Nicaragua

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipitiya</sitename>
    <dbname>szywiki</dbname>
    <base>https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">myiti</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">sazumaay</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">sasukamu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">misaungayay</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikipitiya</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Wikipitiya sasukamu</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">tangan</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">matatengil tu MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">taazihan mitudung</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">matatengil tu buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">kakuniza</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">bacu-saupu</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Nicaragua</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4260</id>
    <revision>
      <id>140792</id>
      <parentid>140790</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T02:13:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tabakiay a tapang nu kanatal (元首) */</comment>
      <origin>140792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7422" sha1="pg64tiq4315h1qik7336rk2fce962nh" xml:space="preserve">Nicaragua（尼加拉瓜）

[[tangan:Flag of Nicaragua.svg|thumb|u hata nu Nicaragua （尼加拉瓜）|alt=Flag of Nicaragua.svg]]

u [[Nicaragua|Nicaragua（尼加拉瓜）]] sa i labu nu inutebanan atu nutimulan Amilika (Cong-Nan-Mei-Cuo 中南美洲), itiza i 13 00 N, 85 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 130,370 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 119,990 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 10,380 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 5,966,798.

kakalukan [[umah]] sa 42.20%, kilakilangan umah sa 25.30%, zumaay henay umah sa 32.50%.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Managua([[:zh:馬拿瓜|馬拿瓜]]).

== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ==
kakinging nu kanatal demiad sa 15 bulad 9 demiad.

== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci [[Daniel Ortega]], [[micakat]] a demiad sa i 2007 a mihca 1 bulad 10 demiad.

== '''Ni-cia-la-kua''' kafuy  (尼加拉瓜咖啡) ==
yadah ku tatanengan nu kafei itida i Ni-cia-la-kua, yadah ku masahicahicaay nu lipahak atu bangsi idaw henay ku tamelacay nu kalacilecileminan nu tatanaman. ina dindusi nina ten-cu-cia itida i cay pic siw sep mihcaan alaen nida ku kafuy patayda i Ni-cia-la-kua, sayaway tu nipalumaan u hanipisalama' han nanay, katukuh i cay wal sip sep mihcaan, manin tu kinakanatal kapahen tina kafuyan, sisa hida satu a malingatu paluma'. cay wal sip sep --cay siw sip sep mihcaan, ina kafuy misuayaw tina Ni-cia-la-kua tu sakaudip u tabakiay nu nikalalidan, kilul sa tu kapah nu sakaetiman nu kafuy, ina papalumaan mangalay tu katuuday nu tademawan a misakawaw.

尼加拉瓜咖啡口感相當多樣，十分複雜並帶著令人愉悅的果香與純淨的酸度。天主教傳教士在1790年將咖啡帶入尼加拉瓜，最初種植的目的只是好奇，直到1840年左右，因全球對咖啡需求的增長，咖啡種植才開始得到重視。1840~1940年，咖啡產業對尼加拉瓜經濟造成極大影響，隨著咖啡的重要性與價值提高，產業也需要更多的資源與人力投注。

cay wal pic sep mihcaan, sapiwaysiaw ku kahuy nu Ni-cia-la-kua, sihu miedap tu sakay nutawan a kanatal nu kusian hinaala a makakadum tu kahuy a kawawan sisa makalal tu lala’. nika katukuh tu cay siw hedek nu mihcan, Ni-cia-la-kua mala” pada’ kun-he-kuo”, namakayda i kahuy nu yadah nu kalisiwan mapatayda tu namin i duma nu kanatalan hakiay taydan tu micumud i alubu nu silalaay. sayaway nu kanatalan “ kahuy makakadum” itida i tu sep secian mataba mapatideng tu, i cay siw lu nem—cay siw pic siw mihcaan u Sumoza nina picidekan nanay nu mikuwanay a cence’an. kilul sa micumud tu kun-can nu kawawan, hetik sat uku nidang nu kahuy, makedal, balangbangan nu demiadan, tada malawpes tu kina kahuy nu Ni-cia-la-kua a kawawan. tumian ayda nu Ni-cia-la-kua kapah tu atudi, malingatu aca a haymawsa a kapah, nu aydaay a kahuy nu Ni-cia-la-kua.

1870年，咖啡成為尼加拉瓜主要外銷作物，政府也致力於使外國公司得以輕易投資咖啡業並獲得土地。但到了19世紀末，尼加拉瓜成為「香蕉共和國」，而來自咖啡的收益多數都流往國外或進入當地地主的口袋。國內第一個「咖啡共同合作社」在二十世紀早期成立，是1936~1979年由Somoza家族獨裁統治下的政策。之後隨著進入共產統治及政治因素，以及咖啡價格大跌、乾旱及颶風等天災的影響，重創了尼加拉瓜的咖啡產業。幸好現在尼加拉瓜咖啡產業有回春的情況，咖啡農也開始專注於品質的提升，現在尼加拉瓜的咖啡

hatidaay taneng milalaba’ tu masacacayay nu tawkian hakiya u sikawaway ku misakaputay a “ nikakaduman nu kawawan. kapahay nu kahuy nu Ni-cia-la-kua idaw aca ku nipaina tu S.H.G. nu sulitan, midayhiw tu namaka buyuay a kahuy. Sa-kaw-wi-n “Segovia” kitidaan itida i Ni-cia-la-ka amisan a talakaway nu masenalay, u “ kakaduma nu masakaputay” a picidekan nu kitidaan.

多半可追溯到單一莊園或由生產者所組成的「共同合作社」。優良的尼加拉瓜咖啡都會在豆袋上印上S.H.G.的字樣，代表高海拔莊園生產的咖啡。薩高維恩（segovia）地區位於尼加拉瓜北方的高台上，是一個以「共同合作社」組成的一個獨特地區。

== '''Nicaragua banaw (尼加拉瓜湖)''' ==
banaw nu Ni-cia-la-kua, u satabakiay nu Cung-mei-cuo, sakatusa nu bataan idaw ku cacay i kitakidan a Hu-puo-ni-la-kua banaw ahebal han makaal tu wall u nem sip pin-han-ku-li, u Cung-mei-cuo satabakiay, itini i kitakida tu sakacacay a banawan, itida i lalabu nu Ni-cia-la-kua nu nanuman. ina Ni-cia-la-kua banaw nawu Tay-pin-yen nu dadisapan nu bayuan, nikabakuhacan nina buyu’an sisa, atu bayu masasulaa’d, tidaay nu In-ti-an tademawan pangangan han u Si-wuo-e-ka banaw, imihan “ tadananau nu bayuan” aydaay nu Tay-pin-yen atu Ni-cia-la-kua banaw tu laad idaaw ku sabaw siwa cinmi a masadihepay nu matatulinay, u labu nu nanum caay namin kalecad, hikiya makaala tu tu lu mi katukuh tu pic sep mi. lalaliwan nina banaw makayda i Sen-hu-an sauwacan taydan i Cia-le-pi bayu.
[[tangan:CarnavalNica.jpg|縮圖|laylay nu Ni-cia-la-kua a kalimulakan nu kawaw                              尼加拉瓜的傳統嘉年華會活動]]
尼加拉瓜湖, 是中美洲最大，世界第二十一大的湖泊尼加拉瓜湖水域面積8264平方公里， 是中美洲最大, 世界第一大的湖泊，位於尼加拉瓜境內的一個淡水湖。 尼加拉瓜湖原為太平洋岸一海灣，因為火山噴發作用，與海洋隔絕， 當地印第安人稱之為季西沃爾卡湖， 意是&quot;淡水海&quot;現太平洋與尼加拉瓜湖之間有19 千米的志峽相連，地峽中水深不一， 約在23米至70米之間。湖水通過聖胡安河流人加勒比海.

