Malawi

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipitiya</sitename>
    <dbname>szywiki</dbname>
    <base>https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">myiti</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">sazumaay</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">sasukamu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">misaungayay</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikipitiya</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Wikipitiya sasukamu</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">tangan</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">matatengil tu MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">taazihan mitudung</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">matatengil tu buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">kakuniza</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">bacu-saupu</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Malawi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4083</id>
    <revision>
      <id>141351</id>
      <parentid>128075</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T06:24:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>141351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7530" sha1="ggufg0o7l9uh32hih3ja9ox40yktmys" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。

ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay. 

本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.

該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。

anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.

如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣。

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>ggufg0o7l9uh32hih3ja9ox40yktmys</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141352</id>
      <parentid>141351</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:38:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* sakaudip (經濟) */</comment>
      <origin>141352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7568" sha1="r082fm3h9r0mxuxx3p4ge0akctl4e0p" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣。

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>r082fm3h9r0mxuxx3p4ge0akctl4e0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141353</id>
      <parentid>141352</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:39:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* cence (政治) */</comment>
      <origin>141353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7601" sha1="3badddvl9uy79cpr54r1khct6foaccn" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖|patiyamay nu Suo-tu 首都街道]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣。

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>3badddvl9uy79cpr54r1khct6foaccn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141354</id>
      <parentid>141353</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>141354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7636" sha1="5asv2jmlb7votanb6obk7revr320tov" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。
[[tangan:Nchalo banks.JPG|縮圖]]

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖|patiyamay nu Suo-tu 首都街道]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣。

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>5asv2jmlb7votanb6obk7revr320tov</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141355</id>
      <parentid>141354</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>141355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7671" sha1="lo5cbsvwao2q8psr8xl5i1gw7v1j8qk" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。
[[tangan:Nchalo banks.JPG|縮圖|dadan nu Ma-la-wi  馬拉維街道]]

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖|patiyamay nu Suo-tu 首都街道]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣。

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>lo5cbsvwao2q8psr8xl5i1gw7v1j8qk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141356</id>
      <parentid>141355</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* sakaudip (經濟) */</comment>
      <origin>141356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7729" sha1="rguqepkear19stxzqyv9g1svke517zx" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。
[[tangan:Nchalo banks.JPG|縮圖|dadan nu Ma-la-wi  馬拉維街道]]

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
[[tangan:Initiation ritual of boys in Malawi.jpg|縮圖]]
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖|patiyamay nu Suo-tu 首都街道]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣。

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>rguqepkear19stxzqyv9g1svke517zx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141357</id>
      <parentid>141356</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:44:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* sakaudip (經濟) */</comment>
      <origin>141357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7810" sha1="db93qic7i44vuavaqi2dqckui6ej45f" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。
[[tangan:Nchalo banks.JPG|縮圖|dadan nu Ma-la-wi  馬拉維街道]]

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
[[tangan:Initiation ritual of boys in Malawi.jpg|縮圖|misiki ayda tu laylay kina Ma-la-wi ayda 正在進行傳統儀式的馬拉維人]]
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖|patiyamay nu Suo-tu 首都街道]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣。

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>db93qic7i44vuavaqi2dqckui6ej45f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141358</id>
      <parentid>141357</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* sakaudip (經濟) */</comment>
      <origin>141358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7847" sha1="twcvsufcl1ygw0nhv1c5ghxpjlf4jfz" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。
[[tangan:Nchalo banks.JPG|縮圖|dadan nu Ma-la-wi  馬拉維街道]]

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
[[tangan:Initiation ritual of boys in Malawi.jpg|縮圖|misiki ayda tu laylay kina Ma-la-wi ayda 正在進行傳統儀式的馬拉維人]]
[[tangan:Lakemalawi sunset.jpg|縮圖]]
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖|patiyamay nu Suo-tu 首都街道]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>twcvsufcl1ygw0nhv1c5ghxpjlf4jfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141359</id>
      <parentid>141358</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T10:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* demiad (氣候) */</comment>
      <origin>141359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7913" sha1="8lqoxf524ktx7ml8jyynh001wi2j4wb" xml:space="preserve">Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;,  u ahebal nu nanumay sa 24,404 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

[[tangan:Flag of Malawi.svg|thumb|u hata nu Malawi （馬拉威）|alt=Flag of Malawi.svg]]

=='''tapang tusu nu kanatal (首都)'''==
u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe ([[:zh:利隆圭|利隆圭]]).

