Wikipitiya
szywiki
https://szy.wikipedia.org/wiki/saayaway_a_belih
MediaWiki 1.48.0-wmf.4
case-sensitive
myiti
sazumaay
sasukamu
misaungayay
pisubelidan tu kamu ni misaungayay sapimatatengil
Wikipitiya
Wikipitiya sasukamu
tangan
pisubelidan tu kamu tu tangan sapimatatengil
MyitiWyici
matatengil tu MyitiWyici
taazihan mitudung
pisubelidan tu kamu i taazihan mitudung sapimatatengil
buhci tu kamu
matatengil tu buhci tu kamu
kakuniza
sacacayen kakuniza tu pisubelidan tu kamu sapimatatengil
TimedText
TimedText talk
bacu-saupu
pisubelidan tu kamu i bacu-saupu sapimatatengil
活動
活動討論
Pekus
0
4339
141844
132927
2026-11-13T23:46:39Z
InternetArchiveBot
1658
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
141844
wikitext
text/x-wiki
== Pekus ==
u sulit nu niyazu': 排骨溪部落
Pekussi sa'wac, u zuma a ngangan sa u "Linsensi" sa'wac. nuayaw sa singangan ku "Paykusi". sakamusa, i kalipunan a demiad, saka midebung tu Tayan nu Yilan atu Taoyuan kya Lipun. sisa, mangayaw itini. katuud ku mapatayay, sisi, panganganen nu Tayan ku "Paykus". mahinisa, caay kakapah ku tengil tina ngangan, sisa sumaden "Pekus", zikuzan sa, sumaden aca u "Linsensi".
排骨溪,又名「林森溪」,早期被稱為「白骨溪」,據說日治時代日本人為鎮壓宜蘭、桃園一帶的泰雅族, 曾在此激戰,雙方都死傷慘重,溪流堆滿屍骨,因此泰雅族人稱這條溪為「白骨溪」,或稱「百骨溪」。 由於名稱不太吉祥,所以後來被改稱「排骨溪」,又被命名為「林森溪」。
== u siwkay nu niyazu' ==
i Yilan a kuwan ku niyazu’ nu Pekus. u kasalumaluma’ nu Pekus sa, 24 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 41 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 13 ku tademaw, pakalatu 32%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 28 ku tademaw, pakalatu 68%.
=== u siwkay nu niyazu' ===
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 32%.
=== u Tayan(Tayal) a niyazu' ===
[[tangan:Vivian4comp.jpg|link=https://incubator.wikimedia.org/wiki/File:Vivian4comp.jpg|thumb|Tayan tatayna]]u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Taluku(Truku), inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
=== u Sakizaya a tademaw ===
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
== u cidekay nu Taywan yincumin ==
{| class="wikitable"
|cidekay
|民族別
|cidekay
|民族別
|-
|Sakizaya
|[[:zh:撒奇萊雅族|撒奇萊雅族]]
|Rukay
|[[:zh:魯凱族|魯凱族]]
|-
|Pangcha(Amis)
|[[:zh:阿美族|阿美族]]
|Cou
|[[:zh:鄒族|鄒族]]
|-
|Tayan(Tayal)
|[[:zh:泰雅族|泰雅族]]
|Saysia
|[[:zh:賽夏族|賽夏族]]
|-
|Paywan(Paiwan)
|[[:zh:排灣族|排灣族]]
|Kabalan
|[[:zh:噶瑪蘭族|噶瑪蘭族]]
|-
|Yuwatan(Bunun)
|[[:zh:布農族|布農族]]
|Tau/Yami
|[[:zh:達悟族|雅美族]]
|-
|Sejek(Sdeeq)
|[[:zh:賽德克族|賽德克族]]
|Saw
|[[:zh:邵族|邵族]]
|-
|Taluku(Truku)
|[[:zh:太魯閣族|太魯閣族]]
|Kanakanabu
|[[:zh:卡那卡那富族|卡那卡那富族]]
|-
|Puyuma
|[[:zh:卑南族|卑南族]]
|Laaluwa
|[[:zh:拉阿魯哇族|拉阿魯哇族]]
|}
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
=== tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihca 9 a bulad ===
{| class="wikitable"
|etul
|pulung sausi
|'''Pangcah'''
|Tayan
|Paywan
|Yuwatan
|Rukay
|Puyuma
|Cou
|Saysiat
|Yami
|Saw
|Kabalan
|Taluku
|Sakizaya
|Sejek
|Laaluwa
|Kanakanabu
|zuma
|-
|pulung
|557,920
|'''207,940'''
|89,234
|99,884
|57,982
|13,225
|14,011
|6,628
|6,580
|4,584
|775
|1,456
|31,195
|916
|9,854
|382
|324
|12,950
|-
|tatama
|270,979
|'''101,780'''
|42,277
|48,319
|27,958
|6,399
|6,751
|3,148
|3,165
|2,265
|373
|715
|15,073
|460
|4,907
|199
|168
|7,022
|-
|tatayna
|286,941
|'''106,160'''
|46,957
|51,565
|30,024
|6,826
|7,260
|3,480
|3,415
|2,319
|402
|741
|16,122
|456
|4,947
|183
|156
|5,928
|}
== malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