dadipasan nina Ni-cia-la-kua kilakilangan namin, yadah ku sumanahay nu sasapina tu luma’an, langdawsa ku nanum, bangcal kina hekal, sabahelbahel sa ku ayam misalama, sawsawni tahekal ku buting, ya langdaw nu tapuku, salengac nu latem, takelal nu nanum, mala u kasenengan nu tataydaan midang. ayda hantu, u bangcal nu Nin-cia-la-kua banaw atu Ma-sa-ya buyuan malecad ku nikasinganganan, mala tataydaan nu midangan nu sasalamaan. milakuuyt kina Ni-cia-la-kua tu Sen-hu-an-sauwac atu Cia-le-pi-hay matatulin. dadipasan nina Ni-cia-la-kua u satabakiay a tukay nu Ke-la-na-ta.

尼加拉瓜湖岸上綠樹成蔭, 許多紅頂亭點綴其間, 湖水一片湛藍, 湖風習習, 水鳥翻飛, 魚兒不時躍出水面, 那藍天, 白雲, 水光, 湖色構成了一派迷人的景色.現在, 幽美的尼加拉瓜湖已與馬薩亞火山並駕齊名, 成為尼加拉瓜著弘口的兩大景觀.加拉瓜湖通過聖胡安河與加勒比海相連. 尼加拉瓜湖畔最大的城巿是格拉納達.

'''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 尼加拉瓜湖，是中美洲最大、世界第二十一大的湖泊：https://kknews.cc/travel/mea24q9.html
*尼加拉瓜咖啡：https://www.cometrue-coffee.com/blog/d09e8f02f07
*尼加拉瓜-薩高維恩(segovia)高山豆：https://directcoffee.pixnet.net/blog/post/16115605

[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>pg64tiq4315h1qik7336rk2fce962nh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140793</id>
      <parentid>140792</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T02:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nicaragua banaw (尼加拉瓜湖) */</comment>
      <origin>140793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7523" sha1="hl5xrlpp2avnthxeyzop7l2m5aiok39" xml:space="preserve">Nicaragua（尼加拉瓜）

[[tangan:Flag of Nicaragua.svg|thumb|u hata nu Nicaragua （尼加拉瓜）|alt=Flag of Nicaragua.svg]]

u [[Nicaragua|Nicaragua（尼加拉瓜）]] sa i labu nu inutebanan atu nutimulan Amilika (Cong-Nan-Mei-Cuo 中南美洲), itiza i 13 00 N, 85 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 130,370 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 119,990 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 10,380 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 5,966,798.

kakalukan [[umah]] sa 42.20%, kilakilangan umah sa 25.30%, zumaay henay umah sa 32.50%.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Managua([[:zh:馬拿瓜|馬拿瓜]]).

== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ==
kakinging nu kanatal demiad sa 15 bulad 9 demiad.

== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci [[Daniel Ortega]], [[micakat]] a demiad sa i 2007 a mihca 1 bulad 10 demiad.
[[tangan:Granada Nicaragua.jpg|縮圖|古城格拉納達保留有眾多殖民時期的古老建築]]

== '''Ni-cia-la-kua''' kafuy  (尼加拉瓜咖啡) ==
yadah ku tatanengan nu kafei itida i Ni-cia-la-kua, yadah ku masahicahicaay nu lipahak atu bangsi idaw henay ku tamelacay nu kalacilecileminan nu tatanaman. ina dindusi nina ten-cu-cia itida i cay pic siw sep mihcaan alaen nida ku kafuy patayda i Ni-cia-la-kua, sayaway tu nipalumaan u hanipisalama' han nanay, katukuh i cay wal sip sep mihcaan, manin tu kinakanatal kapahen tina kafuyan, sisa hida satu a malingatu paluma'. cay wal sip sep --cay siw sip sep mihcaan, ina kafuy misuayaw tina Ni-cia-la-kua tu sakaudip u tabakiay nu nikalalidan, kilul sa tu kapah nu sakaetiman nu kafuy, ina papalumaan mangalay tu katuuday nu tademawan a misakawaw.

尼加拉瓜咖啡口感相當多樣，十分複雜並帶著令人愉悅的果香與純淨的酸度。天主教傳教士在1790年將咖啡帶入尼加拉瓜，最初種植的目的只是好奇，直到1840年左右，因全球對咖啡需求的增長，咖啡種植才開始得到重視。1840~1940年，咖啡產業對尼加拉瓜經濟造成極大影響，隨著咖啡的重要性與價值提高，產業也需要更多的資源與人力投注。

cay wal pic sep mihcaan, sapiwaysiaw ku kahuy nu Ni-cia-la-kua, sihu miedap tu sakay nutawan a kanatal nu kusian hinaala a makakadum tu kahuy a kawawan sisa makalal tu lala’. nika katukuh tu cay siw hedek nu mihcan, Ni-cia-la-kua mala” pada’ kun-he-kuo”, namakayda i kahuy nu yadah nu kalisiwan mapatayda tu namin i duma nu kanatalan hakiay taydan tu micumud i alubu nu silalaay. sayaway nu kanatalan “ kahuy makakadum” itida i tu sep secian mataba mapatideng tu, i cay siw lu nem—cay siw pic siw mihcaan u Sumoza nina picidekan nanay nu mikuwanay a cence’an. kilul sa micumud tu kun-can nu kawawan, hetik sat uku nidang nu kahuy, makedal, balangbangan nu demiadan, tada malawpes tu kina kahuy nu Ni-cia-la-kua a kawawan. tumian ayda nu Ni-cia-la-kua kapah tu atudi, malingatu aca a haymawsa a kapah, nu aydaay a kahuy nu Ni-cia-la-kua.

