Oman

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="szy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipitiya</sitename>
    <dbname>szywiki</dbname>
    <base>https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">myiti</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">sazumaay</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">sasukamu</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">misaungayay</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Wikipitiya</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Wikipitiya sasukamu</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">tangan</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">matatengil tu MyitiWyici</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">taazihan mitudung</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">matatengil tu buhci tu kamu</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">kakuniza</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">bacu-saupu</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Oman</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4276</id>
    <revision>
      <id>141367</id>
      <parentid>141360</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T10:55:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* tabakiay a tapang nu kanatal (元首) */</comment>
      <origin>141367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11463" sha1="28f0vy2kcgj4tpa9qzcrn63qlw9kwiy" xml:space="preserve">Oman（阿曼）

[[tangan:Flag of Oman.svg|thumb|u hata nu Oman（阿曼）|alt=Flag of Oman.svg]]

u [[Oman]] sa i labu nu Ya-Cuo, itiza i 21 00 N, 57 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 309,500 sq km.

u ahebal nu lala'ay sa 309,500 sq km, u ahebal nu nanumay sa 0 sq km.

hamin nu tademaw sa 3,355,262.

kakalukan [[umah]] sa 4.70%, kila[[kilang]]an umah sa 0%, zumaay henay umah sa 95.30%.

== '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Muscat ([[:zh:马斯喀特|馬斯喀特]]).

== '''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' ==
kakinging nu kanatal demiad sa 18 bulad 11 demiad.

== '''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)''' ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci [[Qaboos bin Said al Said]], micakat a demiad sa i 1970 a mihca pitu bulad tusa bataan izaw ku tulu demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
A-man u A-la-puo nu satenesay nu kanatal, kun-yen nu ayawan tu tu sep sep sep mihcan idaw ku nipisiwbay i bayu atu enelan, sakay A-la-puo subal nu tatelungan nu  misangaay tu balungan. kun-yen pitu seci mala A-la-puo kanatalan. cay cay hedek misiteked. cay sip lu siw mihcaan, ina Yi-pa-de cyaw-pay tatengan mikuwan tu A-man. cay lim sep pic mihcaan midebung kina Pu-taw-ya. cay nem sip siw mihca tidaay a tademaw belinen nu heni ku Pu-taw-ya mikuwanay, patideng tu Ya-li-pa wan-caw. cay pic sip lu mihcaan Puo-se tademaw midebung. sabaw walu seci teban, bahbahen nu A-la-puo ku Pu-se tademaw, patideng tu Say-yi-de wancaw, pangangan han tu &quot; Ma-se-ke-te-su-tan kanatal&quot;, sisa mala In-ti-yeng u saicelangay nu kanatalan.

阿曼是阿拉伯半島最古老的國家之一，公元前2000年已經廣泛進行海上和陸路貿易活動，並成為阿拉伯半島的造船中心。公元7世紀成為阿拉伯帝國的一部分。11世紀末獨立。1429年，伊巴德教派確立在阿曼的統治。1507年葡萄牙入侵。1649年當地人推翻葡萄牙人統治，建立亞里巴王朝。1742年波斯人侵入。18世紀中葉，阿拉伯人趕走波斯人，建立了賽義德王朝，取國名為「馬斯喀特蘇丹國」，使其成為印度洋上最強的國家之一。

cay wal sep nem mihcaan, Say-yi-de. E-pen. Su-e-ta mueneng i Su-dan, itida nipacukedan nu Ing-kuo demecen ku Wa-ha-pi-pay-mu-se-lin nipidebungan, sa patideng tu saicelangay nu sakakaay nu balungaan, demecen ku In-tu-yeng nu saicelangay a kanatal u Pu-taw-ya, alawen ku Pu nu Muo-san-pi-ke amisan a kakitidaan. cay wal lu sip mihcaan, ci Say-yi-de. Pen. Su-e-tan milimad tu tukay nu Sang-ci-pa, pangangan han u San-ci-pa-su-tan kanatal. ina A-man mala saicelangay tu nu In-tu-yeng, itida i Huy-cuo banawan nu pikuwanan tu kuli nu sapisiwbayan tada idaw tu ku etan, katuud ku mabulaway tayda i Sang-ci-pa. ina Ing-kuo musakamu tu nikacaay kaw tatengaay nu nipisiwbayan sa, hida satu caay ka kapah ku lemed nu A-man, malingatu tu ku A-man a caay ka kapah ku sakaudip, ibuyuay nu tademawan malingatu tu paculi, patideng satu tu A-man-yi-se-lan-cyaw kanatalan. cay siw cay lu mihcaan, i buyu'ay nu tademaw nu A-man malangatu tu paculi, sisa patideng satu &quot; A-man-yi-se-lan-cyaw kanatal&quot;.

