Norway

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipitiya</sitename>
    <dbname>szywiki</dbname>
    <base>https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">myiti</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">sazumaay</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">sasukamu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">misaungayay</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikipitiya</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Wikipitiya sasukamu</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">tangan</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">matatengil tu MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">taazihan mitudung</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">matatengil tu buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">kakuniza</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">bacu-saupu</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Norway</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4270</id>
    <revision>
      <id>140762</id>
      <parentid>140761</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T00:20:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* cungli (總理) */</comment>
      <origin>140762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11511" sha1="jjd0czktaaraqehnw1hj4korenr909b" xml:space="preserve">[[tangan:Flag of Norway.svg|thumb|u hata nu '''Norway (挪威)'''|alt=Flag of Norway.svg]]

'''Nuo-uy (挪威)'''

u '''Nuo-uy (挪威)''' sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 62 00 N, 10 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa izaw ku 323,802 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 304,282 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 19,520 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]]an sa 5,627,400 &lt;small&gt;(2026)&lt;/small&gt;.&lt;ref name=&quot;ssbf&quot;&gt;[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Population, january 01 2026, Statistics Norway] Accessdate=2026-02-26&lt;/ref&gt;

kakalukan [[umah]] sa 2.70%, kilakilangan umah sa 27.80%, zumaay henay umah sa 69.50%.

== '''kanatal nu tapang a tuse (首都)''' ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Oslo ([[:zh:奥斯陆|奧斯陸]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 17 bulad 5 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci [[Harald V]], micakat a demiad sa i 1991 a mihca 1 bulad 17 demiad.

== '''cungli (總理)''' ==
u cunli nu Norway (挪威) ayza sa ci [[:en:Jonas Gahr Støre|Jonas Gahr Støre]] ([[:en:Arbeiderpartiet|Ap]]) &lt;small&gt;(2021–)&lt;/small&gt;, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 10 bulad 14 demiad. 

== '''likisi atu lalangawan nu Nuo-uy (挪威)''' ==
namaka amisay nu Ze-e-man tademaw namaka kunyen pic siw sep mihcaan malingatu mabuwah, katukuh tu kunyen cay sep nem nem mihcaan u iluc tu nu Tan-may kina midebungay tu Ing-ke-lan, saan tu hucunu &quot;Wi-ci zitayan&quot;, u O-cuo nu mukasi atu cungseci nu laadan a nikaydaan nu zitayan. mitahaway nu Wi-cin-tademawm, itida ku nuheni i Lan-de subal, Fa-luo subal, Pin-taw, Ke-lin-lan subal idaw ku nipatidengan tu babulawan nu kitidaan, itida i cay sep tu hedek nu secian nai' ku wantan mueneng i Mei-cuo-niw-hun-lan sa. caay kaw kukung ku nuheni, itawya nipisiwbay sa, itida satu mueneng i liklik nu O-cuo dadipasan atu sasauwacan. idaw ku nipikilukan tu kunyen wal lu siw mihcaan naw midebungay ku nuheni tu Pay-can-tin-ti-ku nu heitayan milalaw tu Pei-huy. u kitidaan nu heni main ku O-cuo, pasu In-ke-lan a Tan-may kitidaan, Ci-hu-luo-se, Fa-kuo a Nuo-man-ti sa.

從北方日耳曼人從公元790年開始擴張，直到公元1066年丹麥人的後裔征服英格蘭，一般稱之為「維京時代」，是歐洲遠古時代和中世紀之間的過渡時期。維京人是著名的航海家，他們在得蘭群島、法羅群島、冰島、格陵蘭島，都設立了殖民地，在10世紀末曾不定期地在美洲紐芬蘭居住過。他們不僅是海盜，也同時進行貿易，甚至定居在歐洲沿海和河流兩岸。有記錄說公元839年他們曾作為拜占廷帝國的雇傭兵征服北非。他們的殖民地遍布歐洲，包括英格蘭的丹麥區、基輔羅斯、法國的諾曼第等等。 

katukuh tu hedek nu Wi-cin zitayan, kya Pei-o siteked satu kina kanatal atu kuo-wan, tawya miala tu kilisetu kiwkayan, malingatu micumud tu cung-se-ci.katukuh tu nikatabaki nu O-cuo dumaaca nu kanatalan tu icelang nu Kuo-wan, idaw tu ku sapiwawies tu Wi-cin kukungan, haymaw satu malawpes kina Wi-cin. kya wal lu sep mihcaan a Nuo-wi nu adidi'ay nu kanatalan. tadaangangan nu Wan-kuo ci Si-hu-e, Huo-la-cia-lan, A-e-fuo-hay-mu atu A-ke-de-e, Ka-e-ma-lein &quot; Kalmarunionen&quot; , cay lu siw pic mihcaan- cay lim tu lu mihcaan&quot; u cay sip seci hedek katukuh cay nem seci tu kalingatuan u Tan-may, Zuy-tin atu Nuo-wi masakumiay nu se-kan a Na-wi-ya kanatal lein-mung.

