ಗಣೇಶ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tcy">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>tcywiki</dbname>
    <base>https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಸೇಸೊ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಬಳಕೆದಾರೆ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಫೈಲ್</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಕಾಯೊ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗೊ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ತಡ್ಯ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮೋಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ಗಣೇಶ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4146</id>
    <revision>
      <id>360811</id>
      <parentid>359430</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T00:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56504" sha1="a8vwfz7d2cdsm7gvxmpui85postk1zz" xml:space="preserve">{{Infobox deity
| type = ಹಿಂದೂ
| God_of = ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಜ್ಞಾನ, ಪೊಸತ್‍ದ ಸುರುಮಲ್ಪುನೆತ ದೇವತೆ, ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕೆ
| name = ಗಣೇಶ
| image_size = 250px
| Image = Ganesha Basohli miniature circa 1730 Dubost p73.jpg
| caption = [[ಬಸೋಹ್ಲಿ]] ಕಿರುಚಿತ್ರ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೭೩೦. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]], [[ನವ ದೆಹಲಿ]].&lt;ref&gt;&quot;Ganesha getting ready to throw his lotus. Basohli miniature, circa 1730. National Museum, New Delhi. In the {{IAST|Mudgalapurāṇa}} (VII, 70), in order to kill the demon of egotism ({{IAST|Mamāsura}}) who had attacked him, {{IAST|Gaṇeśa Vighnarāja}} throws his lotus at him. Unable to bear the fragrance of the divine flower, the demon surrenders to {{IAST|Gaṇeśha}}. &quot; For quotation of description of the work, see: Martin-Dubost (1997), p. 73.&lt;/ref&gt;
| alt = Attired in an orange dhoti, an elephant-headed man sits on a large lotus. His body is red in colour and he wears various golden necklaces and bracelets and a snake around his neck. On the three points of his crown, budding lotuses have been fixed. He holds in his two right hands the rosary (lower hand) and a cup filled with three modakas (round yellow sweets), a fourth modaka held by the curving trunk is just about to be tasted. In his two left hands, he holds a lotus above and an axe below, with its handle leaning against his shoulder.
| Devanagari = {{lang|sa|गणेश}}
| Sanskrit_transliteration = {{IAST|Gaṇeśa}}
| affiliation = [[ದೇವ]]
| mantra = ಓಂ ಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ, ಓಂ ಗಂಗಣಪತಯೇ ನಮಃ
| weapon = [[ಪರಶು]], [[ಪಾಶ]], [[ಅಂಕುಶ]],
| consort = [[ಬುದ್ಧಿ]] (ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ) &lt;br /&gt; [[ರಿದ್ಧಿ]] (ಸಮೃದ್ಧಿ) &lt;br /&gt; [[ಸಿದ್ಧಿ]] (ಹೊಂದುವಿಕೆ)
| abode = ಗಣೇಶಲೋಕ
| mount = [[ಇಲಿ]]ಎಲಿ
}}
'''ಗಣಪತಿ''' ಹಿಂದುಲೆನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರೆಡ್ ಒರಿ&lt;ref&gt;http://www.exoticindiaart.com/book/details/sri-ganesha-purana-in-kannada-set-of-8-volumes-NZG524/&lt;/ref&gt;. ಗಣಪತಿ [[ಭಾರತ]]ೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜನ ಪೊಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾದ್ರಪದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಚೌತಿ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೊ]] ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣಪತಿ [[ಈಶ್ವರ|ಶಿವ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಗೌರಿ ಪರ್ಬೊ|ಪಾರ್ವತಿನ]] ಮಗೆ. ಗಣಪತಿನ ಕನ್ನಡದ, ಮಲೆಯಾಳಂ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆಡ್ ವಿನಾಯಕ ಪಂದ್, ತಮಿಳು ಬಾಸೆಡ್ ವಿನಾಯಗರ್, ಪಿಳ್ಳಾಯರ್ ಅಂಡ, ತೆಲುಗುಡು ವಿನಾಯಕುಡು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
[[ಫೈಲ್:AshtaSiddhi.jpg|thumb|ಅಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ]]
ಗಣಪತಿ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಪಂದ್ ನಮ ಎನ್ನುವ. ಗಣಪತಿ ಪುದರ್‌ದ &quot;ಶ್ರೀ&quot; ಅಕ್ಷರಡ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಶ್ರೀ ಪಂಡ್‍ದ್ ಗಣಪತಿನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;http://www.informationcorner.com/ganeshstories.htm&lt;/ref&gt;

[[ಫೈಲ್:Ganesh.jpg|right|thumb]]
ಗಣೇಶ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದ ಪ್ರಮುಖ [[ದೇವತೆ]]ಲೆಡ್ ಒರಿ. [[ಭಾರತ]]ೊಡು ಮಾತೆರ್‍ಲಾ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವೆರ್. [[ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸ|ಭಾದ್ರಪದ ತಿಂಗೊಲುಡು]] ಬರುವ [[ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ|ಗಣೇಶ ಚೌತಿದ]] ದಿನ, ಗಣೇಶನ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಿಸವೆರ್.

== ಇತಿವೃತ್ತ ==
[[ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶೆ [[ಶಿವ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಪಾರ್ವತಿ]]ನ ಮಗೆ. ಗಣೇಶನ್ [[ಕನ್ನಡ]]ೊಡು, [[ಮಲೆಯಾಳಂ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಮರಾಠಿ]] ಬಾಸೆಲೆಡ್‍ ''ವಿನಾಯಕ'' ಪಂಡ್‍ದ್, [[ತಮಿಳು]] ಬಾಸೆಡ್ ''ವಿನಾಯಗರ್'', ''ಪಿಳ್ಳಾಯರ್'' ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ, [[ತೆಲುಗು]]ಡು ''ವಿನಾಯಕುಡು'' ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ್ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ ಪುದರ್‌ದ ಒಟ್ಟುಗು &quot;ಶ್ರೀ&quot; ಪನ್ಪುನ ಅಕ್ಷರದೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬೋಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌. ಗಣೇಶನ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ''ಗಾಣಪತ್ಯೆರ್'' ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಮಾತ್ರ ಅತ್ತಂದೆ, ಬೇತೆ ದೇಸೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಗಣೇಶನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊದ ಮಸ್ತ್ ನಗರೊಲೆಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ [[ಮುಂಬಯಿ]]ಡ್ ಗಣೇಶೋತ್ಸವನ್ ವಿಜೃಂಭಣೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್‌.
[[ಫೈಲ್:Ganapathy.JPG|thumb|right|300px|'ಹೊಳಲ್ಕೆರೆಯ ಈ ಪ್ರಸನ್ನ ಗಣಪತಿಯ ಕೇಶಾಲಂಕಾರದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆನ್ ತೂಲೆ']]
[[ಫೈಲ್:Nepal, ganesha, xviii sec.JPG|thumb|[[Heramba]]-Ganesha with consort, 18th century Nepal]]
[[ಫೈಲ್:Ganesh (musée d'art asiatique de Berlin).jpg|left|thumb|upright|Dancing Ganesha sculpture from [[North Bengal]], 11th century CE, [[Museum of Asian Art|Asian Art Museum]] of Berlin ([[Dahlem (Berlin)|Dahlem]]).]]
[[ಫೈಲ್:13th century Ganesha statue cleaned and colour adjusted.jpg|thumb|upright|A 13th-century statue of Ganesha, [[Mysore District]], [[Karnataka]]]]
[[ಫೈಲ್:Ganesha-aum.jpg|thumb|upright|Ganesha ([[Devanagari]]) Aum jewel]]

== ವಿಘ್ನನಾಶಕೆ ಗಣಪತಿ ==
* [[ಶಿವೆ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ದೇವೆರೆರ್ದ್‌ಲಾ ಎಚ್ಚ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಪೂಜೆಡ್ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆಯಿನ ದೇವತೆ ಪಂಡ ಗಣಪತಿ. ಜನಜೀವನೊದ ಮಾತ ಶುಭಕಾರ್ಯೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಸುರುತ ಪೂಜೆ ವಿಘ್ನನಾಶಕೆ ಆಯಿನ ಗಣಪತಿಗ್ ಸಂದುಂಡು. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಮದಿಮೆ, ಉಪನಯನ, ಗೃಹಪ್ರವೇಶ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಶುಭ ಸಂದರ್ಬೊಡು -ಸುರುತ ಪೂಜೆನ್ ಇನಿಕ್‍ಲಾ ಭಾವುಕೆರಾಯಿನ ಭಕ್ತೆರ್‌ ಗಣಪತಿಗ್ ಸಂದವೆರ್. ಅತೇ ಅತ್ತ್; ಒರಿನ ದೇವತಾ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್‍ ಮಲ್ಪುನಗಲಾ ನಿರ್ವಿಘ್ನತಾ ಸಿದ್ಧಿಗಾದ್ ಸುರುತ ಪೂಜೆ ಗಣಪತಿಗೇ ಮೀಸಲ್.
* ಗಣಪತಿಗ್ ಸಿದ್ಧಿವಿನಾಯಕ, ಗಣೇಶ, ಗಜಮುಖ, ಏಕದಂತ, ವಕ್ರತುಂಡ, ಲಂಬೋದರ, ಹೇರಂಬ, ಮೂಷಕವಾಹನ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪುದರ್‌ಲಾ ಉಂಡು. ಈ ಒಂಜೊಂಜಿ ಪುದರ್‌ಲಾ ಗಣಪತಿನ ಒಂಜೊಂಜಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಕರ್ನಾಟಕ ಆತೇ ಅತ್ತ್‌, ಭಾರತೊಡು ಪೂರ ಊರುದ ಕೋಟೆಲೆಡ್, ಗಣಪತಿನ ಮೂರ್ತಿನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ತೂವೊಲಿ.
* ಮಾತ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಶಿವನ ಪರಿವಾರವರ್ಗದೊಟ್ಟುಗು ಗಣಪತಿನ ಮೂರ್ತಿ ಉಂಡೇ ಉಂಡು. ಗಣಪತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಲೆನ ದೇವತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಎನ್ನಿಯಂದೆ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊನು ನಂಬುನ ಮಾತ ಜಾತಿಪಂಥೊದಕುಲುಲಾ ಸಮಾನವಾದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವತೆಯಾದ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಮಹಿಮೆನ್ ಪಡೆವೊಂದುಲ್ಲೆ.

== ಗಣಪತಿನ ಇಸೇಸೊಲು ==
ಗಣಪತಿನ ಜುವದ ಪಿದಯಿ ತೋಜುನ ಬಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಉಂಡು, ಗಣೇಶನ ಶರೀರೊದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಅಂಗಾಂಗೊಗುಲಾ ಅಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಮೌಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ವೈಶಿಷ್ಟತೆಲು ಉಂಡು.
* [[ಆನೆ]]ದ ತರೆ/ಮೋನೆ'''ಆನೆದ ತರೆ''' ನಂಬಿಕೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಿವೇಚನಾಶಕ್ತಿನ್ ತೋಜವುನವು;
* ಗಣೇಶಗ್ '''ಒಂಜಿ ದಂತ''' ಉಪ್ಪುನೆ ಪನ್ಪುನ ಸಂಗತಿ (ನನೊಂಜಿ ದಂತ ಭಗ್ನವಾತ್ಂಡ್), ಮಾತ ದ್ವಂದ್ವಲೆನ್‍ಲಾ ಮೀರ್‌ದ್ ಉಂತುನ ಗಣೇಶನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಉಂದು ಸೂಚಿಸವುಂಡು;ಗಣಪತಿಗ್ ಒಂಜಿ ದಂತ ಉಂಡು. ಅಂಚ ಸಂಕಟ ಮೀರ್‌ದ್ ಉಂತುನ ಶಕ್ತಿ ಉಂಡು
* '''ಅಗೆಲವಾಯಿನ ಕೆಬಿಕುಲು''' ವಿವೇಕ, ನೆರವು ಕೋರುನ ಜನಕುಲೆನ ಮೊರೆನ್‍ ಆಲಿಸುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸತ್ಯೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ಮನ್ಪುನೆನ್ ಪ್ರಕಟಿಸವುಂಡು. ಚಿಂತನೆಲರನ್‍ ಅರ್ಥೈಸವೊನೆರೆ, ಕೇನೊಡಾಯಿನೆತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆನ್‍ ಅವು ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಜ್ಞಾನೊನು ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕೆಬಿಕುಲು ಉಪಯೋಗ ಅವುಂಡು. ಅಗೆಲವಾಯಿನ ಕೆಬಿಕುಲು &quot;ಏಪ ದೇವೆರ್ ಅರಿವುಗು ಬರ್ಪೆನೋ, ಅಪಗನೇ ಮಾತ ಜ್ಞಾನಲಾ ಅರಿವಾಯಿನಂಚನೇ&quot; ಪನ್ಪುನೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು; ಅಗೆಲದ ಕೆಬಿ ವಿವೇಕ/ಬುದ್ಧಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಂಡಿನೆನ್/ಕೋರಿಕೆನ್ ನೆರವೇರವುನಂಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಂಡು
* '''ವಕ್ರವಾಯಿನ ಸೊಂಡಿಲ್''' ಸತ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಮಿಥ್ಯೆಲೆನ ನಡುತ್ತ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊನು ಗುರುತಿಸವುನವುಲು ತಾನಾದೇ ವಿವೇಚನಾಶಕ್ತಿದ ರೂಪೊಡು ಪ್ರಕಟ ಆಪುನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು; ಸೊಂಡಿಲ್ ಸತ್ಯನ್ ತೋಜವುಂಡು
* '''ಮುಂಡ'''ದ ಮಿತ್ತ್ ಚಿತ್ರಿತವಾಯಿನ [[ತ್ರಿಶೂಲ]] (ಶಿವನ ಆಯುಧ ತ್ರಿಶೂಲೊಗು ಸಮಾನವಾಯಿನವು) ಕಾಲೊನು ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು ಅತ್ತ್ಂದೆ(ಭೂತ, ವರ್ತಮಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಭವಿಷ್ಯತ್) ಅಯಿತ್ತ ಮಿತ್ತ್ ಗಣೇಶನ ಪ್ರಭುತ್ವ ಉಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ತರೆತ ಮಿತ್ತ ತ್ರಿಶೂಲದ ಚಿತ್ರ ಉಂಡು ಉಂದು ಗಣಪತಿನ ಪ್ರಭುತ್ವನ್ ತೋಜವುಂಡು
* ಗಣೇಶನ '''ಮಲ್ಲ ಬಂಜಿ''' ಡ್ ಅಸಂಖ್ಯಾತವಾಯಿನ ಲೋಕೊಲು ದೆಂಗ್‌ದುಂಡು. ಅವು ಪ್ರಕೃತಿದ ಔದಾರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಥೈರ್ಯನು ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ, ಪ್ರಪಂಚದ ದುಃಖ,ಕ್ಲೇಶೊಲೊನ್ ಪೂರ ನಿಂಗ್‌ದ್ ಜಗತ್ತ್‌ನ್ ರಕ್ಷಿಸುನ ಗಣೇಶನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು;ಗಣಪತಿನ ಮಲ್ಲ ಬಂಜಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಲೋಕೊಲ್ ಉಂಡು
* ಗಣೇಶೆ '''ಕಾರ್'''ಲೆನ್ ದೀತ್‌ನ ರೀತಿ, (ಒಂಜಿ ನೆಲತ್ತ ಮಿತ್ತ್, ನನೊಂಜಿ ದೆರ್ತ್‌‍ದ್‌ನ ರೀತಿ) ಇಹ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಲೋಕೊಲೆಡ್ ಬಾಳುನೆತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆನ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಲೋಕೊಡು ಇಜ್ಜಂದೆನೇ  ಲೋಕೊಡು ಬಾಳುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ದೆರ್ತ್ ಪತ್‌ದ್ಂಡ್.
* ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥೊಗು [[ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿ ವಿನಾಯಕ]] ತೂಲೆ

== ಓಂಕಾರದ ಆಕಾರ ಉಪ್ಪುನ ದೈವ ==
ಗಣೇಶನ್ &quot;ಓಂಕಾರ&quot; ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಗಣೇಶನ ದೇಹಸ್ವರೂಪ [[ದೇವನಾಗರಿ]] ಲಿಪಿತ್ತ ಅಕ್ಷರದಲೆಕ ಉಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊರ್ದು ಗಣೇಶನ್ ಇಡೀ [[ವಿಶ್ವ]]ದದ ಪ್ರತಿರೂಪ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್‌.  ವಿಶ್ವದ ಮೂಲೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ [[ವಿಶ್ವಾಧಾರ]],[[ಜಗದೋದ್ಧಾರ]] ಪಂಡ್‌ದ್‍ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.

== ಮೂಷಿಕ ವಾಹನ ಗಣೇಶ ==
[[ಫೈಲ್:Ganesha on mouse.jpg|thumb|left|230px|ತಲಕಾಡ್‌ದ ವೈದ್ಯೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಒಂಜಿ ಶಿಲ್ಪ]]
ಗಣೇಶನ ವಾಹನ ಆಯಿನ ಎಲಿನ್ ಪ್ರತಿಭೆದ ಸಂಕೇತ ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಪೆರ್. ಒಂಜಿ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣೇಶನ ದೈವಿಕ ವಾಹನ, ಎಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೂಷಿಕ '''ವಿವೇಕ ಪ್ರತಿಭೆ''' ಬುಕ್ಕೊ '''ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ'''ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುಂಡು.

== ವೇದೊಲೆಡ್ ಗಣಪತಿ ==
* ಋಗ್ವೇದೊಡು ಗಣಾನಾಂ ತ್ವಾ ಗಣಪತಿಂ ಹವಾಮಹೇ ಪನ್ಪುನ ಋಕ್ಕು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಉಂದು ಗಣಪತಿನ ಪೂಜೆದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರವಾದ್ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಪುರಸ್ಕೃತವಾದ್ ಉಂಡು. ಏರಾಂಡಲ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಮುಲ್ಪದ ಗಣಪತಿ ಶಬ್ದೊಗು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ ಪಂಡ್‌ದೇ ಅರ್ಥಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಂಕ್ ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಪ್ಪುನ ಗಣಪತಿನ ಮೂರ್ತಿಕಲ್ಪನೆ ಪುರಾಣಕಾಲದವು. ಪುರಾಣೊಲೆಗ್ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದ ಋಗ್ವೇದೊಡು ಆನೆದ ಮೋನೆ, ಎಲಿ ವಾಹನ, ಮಲ್ಲ ಬಂಜಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಾ ಪೌರಾಣಿಕ ಕಲ್ಪನೆಲುಲಾ ಇಜ್ಜಿ.
* ಆಯೆ ಕೇವಲ ವಾಗಭಿಮಾನಿಯಾಯಿನ ನನೊರಿ ದೇವನಲೆಕೊ ತೋಜುಬೆ. ಅತೇ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೀ ರಾಮಾಯಣೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಮಹಾಭಾರತೊದ ಮೂಲರೂಪೊಡು ಗಣಪತಿನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಲಾ ಬಲ್ಲಿ. ಕಾಳಿದಾಸಗ್‌ಲಾ ಗಣಪತಿನ ಅರಿವು ಇತ್ತ್‌ನಲೆಕೊ ತೋಜುಜಿ. ಮಹಾಭಾರತನು ಬರೆಯೆರೆ ವ್ಯಾಸೆರ್ ಗಣೇಶನ್ ಲಿಪಿಕಾರೆ ಆದ್ ಮಲ್ತೊನ್‌ನ ಕಥೆ ಇಂಚೊಗು ಮಹಾಭಾರತೊಗು ಏರೋ ಸೇರಾಯಿನೆ ಪಂದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಭಾವಿಸವೆರ್.
* ಈ ಕೆಲವು ಕಾರಣೊರ್ದು ಗಣಪತಿ ಆರ್ಯೆರೆ ದೇವತೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪಂದೆ ಸುರುಕು ದ್ರಾವಿಡ ಜನಾಂಗೊಲೆನ ಗ್ರಾಮಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಪಂದ್ ಕೆಲವೆರ್ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಊಹಿಸುವೆರ್. ಕಾಲಾಂತರೊಡು ಈ ಕ್ಷುದ್ರ ದೇವತೆನ್ ಸಂಸ್ಕರಿಸವೊಂದು ಆರ್ಯೆರ್ ತಮ್ಮ ದೇವತಾವರ್ಗಡೊ ಸೇರವೊಂದು ಉಪ್ಪೆರೆ ಯಾವು ಪನ್ಪುನವು ಅಕುಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
* ಆಂಡ ಈ ವಾದೊನು ಒಪ್ಪಂದ್‌ನ ಸಂಶೋಧಕೆರ್‌ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅಕುಲು  ಪನ್ಪುನ ಕೆಲವು ಕಾರಣೊಲು ಪಂಡ: ಯಜುರ್ವೇದದ ತೈತ್ತೀರಿಯ ಸಂಹಿತೆಡ್ ನಮೋ ಗಣೇಭ್ಯೋ ಗಣಪತಿಭ್ಯಶ್ಚವೋ ನಮಃ (5-4-1) ಪನ್ಪುನ ಮಂತ್ರೊಡು ಅನೇಕ ಗಣಪತಿಲೆನ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಉಂಡು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾಯಿನ (ಪ್ರ.ಶ.ಪು.ಸು. 4ನೆತ ಶತಮಾನದ) ಮಾನವಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರೊಡು ವಿನಾಯಕೆರೆ ಸಂಖ್ಯೆ ನಾಲ್ ಪಂದ್ ಉಪ್ಪುನೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮೇರೆನ ಪುದರ್ ಕ್ರಮವಾದ್ ಸಾಲಕಟಂಕ.
* ಕೂಶ್ಮಾಂಡ, ರಾಜಪುತ್ರ ಉಸ್ಮಿತ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವಂಜನ ಪನ್ಪುನೆನ್ ತೆರಿಪಾದ್ ಮೊಕುಲೆನ ಪೀಡಾ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗದ್ ಶಾಂತಿ ಕರ್ಮಲೆನ್ ವಿಧಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ದುಂಬುಗು [[ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿ]]ಟ್ ಈ ವಿನಾಯಕನ ಅಪ್ಪೆ  ಅಂಬಿಕೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಮೊಕುಲೆನ್ ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸವಂದೆ ಪೀಡೆ ಪರಿಹಾರ ಆಪುಜಿ ಪಂದ್ ಪಂತ್ಂಡ್.
* ಪ್ರಸಕ್ತ ಶಕಾರಂಭೊಡು ರಚಿತವಾಯಿನ [[ಬೋಧಾಯನ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರ]], ಗೋಭಿಲಸ್ಕೃತಿಲೆಡ್‌ಲಾ ಹಾಲನ (ಸಾತವಾಹನ) [[ಗಾಥಾ ಸಪ್ತಶತಿ]]ಟ್‌ಲಾ ಗಜಮುಖನ ಉಲ್ಲೇಖದಂಚ ಆಯನ ಅಗ್ರಪುಜಾರ್ಹತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ ಉಂಡು. [[ಬಾಣಭಟ್ಟ]], [[ಭವಭೂತಿ]]ಲುಲಾ ಗಣಪತಿನ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.
* ಇಂಚ ಗಣಪತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರೂಪ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವು ಪ್ರ.ಶ. ಆರನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೊರ್ತುಗು ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯಿನ ಸ್ವರೂಪಗ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಮುಟ್ಟ್‌ದ್ ಆದ್ ಉಪ್ಪು ಪಂದ್ ಊಹಿಸವೊಲಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದುವೇ ಕಾಲದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಮೂರ್ತಿಲುಲಾ [[ಜೋಧಪುರ]]ದ ಕೈತಲ್ ಘಾಟಿಯಾಲ, [[ಐಹೊಳೆ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಾದಾಮಿ]] ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್ ಇತ್ತೆಲಾ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಗಣಪತಿನ ಮಹಿಮೆನ್ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುನ ಪುರಾಣೊಲು ಮುಲ್ಪರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ರಚನೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪು ಪಂದ್ ಊಹಿಸವೊಲಿ.