1806年，賽義德·伊本·蘇爾坦即位蘇丹，在英國支持下先是打敗了瓦哈比派穆斯林的入侵，後建立強大艦隊，擊敗印度洋傳統強國葡萄牙，奪取了葡屬莫三比克以北的所有據點。1834年，賽義德·本·蘇爾坦遷都桑吉巴，稱桑吉巴蘇丹國。阿曼一躍成為印度洋的霸主，在非洲的大湖地區殖民地奴隸貿易中獲利豐厚，許多家庭移居桑吉巴。英國宣布奴隸貿易非法之後，阿曼的命運開始逆轉，阿曼經濟開始崩塌，山區部落起義，成立了阿曼伊斯蘭教長國。1913年，阿曼山區部落舉行反英起義，建立「阿曼伊斯蘭教長國」。

tusa a bataan a secian, A-man kanatal pasayda i Ma-se-ta a midebung. cay siw tu sep mihcaan Ing-kuo itida i Ma-se-te maleca masasulit tu A-ma kanatalan nu kiyakuan tu &quot;Si-pu-tyaw-ye&quot;, palutatenga tu misiteked, A-man malalawpes malatusa u Ma-se-ke-te-su-tan kanatal atu A-man-yi-se-lan kanatal.  

20世紀初，阿曼教長國向馬斯喀特進攻。1920年英國在馬斯喀特同阿曼教長國簽訂了「西卜條約」，承認教長國獨立，阿曼就分裂為馬斯喀特蘇丹國和阿曼伊斯蘭教長國兩部分。  

1932年泰穆爾即位蘇丹。1949年，因阿曼教長國境內發現石油，英國和馬斯喀特蘇丹同阿曼教長國再度陷入緊張。

cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcaan ci Taimu-el (泰穆爾) malasakakaay nu [[Sudan]] (蘇丹). cacay a malebut siwa lasubu sepat a bataan idaw ku siwa (1949) a mihcaan, ci Oman (阿曼) makaadih tu simal itini i kanatal, Ing-Kuo (英國) atu Muscat Sudan (馬斯喀特蘇丹) atu milihida tu Oman (阿曼) malingatu waca amabiyalaw.

英國人為了在阿曼內地開採石油。也支持蘇丹賽義德，並在1954年末指揮阿曼軍隊攻入內地，占領了伊卜利和魯斯塔克，1955年12月15日攻占「教長國」的首都尼茲瓦。

Ing-kuo (英國) mangalay itini i Oman (阿曼) miteka mikutkut tu simal. Paayaw tu [[Sudan]] (蘇丹) Sayi-tel (賽義德), itini i hedek nu cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcaan tu hedek patudu'an ku[[hitay]] nu Oman (阿曼) midebung, maalaw ku Ika-li' (伊卡利) atu Luse-take’ (魯斯塔克), cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw  ku lima (1955) a mihcaan saba tu tusa a bulad atu sabaw tu lima a demiad milealaw tu Ciwcenkuo (教長國) a suodu Nice-waw (尼茲瓦). 

1957年7月加利布教長領導的反英起義失敗。1962年，英國和法國發表聲明，承認阿曼是獨立國家。

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1957) a mihcaan pitu a bulad ciwlipu (加利布) a sakakaay mililid mibelingnay tu Ing-Kuo (英國) mademic. cacay a malebut enem a lasubu idaw ku tusa (1962) a mihcaan, Ing-kuo (英國) atu Fa-kuo (法國) pangiha sakamu sa, patatenga tu Oman (阿曼) misitekeday a kanatal.