只是到了維京時代的末期，北歐才出現獨立的國家和國王，同時也接納了基督教，開始進入中世紀。直到歐洲各國王權強大，有能力抵抗維京海盜之後，維京方才逐漸開始消亡。約820年時的挪威小王國範圍。最重要的王國為西福爾、霍拉加蘭、阿爾弗海姆和阿格德爾 ，卡爾馬聯（Kalmarunionen，1397年-1523年）是14世紀末至16世紀初由丹麥、瑞典和挪威組成的斯堪的納維亞國家聯盟。

cay lu siw pic mihcaan nem bulad cay pic demiad, Tan-may, Zuy-ten atu Nuo-wuy a dayhiw itida i Zuy-ten timulan nu tukay Ka-e-ma sikawaw masasakamu, paytenm sa tina tuluay nu wan-kuo pulungen palekal ci Tay-dan-may ni-wan ci Ma-ke-li-te yise u Kuo-wan atu Se-cen, ina Nuo-wuy atu Zuy-ten kuo-wan u Tan-may kuo-wan kina sikawaway. Tan-may wan-se kina mikuwanay tina tuluay nu kanatalan. ina Zuy-ten atu Nuo-wuy hidatu ku nikasingangan tu wan-kuo. Tan-may hamin han nuheni mikawaw kina tuluay nu kanatalan a sakay hekal atu nu hitayan a kawawan, dumaan nu lalabuay nu kanatalan hidan tu kunipisiteked. nika, itida tu Lein-mung zitayan, Tan-may wan-kuo caay kaw mikawaway tina Zuy-ten se-cen atu kuo-wan, pasu Zuy-ten kuo-wan ci Ka-e-pa-se yu mikawaw henay tina zitayan. itini nikanai' nu salaadan, ina Zuy-tan tatengan nipikuwanan sipakayda i kanatal tu nu udip a siidaay nu nisinkiwan a Se-cen-tapang.

1397年6月17日，丹麥、瑞典和挪威的代表在瑞典南部城市卡爾馬舉行會議，決定三個王國共同擁戴丹麥女王瑪格麗特一世為國王和攝政者，即挪威和瑞典國王由丹麥國王兼任。丹麥王室成為三國的統治者。同時瑞典和挪威仍然保留了王國的地位。丹麥王室總攬三國的外交和國防事務，同時瑞典和挪威仍然保留了王國的地位。丹麥王室總攬三國的外交和國防事務，各國內政則保持獨立。但是，在聯盟時期，丹麥國王並不總是可以兼任瑞典攝政或國王，如瑞典國王卡爾八世在位時期。在這些間隙里，瑞典的實際統治者通常是從本國貴族中選出的攝政官。 

nina tuluay nu kanatalan a Lei-mung hamin han nuheni ku Pei-o malacacay ku Kuo-wan nu mikuwanay, idaw ku dadatengan tu Pei-o kanatalan sapiwawies tu De-yi-ce-han-sa tunmung itida i Puo-luo ti-hay atu Pei-hay a sapiput tu sapisiwbay nu heni. cay lim tu hedek nu seci, Tan-may wanse atu Zuy-ten siidaay masasu ada, ina mihantayay nu Lei-mung sawsawni masasuada ku nuheni. ci Ke-li-se-ti-an ese itida i cay lim tu sep mihcaan mililid tu hitay midebung hiyaen nu mihantayay nu Zuy-ten siidaan pu'tan nuheni ku Zuy-ten suo-tu Se-de-ke-e-muo, sa hamin han nuheni mipatay ku palekalay a Zuy-ten siidaay. cay lim mihcaan tu lingatu a Ka-ma-len-mung kitidaan itida i cay lu wal sep mihcaan ci Ma-ke-li-te' ise sipabeli nida tu ilucan, ci Puo-mei-la-ni-ya a Ay-li-ke mala Nuo-wi a kuo-wan. ina Nuo-wi naw lala' nu Ke-li-lan subal, Pin-taw atu Fa-luo-subal hina satu u Tan-may ku mikuwanay.

三國的聯盟把整個北歐地區置於一個國王的統治下，有利於北歐國家對抗德意志漢薩同盟在波羅的海和北海的貿易壟斷地位。15世紀末，丹麥王室和瑞典貴族的矛盾激化，反對聯盟的衝突不斷爆發。克里斯蒂安二世于1520年率兵攻佔了被瑞典反對派貴族控制的瑞典首都斯德哥爾摩，並且殺害了大批參與起義的瑞典貴族。16世紀初期的卡馬聯盟領土1380年瑪格麗特一世讓她的外孫，波美拉尼亞的埃里克任挪威國王。原挪威屬地格陵蘭島、冰島和法羅群島從此開始受丹麥統治。

lingtu nu Lei-mung, ci dawmian ci Ma-ke-li-te' yise kanamuhan namin nu dumadumaan a Tan-may wansean, nika nikudan satu ina Tan-may wanse caay pihedek milawilaw tu Nuo-wi atu Zuy-ten a lalabuay nu kawawan, sisa hida satu a miliyas.cay sip katukuh cay lim seci, ina Tan-may palawpesen nu heni ku Han-sa-tun-mung misuayaw tu Puo-luo tu sakay siwbayan nu sapatatungus nu sakalepacawan.ina Tan-may Aw-ten-paw-wancaw a Ke-li-se-ti-an yise maala nuheni ku De-yi-ce kitidaan Se-le-su-yi-ke atu He-e-se-tay-in a sapikuwan. cay lim tu cay mihcaan ina siidaay nu Zuy-ten ci Ku-se-ta-hu. Wa-sa itida i Ta-la-na-sen malingatu aca palekal tu tademaw sapaculi tu hitay nu Tan-may. cay lim tu lu mihcaan,ci Ku-se-ta-hu. Wa-sa itida tu tung-mung niedapan miwawies tu Se-ke-e-muo, mademec kina hitay nu Tan-may, mapalekal aca kina Zuy-ten misiteked.   

聯盟初期，瑪格麗特一世的懷柔手段使丹麥王室受到各國貴族的擁戴，但後來丹麥王室不斷企圖控制挪威和瑞典的內政事務，導致聯盟的離心離德。14至16世紀，丹麥為了打破漢薩同盟對波羅的海貿易活動的支配而進行了一系列戰爭。丹麥奧登堡王朝的克里斯蒂安一世取得了德意志地區石勒蘇益格和荷爾施泰因的統治權。1521年瑞典貴族古斯塔夫·瓦薩在達拉納省重新招募了一支反抗丹麥的軍隊。1523年，古斯塔夫·瓦薩在漢薩同盟的幫助下攻入斯德哥爾摩，丹麥軍隊戰敗，瑞典恢復獨立。    

瑞典恢復獨立後，卡爾馬聯盟已經瓦解，但丹麥和挪威仍然維持着聯盟國家。1534年挪威被取消王國的地位，降為丹麥的省。 

mapatideng satu ku [[Sweden]] (瑞典), Ka-E-Ma-Lanmum (卡爾馬聯盟) mabulesak tu kunuheni, nika u [[Denmark]] (丹麥) atu [[Norway]] (挪威) mahidatu kunuheni masasukapah a kanatal. cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku sepat (1534) a mihcaan [[Norway]] (挪威) mapalawpes ku wankuo a ngangan, pahetiken mala [[Denmark]] (丹麥) a kenis. 