=='''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)'''==
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

=='''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)'''==
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci [[Lazarus Chakwera]] (Lacalese．Cakewiyela [[:zh:拉扎勒斯·查克维拉|拉扎勒斯·查克維拉]]), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。
[[tangan:Nchalo banks.JPG|縮圖|dadan nu Ma-la-wi  馬拉維街道]]

== '''demiad (氣候)''' ==
Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m. 

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum. 

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

== '''sakaudip (經濟)''' ==
[[tangan:Initiation ritual of boys in Malawi.jpg|縮圖|misiki ayda tu laylay kina Ma-la-wi ayda 正在進行傳統儀式的馬拉維人]]
[[tangan:Lakemalawi sunset.jpg|縮圖|kaceleman nu cilal i banaw nu Ma-la-wi馬拉維湖的日落景色]]
ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.
[[tangan:Lilongwe Nico Centre area.JPG|縮圖|patiyamay nu Suo-tu 首都街道]]
該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

== '''cence (政治)''' ==
Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u &quot; kuo-min-yi-huy&quot;, sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu &quot; kalisiwan&quot; nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

=='''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan'''==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*馬拉威：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A9%AC%E6%8B%89%E7%BB%B4
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>8lqoxf524ktx7ml8jyynh001wi2j4wb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4276</id>
    <revision>
      <id>141360</id>
      <parentid>128088</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T11:26:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <origin>141360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12303" sha1="8o2xd66qhm11sx1g2mcdfwvy3xas4p0" xml:space="preserve">Oman（阿曼）

[[tangan:Flag of Oman.svg|thumb|u hata nu Oman（阿曼）|alt=Flag of Oman.svg]]

u [[Oman]] sa i labu nu Ya-Cuo, itiza i 21 00 N, 57 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 309,500 sq km.

u ahebal nu lala'ay sa 309,500 sq km, u ahebal nu nanumay sa 0 sq km.

hamin nu tademaw sa 3,355,262.

kakalukan [[umah]] sa 4.70%, kila[[kilang]]an umah sa 0%, zumaay henay umah sa 95.30%.

== '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Muscat ([[:zh:马斯喀特|馬斯喀特]]).

== '''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' ==
kakinging nu kanatal demiad sa 18 bulad 11 demiad.

== '''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)''' ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci [[Qaboos bin Said al Said]], micakat a demiad sa i 1970 a mihca pitu bulad tusa bataan izaw ku tulu demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
A-man u A-la-puo nu satenesay nu kanatal, kun-yen nu ayawan tu tu sep sep sep mihcan idaw ku nipisiwbay i bayu atu enelan, sakay A-la-puo subal nu tatelungan nu  misangaay tu balungan. kun-yen pitu seci mala A-la-puo kanatalan. cay cay hedek misiteked. cay sip lu siw mihcaan, ina Yi-pa-de cyaw-pay tatengan mikuwan tu A-man. cay lim sep pic mihcaan midebung kina Pu-taw-ya. cay nem sip siw mihca tidaay a tademaw belinen nu heni ku Pu-taw-ya mikuwanay, patideng tu Ya-li-pa wan-caw. cay pic sip lu mihcaan Puo-se tademaw midebung.

阿曼是阿拉伯半島最古老的國家之一，公元前2000年已經廣泛進行海上和陸路貿易活動，並成為阿拉伯半島的造船中心。公元7世紀成為阿拉伯帝國的一部分。11世紀末獨立。1429年，伊巴德教派確立在阿曼的統治。1507年葡萄牙入侵。1649年當地人推翻葡萄牙人統治，建立亞里巴王朝。1742年波斯人侵入。


18世紀中葉，阿拉伯人趕走波斯人，建立了賽義德王朝，取國名為「馬斯喀特蘇丹國」，使其成為印度洋上最強的國家之一。

sabaw tu walu a seci nu cunye, [[bahbah]]en nu Arab a tedemaw (阿拉伯人) ku Persia ([[:zh:波斯|波斯]]) a tademaw, patideng tu Sayi-delwan-caw (賽義德王朝), pangangan han tu Mase-ke’te’-sudan kanatal (馬斯喀特蘇丹國), saka mala saicelangay nu India bayu ([[:zh:印度洋|印度洋]]) a kanatalan. 