1965年南部佐法爾省組織了「佐法爾人民陣線」，發動武裝起義。

cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan timulan nu Cuofa-er (佐法爾) a niyadu’ patideng tu Cuofa-er tuni kasaupu nu tademaw (佐法爾人民陣線), patideng tu sakalepacaw.  

1967年蘇丹賽義德·本·泰穆爾統一全境，馬斯喀特蘇丹國改名馬斯喀特和阿曼蘇丹國。 

cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku pitu (1967) a mihcaan Sutansayi'.tel.pentaimue (蘇丹賽義德.本.泰穆爾) pulungen nida ku niyadu’, Mase-ke’te’-sutan (馬斯喀特蘇丹) a kanatal misumad tu ngangan mala Mase-ke’te’ (馬斯喀特) atu Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國). 

「阿曼伊斯蘭教長國」支持者組成「阿曼解放軍」，以及「阿曼和波斯灣人民民主解放陣線」。

Oman-Ise-lanciw-cenkuo (阿曼伊斯蘭教長國) nu patidengay nu masakaputay a &quot;Oman papahutinan a hitay 阿曼解放軍&quot; , atu&quot; Oman (阿曼) atu Puosewan (波斯灣) nu masakaputay a hitayan (阿曼和波斯灣人民民主解放陣線).

1970年7月23日泰穆爾蘇丹被宮廷政變推翻，其獨生子29歲的合法繼承人卡布斯接管政權，同年8月9日宣布國名為阿曼蘇丹國。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan pitu a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad a Taimu-er-sutan (泰穆爾蘇丹) belinen nui labuay mikuli a tademaw, nu cacaya a wawaan tusa a bataan idaw ku suwa a mihcaan kapah milaylayay a tademaw ci kapu-se (卡布斯) kumikuwanay, nuyda a mihcan walu a bulad siwa a demiad pangiha cinida misumad tu ngangan nu kanatal panganga sa u Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國) han. 

從此，阿曼發生巨大變化。1973年英軍撤出阿曼。

namahida,Oman (阿曼) tabaki kuni kasikawawan. cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tulu (1973) a mihcaan u Ing-kuo (英國) a hitay miales tu Oman (阿曼).

== '''kamu (語言)''' ==
阿曼蘇丹國的官方語言是阿拉伯語，通用英語。阿拉伯語屬於閃語系，由28個字母組成。

Oman-sutan-kuo (阿曼蘇丹國) tada kamu nuheni u Ala-puo (阿拉伯) a kamu, u igu ku sakalecad a kamuan. Ala-puo (阿拉伯) a kamu u malamlamay a sasakamuen, nu tusaay a bataan idaw ku walu asasulidan nu sulit anikasasuala a sasakamuen. 

阿曼各部落的方言各不相同，有些部落的方言受伊拉克土語影響，有些受波斯語和印地語影響。

Oman (阿曼) aniyaduay caay namin kaleca ku kamu nuheni, idaw ku duma a niyadu’ akamu macalap nu Ila-ke’ (伊拉克) a tadakamun, idaw ku macalapty nu Puo-se (波斯語) a kamu atu In-ti’ (印地語) akamuan. 

來自桑吉巴的阿曼僑民通用斯瓦希里語。北部沿海地區的商人、水手和大量來自南亞次大陸的外籍人也講烏爾都語。

numa kaydaay i Sanci-pa (桑吉巴) a Oman (阿曼) nu hekalay a tademaw kakaduman ku Sewal-sili (斯瓦希里) a kamu. iamisay nu dadipasan a kitidaan nu misiwbaya a tademaw, i nanumay a tademaw atu namakaydaay i Na-ya (南亞) ta’lu nutawan a niyadu'ay nu tademaw musakamu tu Wu-eltu (烏爾都) akamu.