* [https://web.archive.org/web/20161230105210/http://www.ris.gov.tw/346 內政部戶政司全球資訊網]
* [https://web.archive.org/web/20170705043614/http://www.apc.gov.tw/portal/docList.html?CID=812FFAB0BCD92D1A 原住民族委員會全球資訊網統計資料]
*資料來源:https://web.archive.org/web/20190111035119/http://www.tonyhuang39.com/tony0949/tony0949.html
[[kakuniza:niyazu']]
[[kakuniza:Yincumin]]
[[kakuniza:Yilan]]
[[kakuniza:Tayan]]
f6da866xes9jmtsbyya82d7fq2ce11o
kamu
0
5228
141845
136738
2026-11-14T00:19:59Z
InternetArchiveBot
1658
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7)
141845
wikitext
text/x-wiki
'''<big>[[:zh:語言|kamu]] (Hulam: 語言, Amilika: [[:en:Language|language]])</big>'''
[[tangan:Cuneiform_script2.png|thumb|sulit nu Sumei tademaw]]
== sapuelac ==
=== kamu sanay u sadikec nu tademaw ===
u kamu han nanay namakayni i nihanhanan ku angangan kyu tahekal ku suni sapadadawis tu kamu u telilic nu silusi. sapakatukuh tu kawaw、saungay、zatengan、u wayway atelilic. u sazikec nu tademaw nu kawaw tu nu payhekalay anikacacumud. unu kapukungan nu tademaw tu siheciyay a elic.
[[tangan:Braille_house09.JPG|thumb|sulit nu mamenu'ay]]
u siked nu tademaw a cacay ku sitelilicay a silusi. sakay nu tademaw atu tademawan a tenten, sapateban tu nikadadama payukil;sakay nu tademawan atu kalaw kanakanatal ani kalpadang, u sazikec tu sakatineng tu kawaw, anu sakay lalangawan sa, u satupin tu ngiha’ nu lalangawan a uzip, anu mahicahica kuni panutek, u tademaw han nanay sa u aenengan nu kamu. u kamu sazikec nu tademaw. sakay kamu nu tademaw a caah tu sapanutek patelac kya.
=== caaykadayum ku kamu ===
namu sakamu caciw museki:「izaw kya kamu nya duwic masucapi tu kamu ita tunu ulanda a kamu, pasuduwic tu lacus patinengen.」 katineng tu u kamu cay kalecad tu sakay mauzipay a cudad, u caykalecad a kamu nayi’ ku maedesay a nikasasualan nu syakay. u silusi nu kamu atu nikal nu kawaw sapakuniza han, pakuniza han i musakamuway a tademaw atu syakay a nikasasukamu. u kamu hananay sa siwa siwalih sa, masimaw tu nu punu’ nu tademaw, atu sazateng cayka laliwasak.
=== u tineng nu kamu ===
makatukuh ayza, usakay ku hak atu gicu cayhen pakananam tu punu’ atu kamu nu tademaw, cay henay pakabelin kikay. izaw kumu sakamuway tu kumu nu aadupen, nika katuud ku simung nu tademaw cayhen pihaen tu nika matineng ku aadupen tu silusi nu kamu nu tademaw. mangaleb kakatuud nu sinmung pasukayni i nika u kamu nu aadupen u kalaw tuki saan, caykaw elic nu nukamu sa. malecad tu, i kawaw nu tademaw a kamu sa u sausi a kumu atu kamu nu sulubang caay kaw tadenga’an kamu. itiza, i u micidek paek cipinkeh itini nikal cabay nu kalaw nianiyazu’ anu sacudad tu «u tineng nu kamu» a cudadan.
[[tangan:Girls_learning_sign_language.jpg|thumb|matulekay a tademaw musaungay tu lima a kamu]]
=== malawpes tu ku kamu ===
aydaay apay anyanyadu’uidaway henay akamusa hakay6909tuway kya, 2000 ku mala cudaday akamu, pay nyanya du’ay akamu tabaki ku caahsa, cay kalcad a tadamaw hakya inaynay’ kuka tinengan mute ngil, namakayni kyu. misanga’ ku tademaw tukamu saka lihalay masasuwal, matya wyniya unu pay nyanyadu’ akamu. siduma anu caay aca kalecad kukanu atu lalangawan nika iuma sasuwal tabaki kucaah, uduma akamu mahida u nuhulam、nu ingkuk itini ipay nyanyadu’ katuud kumu hanu heniya mu sakamu, anu icuwacuwa a kitidaan sa mala kamu nuheni sika ama sasuwal. ayda satuway miladaytu tuni kasumad nu ziday atu lalangawan, idawtu kuma lawpesay akamu;nika lecadsa tahekal aca ku baluhay akamu a cudadan.
