

== '''kakaliman:''' ==
Liyu-mi-sin (英語：Alysa Liu 2005 a mihcaanwaluay a bulat waluay a demiad )           nu amilika y a misasediway ikulikulian misaseliday nu miudunay i amilika u sayaway makaala tu nu ekinmay a kawlah tu nu yadahay a dadebecay  a tatayna cinida hatusa u midademecay i amilika i kitaki u saadidiay nu tatayna nu masacacayay a misaselid nu kuwancin i 2026 amihcan nu kasienawan awlin pi-ke na miudukay tunu sasediwsediw sananay a misaselid i kulikulian a tatayna tu masacacaya a midadebec  atu nu katuuday nu midadebec tu hamin satu makaala tu tusaay a cin-pay cinida i 2025 a mihcaan sa I kitaki tunu misasediwsediw sananay i kulikulian sa midademec 2025 a mihcaan sa i paykanatal a nipisaselidtan tunu sasediwsediw sanay sa makaali tu cinpay cinida.

'''劉美賢'''（英語：Alysa Liu，2005年8月8日—），美國花式滑冰運動員，也是美國史上首位及現時唯一一位已獲得金牌大滿貫的女單選手。她是全美錦標賽史上最年輕的女子單人滑冠軍。在2026年冬季奧林匹克運動會於花式滑冰女子單人滑比賽及花式滑冰團體比賽合共贏得兩面金牌，她也在2025年世界花式滑冰錦標賽、2025年國際滑冰總會花式滑冰大獎賽總決賽贏得金牌

== '''nilaculan:''' ==

== nikaudipan nu lal abu nu luma’ ==
2025 a mihcaan liw-mi-sin na i a milika nilecuhan ciya-cu-ke-lu-wi-se i ciw-cin-san nu sawalian nay li-ci-mun balaki u wama niliw-mi-sin (ciliw-cin) u mala huciwninagay 1989 a mihcaan walu siwa a muculi tu micudatay sa yumahida i kuwang-cu micudad i cun-yan-tayhaku u mikinkiway hen ciliw-ku-cu mala nu kuwan-cu nu micudatay tu masacacay a paykanatal nu mikelitay cinida i enen sepat mamin sa tu nadikudan maladadakepan nu cun-ku a sihu sadikuday sa misahidahida tu huw-ci-sin-tugn miawas tayda i siy-kan muliyaw sa tayda aca dihigna nu sen-ci nu amilika ciliw-cin katukuh satu i amilika yagnagnan tu.

== 家庭背景 ==
2005年劉美賢出生於美國加州克洛維斯，在舊金山東灣的里奇蒙長大。劉美賢的父親劉俊（Arthur Liu）是一位律師。1989年八九學運期間，當時在廣州中山大學就讀研究生的劉俊國曾經擔任「廣州學生自治聯合會」主席，他在六四清場後被中國政府通緝，其後藉由「黃雀行動」偷渡到香港再赴美國取得政治庇護，劉俊流亡美國後把原名劉俊國改為現名。

由於六四事件相關的資訊一直遭到中華人民共和國當局嚴格的審查與屏蔽，因此中國大陸的新聞媒體及社群媒體會迴避提述劉美賢的家庭背景及其父親離開中國流亡美國的原因。

== '''namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan:''' ==
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%88%98%E7%BE%8E%E8%B4%A4
[[kakuniza:Hana Ating]]</text>
      <sha1>cntfn386zicz3rmmhk2iz5kfslyim2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>cucucu kangaay</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12891</id>
    <revision>
      <id>140759</id>
      <parentid>140751</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T03:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak5388</username>
        <id>17</id>
      </contributor>
      <comment>/* cucucu kangaay */</comment>
      <origin>140759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3640" sha1="ihbk2eh0r76uyda5c63eg94dnehul26" xml:space="preserve">== cucucu kangaay ==
[[tangan:ShanghaiCelebratingJapaneseSurrender.jpg|縮圖|cucucu kagnaay aynamuh u sapidadiw a dadiw tu sapadasu tu nikamalpacaw namadademec mademec nu cun-ku ku lipun a nisulitan tudadiw tunu huwa akamu]]
cucucu kagnaay aynamuh u sapidadiw a dadiw tu sapadasu tu nikamalpacaw namadademec mademec nu cun-ku ku lipun a nisulitan tudadiw tunu huwa akamu nu zitayay a dadiw kina dadiwan sa nu nicen-ke-sin i 1946 amihcaan minkuku tulu a bataan idaw ku lima a mihca tu nipagnagnan nadikudan cinida mamin ku sikawaway sakay sapisulitn ciyiw-li atu u kakama nida ciyiw-min ku mudadiway tinadadiw sikamahidaay u sagn-hay-pay-taysapadadiway a kusi ku miligniha misagna a patahekal.