== ಪುರಾಣೊಲೆಡ್ ಗಣಪತಿ ==
* ಪುರಾಣೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಗಣಪತಿ ಶಿವ ಬುಕ್ಕೊ[[ಪಾರ್ವತಿ]]ನ ಮಗೆ. ಕೇವಲ ಪಾರ್ವತಿನನೇ ಮುದ್ದುಮಗೆ ಪನ್ಪುನನೆ ಎಚ್ಚ ಸಮರ್ಪಕ ಆದ್ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಲೆನ ಮೀಪುನ ಪೊಡಿಟ್ಟ್ ಗಣಪತಿಗ್ ರೂಪ ಕೊರ್ದ್, ಅಲೆನ  ಸ್ನಾನಜಲದೊಟ್ಟುಗು ಗಂಗಾಮುಖ ಸೇರ್‌ದ್. ಅಲ್ಪ ಗಜಮುಖಳಾಯಿನ ಮಾಲಿನಿ ಪನ್ಪುನ ದೇವತೆನ ಗರ್ಭನ್ ಸೇರ್‌ದ್ ಚತುರ್ಭುಜ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಚಗಜಮುಖಲೊರ್ದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆಗೆ.
* ಗಂಗೆ ಆಯನ್ ಎನ್ನ ಮಗೆ ಪಂದ್ ಪಂಡಲಾ ಶಿವೆ ಅಯನ್ ಪಾರ್ವತಿನ ಮಗೆ ಪಂದ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸದ್ ಅಯನ್ ಏಕಮುಖ ಇತ್ತ್‌ನಂಚ ಮಲ್ತೆಗೆ. ಅಂಜನಗಿರಿಟ್ಟ್ ಅಯನ್ '''ವಿಘ್ನವಿನಾಶಕೆ''' ದೇವೆ ಪಂದ್ ಈಶ್ವರೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿಯೆಗೆ. ಈ ವಿವರೊಲು ಕಾಶ್ಮೀರ ಕವಿಯಾಯಿನ ಜಯರಥನ '''ಹರಚರಿತ ಚಿಂತಾಮಣಿ'''ಟ್ಟ್ (13ನೆಯ ಶತಮಾನ) ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣೊಡು ಗಣೇಶನ ಜನ್ಮವೃತ್ತಾಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಬತ್ತ್‌ದುಂಡು.
* ಅಲ್ಪದ ಕಥೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಯಾದ್ ಉಂಡು. ಪಾರ್ವತಿ ತನ್ನ ಮಗನ್ ತೋಜಾಯೆರೆ ಮಾತೆರೆನ ಒಟ್ಟುಗೆ ಶನಿನ್‌ಲಾ ಲೆತ್ತಲ್‌ಗೆ. ಅಪಗ ಶನಿನ ವಕ್ರದೃಷ್ಟಿ ಬೂರಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಗಣಪತಿನ ತರೆ ಬೂರ್‌ದ್ ಪೋಂಡ್‌ಗೆ. ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಷ್ಣು ಅಯಗ್ ಆನೆದ ತರೆನ್ ಕನತ್‌ದ್ ಆಂಟಯೆಗೆ. ಗಣೇನಿಗ್ ಉಪ್ಪುನೆ ಒಂಜೇ ದಂತ. ನನೊಂಜಿ ದಂತ ಕಳೆದ್ ಪೋಯಿನೆ ಎಂಚ ಪನ್ಪುನೆಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಥೆಕುಲು ಉಂಡು.
* ಅಯಿನ್ [[ರಾವಣ]] ಪೊಲಿತ್ತೆ ಪಂದ್ ಮಾಘಕವಿ (ಶಿಶುಪಾಲವಧ)ಟ್ಟು ಪಂಡ್ಂಡ, [[ಪರಶುರಾಮ]]ನೊಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧೊಡು ಅವು ಪೊಲಿಂಡ್ ಪಂದ್ ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಏರ್ ಜಗತ್ತ್‌ನ್ ಪೂರ ಬೇಕೊ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಪಂತೊ ಗಣೇಶಗ್‌ಲಾ [[ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]]ಗ್‍ಲಾ ಬತ್ತ್‌ನ ಕಾಲೊಡು ದಂತ ಪೊಲಿಂಡ್ ಪಂದ್ '''ಹರಚರಿತಚಿಂತಾಮಣಿ'''ಟ್ಟ್ ಪಂತೆರ್.
* ಶಿವ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವೆನೇ ಪಾರ್ವತಿನ ಮೀಪುನ ಕೊಟ್ಯದ ಬಾಕಿಲ್‍ಡ್ ಕಾವೊಲಿಡ್ ಇತ್ತ್‌ನ ಗಣೇಶನ ತರೆನ್ ಕಡ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಬದಲಾದ್ ಆನೆದ ತರೆನ್ ಜೋಡಿಸಾಯೆ ಪಂದ್ ಉಂಡು. ಗಣಪತಿಗ್ ಮದಿಮೆನೇ ಇಜ್ಜಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನ ಕೆಲವು ಪುರಾಣೊಲು ಇತ್ಂಡ, ಅಯಗ್ ಸಿದ್ಧಿ, ಬುದ್ಧಿ ಪನ್ಪುನ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಬುಡೆದಿನಕುಲುಂದು ಪನ್ಪುನ ಪುರಾಣೊಲು ಉಂಡು; ಸಿದ್ಧಿಡ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಕ್ಷೇಮ ಬುಕ್ಕೊ ಬುದ್ಧಿಡ ಪುಟ್ಟ್‌ನ ಲಾಭ ಪನ್ಪುನ ಜೋಕುಲು ಪಂದ್ ಪನ್ಪುನ  ಪುರಾಣೊಲು ಉಂಡು.
* ಗಣಪತಿನ ವಿಗ್ರಹೊಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಇನಿತ್ತ ಪೊರ್ಲುದ ಕೃತಿತ್ತ ಬದಲ್ ಒರಟ್ ವಿಕಾರರೂಪೊಡುಲಾ ಉಪ್ಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ (ಉದಾ: [[ನಾಸಿಕ್|ನಾಸಿಕ]]ದ ಮೋದಕೇಶ್ವರ ಗಣಪತಿ, ವಾರ್ಡದ ಸ್ವಯಂಭೂ ಗಣಪತಿ). ಕೆಲವು ಕೇವಲ ಸ್ಥೂಲ ಆನೆದ ತರೆತಂಚ ಉಪ್ಪುನ ಕಲ್ಲ್‌ಲೇ ಉಪ್ಪುಂಡು.(ಉದಾ: ಜುನ್ನಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಣಪತಿ).
* ಕೆಲವು ಕಡೆ ದ್ವಿಭುಜ ಗಣಪತಿಲು ಉಲ್ಲೆರ್ (ಉದಾ: [[ಗೋಕರ್ಣ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಇಡಗುಂಜಿ]]ದ ಮೂರ್ತಿಲು). ಪಲ್ಲವೆರೆ ಕಾಲೊಗು ದುಂಬು ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಗಣಪತಿನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ತಿಕ್ಕ್‌ದ್‍ಜಿ. ಬುಕ್ಕೊ ಅನೇಕ ತಂತ್ರ ಆಗಮೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನದಂಚ ಗಣಪತಿನ ಮೂರ್ತಿ ಕಲ್ಪನೆಡ್‌ಲಾ ನಾನಾಭುಜೊಕುಲು, ಮೋನೆಲು, ಅಲಂಕಾರೊಲು ಬುಳೆದ್ ಬತ್ತ್‌ನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಹೊಯ್ಸಳೆರೆ ಕಾಲೊರ್ದು ಇಂಚಿಗ್ ಈ ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೂಪೊಲು ಕನ್ನಡ ನಾಡ್‌ಡ್ ಪೂರ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.

== ಪುರಾಣೊದ ಕಥೆಕುಲು ==
=== ಕಥೆ ೧ ===
* ತನ್ನ ಮನಸ್ಸ್‌ರ್ದ್ ಉದಿಸಾಯಿ ಗಣೇಶೆ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜಿತೆ ಪಂದ್ ಶಿವೆ ನಿರ್ಧರಿಸಾಯೆ. ಏರೇ ಆಂಡಲಾ, ಯಶಸ್ಸುನು ಪಡೆಯೆರೆ ಬಯಸುನಕುಲು ಗಣೇಶನ್ ಪೂಜಿಸವೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಗಣೇಶಗ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಕೊರಂದೆ ಒರಿನ ದೇವೆರೆನ್ ಪೂಜಿಸವುನೆರ್ದ್ ಫಲ ತಿಕ್ಕಂದ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಯೆ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಾಯೆ. ಉಂದು ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒರ ಶಿವೆ ತ್ರಿಪುರ ಪಟ್ಟಣೊಗು ರಕ್ಕಸೆರೆ ಒಟ್ಟುಗು ಯುದ್ಧ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪಿದಡಿಯೆ. ಆಂಡ ಯುದ್ಧಗ್ ಸನ್ನದ್ಧೆ ಆಯಿನ ಶಿವ ತಾನೇ ರೂಪಿಸಯಿನ ನಿಯಮೊನು ಮರತ್‌ದ್ ಬುಡಿಯೆ.
* ಯುದ್ದೊಡು ಸೋತ್‌ದ್ ಭಾರೀ ಮುಖಭಂಗ ಆಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟ ಶಿವೆ ಮುಟ್ಟಿಯೆ. ಶಿವನ ರಥದ ಚಕ್ರದ ಗೂಂಟ ಪೊಲಿದ್ ರಥ ಉಂತ್ಂಡ. ಅಪಗ ಶಿವಗ್ ತಾನ್ ಪಿದಡುನೆಕ್ ದುಂಬು ಗಣೇಶಗ್ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರೆ ಮರತ್‌ನವು  ನೆನಪಾಂಡ್. ಈ ಕಷ್ಟೊಗು ಅವ್ವೇ ಕಾರಣ ಪಂದ್ ತೆರಿಯೊಂಡೆ. ಬುಕ್ಕೊ, ಮಗನ್ ಪೂಜಿಸಾಯೆ ಬುಕ್ಕೊ ತ್ರಿಪುರಾಂತಕೆ ಯದ್ಧೊನು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಗೆಂದಿಯೆ.

=== ಕಥೆ ೨ ===
* ಒಂಜಿ ದಿನ ಕೈಲಾಸ ವಾಸೆ ಆಯಿನ ಶಿವೆಲಾ ಬುಡೆದಿ ಪಾರ್ವತಿ ಅಕುಲೆನ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಜೋಕುಲಾಯಿನ ಗಣೇಶೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಬ್ರಹ್ಮಮಣ್ಯೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂತೋಸೊಡು ಕಾಲಕಳೆವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಶಿವೆ-ಪಾರ್ವತಿ ಅಕುಲೆನ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಜೋಕುಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಪೊರ್ಲುದ ಪರ್ಂದ್‍ನ್ ಕೊರಿಯೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಜನಕುಲಾ ಅವು ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಎಂಕೇ ಸೇರೊಡು ಪನ್ಪುನ ಆಸೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆ ಪರ್ಂದ್‌ಡ್ ವಿಶೇಷವಾಯಿನ ಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಏಪೊಗುಲಾ ಅಳಿಯಂದಿನ ವಿಶೇಷತೆಯೊಂಜಿ ಅಡಕವಾದ್ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಜನುಮದಾತೆರ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್.
* ಆ ಪರ್ಂದ್‍ನ್ ಪಡೆವೊಡುಂದು ಅಂಡ ಇರುವೆರ್‌ಲಾ ಸ್ಫರ್ಧಿಸವೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಏರ್ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದುವೆರೊ ಅಕುಲು ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ಪ್ರಪಂಚ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸುರುಕು ಬರೊಡು. ಕಡೆಲ್‌ಲಾ ಪಂತೊಡು ಕಾರ್ತಿಕೇಯೆನೇ ಸುರುತಾಯೆ ಆದ್ ಲೋಕ ಸುತ್ಯೆರೆ ತನ್ನ ವಾಹನವಾಯಿನ ನವಿಲ್‍ನ್ ಮಿತರ್‌ದ್ ಪಿದಡಿಯೆ. ಆಕಾಶೊಡು ರಾವೊಂದು ಪವಿತ್ರಲಾ ಪಾವನಪೂಜ್ಯಲಾ ಆಯಿನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಉಂತುದು ದೇವದೇವೋತ್ತಮೆರೆನ್ ಪೂರ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತೊಂದು ದುಂಬು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತೆ.
* ಆಂಡ ಗಣೇಶಗ್ ತನ್ನ ದೇಹದವೇ ಚಿಂತೆ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ತನ್ನ ಡೊಳ್ಳು ಬಂಜಿನ್ ಪತೊಂದು ನಿಧಾನವಾದ್ ಪೋಂಡ ವಾ ರೀತಿಡ್‍ಲಾ ತಾನ್ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ್ ಪಿರ ಪಾಡಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಆಯಗ್ ಪೊರ್ಲುಡೇ ತೆರಿದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಅಯನ ಬುದ್ಧಿ ಅಯನ ಸಮಸ್ಯೆಗ್ ತಕ್ಕ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸಾಂಡ್. ಅಯೆ ಪಿರ ಯೋಚಿಸವಂದೇ ತನ್ನ ಜನುಮದಾತೆರಾಯಿನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪಾರ್ವತೀ ಪರಮೇಶ್ವರೆರೆಗ್ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಂತ್ಯೆ.
* ಎನ್ನ ಮಾತಾ-ಪಿತೆರಾಯಿನ ಶಿವೆ ಪಾರ್ವತಿಯೆರೆಡ ಇಡೀ ಜಗತ್ತೇ ಮೈದುಂಬುದು ಉಪ್ಪುನಗ, ಅಕುಲೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಯಾನ್ ಬೇತೆ ಒಡೇ ಪೋವೊಡಾಯಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಗಣೇಶೆ ತನ್ನ ನಿಲುವುನು ಸಮರ್ಥಿಸವೊಂಡೆ. ಕಡೆಕ್ ಗಣೇಶೆನೇ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿಯೆ. ಜೊತೆಕ್ಕ್ ಆ ಪೊರ್ಪುದ ಪರ್ಂದ್‍ಲೆನ್ ಆಯನವೇ ಮಲ್ತೊಂಡೆ ಪ್ರಥಮ ಪೂಜ್ಯ ಆಯಿನ ಗಣೇಶೆ.

== ಶನಿ ದೃಷ್ಟಿ (ಶನಿನ ಕಾಟ) ==
* [[ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ]]ೊಡು ಉಪ್ಪುನ, ಆತ್ ದಾಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅತ್ತಂದಿನ ಕಥೆಯೊಂಜಿ ಗಣೇಶನ ಪುಟ್ಟುದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಚಿತ್ರಣ ಒಂಜಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. [[ವಿಷ್ಣು]]ನು ಒಲಿಪವೊಂಡ ಒರಿ ಮಗನ್ ಕರುಣಿಸವೆ ಪಂದ್, [[ಪಾರ್ವತಿ]], ಶಿವನ ಆಜ್ಞಾನುಸಾರವಾದ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಸೊ ಉಪವಾಸ (''ಪುಣ್ಯಕ ವ್ರತ'')ಮಲ್ಪುವಲ್.
* ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನ ಅವತಾರ ಸಮಾಪ್ತಿ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿಯೊಂದಜಿ [[ಕಲ್ಪ]]ೊಡುಲಾ(eon) ಯಾನ್ ಅಲೆನ ಮಗೆ ಆದ್ ಅವತರಿಸುವೆ ಒಂದ್ ಘೋಷಿಸುವೆ. ಆಂಚನೇ ಕೃಷ್ಣೆ ಮನೋಹರ ರೂಪದ ಶಿಶುವಾದ್ ಪಾರ್ವತಿಗ್ ಪುಟ್ಟುವೆ. ಈ ಘಟನೆನ್ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಭ್ರಮೊಡು ಆಚರಿಸಾದ್, ಮಾತ ದೇವಾನುದೇವತೆಲೆನ್ ಬಾಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಆಹ್ವಾನಿಸವೆರ್.
* ಆಂಡ [[ಸೂರ್ಯ]]ನ ಮಗೆ ಆಯಿನ [[ಶನಿ]] (Saturn), ಶನಿದೃಷ್ಟಿ ಬಾಲೆಗ್ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಯಿನೆರ್ದ್ ಬಾಲೆನ್ ದೃಷ್ಟಿಸಯೆರೆ ಪಿರ ಜಾರುವೆ. ಅಂಡಲಾ ಪಾರ್ವತಿ ಶನಿಟ್ಟ ಬಾಲೆನ್ ತೂಲ ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ಪುನಗ, ಶನಿ ಬಾಲೆನ್ ತೂಯಿನೆನೆ ತಡ, ಅಪಗನೇ ಬಾಲೆದ ತರೆ ಉರುಲುದು ಬೂರ್ದ್ [[ಗೋಲೋಕೊ]](Goloka)ಗು ರಾದ್ ಪೋಪುಂಡು.
* ದುಃಖೊಡು ಮುರುಂಗುದ್ ಪೋಯಿನ ಶಿವೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾರ್ವತಿಯೆರೆನ್ ತೂದ್ ವಿಷ್ಣು ತನ್ನ ವಾಹನವಾಯಿನ [[ಗರುಡ]]ನ್(divine eagle) ಏರ್‌ದ್, ''ಪುಷ್ಪ-ಭದ್ರ'' ಪನ್ಪುನ ಸುದೆತ್ತ ಬರಿಟ್ಟ್ ಕಿನ್ನಿ ಆನೆ ಒಂಜೆತ ತರೆನ್ ಕೊನಪೆ. ಆನೆದ ತರೆನ್ ಪಾರ್ವತಿನ ಮಗನ ರುಂಡ ಇಜ್ಜಂದಿನ ದೇಹೊಗು ಜೋಡಿಸಾದ್, ಅಯನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತಗೊಳಿಸಯೆರ್. ಆ ಬಾಲೆನ್ ಗಣೇಶೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀದ್, ದೇವತೆನಕುಲು ಪೂರ ಅಯನ್ ಆಶೀರ್ವದಿಸುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಗ್ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಭಿವೃದ್ಧಿನ್ ಹಾರೈಸುವೆರ್.

== ಗಣೇಶನ ಮಾತೃಭಕ್ತಿ ==
* ಒರ ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಉಪ್ಪುನಗ ಗಣೇಶೆ ಒಂಜಿ ಪುಚ್ಚೆಗ್ ಗಾಯ ಮಲ್ತೆ. ಅಯೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಬನ್ನಗ, ಅಯನ ಅಪ್ಪೆನ ಶರೀರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ಗಾಯೊನು ತೂಯೆ. ಅಪ್ಪೆಡ ನಿಕ್ಕ್ ಎಂಚ ಗಾಯ ಆಂಡ್ ಪಂದ್ ಕೇಂಡೆ. ಆಯಿಕ್ಕ್ ಅಪ್ಪೆ  [[ಪಾರ್ವತಿ]] ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಕಾರಣ ಬೇತೆ ಏರ್‌ಲಾ ಅತ್ತ್, ಸ್ವಯಂ ಗಣೇಶೆನೇ! ಪಂದ್ ತೆರಿಪಾಯಲ್. ಅಚಿರ ಆಯಿನ ಗಣೇಶೆ ಯಾನ್ ಏಪ ಅಪ್ಪೆನ್ ಗಾಯಗೊಳಿಸಾಯಿನೆ ಪನ್ಪುನೆನ್ ಕೇಂಡ್‍ದ್ ತೆರಿಯೊನೊಡು ಪಂದ್ ಬಯಕಿಯೆ.
* ಆಪಗ ಪಾರ್ವತಿ ಯಾನೇ [[ದೇವಿ]], [[ದೈವಿಕಶಕ್ತಿ]], ಮಾತ ಜೀವರಾಶಿಲೆಡ್ ಅಂತರ್ಗತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನಾಲ್ ಪಂದ್ ವಿವರಿಸಿಯಲ್. ಗಣೇಶೆ ಪುಚ್ಚೆನ್ ಗಾಯ ಮಲ್ತ್‌ನವು ಆಳೆಗ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಗಾಯದಲೆಕ ಆದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಪಗ ಗಣೇಶಗ್ ಪೊಂಜೆನಕುಲು ಪೂರ ಆಯನ ಅಪ್ಪೆನ ಯಥಾರ್ಥವಾಯಿನ ಪ್ರಕಟರೂಪ(ಪ್ರತಿರೂಪ) ಪನ್ಪುನ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಆಂಡ್. ಅಯೆ ಮದಿಮೆ ಅಪುಜಿ ಪಂದ್ ನಿಶ್ಚಯ ಮಲ್ತೆ.
* ಇಂಚ ಗಣಪತಿ ಆಜನ್ಮ ನೈಷ್ಠಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗದ್, [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ]]ದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟ್ ಆಯಿನ ನಿಯಮೊಲೆನ ಪಾಲಕೆ ಆದ್ ಒರಿಯೆ. ಆಂಡಲಾ, ಕೆಲವು ಸನಾತನ ಗ್ರಂಥ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿಮೆಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಗಣೇಶೆ [[ಬ್ರಹ್ಮ]]ನ ರಡ್ಡ್ ಜನ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲಾಯಿನ ಬುದ್ಧಿ (ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ) ಬುಕ್ಕೊ ಸಿದ್ಧಿ (ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಶಕ್ತಿ)ಲೆನ್ ಮದಿಮೆ ಆತೆ ಪಂದ್ ಚಿತ್ರಿಸದೆರ್.

== ಗಣೇಶಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು ==
ಗಣೇಶಗ್ ಒರಿನ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆಲೆಗ್ ಇತ್ತ್‌ನಂಚನೆ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್‌ಲು ಉಂಡು. ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಮೂಲಕ ಗಣೇಶನ್ ಸಾವಿರಾರ್ ಪುದರ್‌ಲೆಡ್ ಪೂಜಿಸವೆರ್. ಪ್ರತಿ ಪುದರುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅರ್ತೊನು ಪಡೆದ್ ಉಂಡು. ಗಣೇಶ, ಗಣಪತಿ, ವಿನಾಯಕ ಪನ್ಪುನೆತ ಒಟ್ಟುಗು ಗಣೇಶನಿಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಒರಿನ ಪುದರುಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು -
:* '''ಅಮೇಯ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: अमेय), - ಅಂತ್ಯ ಇಜ್ಜಂದಿನಾಯೆ
:* '''ಅನಂಗಪೂಜಿತ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: आनंगपूजीता), ಆಕಾರ ಇಜ್ಜಂದಿನಾಯೆ
:* '''ಓಂಕಾರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: ॐ कार), the [[ಓಂ]]- ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಶರೀರದಾಯೆ
:* '''ಬಾಲಚಂದ್ರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: बालचंदृ), ಚಂದ್ರನ್ ತರೆಟ್ಟ್ ಧರಿಸ್‍ನಾಯೆ
:* '''ಚಿಂತಾಮಣಿ''' (ಸಂಸ್ಕೃತचिंतामणि/चिन्तामणि), ಚಿಂತೆಲೆನ್‍ ನಾಶಮಲ್ಪುನಾಯೆ
:* '''ಗಜಕರ್ಣ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गजकर्ण), ಆನೆದ ಕಿಬಿತಂಚ ಕಿಬಿನ್‍ ಹೊಂದ್‍ದ್‍ನಾಯೆ
:* '''ಗಜಾನನ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गजानन्), ಆನೆದ ತರೆ ಹೊಂದ್‌ನಾಯೆ
:* '''ಗಜವದನ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ :गजवदन्) ಆನೆದಂಚ ಮೋನೆ ಉಪ್ಪುನಾಯೆ
:* '''ಗಜಾಧ್ಯಕ್ಷ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गणध्यक्शमा), ಗಣಕುಲೆನ ಗುಂಪುದ ನಾಯಕೆ
:* '''ಗಣಪತಿ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: गणपती), ಗಣಕುಲೆನ ಒಡೆಯೆ
:* '''ಗಣನಾಯಕ''', (ಸಂಸ್ಕೃತ: गणनायक्), ಗಣಕುಲೆನ ನಾಯಕೆ
:* '''ಏಕದಂತ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: एकदंत), ಒಂದೇ ದಂತೊನು ಹೊಂದ್‌ನಾಯೆ
:* '''ಲಂಬೋದರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: लंबोदर), ಮಲ್ಲ ಬಂಜಿನ್ ಹೊಂದ್‌ನಾಯೆ
:* '''ಮೂಷಿಕ ವಾಹನ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ:मूषिक वाहन), ಎಲಿನ್ ವಾಹನವಾದ್ ಮಲ್ತೊಂಡ್‌ನಾಯೆ
:* '''ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ: शूर्पकर्ण), ಅಗೆಲವಾಯಿನ ಮಲ್ಲ ಕೆಬಿ ಇತ್ತ್‌ನಾಯೆ
:* '''ಸುಮುಖ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: सुमुख), ಪೊರ್ಲುದ ಮೋನೆ ಉಪ್ಪುನನಾಯೆ
:* '''ವಕ್ರತುಂಡ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: वक्रतुंड), ಪೊಲಿನ ದಂತ ಇತ್ತ್‌ನಾಯೆ (ಡೊಂಕಾಯಿನ ಸೊಂಡಿಲು ಇತ್ತ್‌ನಾಯೆ)
:* '''ವಿಘ್ನಹರ್ತ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: विघ्नहर्त), ತೊಂದರೆಲೆನ್ ನಿವಾರಿಸುನಾಯೆ
:* '''ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ''',(ಸಂಸ್ಕೃತ: विघ्न विनाशक), ವಿಘ್ನಲೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪುನಾಯೆ
:* '''ವಿಘ್ನೇಶ''' ಅಥವಾ '''ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: विग्णेशवर), ವಿಘ್ನಲೆನ್ ನಿವಾರಿಸುನಾಯೆ
:* '''ವಿಕಟ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ: विकट), ವಿಲಕ್ಷಣ ರೂಪೊನು ಹೊಂದ್‌ನಾಯೆ
:* '''ವಿನಾಯಕ,''' (ಸಂಸ್ಕೃತ विनायक), ವಿಘ್ನಲೆನ್ ನಿವಾರಿಸುನಾಯೆ
:* '''ವಿಶ್ವಧರ''' (ಸಂಸ್ಕೃತ:विश्वधर), ಅತ್ತ್ಂಡ್ '''ಜಗದೋದ್ಧಾರ'''(ಸಂಸ್ಕೃತ: जगदॊद्धार), ಜಗತ್ತ್‌ನ್ ಪಾಲಿಸುನಾಯೆ
:* '''ವಿಶ್ವವಂತ'''(ಸಂಸ್ಕೃತ: विश्ववंत) ಅತ್ತ್ಂಡ '''ಜಗನ್ನಾಥ'''(ಸಂಸ್ಕೃತ: जगन्नाथ), ಜಗತ್ತ್‌ಗ್ ಒಡೆಯೆ
:* ಆಕೃತಿಡ್ ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಗಣಪತಿನ ವಿಗ್ರಹೊನು '''ಬಾಲ ಗಣಪತಿ''', '''ಬಾಲ ಗಣೇಶ''' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.
* '''[[ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಿ ವಿನಾಯಕ]]''' ಅಪೇಕ್ಷೆಲೆನ್ ಈಡೇರಿಸುನಾಯೆ.

== ವಿದೇಶೊಲೆಡ್ ಗಣಪತಿ ==
[[ಫೈಲ್:'Ganesha', sandstone, 7th-8th century, Museum of Cham Sculpture.JPG|thumb|160px|7th- to 8th-century Ganesha sculpture from [[Champa|Cham]] dynasty, Vietnam.&lt;ref&gt;{{cite book|author1=John Guy (editors: Andrew Hardy et al) |title=Champa and the Archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam)| url=http:// books.google. com/books?id=fj8l8v_yP5oC| year=2009| publisher=National University of Singapore Press|isbn=978-9971694517|pages=144–150}}&lt;/ref&gt;]]
ಭಾರತೊಡು ಮಾತ್ರನೇ ಅತ್ತ್, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯೆರ್ ಅಕುಲೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಪರಡ್‍ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ದೇಶೊಲೆಡ್‍ಲಾ ಗಣಪತಿನ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. [[ಜಾವ]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯ]], ಬೋರ್ನಿಯೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆಡ್ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಗಣಪತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ, [[ಚೀನ]], [[ಜಪಾನ್]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ಲೊಡ್ ಬೌದ್ಧೆರೆನ ಪ್ರಭಾವೊರ್ದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟ್‌ನ ರೂಪೊಡು ಗಣಪತಿ ವಿಗ್ರಹೊಲು ಇನಿಕ್‍ಲಾ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು.

== ಗಣಪತಿಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಪುದರುಲು ==
# ಅಮೇಯ
# ಅನಂಗಪೂಜಿತ
# ಓಂಕಾರ
# ಬಾಲಚಂದ್ರ
# ಗಜಕರ್ಣ
# ಗಜವದನ
# ಗಣಪತಿ
# ಗಣನಾಯಕ
# ಚಿಂತಾಮಣಿ
# ಏಕದಂತ
# ಲಂಬೋದರ
# ವಾರಿಣೆ
# ಮೂಷಿಕ ವಾಹನ
# ಪ್ರವಾತಿನಾದನಾಯ
# ಶೂರ್ಪಕರ್ಣ
# ವಕ್ರತುಂಡದ
# ವಿಘ್ನ ವಿನಾಶಕ
# ವಿಘ್ನೇಶ
# ವಿಕಟ
# ವಿಶ್ವಧರ
# ವಿಶ್ವವಂತ
# ಬಪ್ಪ ಮೊರೆಯ

== ಗಣಪತಿನ ೧೦೮ ಪುದರುಲು ==
# ಗಜಾನನ
# ಗಣಾಧ್ಯಕ್ಷ
# ವಿಘ್ನರಾಜ
# ವಿನಾಯಕ
# ದ್ವೆಮಾತ್ರ
# ದ್ವಿಮುಖ
# ಪ್ರಮುಖ
# ಸುಮುಖ
# ಕೃತಿ
# ಸುಪ್ರದೀಪ
# ಸುಖನಿಧಿ
# ಸುರಾಧ್ಯಕ್ಷ
# ಸುರರಿಘ್ನ
# ಮಹಾಗಣಪತಿ
# ಮಾನ್ಯ
# ಮಹಾಕಾಲ
# ಮಹಾಬಲ
# ಹೇರಂಬ
# ಲಂಬಜಠರ
# ಹಸ್ವಗ್ರೀವ
# ಮಹೋದರ
# ಮದೋತ್ಕಟ
# ಮಹಾವೀರ
# ಮಾಂತ್ರಿನೆ
# ಮಂಗಳಸ್ವರ
# ಪ್ರಮದ
# ಪ್ರಥಮ
# ಪ್ರಜ್ಞ
# ವಿಘ್ನಕರ್ತ
# ವಿಘ್ನಹರ್ತ
# ವಿಶ್ವನೇತ್ರ
# ವೀರಟ್ ಪತಿ
# ಶ್ರೀಪತಿ
# ವಾಕ್‍ಪತಿ
# ಶೃಂಗರಿನ
# ಆಶ್ರಿತವತ್ಸಲ
# ಶಿವಪ್ರಿಯ
# ಶೀಘ್ರಕಾರಿನ
# ಶಾಶ್ವತ
# ಬಲ್
# ಬಲೋತಿತಾಯ
# ಬವತ್‍ಮಜಯ್
# ಪುರಾಣಪುರುಷ
# ಪುಷ್ಣೆ
# ಪುಷ್ಕರೊತಿಷಟ
# ವಾರಿಣೆ
# ಅಗ್ರಗಣ್ಯಯ
# ಅಗ್ರಪೂಜಾಯ
# ಅಗ್ರಗಾಮಿಣೆ
# ಮಂತ್ರಕೃತೆ
# ಸರ್ವಯ
# ಚಾಮಿಕರಪ್ರಭಾಯ
# ಸರ್ಮೊಪಸಾಯ
# ಸರ್ವಕರ್ತೆ
# ಸರ್ವನೇತ್ರೆ
# ಸರ್ವಸಿದ್ದಿಪ್ರದಾಯ
# ಸಿದ್ದಯೇ
# ಪಂಚಹಸ್ತಯ
# ಪ್ರವಾತಿನಾದನಾಯ
# ಪ್ರಭಾವೇ
# ಕುಮಾರಗುರುವೆ
# ಅಕ್ಷೊಂಭ್ಯಾಯ
# ಕುಂಜರಸುರ ಭಂಜನಾಯ
# ಪ್ರಮೋದಾಯ
# ಮೋದಕಪ್ರಿಯಾಯ
# ಕಾಂತಿಮತೆ
# ಧೃತಿಮತೆ
# ಕಾಮಿನೆ
# ಕಪಿತ್ತ ಪನಸ ಪ್ರಿಯಾಯ
# ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣೆ
# ಬ್ರಹ್ಮರೂಪಿಣೆ
# ಬ್ರಹ್ಮ ವಿದ್ಯಾಧಿ ವನಭುವೆ
# ಜಿಷ್ಣವೇ
# ವಿಷ್ಣುಪ್ರಿಯಾಯ
# ಭಕ್ತಜೀವಿತಾಯ
# ಜಿತ್ಮಾನ್ಮಾದಾಯ
# ಐಶ್ವರ್ಯಕಾಣಾಯ
# ಜ್ಯಾಯಸೆ
# ಯಕ್ಷಕಿನ್ನರೇಸ್ವಿತಾಯ
# ಗಂಗಾಸುತಾಯ
# ಗಂಭೀರ ನಿನಾದಾಯ
# ವಠವೇ
# ಅಭೀಷ್ಟವರದಾಯ
# ಜ್ಯೋತಿಷೆ
# ಭಕ್ತಿನಿದಾಯ
# ಭವ್ಯಗಮ್ಯಾಯ
# ಅವ್ಯಕ್ತಯ
# ಅಪ್ರಕೃತ ಪರಾಕ್ರಮಾಯ
# ಸತ್ಯಧರ್ಮಿಣೆ
# ಸಖಾಯೆ
# ಪಾರ್ವತಿನಂದನಾಯ
# ಸರಸಂಭುನಿದಾಯೆ
# ಮಹೇಶಾಯ
# ದಿವಯಾಂಗಾಯ
# ಮಣಿಕಿಂಕಿಣಿ ಮೇಖಲಾಯ
# ಸಮಸ್ತ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಯೆ
# ಸಹಿಷ್ಣವೇ
# ಸತತೊತಿತ್ತಾಯ
# ವಿಘಾತಕಾರಿಣೆ
# ವಿಶ್ವಗದ್ರಿಶೆ
# ವಿಶ್ವರಕ್ಷಕೃತೆ
# ಕಲ್ಯಾಣಗುರುವೇ
# ಉನ್ಮತ್ತವೇಷಯ
# ಅಪರಾಜಿತೆ
# ಸಮಸ್ತ ಜಗಧಾದಾರಯ
# ಸರವವೈಶ್ವರ್ಯರಾಯಪ್ರದಾಯ
# ಅಕ್ರಂತಚಿದ್ ಚಿತ್ ಪ್ರಭವೇ
# ಶ್ರೀ ವಿಘ್ನೇಶ್ವರಾಯ

== ಪೂಜೆ ==
* ಇತ್ತೆ ಕೇವಲ ಗಣಪತಿ ಒರಿಯನೇ ಪರಮ ದೈವತ್ವ ಪಂಡ್‌ದ್ ಭಜಿಸುನ ಹಿಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯ ಒಲ್ಪಲಾ ಎಚ್ಚಾಗದ್ ತೋಜಿಜಿಂಡಲಾ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೊಡು ಅಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಊರ್ಜಿತೊಡು ಇತ್ತ್‌ನವು ಸ್ಪಷ್ಟವದ್ಗಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್ '''ಗಾಣಾಪತ್ಯ''' ಸಂಪ್ರದಾಯ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆನಂದಗಿರಿತ್ತ ಶಂಕರವಿಜಯ ಪನ್ಪುನ ಗ್ರಂಥೊಡು (ಪ್ರಾಯಃ 10ನೆತ ಶತಮಾನೊರ್ದುಲಾ ಏತೋ ಇಂಚಿದ ಗ್ರಂಥ) ಗಾಣಾಪತ್ಯೆರೆನ ಆಜಿ ಪಂಥೊಲೆನ್ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದ್ ಉಂಡು:
# ಮಹಾಗಣಪತಿ;
# ಹರಿದ್ರಾ ಗಣಪತಿ;
# ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ ಗಣಪತಿ;
# ನವನೀತ ಗಣಪತಿ;
# ಸ್ವರ್ಣಗಣಪತಿ ಬುಕ್ಕೊ
# ಸಂತಾನ ಗಣಪತಿ.
- ಈ ದೇವತೆಲೆನ ಅವಾಹನಾಮಂತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂಜಾ ವಿಧಿಕುಲೆಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು ಇತ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್‌ಂಡ್‌. ಉಂದು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ತಂತ್ರ ಆಗಮ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಅವಲಂಭಿಸವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ ಆಜಿ ಪಂಥೊದಕುಲುಲಾ ಪ್ರಪಂಚದ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ. ಸಂಹಾರೊಗು ಪೂರ ಮೂಲಕಾರಣ ಗಣಪತಿಯೇ ಹೊರೆತ್ ಶಿವೆ ಅತ್ತ್‌ ಪಂಡ್‌ದೇ ನಂಬೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಲ್ ಪೂರ ಗಣಪತಿನ ಮಾಯೆದ ಮೂಲಕ ಪುಟ್ಟ್‌ನಕುಲು ಪನ್ಪುನವು ಅಕುಲೆನ ಹೇಳಿಕೆ.
* ಇಂಚ ಮೊಕುಲು ವೇದಾಂತದ ಪರಮತತ್ತ್ವಗು ಅತ್ತ್ಂಡ ಪರಬ್ರಹ್ಮವಸ್ತುಗು ಪ್ರತೀಕವಾದೇ ಗಣಪತಿನ್ ಆರಾಧಿಸೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಂದೇ ಪನೊಲಿ. [[ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯೆ]]ರ್ ಮೊಕುಲೆಡ ಮಾತ ವಾದ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್, ಜಯಿಸಾದ್ ಆರ್ ಪಂಚಾಯತನ-ದೇವತಾ ಪೂಜಾ ವಿಧಿತ್ತ ಪೊಸ ಉಪಕ್ರಮೊನು ಸುರು ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಷಣ್ಮತಸ್ಥಾಪನಾಚಾರ್ಯರ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಆಯೆರ್ಂದ್ ಶಂಕರವಿಜಯೊಡು ವರ್ಣಿಸದ್‌ ಉಂಡು.
* ಮಿತ್ತ್ ಪಂಡ್‍ನ ಪಂಥೊಲೆಡ್ '''ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ ಗಣಪತಿ''' ಪೂಜಾವಿಧಿ ಮಾತ್ರ ಅವೈದಿಕ ಆದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ನಿಷಿದ್ಧ ವಾಮಾಚಾರೊಗು ಇಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್‌ನಂಚ ತೋಜುಂಡು. ಉಚ್ಛಿಷ್ಟ ಪಂಡ್‌ಂಡ ಉಬಿ ಮಡೆ (ಎಂಜಲು). ಎಂಜಲು, ಮಾಂಸ, ಮದ್ಯ, ಮೈಥುನ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಾಮಾಚಾರೊಲೆನ ಅತಿರೇಕೊನು ಈ ರಹಸ್ಯತಾಂತ್ರಿಕಪಂಥದ ಸಾಧನೆಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಮೊಕುಲು ಜಾತಿವ್ಯವಸ್ಥೆ, ವಿವಾಹನಿಯಮ ಇಂಚಿತ್ತ್‌‍ನೆನ್ ಪೂರ ಭಂಗಿಸಾದ್ ಸಮಾಜಘಾತಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿದಕುಲು ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್ಂದ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಮೊಕುಲೆನ ವರ್ಣನೆಲು ಬರ್ಪುಂಡು.

== ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತ್‌ಡ್ ==
ಪುಣೆದ ಕೈತಲ್ ಉಪ್ಪುನ ಚಿಂಚವಾಡೊಡು ಏಳ್ ತರೆಮುಟ್ಟ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲದಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಗಣೇಶನ ಆವೇಶವಾದ್ ನರಮಾನ್ಯೆರೇ ಪೂಜೆ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉಲ್ಲೇಕೊ ಮುಲ್ಪ ನೆಂಪು ಮಲ್ತೊನುನ ಆದ್ ಉಂಡು(ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿವೆ). 1810ಟ್ ಏಳ್‌ನೆತ ತರೆ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಂದೆ ಸೈತಿ ಬುಕ್ಕೊಲಾ ಅಯನ ಮೆಗ್ಯನಕುಲು/ಸಂಬಂಧಿಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಅಲ್ಪ ಪೂಜ್ಯ್ರೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಸುರುತ ಗಣೇಶಭಕ್ತನ ಪುದರ್‌ ಮೋರೋಭಾ. ಔರಂಗಜೇಬ್‌ಲಾ ಈ ಮನೆತನೊಗು ಎಣ್ಮ ಹಳ್ಳಿಲೆನ್ ದತ್ತಿ ಆದ್‍ ಕೊರ್ತೆ ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿಯುಂಡು. ಗಣಪತಿನ್ ಆಧುನಿಕ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಹಿಂದೂಧರ್ಮೊಡು ಅತೀ ಎಚ್ಚ ಪೂಜೆ ಪಡೆಪುನ ದೇವತೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}
The majority of documentation on Ganesha is in [[Sanskrit]]. A collection of useful documents can be found [https://web.archive.org/web/20060717084521/http://sanskrit.gde.to/doc_ganesha/doc_ganesha.html here]. At the same site can be found some documents and translations in English [https://web.archive.org/web/20050917034650/http://sanskrit.gde.to/doc_z_otherlang_english/doc_z_otherlang_english.html here].
* Prof. Pradeep Sarkar, ''The reflection of ancient India in modern India''
* A. Daniélou, ''Le polythéisme hindou'', Paris. 1960. pp.&amp;nbsp;443–452.
* Ram Swaroop Joon, History of the Jats, 1938,1965, New Delhi.
* Thakur Deshraj, Jat Itihas, Maharaja Suraj Mal Smarak Shiksha Sansthan, Delhi. 1936. (in Hindi)

== ಪಿದಯಿದ ಸಂಪರ್ಕೊಲು ==
* [https://web.archive.org/web/20061206142912/http://www.hindujagruti.org/ganeshfest/ Ganesh Festival Campign]
* [https://web.archive.org/web/20210411004330/http://www.cuisinecuisine.com/Festival%20of%20Ganesh%20Chathurthi.htm Festival explanation and Story of Ganesha]
* [http://rmdhar.com/Ganapati_Visarjan_page1.html High resolution images of Ganapati Visarjan/Immersion in Mumbai, India]{{Dead link|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.siddhivinayak.org/ Official Site of Shree SiddhiVinayak Temple, Mumbai, INDIA]
* [http://www.lordganapathy.blogspot.com/ Some nice pictures of ganesh festival celebrations at '''Hyderabad''' posted by Bala Srinivas of Alwal]
* [http://www.rudraksha-ratna.com/ganesha.htm Small Portal on Ganesha]{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://web.archive.org/web/20080311071029/http://hosurkanchisilpa.com/ Ganesha Statue Manufacturer]
* [http://www.hindunet.org/god/Gods/ganesh/ Lord Ganesh]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – Description on hindunet.org
* [https://web.archive.org/web/20070831102139/http://hinduism.about.com/library/weekly/aa083000a.htm Ganesha: The Elephant-God]
* [http://www.exoticindiaart.com/article/ganesha Ganesha in Art and Mythology]
* [http://www.sivanandadlshq.org/religions/ganesh.htm Ganesha Chaturthi]
* [https://web.archive.org/web/20060715005254/http://www.atributetohinduism.com/Symbolism_in_Hinduism.htm Ganesh Symbolism]
* [http://www.ganesh.us/ Lord Ganesha image gallery]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.sahajayoga.org/ http://www.sahajayoga.org] has information about how to awaken Ganesha's Qualities within you though Self-Realisation
* [http://www.dollsofindia.com/ganesha.htm Ganesha: the Affable Elephant-Headed God] by Madhuri Guin ''(the contents of this link cannot be viewed in India)''
* [http://www.vishvarupa.com/ganesha-1.html Pictures of Lord Ganesha on Vishvarupa.com]
* [http://www.vishvarupa.com/print-information-about-ganesha.html Vishvarupa.com Info Page for Sri Ganesha]
* [https://web.archive.org/web/20150920023901/http://www.stutimandal.com/poems_ganesh.htm Devotional hymns and eulogies on Lord Ganesha]
* [https://web.archive.org/web/20070127000537/http://puja.net/Podcasts/PodcastMenu.htm Weekly podcast on Vedic Chanting and Vedic Mythology with stories about Ganesha]
* [https://web.archive.org/web/20081017082829/http://www.tibetcolor.com/taganesh.htm] Tibetan Ganesh Thangka
* [https://web.archive.org/web/20170704133649/http://amitkulkarni.info/pics/ganpati_photographs/ Pictures of Ganesha Festival]
{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗಣಪತಿ}}
{{ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}}

[[ವರ್ಗೊ:ಹಿಂದು ದೇವತೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದೇವೆರ್]]</text>
      <sha1>a8vwfz7d2cdsm7gvxmpui85postk1zz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಇಟಲಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8654</id>
    <revision>
      <id>360808</id>
      <parentid>353039</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>412</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing L'Aquila,_Basilica_di_Santa_Maria_di_Collemaggio_2007_by-RaBoe-1.jpg with [[File:L'Aquila_-_basilica_di_Santa_Maria_di_Collemaggio_-_facciata_-_08.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]:).</comment>
      <origin>360808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19827" sha1="7fulfcmreswljpxtvfampo5j6zos5pd" xml:space="preserve">{{under construction}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = ಇಟಾಲಿಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯೊ
| common_name            = Italy
| native_name            = ರಿಪಬ್ಲಿಕಾ ಇಟಾಲಿಯಾನ (&lt;small&gt;ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬಾಸೆಡ್&lt;small&gt;)
| image_flag             = Flag of Italy.svg
| image_coat             = Emblem of Italy.svg
| symbol_type            = ಲಾಂಛನ
| national_anthem        = &quot;Il Canto degli Italiani&quot;&lt;br/&gt;&quot;The 
Song of the Italians&quot;&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em;&quot;&gt;{{Center|[[File:Canto degli Italiani - Marina Militare (strumentale).wav]]}}&lt;/div&gt;
| image_map              = [[File:EU-Italy (orthographic projection).svg|frameless]]
| capital                = [[ರೋಮ್]]
| coordinates            = {{Coord|41|54|N|12|29|E|type:city}}
| largest_city           = ರೋಮ್
| languages_type         = 
| languages              = 
| official_languages     = ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬಾಸೆ
{{Infobox|child=yes
|label1 = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ {{Nobold|(2021)}}&lt;ref name=&quot;id2020&quot;&gt;{{Cite web|title=Indicatori demografici, anno 2020 |url=https://www.istat.it/it/files//2021/05/REPORT_INDICATORI-DEMOGRAFICI-2020.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503091112/https://www.istat.it/it/files//2021/05/REPORT_INDICATORI-DEMOGRAFICI-2020.pdf|archive-date=3 May 2021|access-date=3 May 2021}}&lt;/ref&gt;
| data1 = {{Unbulleted list|91% ಇಟಲಿಯನ್ನೆರ್|9% ಬೇತೆ}}
}}
| religion               = {{Ublist|item_style=white-space:nowrap;|84% ಕ್ರಿಸ್ತನೆರ್|12% ಜಾತಿದಾಂತಿನಕ್ಲು|4% ಬೇತೆ}}
| religion_year          = 2020
| religion_ref           = &lt;ref&gt;{{Cite web|date=September 2021|title=Special Eurobarometer 516|url=https://data.europa.eu/data/datasets/s2237_95_2_516_eng?locale=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230629085321/http://data.europa.eu/data/datasets/s2237_95_2_516_eng?locale=en|archive-date=29 June 2023|access-date=24 September 2021|publisher=European Union: [[European Commission]]|via=[[European Data Portal]] (see Volume C: Country/socio-demographics: IT: Question D90.2.)}}&lt;/ref&gt;
| demonym                = ಇಟಲಿಯನ್ನೆರ್
| government_type        = ಏಕೀಕೃತ ಸಂಸದೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ
| leader_title1          = ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ
| leader_name1           = ಸೆರ್ಗಿಯೊ ಮಟರೆಲ್ಲಾ
| leader_title2          = ಪ್ರಧಾನಿ
| leader_name2           = ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮೆಲೊನಿ
| leader_title3          = 
| leader_name3           = ಇಗ್ನಾಸಿಯೋ ಲಾ ರುಸಾ
| leader_title4          = ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಡೆಪುಟೀಸ್(ಕೆಳಮನೆ) ದ ಅದ್ಯಕ್ಸೆರ್
| leader_name4           = ಲೊರೆಂಝೋ ಫೋಂಟಾನಾ
| legislature            = ಸಂಸತ್
| upper_house            = ಸೆನೆಟ್
| lower_house            = ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಡೆಪುಟೀಸ್
| sovereignty_type       = [[History of Italy|Historical polities]]
| established_event1     = [[Ancient peoples of Italy|Italic peoples]]
| established_date1      = Antiquity
| established_event2     = [[Ancient Rome]]&lt;br&gt;[[Roman Italy]]
| established_date2      = 753 BC–476 AD
| established_event3     = [[Barbarian kingdoms|Roman-Barbarian kingdoms]]&lt;br&gt;[[Byzantine Italy]]
| established_date3      = Early Middle Ages
| established_event4     = [[List of historical states of Italy|Italian city-states and regional polities]]
| established_date4      = [[Italy in the Middle Ages|Middle Ages]] and Modern period
| established_event5     = [[Kingdom of Italy]]
| established_date5      = 1861–1946&lt;br&gt;{{start date and age|1861|03|17|df=y}}
| established_event6     = [[Italian Empire]]
| established_date6      = 1882–1960
| established_event7     = [[1946 Italian institutional referendum|Italian Republic]]
| established_date7      = {{start date and age|1946|06|02|df=y}}
| area_km2               = 301,340
| area_footnote          = &lt;ref name=&quot;Central Intelligence Agency-2023&quot;&gt;{{Cite web|date=23 August 2023|title=Italy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701235642/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy|archive-date=1 July 2021|access-date=28 August 2023|publisher=Central Intelligence Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=12 November 2023|title=Italy country profile|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17433142|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218111602/https://www.bbc.com/news/world-europe-17433142|archive-date=18 December 2023|access-date=12 November 2023|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt;
| area_rank              = 71st
| area_sq_mi             = 116,347 &lt;!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| percent_water          = 1.24 (2015)&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Surface water and surface water change|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate    = {{DecreaseNeutral}} 58,915,561&lt;ref name=&quot;population&quot;&gt;{{cite web|title=Monthly Demographic Balance|url=https://demo.istat.it/app/?l=en&amp;a=&amp;i=D7B|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2025
| population_estimate_rank = 25th
| population_density_km2 = 195.5
| population_density_sq_mi = auto&lt;!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--&gt;
| population_density_rank = 72nd
| GDP_PPP                = {{Increase}} $3.719&amp;nbsp;trillion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IT&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=136,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2023&amp;ey=2030&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Italy) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 April 2025 |access-date=26 May 2025}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2025
| GDP_PPP_rank           = 11th
| GDP_PPP_per_capita     = {{Increase}} $63,076&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IT&quot;/&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 29th
| GDP_nominal            = {{Increase}} $2.423&amp;nbsp;trillion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IT&quot;/&gt;
| GDP_nominal_year       = 2025
| GDP_nominal_rank       = 8th
| GDP_nominal_per_capita = {{Increase}} $41,091&lt;ref name=&quot;IMFWEO.IT&quot;/&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 27th
| Gini                   = 32.5 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2020
| Gini_change            = decrease &lt;!--increase/steady/decrease--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|archive-date=9 October 2020|access-date=21 June 2022|publisher=European Commission}}&lt;/ref&gt;
| HDI                    = 0.915 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2023&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 29th
| currency               = [[Euro]] (€)&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt;
| currency_code          = EUR
| time_zone              = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset             = +1
| utc_offset_DST         = +2
| time_zone_DST          = [[Central European Summer Time|CEST]]
| calling_code           = [[+39]] &lt;sup&gt;c&lt;/sup&gt;
| cctld                  = [[.it]]
| footnote_a             = &lt;span style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;German is co-official in [[South Tyrol]] and [[Friuli-Venezia Giulia]]; French is co-official in the [[Aosta Valley]]; [[Slovene language|Slovene]] is co-official in the [[province of Trieste]], the [[province of Gorizia]], and Friuli-Venezia Giulia; [[Ladin language|Ladin]] is co-official in South Tyrol, in [[Trentino]] and in other northern areas; [[Friulian language|Friulian]] is co-official in Friuli-Venezia Giulia; [[Sardinian language|Sardinian]] is co-official in [[Sardinia]].&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Legge Regionale 15 ottobre 1997, n. 26 |url=http://www.regione.sardegna.it/j/v/86?v=9&amp;c=72&amp;file=1997026|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226213750/http://www.regione.sardegna.it/j/v/86?v=9&amp;c=72&amp;file=1997026|archive-date=26 February 2021|access-date=31 May 2018|publisher=Regione autonoma della Sardegna – Regione Autònoma de Sardigna}}; {{Cite web|title=Regione Autonoma Friuli-Venezia Giulia – Comunità linguistiche regionali|url=https://www.regione.fvg.it/rafvg/cms/RAFVG/cultura-sport/patrimonio-culturale/comunita-linguistiche|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904201140/https://www.regione.fvg.it/rafvg/cms/RAFVG/cultura-sport/patrimonio-culturale/comunita-linguistiche|archive-date=4 September 2015|access-date=2 November 2020|website=regione.fvg.it}}&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;
| footnote_b             = &lt;span style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;Before 2002, the [[Italian lira]]. The euro is accepted in [[Campione d'Italia]], but its official currency is the [[Swiss franc]].&lt;ref&gt;{{Cite web|date=14 July 2010|title=Comune di Campione d'Italia|url=http://www.comune.campione-d-italia.co.it/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430223743/http://www.comune.campione-d-italia.co.it/|archive-date=30 April 2011|access-date=30 October 2010|publisher=Comune.campione-d-italia.co.it}}&lt;/ref&gt;&lt;/span&gt;
| footnote_c             = &lt;span style=&quot;font-size:100%;&quot;&gt;To call Campione d'Italia, it is necessary to use the Swiss code [[+41]].&lt;/span&gt;
}}

ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅಪ್ಪೆ ಸಾನೊ '''ಇಟಲಿ''' ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕಡಲ್‌ಡ್ ನೀರ್ದ್ ಉಂತ್‌ನ ದಿಂಜ ಕಿನ್ಯ ದ್ವೀಪೊ.  ಗಾತ್ರೊಡು ಕಿನ್ಯ ಆಂಡಲಾ ಪಿರಾಕ್ದ್ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಹೊಂದ್‌ದಿತ್ತಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಚ್ಚರಿಯಾಪುನಂಚಿನವು.  ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಗು ಇತ್ತಿನ ವಿಸ್ತಾರೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಚ್ಚ್‌ಕಟ್ಟ್‌ ಬೇತೆ ಒವ್ವೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಗು ಬರಂದ್ಬ.  ರೋಂ ಅಯಿತ ಬುಲೆಚಿಲ್ದ್ ಸ್ತಿತಿಡ್ ಆನಿದ ನಾಗರಿಕ  ಪ್ರಪಂಚನೊ ಒಂಜಿ ಕೊಡೆದಡಿಟ್ ಸೇರಾವೊಂದು ಆಳ್‌ಂಡ್.  ಅಯಿತ ವೈಬವೊ ತೋಜುನಂಚಿನವು, ಶಕ್ತಿ ಅದಮ್ಯೊ.  ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು ಅವು ಏರ್ಪಾಟ್ ಆಡಳಿತೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನ್ಯಾಯೊ, ಬದುಕುನ ಕ್ರಮೊ ಉಂದು ಇಡೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಐಕ್ಯೊಗು ಸಕಾಯೊ ಆಪುಂಡು.