1870年，咖啡成為尼加拉瓜主要外銷作物，政府也致力於使外國公司得以輕易投資咖啡業並獲得土地。但到了19世紀末，尼加拉瓜成為「香蕉共和國」，而來自咖啡的收益多數都流往國外或進入當地地主的口袋。國內第一個「咖啡共同合作社」在二十世紀早期成立，是1936~1979年由Somoza家族獨裁統治下的政策。之後隨著進入共產統治及政治因素，以及咖啡價格大跌、乾旱及颶風等天災的影響，重創了尼加拉瓜的咖啡產業。幸好現在尼加拉瓜咖啡產業有回春的情況，咖啡農也開始專注於品質的提升，現在尼加拉瓜的咖啡

hatidaay taneng milalaba’ tu masacacayay nu tawkian hakiya u sikawaway ku misakaputay a “ nikakaduman nu kawawan. kapahay nu kahuy nu Ni-cia-la-kua idaw aca ku nipaina tu S.H.G. nu sulitan, midayhiw tu namaka buyuay a kahuy. Sa-kaw-wi-n “Segovia” kitidaan itida i Ni-cia-la-ka amisan a talakaway nu masenalay, u “ kakaduma nu masakaputay” a picidekan nu kitidaan.

多半可追溯到單一莊園或由生產者所組成的「共同合作社」。優良的尼加拉瓜咖啡都會在豆袋上印上S.H.G.的字樣，代表高海拔莊園生產的咖啡。薩高維恩（segovia）地區位於尼加拉瓜北方的高台上，是一個以「共同合作社」組成的一個獨特地區。

== '''Nicaragua banaw (尼加拉瓜湖)''' ==
banaw nu Ni-cia-la-kua, u satabakiay nu Cung-mei-cuo, sakatusa nu bataan idaw ku cacay i kitakidan a Hu-puo-ni-la-kua banaw ahebal han makaal tu wall u nem sip pin-han-ku-li, u Cung-mei-cuo satabakiay, itini i kitakida tu sakacacay a banawan, itida i lalabu nu Ni-cia-la-kua nu nanuman. ina Ni-cia-la-kua banaw nawu Tay-pin-yen nu dadisapan nu bayuan, nikabakuhacan nina buyu’an sisa, atu bayu masasulaa’d, tidaay nu In-ti-an tademawan pangangan han u Si-wuo-e-ka banaw, imihan “ tadananau nu bayuan” aydaay nu Tay-pin-yen atu Ni-cia-la-kua banaw tu laad idaaw ku sabaw siwa cinmi a masadihepay nu matatulinay, u labu nu nanum caay namin kalecad, hikiya makaala tu tu lu mi katukuh tu pic sep mi. lalaliwan nina banaw makayda i Sen-hu-an sauwacan taydan i Cia-le-pi bayu.
[[tangan:CarnavalNica.jpg|縮圖|laylay nu Ni-cia-la-kua a kalimulakan nu kawaw                              尼加拉瓜的傳統嘉年華會活動]]
尼加拉瓜湖, 是中美洲最大，世界第二十一大的湖泊尼加拉瓜湖水域面積8264平方公里， 是中美洲最大, 世界第一大的湖泊，位於尼加拉瓜境內的一個淡水湖。 尼加拉瓜湖原為太平洋岸一海灣，因為火山噴發作用，與海洋隔絕， 當地印第安人稱之為季西沃爾卡湖， 意是&quot;淡水海&quot;現太平洋與尼加拉瓜湖之間有19 千米的志峽相連，地峽中水深不一， 約在23米至70米之間。湖水通過聖胡安河流人加勒比海.

dadipasan nina Ni-cia-la-kua kilakilangan namin, yadah ku sumanahay nu sasapina tu luma’an, langdawsa ku nanum, bangcal kina hekal, sabahelbahel sa ku ayam misalama, sawsawni tahekal ku buting, ya langdaw nu tapuku, salengac nu latem, takelal nu nanum, mala u kasenengan nu tataydaan midang. ayda hantu, u bangcal nu Nin-cia-la-kua banaw atu Ma-sa-ya buyuan malecad ku nikasinganganan, mala tataydaan nu midangan nu sasalamaan. milakuuyt kina Ni-cia-la-kua tu Sen-hu-an-sauwac atu Cia-le-pi-hay matatulin. dadipasan nina Ni-cia-la-kua u satabakiay a tukay nu Ke-la-na-ta.

尼加拉瓜湖岸上綠樹成蔭, 許多紅頂亭點綴其間, 湖水一片湛藍, 湖風習習, 水鳥翻飛, 魚兒不時躍出水面, 那藍天, 白雲, 水光, 湖色構成了一派迷人的景色.現在, 幽美的尼加拉瓜湖已與馬薩亞火山並駕齊名, 成為尼加拉瓜著弘口的兩大景觀.加拉瓜湖通過聖胡安河與加勒比海相連. 尼加拉瓜湖畔最大的城巿是格拉納達.

'''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 尼加拉瓜湖，是中美洲最大、世界第二十一大的湖泊：https://kknews.cc/travel/mea24q9.html
*尼加拉瓜咖啡：https://www.cometrue-coffee.com/blog/d09e8f02f07
*尼加拉瓜-薩高維恩(segovia)高山豆：https://directcoffee.pixnet.net/blog/post/16115605

[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>hl5xrlpp2avnthxeyzop7l2m5aiok39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140794</id>
      <parentid>140793</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T02:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ni-cia-la-kua kafuy  (尼加拉瓜咖啡) */</comment>
      <origin>140794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7658" sha1="pjrspe1on00onvu5avbzilksnxjnzy0" xml:space="preserve">Nicaragua（尼加拉瓜）

[[tangan:Flag of Nicaragua.svg|thumb|u hata nu Nicaragua （尼加拉瓜）|alt=Flag of Nicaragua.svg]]

u [[Nicaragua|Nicaragua（尼加拉瓜）]] sa i labu nu inutebanan atu nutimulan Amilika (Cong-Nan-Mei-Cuo 中南美洲), itiza i 13 00 N, 85 00 W.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 130,370 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 119,990 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 10,380 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 5,966,798.

kakalukan [[umah]] sa 42.20%, kilakilangan umah sa 25.30%, zumaay henay umah sa 32.50%.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Managua([[:zh:馬拿瓜|馬拿瓜]]).

== kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日) ==
kakinging nu kanatal demiad sa 15 bulad 9 demiad.

== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci [[Daniel Ortega]], [[micakat]] a demiad sa i 2007 a mihca 1 bulad 10 demiad.
[[tangan:Granada Nicaragua.jpg|縮圖|ku-cen Ke-la-na -ta hidan tu nu heni ku nunaayaway nu zitayan nu malumanay a sangan nu luma'                                           古城格拉納達保留有眾多殖民時期的古老建築]]

== '''Ni-cia-la-kua''' kafuy  (尼加拉瓜咖啡) ==
yadah ku tatanengan nu kafei itida i Ni-cia-la-kua, yadah ku masahicahicaay nu lipahak atu bangsi idaw henay ku tamelacay nu kalacilecileminan nu tatanaman. ina dindusi nina ten-cu-cia itida i cay pic siw sep mihcaan alaen nida ku kafuy patayda i Ni-cia-la-kua, sayaway tu nipalumaan u hanipisalama' han nanay, katukuh i cay wal sip sep mihcaan, manin tu kinakanatal kapahen tina kafuyan, sisa hida satu a malingatu paluma'. cay wal sip sep --cay siw sip sep mihcaan, ina kafuy misuayaw tina Ni-cia-la-kua tu sakaudip u tabakiay nu nikalalidan, kilul sa tu kapah nu sakaetiman nu kafuy, ina papalumaan mangalay tu katuuday nu tademawan a misakawaw.