== '''kakidaan (地理)''' ==
阿曼位於阿拉伯半島的東南角，北、東、南三面環海，瀕臨阿曼灣和阿拉伯海，海岸線長1600公里，領土面積為30.95萬平方公里，是阿拉伯半島上的第三大國家。

kitidaan nu Oman (阿曼) idai Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) a waliyan timulan nu kadu, amis, wali, timul bayubayuwan namin, mitepal tu Oman-wan (阿曼灣) atu Ala-puo (阿拉伯) a bayu, masa tanayu' ku dadipasan tanayu' han makaala tu cacay a malebut enme a lasubu (1600) a kuli, tada lala' nuheni makaala tu tulu a bataan tin siwa lima (30.95) a mang pinfan kunli, u Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) nu satabakiay a sakatulu nu kanatal.  

西北與阿拉伯聯合大公國接界，西部與沙烏地阿拉伯為鄰，西南與葉門相連，北部有一部分領土被阿拉伯聯合酋長國分開，隔荷姆茲海峽與伊朗相望。 

nutipan amisan (西北) atu Ala-puo (阿拉伯) pulung nu kanatal a kakenisan, nutipan atu Sawuti’-alapuo (沙烏地阿拉伯) mababiyaw, nutipan timulan atu Ya-men (葉門) malalidin,  amisan idaw ku lala' hiyan nu  Ala-puo lanhe ciucen (阿拉伯聯合酋長) a kanatal mibenis, silaad tu He’mu-cebayu (荷姆茲海峽) atu I-lang (伊朗) masasuayaw. 

地扼波斯灣通往印度洋為熱帶沙漠氣候。北回歸線橫穿全國，5～10月為熱季，氣溫高達40℃以上；11～4月為涼季，氣溫約為10℃。年均降水量130毫米。

Tie' uo-sewan (地扼波斯灣) pasaydaay i Ingtu-yang (印度洋) u kacaledesan nu [[likelikenan]] a demiad. Pahua-kui-sin (北回歸線) milakuuyt tu kanatal, lima〜cacay a bataan a bulad u kacaledesan, u caledes makaala tu sepat a bataan (40) a du kuni ka talakaw nu caledes, sabaw tu cacay ~ sepat a bulad u kasapi’an nu demiad, cypiwac han makaala tu cacay a bataan a du. pulung nu nikahetikan nu udad makaala tu cacay a lasubu tulu a bataan (130) hawmi.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*阿曼：https://zh.wikipedia.org/wiki/阿曼
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>28f0vy2kcgj4tpa9qzcrn63qlw9kwiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>141368</id>
      <parentid>141367</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T11:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Habayiing</username>
        <id>1116</id>
      </contributor>
      <comment>/* likisi (歷史) */</comment>
      <origin>141368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11072" sha1="35ks5fy6q68ai17o4zebdcezvvsgzi1" xml:space="preserve">Oman（阿曼）

[[tangan:Flag of Oman.svg|thumb|u hata nu Oman（阿曼）|alt=Flag of Oman.svg]]

u [[Oman]] sa i labu nu Ya-Cuo, itiza i 21 00 N, 57 00 E.

u ahebal nu [[lala']] mapulung sa 309,500 sq km.

u ahebal nu lala'ay sa 309,500 sq km, u ahebal nu nanumay sa 0 sq km.

hamin nu tademaw sa 3,355,262.

kakalukan [[umah]] sa 4.70%, kila[[kilang]]an umah sa 0%, zumaay henay umah sa 95.30%.

== '''tapang tusu nu kanatal (首都)''' ==
u tapang tusu nu kanatal sa u Muscat ([[:zh:马斯喀特|馬斯喀特]]).

== '''kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)''' ==
kakinging nu kanatal demiad sa 18 bulad 11 demiad.

== '''tabakiay a tapang nu kanatal (元首)''' ==
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci [[Qaboos bin Said al Said]], micakat a demiad sa i 1970 a mihca pitu bulad tusa bataan izaw ku tulu demiad.

== '''likisi (歷史)''' ==
A-man u A-la-puo nu satenesay nu kanatal, kun-yen nu ayawan tu tu sep sep sep mihcan idaw ku nipisiwbay i bayu atu enelan, sakay A-la-puo subal nu tatelungan nu  misangaay tu balungan. kun-yen pitu seci mala A-la-puo kanatalan. cay cay hedek misiteked. cay sip lu siw mihcaan, ina Yi-pa-de cyaw-pay tatengan mikuwan tu A-man. cay lim sep pic mihcaan midebung kina Pu-taw-ya. cay nem sip siw mihca tidaay a tademaw belinen nu heni ku Pu-taw-ya mikuwanay, patideng tu Ya-li-pa wan-caw. cay pic sip lu mihcaan Puo-se tademaw midebung. sabaw walu seci teban, bahbahen nu A-la-puo ku Pu-se tademaw, patideng tu Say-yi-de wancaw, pangangan han tu &quot; Ma-se-ke-te-su-tan kanatal&quot;, sisa mala In-ti-yeng u saicelangay nu kanatalan.