== ಹಿನ್ನೆಲೆ ==
[[ರೋಮ್‌]]ಡ್ ನಡತಿನ ಈ ಬೃಹತ್ ವ್ಯವಹಾರೊಗು ಇಟಲಿದ ಭೂಮಿ ಆಶ್ರಯ ಕೊರ್‌ಂಡ್. ರೋಮನೆರ [[ಚರಿತ್ರೆ]], [[ನಾಗರಿಕತೆ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], ಕಲೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ವಿಸಯೊಡು ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್  ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್.  ಮುಲ್ಪ ಇಟಲಿದ ಬಗೆಟ್ ಬತ್ತಿನ ಲೇಕನೊಲೆಡ್ ಆ ವಿಸಯೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ನಿರೂಪಣೆ ಉಂಡು.  ಮುಲ್ಪದ ಲೇಕನೊಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಂಚ ಉಂಡು.  ಇಟಲಿ ಪನ್ಪುನ  ಲೇಕನೊಡು ಅಯಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಸಯೊಲೆ ವಿವರೊ ಉಂಡು.   ಇಟಲಿದ [[ಇತಿಹಾಸ]], ಕಲೆ, [[ಛಂದಸ್ಸು]], [[ಬಾಸೆ]], [[ಸಂಗೀತ]], ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಲೆ ಬಗೆಟ್ ಬೇತೆನೆ ತರೆಬರವು ಉಂಡು.  ಇಟಲಿದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆ ಬಗೆಟ್ ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕವಾದ್ ಕೆಲವು ವಿಸಯೊಲು ಈ ಪರಪುಡು ಬತ್ತ್ಂಡಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಬದ್‍ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಧನೆಲೆ ಬಗೆಟ್ ವಿವರೊಲೆನ್ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ ಕುರಿತಾದ್ ಲೇಕನೊಲೆಡ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.

== ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರೊ ==
ಇಟಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪ್‍ದ ಒಂಜಿ ಗಣರಾಜ್ಯ (ರಿಪಬ್ಲಿಕಾ ಇಟಾಲಿಯಾನೊದ ಅತ್ತಂಡ ಇಟಾಲಿದ). ಯೂರೋಪುಡ್ದು ತೆನ್ಕಾಯಿ ಮೋನೆ ಆದ್ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕಡಲ್‍ದುಲಾಯಿ ಪರಡ್‌ನ ಮೂಜಿ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ನಡೂತವು; ಸಾನ್ ಮರೀನೊ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಗರ ಸೀಮೆಲೆನ್ ಬುಡ್ಂಡ ಒರಿನ ಬಾಗೊಲಾ ಈ ಬೂಸಿರೊದ ದುಂಬುದ ಬಾಗೊದಂಚ ಇಪ್ಪುನ ಸಿಸಿಲಿ ದ್ವೀಪೊ ಸಾರ್ಡಿನಿಯ, ಎಲ್ಬ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಮಾರ್ ಎಲ್ಪೊ ಕಿನ್ಯ ದ್ವೀಪೊಲು ಸೇರ್‌ನ ಪ್ರದೇಸೊ.  ಎತ್ತರ ಹಿಮ್ಮಡಿದ ಬೋಟ್‌ದ ಆಕಾರೊದ ಈ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊ  ವಾಯವ್ಯೊ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ದ್ ಆಗ್ನೇಯೊಗು ರೈಲು ಸಾದಿದ ಕೈಮರದಂಚ ಚಾಚೊಂದುಂಡು.  ಬಡೆಕಾಯಿ ಅಕ್ಷಾಂಸೊ 470 5 ಡ್ದ್ 350 39 ಬುಟ್ಟ 1168 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದೊ ಇಪ್ಪುನ ಈ ದೇಸೊ ಇಡೀ 240 ಕಿ.ಮೀ.ಡ್ದ್ ಅಗೆಲೊ ಆತ್‍ಜಿ.  ಉಂದು ಪೂರ್ವಾರ್ಧಗೋಳಡ್ ಪಡ್ಡೋಯಿಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ ರೇಖಾಂಶ 60 55 ಡ್ದ್ 180 30 ಮುಟ್ಟ ಪರಡ್‍ದ್ಂಡ್.  ಇಟಲಿಗ್ ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ಬಿಲ್ಲ್‌ದಂಚ ಬಗ್ಗ್‌ದ್ ಪರಡ್‌ನ ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಡ್ದ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್ ಆಸ್ಟ್ರಿಯ ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯಲು ಇಟಲಿಲಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆದುಂಡು.  ಆಲ್ಪ್ಸ್ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿದ ನೆತ್ತಿದ ಗೆರೆನೆ ಬಾರಿ ಮಟ್ಟ್‌ಗ್ ಇಟಲಿಗ್‍ಲಾ  ಈ ದೇಸೊಗ್‌ಲಾ ನಡುತ ಗಡಿರೇಕೆ. ಇಟಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊದ ವಾಯುವ್ಯೊಡು ಲುಗುರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಲಾ ಪಡ್ಡೋಯಿಡ್ ಟೆರ್ಪೆನಿಯನ್ ಕಡಲ್‍ಲಾ ಆಗ್ನೇಯೊಡು ಐಯೊನಿಯನ್ ಕಡಲ್‍ಲಾ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಒಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಕಡಲ್‌ಲಾ ಉಂಡು.  ಸಿಸಿಲಿ ದ್ವೀಪೊ ಆಫ್ರಿಕೊಗು ನಡುಟು ಇಪ್ಪುನ ಸಿಸಿಲಿಯನ್ ಜಲಸಂದಿದ  ಅಗೆಲೊ ೧೪೪ ಕಿ.ಮೀ.  ಇಂಚಾದ್ಹೀ ಇಟಲಿಲಾ ಸಿಸಿಲಿಲಾ ಮೇಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಕಡಲ್‌ನೇ ಸ್ಥೂಲವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಬಾಗೊ ಆದುಂಡು.  ಸಿಸಿಲಿ ಸಾರ್ಡಿನಿಯಲು ಕೂಡ್‌ನ ಇಟಲಿದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊ ೩,೦೧,೨೫೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಆಡಳಿತ ಸೌಕರ್ಯೊಗಾದ್ ಇಂದೆನ್  ೧೯ ಬಾಗೊಲಾದ್  ವಿಂಗಡಿಸಯರ ಆತ್ಂಡ್.  ಇಟಲಿದ ರಾಜಧಾನಿ ರೋಂ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೭ಡ್ ಇತ್ತಿನಂಚ ಈ ದೇಸೊದ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ೫,೩೬,೫೬,೦೦೦. ರಡ್ಡನೆ ಯುದ್ದೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೪೭ಡ್ ಶಾಂತಿ ಕೌಲಿಗ್ನು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಈ ದೇಸೊದ ಗಡಿ ಚರ್ಚೆ ಆತ್ಂಡ್. ಯುದ್ಧೊಗು ದುಂಬು ಉಂದು ಹೊಂದ್‌ದ್  ಇತ್ತಿನ ವಸಾಹತುಲೆ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಹಕ್ಕ್‌ಲೆನ್ ಬುಡುದು ಕೊರ್ತ್ಂಡ್.  ಇಂದೆತ ಆಕ್ರಮಣೊಗು ಉಲಾಯಿ ಆಯಿನ  ಇಥಿಯೋಪಿಯ (ತೂಲೆ- ಅಬಿಸೀನಿಯ) ೧೯೪೨ಡ್ ತನ್ನೊ ಸೊಸಂತ್ರೊನು ಕೂಡ ಗಳಸೊನ್ಂಡ್.  ಡೊಡೆಕನೀಸನ್‍ನ್  ೧೯೪೭ಡ್ ಗ್ರೀಸ್‌ಗ್ ಸೇರಾಯರ ಆಂಡ್.  (ತೀಲೆ- ಗ್ರೀಸ್‌ದ-ಚರಿತ್ರೆ) ಲಿಬಿಯ ೧೯೫೧ಡ್ ಸೊಸಂತ್ರೊ ಆಂಡ್. ಎರಿಟ್ಟ್ರಿದ ಪ್ರದೇಸೊ ೧೯೫೨ಡ್ ಇಥಿಯೋಪಿಯ  ಒಕ್ಕೊಟಡ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಸೋಮಾಲಿಯ ೧೯೫೦ಡ್ ಇಟಲಿದ ನ್ಯಾಸಾಧಿಕಾರೊಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡು.  ೧೯೬೦ದ ಜುಲೈ ತಿಂಗಲುಡು ಸೊಸಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯೊ ಆಂಡ್.

== ಇಟೆಲಿದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೊದ ಚಿತ್ರೊಲು  == 
&lt;gallery&gt;
Image:Torino-mole10.jpg|
Image:Sant'Andrea-Vercelli-FacciataDestra.jpg|
Image:Villa Rotonda side(2).jpg|
Image:Trieste miramare.jpg|
Image:Basilique Saint Marc.jpg|
Image:Venedig rialtobruecke.jpg|
Image:Italy-Genova-lighthouse.jpg|
Image:Modena duomo.jpg|
Image:PalazzoDucaleUrbino.JPG|
Image:Pisa - Campo Santo - Campanile 4 - 2005-08-08 17-30 4832.JPG|
Image:Cattedrale di Santa Maria del Fiore Florenz März 2014.jpg|
Image:Ponte Vecchio.jpg|
Image:035 Siena (Piazza Del Campo-Palazzo Pubblico).jpg|
Image:La fontana di trevi.jpg|
Image:L'Aquila - basilica di Santa Maria di Collemaggio - facciata - 08.jpg|
Image:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino the port and the Vesuv.jpg|
Image:Scala Reggia Casertana.jpg|
Image:Castel del Monte BW 2016-10-14 13-16-07.jpg|
Image:Alberobello Trulli.jpg|
Image:Modica San Giorgio1.jpg|
Image:Palermo-San-Cataldo-bjs-1.jpg|
Image:Monreale-bjs2007-02.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{Reflist}}

[[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨]]
[[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಪಂತೊಗು ಬರೆಯಿನ ಲೇಕನೊ]]
[[ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು]]</text>
      <sha1>7fulfcmreswljpxtvfampo5j6zos5pd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಡೋಗ್ರಿ ಬಾಸೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14843</id>
    <revision>
      <id>360813</id>
      <parentid>281281</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T00:52:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11284" sha1="8i9snnvtfcfr99zfhu1ba66mckfx0np" xml:space="preserve">{{Infobox language|name=ಡೋಗ್ರಿ
|nativename= {{hlist|Script|Dogr|𑠖𑠵𑠌𑠤𑠮|डोगरी|nastaliq|ڈوگری}}
|image= {{Photomontage|position=center
| photo1a = Shukla Dogri-D.svg
| photo2a = Shukla Dogri-HI.svg
| photo3a = DogriArabicScript.svg
   | size = 100
   | spacing = 2
   | color =0
   | border =0
   | foot_montage =}}
|states=[[ಭಾರತ]], [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]|
region=[[:en:Jammu region|ಜಮ್ಮು ಪ್ರದೇಶ]], Western ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಪಂಜಾಬ್|
speakers={{sigfig|1.597|2}} ಭಾರತದowu ಮಿಲಿಯನ್
|date=2011 census
|familycolor=ಇಂಡೋ ಯುರೋಪಿಯನ್
|fam2=[[ಇಂಡೋ ಇರಾನಿನ್ ಬಾಸೆಲು]]
|fam3=[[ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್]]|
fam4=[[ಉತ್ತರ ಇಂಡೋ ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆಲು]]
|fam5=[[:en:Western Pahari|ಪಡ್ಡೋಯಿ ಪಹಾರಿ]]
|nation={{IND}}&lt;br /&gt;
* [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]]&lt;ref&gt;{{cite web | title=The Jammu and Kashmir Official Languages Bill, 2020 | website=prsindia | date=23 September 2020 | url=https://www.prsindia.org/billtrack/jammu-and-kashmir-official-languages-bill-2020 | access-date=23 September 2020}}&lt;/ref&gt;
|script=ಡೋಗ್ರ ಅಕ್ಕರ್&lt;br /&gt;[[ದೇವನಾಗರಿ]]&lt;br /&gt;[[ಪರ್ಷಿಯೋ-ಅರಾಬಿಕ್ ಲಿಪಿ]] ([[ನಾಸ್ತಾಲಿಕ್]])&lt;br/&gt;[[ಮಹಾಜಾನಿ]] (ಚಾರರಿತ್ರಿಕವಾದ್)
|iso2=doi
|iso3=doi
|lc1=dgo
|ld1=ಡೋಗ್ರಿ ಸರಿಯಾದುಂಡು
|lc2=xnr
|ld2=[[ಕಾಂಗ್ರಿ]]
|notice=Indic}}

'''ಡೋಗ್ರಿ''' (ಪುದರ್ ಡೋಗ್ರಾ ಅಕ್ಖರ್; [[ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ|ದೇವನಾಗರಿ]] : ಡೊಗರಿ ; ನಸ್ತಾಲಿಕ್ : Nastaliq|ڈوگری ; IPA: [ɖoːɡɾiː]) ಪನ್ಪುನವು ಪ್ರಾತಮಿಕವಾದ್ ಭಾರತೊದ ಜಮ್ಮು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಶ್ಮೀರೊದ [[ಜಮ್ಮು|ಜಮ್ಮು ಪ್ರದೇಸೊಡು]] ಪಾತೆರುನ [[ಇಂಡೋ - ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆಲು|ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆ]].  ಪಡ್ಡೋಯಿ [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]], ಬಡೆಕಾಯಿ [[ಪಂಜಾಬ್]],&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dogri |url=https://www.ethnologue.com/language/doi |access-date=2022-07-15 |website=Ethnologue |language=en}}&lt;/ref&gt; ಬುಕ್ಕೊ ಈಶಾನ್ಯ [[ಪಂಜಾಬ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಂಜಾಬ್‌ದ]] ಪಕ್ಕೊದ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಪಾತೆರುನ ಎಲ್ಯ ಗುಂಪುಲೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OjaTSuLMKx8C&amp;q=Shakargarh|title=Cultural Forum|date=1970|publisher=India (Republic) Ministry of Scientific Research and Cultural Affairs.|page=24}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ಡೋಗ್ರಾ ಸಮುದಾಯೊದ ಬಾಸೆ.  ಗ್ರೇಟರ್ ದುಗ್ಗರ್ನ ಐತಿಹಾಸಿಕೊ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಬಾಸೆಂದಿತ್ತೆರ್.  ಇತ್ತೆ  ಕಥುವಾ, ಜಮ್ಮು, ಸಾಂಬಾ, ಉಧಂಪುರ್, ಬುಕ್ಕೊ ರಿಯಾಸಿ,  ಈ ಜಿಲ್ಲೆದ ನಿವಾಸಿಲು [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]] ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್.  ಡೋಗ್ರಿ ಪರದೇಸೊದ ಪಹಾರಿ ಬಾಸೆಲೆ ಗುಂಪುದ ಸದಸ್ಯ ಬಾಸೆ.&lt;ref name=&quot;book004&quot;&gt;
{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Itp2twGR6tsC|title=The Indo-Aryan Languages|last=Masica|first=Colin P.|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=978-0-521-29944-2|pages=427}}&lt;/ref&gt; [[ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆಲು|ಇಂಡೋ-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಾಸೆ]]ಗ್  ವಂತೆ ಡೋಗ್ರಿ ಟೋನ್ ಉಂಡು.&lt;ref name=&quot;book005&quot;&gt;
{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VAMiAAAAMAAJ|title=Studies in Phonetics and Phonology: With Special Reference to Dogri|last=Ghai|first=Ved Kumari|publisher=Ariana Publishing House|year=1991|isbn=978-81-85347-20-2|quote=''non-Dogri speakers, also trained phoneticians, tend to hear the difference as one of length only, perceiving the second syllable as stressed''}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ಬೇತೆ ಪರದೇಸೊದ ಪಹಾರಿ ಬಾಸೆಲು ಬುಕ್ಕೊ [[ಪಂಜಾಬಿ|ಪಂಜಾಬ್‌ದೊಟ್ಟುಗೆ]] ಪಟ್ಟೊನುನ ಲಕ್ಷನೊ ಉಂಡು.  ಉಂದು ದಿಂಜ ಪ್ರದೇಒಲೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್,  ಮಾಂತಲಾ 80% ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ದ್ವನಿ ಹೋಲಿಕೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್ (ಜಮ್ಮು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಶ್ಮೀರೊಡು).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brightbill |first=Jeremy D. |last2=Turner |first2=Scott B. |date=2007 |title=A Sociolinguistic Survey of the Dogri Language, Jammu and Kashmir |url=http://www.sil.org/system/files/reapdata/13/27/43/132743635529526156448342546486105211675/silesr2007_017.pdf |access-date=11 March 2016 |publisher=SIL International}}&lt;/ref&gt;

== ದ್ವನಿಸಾಸ್ತ್ರೊ ==
=== ಸ್ವರೊಲು ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!
! ಎದುರು ಬಾಗೊ
! ನಡು
! ಪಿರವು
|- align=&quot;center&quot;
! ಮುಚ್ಚಿದ್
| iː
|
| uː
|-
! ಕೈತಲ್-ಕೈತಲ್
| ɪ
|
| ʊ
|-
! ಕೈತಲ್-ನಡು
| eː
| rowspan=&quot;2&quot; | ə
| oː
|-
! ದೆತ್ತ್‌ನ-ನಡು
| ɛː
| ɔː
|- align=&quot;center&quot;
! ದೆಪ್ಪುಲೆ
|
| colspan=&quot;2&quot; | aː
|}

* ಈ ತಿರ್ತ ಸ್ವರೊಲೆ ಮೂಂಕುತ ಮಾರ್ಪಾಟುಲು / IPA|ĩ ũ ẽ õ ɛ̃ ɔ̃ ã /.&lt;ref&gt;Cite web |title=Dogri |url=https://web.archive.org/web/20230326023902/http://lisindia.ciil.org/Dogri/Dogri.html |access-date=2021-12-09 |website=lisindia.ciil.org&lt;/ref&gt;
* ಪದ-ನಡು ಅತ್ತಂಡ ಪದ-ಅಕೇರಿ / IPA|n / ಸುರೂಕು ಆನಗ ಸ್ವರೊ ಸಬ್ದೊಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮೂಂಕುದ ಸಹಾಯೊಡು ದ್ವನಿಸವುಂಡು. 
* / IPA|ʊ / ಒಂಜಿ /a/ ಸ್ವರೊ ದ್ವನಿತ ಸುರುಕು ಆನಗ [ IPA|ʊᵛ ] ನ್ ಹೊಂದುಂಡು. 
* ಪದ-ಅಕೇರಿ / IPA|aː / ನ್ ಪಿರವುದ ಸ್ವರೊ [ IPA|ɑː ] ಪಂಡ್‌ದ್ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತೊ [IPA|äː] ದ್ವನಿತ ಕಡೆಕ್ ಪರಿಪುಂಡು.&lt;ref&gt;[https://www.goodreads.com/book/show/160069440-dogri|Dogri: Phonology and Grammatical Sketch]&lt;/ref&gt;

== ಲಿಪಿ ==
[[File:Dogra.png|right|thumb| ಡೋಗ್ರಿ ಲಿಪಿ ಮಾದರಿ]]
ಡೋಗ್ರಿನ್ ಮೂಲತೊ ಪರತ್ ಡೋಗ್ರಾ ಅಕ್ಕರ್ ಲಿಪಿಡ್ ಬರೆತೆರ್.  ಟಕ್ರಿಡ್ ಮಾರ್ಪಾಟ್ ಆಯಿನ ಆವೃತ್ತಿ.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pandey |first=Anshuman |date=2015-11-04 |title=L2/15-234R: Proposal to encode the Dogra script in Unicode |url=https://www.unicode.org/L2/L2015/15234r-dogra.pdf}}&lt;/ref&gt;  ಈ ಲಿಪಿನ್ ಮಾರ್ಪಡಿಸದ್ ಆವೃತ್ತಿನ್ ಜಮ್ಮು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಶ್ಮೀರೊದ ಮಹಾರಾಜ ರಣಬೀರ್ ಸಿಂಗೆರೆನ ಆದೇಶಡ್ದ್ ರಚಿಸಯೆರ್.  ಇಂದೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಡೋಗ್ರಾ ಅಕ್ಕರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆತ್ತೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NammeDograAkkhar |url=https://www.unicode.org/L2/L2009/09111-takri.pdf}}&lt;/ref&gt;  ಅದಿಕೃತ ದಾಕಲೆಲೆನ್ ಈ ಪೊಸ ಲಿಪಿಡ್ ಬರೆತ್‌ನೆ;  ಅಂಡಲಾ ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯೊ ಡೋಗ್ರಿ-ಪಾತೆರುನ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಪತ್ತ್‌ಜಿ.  ಇತ್ತೆ, ಭಾರತೊಡು ಡೋಗ್ರಿಗ್ ಅದಿಕೃತವಾದ್ ಮಾನಾದಿಗೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಲಿಪಿ ದೇವನಾಗರಿ ಬುಕ್ಕೊ ನಿಜಾದ್ ಮಾತ ಡೋಗ್ಇ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಅಯಿಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸದೆರ್.