恭喜恭喜

'''恭喜恭喜'''》是一首為慶祝中國抗日戰爭勝利而創作的華語時代曲。此曲由音樂家陳歌辛於1946年（民國三十五年）以筆名「慶餘」包辦詞曲，由姚莉與其兄姚敏首唱，並由上海百代唱片公司錄製發行

== '''kakaliman:''' ==
zayhan napatahkal tu nadikudan kina dadiw misasegni  tu u siwkacu kiyu masakapahay a kamu saansa kinadadiw tatacuwaay tu malumanay paliyun a misabaluhay  tu nikatayni nu sadinsin a malimulakay sikasaan sa katuud tu ku tademaw malimulak han tu u siwkacu kapahay a dadiw sakay siwkacu hamin nu kanatal nu layak a tademaw tatacuwaay tu kinakawaw pagniha sisa u caciwmuagn kina nisulitan a dadiw kiyu kiyu mukatuuday hamin sakay malipahakay a dadiw unu layakay nu micidekay a dadiw kina dadiw tu sapatinsu.

此曲發表後，因歌名與農曆新年常見的吉祥話相符，歌詞亦傳達了辭舊迎新、慶祝春天到來的意境，逐漸被大眾視為慶祝春節的經典賀年歌曲，並球華人社群廣為流傳。此曲由特定時代背景下的創作，轉化為集體節慶符號，是華語音樂史上一個特殊的案例。

Kina katuuday a tademaw I san-hay malimulak ku cugn-ku namidemec tu lipun satalakaway

《cucucu aymamuh》 tu lipahak a nipisulid tu nadikudan atu sakatusa nu kanatal a madademec a malpacaw tu nadikudan nu likisi kina misulitay cicen-ke-sin I san-hay mahedugn yu mahida sa madaten nida ku kanatal tu sasulitan dumd maudip miawas tu cudetay a (kasinawan sawni) dakepen nu lipun pala cugn-ku kiwsatugn a madakep atu saka mapulul I ci-se-hy-r adadanpitua bataan idaw ku enen titiik han misawacu makaala tu tuluay a bulat.

== '''nilaculan:''' ==

== 歷史背景與創作 ==
民眾在上海慶祝中國抗日戰爭勝利

《恭喜恭喜》的創作背景與第二次世界大戰末期的中國歷史密切相關。創作者陳歌辛在上海淪陷期間，曾因其愛國思想與創作（如《度過這冷的冬天》），一度被日本憲兵當作中國共產黨員逮捕，並囚禁於極司非爾路76號，遭受酷刑近三個月。

1945 a mihcaan walu a bulad sabaw lima a demiad mademec ku dipun katukuh satu I san-hay cugn-kunikalpacaw a madademec tunipahedekay namakay balucuay ku gnelu tu lacusay nicen-ke-sin a nidategnan I 1946 a mihcaan sayaway nida misulid tinadadiwan yumahida sa masabaluhay tu ku nikaudip tuyuunamuh a dada ku balucu tu nikalaliyas nadikudan satu manamuh malcapu ku lumaay ita u tademaw hatu sa caay katatudugn ku balucu sakaytini tu nadatengn.

1945年8月15日，日本投降的消息傳至上海，中國抗日戰爭宣告結束。歷經

磨難的陳歌辛有感而發，於1946年初創作此曲。當時，劫後餘生的喜悅與家園殘破的悲痛交織，人們內心充滿複雜的情感。

== '''namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan:''' ==
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%81%AD%E5%96%9C%E6%81%AD%E5%96%9C
[[kakuniza:Hana Ating]]</text>
      <sha1>ihbk2eh0r76uyda5c63eg94dnehul26</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>