尼加拉瓜咖啡口感相當多樣，十分複雜並帶著令人愉悅的果香與純淨的酸度。天主教傳教士在1790年將咖啡帶入尼加拉瓜，最初種植的目的只是好奇，直到1840年左右，因全球對咖啡需求的增長，咖啡種植才開始得到重視。1840~1940年，咖啡產業對尼加拉瓜經濟造成極大影響，隨著咖啡的重要性與價值提高，產業也需要更多的資源與人力投注。

cay wal pic sep mihcaan, sapiwaysiaw ku kahuy nu Ni-cia-la-kua, sihu miedap tu sakay nutawan a kanatal nu kusian hinaala a makakadum tu kahuy a kawawan sisa makalal tu lala’. nika katukuh tu cay siw hedek nu mihcan, Ni-cia-la-kua mala” pada’ kun-he-kuo”, namakayda i kahuy nu yadah nu kalisiwan mapatayda tu namin i duma nu kanatalan hakiay taydan tu micumud i alubu nu silalaay. sayaway nu kanatalan “ kahuy makakadum” itida i tu sep secian mataba mapatideng tu, i cay siw lu nem—cay siw pic siw mihcaan u Sumoza nina picidekan nanay nu mikuwanay a cence’an. kilul sa micumud tu kun-can nu kawawan, hetik sat uku nidang nu kahuy, makedal, balangbangan nu demiadan, tada malawpes tu kina kahuy nu Ni-cia-la-kua a kawawan. tumian ayda nu Ni-cia-la-kua kapah tu atudi, malingatu aca a haymawsa a kapah, nu aydaay a kahuy nu Ni-cia-la-kua.

1870年，咖啡成為尼加拉瓜主要外銷作物，政府也致力於使外國公司得以輕易投資咖啡業並獲得土地。但到了19世紀末，尼加拉瓜成為「香蕉共和國」，而來自咖啡的收益多數都流往國外或進入當地地主的口袋。國內第一個「咖啡共同合作社」在二十世紀早期成立，是1936~1979年由Somoza家族獨裁統治下的政策。之後隨著進入共產統治及政治因素，以及咖啡價格大跌、乾旱及颶風等天災的影響，重創了尼加拉瓜的咖啡產業。幸好現在尼加拉瓜咖啡產業有回春的情況，咖啡農也開始專注於品質的提升，現在尼加拉瓜的咖啡

hatidaay taneng milalaba’ tu masacacayay nu tawkian hakiya u sikawaway ku misakaputay a “ nikakaduman nu kawawan. kapahay nu kahuy nu Ni-cia-la-kua idaw aca ku nipaina tu S.H.G. nu sulitan, midayhiw tu namaka buyuay a kahuy. Sa-kaw-wi-n “Segovia” kitidaan itida i Ni-cia-la-ka amisan a talakaway nu masenalay, u “ kakaduma nu masakaputay” a picidekan nu kitidaan.

多半可追溯到單一莊園或由生產者所組成的「共同合作社」。優良的尼加拉瓜咖啡都會在豆袋上印上S.H.G.的字樣，代表高海拔莊園生產的咖啡。薩高維恩（segovia）地區位於尼加拉瓜北方的高台上，是一個以「共同合作社」組成的一個獨特地區。

== '''Nicaragua banaw (尼加拉瓜湖)''' ==
banaw nu Ni-cia-la-kua, u satabakiay nu Cung-mei-cuo, sakatusa nu bataan idaw ku cacay i kitakidan a Hu-puo-ni-la-kua banaw ahebal han makaal tu wall u nem sip pin-han-ku-li, u Cung-mei-cuo satabakiay, itini i kitakida tu sakacacay a banawan, itida i lalabu nu Ni-cia-la-kua nu nanuman. ina Ni-cia-la-kua banaw nawu Tay-pin-yen nu dadisapan nu bayuan, nikabakuhacan nina buyu’an sisa, atu bayu masasulaa’d, tidaay nu In-ti-an tademawan pangangan han u Si-wuo-e-ka banaw, imihan “ tadananau nu bayuan” aydaay nu Tay-pin-yen atu Ni-cia-la-kua banaw tu laad idaaw ku sabaw siwa cinmi a masadihepay nu matatulinay, u labu nu nanum caay namin kalecad, hikiya makaala tu tu lu mi katukuh tu pic sep mi. lalaliwan nina banaw makayda i Sen-hu-an sauwacan taydan i Cia-le-pi bayu.
[[tangan:CarnavalNica.jpg|縮圖|laylay nu Ni-cia-la-kua a kalimulakan nu kawaw                              尼加拉瓜的傳統嘉年華會活動]]
尼加拉瓜湖, 是中美洲最大，世界第二十一大的湖泊尼加拉瓜湖水域面積8264平方公里， 是中美洲最大, 世界第一大的湖泊，位於尼加拉瓜境內的一個淡水湖。 尼加拉瓜湖原為太平洋岸一海灣，因為火山噴發作用，與海洋隔絕， 當地印第安人稱之為季西沃爾卡湖， 意是&quot;淡水海&quot;現太平洋與尼加拉瓜湖之間有19 千米的志峽相連，地峽中水深不一， 約在23米至70米之間。湖水通過聖胡安河流人加勒比海.

dadipasan nina Ni-cia-la-kua kilakilangan namin, yadah ku sumanahay nu sasapina tu luma’an, langdawsa ku nanum, bangcal kina hekal, sabahelbahel sa ku ayam misalama, sawsawni tahekal ku buting, ya langdaw nu tapuku, salengac nu latem, takelal nu nanum, mala u kasenengan nu tataydaan midang. ayda hantu, u bangcal nu Nin-cia-la-kua banaw atu Ma-sa-ya buyuan malecad ku nikasinganganan, mala tataydaan nu midangan nu sasalamaan. milakuuyt kina Ni-cia-la-kua tu Sen-hu-an-sauwac atu Cia-le-pi-hay matatulin. dadipasan nina Ni-cia-la-kua u satabakiay a tukay nu Ke-la-na-ta.

尼加拉瓜湖岸上綠樹成蔭, 許多紅頂亭點綴其間, 湖水一片湛藍, 湖風習習, 水鳥翻飛, 魚兒不時躍出水面, 那藍天, 白雲, 水光, 湖色構成了一派迷人的景色.現在, 幽美的尼加拉瓜湖已與馬薩亞火山並駕齊名, 成為尼加拉瓜著弘口的兩大景觀.加拉瓜湖通過聖胡安河與加勒比海相連. 尼加拉瓜湖畔最大的城巿是格拉納達.