阿曼是阿拉伯半島最古老的國家之一，公元前2000年已經廣泛進行海上和陸路貿易活動，並成為阿拉伯半島的造船中心。公元7世紀成為阿拉伯帝國的一部分。11世紀末獨立。1429年，伊巴德教派確立在阿曼的統治。1507年葡萄牙入侵。1649年當地人推翻葡萄牙人統治，建立亞里巴王朝。1742年波斯人侵入。18世紀中葉，阿拉伯人趕走波斯人，建立了賽義德王朝，取國名為「馬斯喀特蘇丹國」，使其成為印度洋上最強的國家之一。

cay wal sep nem mihcaan, Say-yi-de. E-pen. Su-e-ta mueneng i Su-dan, itida nipacukedan nu Ing-kuo demecen ku Wa-ha-pi-pay-mu-se-lin nipidebungan, sa patideng tu saicelangay nu sakakaay nu balungaan, demecen ku In-tu-yeng nu saicelangay a kanatal u Pu-taw-ya, alawen ku Pu nu Muo-san-pi-ke amisan a kakitidaan. cay wal lu sip mihcaan, ci Say-yi-de. Pen. Su-e-tan milimad tu tukay nu Sang-ci-pa, pangangan han u San-ci-pa-su-tan kanatal. ina A-man mala saicelangay tu nu In-tu-yeng, itida i Huy-cuo banawan nu pikuwanan tu kuli nu sapisiwbayan tada idaw tu ku etan, katuud ku mabulaway tayda i Sang-ci-pa. ina Ing-kuo musakamu tu nikacaay kaw tatengaay nu nipisiwbayan sa, hida satu caay ka kapah ku lemed nu A-man, malingatu tu ku A-man a caay ka kapah ku sakaudip, ibuyuay nu tademawan malingatu tu paculi, patideng satu tu A-man-yi-se-lan-cyaw kanatalan. cay siw cay lu mihcaan, i buyu'ay nu tademaw nu A-man malangatu tu paculi, sisa patideng satu &quot; A-man-yi-se-lan-cyaw kanatal&quot;.

1806年，賽義德·伊本·蘇爾坦即位蘇丹，在英國支持下先是打敗了瓦哈比派穆斯林的入侵，後建立強大艦隊，擊敗印度洋傳統強國葡萄牙，奪取了葡屬莫三比克以北的所有據點。1834年，賽義德·本·蘇爾坦遷都桑吉巴，稱桑吉巴蘇丹國。阿曼一躍成為印度洋的霸主，在非洲的大湖地區殖民地奴隸貿易中獲利豐厚，許多家庭移居桑吉巴。英國宣布奴隸貿易非法之後，阿曼的命運開始逆轉，阿曼經濟開始崩塌，山區部落起義，成立了阿曼伊斯蘭教長國。1913年，阿曼山區部落舉行反英起義，建立「阿曼伊斯蘭教長國」。

tusa a bataan a secian, A-man kanatal pasayda i Ma-se-ta a midebung. cay siw tu sep mihcaan Ing-kuo itida i Ma-se-te maleca masasulit tu A-ma kanatalan nu kiyakuan tu &quot;Si-pu-tyaw-ye&quot;, palutatenga tu misiteked, A-man malalawpes malatusa u Ma-se-ke-te-su-tan kanatal atu A-man-yi-se-lan kanatal. cay siw lu tu mihcaan ci Tay-mu-e malatapang nu Su-tan. cay siw sip siw mihcaan, A-man kanatal idaw ku nikaadihan tu simal, In-kuo atu Ma-se-ke-te-su-tan malecad atu A-man kanatal mabiyalaw aca. ina In-kuo saan tu A-man nipikakutkutan tu simalan, pacukel tu Su-tan-say-yi-de, itida i cay siw lim sip mihcaan caay patudu' tu A-man hitayan tu sapidebung, madebung nuheni ku Yi-pu-li atu Lu-se-ta-ke, cay siw lim lim mihcaan sabaw tusa bulad sabaw lima demiad midebung tu &quot; Cyaw-cen kanatal&quot; a suo-tu tu Ni-ce-wa.  