== ಮಾದರಿ ಪಟ್ಯೊ ==
ತಿರ್ತ ಪಟ್ಯೊ ಮಾನವ ಹಕ್ಕ್‌ಲೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕೊ ಗೋಸನೆದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 1 ಡ್ ಬತ್ಂಡ್.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ಡೋಗ್ರಿ ಲಿಪಿ ವಿದೊಲು
|-
! ಡೋಗ್ರಿ (ದೇವನಾಗರಿ ಲಿಪಿ)
| ಸಾರೇ ಮನುಖ್ಖ ಮೇಹ್ಮಾ ತೆ ಅಧಿಕಾರಂ ದೇ ಬಿಷೇ ಚ ಜನಮೈ ಥಮಂ ಸುತೈಂತರ ತೆ ಬರೋ. ಉ'ನೆಂಗಿ ಬುದ್ಧಿ ತೇ ಜಮೀರೈ ದೀ ದೇನ ಥೋಯಿ ಏ ತೇ ಉ'ನೇಂಗಿ ಆಪೂಂ-ಬಿಚ್ಚೇ भावै कन्नै बाहार करना लोड़डा ऐ।
|-
! ಡೋಗ್ರಿ (ಪರ್ಸೋ-ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿ) 
| Nastaliq|سارے منکّھ میہما تے ادھکاریں دے بشے چ جنمے تھماں ستیںتر تے بروبر ن۔ ا'نیںگی بدّھ تے جمیرے دی دین تھہوئی اے تے ا'نیںگی آپوں-بچّیں بھائیچارے دے بھاوے کنّے بیہار کرنا لوڑدا اے۔ 
|-
! ಡೋಗ್ರಿ ಲಿಪ್ಯಂತರ (ISO 15919)
| ಸಾರೇ ಮನುಕ್ಖ ಮೈಹ್ಮಾ ತೆ ಅಧಿಕಾರೆಂ ದೇ ಬಿಷೆ ಕಾ ಜನಮೈ ತಾಮಂ ಸುತೈಂಟರ್ ತೇ ಬರೋಬರ್ ನಾ. U'nēṁgī ಬುದ್ಧಿ ತೇ ಜಮಿರೈ ದಿ ದೇನ್ ಥೋಯಿ ತೆ u'nēṁgī āpūṁ-biccēṁ bhāīcārēdē bhāhāvāṛkaranai by.
|-
! ಡೋಗ್ರಿ IPA
| IPA|[saːɾeː mənʊkːʰə mɛ́ːmaː t̪eː əd̪ɪ̀kaːɾẽː d̪eː bɪʃeː ʧə ʤənəmɛː t̪ʰəmãː sut̪ɛːnt̪əɾ t̪eː bəɾoːbəɾ nə ‖ ʊ́nẽːgiː bʊ́d̪ːɪ t̪eː dʒəmiːɾɛː d̪iː d̪eːn t̪ʰòːiː ɛː t̪eː ʊ́nẽːgiː aːpũːbɪʧːẽː pàːiːʧaːɾeː d̪eː pàːvɛː kənːɛː bjəàːɾ kəɾənaː loːɽəd̪aː ɛː ‖]
|-
! ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಅನುವಾದೊ
| ಮಾಂತ ಮಾನ್ಯೆರ್ ಸೊಸಂತ್ರವಾದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾನಾದಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಹಕ್ಕ್‌ಲೆಡ್ ಸಮನಾದ್ ಪುಟ್ಟ್‌‍ದೆರ್. ಅಕುಲು ವಿವೇಚನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸೋದರತ್ವೊದ ಮನಸ್ಸ್‌ಡ್ ಒರ್ಯಗೊರಿ ವರ್ತಿಸವೊಡು.
|}

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist|30em}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆ]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]</text>
      <sha1>8i9snnvtfcfr99zfhu1ba66mckfx0np</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಬಾಸೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14922</id>
    <revision>
      <id>360819</id>
      <parentid>217626</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T02:23:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3174" sha1="40lipjneflme8aiuy0bytulcw5pjvud" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name             = ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ
| nativename       = 
| state            = [[ಭಾರತ]]
| region           = [[ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ನೀಲಗಿರಿ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]]
| ethnicity        = 
| speakers         = 5,400
| date             = 2020
| ref              = e25
| familycolor      = ದ್ರಾವಿಡ
| fam2             = [[ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದಕ್ಷಿಣ]]
| fam3             = [[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಲು|ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]
| fam4             = [[ಕನ್ನಡ–ಬಡಗ ಬಾಸೆಲು|ಕನ್ನಡ–ಬಡಗ]]
| fam5             = [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಲು|ಕನ್ನಡ]]
| iso3             = cty
| glotto           = maun1243
| glottoname       = ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ
| script           = ಪಾತೆರುನಕುಲು [[ತಮಿಳು ಲಿಪಿ]] (ಬೌಮತೊ) ಬುಕ್ಕೊ [[ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ]]
| notice           = 
}}
ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಅತ್ತಂಡ ಚೆಟ್ಟಿ ಪನ್ಪುನವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತೊದ]] ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡೊದ]] ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ. ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಮೌಂಡದನ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಸಮುದಾಯೊದಕುಲು ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Community PDF {{!}} PDF|url=https://www.scribd.com/document/345057460/community-pdf|website=Scribd|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=UNDER RIGHT TO INFORMATION ACT, - PDF Free Download|url=https://docplayer.net/7378338-Under-right-to-information-act.html|website=docplayer.net|accessdate=2023-12-28|archivedate=2023-12-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20231228154115/https://docplayer.net/7378338-Under-right-to-information-act.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಒಂಜಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಈ ಬಾಸೆ 57% ದಾತ್ ಉಂದು ಎಚ್ಚಾದ್  ಬಡಗ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್‌‌ನ್ ಹೋಲುಂಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್.  ಅಂಚನೆ ಉಂದು ಕನ್ನಡ, ಮಲಯಾಳಂ, ತಮಿಳು ಬುಕ್ಕೊ ವಯನಾಡನ್ ಚೆಟ್ಟಿದೊಟ್ಟುಗೆ ವಂತೆ (47% – 41%) ಹೋಲಿಕೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್. ಜನೊ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರೊನು ಉಂದೊಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕೊ ಬಾಸೆಂದ್ ಗುರ್ತಿಸವುನಂಚ ಮನವಿ ಮಾಲ್ತೆರ್.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>40lipjneflme8aiuy0bytulcw5pjvud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಾಲಾ ಮಲಸರ್ ಬಾಸೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15012</id>
    <revision>
      <id>360817</id>
      <parentid>215543</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T02:17:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4663" sha1="td9bnyvluourssqkgd5lo0a3564g6ai" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ಮಾಲಾ ಮಲಸರ್
|nativename=
|states=ಭಾರತ
|ethnicity=
|speakers=1,000
|date=2004
|ref=e18
|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Glottolog 4.8 - Mala Malasar |url=https://glottolog.org/resource/languoid/id/mala1457 |website=glottolog.org}}&lt;/ref&gt;
|fam2=ದಕ್ಷಿಣ
|fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]
|fam4=ತಮಿಳು-ಕೊಡಗು
|fam5=ತಮಿಳು-ಮಲಯಾಳಂ
|fam6=[[ತಮಿಳು ಬಾಸೆಲು]]
|iso3=ima
|glotto=mala1457
|glottorefname=ಮಾಲಾ ಮಲಸರ್
}}

'''ಮಾಲಾ ಮಲಸರ್''' ಪನ್ಪುನವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತೊದ]] ಪರಿಸಿಸ್ಟೊ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ಡ್ ಪಾತೆರುನ [[ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ]].  ಉಂದು [[ಇರುಳ ಬಾಸೆ|ಇರುಳಗ್]] ಕೈತಲ್‍ಡಿಪ್ಪುಂಡು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=About: Mala Malasar language |url=https://dbpedia.org/page/Mala_Malasar_language |website=dbpedia.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mala Malasar language - definition - Encyclo |url=https://www.encyclo.co.uk/meaning-of-Mala_Malasar_language |website=www.encyclo.co.uk }}{{Dead link|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Malasar language |url=https://iiab.me/kiwix/wikipedia_en_all_maxi_2022-05/A/Malasar_language |website=iiab.me |access-date=2024-01-20 |archive-date=2024-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240114170944/https://iiab.me/kiwix/wikipedia_en_all_maxi_2022-05/A/Malasar_language |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊದಕುಲು [[ಕೇರಳ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡ್‌]]ಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅಕುಲು ಕೇರಳೊದ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಮೀಸಲ್ ಅರಣ್ಯೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ಪಕ್ಕೊದ ಅರಣ್ಯೊಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕುಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟೊಲೆ ತಟ್ಟ್‌ ಬೆಟ್ಟೊಡು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  'ಮಲಸರ್' ಪನ್ಪುನವು 'ಮಲೈ' ಬುಕ್ಕೊ 'ಅರಸರ್' ಪನ್ಪುನ ಅಸುದ್ದೊ ರೂಪೊ ಆದಿಪ್ಪುಂದು ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಒಪ್ಪುದೆರ್.  ಉಂದು ಬೆಟ್ಟೊಲೆ ರಾಜನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು ('ಮಲೈ' ಪಂಡ ಬೆಟ್ಟೊ ಬುಕ್ಕೊ 'ಅರಸರ್' ಪಂಡ ರಾಜೆ). 15 ಡ್ದ್ 20  ಗುಡ್ಚಿಲ್‌ಲೊ ಎಲ್ಯ ಸಮುದಾಯೊ.  ಸಾಂವಿದಾನಿಕವಾದ್ ಈ ಸಮುದಾಯೊ ಪರಿಸಿಸ್ಡೊ ಪಂಗಡೊ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=SPPEL - Scheme for Protection and Preservation of Endangered Languages |url=https://www.sppel.org/malasardoc.aspx |website=www.sppel.org |accessdate=2024-01-20 |archivedate=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922180729/https://sppel.org/malasardoc.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಪಾತೆರುನ ವರ್ಗೀಕರಣ ಆವಂದಿನ ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಬಾಸೆ.  2001 ರ ಭಾರತೊದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ ಮಲಸರ್ ಪಾತೆರುನಕುಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ 7760 ಆತ್ಂಡ್. ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ದಕುಲು [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ]]ದ ಸಮಾನರ್ತೊ ರೂಪೊಡು ಒರಿಯಗೊರಿ ಪಾರೆರ್‌ಬೆರ್.  ಬೇತೆಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಅಕುಲು ತಮಿಳು ಅತ್ತಂಡ ಮಲಯಾಳಂಡ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.&lt;ref&gt;cite web |url=https://academic-accelerator.com/encyclopedia/mala-malasar-language#google_vignette{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist|30em}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}
{{ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>td9bnyvluourssqkgd5lo0a3564g6ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮಲಸರ್ ಬಾಸೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15020</id>
    <revision>
      <id>360816</id>
      <parentid>197166</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T02:15:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5493" sha1="p0ay0i0j3qvvr1kk7uqhg1u4cvvlyu2" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ಮಲಸರ್
|nativename=
|states=[[ಭಾರತ]]
|ethnicity=
|speakers={{sigfig|7760|2}}
|date=2001 ಜನಗಣತಿ
|ref=e18
|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ
|fam2=ದಕ್ಷಿಣ
|fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]
|fam4=ತಮಿಳು-ಕೊಡಗು
|fam5=ತಮಿಳು-ಮಲಯಾಳಂ
|fam6=[[ತಮಿಳು ಬಾಸೆಲು]]
|fam7=ಮಲಸ-ಎರವಲನ್
|iso3=ymr
|glotto=mala1458
|glottorefname=ಮಲಸರ್
}}
 
'''ಮಲಸರ್''' (ಮಲಯರ್) ಪನ್ಪುನವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತೊದ]] ಪರಿಸಿಸ್ಟೊ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ಡ್ದ್ ಪಾತೆರುನ [[ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ]].  ಉಂದು [[ಎರವಲ್ಲನ್ ಬಾಸೆ|ಎರವಲ್ಲನ್‌ ಬಾಸೆಗ್]] ಕೈತಲ್‌ಡುಂಡು.

ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗೊದಕುಲು ಪಾತೆರುನ ವಿಬಾಗೊ ಮಲ್ಪಂದಿನ ತೆನ್ಕಾಯಿದ ಬಾಸೆ. 2001ನೆ ಭಾರತೊದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರೊ ಮಲಸರ್ ಪಾತೆರುನಕ್ಲೆನ ಸಂಕ್ಯೆ 7760. ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ದಕುಲು ತಮಿಳು ಬಾಸೆನ್ ಸಮಾನಾರ್ತೊ ರೂಪೊಡು ಒರಿಯಗೊರಿ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.  ಬೇತೆಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಅಕುಲು ತಮಿಳು ಅತ್ತಂಡ ಮಲಯಾಳಂಡ್ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್.&lt;ref&gt;cite web |url=https://academic-accelerator.com/encyclopedia/mala-malasar-language#google_vignette{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ಮಲಸರ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊದಕುಲು [[ಕೇರಳ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡ್‌]]ಡ್ ವಾಸೊ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅಕುಲು ಕೇರಳೊದ [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಮೀಸಲ್ ಅರಣ್ಯೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ತಮಿಳುನಾಡ್‌ದ ಪಕ್ಕೊದ ಅರಣ್ಯೊಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕುಲು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟೊಲೆ ತಟ್ಟ್‌ ಬೆಟ್ಟೊಡು ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  'ಮಲಸರ್' ಪನ್ಪುನವು 'ಮಲೈ' ಬುಕ್ಕೊ 'ಅರಸರ್' ಪನ್ಪುನ ಅಸುದ್ದೊ ರೂಪೊ ಆದಿಪ್ಪುಂದು ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಒಪ್ಪುದೆರ್.  ಉಂದು ಬೆಟ್ಟೊಲೆ ರಾಜನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು ('ಮಲೈ' ಪಂಡ ಬೆಟ್ಟೊ ಬುಕ್ಕೊ 'ಅರಸರ್' ಪಂಡ ರಾಜೆ). 15 ಡ್ದ್ 20  ಗುಡ್ಚಿಲ್‌ಲೊ ಎಲ್ಯ ಸಮುದಾಯೊ.  ಸಾಂವಿದಾನಿಕವಾದ್ ಈ ಸಮುದಾಯೊ ಪರಿಸಿಸ್ಡೊ ಪಂಗಡೊ.&lt;ref name=&quot;sppel.org&quot;&gt;{{cite web |title=SPPEL - Scheme for Protection and Preservation of Endangered Languages |url=https://www.sppel.org/malasardoc.aspx |website=www.sppel.org |accessdate=2024-01-22 |archivedate=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922180729/https://sppel.org/malasardoc.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಮಲಸಾರ್ ಸಮುದಾಯೊದಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ್ ಹಿಂದೂ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೊನುವೆರ್.  'ಕಾಳಿ' ಬುಕ್ಕೊ 'ಮರಿಯಮ್ಮನ್' ಮೆಚ್ಚಿಗೆದ ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆಬೇತೆ ಶಕ್ತಿಲು ಅಂಚನೆ ಆರಾದನೆನ್ ಅಬ್ಯಾಸೊ ಮಲ್ಪುವೆರ್.  ‘ಮಟ್ಟು ಪೊಂಗಲ್’, ‘ತಾಯಿ ಪೊಂಗಲ್’, ‘ದೀಪಾವಳಿ’ ಬುಕ್ಕೊ ‘ಓಣಂ’ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗೊದಕುಲುಉ ಆಚರಿಸವುನ ಮಲ್ಲ ಪರ್ಬೊ.  ಅಕ್ಲೆನ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ದಿಂಜ ಆಚರಣೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕಾರೊಲೆನ್ ಹೊಂದ್ಂಡ್.  ಅಕುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಂಜೊನಕುಲು ಪದ್ಯೊ ಪನ್ಪುನ ಜನಪದ ಗೀತೆದ ರೂಪೊಡು ಮೌಕಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಹೊಂದ್‌ದೆರ್.  ಅಕ್ಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗೊ ಎಲ್ಯ ಕಾಡ್ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹೊ.  ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಅಕುಲು ಕಂಡೊಲೆಡ್ ಕೂಲಿ ಬೇಲೆ ಮಲತ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.  ಅಕುಲು ರಾಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ದಿಂಜ ರೀತಿದ ದಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.&lt;ref name=&quot;sppel.org&quot;/&gt;

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist|30em}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}
{{ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>p0ay0i0j3qvvr1kk7uqhg1u4cvvlyu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ತಚನಾದನ್ ಬಾಸೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15437</id>
    <revision>
      <id>360814</id>
      <parentid>281286</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T00:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3608" sha1="p57vp4xf0q5kmuzrcqx22g4ok1po93f" xml:space="preserve">{{Infobox language
|name=ತಚನಾದನ್
|nativename=
|states=[[ಭಾರತ]]
|ethnicity=
|speakers=೩,೦೦೦
|date=೨೦೦೪ ಸಮೀಕ್ಷೆ
|ref=e18
|familycolor=ದ್ರಾವಿಡ
|fam2=ದಕ್ಷಿಣ
|fam3=[[ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆಲು|ತಮಿಳು-ಕನ್ನಡ]]
|fam4=[[ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು ಬಾಸೆಲು|ತಮಿಳು–ಕೊಡಗು]]
|fam5=[[ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು|ತಮಿಳು–ಮಲಯಾಳಂ]]
|fam6=[[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆಲು]]
|iso3=thn
|glotto=thac1235
|glottorefname=ತಚನಾದನ್
}}

'''ತಚನಾದನ್''' ಪನ್ಪುನವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತೊದ]] ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಪಾತೆರುನ [[ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು|ದಕ್ಷಿಣ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆ]]. ಬೇತೆ ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ್, ಅಯಿತ ದಿಂಜಪಾಲ್ ಸಮ್ಮಂದೊಲು [[ಮುಳ್ಳು ಕುರುಂಬ ಬಾಸೆ|ಮುಲ್ಲು ಕುರುಂಬ]], ಅಯಿತೊಟ್ಟುಗೆ 66-72% ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ ಹೋಲಿಕೆ ಉಂಡು.

ತಚ್ಚನಾದನ ಬಾಸೆ ಮಲಯಾಳಂ, ತೆಲುಗು ಬುಕ್ಕೊ ತುಳು ಪನ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಬಾಸೆಲೆ ಸಂಯೋಜನೆ. ಅಗ್ಲೆನ ಬಾಸೆಗ್ ಲಿಪಿ ಇದ್ದಿ. ಬಾಯಿ ಬಾಸೆಡು ಪರಡೊಂದುಂಡು. ಅಗ್ಲೆ ಬೇತೆಗ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗೆ ಪಾತೆರ್ಯೆರ ಮಲ್ಯಾಳಿ ಬಾಸೆಬ್ ಗಳಸ್ಬೆರ್.  ಆಂಡ ಅಗ್ಲ್ ಸಮುದಾಯೊಡು ಅಗ್ಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾಸೆನ್ ಗಳಸ್ಬೆರ್. ಆಂಡ ಜವ್ವನೆರೆ ಪೀಳಿಗೆಡ್ದ್ ಕ್ರಮೇಣ ಹಿಡ್ತೊನು ಕಳೆವೊಂದು ಹಿರಿಯಾಕ್ಲ್ ಮಾತ್ರೊ ಅಗ್ಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಪಾತೆರ್ಬೆರ್.  ಸುರುಕು ಅಗ್ಲ್ ಬೂಮಿದ ದನಿಕ್ಲೆ ಒಕ್ಕೆಲಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ. ದಿನೊಕ್ಗ್ ಒಂಜಿ ಸೇರ್ ಬಾರ್‌ನ್ ಕೂಲಿಯಾದ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ವ್ಯವಸ್ತೆನ್ ಮಲ್ಲಿಪಾನಿ (ಮಲ್ಲಿ ಪಂಡ ಬಾರ್) ಪಂಡ ಬಾರ್ಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಇನಿತ್ತ ದಿನೊಕ್ಲೆಡ್ ಅಗ್ಲ್ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಚಾಯೊ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪಿ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಕೂಲಿ ಬೇಲೆದಗ್ಲ್.&lt;ref&gt;{{cite web|title=SPPEL - Scheme for Protection and Preservation of Endangered Languages|url=https://www.sppel.org/thachanadanmoopandoc.aspx|website=www.sppel.org|accessdate=2024-03-16|archivedate=2024-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240316162851/https://www.sppel.org/thachanadanmoopandoc.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{reflist}}