'''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* 尼加拉瓜湖，是中美洲最大、世界第二十一大的湖泊：https://kknews.cc/travel/mea24q9.html
*尼加拉瓜咖啡：https://www.cometrue-coffee.com/blog/d09e8f02f07
*尼加拉瓜-薩高維恩(segovia)高山豆：https://directcoffee.pixnet.net/blog/post/16115605

[[kakuniza:Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>pjrspe1on00onvu5avbzilksnxjnzy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niger</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4264</id>
    <revision>
      <id>140795</id>
      <parentid>124180</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T03:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* kakitidaan (地理位置) */</comment>
      <origin>140795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6957" sha1="1v26e8kei0ahmk8vzlo315i1ojgu2rs" xml:space="preserve">Niger (尼日)

[[tangan:Flag of Niger.svg|thumb|u hata nu Niger (尼日)|alt=Flag of Niger.svg]]Niger (Ni-Zi, kamu nu Hulam: 尼日)

u [[Niger]] sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 16 00 N, 8 00 E.

u ahebal nu lala'ay sa 1.267 [[lasubu]] [[amang]] km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 300 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 18,638,600.

kakalukan [[umah]] sa 35.10%, kilakilangan umah sa 1%, zumaay henay umah sa 63.90%.

== kakitidaan (地理位置) ==
laupen nu pituay nu kanatalan kin Ni-ze “ Si-fei balucu’”.kitidaan nu Ni-ze itida i Fei-cuo nu teban timulan nu kitidaan, u Sa-ha-la likelikenan nu timula a lalabuay nu kanatalan, ina kanatal nu ami atu A-e-ci-li-ya atu Li-pi-ya malalitin, timul mahida u Nay-ci-li-ya atu Pei-nin lalikeluhan, nutipan atu Ma-li atu Pu-ci-n-fa mababiyaw, wali mahida u Ca-de mababiyaw. amis u kacaledesan nu likelikenan nu demiadan. timul kacaledesan nu lutuklutukan nu demiadan, malatusa ku demiad u kakelahan, udadan tusa ku demiad, palalalad nu demiada makaala tu lu sept u, sacaledesay nu kitakidan a kanatal. tulu ku tabakiay nu sawacan Ni-ze sauwac nu tanayu’ makaala tu lim lim sep cin-mi, nikasumad nikalikidan nu nanum tabaki, nu cacayay nu mihcaan itida a cacay i cay – tu buladan kya idaw ku namum makayda malikid, duma nu buladan makayda i kawanan a buladan makayda ku nanum, sisa Ni-ze a lala’ u kedal ku angangan. 

尼日被7個國家包圍的[西非心臟] 尼日共和國位於非洲中西部, 是撒哈拉沙漠南緣的內陸國, 該國北與阿爾及利亞和利比亞接壤, 南同奈及利亞和貝寧交界, 西與馬里和布吉納法索毗連, 東同查德相鄰. 北部屬熱帶沙漠氣候. 南部屬熱帶草原氣,全年分旱, 雨兩季, 年平均氣溫30 ℃以上, 是世界上最熱的國家之一. 非洲三大河流之一尼日河在其境內長550千米, 河水流量變化很大, 一年之中只有1-2月間才有上游洪水流過, 其餘時間都僅由河右岸的季節性河流補給, 因此尼日的土地仍以輸旱為主.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==

=== 首都是Niamey ([[:zh:尼亞美|尼阿美]]). ===

==== u tapang tusu nu kanatal sa u Niamey ([[:zh:尼亞美|尼阿美]]). ====
Ni-ya-mei u Fei-cuo teban nutipan a Ni-ze-kun-he-kuo a sutu atu tabakiay nu tukay, sakay cen-ce nu kanatal, sakaudip, lalangawan atu tatelungan nu caculilan. Ni-ya-mei naw adidi’ay nu babutingan nu niyadu’an, cay siw lu nem mihcaan mala Ni-ze tukay amelik satu Malahat. cay siw nem sep mihcaan misiteked kina Ni-ze malasu-tu. cung-tung-hu, sihu matatungduhay nu kakakulian atu kakaygian nu giing itida namin.

尼亞美 (Niamey)是非洲中西部尼日共和國的首都和最大城市, 全國的政治, 經濟, 文化和交通中心.

尼亞美原系一小漁村,1926年成為尼日首府後即迅速發展起來. 1960年尼日獨立時成為首都. 總統府, 政府辦公大樓和國民議會大廈均建於此.

== kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日) ==
國家的紀念日為12月8日  kakinging nu kanatal demiad sa 12 bulad 18 demiad.

== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ==
aydaay nu Ni-ze cung-tung ci Muhanmude．Pacumu Mu-ha-muo-de. Pa-cu-mu, cay siw nem mihcaan cay bulad cay demiad lecuhan, mala Ni-ze cung-tung tu tu sept u cay mihcaan sip bulad lu demiad

目前尼日的總統是Muhanmude．Pacumu 穆罕默德·巴祖姆, 1960年1月1日 生日,就職為尼日總統是2021年4月2日

== cunli (總理) ==
尼日的總理是[[Ouhoumoudou Mahamadou]] (烏胡穆杜・馬哈馬杜), 2021年4月3日進升為總理 

u cunli nu Niger (尼日) ayza sa ci [[Ouhoumoudou Mahamadou]] (烏胡穆杜・馬哈馬杜), micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 4 bulad 3 demiad. 

== lacul (資源) ==
sakapahay nu kasilaculan u cuo, masingaay nu cuo lu sep wan tun, mikikaka tu kitakid nu nisingaan a cay cay pasintu. Lin-suan-yen nisingaan cay lu .lim se pyi caay henay kalian, sulu nisupedan makaala tu nem sep sep wan tun. idaw henay ku Si, Tei, apuk, simal, kim nu ba’tuan. Ni-ze caay ka kapah ku kukulian, sakay kitikid u caayay kaw malahatay nu kanatal, sakaudip u kakalukan ku angangan, sakay mukinan malakuday, nika ina tabakiay nu cuo a kusian, ina cuo sakay kitakidan sakasepat ku nikasinganganan. 

資源擁有豐富的鈾資源, 已探明鈾儲量30萬噸, 占世界總儲量的11%. 磷酸鹽儲量12.54億尚未開發. 煤儲量600萬噸. 還有錫, 鐵, 石膏, 石油, 黃金等礦藏. 尼日工業基礎薄弱, 是世界上經濟最不發達的國家之一, 經濟以農牧業為主, 工業落後. 但兩家大型鈾礦開採公司, 鈾產量居世界第四位.