1806年，賽義德·伊本·蘇爾坦即位蘇丹，在英國支持下先是打敗了瓦哈比派穆斯林的入侵，後建立強大艦隊，擊敗印度洋傳統強國葡萄牙，奪取了葡屬莫三比克以北的所有據點。

cacay a malebut walu a lasubu idaw ku enem (1806) a mihcaan Sayidel.epen.sueltan (賽義德·伊本·蘇爾坦) kasenusa mapatideng ku [[Sudan]] (蘇丹), itini i [[United Kingdom]] (英國) anipacukelan maluayaw demec ku Waha-pi-pay-mu'se-lin (瓦哈比派穆斯林) anipitebung, nikudan sa patideng tu saicelangay a cendu' (艦隊), demecen nuheni ku India bayu ([[:zh:印度洋|印度洋]]) nu saicelangan a [[Portugal]] (葡萄牙), madebung nuheni ku [[Portugal]] (葡萄牙) nu [[Mozambique]] (莫三比克) hami nu amisan a kakitidaan.

1834年，賽義德·本·蘇爾坦遷都桑吉巴，稱桑吉巴蘇丹國。

cacay a malebut walu a lasubu tulu a bataan idaw ku sepat (1834) a mihcaan, SayiteI.pen.suektan (賽義德.伊本.蘇爾坦), mabulaw ku tusu i Sanci-pa (桑吉巴), singangan sa tu Sanci-pasu-tan-kuo (桑吉巴蘇丹國).

阿曼一躍成為印度洋的霸主，在非洲的大湖地區殖民地奴隸貿易中獲利豐厚，許多家庭移居桑吉巴。

Oman (阿曼) mala india a bayu (印度洋) nu sakakaay, itini i Fa-cuo (非洲) a satabakiyay nu [[banaw]] a mabulaway a kalung nu misiwbayay a sakasilaculan, yadah ku mabulaway nu luma taydan i Sanci-pa (桑吉巴),

英國宣布奴隸貿易非法之後，阿曼的命運開始逆轉，阿曼經濟開始崩塌，山區部落起義，成立了阿曼伊斯蘭教長國。

Ing-kuo (英國) mihapu sa u kalung caay kaw tatengaay a sasiwbayan sa , Oman (阿曼) a wunmea malingatu masumad, Oman (阿曼) nu sakaudip malingatu mahetik, i buyuay a tademaw malingatu patideng tu kawaw, patideng tu Oman Islamkiw ([[:zh:阿曼宗教|阿曼伊斯蘭教]]) a tanayuay a kanatal.

1913年，阿曼山區部落舉行反英起義，建立「阿曼伊斯蘭教長國」。

cacay a malebut siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku tulu (1913) a mihcaan, Oman (阿曼) i buyuay a tademaw malingatu patideng tu sapaculi tu Ingkuo (英國), patideng tu Oman-iselan-ciw (阿曼伊斯蘭教).  

20世紀初，阿曼教長國向馬斯喀特進攻。1920年英國在馬斯喀特同阿曼教長國簽訂了「西卜條約」，承認教長國獨立，阿曼就分裂為馬斯喀特蘇丹國和阿曼伊斯蘭教長國兩部分。 

tusa a bataan (20) a seci tu lingatu, Oman (阿曼) ciwcen kuo pasayda i Muscat ([[:zh:马斯喀特|馬斯喀特]]) misawacu. cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan (1920) a mihcan Ingkuo (英國) itini i Muscat ([[:zh:马斯喀特|馬斯喀特]]) Oman (阿曼) sakakaay masasulit tu kiyaku tu &quot;Sipu-tiaw-yue&quot; (西卜條約), palutatdenga ciwcen misiteked, Oman (阿曼) masasu utiih malatusa cacay u Muscat Sudan kanatal (馬斯喀特蘇丹國) atu Oman Islamkiw (阿曼伊斯蘭教) malatusa. 

1932年泰穆爾即位蘇丹。1949年，因阿曼教長國境內發現石油，英國和馬斯喀特蘇丹同阿曼教長國再度陷入緊張。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcaan ci Taimu-el (泰穆爾) malasakakaay nu [[Sudan]] (蘇丹). cacay a malebut siwa lasubu sepat a bataan idaw ku siwa (1949) a mihcaan, ci Oman (阿曼) makaadih tu simal itini i kanatal, Ing-Kuo (英國) atu Muscat Sudan (馬斯喀特蘇丹) atu milihida tu Oman (阿曼) malingatu waca amabiyalaw.

英國人為了在阿曼內地開採石油。也支持蘇丹賽義德，並在1954年末指揮阿曼軍隊攻入內地，占領了伊卜利和魯斯塔克，1955年12月15日攻占「教長國」的首都尼茲瓦。

Ing-kuo (英國) mangalay itini i Oman (阿曼) miteka mikutkut tu simal. Paayaw tu [[Sudan]] (蘇丹) Sayi-tel (賽義德), itini i hedek nu cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcaan tu hedek patudu'an ku[[hitay]] nu Oman (阿曼) midebung, maalaw ku Ika-li' (伊卡利) atu Luse-take’ (魯斯塔克), cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw  ku lima (1955) a mihcaan saba tu tusa a bulad atu sabaw tu lima a demiad milealaw tu Ciwcenkuo (教長國) a suodu Nice-waw (尼茲瓦). 