20世紀初，阿曼教長國向馬斯喀特進攻。1920年英國在馬斯喀特同阿曼教長國簽訂了「西卜條約」，承認教長國獨立，阿曼就分裂為馬斯喀特蘇丹國和阿曼伊斯蘭教長國兩部分。1932年泰穆爾即位蘇丹。1949年，因阿曼教長國境內發現石油，英國和馬斯喀特蘇丹同阿曼教長國再度陷入緊張。英國人為了在阿曼內地開採石油。也支持蘇丹賽義德，並在1954年末指揮阿曼軍隊攻入內地，占領了伊卜利和魯斯塔克，1955年12月15日攻占「教長國」的首都尼茲瓦。   


1957年7月加利布教長領導的反英起義失敗。1962年，英國和法國發表聲明，承認阿曼是獨立國家。

cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1957) a mihcaan pitu a bulad ciwlipu (加利布) a sakakaay mililid mibelingnay tu Ing-Kuo (英國) mademic. cacay a malebut enem a lasubu idaw ku tusa (1962) a mihcaan, Ing-kuo (英國) atu Fa-kuo (法國) pangiha sakamu sa, patatenga tu Oman (阿曼) misitekeday a kanatal.

1965年南部佐法爾省組織了「佐法爾人民陣線」，發動武裝起義。

cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan timulan nu Cuofa-er (佐法爾) a niyadu’ patideng tu Cuofa-er tuni kasaupu nu tademaw (佐法爾人民陣線), patideng tu sakalepacaw.  

1967年蘇丹賽義德·本·泰穆爾統一全境，馬斯喀特蘇丹國改名馬斯喀特和阿曼蘇丹國。 

cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku pitu (1967) a mihcaan Sutansayi'.tel.pentaimue (蘇丹賽義德.本.泰穆爾) pulungen nida ku niyadu’, Mase-ke’te’-sutan (馬斯喀特蘇丹) a kanatal misumad tu ngangan mala Mase-ke’te’ (馬斯喀特) atu Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國). 

「阿曼伊斯蘭教長國」支持者組成「阿曼解放軍」，以及「阿曼和波斯灣人民民主解放陣線」。

Oman-Ise-lanciw-cenkuo (阿曼伊斯蘭教長國) nu patidengay nu masakaputay a &quot;Oman papahutinan a hitay 阿曼解放軍&quot; , atu&quot; Oman (阿曼) atu Puosewan (波斯灣) nu masakaputay a hitayan (阿曼和波斯灣人民民主解放陣線).

1970年7月23日泰穆爾蘇丹被宮廷政變推翻，其獨生子29歲的合法繼承人卡布斯接管政權，同年8月9日宣布國名為阿曼蘇丹國。

cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan pitu a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad a Taimu-er-sutan (泰穆爾蘇丹) belinen nui labuay mikuli a tademaw, nu cacaya a wawaan tusa a bataan idaw ku suwa a mihcaan kapah milaylayay a tademaw ci kapu-se (卡布斯) kumikuwanay, nuyda a mihcan walu a bulad siwa a demiad pangiha cinida misumad tu ngangan nu kanatal panganga sa u Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國) han. 

從此，阿曼發生巨大變化。1973年英軍撤出阿曼。

namahida,Oman (阿曼) tabaki kuni kasikawawan. cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tulu (1973) a mihcaan u Ing-kuo (英國) a hitay miales tu Oman (阿曼).