== A-Cia-De-Ce (阿加德茲, Agadez)     ==
A-de-cia-ce u Cia-ce-ce tabakiay nu kitidaan a tukay, itini i likisian taneng talaayawen mikilim katukuh tu cay sip seci, u Tu-wa-lei binacadan a sakaetiman nu tukay, mala Sa-ha-la likelikenan nu sasasiwbayan a angangan, tatelungan nu likisi itida i tu sep cay lu mihcaan mala kitidid nu lalangawan nipahetikan nu babalaki. A-cia-de-ce tatelungan nu likisi u Muo-men-hu sakasingangan, itida i Sa-ha-la-likelikenan nu tumulan, kapalekalan itida i cay lim atu cay nem seci A-yi-e-su-tan kanatal a patideng atu Tu-a-lei-ke niyadu’ itini mueneng nu zitayan, lilis han u tawyaay nu malumanay a lala’an, lilisay nu macimacian mahini tu ayda. sakasinganganan makaala tu tu pic mi, u amutu atu cenga anisangaan tina A-cia-de-ce biyuan, ina biyu nisangaan sakay kitikidan u satalakaway. micidek ku kaku, tabaki, u lala’ atu kilang ku sangan, malasepatay nu kakuan, kapah ku nalimaan, madimel, pitu a tungdutan, kilul hank u kayakay mahida u culen ku sakatapabaw, taneng makatukuh i tungdut, makayda i tungdut pasaysasa pa’ngaw, mamelawmelaw kina A-cia-de-cen.

阿加德茲為加德茲大區的首府, 歷史至少可溯至西元14 世紀, 是圖瓦雷格族的重要城市, 並成為撒哈拉沙漠貿易的重要據點之一, 其歷史中心於2013年被列為世界文化遺產. 阿加德茲歷史中心以漠門戶而著稱, 位於撒哈拉沙漠南端, 發展於15和16 世紀阿伊爾蘇丹國建立以及圖阿雷格部落定居於此的時期, 邊界仍然是當時舊營地的邊界, 邊界形成的街道模式至今尚在. 最知名的是高達27米, 完全由泥磚建造的阿加德茲清真寺, 該清真寺在此類建築中是全世界最高的. 造型奇特, 氣勢宏偉, 土木建築, 呈四方形, 工藝精細, 巧奪天工, 共分7層, 沿塔內的螺旋形樓梯攀登, 可達頂峰, 從寺頂放眼眺望, 阿加德茲城全景盡收眼底. 

== malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* Niger尼日：被7個國家包圍的「西非心臟」：https://kknews.cc/zh-tw/travel/x5jpz5g.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>1v26e8kei0ahmk8vzlo315i1ojgu2rs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140796</id>
      <parentid>140795</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T03:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <origin>140796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7062" sha1="dvnws9nw7bneuezm822l5gikwd5m3tn" xml:space="preserve">Niger (尼日)

[[tangan:Flag of Niger.svg|thumb|u hata nu Niger (尼日)|alt=Flag of Niger.svg]]Niger (Ni-Zi, kamu nu Hulam: 尼日)

u [[Niger]] sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 16 00 N, 8 00 E.

u ahebal nu lala'ay sa 1.267 [[lasubu]] [[amang]] km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 300 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 18,638,600.

kakalukan [[umah]] sa 35.10%, kilakilangan umah sa 1%, zumaay henay umah sa 63.90%.

== kakitidaan (地理位置) ==
[[tangan:Niger Army 322nd Parachute Regiment.jpg|縮圖|minanam ku hiktay nu Ni-ze  尼日軍隊演習]]
laupen nu pituay nu kanatalan kin Ni-ze “ Si-fei balucu’”.kitidaan nu Ni-ze itida i Fei-cuo nu teban timulan nu kitidaan, u Sa-ha-la likelikenan nu timula a lalabuay nu kanatalan, ina kanatal nu ami atu A-e-ci-li-ya atu Li-pi-ya malalitin, timul mahida u Nay-ci-li-ya atu Pei-nin lalikeluhan, nutipan atu Ma-li atu Pu-ci-n-fa mababiyaw, wali mahida u Ca-de mababiyaw. amis u kacaledesan nu likelikenan nu demiadan. timul kacaledesan nu lutuklutukan nu demiadan, malatusa ku demiad u kakelahan, udadan tusa ku demiad, palalalad nu demiada makaala tu lu sept u, sacaledesay nu kitakidan a kanatal. tulu ku tabakiay nu sawacan Ni-ze sauwac nu tanayu’ makaala tu lim lim sep cin-mi, nikasumad nikalikidan nu nanum tabaki, nu cacayay nu mihcaan itida a cacay i cay – tu buladan kya idaw ku namum makayda malikid, duma nu buladan makayda i kawanan a buladan makayda ku nanum, sisa Ni-ze a lala’ u kedal ku angangan. 

尼日被7個國家包圍的[西非心臟] 尼日共和國位於非洲中西部, 是撒哈拉沙漠南緣的內陸國, 該國北與阿爾及利亞和利比亞接壤, 南同奈及利亞和貝寧交界, 西與馬里和布吉納法索毗連, 東同查德相鄰. 北部屬熱帶沙漠氣候. 南部屬熱帶草原氣,全年分旱, 雨兩季, 年平均氣溫30 ℃以上, 是世界上最熱的國家之一. 非洲三大河流之一尼日河在其境內長550千米, 河水流量變化很大, 一年之中只有1-2月間才有上游洪水流過, 其餘時間都僅由河右岸的季節性河流補給, 因此尼日的土地仍以輸旱為主.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==

=== 首都是Niamey ([[:zh:尼亞美|尼阿美]]). ===

==== u tapang tusu nu kanatal sa u Niamey ([[:zh:尼亞美|尼阿美]]). ====
Ni-ya-mei u Fei-cuo teban nutipan a Ni-ze-kun-he-kuo a sutu atu tabakiay nu tukay, sakay cen-ce nu kanatal, sakaudip, lalangawan atu tatelungan nu caculilan. Ni-ya-mei naw adidi’ay nu babutingan nu niyadu’an, cay siw lu nem mihcaan mala Ni-ze tukay amelik satu Malahat. cay siw nem sep mihcaan misiteked kina Ni-ze malasu-tu. cung-tung-hu, sihu matatungduhay nu kakakulian atu kakaygian nu giing itida namin.

尼亞美 (Niamey)是非洲中西部尼日共和國的首都和最大城市, 全國的政治, 經濟, 文化和交通中心.

尼亞美原系一小漁村,1926年成為尼日首府後即迅速發展起來. 1960年尼日獨立時成為首都. 總統府, 政府辦公大樓和國民議會大廈均建於此.

== kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日) ==
國家的紀念日為12月8日  kakinging nu kanatal demiad sa 12 bulad 18 demiad.

== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ==
aydaay nu Ni-ze cung-tung ci Muhanmude．Pacumu Mu-ha-muo-de. Pa-cu-mu, cay siw nem mihcaan cay bulad cay demiad lecuhan, mala Ni-ze cung-tung tu tu sept u cay mihcaan sip bulad lu demiad

目前尼日的總統是Muhanmude．Pacumu 穆罕默德·巴祖姆, 1960年1月1日 生日,就職為尼日總統是2021年4月2日

== cunli (總理) ==
尼日的總理是[[Ouhoumoudou Mahamadou]] (烏胡穆杜・馬哈馬杜), 2021年4月3日進升為總理 

u cunli nu Niger (尼日) ayza sa ci [[Ouhoumoudou Mahamadou]] (烏胡穆杜・馬哈馬杜), micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 4 bulad 3 demiad. 