1957年7月加利布教長領導的反英起義失敗。1962年，英國和法國發表聲明，承認阿曼是獨立國家。

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1957) a mihcaan pitu a bulad ciwlipu (加利布) a sakakaay mililid mibelingnay tu Ing-Kuo (英國) mademic. cacay a malebut enem a lasubu idaw ku tusa (1962) a mihcaan, Ing-kuo (英國) atu Fa-kuo (法國) pangiha sakamu sa, patatenga tu Oman (阿曼) misitekeday a kanatal.

1965年南部佐法爾省組織了「佐法爾人民陣線」，發動武裝起義。

cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan timulan nu Cuofa-er (佐法爾) a niyadu’ patideng tu Cuofa-er tuni kasaupu nu tademaw (佐法爾人民陣線), patideng tu sakalepacaw.  

1967年蘇丹賽義德·本·泰穆爾統一全境，馬斯喀特蘇丹國改名馬斯喀特和阿曼蘇丹國。 

cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku pitu (1967) a mihcaan Sutansayi'.tel.pentaimue (蘇丹賽義德.本.泰穆爾) pulungen nida ku niyadu’, Mase-ke’te’-sutan (馬斯喀特蘇丹) a kanatal misumad tu ngangan mala Mase-ke’te’ (馬斯喀特) atu Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國). 

「阿曼伊斯蘭教長國」支持者組成「阿曼解放軍」，以及「阿曼和波斯灣人民民主解放陣線」。

Oman-Ise-lanciw-cenkuo (阿曼伊斯蘭教長國) nu patidengay nu masakaputay a &quot;Oman papahutinan a hitay 阿曼解放軍&quot; , atu&quot; Oman (阿曼) atu Puosewan (波斯灣) nu masakaputay a hitayan (阿曼和波斯灣人民民主解放陣線).

1970年7月23日泰穆爾蘇丹被宮廷政變推翻，其獨生子29歲的合法繼承人卡布斯接管政權，同年8月9日宣布國名為阿曼蘇丹國。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan pitu a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad a Taimu-er-sutan (泰穆爾蘇丹) belinen nui labuay mikuli a tademaw, nu cacaya a wawaan tusa a bataan idaw ku suwa a mihcaan kapah milaylayay a tademaw ci kapu-se (卡布斯) kumikuwanay, nuyda a mihcan walu a bulad siwa a demiad pangiha cinida misumad tu ngangan nu kanatal panganga sa u Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國) han. 

從此，阿曼發生巨大變化。1973年英軍撤出阿曼。

namahida,Oman (阿曼) tabaki kuni kasikawawan. cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tulu (1973) a mihcaan u Ing-kuo (英國) a hitay miales tu Oman (阿曼).

== '''kamu (語言)''' ==
阿曼蘇丹國的官方語言是阿拉伯語，通用英語。阿拉伯語屬於閃語系，由28個字母組成。

Oman-sutan-kuo (阿曼蘇丹國) tada kamu nuheni u Ala-puo (阿拉伯) a kamu, u igu ku sakalecad a kamuan. Ala-puo (阿拉伯) a kamu u malamlamay a sasakamuen, nu tusaay a bataan idaw ku walu asasulidan nu sulit anikasasuala a sasakamuen. 

阿曼各部落的方言各不相同，有些部落的方言受伊拉克土語影響，有些受波斯語和印地語影響。

Oman (阿曼) aniyaduay caay namin kaleca ku kamu nuheni, idaw ku duma a niyadu’ akamu macalap nu Ila-ke’ (伊拉克) a tadakamun, idaw ku macalapty nu Puo-se (波斯語) a kamu atu In-ti’ (印地語) akamuan. 

來自桑吉巴的阿曼僑民通用斯瓦希里語。北部沿海地區的商人、水手和大量來自南亞次大陸的外籍人也講烏爾都語。

numa kaydaay i Sanci-pa (桑吉巴) a Oman (阿曼) nu hekalay a tademaw kakaduman ku Sewal-sili (斯瓦希里) a kamu. iamisay nu dadipasan a kitidaan nu misiwbaya a tademaw, i nanumay a tademaw atu namakaydaay i Na-ya (南亞) ta’lu nutawan a niyadu'ay nu tademaw musakamu tu Wu-eltu (烏爾都) akamu.