17世紀，瑞典為爭奪波羅的海霸權不斷與丹麥交戰。

sabaw tu pitu (17) a seci, [[Sweden]] (瑞典) mangalay mialaw tu Po-Luo-Di' a bayu (波羅的海) caay pisengal atu Denmark (丹麥) malepacaw.

1658年，瑞典最終收復了斯堪的納維亞半島上長期被丹麥佔領的南部沿海地區。

cacay a malebut enem a lasubu lima a bataan idaw ku walu (1658) a mihcaan, [[Sweden]] (瑞典) sadikuday satu maalaw tu nuheni ku S-Kan-De-Na-Wia-ya a kumay (斯堪的納維亞半島) s   nu hatidaay tu nutenes ani a lawan nu [[Denmark]] (丹麥) a nutimulan nu dadipasan a  kakitidaan. 

1809年，俄羅斯帝國吞併了瑞典統治下的芬蘭。

cacay a malebut walu a lasubu idaw ku siwa (1809) a mihcaan, E’-[[Russia]] (俄羅斯) dikuo debungan nu [[Sweden]] (瑞典) mikuwan tu [[Finland]] (芬蘭).

拿破崙戰爭後，根據1814年基爾條約，丹麥將挪威轉讓給瑞典。經過了短暫的武裝抵抗，挪威成為瑞典國王統治下的王國。

Na-Puo-Lun (拿破崙) nikaminan satu malepacaw , sakamusa cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku sepat (1814) a mihcaan nu Ci-E nika sasulitan (基爾條約) nika sasulitan, [[Denmark]] (丹麥) hiyan nu [[Norway]] (挪威) sipabeli i [[Sweden]] (瑞典). apuyu kuni kalpacaw amiwaies, [[Norway]] (挪威) mala [[Sweden]] (瑞典) kuowan nikuwanan a wankuo.

1905年，挪威以和平的方式從瑞典獨立。

cacay a malebut siwa a lasubu idaw ku lima (1905) a mihcaan, [[Norway]] (挪威) han misadawmin tu wayway namaka [[Sweden]] (瑞典) micidek masacacay. 

1938年，冰島脫離丹麥獨立。法羅群島和格陵蘭至今仍為丹麥領地。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku walu (1938) a mihcaan , [[Iceland]] (冰島) miales tu [[Denmark]] (丹麥) micidek masacacay. Fa-Luo luyaluy a subal (法羅群島) atu Greenland (格陵蘭) katukuh ayda u [[Denmark]] (丹麥) a lala'.

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 挪威：https://www.backpackers.com.tw/guide/index.php/%E6%8C%AA%E5%A8%81

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>jjd0czktaaraqehnw1hj4korenr909b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>kasadingsingan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12892</id>
    <revision>
      <id>140763</id>
      <timestamp>2026-05-21T01:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>napatizeng tu kasabelih, lacul ku &quot;== kaliliman == kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.  '''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳…&quot;</comment>
      <origin>140763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="471" sha1="jj7f2pgr2sdql4h6y2ngx7meus5fa6i" xml:space="preserve">== kaliliman ==
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。</text>
      <sha1>jj7f2pgr2sdql4h6y2ngx7meus5fa6i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140764</id>
      <parentid>140763</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T01:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <origin>140764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1560" sha1="2ijy21ibykd9304eenlmjp02142usl4" xml:space="preserve">== kaliliman ==
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 

從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.</text>
      <sha1>2ijy21ibykd9304eenlmjp02142usl4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140765</id>
      <parentid>140764</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T01:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* kaliliman */</comment>
      <origin>140765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2247" sha1="cpajtwmjswa41qdgmi7mhlh0jeuc4nw" xml:space="preserve">== kaliliman ==
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 

從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。</text>
      <sha1>cpajtwmjswa41qdgmi7mhlh0jeuc4nw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140766</id>
      <parentid>140765</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T01:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* kaliliman */</comment>
      <origin>140766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3380" sha1="lnkgfqf949j5a722gprs4p3bj8v72rs" xml:space="preserve">== kaliliman ==
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 

從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。

pakayni malumanay kuyumin siwgace uyni ku nipili’ a pangangan yadah ku kamu a macaculi. Namakay 2010 a zidayan malingtu, zima a binawlan nu Amilika “micidek ku Han-i atu Ye-nan-i” micili i katuudy nu cen-bu micukaymas tu ngangan nu Cowng-kow a siwgac. zuma Amilika a cen-ce-cya pasayza micukaymas tu “Lunar New Year”.

關於農曆新年的用詞差異與譯名選用一直頗有爭議。至少從2010年代中期開始，美國一些民眾（特別是韓裔和越南裔）批評在官方場合使用中國新年的稱呼。一些美國政治家也傾向於使用「Lunar New Year」。

ayza a mihcaan Taywan micukaymas tu “Lunar New Year” apakutay han tu “Chinese New Year”, mahiniay a nipatahkal makaynah nu Cowng-kow-talu a sinsinbunan “namalilid nu Cowng-kow”. namahiza sa ku kamu nu cen-bu nu Cowng-kow-talu zuma micukaymas tu mahiniay a “Lunar New Year”.