== lacul (資源) ==
sakapahay nu kasilaculan u cuo, masingaay nu cuo lu sep wan tun, mikikaka tu kitakid nu nisingaan a cay cay pasintu. Lin-suan-yen nisingaan cay lu .lim se pyi caay henay kalian, sulu nisupedan makaala tu nem sep sep wan tun. idaw henay ku Si, Tei, apuk, simal, kim nu ba’tuan. Ni-ze caay ka kapah ku kukulian, sakay kitikid u caayay kaw malahatay nu kanatal, sakaudip u kakalukan ku angangan, sakay mukinan malakuday, nika ina tabakiay nu cuo a kusian, ina cuo sakay kitakidan sakasepat ku nikasinganganan. 

資源擁有豐富的鈾資源, 已探明鈾儲量30萬噸, 占世界總儲量的11%. 磷酸鹽儲量12.54億尚未開發. 煤儲量600萬噸. 還有錫, 鐵, 石膏, 石油, 黃金等礦藏. 尼日工業基礎薄弱, 是世界上經濟最不發達的國家之一, 經濟以農牧業為主, 工業落後. 但兩家大型鈾礦開採公司, 鈾產量居世界第四位.

== A-Cia-De-Ce (阿加德茲, Agadez)     ==
A-de-cia-ce u Cia-ce-ce tabakiay nu kitidaan a tukay, itini i likisian taneng talaayawen mikilim katukuh tu cay sip seci, u Tu-wa-lei binacadan a sakaetiman nu tukay, mala Sa-ha-la likelikenan nu sasasiwbayan a angangan, tatelungan nu likisi itida i tu sep cay lu mihcaan mala kitidid nu lalangawan nipahetikan nu babalaki. A-cia-de-ce tatelungan nu likisi u Muo-men-hu sakasingangan, itida i Sa-ha-la-likelikenan nu tumulan, kapalekalan itida i cay lim atu cay nem seci A-yi-e-su-tan kanatal a patideng atu Tu-a-lei-ke niyadu’ itini mueneng nu zitayan, lilis han u tawyaay nu malumanay a lala’an, lilisay nu macimacian mahini tu ayda. sakasinganganan makaala tu tu pic mi, u amutu atu cenga anisangaan tina A-cia-de-ce biyuan, ina biyu nisangaan sakay kitikidan u satalakaway. micidek ku kaku, tabaki, u lala’ atu kilang ku sangan, malasepatay nu kakuan, kapah ku nalimaan, madimel, pitu a tungdutan, kilul hank u kayakay mahida u culen ku sakatapabaw, taneng makatukuh i tungdut, makayda i tungdut pasaysasa pa’ngaw, mamelawmelaw kina A-cia-de-cen.

阿加德茲為加德茲大區的首府, 歷史至少可溯至西元14 世紀, 是圖瓦雷格族的重要城市, 並成為撒哈拉沙漠貿易的重要據點之一, 其歷史中心於2013年被列為世界文化遺產. 阿加德茲歷史中心以漠門戶而著稱, 位於撒哈拉沙漠南端, 發展於15和16 世紀阿伊爾蘇丹國建立以及圖阿雷格部落定居於此的時期, 邊界仍然是當時舊營地的邊界, 邊界形成的街道模式至今尚在. 最知名的是高達27米, 完全由泥磚建造的阿加德茲清真寺, 該清真寺在此類建築中是全世界最高的. 造型奇特, 氣勢宏偉, 土木建築, 呈四方形, 工藝精細, 巧奪天工, 共分7層, 沿塔內的螺旋形樓梯攀登, 可達頂峰, 從寺頂放眼眺望, 阿加德茲城全景盡收眼底. 

== malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* Niger尼日：被7個國家包圍的「西非心臟」：https://kknews.cc/zh-tw/travel/x5jpz5g.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>dvnws9nw7bneuezm822l5gikwd5m3tn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>140797</id>
      <parentid>140796</parentid>
      <timestamp>2026-05-24T03:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* kakitidaan (地理位置) */</comment>
      <origin>140797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7138" sha1="oyu4yur2d38sghh45qhek0bhsrzxld0" xml:space="preserve">Niger (尼日)

[[tangan:Flag of Niger.svg|thumb|u hata nu Niger (尼日)|alt=Flag of Niger.svg]]Niger (Ni-Zi, kamu nu Hulam: 尼日)

u [[Niger]] sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 16 00 N, 8 00 E.

u ahebal nu lala'ay sa 1.267 [[lasubu]] [[amang]] km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;, u ahebal nu nanumay sa 300 km&lt;sup&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;.

hamin nu [[tademaw]] sa 18,638,600.

kakalukan [[umah]] sa 35.10%, kilakilangan umah sa 1%, zumaay henay umah sa 63.90%.

== kakitidaan (地理位置) ==
[[tangan:Niger Army 322nd Parachute Regiment.jpg|縮圖|minanam ku hiktay nu Ni-ze  尼日軍隊演習]]
laupen nu pituay nu kanatalan kin Ni-ze “ Si-fei balucu’”.kitidaan nu Ni-ze itida i Fei-cuo nu teban timulan nu kitidaan, u Sa-ha-la likelikenan nu timula a lalabuay nu kanatalan, ina kanatal nu ami atu A-e-ci-li-ya atu Li-pi-ya malalitin, timul mahida u Nay-ci-li-ya atu Pei-nin lalikeluhan, nutipan atu Ma-li atu Pu-ci-n-fa mababiyaw, wali mahida u Ca-de mababiyaw. amis u kacaledesan nu likelikenan nu demiadan. timul kacaledesan nu lutuklutukan nu demiadan, malatusa ku demiad u kakelahan, udadan tusa ku demiad, palalalad nu demiada makaala tu lu sept u, sacaledesay nu kitakidan a kanatal. tulu ku tabakiay nu sawacan Ni-ze sauwac nu tanayu’ makaala tu lim lim sep cin-mi, nikasumad nikalikidan nu nanum tabaki, nu cacayay nu mihcaan itida a cacay i cay – tu buladan kya idaw ku namum makayda malikid, duma nu buladan makayda i kawanan a buladan makayda ku nanum, sisa Ni-ze a lala’ u kedal ku angangan. 

尼日被7個國家包圍的[西非心臟] 尼日共和國位於非洲中西部, 是撒哈拉沙漠南緣的內陸國, 該國北與阿爾及利亞和利比亞接壤, 南同奈及利亞和貝寧交界, 西與馬里和布吉納法索毗連, 東同查德相鄰. 北部屬熱帶沙漠氣候. 南部屬熱帶草原氣,全年分旱, 雨兩季, 年平均氣溫30 ℃以上, 是世界上最熱的國家之一. 非洲三大河流之一尼日河在其境內長550千米, 河水流量變化很大, 一年之中只有1-2月間才有上游洪水流過, 其餘時間都僅由河右岸的季節性河流補給, 因此尼日的土地仍以輸旱為主.