== '''kakidaan (地理)''' ==
阿曼位於阿拉伯半島的東南角，北、東、南三面環海，瀕臨阿曼灣和阿拉伯海，海岸線長1600公里，領土面積為30.95萬平方公里，是阿拉伯半島上的第三大國家。

kitidaan nu Oman (阿曼) idai Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) a waliyan timulan nu kadu, amis, wali, timul bayubayuwan namin, mitepal tu Oman-wan (阿曼灣) atu Ala-puo (阿拉伯) a bayu, masa tanayu' ku dadipasan tanayu' han makaala tu cacay a malebut enme a lasubu (1600) a kuli, tada lala' nuheni makaala tu tulu a bataan tin siwa lima (30.95) a mang pinfan kunli, u Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) nu satabakiay a sakatulu nu kanatal.  

西北與阿拉伯聯合大公國接界，西部與沙烏地阿拉伯為鄰，西南與葉門相連，北部有一部分領土被阿拉伯聯合酋長國分開，隔荷姆茲海峽與伊朗相望。 

nutipan amisan (西北) atu Ala-puo (阿拉伯) pulung nu kanatal a kakenisan, nutipan atu Sawuti’-alapuo (沙烏地阿拉伯) mababiyaw, nutipan timulan atu Ya-men (葉門) malalidin,  amisan idaw ku lala' hiyan nu  Ala-puo lanhe ciucen (阿拉伯聯合酋長) a kanatal mibenis, silaad tu He’mu-cebayu (荷姆茲海峽) atu I-lang (伊朗) masasuayaw. 

地扼波斯灣通往印度洋為熱帶沙漠氣候。北回歸線橫穿全國，5～10月為熱季，氣溫高達40℃以上；11～4月為涼季，氣溫約為10℃。年均降水量130毫米。

Tie' uo-sewan (地扼波斯灣) pasaydaay i Ingtu-yang (印度洋) u kacaledesan nu [[likelikenan]] a demiad. Pahua-kui-sin (北回歸線) milakuuyt tu kanatal, lima〜cacay a bataan a bulad u kacaledesan, u caledes makaala tu sepat a bataan (40) a du kuni ka talakaw nu caledes, sabaw tu cacay ~ sepat a bulad u kasapi’an nu demiad, cypiwac han makaala tu cacay a bataan a du. pulung nu nikahetikan nu udad makaala tu cacay a lasubu tulu a bataan (130) hawmi.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*阿曼：https://zh.wikipedia.org/wiki/阿曼</text>
      <sha1>8o2xd66qhm11sx1g2mcdfwvy3xas4p0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sen-mu buyu’</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12982</id>
    <revision>
      <id>141333</id>
      <timestamp>2026-08-27T03:26:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>patizeng nayi’ ku cacan a kasabelih</comment>
      <origin>141333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141334</id>
      <parentid>141333</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <origin>141334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5856" sha1="s9wlfnerke17phgdbwdl0937g9qi5cz" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

wayway nu buyu’ 地形地貌

kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

lala’  地質  

malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

tu sep seci  20世紀  

takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

demiad 氣候  

masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

mitahaw  探險 

namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 

cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>s9wlfnerke17phgdbwdl0937g9qi5cz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141335</id>
      <parentid>141334</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sen-mu buyu’  聖母峰  */</comment>
      <origin>141335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5861" sha1="c8u7bo17u0zdx7gdetq30fs2on1on5m" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

lala’  地質  

malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

tu sep seci  20世紀  

takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

demiad 氣候  

masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

mitahaw  探險 

namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 

cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>c8u7bo17u0zdx7gdetq30fs2on1on5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141336</id>
      <parentid>141335</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* wayway nu buyu’ 地形地貌 */</comment>
      <origin>141336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5865" sha1="8a2jzgwe7memnzgu93asj411alwoxah" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

tu sep seci  20世紀  

takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

demiad 氣候  

masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

mitahaw  探險 

namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 

cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>8a2jzgwe7memnzgu93asj411alwoxah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141337</id>
      <parentid>141336</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* lala’  地質  */</comment>
      <origin>141337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5869" sha1="0fn34smn0gjltj2oi495wa10c59bdoh" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

demiad 氣候  

masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

mitahaw  探險 

namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 

cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>0fn34smn0gjltj2oi495wa10c59bdoh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141338</id>
      <parentid>141337</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tu sep seci  20世紀  */</comment>
      <origin>141338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5873" sha1="df8jqfmucaxk9poxchcvchk1azxb2kr" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