{{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}}
{{ದ್ರಾವಿಡ ಬಾಸೆಲು}}

[[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]]
[[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]]
[[ವರ್ಗೊ:ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್]]</text>
      <sha1>p57vp4xf0q5kmuzrcqx22g4ok1po93f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದ ಹಳ್ಳಿಗುಳು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18584</id>
    <revision>
      <id>360815</id>
      <parentid>350271</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T01:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10895" sha1="4w6v2a0h57mqvh65w7rsqvvetra1hu7" xml:space="preserve">{{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2024}}
==ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ದ ಬಾರೀ ಶೋಕುದ  ಹಳ್ಳಿಳು&lt;ref&gt;https://www.ille-et-vilaine-tourism.com/discover-ille-et-vilaine/culture-and-heritage/picturesque-towns-and-villages/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ==
ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ದ ಬಾರೀ ಶೋಕುದ ಹಳ್ಳಿಳೆನ್ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಲ್ಪುನನೇ ಒಂಜಿ  ಸಾಹಸ.&lt;ref&gt;https://www.sixt.com/magazine/travel/most-beautiful-villages-in-france/&lt;/ref&gt; ಅವು ಸಾದಿಡ್ ಸುಮಾರ್  ಗುಪ್ತ ರತ್ನಳೆನ್ ಅನ್ವೇಷಿಸುಲೆಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಅವೆನ್ ಗುರುತಿಸಾಯೆರೆ ನಮಕ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ, ನಾಮಸೂಚಕ ಸಂಸ್ಥೆ (&quot;ಲೆಸ್ ಪ್ಲಸ್ ಬ್ಯೂಕ್ಸ್ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಡಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್&quot;) ಬಾರೀ ಅದ್ಭುತವಾದ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಳ್ಳಿಗ್ಲೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲಸನ್ ಮಲ್ತಿನ್ಡ್.
ಆಂಡ ಸುಮಾರ್ 200 ಟ್ ಓವೆನ್ ನಿಕುಲು  ಭೇಟಿ ಆವೊಡು ? SIXT ನಿಕ್ಲೇಗಾದ್ ತನ್ನನೇ ಆಯಿನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಮಳ್ತಿನ್ಡ್.ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಪರಡ್ ದ್ 15 ಆಕರ್ಷಕ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿಗುಳು ಉಂಡು, ಅವು ಅಕುಲ್ನ ಅವರ ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಂಪರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾಗೆದೊಟ್ಟಿಗೆ ನಮನ್ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಾವುಂಡು!
==ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ದ ಟಾಪ್ 15 ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲುದ  ಹಳ್ಳಿಗುಳು&lt;ref&gt;https://www.sncf-connect.com/en-en/article/the-top-10-most-beautiful-villages-in-france-by-the-water&lt;/ref&gt; ==
* ಗೋರ್ಡೆಸ್
* ಗರ್ಬರಾಯ್
* ಸೇಂಟ್-ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್-ಡಿ-ಕಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್
* ಸೇಂಟ್-ಗುಯಿಲ್ಹೆಮ್-ಲೆ-ಡೆಸರ್ಟ್
* ಸೇಂಟ್-ಸುಲಿಯಾಕ್
* ನಜಾಕ್
* ಮೌಸ್ಟಿಯರ್ಸ್-ಸೇಂಟ್-ಮೇರಿ
* ಲಾ ರೋಕ್-ಗಾಗೆಯಾಕ್
* ವೈವೋರ್
* ಪಿರಿಯಾಕ್-ಸುರ್-ಮೆರ್
* ವೆಝೆಲೇ
* ಕೋನಗಳು-ಸುರ್-ಎಲ್'ಆಂಗ್ಲಿನ್
* ಸೇಂಟ್-ಜೀನ್-ಪೈಡ್-ಡಿ-ಪೋರ್ಟ್
* ಕೇಸರ್‌ಬರ್ಗ್
ಆಡ್ರೆಸೆಲ್ಲೆಸ್
===ಗೋರ್ಡೆಸ್===
ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ  ವಾತಾವರಣದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಟ್ಟಣ ಲುಬೆರಾನ್&lt;ref&gt;https://m.sworld.co.uk/%E0%B2%97%E0%B3%8B%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A1%E0%B3%86%E0%B2%B8%E0%B3%8D-%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%AE&lt;/ref&gt; ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉದ್ಯಾನವನಟ್ ನೆಲೆ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ. ಐತ ಕಲ್ಲ್ ದ ಶಿಖರದ ಮಿತ್ತ ಭಾಗರ್ದ್, ಗೋರ್ಡೆಸ್ ಪ್ರೊವೆನ್ಸ್‌ದ ಮೋಡಿನ್ ಆವರಿಸುಂಡು. ಅವಿಗ್ನಾನ್‌ದ ಪೂರ್ವಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವ್ಯಾಕ್ಲೂಸ್ ಪರ್ವತಗ್ಲೇ ಮಿತ್ತ್ ನೆಲೆಆದುಪ್ಪುನ ಈ ಹಳ್ಳಿ ಸೈಪ್ರೆಸ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ದ್ರಾಕ್ಷೆ ತೋಟಗ್ಲೆರ್ದ್ ಗಡಿಯಾತ್ ನ್ಡ್, ಐತ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲ್ ದ ಇಲ್ಲ್ ಗುಳು ಬುಕ್ಕೊ  ಸಹಜವಾಯಿನ,ಐತ ಆಕರ್ಷಕ ಪ್ರೊವೆನ್ಸಲ್ ವಾತಾವರಣಗ್ ಐತ ಜನಪ್ರಿಯತೆನ್ ಕೊರೊಡಾಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ನಡುತ ಕೋಟೆ, ಸೆನಾಂಕ್‌ನ ವಿಶಾಲವಾಯಿನ ಸಿಸ್ಟರ್ಸಿಯನ್ ಅಬ್ಬೆ ಬುಕ್ಕೊ ತುಂಡಾಯಿನ ಬೀದಿಳು 19 ನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಅನೇಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕಲಾವಿದೆರೆರ್ದ್ ಆಚರಿಸುನ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಟ್ಟಣಗ್ ಕಡೆತ ಸ್ಪರ್ಶನ್ ಸೇರಿಸುಂಡು.
===ಗೆರ್ಬರಾಯ್===
ಒಂಜಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕನಸು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ರ್ದ್ ಖಾಲಿ ಒಂಜರೆ ಗಂಟೆದ ಸಾದಿ ದೂರಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಗುಲಾಬಿಗ್ಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ  ನೀಲಿಬಣ್ಣದ ಟೋನ್‌ಗ್ಲೇ ಎಲ್ಯ ಹಳ್ಳಿಯಾಯಿನ ಗೆರ್‌ಬರಾಯ್ (ಒಯಿಸ್) ಡ್ ಬ್ಯೂಕೋಲಿಕ್ ಡ್ ಬ್ರೇಕ್ ದೆತೊನೊಡು. ಸಂದರ್ಶಕೆರ್ ಐತ  ಕಲ್ಲ್ ಮಣ್ಣ್ ಲೆರ್ದ್ ದಿಂಜಿನ ಬೀದಿಳೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ 
ಅರ್ಧ-ಮರತ ಇಲ್ಲ್ ಳೆನ್ ಮೆಚ್ಚಿಸಾಯೆರೆ ಮುಲ್ಪ ಸೇರುವೆರ್. ಇಂಪ್ರೆಷನಿಸ್ಟ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರೆ  ಸಿಡಾನರ್ ಅಕುಲೆನ ಕೈಯಿರ್ದ್ ಆಕಾರ ಪಡೆಯಿನ ಗರ್ಬರಾಯ್ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಿಯರೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಡ್ ಪ್ರೇಮಿಗ್ಲೆನ್ ಆನಂದಿಸಾಬೆರ್. ವಿಸ್ಟೇರಿಯಾ, ಹೋಲಿಹಾಕ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಹೈಡ್ರೇಂಜಳು ಬೀದಿಗ್ಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಆಕರ್ಷಣೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಲಪುಂಡು, ಅಕುಲೆನ ಇಲ್ಲ್ ಳು ಪೆರಾಲ್ಟ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆರ್ದ್ ನೇರವಾಡ್ ಪಿದಾಯಿ ಬತ್ತಿನ್ಡ್. ಪಿರಾಕ್ ದ ಕೋಟೆದ  ಅವಶೇಷಗ್ಲೇ ಮಿತ್ತ್ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ತಾರಸಿ ತೋಟಗುಲೆಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಮರಪೋರ್ಚಿ.
===ಸೇಂಟ್-ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್-ಡಿ-ಕಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್ ===
ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಶೋಕುದ ಹಳ್ಳಿ ಬೆಸಿಲಿಕ್ ಸೇಂಟ್-ಜಸ್ಟ್-ಡಿ-ವಾಲ್ಕಾಬ್ರೆರ್
ಸೇಂಟ್-ಜಸ್ಟ್-ಡಿ-ವಾಲ್ಕಾಬ್ರೆರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾ, ಹಿನ್ನಲೆಡ್ ಸೇಂಟ್-ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್
ಸೇಂಟ್-ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್-ಡಿ-ಕಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್‌ಡ್ ಇತಿಹಾಸರ್ದ್ ದಿಂಜಿನ  ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ  ಕಾತೊಂದುಂಡು. ಈ ಪಟ್ಟಣ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ದ ನೈಋತ್ಯಡ್ ಟಾರ್ಬೆಸ್‌ನ ಪೂರ್ವಗ್ ಪೈರಿನೀಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗರೊನ್ನೆದ ನಡುಟು ಉಂಡು. ಸೇಂಟ್-ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ತಿರ್ತ ಪಟ್ಟಣ ಬುಕ್ಕೊ ಮಿತ್ತ್ ದ ಪಟ್ಟಣದ ನಡುಟೆ ಪರಡೀನ್ಡ್, ಉಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ನ್ ಪಡೆತ್ ನ್ಡ್ -ಇತ್ತೆ ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ ಆತ್oಡ್. ಪಟ್ಟಣ ಇಡೀ, ಅವಶೇಷಗುಳು ಅತಂಡ ರೋಮನ್ ಕಟ್ಟಡಳು ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಿಯರೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸತ್ಕಾರವಾದುಂಡು.
ಸೇಂಟ್-ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್-ಡಿ-ಕಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್ ಮಧ್ಯಯುಗಟ್ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆ ಆದಿತ್ತ್ ನ್ಡ್. ಪರತ್ ಪಟ್ಟಣದ ಗೋಡೆಗುಳು ಬುಕ್ಕೊ  ಅರ್ಧ-ಮರತ ಇಲ್ಲ್ ಗುಳು ಐತ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಪ್ರಭಾವಗ್ಲೆನ್ ದೃಢೀಕರಿಸುಂಡು.ಪಿರಾಕ್ ದ ಒಲಿವೆಟೈನ್ಸ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಅತಂಡ ಸೇಂಟ್-ಜಸ್ಟ್-ಡಿ-ವಾಲ್ಕಾಬ್ರೆರ್ ಬೆಸಿಲಿಕಾನ್ ಕಳೆವೊನೊರ್ಚಿ, ರಡ್ಡ್ ನೇದ ಸೇಂಟ್-ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್‌ರ್ದ್ ಖಾಲಿ ೫ನಿಮಿಷದ ಪ್ರಯಾಣ. ಈ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗ್ಲೆನ್ ದೆಪ್ಪುನಗ, ನಮ ಟಸ್ಕನಿಡ್ ಉಲಾಂದ್ ಅನಿಸುಂಡು.
===ಸೇಂಟ್-ಗುಯಿಲ್ಹೆಮ್-ಲೆ-ಡೆಸರ್ಟ್===
ಪ್ರೊವೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಮಲ್ತ್ ನಾ ನನೊಂಜಿ  ಸ್ವರ್ಗ 
ಉಂದು ಖಂಡಿತವಾದ್ ಲಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ದಕ್ಷಿಣದಲೆಕ ತೋಜುಂಡು! ಸೇಂಟ್-ಗುಯಿಲ್ಹೆಮ್-ಲೆ-ಡೆಸರ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರಬ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆಲಿವ್ ಮರಕುಲೆ ಭೂದೃಶ್ಯನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಈ ಎಲ್ಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಳ್ಳಿ ಮಾಂಟ್‌ಪೆಲ್ಲಿಯರ್ ಕೈತಲ್ ದ ಹೆರಾಲ್ಟ್ ಕಮರಿಗ್ಲೇ ಕಡೇಕ್ ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಡೆಕ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಶುಷ್ಕ ಪರ್ವತ ಭೂದೃಶ್ಯಡ್ ನೆಲೆಸಿನ್ಡ್. ಶತಮಾನಗ್ಲೇ ಪಿರಾಕ್ ದ ಹಳ್ಳಿ , ಸೇಂಟ್-ಗುಯಿಲ್ಹೆಮ್ ಒಂಜಿ ತೋಡುರ್ದ್ ಕಡತ್ ದ್  ಬುಕ್ಕೊ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಉಚ್ಚಾರಣೆಗಳೊಟ್ಟಿಗೆ ಐತ ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲ್ ದ ಇಲ್ಲ್ ಗ್ಲೆರ್ದ್ ನಿರೂಪಿಸಾದುಂಡು,ಐತ ಅಬ್ಬೆ UNESCO ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆತ ತಾಣವಾದ್ ಪಟ್ಟಿಮಳ್ತಿನ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಶತಮಾನಗ್ಲೇ ಪಿರಾಕ್ ದ  ವಿಮಾನ ಮರರ್ದ್ ನಿರೇಲ್ ಉಪ್ಪುನ  ಐತ ಸೂರ್ಯನ ಮುರ್ಕುನ ಚೌಕ. ಸೈಂಟ್-ಗುಯಿಲ್ಹೆಮ್-ಲೆ-ಡೆಸರ್ಟ್ದ ಪಿರವು ಕುಲ್ಲೆರೆ, ಚೂರು ನಿಂಬೆ ಪಾನಕ ಪರೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ  ಸಿಕಾಡಾಸ್ ಪದ್ಯ ಕೇನರೆ ಸೂಕ್ತವಾಯಿನ ಜಾಗೆ.
==ಉಲ್ಲೇಖೊ ==</text>
      <sha1>4w6v2a0h57mqvh65w7rsqvvetra1hu7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18660</id>
    <revision>
      <id>360820</id>
      <parentid>350369</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T02:48:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5141" sha1="cs438kp393nrlvbqu9a7ehx9c478er5" xml:space="preserve">{{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2024}}
{{Unreferenced}}
'''ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್''' ಒಂಜಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯ ಆದಿತ್ತ್ ದ್, ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾಡ್ ನೆಲೆ ಆತ್oಡ್, ಉಂದು ವಿಶ್ವದ 15ನೇ ಜನನಿಬಿಡ ರಾಷ್ಟ್ರ ಆದಿತ್ತ್ ದ್, ಉತ್ತರಡ್ ಚೀನಾದ ಒಟ್ಟಿಗೆ,ಪೂರ್ವಡ್ ಲಾವೋಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಂಬೋಡಿಯಾದೊಟ್ಟಿಗೆ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೋನ್ಡ್.
{{Infobox country 
|&lt;!-- Note: All of the following within double brackets ( {{ }} ) is template text. Please skip over it to edit the article. --&gt;
native_name = {{lang|vi|Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam}} &lt;br /&gt; ಕೊಂಗ್ ಹೊಅ ಚಅ ಹೋಯ್ ಚೂ ನ್ಘಿಅ ವಿಯೆಟ್ ನಾಮ್ |
conventional_long_name = ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣತಂತ್ರ | 
common_name = ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ |
national_anthem = {{lang|vi|[[Tiến Quân Ca]]}} |
national_motto = {{lang|vi|''Độc lập - Tự do - Hạnh phúc''}} &lt;small&gt;(&quot;Independence - Freedom - Happiness&quot;)&lt;/small&gt;|
image_flag = Flag of Vietnam.svg |
image_coat = Emblem of Vietnam.svg |
image_map = Vietnam in its region.svg |
capital = [[ಹಾನೊಯ್]] |latd=21|latm=2|latNS=N|longd=105|longm=51|longEW=E|
largest_city = [[ಹೊ ಚಿ ಮಿನ್ ನಗರ]] |
official_languages = [[ತಿಯೆಂಗ್ ವಿಯೆಟ್]]| 
government_type = [[ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣತಂತ್ರ]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; |
leader_title1 = [[General Secretary of the Communist Party of Vietnam|General Secretary]] |
leader_title2 = [[President of Vietnam|President]] | 
leader_title3 = [[Prime Minister of Vietnam|Prime Minister]] |
leader_name1 = {{lang|vi|[[Nông Đức Mạnh]]}} |
leader_name2 = {{lang|vi|[[Nguyễn Minh Triết]]}} |
leader_name3 = {{lang|vi|[[Nguyễn Tấn Dũng]]}} |
sovereignty_type = [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]|
established_event1 = [[Battle of Bach Dang River (938)|ಚೀನಾದಿಂದ]]|
established_event2 = [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]ನಿಂದ|
established_event3 = ಮನ್ನಿತ|
established_date1 = [[೯೩೮]] |
established_date2 = [[ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨]] [[೧೯೪೫]] |
established_date3 = [[೧೯೫೪]]|
area = 331,689 |
areami² = 128,065 |
area_rank = 65th |
area_magnitude = 1 E9 |
percent_water = 6.38 |
population_estimate = 85,238,000 |
population_estimate_year = ಜುಲೈ ೨೦೦೫ |
population_estimate_rank = 13th |
population_census = 96,208,984 |
population_census_year = 2019|
population_density= 290.48 |
population_densitymi² = 655 |
population_density_rank = 46th |
GDP_PPP_year = 2005 | 
GDP_PPP = $251.8 billion&lt;!--CIA--&gt;|
GDP_PPP_rank = 36th |
GDP_PPP_per_capita = $3,025 |
GDP_PPP_per_capita_rank = 123rd |
|GDP_nominal = $51.4 billion&lt;!--IMF--&gt;
|GDP_nominal_rank = 59th
|GDP_nominal_year = 2005
|GDP_nominal_per_capita = $618
|GDP_nominal_per_capita_rank = 143rd
|HDI_year = 2004 |
|HDI = {{profit}}0.709 |
|HDI_rank = 109th |
|HDI_category = &lt;span style=&quot;color:#FFCC00;&quot;&gt;ಮಧ್ಯಮ&lt;/span&gt;
|Gini                     = 37
|Gini_year                = 2002
|Gini_category            = &lt;span style=&quot;color:#ffcc00;&quot;&gt;medium&lt;/span&gt; | 
currency = {{lang|vi|[[ಡಾಂಗ್]]}} (₫) |
currency_code = VND |
time_zone = |
utc_offset = +7 |
time_zone_DST = |
utc_offset_DST = +7 |
cctld = [[.vn]] |
calling_code = 84 |
footnotes =1. According to the official name and its 1992 Constitution| 
}}

==ಸ್ವಾತಂತ್ರ==
ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ 1947 ಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ರ್ದ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಾಂಡ್,1954 ಮುಟ್ಟ ನಡತ್ ನ ಸುರುತ ಆಂಗ್ಲೋ-ಚೀನಾ ಯುದ್ಧಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಗೇಲ್ ಸಾಧಿಸಾಂಡ್ ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ದೇಶ ರಡ್ಡ್  ಭಾಗಗ್ಲಾದ್ ವಿಭಜನೆ ಆಂಡ್, ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಸಮಾಜವಾದ ಉತ್ತರ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ  ಭಾಗ ಸಮಾಜವಾದಿ ಅತ್ತಾಂದ್ ನ ದಕ್ಷಿಣವಾದ್ ವಿಭಜನೆ ಆಂಡ್ ಅಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಡತ್ ನ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧಡ್ ಉತ್ತರ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ನ ವಿಜಯದ ಬುಕ್ಕೊ ಎರಡು ಭಾಗಗುಳು ಒಂಜಾoಡ್.
==ಜಾಸ್ತಿ ಓದೆರೆ ==
*ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಪಿರ ಸ್ಥಾಪನೆ9 Sep, 2016::[http://int.search.myway.com/search/GGmain.jhtml?searchfor=gravity+wave+centre+in+Maharastra&amp;n=781bb936&amp;p2=%5EBYM%5Exdm010%5ETTAB02%5Ein&amp;ptb=29C5A3C8-229D-4FD1-9915-C00630FD4EC9&amp;qs=&amp;ss=sub&amp;st=tab&amp;tpr=sbt&amp;ts=1473439201090]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==</text>
      <sha1>cs438kp393nrlvbqu9a7ehx9c478er5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೋಲಾಟ್ಟಂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24726</id>
    <revision>
      <id>360809</id>
      <parentid>360801</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T00:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7536" sha1="6gtlhd7n5xt9fclmafbfzh9e2xc5pg8" xml:space="preserve">==ಕೋಲಾಟ್ಟಂ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ==
[[File:Procession at Bhadrachalam 12.jpg|thumb|ಕೋಲಾಟ್ಟಂ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ]]
ಕೋಲಾಟ್ಟಂ ಪಂಡ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಬೊಕ್ಕ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳಡ್]] ನಲಿಪುನ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ. ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ರಡ್ಡ್ ಎಲ್ಯ ಮರತ ಕಡ್ಡಿಲೆನ್, ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ಒಂಜಿ ಕಡ್ಡಿನ್ ಬಳಸೊಂದು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಲಿಕೆದಾರೆರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ವೃತ್ತಾಕಾರೊಡು ನಿಲೆ ಆದ್ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲೆನ್ ಪಾಡುನಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಯೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಡ್ಡಿಲೆನ್ ದಾಂಟುವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಹಿಂದೂ ದೇವೆರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ದೇವತೆಲೆಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಗ್ಗಿದ ಕಾಲೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಮದ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.
ಕೋಲಾಟ್ಟಂ ಪಂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾತಾ ಪ್ರಾಯೊದ ಪೊಣ್ಣುಲು ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯ ಅತ್ತಂಡ ಕೋರಸ್ ನಲಿಕೆ, ಉಂದೆನ್ ಗುಂಪುಗುಂಪು ಆದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. &quot;ಕೊಲಟ್ಟಂ&quot; ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಡ್ ಕೋಲ್ ಪಂಡ &quot;ಕಡ್ಡಿ&quot; ಬೊಕ್ಕ ಅಟ್ಟಮ್ ಪಂಡ &quot;ನಲಿಕೆ&quot; ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ನಲಿಕೆದಕುಲು ರಡ್ಡ್ ಎಲ್ಯ ಕಡ್ಡಿಲೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸುಮಾರ್ 14 ಮೀ. ಉದ್ದೊಡು, ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಕೈಟ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡ್ಡಿ ಪತ್ತ್ದ್ ನಲಿಪುವೆರ್, ನರ್ತಕಿಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ವೃತ್ತಾಕಾರೊಡು ನಿಲೆ ಆದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲೆನ್ ಪಾಡುನಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಲಯೊಗ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ನರ್ತಕಿಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕೈಟ್ ದೀತಿನ ಕಡ್ಡಿಲೆನ್ ಗುದ್ದುದು ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರ್.
==ಆಚರಣೆ==
ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಹಿಂದೂ ದೇವೆರೆಗ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ದೇವತೆಲೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿಸವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ [[ಸುಗ್ಗಿದ ನಲಿಕೆ|ಸುಗ್ಗಿ]]ದ ಕಾಲೊಡು ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳು ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ದ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸೊಡು ಒಂಜಿ ಪಕ್ಷೊಗು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಗ್ರಾಮದ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಾತ್ರೆಲೆಡ್ ಅಯಿತ ಭಾಗವಾದ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://dallasnatyalaya.com/index.php/our-styles/ |title=OUR STYLES |accessdate=2026-05-16 |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}https://dallasnatyalaya.com/index.php/our-styles/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ತಮಿಳುನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಬೊಕ್ಕ ಮಲೇಷ್ಯಾದಂಚಿನ ಮಹತ್ವದ ತಮಿಳು ವಲಸೆ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭೊಲೆಡ್, ಸಮಾರಂಭೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಗಲ್ ದಂಚಿನ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲು. ಸರಿಯಾಯಿನ ನಲಿಕೆಗ್ ಜಟಿಲವಾದ್ ಚಲನೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ತಂತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಬೋಡಾಪುಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಹವ್ಯಾಸಿ ನರ್ತಕಿಲುಲಾ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.urbanpro.com/choreography/folk-dance-kolattam |title=Folk Dance KOLATTAM - UrbanPro |accessdate=2026-05-16 |website=UrbanPro.com |language=en}}https://www.urbanpro.com/choreography/folk-dance-kolattam&lt;/ref&gt;
==ನಲಿಕೆದ ಬೇತೆ ವಿಧೊಕ್ಲು,ಬದಲಾವಣೆಲು==
[[File:Koltam jpg.jpg|thumb|ಕೋಲಾಟ್ಟಂ]]
ಪಿನ್ನಾಲ್ ಕೋಲಾಟ್ಟಂ (ಕೋಲಟ್ಟಂ ದ ಒಂಜಿ ಜಟಿಲ ರೂಪ) ಬೊಕ್ಕ ಚಕ್ಕೆ ಕೋಲಾಟ್ಟಂ ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೂಪೊಲು ಉಂಡು.ಪಿನ್ನಾಲ್ ಕೋಲಾಟ್ಟಂ ಕಡ್ಡಿಲೆನ ಬದಲ್ ಬಳ್ಳ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಕುಮ್ಮಿಅಟ್ಟಂ ಪಂಡ ಕೊಲತ್ತಮ್ ಲೆಕ್ಕನೆ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ, ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪಂಡ ಕುಮ್ಮಿಅಟ್ಟಂ ಡ್ ನಲಿಪುನಗ ಕಡ್ಡಿಲೆನ ಬದಲ್ ಕೈನ್ ಶಬ್ದ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಸುವೆರ್.  [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಬೊಕ್ಕ ತೆಲಂಗಾಣೊಡು ನಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜೇ ರೀತಿದ ನಲಿಕೆನ್ ಕೊಲನಾಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಉಂದೆನ್ ಕೋಲಾಟ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. [[ಗುಜರಾತ್]] ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪುನ ದಂಡಿಯಾ ರಾಸ್ ಡ್ ಒಂಜೇ ರೀತಿದ ಕಡ್ಡಿಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಕೊಲತ್ತಮ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಕೆಲವು ಸಾಮ್ಯತೆಲಾ ಉಂಡು. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ನಲಿಕೆಗ್ ಕಡ್ಡಿಲೆನ ಬದಲ್ ಉದ್ದದ ಬಣ್ಣದ ರಿಬ್ಬನ್ ಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆದ ವರ್ಷೊಲೆಡ್, ಪುರುಷೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲು ಶಾಲೆದ ಉತ್ಸವೊಲೆಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://prepp.in/news/e-492-kummi-indian-folk-dances-art-and-culture-notes |title=Indian Administrative Service - IAS Exam |accessdate=2026-05-16 |website=Prepp |language=en}}https://prepp.in/news/e-492-kummi-indian-folk-dances-art-and-culture-notes&lt;/ref&gt;
{{Reflist}}


ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026</text>
      <sha1>6gtlhd7n5xt9fclmafbfzh9e2xc5pg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಖಂಡೋಬಾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25212</id>
    <revision>
      <id>360810</id>
      <parentid>355478</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T00:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68907" sha1="6gy5s49n1jcbv27g3agxo9ahl6jq54l" xml:space="preserve"> 

'''ಖಂಡೋಬಾ,''' '''ಮಾರ್ತಾಂಡ ಭೈರವ''' ಬೊಕ್ಕ '''ಮಲ್ಹಾರಿ''' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು [[ಹಿಂದೂ|ಒಂಜಿ ಹಿಂದೂ]] ದೇವತೆ ಆದುಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಶಿವನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು, ವಿಶೇಷವಾದ್ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್. [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು]] ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕುಲದೇವ (ಕುಟುಂಬ ದೇವತೆ) ಆರ್.  ಕೆಲವು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಮರಾಠೆ (ಯೋಧ) ಕೃಷಿ ಜಾತಿಲು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಸಮುದಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಪುರೋಹಿತ) ಜಾತಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬೆಟ್ಟೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಡುಲೆಡ್ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲು ಕೆಲವು ಬೇಟೆಗಾರೆರ್/ಸಂಗ್ರಹಕಾರೆರ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಲೆನ ಪೋಷಕ ದೇವೆರ್ಲಾ ಆತೆರ್.

ಖಂಡೋಬಾ ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆಗ್ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಬೊಕ್ಕ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಸೇರ್ದ್ ಜಾತಿನ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪಂದೆ ಮಾತಾ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಖಂಡೋಬಾ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ಕನಿಷ್ಠ ೧೨ನೆ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್ ಜಾನಪದ ದೇವತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸವೊಂದುಂಡು. ಖಂಡೋಬಾ ಶಿವ, ಭೈರವ, ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ತಿಕೇಯ (ಸ್ಕಂದ) ದೇವೆರೆನ ಗುಣೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಒಂಜಿ ಸಂಯೋಜಿತ ದೇವತೆ ಆದ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಖಂಡೋಬಾನ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶೊಡು]] '''ಮಲ್ಲಣ್ಣ''' ಪಂಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕೊಡು]] '''ಮೈಲಾರ''' ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್.

ಖಂಡೋಬೊನು [[ಶಿವ|ಲಿಂಗ]] ರೂಪೊಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಯೋಧೆ ಆದ್ ತೋಜಾವೆರ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಜೆಜುರಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನ ಖಂಡೋಬಾ ಆರಾಧನೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ. ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಗ್ರಂಥೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲೆಡ್ ಲಾ ವರ್ಣನೆ ಆಯಿನ ಖಂಡೋಬಾದ ದಂತಕಥೆಲು ಮಣಿ-ಮಲ್ಲರ ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಅರೆನ ಗೆಲುವು ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಮದಿಮೆಲೆನ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುಂಡು.

== ವ್ಯಾಕರಣ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಪುದರ್ಲು ==
ಖಂಡೋಬಾ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ &quot;ಖಂಡೋಬಾ&quot; (ಖಂಡೋಬಾರ್ ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ್ ಕೆರ್ರೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಆಯುಧ) ಬೊಕ್ಕ &quot;ಬಾ&quot; ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರತ್ಯಯೊಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ ಂಡ್. ಕುಡೊಂಜಿ ಪುದರ್ &quot;ಖಂಡೇರಾಯ&quot; ಪಂಡ &quot;ರಾಜೆ ಖಂಡೋಬಾ&quot;. ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ರೂಪ ಪಂಡ &quot;ಖಂಡೇರಾವ್&quot;, ಉಂದೆಟ್ &quot;ರಾವ್&quot; (ರಾಜೆ) ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರತ್ಯಯೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್, ಖಂಡೋಬಾನ್ ''&quot;ಮಾರ್ತಂಡ'' ಭೈರವ&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು &quot;ಮಾರ್ತಂಡ&quot; ( ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರೆನ ಅಡ್ಡನಾಮ) ಬೊಕ್ಕ &quot;ಭೈರವ&quot; ಪನ್ಪಿನ ಶಿವನ ಉಗ್ರ ರೂಪೊದ ಸಂಯೋಜನೆ. &quot; ''ಮಲ್ಲಾರ&quot;'' ಅತ್ತ್ಂಡ ''&quot;ಮಲ್ಹಾರಿ&quot;'' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ನ್ &quot;ಮಲ್ಲ&quot; ಬೊಕ್ಕ &quot; ''ಆರಿ'' &quot; (ಶತ್ರು) ಪಂಡ್ದ್ ವಿಂಗಡಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅರ್ಥ &quot;ಮಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸನ ಶತ್ರು&quot;.  ''&quot;ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ&quot;'' ದಾಖಲೆಡ್ ಉಂಡು &quot;ಮಾರ್ತಂಡ ಭೈರವೆ&quot;, ಮಲ್ಲನ ಶೌರ್ಯೊಗು ಸಂತೋಷೊಡು, ಮಲ್ಲಾರಿನ್ (ಮಲ್ಲನ ಶತ್ರು) &quot;ಮಲ್ಲರಿ&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಬೇತೆ ರೂಪಾಂತರೊಲು ''&quot;ಮಲಣ್ಣ&quot;'' ಬೊಕ್ಕ ''&quot;ಮೈಲಾರ&quot; ನ್'' ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು. ಬೇತೆ ಪುದರ್ ಲೆಡ್ ''ಖಂಡು ಗವ್ಡ'', ''ಮಹಾಲಸಾ-ಕಾಂತ್'' (ಮಹಾಲಸಾನ ಗಂಡ) ಬೊಕ್ಕ ''ಜೆಜುರಿಕಾ ವಾಣಿ'' ಉಂಡು. 