== tapang tusu nu kanatal (首都) ==

=== 首都是Niamey ([[:zh:尼亞美|尼阿美]]). ===

==== u tapang tusu nu kanatal sa u Niamey ([[:zh:尼亞美|尼阿美]]). ====
[[tangan:To market.jpg|縮圖|Ma-la-ti a pacakayay  馬拉迪的雜貨店]]
Ni-ya-mei u Fei-cuo teban nutipan a Ni-ze-kun-he-kuo a sutu atu tabakiay nu tukay, sakay cen-ce nu kanatal, sakaudip, lalangawan atu tatelungan nu caculilan. Ni-ya-mei naw adidi’ay nu babutingan nu niyadu’an, cay siw lu nem mihcaan mala Ni-ze tukay amelik satu Malahat. cay siw nem sep mihcaan misiteked kina Ni-ze malasu-tu. cung-tung-hu, sihu matatungduhay nu kakakulian atu kakaygian nu giing itida namin.

尼亞美 (Niamey)是非洲中西部尼日共和國的首都和最大城市, 全國的政治, 經濟, 文化和交通中心.

尼亞美原系一小漁村,1926年成為尼日首府後即迅速發展起來. 1960年尼日獨立時成為首都. 總統府, 政府辦公大樓和國民議會大廈均建於此.

== kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日) ==
國家的紀念日為12月8日  kakinging nu kanatal demiad sa 12 bulad 18 demiad.

== tabakiay a tapang nu kanatal (元首) ==
aydaay nu Ni-ze cung-tung ci Muhanmude．Pacumu Mu-ha-muo-de. Pa-cu-mu, cay siw nem mihcaan cay bulad cay demiad lecuhan, mala Ni-ze cung-tung tu tu sept u cay mihcaan sip bulad lu demiad

目前尼日的總統是Muhanmude．Pacumu 穆罕默德·巴祖姆, 1960年1月1日 生日,就職為尼日總統是2021年4月2日

== cunli (總理) ==
尼日的總理是[[Ouhoumoudou Mahamadou]] (烏胡穆杜・馬哈馬杜), 2021年4月3日進升為總理 

u cunli nu Niger (尼日) ayza sa ci [[Ouhoumoudou Mahamadou]] (烏胡穆杜・馬哈馬杜), micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 4 bulad 3 demiad. 

== lacul (資源) ==
sakapahay nu kasilaculan u cuo, masingaay nu cuo lu sep wan tun, mikikaka tu kitakid nu nisingaan a cay cay pasintu. Lin-suan-yen nisingaan cay lu .lim se pyi caay henay kalian, sulu nisupedan makaala tu nem sep sep wan tun. idaw henay ku Si, Tei, apuk, simal, kim nu ba’tuan. Ni-ze caay ka kapah ku kukulian, sakay kitikid u caayay kaw malahatay nu kanatal, sakaudip u kakalukan ku angangan, sakay mukinan malakuday, nika ina tabakiay nu cuo a kusian, ina cuo sakay kitakidan sakasepat ku nikasinganganan. 

資源擁有豐富的鈾資源, 已探明鈾儲量30萬噸, 占世界總儲量的11%. 磷酸鹽儲量12.54億尚未開發. 煤儲量600萬噸. 還有錫, 鐵, 石膏, 石油, 黃金等礦藏. 尼日工業基礎薄弱, 是世界上經濟最不發達的國家之一, 經濟以農牧業為主, 工業落後. 但兩家大型鈾礦開採公司, 鈾產量居世界第四位.

== A-Cia-De-Ce (阿加德茲, Agadez)     ==
A-de-cia-ce u Cia-ce-ce tabakiay nu kitidaan a tukay, itini i likisian taneng talaayawen mikilim katukuh tu cay sip seci, u Tu-wa-lei binacadan a sakaetiman nu tukay, mala Sa-ha-la likelikenan nu sasasiwbayan a angangan, tatelungan nu likisi itida i tu sep cay lu mihcaan mala kitidid nu lalangawan nipahetikan nu babalaki. A-cia-de-ce tatelungan nu likisi u Muo-men-hu sakasingangan, itida i Sa-ha-la-likelikenan nu tumulan, kapalekalan itida i cay lim atu cay nem seci A-yi-e-su-tan kanatal a patideng atu Tu-a-lei-ke niyadu’ itini mueneng nu zitayan, lilis han u tawyaay nu malumanay a lala’an, lilisay nu macimacian mahini tu ayda. sakasinganganan makaala tu tu pic mi, u amutu atu cenga anisangaan tina A-cia-de-ce biyuan, ina biyu nisangaan sakay kitikidan u satalakaway. micidek ku kaku, tabaki, u lala’ atu kilang ku sangan, malasepatay nu kakuan, kapah ku nalimaan, madimel, pitu a tungdutan, kilul hank u kayakay mahida u culen ku sakatapabaw, taneng makatukuh i tungdut, makayda i tungdut pasaysasa pa’ngaw, mamelawmelaw kina A-cia-de-cen.

阿加德茲為加德茲大區的首府, 歷史至少可溯至西元14 世紀, 是圖瓦雷格族的重要城市, 並成為撒哈拉沙漠貿易的重要據點之一, 其歷史中心於2013年被列為世界文化遺產. 阿加德茲歷史中心以漠門戶而著稱, 位於撒哈拉沙漠南端, 發展於15和16 世紀阿伊爾蘇丹國建立以及圖阿雷格部落定居於此的時期, 邊界仍然是當時舊營地的邊界, 邊界形成的街道模式至今尚在. 最知名的是高達27米, 完全由泥磚建造的阿加德茲清真寺, 該清真寺在此類建築中是全世界最高的. 造型奇特, 氣勢宏偉, 土木建築, 呈四方形, 工藝精細, 巧奪天工, 共分7層, 沿塔內的螺旋形樓梯攀登, 可達頂峰, 從寺頂放眼眺望, 阿加德茲城全景盡收眼底. 

== malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
* Niger尼日：被7個國家包圍的「西非心臟」：https://kknews.cc/zh-tw/travel/x5jpz5g.html

[[kakuniza: Habayiing]]
[[kakuniza:Iing Habay]]</text>
      <sha1>oyu4yur2d38sghh45qhek0bhsrzxld0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>misaungayay:配合比全额更好（说说而已）</title>
    <ns>2</ns>
    <id>12894</id>
    <revision>
      <id>140791</id>
      <timestamp>2026-05-24T00:06:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>配合比全额更好（说说而已）</username>
        <id>4253</id>
      </contributor>
      <comment>napatizeng tu kasabelih, lacul ku &quot;你好！我是配合比全额更好（说说而已）。&quot;</comment>
      <origin>140791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="9hecx97a2a6obf4oci579r7rofegixb" xml:space="preserve">你好！我是配合比全额更好（说说而已）。</text>
      <sha1>9hecx97a2a6obf4oci579r7rofegixb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>