mitahaw  探險 

namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 

cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>df8jqfmucaxk9poxchcvchk1azxb2kr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141339</id>
      <parentid>141338</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* demiad 氣候  */</comment>
      <origin>141339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5877" sha1="7gb8sfwtdo3dfajref5beu92su6y6hh" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 

cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>7gb8sfwtdo3dfajref5beu92su6y6hh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141340</id>
      <parentid>141339</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* mitahaw  探險 */</comment>
      <origin>141340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5881" sha1="27b97nec06dgdcj60d62gyopjvkwges" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>27b97nec06dgdcj60d62gyopjvkwges</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141341</id>
      <parentid>141340</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <origin>141341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5963" sha1="3cwlsjx4cbtk7yddbhh04h2uug0r9ti" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>3cwlsjx4cbtk7yddbhh04h2uug0r9ti</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141342</id>
      <parentid>141341</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <origin>141342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5986" sha1="klx5asn02pgutm58sz7oid6jmnvehzr" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>klx5asn02pgutm58sz7oid6jmnvehzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141343</id>
      <parentid>141342</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* wayway nu buyu’ 地形地貌 */</comment>
      <origin>141343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6027" sha1="065fo9xhrzdy78aa3nyavzwiuk8qoxj" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>065fo9xhrzdy78aa3nyavzwiuk8qoxj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141344</id>
      <parentid>141343</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:49:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* wayway nu buyu’ 地形地貌 */</comment>
      <origin>141344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6086" sha1="cvlkxqvj804hp3y1b7hhavbe7067a3f" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖|Mount Everest (Sagarmathaसगरमाथा) relief map]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>cvlkxqvj804hp3y1b7hhavbe7067a3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141345</id>
      <parentid>141344</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:50:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* wayway nu buyu’ 地形地貌 */</comment>
      <origin>141345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6134" sha1="asf954m8n3yzyu1b59yh0tkqal4libs" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖|Mount Everest (Sagarmathaसगरमाथा) relief map]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
[[tangan:EverestfromKalarPatarcrop.JPG|縮圖]]
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>asf954m8n3yzyu1b59yh0tkqal4libs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141346</id>
      <parentid>141345</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* wayway nu buyu’ 地形地貌 */</comment>
      <origin>141346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6250" sha1="3nt60kjimvmg70dztdho0rqftxpqd83" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖|Mount Everest (Sagarmathaसगरमाथा) relief map]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
[[tangan:EverestfromKalarPatarcrop.JPG|縮圖|malawpes tu ku suleda nu tahekalay nu caayay kalecad nu lala'an 聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分]]
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>3nt60kjimvmg70dztdho0rqftxpqd83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141347</id>
      <parentid>141346</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 */</comment>
      <origin>141347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6360" sha1="tvhzx9rpv9obokuh6uyikgp50wv93g4" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖|Mount Everest (Sagarmathaसगरमाथा) relief map]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
[[tangan:EverestfromKalarPatarcrop.JPG|縮圖|malawpes tu ku suleda nu tahekalay nu caayay kalecad nu lala'an 聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分]]
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。
[[tangan:Sagarmatha National Park-Gorak Shep to Pheriche 2013-05-06 08-10-23-2013-05-06 08-11-08.jpg|縮圖]]

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>tvhzx9rpv9obokuh6uyikgp50wv93g4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141348</id>
      <parentid>141347</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 */</comment>
      <origin>141348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6409" sha1="1lagv9xj0ocjp8cf0kkkbkjq80rjuh5" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖|Mount Everest (Sagarmathaसगरमाथा) relief map]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
[[tangan:EverestfromKalarPatarcrop.JPG|縮圖|malawpes tu ku suleda nu tahekalay nu caayay kalecad nu lala'an 聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分]]
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。
[[tangan:Sagarmatha National Park-Gorak Shep to Pheriche 2013-05-06 08-10-23-2013-05-06 08-11-08.jpg|縮圖|tada kakitidaan nu Se-mu buyu'聖母峰大本營]]

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>1lagv9xj0ocjp8cf0kkkbkjq80rjuh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141349</id>
      <parentid>141348</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:54:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tu sep seci  20世紀  */</comment>
      <origin>141349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6448" sha1="7sd09zfr18m5mvwdhbqwygkq5si6nzs" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖|Mount Everest (Sagarmathaसगरमाथा) relief map]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
[[tangan:EverestfromKalarPatarcrop.JPG|縮圖|malawpes tu ku suleda nu tahekalay nu caayay kalecad nu lala'an 聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分]]
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。
[[tangan:Farouqalzouman99.JPG|縮圖]]