而台灣近些年也有使用「Lunar New Year」來代替「Chinese New Year」的提議；而相關提議被中國大陸媒體譴責是「去中國化」。同時中國大陸官方仍會在部分場合使用「Lunar New Year」的說法。</text>
      <sha1>lnkgfqf949j5a722gprs4p3bj8v72rs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140767</id>
      <parentid>140766</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T01:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* kaliliman */</comment>
      <origin>140767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4802" sha1="mpounk67y8k525aye5sou4ms18cowgx" xml:space="preserve">== kaliliman ==
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 

從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。

pakayni malumanay kuyumin siwgace uyni ku nipili’ a pangangan yadah ku kamu a macaculi. Namakay 2010 a zidayan malingtu, zima a binawlan nu Amilika “micidek ku Han-i atu Ye-nan-i” micili i katuudy nu cen-bu micukaymas tu ngangan nu Cowng-kow a siwgac. zuma Amilika a cen-ce-cya pasayza micukaymas tu “Lunar New Year”.

關於農曆新年的用詞差異與譯名選用一直頗有爭議。至少從2010年代中期開始，美國一些民眾（特別是韓裔和越南裔）批評在官方場合使用中國新年的稱呼。一些美國政治家也傾向於使用「Lunar New Year」。

ayza a mihcaan Taywan micukaymas tu “Lunar New Year” apakutay han tu “Chinese New Year”, mahiniay a nipatahkal makaynah nu Cowng-kow-talu a sinsinbunan “namalilid nu Cowng-kow”. namahiza sa ku kamu nu cen-bu nu Cowng-kow-talu zuma micukaymas tu mahiniay a “Lunar New Year”.

而台灣近些年也有使用「Lunar New Year」來代替「Chinese New Year」的提議；而相關提議被中國大陸媒體譴責是「去中國化」。同時中國大陸官方仍會在部分場合使用「Lunar New Year」的說法。

== nakamuan a lalangawan 起源傳說 ==
siwgace a lisin namaycuwaay hakya caay tu kadayum a gingkiwan, nika hinisa ku zima lalekalan sa iing-sang a mihcaan sazikuzay nu mihcaan misalisin tu Di’tu, misalisin tu tuas a kawaw “misalisin tu piadup”, nakamuan saayaway i yaw-sun izaw tu ku lisin nu sadingsingan a lisin. malukay a kuyum cacay a bulad malingatu tu cacay a mihcaan, cacay a bulad tu cacay a demiad palalecad i capi nu kasadingsingan.

過年習俗源自何時很難考究，不過一般認為起源於殷商時期的歲末年頭祭神、祭祖活動（臘祭）；傳說最早在堯舜時就有過春節的風俗。農曆正月是一年之開始，而正月初一平均在立春附近。

lisin a demiad tatenga’ atu pakayniay malukay malilid ku kawaw, “al-ya a nikiluan, “tang-i-ye-cay, sya-ye-suy, sang-yeci, cow-ye-nyen.” musakamu tu “mihca” a ngangan makay cow a ziday malingatu, cya-ku-wen atu cin-wenay a mihca a cudad mazuhemay a tipus sanay. “musakamu pasubana’ tu cudad” ngangan “mkihca, masuhem ku tipus. makay masuhem ku tipus. yadah ku nilangec.”

節日的時間相信和農業勞作影響有關，《爾雅》記載：「唐虞曰載，夏曰歲，商曰祀，周曰年。」說明「年」的稱謂從周朝開始；甲骨文和金文中的年字都有穀穗成熟的形象，《說文解字》也稱：「年，穀孰也。從禾千聲。春秋傳曰大有年。」</text>
      <sha1>mpounk67y8k525aye5sou4ms18cowgx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140768</id>
      <parentid>140767</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T01:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* nakamuan a lalangawan 起源傳說 */</comment>
      <origin>140768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5577" sha1="mwuo120kjj3lrtabi2b4f20thdkbiuv" xml:space="preserve">== kaliliman ==
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 

從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。

pakayni malumanay kuyumin siwgace uyni ku nipili’ a pangangan yadah ku kamu a macaculi. Namakay 2010 a zidayan malingtu, zima a binawlan nu Amilika “micidek ku Han-i atu Ye-nan-i” micili i katuudy nu cen-bu micukaymas tu ngangan nu Cowng-kow a siwgac. zuma Amilika a cen-ce-cya pasayza micukaymas tu “Lunar New Year”.

關於農曆新年的用詞差異與譯名選用一直頗有爭議。至少從2010年代中期開始，美國一些民眾（特別是韓裔和越南裔）批評在官方場合使用中國新年的稱呼。一些美國政治家也傾向於使用「Lunar New Year」。

ayza a mihcaan Taywan micukaymas tu “Lunar New Year” apakutay han tu “Chinese New Year”, mahiniay a nipatahkal makaynah nu Cowng-kow-talu a sinsinbunan “namalilid nu Cowng-kow”. namahiza sa ku kamu nu cen-bu nu Cowng-kow-talu zuma micukaymas tu mahiniay a “Lunar New Year”.

而台灣近些年也有使用「Lunar New Year」來代替「Chinese New Year」的提議；而相關提議被中國大陸媒體譴責是「去中國化」。同時中國大陸官方仍會在部分場合使用「Lunar New Year」的說法。

== nakamuan a lalangawan 起源傳說 ==
siwgace a lisin namaycuwaay hakya caay tu kadayum a gingkiwan, nika hinisa ku zima lalekalan sa iing-sang a mihcaan sazikuzay nu mihcaan misalisin tu Di’tu, misalisin tu tuas a kawaw “misalisin tu piadup”, nakamuan saayaway i yaw-sun izaw tu ku lisin nu sadingsingan a lisin. malukay a kuyum cacay a bulad malingatu tu cacay a mihcaan, cacay a bulad tu cacay a demiad palalecad i capi nu kasadingsingan.