== '''kamu (語言)''' ==
阿曼蘇丹國的官方語言是阿拉伯語，通用英語。阿拉伯語屬於閃語系，由28個字母組成。

Oman-sutan-kuo (阿曼蘇丹國) tada kamu nuheni u Ala-puo (阿拉伯) a kamu, u igu ku sakalecad a kamuan. Ala-puo (阿拉伯) a kamu u malamlamay a sasakamuen, nu tusaay a bataan idaw ku walu asasulidan nu sulit anikasasuala a sasakamuen. 

阿曼各部落的方言各不相同，有些部落的方言受伊拉克土語影響，有些受波斯語和印地語影響。

Oman (阿曼) aniyaduay caay namin kaleca ku kamu nuheni, idaw ku duma a niyadu’ akamu macalap nu Ila-ke’ (伊拉克) a tadakamun, idaw ku macalapty nu Puo-se (波斯語) a kamu atu In-ti’ (印地語) akamuan. 

來自桑吉巴的阿曼僑民通用斯瓦希里語。北部沿海地區的商人、水手和大量來自南亞次大陸的外籍人也講烏爾都語。

numa kaydaay i Sanci-pa (桑吉巴) a Oman (阿曼) nu hekalay a tademaw kakaduman ku Sewal-sili (斯瓦希里) a kamu. iamisay nu dadipasan a kitidaan nu misiwbaya a tademaw, i nanumay a tademaw atu namakaydaay i Na-ya (南亞) ta’lu nutawan a niyadu'ay nu tademaw musakamu tu Wu-eltu (烏爾都) akamu.

== '''kakidaan (地理)''' ==
阿曼位於阿拉伯半島的東南角，北、東、南三面環海，瀕臨阿曼灣和阿拉伯海，海岸線長1600公里，領土面積為30.95萬平方公里，是阿拉伯半島上的第三大國家。

kitidaan nu Oman (阿曼) idai Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) a waliyan timulan nu kadu, amis, wali, timul bayubayuwan namin, mitepal tu Oman-wan (阿曼灣) atu Ala-puo (阿拉伯) a bayu, masa tanayu' ku dadipasan tanayu' han makaala tu cacay a malebut enme a lasubu (1600) a kuli, tada lala' nuheni makaala tu tulu a bataan tin siwa lima (30.95) a mang pinfan kunli, u Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) nu satabakiay a sakatulu nu kanatal.  

西北與阿拉伯聯合大公國接界，西部與沙烏地阿拉伯為鄰，西南與葉門相連，北部有一部分領土被阿拉伯聯合酋長國分開，隔荷姆茲海峽與伊朗相望。 

nutipan amisan (西北) atu Ala-puo (阿拉伯) pulung nu kanatal a kakenisan, nutipan atu Sawuti’-alapuo (沙烏地阿拉伯) mababiyaw, nutipan timulan atu Ya-men (葉門) malalidin,  amisan idaw ku lala' hiyan nu  Ala-puo lanhe ciucen (阿拉伯聯合酋長) a kanatal mibenis, silaad tu He’mu-cebayu (荷姆茲海峽) atu I-lang (伊朗) masasuayaw. 

地扼波斯灣通往印度洋為熱帶沙漠氣候。北回歸線橫穿全國，5～10月為熱季，氣溫高達40℃以上；11～4月為涼季，氣溫約為10℃。年均降水量130毫米。

Tie' uo-sewan (地扼波斯灣) pasaydaay i Ingtu-yang (印度洋) u kacaledesan nu [[likelikenan]] a demiad. Pahua-kui-sin (北回歸線) milakuuyt tu kanatal, lima〜cacay a bataan a bulad u kacaledesan, u caledes makaala tu sepat a bataan (40) a du kuni ka talakaw nu caledes, sabaw tu cacay ~ sepat a bulad u kasapi’an nu demiad, cypiwac han makaala tu cacay a bataan a du. pulung nu nikahetikan nu udad makaala tu cacay a lasubu tulu a bataan (130) hawmi.

== '''malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan''' ==
* [http://www.cia.gov/ CIA]
* [http://www.mofa.gov.tw/default.html 外交部]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_current_heads_of_state_and_government List of current heads of state and government]
*阿曼：https://zh.wikipedia.org/wiki/阿曼
[[kakuniza:Habayiing]]</text>
      <sha1>35ks5fy6q68ai17o4zebdcezvvsgzi1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>