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。
[[tangan:Sagarmatha National Park-Gorak Shep to Pheriche 2013-05-06 08-10-23-2013-05-06 08-11-08.jpg|縮圖|tada kakitidaan nu Se-mu buyu'聖母峰大本營]]

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>7sd09zfr18m5mvwdhbqwygkq5si6nzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141350</id>
      <parentid>141349</parentid>
      <timestamp>2026-08-27T03:58:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tu sep seci  20世紀  */</comment>
      <origin>141350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6645" sha1="9o65kjbi81d2gb3ckl6h9mjk3ehn71s" xml:space="preserve">== Sen-mu buyu’  聖母峰  ==
[[tangan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|縮圖|Sen-mu buyu’]]
Seb-mu buyu’” kamu nu Ceng-yi  ཇོ་མོ་གླང་མ，Wi-li misumaday misulit：Jo mo glang ma，ngiha nu Cang-yi ：Qomolangma, Cung-kuo talu saan tu Cu-mu-lang-ma-buyu’, Cu buyu’, saan ku Sing-kang E-fai-e-se-buyu’”, saan ku Ni-puo-e Sa-cia-ma-ta buyu’, Amilika sa AY-fuo-le-se-buyu’, u Si-ma-la-ya-buyu’ a angangangan, satakalaway i kitakidan nu buyu’an, takalaw han makaala tu 8848.86 kung-ce.

聖母峰（藏語：ཇོ་མོ་གླང་མ，威利轉寫：Jo mo glang ma，藏語拼音：Qomolangma，中國大陸稱珠穆朗瑪峰、珠峰，香港稱額菲爾士峰），尼泊爾稱薩加瑪塔峰，西方稱埃佛勒斯峰，是喜馬拉雅山脈的主峰，是世界第一高峰，海拔8848.86公尺。

   Sen-mu buyu’ itida i Cung-hua-zen-min-kun-he-kuo atu Ni-puo-e-Cia-ma-ta kitidaan a nikatatulinan nu kitidaan tu Si-ma-la-ya-buyu’ nu teban, amis nu likelunan itida i Si-cen Tin-ze niyadu’an, timulan nu likelunan itida i Ni-pu-e-Suo-lu-kung niyadu’an.  

聖母峰位於中華人民共和國與尼泊爾薩加瑪塔專區的交界處的喜馬拉雅山脈中段，北坡在西藏定日縣境內，南坡在尼泊爾索盧坤布縣境內。

demiad nu Sen-mu-buyu’ mahida tu 29 tu c, saka “ tulu nu kitakidan”, duma nu tusaay a kakenisan sa i Ti-ciw nu amisan atu timulan. ayda hantu nu mihcaan, namaka 15000 nu suledaan a nanuman atu sakay kitakidan nu pinaay a buyu’an masakaputay nu Si-ma-la-ya suledaan nu nanum tumian makahiya nu hatiniay tu nu kitakidan a nikadihkuan a nikatabakian tu nikaedisan, hamaw sa mawada’ kina sisuledaan nu lala’an.  

聖母峰全年平均溫度為-29°C，被稱為「世界第三極」，另外兩極是指地球的北極和南極。近年來，由大約15000個冰川和世界上最高的若干個山峰組成喜馬拉雅冰川正受到全球暖化的巨大威脅，冰川面積減少。
[[tangan:MountEverestRelief.png|縮圖|Mount Everest (Sagarmathaसगरमाथा) relief map]]

== wayway nu buyu’ 地形地貌 ==
[[tangan:EverestfromKalarPatarcrop.JPG|縮圖|malawpes tu ku suleda nu tahekalay nu caayay kalecad nu lala'an 聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分]]
kaku nina Sen-mu buyu’ tabaki masadicem. kasisuledaan nu takalaw amis nu likelunan makaal tu 5800-6200 kun-ce, timul masalikelunay makaal tu 5500-6100 kun-ce. kulul nu buyu’an nu wali amis, kulul nu wali timul atu kulul nu nutipan teban idaw ku nikaemican tu tuluay nu masananggayay “ amis, wali atu nutipan timulan nu masanangayay”, nikakenisan 548 nu suledaan a nanuman. sapacumud nu suledaan a nanuman angangangan han miida tu In-tu bayu nu balian a niladayan tu tusaan nu tabakiay a udadan sisa malasuleda. suledaan idaw ku Pin-ta-lin, Pin-tuo-yay, Min-an-pin nikaletakan atu nikapeladan nu suledaan. 