過年習俗源自何時很難考究，不過一般認為起源於殷商時期的歲末年頭祭神、祭祖活動（臘祭）；傳說最早在堯舜時就有過春節的風俗。農曆正月是一年之開始，而正月初一平均在立春附近。

lisin a demiad tatenga’ atu pakayniay malukay malilid ku kawaw, “al-ya a nikiluan, “tang-i-ye-cay, sya-ye-suy, sang-yeci, cow-ye-nyen.” musakamu tu “mihca” a ngangan makay cow a ziday malingatu, cya-ku-wen atu cin-wenay a mihca a cudad mazuhemay a tipus sanay. “musakamu pasubana’ tu cudad” ngangan “mkihca, masuhem ku tipus. makay masuhem ku tipus. yadah ku nilangec.”

節日的時間相信和農業勞作影響有關，《爾雅》記載：「唐虞曰載，夏曰歲，商曰祀，周曰年。」說明「年」的稱謂從周朝開始；甲骨文和金文中的年字都有穀穗成熟的形象，《說文解字》也稱：「年，穀孰也。從禾千聲。春秋傳曰大有年。」

malukay a kuyumi nu cacay a mihcaan tu zazikuzay a demiad “sabaw tusa a bulan tabakiay a bulad tu 30 a demiad, adidi’ay a bulad 29 a demiad”, “cu-si han” cu-si a labii mapulung amin ku luma’ay malabi tu siwgac “malumanay a kuyumi cacay a mihcaan tu sazikuzay a pukan”,kalabian tu mihca anuayaw izaw ku nipakilac tu kalisiw atu misalabii “mupupu tu mihcaan” a lisin, tungusay makay ayaway a mihca tu sazikuzay a demiad mipupu katukuh tu zuma a mihca tu sakacacay a demiad.

農曆一年最後一日（臘月大為30日，月小29日），稱為「除夕」，除夕晚全家人團圓食年夜飯（農曆一年中最後一頓飯），年夜飯以後有發壓歲錢和熬年夜（守歲）習俗，表示從上一年最後一日守到下一年第一日。</text>
      <sha1>mwuo120kjj3lrtabi2b4f20thdkbiuv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140769</id>
      <parentid>140768</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:02:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* nakamuan a lalangawan 起源傳說 */</comment>
      <origin>140769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5753" sha1="hpdx1c6ze0eucambgbgtchy4lmhqt4p" xml:space="preserve">== kaliliman ==
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 

從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。

pakayni malumanay kuyumin siwgace uyni ku nipili’ a pangangan yadah ku kamu a macaculi. Namakay 2010 a zidayan malingtu, zima a binawlan nu Amilika “micidek ku Han-i atu Ye-nan-i” micili i katuudy nu cen-bu micukaymas tu ngangan nu Cowng-kow a siwgac. zuma Amilika a cen-ce-cya pasayza micukaymas tu “Lunar New Year”.

關於農曆新年的用詞差異與譯名選用一直頗有爭議。至少從2010年代中期開始，美國一些民眾（特別是韓裔和越南裔）批評在官方場合使用中國新年的稱呼。一些美國政治家也傾向於使用「Lunar New Year」。

ayza a mihcaan Taywan micukaymas tu “Lunar New Year” apakutay han tu “Chinese New Year”, mahiniay a nipatahkal makaynah nu Cowng-kow-talu a sinsinbunan “namalilid nu Cowng-kow”. namahiza sa ku kamu nu cen-bu nu Cowng-kow-talu zuma micukaymas tu mahiniay a “Lunar New Year”.

而台灣近些年也有使用「Lunar New Year」來代替「Chinese New Year」的提議；而相關提議被中國大陸媒體譴責是「去中國化」。同時中國大陸官方仍會在部分場合使用「Lunar New Year」的說法。

== nakamuan a lalangawan 起源傳說 ==
siwgace a lisin namaycuwaay hakya caay tu kadayum a gingkiwan, nika hinisa ku zima lalekalan sa iing-sang a mihcaan sazikuzay nu mihcaan misalisin tu Di’tu, misalisin tu tuas a kawaw “misalisin tu piadup”, nakamuan saayaway i yaw-sun izaw tu ku lisin nu sadingsingan a lisin. malukay a kuyum cacay a bulad malingatu tu cacay a mihcaan, cacay a bulad tu cacay a demiad palalecad i capi nu kasadingsingan.

過年習俗源自何時很難考究，不過一般認為起源於殷商時期的歲末年頭祭神、祭祖活動（臘祭）；傳說最早在堯舜時就有過春節的風俗。農曆正月是一年之開始，而正月初一平均在立春附近。

lisin a demiad tatenga’ atu pakayniay malukay malilid ku kawaw, “al-ya a nikiluan, “tang-i-ye-cay, sya-ye-suy, sang-yeci, cow-ye-nyen.” musakamu tu “mihca” a ngangan makay cow a ziday malingatu, cya-ku-wen atu cin-wenay a mihca a cudad mazuhemay a tipus sanay. “musakamu pasubana’ tu cudad” ngangan “mkihca, masuhem ku tipus. makay masuhem ku tipus. yadah ku nilangec.”

節日的時間相信和農業勞作影響有關，《爾雅》記載：「唐虞曰載，夏曰歲，商曰祀，周曰年。」說明「年」的稱謂從周朝開始；甲骨文和金文中的年字都有穀穗成熟的形象，《說文解字》也稱：「年，穀孰也。從禾千聲。春秋傳曰大有年。」

malukay a kuyumi nu cacay a mihcaan tu zazikuzay a demiad “sabaw tusa a bulan tabakiay a bulad tu 30 a demiad, adidi’ay a bulad 29 a demiad”, “cu-si han” cu-si a labii mapulung amin ku luma’ay malabi tu siwgac “malumanay a kuyumi cacay a mihcaan tu sazikuzay a pukan”,kalabian tu mihca anuayaw izaw ku nipakilac tu kalisiw atu misalabii “mupupu tu mihcaan” a lisin, tungusay makay ayaway a mihca tu sazikuzay a demiad mipupu katukuh tu zuma a mihca tu sakacacay a demiad.