== ಐಕಾನೊಗ್ರಫಿ ==
[[ಫೈಲ್:Kadepathar_temple_sanctum.jpg|thumb|ಖಂಡೋಬಾದ ಪಿರಾಕ್ದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಆಯಿನ ಜೆಜುರಿದ ಕಡೆಪಾಥರ್ ಗರ್ಭಗುಡಿ. ಖಂಡೋಬಾನ್ ಮೂಜಿ ರೂಪೊಡು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್: ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲ್ ದ ಮೂರ್ತಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು (ಒಂಜಿ ಲೋಹದ ಮೂರ್ತಿ ಮಹಲ್ಸಾ, ನಡುಟು, ಮಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ''ಲಿಂಗೊಲು'' ತನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಲ್ಸಾನ್ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು).]]
ಮೂರ್ತಿಲೆಡ್ ಖಂಡೋಬಾ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೈಲಾರ ನಾಲ್ ಕೈಟ್ ''ತ್ರಿಶೂಲ'', ಭಂಡಾರ ಬೊಕ್ಕ ಕತ್ತಿ ಪತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಆತ್ಂಡ್. ಖಂಡೋಬಾನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮರಾಠಾ ಸರ್ದಾರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಠಾಣೆರೆನ ವೇಷೊಡು ತೋಜಾವೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಒಂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ರಡ್ಡ್ ಪತ್ನಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಕುದುರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲುದು ಒಂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ನಾಯಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಕುದುರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲುದುಪ್ಪುನ ಒರ್ತಿ ಯೋಧೆ ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಾವೆರ್. ಶಿವನ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಶಿವ|ಲಿಂಗದ]] ರೂಪೊಡು ಅರೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. . ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್, ಖಂಡೋಬಾದ ರಡ್ಡ್ ನಿರೂಪಣೆಲು-ಆಣ್ವಿಕ ಲಿಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನವರೂಪಿ ಕುದುರೆ-ಸವಾರಿದ ರೂಪ-ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೋಜುಂಡು.&amp;nbsp;

ಖಂಡೋಬದ ಐತಿಹ್ಯೊಲೆಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ದೈವ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಣಿ ರಾಕ್ಷಸೆರ್ನ ನಡುಟು ನಡತಿನ ಒಂಜಿ ಲಡಾಯಿನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ದಂತಕಥೆದ ಮುಖ್ಯ ಲಿಖಿತ ಮೂಲ ಪಂಡ ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' (ಮಲ್ಲರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ), ಉಂದು [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಗ್ರಂಥ ''ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದ'' ''ಕ್ಷೇತ್ರ-ಕಂಡ'' ಅಧ್ಯಾಯೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನವು ಪನ್ಪೆರ್, ಆಂಡ ಪುರಾಣದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಆವೃತ್ತಿಲೆಡ್ ಸೇರ್ದ್ ಇಜ್ಜಿ. ಆರ್ . ಸಿ. ಧೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಸೊಂಥೈಮರ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯೊನು ಸುಮಾರ್ ಕ್ರಿ. ಸಿದ್ಧಪಾಲ್ ಕೇಸಶ್ರೀ (೧೫೮೫) ಬರೆತಿನ ಒಂಜಿ ಆವೃತ್ತಿ [[ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆ|ಮರಾಠಿಡ್]] ಲಭ್ಯ ಉಂಡು. ಬೇತೆ ಮೂಲೊಲೆಡ್ ಗಂಗಾಧರನ ಗ್ರಂಥೊಲು ''ಜಯದ್ರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಬೊಕ್ಕ ''ಮಾರ್ತಂಡ ವಿಜಯ'' (೧೮೨೧) ಬೊಕ್ಕ &quot;ದೇವೆರೆನ ಕುರುಬೆರ್&quot; ವಾಘ್ಯನ ಮೌಖಿಕ ಕತೆಕುಲು ಉಂಡು.
[[ಫೈಲ್:Jejuri_khandoba.JPG|left|thumb|ಈ ರತ್ನೊನು ಖಂಡೋಬಾದ ಜೆಜುರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.]]
ಬ್ರಹ್ಮೆರ್ದ್ ಅಜೇಯತೆದ ವರ ಪಡೆತಿನ ರಾಕ್ಷಸೆ ಮಲ್ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಎಲ್ಯ ಮೆಗ್ಯೆ ಮಾಣಿ ಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಋಷಿಲೆನ್ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ದಂತಕಥೆ ಉಂಡು. ಏಳ್ ಋಷಿಲು ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಶಿವನ ಸಮೀಪಿಸನಗ, ಬೀದರ್ ದ ಕೈತಲ್ದ ಮೈಲಾಪುರದ ಆದಿಮೈಲಾರೊಡು ಶುದ್ಧ ಪೂರ್ಣಿಮೆಡ್ ಶಿವ ಮಾರ್ತಂಡ ಭೈರವನ ರೂಪೊನು (ಮಹಾಮತ್ಯೆರ್ ಚೈತ್ರ ಖಂಡೋಬ ಪನ್ಪೆರ್) ಪಡೆಪೆರ್. ನಂದಿನ್ ಸವಾರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ದೈವೊಲೆನ ಸೈನ್ಯೊಗು ಮುನ್ನಡೆ ಮಲ್ಪುವೆ. ಮಾರ್ತಂಡ ಭೈರವ ಬಂಗಾರ್ದ ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನಲೆಕ ಮಿಂಚುನ, ಅರಿಶಿನೊಡು ಮುಚ್ಚುನ (ಹರಿದ್ರನ ಮೂಜಿ ಕಣ್ಣುಲು ಬೊಕ್ಕ ಹಣೆಡ್ ಅರ್ಧಚಂದ್ರೆ). ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ ಸೈನ್ಯೊನು ದೇವೆರ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅಂಚನೆ ಖಂಡೋಬಾ ಮಲ್ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸೈಪಿನಗ, ಮಣಿ ತನ್ನ ಬೊಲ್ದುದ ಕುದುರೆನ್ ಖಂಡೋಬಾಗ್ ತಪಸ್ಸ್ ದ ಕ್ರಮೊ ಆದ್ ಕೊರ್ದು ಒಂಜಿ ವರೊನು ಕೇನುವೆರ್. ಖಂಡೋಬದ ಪ್ರತೀ ದೇಸ್ತಾನೊಡು ಆಯೆ ಉಪ್ಪಡ್, ಜನಕ್ಲೆನ ಸ್ವಭಾವ ಸುಧಾರಿತ ಆವಡ್, ಆಯಗ್ ಕೋರಿದ ಮಾಸ ಕೊರ್ದು ವರ ಉಂಡು. ಖಂಡೋಬಾ ಈ ವರೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಪೆ, ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಒರಿ ದೇವತೆ ಆದ್ ಪರಿವರ್ತಿತ ಆಪೆರ್. ಮಲ್ಲಗ್ ವರ ಕೊರ್ನಗ, ಲೋಕೊದ ಬೊಕ್ಕ ನರಮಾನಿ-ಮಾಂಸೊದ ನಾಶೊಗು ಕೇನುವೆರ್. ರಾಕ್ಷಸನ ಕೋರಿಕೆಡ್ ಕೋಪೊಗು ಬತ್ತಿನ ಖಂಡೋಬಾ ಆಯನ ತರೆ ಕಡ್ತ್ ದ್ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಲೆಡ್ ತಲೆ ಬೂರುಂಡು, ಅಲ್ಪ ಭಕ್ತೆರೆನ ಪಾದೊಲೆಡ್ ಮೆಚ್ಚಿದ್ ಪೋಪುಂಡು. ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ತಿನ ಜಾಗೆ ಪ್ರೇಮಪುರಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಲಿಂಗೊಲು ಎಂಚ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಈ ದಂತಕಥೆ ದುಂಬು ನನಲಾತ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು.

ಮೌಖಿಕ ಕತೆಕುಲು ಖಂಡೋಬಾನ ಸಂಸ್ಕೃತೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆನ್ ಮುಂದುವರಿಸವುಂಡು—ಅರೆನ ಜಾನಪದ ದೇವತೆಡ್ದ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆಲೆನ ದೇವತೆಗ್ ಎತ್ತರೊಗು ಬರ್ಪುನವು—ಉಂದು ಪಠ್ಯ ಬರವುಲೆಡ್ದ್ ಸುರು ಆಂಡ್. ಖಂಡೋಬಾನ ಪತ್ನಿಲು ಮಲ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ ಬನೈನ್ ಶಿವ, ಪಾರ್ವತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಂಗಾ ಪನ್ಪಿನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹಿಂದೂ ಪತ್ನಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಗುರುತಿಸವೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ ಮಂತ್ರಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೋದರ ಮಗೆ, ಲಿಂಗವತ್ ವಾಣಿ ಮಲ್ಸಾನ ಅಣ್ಣೆ ಹೆಗಾದಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಖಂಡೋಬಾಗ್ ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ನಾಯಿ, ಮಣಿಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಕುದುರೆ, ಬೊಕ್ಕ ರಾಕ್ಷಸ ಸೋದರೊಲು ಕ್ರಮೊಟ್ಟು ವಿಷ್ಣು, ನಂದಿ, ಬೊಕ್ಕ ರಾಕ್ಷಸೆರ್ ಮಧು-ಕೈತಾಭೆರೆನ ಅವತಾರೊಲೆನ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. ಬೇತೆ ಪುರಾಣೊಲೆಡ್ ಖಂಡೋಬಾ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮಣಿ ಪನ್ಪಿನ ಮಣಿಮಲ್ಲ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ರಾಕ್ಷಸೆನ್ ಸೋತುದು ತನ್ನ ಬೊಲ್ದು ಕುದುರೆನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇತೆ ದಂತಕಥೆಲೆಡ್ ಮಲ್ಸಾ (ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಾರ್ವತಿ) ಬೊಕ್ಕ ಬನಾಯಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾನು (ಅತ್ತ್ಂಡ ಗಂಗಾ) ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಯುದ್ಧೊಡು ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನಕುಲು, ಪ್ರತಿ ಸರ್ತಿಲಾ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ರಾಕ್ಷಸೆನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ರತ್ನೊದ ರಕ್ತೊನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುನಕುಲು, ಅಂಚನೆ ಅಂಚನೆ, ಖಂಡೋಬಾನ ನಾಯಿ ಮಾತಾ ರಕ್ತೊನು ನುಂಗುದು ಪೋಪುಂಡು. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ, ಮಲ್ಸಾ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಪರೂಪೊಡು ಬನಾಯಿ, ಖಂಡೋಬಾನ ಪಿರವುಡು ಕುದುರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಸವಾರಿ ಮಲ್ತ್ದ್ ಕತ್ತಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಈಟಿಡ್ ಜಗಳ ಮಲ್ಪುನವು ತೋಜುಂಡು.

ಖಂಡೋಬಾನ್ ಒರಿ ರಾಜೆ ಪಂಡ್ದ್ ದಂತಕಥೆಲು ತೋಜಾವುಂಡು, ಆರ್ ತನ್ನ ಜೆಜುರಿ ಕೋಟೆಡ್ದ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಆರಂಭೊನು ಅಯಿಡ್ದ್ ಆರ್ ಚಿನ್ನೊನು ವಿತರಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ, ರಾಜೆ ಖಂಡೋಬಾ ಬೇಟೆಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ &quot;ಸರಸ&quot; ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಬದಲಾವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್.

== ಬೊಡೆದಿಲು ==
[[ಫೈಲ್:Khandoba_Mhalsa_Banai.jpg|thumb|ಖಂಡೋಬಾ ತನ್ನ ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯ ಪತ್ನಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು: ಮಲ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ ಬನಾಯಿ.]]
ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮುದಾಯೊಲೆಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಪೊಣ್ಣುಲು ಉಲ್ಲೆರ್, ಅಕುಲು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಸಂಪರ್ಕೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್ - ಮಲ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ ಬನಾಯಿ (ಬಾನು, ಬನುಬೈ) ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಮುಖೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ ಸುರುತ ಬುಡೆದಿ ಮಾಲ್ಸಾ ಲಿಂಗಾಯತ ವ್ಯಾಪಾರಿ (ವಾಣಿ) ಸಮುದಾಯೊಗು ಸೇರ್ದಿನಕುಲು, ರಡ್ಡನೆ ಬುಡೆದಿ ಬನಾಯಿ ಧಂಗಾರ್ (ಕುರುಬೆ ಜಾತಿ). ಮಹಲ್ಸಾ ಖಂಡೋಬಾನ್ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮದಿಮೆಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಪೆರ್. ಕುಡೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಬನಾಯಿ ಪ್ರೀತಿಡ್ ದೈವೊಲೆಗ್ ಮದಿಮೆ ಆಪುಂಡು. ಮಲ್ಸಾನ್ ಅಸೂಯೆ ಮಲ್ಪುನಾಯೆ ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಒರಿ ಎಡ್ಡೆ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪುನಾಯೆ - ಬನಾಯಿ ಒರಿ ಪ್ರೇಮಿ, ನಿಶ್ಚಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ, ಆಂಡ ಅರೆಗ್ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪೆರೆಲಾ ಗೊತ್ತುಜ್ಜಿ. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲು ಅಕ್ಲೆನ ಜಗಳೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಮಲ್ಸಾ &quot;ಸಂಸ್ಕೃತಿ&quot; ಬೊಕ್ಕ ಬನಾಯಿ &quot;ಪ್ರಕೃತಿ&quot;ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು. ಅಕ್ಲೆನ ನಡುಟು ಖಂಡೋಬಾ ರಾಜೆ ದೇವೆರ್ ನಿಲೆಯಾಪೆರ್.

ಖಂಡೋಬಾನ ಮೂಜಿನೆ ಬುಡೆದಿ ರಾಂಭಾಯಿ ಶಿಂಪಿನ್ ಒರಿ ಆಕಾಶ ಅಪ್ಸರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ದೇವಾಂಗಣ ಆಯಿನ ಒರಿ ದರ್ಜಿ ಪೊಣ್ಣು. ಆರೆನ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ''[[ಅಪ್ಸರೆ|ದೇವಾಂಗಣ]]'' ಬಾನಾಯಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಗುರುತಿಸವೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ್ &quot;ಮದಿಮೆ&quot; ಮಲ್ತಿನ ಮುರ್ಲಿಲೆನ (ಖಂಡೋಬಾನ ಮಸ್ತ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ) ಮೂಲಮಾದರಿ ಆರ್. ಖಂಡೋಬಾ ತನ್ನ ಬೇಟೆದ ನಂತರ ಅಲೆನ್ ತೂಯೆರ್. ರಾಂಭಾಯಿನ್ ಒರಿ ದೇವತೆ ಪಂಡ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೆಜುರಿದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಧಲೇವಾಡಿ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಒರಿ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ಪನ್ಪೆರ್. ನಾಲ್ನೆಯ ಪತ್ನಿ ಫುಲಾಯಿ ಮಾಲಿನ್ ಒರಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮುರ್ಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಖಂಡೋಬಾದ ಭಕ್ತೆ. ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಒಂಜಿ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ &quot;ಡೌನಾ ಮಾಲ್&quot; (ದಕ್ಷಿಣ ಮರತ ಕ್ಷೇತ್ರ) ಡ್ ಆರ್ ಅಲೆನ್ ತೂಯೆರ್. ಐನನೇ ಬೊಡೆದಿ ಕಂಡೈ ಭಗ್ವಿನ್ ಕಬ್ಬುದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಜಾತಿದಕುಲು. ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಅಲೆನ್ ಒರಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್. ಅವೆನ್ ಬುಡ್ದು, ಮುರ್ಲಿಲು—ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಸಮರ್ಪಿತ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣುಲು—ದೇವೆರೆನ ಬೊಡೆದಿಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ರಡ್ನೆ ಬೊಡೆದಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.

== ಬೇತೆ ಸಂಘೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಾನ್ಯತೆಲು ==
[[ಫೈಲ್:Khandoba_Poona_painting_1800-05.jpg|thumb|325x325px|ಒಂಜಿ ಚಿತ್ರೊಡು ಖಂಡೋಬಾ ಮೊಹ್ಲ್ಸಾನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಬೊಲ್ದು ಕುದುರೆನ್ ಸವಾರಿ ಮಲ್ತೊಂದು, ಒಂಜಿ ನಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಟೆಂಡೆಂಟ್ಸ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು, ಅರೆನ ಎದುರು ವಾಘ್ಯ ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಚಿತ್ರೊನು ತೋಜಾವುಂಡು.]]
ಮಲ್ಲಾನ (ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶೊಡು ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಮೈಲಾರ) ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಖಂಡೋಬ (ಮಲ್ಲರಿ, ಮಲ್ಹಾರಿ, ಮೈಲಾರ) ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್. ಖಂಡೋಬಾ ಭೈರವನೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಆರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹಟ್ಟಿ (ಒರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೊಲೆಗಾರ)ನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಕ್ತೆರ್ ಖಂಡೋಬಾ ಶಿವನ ಪೂರ್ಣ ಅವತಾರ, ಭೈರವ ಅತ್ತ್ಂಡ ವೀರಭದ್ರನಲೆಕ ಭಾಗಶಃ ಅವತಾರ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆರ್ ಒರಿ ರಾಕ್ಷಸ ರಾಜೆನ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ದೆತೊನುವೆರ್—ಅರೆನ ಕುದುರೆ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲು, ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಮನೆತನದ ಚಿಹ್ನೆಲು.&amp;nbsp;

ಸೊಂಥೈಮರ್ ಖಂಡೋಬಾದೊಟ್ಟುಗು ಮಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಗೊಂಡೆಲೆನ ಸಂಬಂಧೊನು ಒತ್ತು ಕೊರ್ಪೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ ''ಮೂರ್ತಿಲೆನ್'' ಟರ್ಮೈಟ್ ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ &quot;ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಮೌಖಿಕ ದಂತಕಥೆಲು ಪನ್ಪುಂಡು. ಸೊಂತೆಮೈರ್ ನ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ತಂಡ ಭೈರವ (ಖಂಡೋಬಾ) ಪಂಡ ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಚಂದ್ರಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಶಿವನ ಸಂಯೋಜನೆ. ಮಾರ್ತಂಡ (ಮಿಂಚುನ ಗೋಳ) ಪಂಡ ಸೂರ್ಯನ ಪುದರ್, ಭೈರವ ಪಂಡ ಶಿವನ ಒಂಜಿ ರೂಪ. ಭಾನುವಾರೊಲು, ಚಿನ್ನ, ಬೊಕ್ಕ ಅರಿಶಿನೊಲು ಖಂಡೋಬಾದ ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗೊಲು, ಉಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ಸೂರ್ಯನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸೊಂಥೈಮರ್ ಸೂರ್ಯನ ಆರಾಧನೆನ್ ಫಲವತ್ತತೆಗ್ ಟರ್ಮೈಟ್ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ರೂಪೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಖಂಡೋಬಾನ ಗುಣ ಮಲ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊನು ಅರಿಶಿಣದ ಗುಣ ಮಲ್ಪುನ ಶಕ್ತಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉಂದೆನ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಗ್ ಕಾರಣ ಪನ್ಪೆರ್.

ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಡು ಕಾರ್ತಿಕೇಯ (ಸ್ಕಂದ) ನ್ ಖಂಡೋಬಾನೊಟ್ಟುಗು ಗುರುತಿಸವೆರ್. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತೊದ ಊಹೆಲು ಸ್ಕಂದ ಬೊಕ್ಕ ಖಂಡೋಬಾ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಸಾಮ್ಯತೆಲೆನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉಂಡು, ಅಂಚನೆ ಅಕ್ಲೆನ ಪರ್ವತೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಯುದ್ಧೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ, ಅಕ್ಲೆನ ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ ಸಾಮ್ಯತೆ (ಸ್ಕಂದನ ಶೂಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಖಂಡೋಬಾನ ಕತ್ತಿ) ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಜನಕ್ಲಾ ರಡ್ಡ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಪತ್ನಿಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಪಾ ಷಷ್ಠಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಂದ ಷಷ್ಠಿ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ದೈವೊಲೆನ ಪರ್ಬೊಲು ಕ್ರಮಾಂಕೊಡು ಖಂಡೋಬ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕಂದಗ್ ಒಂಜೇ ದಿನ ಬರ್ಪುಂಡು. ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಚಿಹ್ನೆಲು ನಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಕುದುರೆ.

== ಪೂಜೆ ==
[[ಫೈಲ್:Khandoba_in_a_household_shrine.JPG|thumb|ಖಂಡೋಬ (ಕುದುರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಮಲಸಾ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ದೇವಾಗರ್ ಇಪ್ಪುನ ಕೇಂದ್ರ ಮೂರ್ತಿ)]]
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಶಿವ ದೇವೆರೆನ್ ಆಯನ ಮೂಲ ರೂಪೊಡು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುಂಡಲಾ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯೊಲು ಆರೆನ ಅವತಾರೊಲೆನ ರೂಪೊಡು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಇಷ್ಟ ಮಲ್ಪ್ವೆ‌ರ್. ಅವುಲು, ಖಂಡೋಬಾ ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆದುಂಡು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕುಲದೇವ (ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆ). ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ದೇವತೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ, ಖಂಡೋಬಾನ್ &quot;ಸಕಮ ಭಕ್ತಿ (ಆಸೆ-ಪ್ರದಾನ ಭಕ್ತಿ) ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ವ್ರತೊಲೆನ್ ಪೂರೈಸವುನ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವತೆಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. ಸಮಾಜೊದ ಮಾತಾ ವರ್ಗೊಲೆಡ್ದ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಮರಾಠಿ ಹಿಂದೂಲು ಆರೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಯೋಧೆರ್, ಕೃಷಿ, ಪಶುಪಾಲನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಬ್ರಾಣೆರ್ (ಪುರೋಹಿತ) ಜಾತಿಲು, ಗುಡ್ಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಡುಲೆನ ಬೇಟೆಗಾರೆರ್-ಸಂಗ್ರಹಕಾರೆರ್, ವ್ಯಾಪಾರಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಅರಸುಲೆನ ಪೋಷಕ ದೇವೆರ್. ಡೆಕ್ಕನ್ ಡ್ ಖಂಡೋಬಾದ ಭಕ್ತೆರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮರಾಠೆರ್ (ಕ್ಷತ್ರಿಯೆರ್) ಬೊಕ್ಕ ಕುನಾಬಿಲು, ಕುರುಬೆರ್ ಧಂಗರ್ ಲು, ಗ್ರಾಮದ ಕಾವಲುಗಾರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾವಲುಗಾರೆರ್ ರಾಮೋಶಿಲು—ಒಂಜಿ &quot;ಸ್ವತಂತ್ರ ಬುಡಕಟ್ಟ್&quot;, ದುಂಬುದ &quot;ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ&quot; ಮಹರ್ ಲು, ಬೊಕ್ಕ ಮಂಗಾಲು, ಮೀನುಗಾರೆರ್-ಜನಪದ ಕೋಲಿಲು, ತೋಟಗಾರೆರ್ (ಮಾಲಿ ತಳಿಲು) ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಾತಿಲು. ಅರೆನ ಆರಾಧನೆಡ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರೆನ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ನಾಮಮಾತ್ರೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಕೊಂಕನಾಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್—ನಾಸಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾತಾರೊಡು—ಖಂಡೋಬಾನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅವುಲು ಕೆಲವೆರ್ ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರೆನ್ ಅನುಕರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಣೆರ್, ಚಂದ್ರಸೇನಿದ ಕಾಯಸ್ಥ ಅಧಿಪತಿಲು, ಅಂಚೆನೆ ಗೇಕ್ವಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಹೋಲ್ಕರ್ ನಂಚಿನ ರಾಜಕುಟುಂಬೊಲು ಖಂಡೋಬೊನು ಅಕ್ಲೆನ ಕುಲದೈವ ಆದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಯನ್ ಜೈನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಿಂಗಾಯತೆರ್ಲಾ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆರ್ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಲೆನ &quot;ರಾಜೆ&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. .

=== ಆಚರಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ವಿಧಾನೊಲು | ===
ಕುಟುಂಬದ ಕರ್ತವ್ಯೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಯಾದ್ ಸಮಾಧಾನ ಮಲ್ತ್ ಜಿಂಡ ತೊಂದರೆ ಮಲ್ಪುನ ''ಕಡಕ್'' (ಉಗ್ರ ದೇವತೆ) ಖಂಡೋಬಾ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಖಂಡೋಬೊನು [[ಮಂಜಲ್|ಅರಿಶಿಣ (ಭಂಡಾರ) ಬೆಳಕಾಯಿದ ಕಾಯಿ-ಇಲೆ, ಈರುಳ್ಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ತರಕಾರಿಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್]] ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವೆರೆಗ್ ಪುರಾಣ ಪೊಲಿ - ಈರುಳ್ಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಳೆದ ಭರಿತ್ ರೋಡಗ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸಿಹಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸರಳ ಅಡಿಗೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ್ ಮಸ್ತ್ ಭಕ್ತೆರ್ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಂಡಲಾ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ್ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ನೈವೇದ್ಯ (ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಅನ್ನದ ಅರ್ಪಣೆ) ಕೊರ್ಪೆರ್. ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಉಲಯಿ ಮಾಸ ನಿಷೇಧ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಉಂದು ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಪಿದಯಿ ಮಲ್ಪುಂಡಲಾ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೋರಿದ ಮಾಸೊನುಲಾ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. 