聖母峰山體呈巨型金字塔狀。雪線高度北坡為5,800－6,200公尺，南坡為5,500－6,100公尺。東北山脊、東南山脊和西山山脊中間夾著三大陡壁（北壁、東壁和西南壁），之間分布548條大陸型冰川。冰川的補給主要靠印度洋季風帶兩大降雨帶積雪變質形成。冰川上有冰塔林、冰陡崖、明暗冰裂隙和冰崩雪崩區。

== lala’  地質  ==
malananum satu kina suleda nina Sen-mu buyu’ tahekal ku itudutay nu caayay kalecad a lala’an. ina Sen-mu buyu’ tatengan u sakayakay nu nangayan a buyu’an.

聖母峰雪融後露出上層的不同地質成分。聖母峰是典型的斷塊上升山峰。
[[tangan:Farouqalzouman99.JPG|縮圖|mikayakayay tina Luo-ce buyu' pasetengen nu heni tu laic. i tungdud nu suleda u sakatusa nu kitidaan.                    登山者沿洛子峰攀登固定繩索。冰磧的頂部是第二營地。]]

== tu sep seci  20世紀  ==
takalaway nu Sen-mu buyuan hekal nu ba’tuan atu suledaan nu takalaw, takalaw nu suleda u ba’tu macunus aca nu kibetul nu suledaan. sayaway nu nipiditekan itida i cay wal lim lu mihcaan.

聖母峰高程可以指岩面或雪面高度，雪面高度為岩面高度加上冰雪層厚度。第一次測定是在1852年進行。

== demiad 氣候  ==
masapuu’ ku demiad. kasienawan tabaki ku bali pangkiw nu mihcaan maacak, u kalaacaacakan atu kasibalian nu puu’an. laluda nu pangkiw nu mihcaan maudad. sepat lima bulad atu cacay a bataan nu buladan micidekay nu buladan, kapah ku demiad, u tataydan mikayakay nu buy’an a puu’an.

氣候具季風特徵。冬半年乾燥而風大，為乾季和風季。夏半年為雨季。4～5月和10月是兩個過渡季節，天氣晴朗溫和，為攀登聖母峰的黃金季節。

== mitahaw  探險 ==
namaka cay siw lu cay mihcaan, caay pisengal ku mitanengay a tademaw tayda mikayakay tina Sen-mu-buyuan, kinapina a masikeda. iduma tu cay siw lu sip mihcaan idaw ku namaka Ing-kuoay masakaputay nu tademaw mangalay mitaneng mikayakayay a tademaw ci Ciw-ce. Ma-luo-li aci An-de-lu. O-wen mapatay, yanialaan tu sasingki mahedaw, sisa ya tatusaay nu tademawan malaheciay hakiya nu heni katukuh ayda nayi’ henay ku kamu, mala “ Ma O tu nai’an nu laheci”.

自1921年起，不斷有人試圖登頂聖母峰，但遭多次失敗。其中1924年英國遠征隊由於試圖登頂的喬治·馬洛里與安德魯·歐文喪生，而攜帶的相機失蹤，因此兩人是否成功登頂至今無定論，成為「馬歐之謎」。
[[tangan:Sagarmatha National Park-Gorak Shep to Pheriche 2013-05-06 08-10-23-2013-05-06 08-11-08.jpg|縮圖|tada kakitidaan nu Se-mu buyu'聖母峰大本營]]

== nikilukan tu mikayakayay 攀登記錄 ==
cay siw wal sep mihcaan tu kasienawan mikayakayay nu Puo-lan tademaw, anu mikayakay tina Sen-mu-buyu’an kancan amiduduc tu “ tusaay a tatukian nu daduducan”, kanca ay kalahukan nu tusaay a tukian mihedek mikayakay tapabaw, anu caay sa a mutikuaca taluma’. katukuh tu tu sep tu sip mihcaan, hakiya idaw ku lu lu sep nu tademawan ideban hanay mikayakay alaw mapatay. hatidaay tu nu mapatayay a tademaw itida namin i wal sep sep sep kun-cean nu takalaw, mapelad ku suleda atu nikasaselican u satabakiay nu lalekalan.

1980年冬季攀登的波蘭人，登頂聖母峰必須遵守「兩點鐘規則」，即一定要在下午兩點前完成登頂，不然就必須回頭。截至2024年，大約有330人喪生在攀登聖母峰途中。大多數喪生者死亡在8,000公尺以上高度，雪崩和意外滑落是兩個最大原因。

&lt;nowiki&gt;https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8F%A0%E7%A9%86%E6%9C%97%E7%91%AA%E5%B3%B0&lt;/nowiki&gt;
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>9o65kjbi81d2gb3ckl6h9mjk3ehn71s</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>