農曆一年最後一日（臘月大為30日，月小29日），稱為「除夕」，除夕晚全家人團圓食年夜飯（農曆一年中最後一頓飯），年夜飯以後有發壓歲錢和熬年夜（守歲）習俗，表示從上一年最後一日守到下一年第一日。

== malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan ==

* 中文維基百科 : '''春節'''
* https://szy.wikipedia.org/w/index.php?title=kasadingsingan&amp;veaction=edit&amp;section=2</text>
      <sha1>hpdx1c6ze0eucambgbgtchy4lmhqt4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140770</id>
      <parentid>140769</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* nakamuan a lalangawan 起源傳說 */</comment>
      <origin>140770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5847" sha1="98ja0eeey51b5qz2i97pcmbgjorqyzp" xml:space="preserve">== kaliliman ==
[[tangan:Red lanterns, Spring Festival, Ditan Park Beijing.JPG|縮圖|kasadingsingan 春節]]
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 

從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。

pakayni malumanay kuyumin siwgace uyni ku nipili’ a pangangan yadah ku kamu a macaculi. Namakay 2010 a zidayan malingtu, zima a binawlan nu Amilika “micidek ku Han-i atu Ye-nan-i” micili i katuudy nu cen-bu micukaymas tu ngangan nu Cowng-kow a siwgac. zuma Amilika a cen-ce-cya pasayza micukaymas tu “Lunar New Year”.

關於農曆新年的用詞差異與譯名選用一直頗有爭議。至少從2010年代中期開始，美國一些民眾（特別是韓裔和越南裔）批評在官方場合使用中國新年的稱呼。一些美國政治家也傾向於使用「Lunar New Year」。

ayza a mihcaan Taywan micukaymas tu “Lunar New Year” apakutay han tu “Chinese New Year”, mahiniay a nipatahkal makaynah nu Cowng-kow-talu a sinsinbunan “namalilid nu Cowng-kow”. namahiza sa ku kamu nu cen-bu nu Cowng-kow-talu zuma micukaymas tu mahiniay a “Lunar New Year”.

而台灣近些年也有使用「Lunar New Year」來代替「Chinese New Year」的提議；而相關提議被中國大陸媒體譴責是「去中國化」。同時中國大陸官方仍會在部分場合使用「Lunar New Year」的說法。

== nakamuan a lalangawan 起源傳說 ==
siwgace a lisin namaycuwaay hakya caay tu kadayum a gingkiwan, nika hinisa ku zima lalekalan sa iing-sang a mihcaan sazikuzay nu mihcaan misalisin tu Di’tu, misalisin tu tuas a kawaw “misalisin tu piadup”, nakamuan saayaway i yaw-sun izaw tu ku lisin nu sadingsingan a lisin. malukay a kuyum cacay a bulad malingatu tu cacay a mihcaan, cacay a bulad tu cacay a demiad palalecad i capi nu kasadingsingan.

過年習俗源自何時很難考究，不過一般認為起源於殷商時期的歲末年頭祭神、祭祖活動（臘祭）；傳說最早在堯舜時就有過春節的風俗。農曆正月是一年之開始，而正月初一平均在立春附近。

lisin a demiad tatenga’ atu pakayniay malukay malilid ku kawaw, “al-ya a nikiluan, “tang-i-ye-cay, sya-ye-suy, sang-yeci, cow-ye-nyen.” musakamu tu “mihca” a ngangan makay cow a ziday malingatu, cya-ku-wen atu cin-wenay a mihca a cudad mazuhemay a tipus sanay. “musakamu pasubana’ tu cudad” ngangan “mkihca, masuhem ku tipus. makay masuhem ku tipus. yadah ku nilangec.”

節日的時間相信和農業勞作影響有關，《爾雅》記載：「唐虞曰載，夏曰歲，商曰祀，周曰年。」說明「年」的稱謂從周朝開始；甲骨文和金文中的年字都有穀穗成熟的形象，《說文解字》也稱：「年，穀孰也。從禾千聲。春秋傳曰大有年。」

malukay a kuyumi nu cacay a mihcaan tu zazikuzay a demiad “sabaw tusa a bulan tabakiay a bulad tu 30 a demiad, adidi’ay a bulad 29 a demiad”, “cu-si han” cu-si a labii mapulung amin ku luma’ay malabi tu siwgac “malumanay a kuyumi cacay a mihcaan tu sazikuzay a pukan”,kalabian tu mihca anuayaw izaw ku nipakilac tu kalisiw atu misalabii “mupupu tu mihcaan” a lisin, tungusay makay ayaway a mihca tu sazikuzay a demiad mipupu katukuh tu zuma a mihca tu sakacacay a demiad.

農曆一年最後一日（臘月大為30日，月小29日），稱為「除夕」，除夕晚全家人團圓食年夜飯（農曆一年中最後一頓飯），年夜飯以後有發壓歲錢和熬年夜（守歲）習俗，表示從上一年最後一日守到下一年第一日。

== malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan ==

* 中文維基百科 : '''春節'''
* https://szy.wikipedia.org/w/index.php?title=kasadingsingan&amp;veaction=edit&amp;section=2</text>
      <sha1>98ja0eeey51b5qz2i97pcmbgjorqyzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140771</id>
      <parentid>140770</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <origin>140771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5944" sha1="2fpzt2454cvctd9jnotj8h9r7wwylhb" xml:space="preserve">== kaliliman ==
[[tangan:Red lanterns, Spring Festival, Ditan Park Beijing.JPG|縮圖|kasadingsingan 春節]]
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 
[[tangan:A chinese home decorated for New Years.jpg|縮圖|padepiten ku panan tu padaesu 春聯]]
從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。

pakayni malumanay kuyumin siwgace uyni ku nipili’ a pangangan yadah ku kamu a macaculi. Namakay 2010 a zidayan malingtu, zima a binawlan nu Amilika “micidek ku Han-i atu Ye-nan-i” micili i katuudy nu cen-bu micukaymas tu ngangan nu Cowng-kow a siwgac. zuma Amilika a cen-ce-cya pasayza micukaymas tu “Lunar New Year”.