=== u kakatahekalan nu kamu ===
ayda, u kakatahekalan nu kamu sa kapah pala tusan mu sakamu:patatuletules han atu putupunen nanay. uni pata tuletules hananay akamu anu pakayni ini datengan sa, ukamu cayka kasenun sa amala heci, idawaca kuni palawat, kanca unu kakawsan nu silimaay ikasu mamadan sayaway atenten nu kakamu masumad kyu makatukuh ayda. putuputun sananay sa, cacay kukamu inay’ku sakatusa itida nikasumad nu tademawsa anuicuwa nama putun satahekal saca iteban, mikilul tunika sumad nu tadamaw atuni kasumad.
=== u gankiw nu kamu ===
iayaw sakay tudtud sa masumad ani kingkiu tada yadahsaca, yadah kunipatinakuwan. ayda cayhen kaputun kunipi kingiu tunu tademawan, idaw ku pasayniyay ika kawsan nu tademaw namaka wayway kya tatu amala silusi nu kamu atenten, singiha’ay akamu mukilultu tuni kasumad nutademaw hay mawsa tahekal. idawku sananay, ukamu han nanay mitudungay tusuni nuhekal sa, hakya unipi samecemecek. idaw kusananay utademaw u matinengay mi sanga’tusadikec a aadupen, ukamu nama kayniyay inikaluk tu atahekal. ma hidahidakaw, u kakawsan numita pakayni inikaluk tu amaydih malpadang, na saungaugay sa atahekal ku ngiha’akamu. nika tada inayaytu kuna dipa’an matepa, anu pakayni ina kamuwan mikingkiu sa cayka amedkya. itini icacayay a mihcan, pakayni inika cakat nu kuhak, kapah tu hanu baluhayay asa pikingkiu kusakilim. anu maymayda, kapahtu ansi pakayni masabaetuway kusapela’en miadih tunu tademaw wan, misa wantan tu namahica kusaka sumad, kapah aca hannu sapi sausiyen mukilim kuni kaydaan. idaw ku sananay nu cinmung pasu kayni ikamu nu syakayay、nu tademawan a syakaya lalangawan a nikatineng tunika sumad sayaway a kamu.
== sakayadahay tademaw musakamuay a kamu ==
{| class="wikitable"
!silsil
!kamu
!pulung sausi ku tademaw(yi億)
|-
|1
|Hulam 中文(普通話)
|12.42
|-
|2
|Amilika 英語
|9.83
|-
|3
|Yitusethan 印度斯坦語
|5.44
|-
|4
|Sipanya 西班牙語
|5.27
|-
|5
|Alapo 阿拉伯語
|4.22
|-
|6
|Malay 馬來語
|2.81
|-
|7
|Ee 俄語
|2.67
|-
|8
|Menciala 孟加拉語
|2.61
|-
|9
|Potauya 葡萄牙語
|2.29
|-
|10
|Falansi 法語
|2.29
|}
=== kakuniza nu kamu ===
[[tangan:Les_familles_de_langues_sans_legende.png|thumb|kakuniza nu kamu i kitakit]]
kamu nu panan(語門) - kamu nu salaylay(語系) - kamu nu cidekay(語族) - kamu nu ciid(語支) - kamu nu kakitizaan(方言)
== malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
[[:zh:語言|語言]]
[https://web.archive.org/web/20200117131357/http://www.languagering.com/ Learn different languages in a social place (2010)]
[http://www.netz-tipp.de/languages.html Distribution of languages on the Internet (2002)]
[http://www.goethe.de/lhr/prj/mac/enindex.htm The impact of language in a globalised world - Goethe-Institut]
[https://web.archive.org/web/20120426122721/http://www.internetworldstats.com/stats7.htm Top Languages in the world Internet usage population and penetration report (Nov 2007)]
[https://web.archive.org/web/20100612083737/http://wals.info/index World Atlas of Language Structures]
[http://wiki.frath.net/Main_Page Wiki of Languages and constructed Languages]
[https://web.archive.org/web/20190526175831/http://my-bilingual.com/ Language resources dedicated to bilingual education]
[http://www.langover.com/ Free utility for translating languages]
[http://www.goethe.de/ges/spa/enindex.htm Articles on different language topics (multilingualism, language and identity, linguistic change)], Goethe-Institut
[https://web.archive.org/web/20181013085433/http://www.yearsandmiles.com/bibalexwalls/ Library of Alexandria's Tribute to World Languages]
[http://www.language-database.com/ The Language Database]
[[kakuniza:lalangawan]]
[[kakuniza:kapahay sapacelilan]]
al76wdj99aucxt1d03cwos0ipfay2e2