關於農曆新年的用詞差異與譯名選用一直頗有爭議。至少從2010年代中期開始，美國一些民眾（特別是韓裔和越南裔）批評在官方場合使用中國新年的稱呼。一些美國政治家也傾向於使用「Lunar New Year」。

ayza a mihcaan Taywan micukaymas tu “Lunar New Year” apakutay han tu “Chinese New Year”, mahiniay a nipatahkal makaynah nu Cowng-kow-talu a sinsinbunan “namalilid nu Cowng-kow”. namahiza sa ku kamu nu cen-bu nu Cowng-kow-talu zuma micukaymas tu mahiniay a “Lunar New Year”.

而台灣近些年也有使用「Lunar New Year」來代替「Chinese New Year」的提議；而相關提議被中國大陸媒體譴責是「去中國化」。同時中國大陸官方仍會在部分場合使用「Lunar New Year」的說法。

== nakamuan a lalangawan 起源傳說 ==
siwgace a lisin namaycuwaay hakya caay tu kadayum a gingkiwan, nika hinisa ku zima lalekalan sa iing-sang a mihcaan sazikuzay nu mihcaan misalisin tu Di’tu, misalisin tu tuas a kawaw “misalisin tu piadup”, nakamuan saayaway i yaw-sun izaw tu ku lisin nu sadingsingan a lisin. malukay a kuyum cacay a bulad malingatu tu cacay a mihcaan, cacay a bulad tu cacay a demiad palalecad i capi nu kasadingsingan.

過年習俗源自何時很難考究，不過一般認為起源於殷商時期的歲末年頭祭神、祭祖活動（臘祭）；傳說最早在堯舜時就有過春節的風俗。農曆正月是一年之開始，而正月初一平均在立春附近。

lisin a demiad tatenga’ atu pakayniay malukay malilid ku kawaw, “al-ya a nikiluan, “tang-i-ye-cay, sya-ye-suy, sang-yeci, cow-ye-nyen.” musakamu tu “mihca” a ngangan makay cow a ziday malingatu, cya-ku-wen atu cin-wenay a mihca a cudad mazuhemay a tipus sanay. “musakamu pasubana’ tu cudad” ngangan “mkihca, masuhem ku tipus. makay masuhem ku tipus. yadah ku nilangec.”

節日的時間相信和農業勞作影響有關，《爾雅》記載：「唐虞曰載，夏曰歲，商曰祀，周曰年。」說明「年」的稱謂從周朝開始；甲骨文和金文中的年字都有穀穗成熟的形象，《說文解字》也稱：「年，穀孰也。從禾千聲。春秋傳曰大有年。」

malukay a kuyumi nu cacay a mihcaan tu zazikuzay a demiad “sabaw tusa a bulan tabakiay a bulad tu 30 a demiad, adidi’ay a bulad 29 a demiad”, “cu-si han” cu-si a labii mapulung amin ku luma’ay malabi tu siwgac “malumanay a kuyumi cacay a mihcaan tu sazikuzay a pukan”,kalabian tu mihca anuayaw izaw ku nipakilac tu kalisiw atu misalabii “mupupu tu mihcaan” a lisin, tungusay makay ayaway a mihca tu sazikuzay a demiad mipupu katukuh tu zuma a mihca tu sakacacay a demiad.

農曆一年最後一日（臘月大為30日，月小29日），稱為「除夕」，除夕晚全家人團圓食年夜飯（農曆一年中最後一頓飯），年夜飯以後有發壓歲錢和熬年夜（守歲）習俗，表示從上一年最後一日守到下一年第一日。

== malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan ==

* 中文維基百科 : '''春節'''
* https://szy.wikipedia.org/w/index.php?title=kasadingsingan&amp;veaction=edit&amp;section=2</text>
      <sha1>2fpzt2454cvctd9jnotj8h9r7wwylhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140772</id>
      <parentid>140771</parentid>
      <timestamp>2026-05-21T02:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sabak Tutuy</username>
        <id>76</id>
      </contributor>
      <comment>/* malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan */</comment>
      <origin>140772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5969" sha1="25r08od8ybizt8cd1m678rglowzs10z" xml:space="preserve">== kaliliman ==
[[tangan:Red lanterns, Spring Festival, Ditan Park Beijing.JPG|縮圖|kasadingsingan 春節]]
kasadingsingan, pisiwgacean nu malukay a kuyumi, Cowng-kow a pisiwgacean, layak a pisiwgac, u kuyumi nu Cowng-kow “malukay a kuyumi” pisiwgacean, uyza Huwa a tademaw atu kitakit layak a cudad a lalangawan cacay a mihcaan u satabakiay lalay a lisin a demiad.

'''春節'''，又稱'''農曆新年'''、中國新年、華人新年，是中國傳統曆法（農曆）中的歲首，也是華人及全球漢字文化圈一年中最重要的傳統節日。

當代春節通常從農曆臘月廿三持續慶祝至正月十五（元宵節），其中以除夕及正月初一最為隆重。春節是以農曆計算的中國傳統新年，是漢族四大傳統節日之一。

makay mintay a malingatu, Hwa-siya kalimulakan nu pisiwgac zuma akatukuh cacay a bulad sabaw lima a demiad yen-syaw zikuz kya malepun ku kawawa, zuma izaw ku milimulakay tu pisiwngacean tuwaca katukuh hamin nu cacay a bulad pahezek, milimulak a kawaw siwgac han ku ngangan, u misiwgac. 
[[tangan:A chinese home decorated for New Years.jpg|縮圖|padepiten ku panan tu padaesu 春聯]]
從明代開始，華夏新年節慶一般要到正月十五日元宵節之後才正式結束活動，有些地方的新年慶祝活動甚至到整個正月完結為止，其慶祝活動俗稱'''過年'''、'''度歲'''等。

zikuz nu sin-hay-ke-min, cen-bu mikilu tu ziday a tatungus u malumanay a kuyum sumad han tu ke-li kuyumi. Hwa-sya a misiwgac atu Caw-syen a siwgac,Ye-na a siwgac, Liw-ciw a siwgac atua ayaw nu Min-ce-wi a siwgac Lipun a siwgac hatu malecad ku demiad, lisin nu Cang a kuyumi, Mung-ku a siwgac malecad ku demiad anca cacay a demiad anca cacay a bulad ku laed.

辛亥革命後，官方紀年標準由農曆改為格里曆。華夏新年與朝鮮新年、越南新年、琉球新年和明治維新前的日本新年多數為同一日，而與藏曆新年、蒙古新年同日或差一天或一月。

u siwgac nu Cow-kow. skaadingsingan i 2023 a mihcaan mala makakadumay a kanatal a pihibangan a demiad, i 2024 a mihcaan “sadingsingan a lisin nu Cowng-kow u kalimulakan a lisin nu syakay” caay ku tungus nu nisubelidan a lalangawan a tuud nu tademaw.

中國新年活動。春節於2023年成為聯合國假日，並於2024年以「春節——中國人慶祝傳統新年的社會習俗」的名義列為人類非物質文化遺產代表作。

pakayni malumanay kuyumin siwgace uyni ku nipili’ a pangangan yadah ku kamu a macaculi. Namakay 2010 a zidayan malingtu, zima a binawlan nu Amilika “micidek ku Han-i atu Ye-nan-i” micili i katuudy nu cen-bu micukaymas tu ngangan nu Cowng-kow a siwgac. zuma Amilika a cen-ce-cya pasayza micukaymas tu “Lunar New Year”.

關於農曆新年的用詞差異與譯名選用一直頗有爭議。至少從2010年代中期開始，美國一些民眾（特別是韓裔和越南裔）批評在官方場合使用中國新年的稱呼。一些美國政治家也傾向於使用「Lunar New Year」。

ayza a mihcaan Taywan micukaymas tu “Lunar New Year” apakutay han tu “Chinese New Year”, mahiniay a nipatahkal makaynah nu Cowng-kow-talu a sinsinbunan “namalilid nu Cowng-kow”. namahiza sa ku kamu nu cen-bu nu Cowng-kow-talu zuma micukaymas tu mahiniay a “Lunar New Year”.

而台灣近些年也有使用「Lunar New Year」來代替「Chinese New Year」的提議；而相關提議被中國大陸媒體譴責是「去中國化」。同時中國大陸官方仍會在部分場合使用「Lunar New Year」的說法。

== nakamuan a lalangawan 起源傳說 ==
siwgace a lisin namaycuwaay hakya caay tu kadayum a gingkiwan, nika hinisa ku zima lalekalan sa iing-sang a mihcaan sazikuzay nu mihcaan misalisin tu Di’tu, misalisin tu tuas a kawaw “misalisin tu piadup”, nakamuan saayaway i yaw-sun izaw tu ku lisin nu sadingsingan a lisin. malukay a kuyum cacay a bulad malingatu tu cacay a mihcaan, cacay a bulad tu cacay a demiad palalecad i capi nu kasadingsingan.

過年習俗源自何時很難考究，不過一般認為起源於殷商時期的歲末年頭祭神、祭祖活動（臘祭）；傳說最早在堯舜時就有過春節的風俗。農曆正月是一年之開始，而正月初一平均在立春附近。

lisin a demiad tatenga’ atu pakayniay malukay malilid ku kawaw, “al-ya a nikiluan, “tang-i-ye-cay, sya-ye-suy, sang-yeci, cow-ye-nyen.” musakamu tu “mihca” a ngangan makay cow a ziday malingatu, cya-ku-wen atu cin-wenay a mihca a cudad mazuhemay a tipus sanay. “musakamu pasubana’ tu cudad” ngangan “mkihca, masuhem ku tipus. makay masuhem ku tipus. yadah ku nilangec.”

節日的時間相信和農業勞作影響有關，《爾雅》記載：「唐虞曰載，夏曰歲，商曰祀，周曰年。」說明「年」的稱謂從周朝開始；甲骨文和金文中的年字都有穀穗成熟的形象，《說文解字》也稱：「年，穀孰也。從禾千聲。春秋傳曰大有年。」

malukay a kuyumi nu cacay a mihcaan tu zazikuzay a demiad “sabaw tusa a bulan tabakiay a bulad tu 30 a demiad, adidi’ay a bulad 29 a demiad”, “cu-si han” cu-si a labii mapulung amin ku luma’ay malabi tu siwgac “malumanay a kuyumi cacay a mihcaan tu sazikuzay a pukan”,kalabian tu mihca anuayaw izaw ku nipakilac tu kalisiw atu misalabii “mupupu tu mihcaan” a lisin, tungusay makay ayaway a mihca tu sazikuzay a demiad mipupu katukuh tu zuma a mihca tu sakacacay a demiad.

農曆一年最後一日（臘月大為30日，月小29日），稱為「除夕」，除夕晚全家人團圓食年夜飯（農曆一年中最後一頓飯），年夜飯以後有發壓歲錢和熬年夜（守歲）習俗，表示從上一年最後一日守到下一年第一日。

== malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan ==

* 中文維基百科 : '''春節'''
* https://szy.wikipedia.org/w/index.php?title=kasadingsingan&amp;veaction=edit&amp;section=2
[[kakuniza:Sabak Tutuy]]</text>
      <sha1>25r08od8ybizt8cd1m678rglowzs10z</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>