ಖಂಡೋಬಾ ಪಂಥದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಪಂಡ ''ನವಾಸ್'', ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿ, ಒಂಜಿ ಪುರುಷ ಬಾಲೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಇಂಚಿನವುಲೆಗ್ ಬದಲಾದ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಅರ್ಪಣೆ. ''ನವಾಸ್'' ಪೂರ್ಣ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಜೋಕುಲೆನ್ ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಕೆಲವು ''ಭಕ್ತೆರ್'' ಕೆಂಡಾಡ್ ನಡತೊಂದು ಬೊಕ್ಕ ನಡತೊಂದು ಪೋದು ಕಷ್ಟೊಗು ಒಳಗಾವೆರ್. ನವೊಲೆನ್ ಬಳಸುವ ಈ ರೀತಿದ ಆರಾಧನೆನ್ ''ಸಕಮಾಭಕ್ತಿ'' ಪನ್ಪೆರ್ —ಫಲ ನಿರೀಕ್ಷೆಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಆರಾಧನೆನ್ &quot;ಕಡಿಮೆ ಗೌರವ&quot;ದ ಭಕ್ತಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. ಆಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಭಗವಂತನ ಸಂಗತಿಗ್ ಮಾತ್ರ ಲೋಭಿಲು ಪಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್, ಖಂಡೋಬಾಲೆನ್ ಬುಕೆಲಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್—ಅಂಚನೆ ನಿಜವಾದ್ ಲಾ ಹಸಿದ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ''&quot;ಮಾರ್ತಾಂಡ ವಿಜಯ&quot; ಡ್'' ತೋಜಾವೆರ್.
[[ಫೈಲ್:Vaghya.jpg|left|thumb|ಖಂಡೋಬಾದ ಟ್ರೆಕ್ಕರ್ ಎ. ''ವಾಘ್ಯ'']]
ವಾಘ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಜೋಕುಲು (ಅತ್ತ್ಂಡ ವಾಘ್ಯ, ಅಕ್ಷರಶಃ &quot;ಹುಲಿಲು&quot;) ಬೊಕ್ಕ ಮುರಾ ಪನ್ಪಿನ ಪೊಣ್ಣುಲು ದುಂಬು ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ್ ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ ಕಡ್ಡಾಯ ಆತ್ಂಡ್. ವಾಘ್ಯೆರ್ ಖಂಡೋಬಾನ ಕುರುಬೆರೆನಲೆಕ ವರ್ತನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಖಂಡೋಬಾನ ನಾಯಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ತನ್ಕುಲೆನ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್, ಆಂಡ ಮುರ್ಲಿಲು ಅರೆನ ದೈವಜ್ಞೆರಾದ್ (ದೇವಾಂಗೊಲು—ಅಪ್ಸರೊಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ದೇವದಾಸಿಲು) ವರ್ತನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ವಾಘ್ಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ಪೊಣ್ಣು ವೀರ ಮುರಲಿಲು ಖಂಡೋಬಾನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾದ್ ಪಾಡುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಾಗ್ರತೆಲೆಡ್ ಅಕ್ಲೆನ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್—ರಾತ್ರೆ ಪೂರಾ ಗೀತೋತ್ಸವೊಲು, ಉಂದು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ನವಾಸ್ ನ ಪ್ರದರ್ಶನೊದ ನಂತರ ನಡಪುಂಡು. ಕುಡೊಂಜಿ ಕ್ರಮ ಪಂಡ ವೀರೆರ್ ಆಚರಣೆದ ರೀತಿಡ್ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನವು. ದಂತಕಥೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಖಂಡೋಬಾನ್ ಜೆಜುರಿಡ್ ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಜೆಜುರಿಡ್ ಒಂಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಡಿಪಾಯೊಗು ಒರಿ &quot;ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ&quot; ಮಂಗ (ಮಾಟಂಗಾ) ತನ್ನನ್ ತಾನ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪೆ. ಈ ಪಂಥೊದ ಬೇತೆ ನಂಬಿಕೆಲು ಖಂಡೋಬಾ ವಾಘ್ಯ ಅತ್ತ್ಂಡ ದೇವರ್ಶಿ (ಶಮನ್) ನ ದೇಹೊನು ಪಡೆಯೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು. ಆರಾಧನೆದ ಕುಡೊಂಜಿ ಆಚರಣೆ ಪಂಡ ಸರಪಳಿನ್ ಮುರಿಪುನ ಕ್ರಮ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ವ್ರತೊನು ನಡಪಾಯೆರೆ ಅತ್ತಂಡ ಒಂಜಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಕುಟುಂಬದ ವಿಧಿವಿಧಾನೊದ ರೂಪೊಡು ಮಲ್ಪುವೆರ್—ಯುದ್ಧೊಡು ರಾಕ್ಷಸೆರ್ ಕಡ್ತ್ ದ್ ದೀತಿನ ಶಿವನ ಕತ್ತಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಾವುದೊಟ್ಟುಗು ಸರಪಳಿನ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ್ ಖುಷಿ ಮಲ್ಪುನ ಕುಟುಂಬದ ಕರ್ತವ್ಯೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ ಪಂಡ ತಲಿಭರ್ನೆ, ಉಂದೆನ್ ಪ್ರತಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆದ ದಿನೊಟು ಮಲ್ಪೊಡು. ಒಂಜಿ ತಾಲಿ (ತಟ್ಟೆಡ್) ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಅರೆಕಾ ಕಾಯಿ, ಕೇಸರಿ, ಅರಿಶಿನ (ಭಂಡಾರ) ಬೊಕ್ಕ ಬಚ್ಚಿರೆದ ಇರೆ ಪಾಡ್ದ್ ತುಂಬುವೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾರಾಯಿನ್ ನೀರ್ ದಿಂಜಿದಿನ ಕುಂಟುದ ಮಿತ್ತ್ ದೀದ್ ಆ ಕುಡುನು ಖಂಡೋಬದ ಮೂರ್ತಿ ಆದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಐನ್ ಜನ ಒಂಜಿ ತಾಳಿನ್ (ತಡ್ಪೆ) ಎತ್ತುದು, ಅವೆನ್ ಕುಡರಿದ ಮಿತ್ತ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ದೀದ್ &quot;ಏಲ್ಕೋಟ್&quot; ಅತ್ತ್ಂಡ &quot;ಖಂಡೆ ರಾಯಚ ಏಳ್ಕೋಟ್&quot; ಪನ್ಪೆರ್. ತಾಳಿಡ್ ಇತ್ತಿನ ತಾರಾಯಿನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುರಿದ್, ಸಕ್ಕರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೆಲ್ಲ ಪಾಡ್ದ್ ದೋಸ್ತಿಲೆಗ್, ಬಂಧುಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ತಾಳಿ ಭರ್ನೆದ ಒಟ್ಟುಗು ಗೋಂದಾಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಆಚರಣೆ ನಡಪುಂಡು.[೧]

ಖಂಡೋಬಾನ್ ಫಲವತ್ತತೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಿಂದೂ ದಂಪತಿಲು ಮದಿಮೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಖಂಡೋಬಾನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಭೇಟಿ ಕೊರ್ದು ಅರೆನ ಆಶೀರ್ವಾದ ದೆತೊನುವೆರ್. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕುಟುಮೊಲುಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಮದಿಮೆದ ಸಮಾರಂಭೊದ ಭಾಗವಾದ್ ಜಾಗೃತಿನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಮದಿಮೆಗ್ ದೇವೆರೆನ್ ಆಹ್ವಾನಿಸವೆರ್. ಸಂಸ್ಕೃತೊದ ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯೆ'' ಖಂಡೋಬಗ್ ಧೂಪ, ದೀಪ, ಅಡಕ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಸೂಚಿಸವೆರ್. ಮರಾಠಿ ಆವೃತ್ತಿಡ್ ಮಾಸದ ಅರ್ಪಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಚೆ ''ಚೆಡಪಟಾಡಿ'' ಆರಾಧನೆದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು, ಉಂದೆಟ್ &quot;ತನ್ನ ಕಡ್ಪುನ&quot;, ಕೊಕ್ಕೆ ಸ್ವಿಂಗ್ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ವೀರೆರ್ ಸ್ವಯಂ ದಹನ ಮಲ್ಪುನವು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮರಾಠಿ ಆವೃತ್ತಿ ಈ ರೀತಿದ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿನ್ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ, ರಾಕ್ಷಸೀಯ ''ಭಕ್ತಿ'' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ''ಮಾರ್ತಂಡ ವಿಜಯ'' ರಕ್ಷಸಿ ಭಕ್ತಿನ್ (ಪ್ರಾಣಿಬಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಆತ್ಮಹಿಂಸೆದ ಮೂಲಕ ರಾಕ್ಷಸರಾಧನೆ) ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಖಂಡೋಬಾನ ಸ್ವಾಧೀನ, ಗಾಳಿದ ರೂಪೊಡು, ಒಂಜಿ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ರಾಕ್ಷಸೀಯ ಆರಾಧನೆ ( ''ಪಿಶಾಚಿ ಪೂಜೆ'' ). ಶುದ್ಧ ಆರಾಧನೆ, ಸಾತ್ವಿಕ ಆರಾಧನೆ, ಒಂಜಿ ಬ್ರಾಣೆರ್ನ ಮೂಲಕ ಖಂಡೋಬಗ್ ಪೋಷಣೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.&amp;nbsp;

=== ಮುಸ್ಲಿಂ ಆರಾಧನೆ ===
ಜಟಪಥ ಖಂಡೋಬಾ ಮುಸ್ಲಿಮೆರೆಗ್ ಗೌರವ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನೆದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಈ ಸಂಪರ್ಕ ಅರೆನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ ಶೈಲಿಡ್ ತೋಜುಂಡು. ಆರ್ ''ಮಲ್ಲು'' ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಜ್ಮತ್ ಖಾನ್ (ರೌತ್ರಾಯೆ) ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಈ ಸಂದರ್ಭೊಡು ಆರ್ ಸ್ವತಃ ಒರಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಂಡ್ದ್ ಚಿತ್ರಿಸವೆರ್. ಅಜ್ಮತ್ ಖಾನ್ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದುನ್ ಮೊಘಲ್ ಆಕ್ರಮಣಕಾರೆ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಕೊರ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು, ಖಂಡೋಬಾನ ಶಕ್ತಿಡ್ದ್ ಜೆಜುರಿಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ ಕೆಲವು ಕುದುರೆದ ಮಿತ್ತ್ ಕುಲ್ಲುನ ಪಠಾಣೆರೆನ ಚಿತ್ರಣ, ಅರೆನ ಒರಿ ಪತ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಯಿನವು, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕುದುರೆ ಪಾಲಕೆ ಜೆಜುರಿಡ್ ಒರಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಯಿನವು. ''ಮಾರ್ತಾಂಡ ವಿಜಯ'' ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಪನ್ಪುಂಡು ಅರೆನ ಭಕ್ತೆರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಪಂಡ್ದ್. ಖಂಡೋಬಾನ ಆರಾಧನೆಗ್ ರಡ್ಡನೆ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ರಾಜ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ಯಾತ್ರಿಕೆರೆಗ್ ನಾಲ್ದುರ್ಗಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಹಕ್ಕ್ ಉಂಡು. ''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಮುಸ್ಲಿಮೆರೆನ್ ಲಾ ದಾಖಲಾತ್ ಂಡ್ (ಅಕುಲು ''ಮಲ್ಲುಕ್ ಪಠಾಣ್'' ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಮಲ್ಲು ಖಾನ್'' ಪನ್ಪಿನ ದೇವೆರೆನ ಭಕ್ತೆರ್). ಜೆಜುರಿಡ್ ಒಂಜಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ದೈವೊದ ಕುದುರೆಲೆನ್ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. 

=== ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ===
[[ಫೈಲ್:Khandoba_temple_Pune.jpg|thumb|ಜೆಜುರಿ ಖಂಡೋಬಾ ನೂತನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ದೇವಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ಭಕ್ತೆರ್ ಒರಿ ಒರಿನ ಮಿತ್ತ್ ಅರಿಸಿನ ಪೊಡಿ (ಭಂಡಾರ) ಸಿಂಪಡಾಯಿನೆನ್ ತೂಲೆ.]]
ಡೆಕ್ಕನ್ ಡ್ ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ 600 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಂಡು. [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ನಾಸಿಕ್ ಡ್ದ್ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ದಾವಣಗೆರೆ ಮುಟ್ಟ, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಂಕನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವಡ್ ಪಶ್ಚಿಮ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ಮುಟ್ಟ ಅರೆನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಂಡು. ಖಂಡೋಬಾ ಅತ್ತಂದೆ ಜಾಗೃತ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಪನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್, ದೇವಿನ್ ಅವೆಕ್ ಅತ್ತಂದೆ &quot;ಜಾಗ್ರುತ್&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಅವುಲು ಆರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಳಿಯಿನವು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಗುರುತಿಸವೊಂಡುಂಡು. ಖಂಡೋಬಾದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಕೋಟೆಲೆನಲೆಕ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಜೆಜುರಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪದ ಪೂಜಾರಿಲು ಗುರುಕುಲು, ಬ್ರಾಣೆರ್ ಅತ್ತ್. ಇಂಬೆರೆನ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಈ ರೀತಿ ಉಂಡು:


ಜೆಜುರಿ ಖಂಡೋಬಾದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರಾಧನಾ ಕೇಂದ್ರ. ಉಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಡ್ದ್ 48 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಮೂಲು ರಡ್ಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಉಂಡು: ಸುರುತವು ಕಡೆಪಾತರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಕಡೆಪಾತರ್ ಏರೆರೆ ಕಷ್ಟ. ರಡ್ಡನೆ ಪೊಸ ಬೊಕ್ಕ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAmo&quot;&gt;ಗಡ್-ಕೋಟ್&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; ದೇವಸ್ಥಾನ, ಉಂದೆನ್ ಏರೆರೆ ಸುಲಭ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ಸುಮಾರ್ 450 ಮೆಟ್ಟಿಲು, 18 ಕಮಾನಿ (ಕಮಾನುದ ಮೆಟ್ಟಿಲು) ಬೊಕ್ಕ 350 ದೀಪಮಲೊಲು (ದೀಪದ ಕಂಬೊಲು) ಉಂಡು. ರಡ್ಡ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲುಲಾ ಕೋಟೆದಂಚಿನ ರಚನೆಲು. [೧]

ಪಾಲಿ (ರಾಜಪುರ) ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಾಲಿ-ಪೆಂಬರ್, ಸಾತಾರಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.[೨]

ಆದಿ-ಮಾಯ್ಲಾರ್ ಅಥವಾ ಖಾನಾಪುರ (ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೀದರ್ ಸಮೀಪದ ಪೆಂಬರ್ ಅಥವಾ ಮೈಲ್ಕರ್ಪುರ)

ನಾಲ್ದುರ್ಗ, ಒಸ್ಮಾನಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.

ಮೈಲಾರಲಿಂಗ, ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕನಾ೯ಟಕ.

ಮಂಗಸೂಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕರುನಾಡ.

ಕರುನಾಡ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಣೆಬೆನ್ನೂರು ತಾಲೂಕಿನ ದೇವರಗುಡ್ಡ ಮಾಲ್ತೇಶ್ ಅಥವಾ ಮೈಲಾರ ದೇವಸ್ಥಾನ.

ಮಣ್ಣಮೈಲಾರ ಅಥವಾ ಮೈಲಾರ (ಮೈಲಾರ, ಬಳ್ಳಾರಿ, ಕನಾ೯ಟಕ).

ನಿಮ್ಗಾಂವ್ ದಾವಡಿ, ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.

ಶೇಗುಡ್, ಅಹಮದ್ ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.

ಕೊಮುರವೆಳ್ಳಿ, ಸಿದ್ದಿಪೇಟೆ ಜಿಲ್ಲಾ, ತೆಲಂಗಾಣ.

ಸತಾರೆ, ಔರಂಗಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.

ಮಲೆಗಾಂವ್, ನಂದೆರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ.

ಮೈಲಾಪುರ ಮೈಲಾರಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮೈಲಾಪುರ, ಯಾದಗಿರಿ, ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲಾ, ಕರುನಾಡ


=== ಉತ್ಸವೊಲು ===
[[ಫೈಲ್:Khanderao_with_Mhalsa.jpg|thumb|ತಿರುಚಿರಪ್ಪಳ್ಳಿ ಕಂಪೆನಿದ ಶೈಲಿದ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮಾಲ್ಸಾದೊಟ್ಟುಗು ಖಂಡೋಬಾ. ಖಂಡೋಬಾನ್ ಶಿವನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ ತ್ರಿಶೂಲ, ದಾಮರು ಬೊಕ್ಕ ಜಿಂಕೆ ತೋಜಾದ್ ಚಿತ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್.]]
ಹಿಂದೂ ಮಾಸದ ಮಾರ್ಗಶಿರ್ಶದ ಪಕ್ಷದ ಸುರುತ ಪುಣ್ಣಮೆದ ದಿನೊಡ್ದ್ ಆರನೇ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಖಂಡೋಬಾನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಆರು ದಿನೊತ ಪರ್ಬೊನು ಜೆಜುರಿಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ರಾಕ್ಷಸೆರ್ ಮಣಿ-ಮಲ್ಲನೊಟ್ಟುಗು ನಡತಿನ ಹೋರಾಟೊನು ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಆಜಿದಾನಿ (ಚಂಪಾ-ಷಷ್ಠಿ) ಖಂಡೋಬ ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ್ ಕೊಂದಿವೆ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಪೆಂಬರ್‍ಡ್ ಚಂಪಾ- ಷಷ್ಠಿದಾನಿ ಒಂಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉತ್ಸವ, ಜಾತ್ರೆ ನಡಪುಂಡು, ಉಂದು ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುಂಡು. ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮರಾಠೆರ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂಪಾ-ಷಷ್ಠಿ ಉತ್ಸವೊನುಲಾ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಖಂಡೋಬ, ಮಲ್ಲ ಮೂರ್ತಿಲೆನ್ ಸುದ್ದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಜಿ ದಿನ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಏಳನೇ ದಿನ ಚಂಪಾಸಷ್ಟ್ಲಿಚೆ ಪರ್ನೆ ಪನ್ಪಿನ ಪರ್ಬೊಡು ಭಕ್ತೆರ್ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಪೆರ್. ಈ ಪರ್ಬೊಗು ಒಂಜಿ ಆಹ್ವಾನೊನು ಖಂಡೋಬಾದ ಆಹ್ವಾನ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟ.

ಜೆಜುರಿಡ್ ಸೋಮವಾರೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆದ ದಿನ [[ಅಮಾಸೆ|ಸೋಮವತಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆನ್]] ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಖಂಡೋಬಾ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಸಾ ಮೂರ್ತಿಲೆನ ಒಂಜಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿನ್ (ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ) ಮೆರವಣಿಗೆನ್ ಗಡ್-ಕೋಟ್ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡ್ದ್ ಕರ್ಹಾ ನದಿಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಪೆರ್, ಅಲ್ಪ ಮೂರ್ತಿಲೆನ್ ಆಚರಣೆಡ್ ಸ್ನಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಪಾಲಿ-ಪೆಂಬಾರ್ ಡ್ ಖಂಡೋಬ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಲ್ಸಾದ ಮದಿಮೆದ ಲೇಸ್ ವರ್ಸೊಗೊರ ನಡಪುಂಡು. ಅರಿಶಿನನ್ ದೈವೊಗು ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಖಂಡೋಬಾ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೈಲಾರೊದ ಗೌರವಾರ್ಥ ರಡ್ಡ್ ಪರ್ಬೊಲೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಅವುಲು ದೇವರಗುಡ್ಡೊಡು ದಸರಾ ಪರ್ಬ ಬೊಕ್ಕ ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೈಲಾರೊಡು ಮಾಘ ಮಾಸೊಡು (ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್) ನಡಪುನ ಪನ್ನೆರಡು ದಿನೊತ ಪರ್ಬೊಲು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್ಲಾ ಮೈಲಾರ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಣಿ-ಮಲ್ಲರ ರಾಕ್ಷಸೆರೆನ ನಡುಟು ನಡತಿನ ಲಡಾಯಿನ್ ಚಿತ್ರಿಸವೊಂಡುಂಡು. ಚೈತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮೆ (ಹಣ್ಣು ಚಂದ್ರೆ ದಿನ) ನ್ ಲಾ ಶುಭ ಪಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, ಸೂರ್ಯನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಭಾನುವಾರೊಲೆನ್ ಖಂಡೋಬಾ ಆರಾಧನೆಗ್ ಶುಭ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.

== ಆರಾಧನಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ==
[[ಫೈಲ್:Mailar_Mallanna_Khanapur.JPG|thumb|ಕನಾ೯ಟಕದ ಬೀದರ್ ಸಮೀಪದ ಖಾನ್ಪುರದ ಮೈಲಾರ ಮಲ್ಲಣ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾ ತನ್ನ ಬೊಡೆದಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು.]]
ಖಂಡೋಬಾದ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮ ವೈದಿಕ ರುದ್ರನ ಪ್ರಭಾವೊನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುಂಡು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಡು ಲಿಂಗ ಆದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಪೌರಾಣಿಕ ಶಿವ, ನಾಥ ಬೊಕ್ಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಪಂಥೊಲು. ಖಂಡೋಬಾ ವೈದಿಕ ರುದ್ರದ ವೃತ್ತಾಂತ ಆದಿತ್ತ್ ದ್ ಉಪ್ಪೊಲಿ, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಖಂಡೋಬಾದಲೆಕನೆ ರುದ್ರಲಾ ದರೋಡೆಕೋರೆರ್, ಕುದುರೆಲು ಬೊಕ್ಕ ನಾಯಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೪ನೆ ಶತಮಾನೊದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರೆ ಸಯನ ''ಮಲ್ಹಾರಿ'' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ನ್ ತೈತ್ತಿರಿಯ ಸಂಹಿತಾಡ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್, ಅಲ್ಪ ಮಲ್ಹಾರಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ನ್ ಶತ್ರು ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್ (ರುದ್ರನ ಒಂಜಿ ಉಪನಾಮ, ಮಲ್ಹಾ- ಪ್ರಜಾಪತಿನ ವಿರೋಧಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್). ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಖಂಡೋಬಾ ಒಂಜಿ ಪರ್ವತ ದೇವೆರ್, ಸೌರ ದೇವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಕ್ಷಕೆರ್ ಆದ್ ಪುಟ್ಟುದು, ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ದೇವೆರ್ ಆದ್ ತನ್ನನ್ ತಾನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್. ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಖಂಡೋಬಾನ್ ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಚಂದ್ರೆನೊಟ್ಟುಗು ಗುರುತಿಸವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯೊಡು ಶಿವನ ಚಂದ್ರನ ಚಿತ್ರ ಖಂಡೋಬಾನ ಸೌರ ಚಿತ್ರೊಗು ಎಂಚ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ದು, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಖಂಡೋಬಾನ್ &quot;ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರ್ ಆಯಿನ ಚಂದ್ರ ದೇವೆರ್&quot; ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್.

ಆರ್. ಸಿ. ಧೆರೆ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೬೩ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೪೮ಡ್ ಬರೆತಿನ ರಡ್ಡ್ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ಜಾನಪದ ದೇವತೆ ಮೈಲಾರ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಪತ್ನಿ ಮಾಲವನ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು, ಉಂದು ಈ ಕಾಲೊಡು ಮೈಲಾರ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಜನಪ್ರಿಯತೆನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಈ ಜಾನಪದ ದೈವೊಗು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅರಸುಲು ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಟ್ಟೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದೆಡ್ದ್ ಮೈಲಾರನ್ ನಿಂದೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಥಾಪಿತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗಣ್ಯೆರೆಗ್ ಬೇಜಾರು ಆಂಡ್. ಸುರುಟು ಶಿವನ ಅವತಾರ ಪಂಡ್ದ್ ಉನ್ನತಿ ಪಡೆಯಿನ ಮೈಲಾರನ್ ಶಿವರಾಧನೆದ ಲಿಂಗಾಯತ ಪಂಥದ ಸ್ಥಾಪಕೆ ಬಸವಣ್ಣೆ ಖಂಡಿಸಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮೈಲಾರನ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಹಾನುಭವ ಪಂಥದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಆಯಿನ ಚಕ್ರಧಾರ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೭೦), ವಿದ್ಯಾರಣ್ಯ (೧೨೯೬-೧೩೯೧) ಬೊಕ್ಕ ಶೇಖ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ (೧೫೬೦-೧೬೫೦) ಮೈಲಾರನ್ ಟೀಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ವರ್ಕಾರಿ ಕವಿ-ಸಂತ ಏಕನಾಥ್ ಲಾ ಖಂಡೋಬಾರ್ ಆರಾಧನೆದ ಬಗ್ಗೆ &quot;ಅವಮಾನಕಾರಿ&quot; ರೀತಿಡ್ ಬರೆಯೆರ್, ಆಂಡ ಅರೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಖಂಡೋಬಾರ್ ಲೆನ &quot;ಮುಕ್ತ&quot; ವಿಮರ್ಶೆ ಉಂತುಂಡು, ಆಂಡಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಆರಾಧನೆದ &quot;ಅನಾಗರಿಕ&quot; ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಗುರಿ ಮಲ್ತೆರ್. 

ಖಂಡೋಬಾ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕುರುಬೆರೆನ ದೇವೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೈನ ಬೊಕ್ಕ ಲಿಂಗಾಯತ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಾಸನೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಉಲ್ಲೇಖೊಲೆಡ್ದ್ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಪಿನಂಚಿನ ಖಂಡೋಬಾದ ಆರಾಧನೆ ಕನಿಷ್ಠ 12ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಪಿರಾಕ್ ದವು ಪಂದ್ ಸೊಂಥೈಮರ್ ಸೂಚಿಸವೆರ್. ೧೨ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಜೈನ ಲೇಖಕೆರ್ ಬ್ರಹ್ಮಸಿವ ಪನ್ಪೆರ್, ಶೌರ್ಯೊನು ತೋಜಾದ್ ಯುದ್ಧೊಡು ಸೈತಿನ ಒರಿ ಜೈನೆರೆಗ್ ಮೈಲಾರ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ೧೩ನೆ ಶತಮಾನೊಗು, ರಾಜೆರ್, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಕುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಯೋಧೆರ್ ಮಲ್ಹಾರಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೈಲಾರನ ಆರಾಧನೆನ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉದಿಪನೊಡು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ನಾಶವಾದ್, ಖಂಡೋಬಾ ಇಂಚಿನ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮೊಲು ಪುಟ್ಟುದು ಬತ್ತ್ ಂಡ್. ಚಕ್ರಧಾರೆ ತನ್ನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಲೀಲಚರಿತ್ರೆಡ್ &quot;ಕಲಿಯುಗದ ಅಂತ್ಯೊಡು ವಿಷ್ಣು ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ನಾಶ ಆಪುಂಡು, ಆಂಡ ಮೈಲಾರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಒರಿಯುಂಡು&quot; ಪಂಡ್ ದ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ೧೩೬೯ಡ್ ವಾರಂಗಲ್ ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇನಾವೊಲು ಬತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಶಾಸನೊಡು ಮಲ್ಲಾರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯೊಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಲೆಕ್ಕ ಉಂಡು—ಶಿವೆ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ನಾಯಕ ಅರ್ಜುನಗ್ ಮಲ್ಲ ರಾಕ್ಷಸೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಅರೆಗ್ ಮಲ್ಲಾರಿ ಪನ್ಪಿನ ಬಿರುದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮೈಲಾರ ಕಾಕತಿಯ ರಾಜವಂಶದ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦೮೩-೧೩೨೩) ಒಂಜಿ ಕುಟುಂಬದ ದೇವತೆ, ಅಕ್ಲೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಒಂಜಿ ಗ್ರಂಥೊಡು ಮೈಲಾರ-ಭಕ್ತೆರೆನ ಸ್ವಯಂ-ಹಿಂಸೆದ ಕ್ರಮೊಲೆನ್ ದಾಖಲಾತ್ ದ್ ದೇವೆರೆನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉಂಡು. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಡ್, ಮೈಲಾರನ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಲಿಂಗಾಯತ ಬೊಕ್ಕ ಭಕ್ತಿ ಸಂತೆರ್ ಈಶ್ವರ (ದೇವೆರ್) ನ ಕೆಳಮಟ್ಟೊದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಪಂಡ್ದ್ ತೂಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ೧೮ನೆ ಶತಮಾನೊಗು ಬನ್ನಗ ಖಂಡೋಬಾ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಕುಟುಮೊದ ದೈವ ಆದಿತ್ತೆ. ೧೭೫೨ಡ್ ಮರಾಠಾ ರಾಜಕುಮಾರಿ ತಾರಾಬಾಯಿ ದೇವೆರೆನ ಸನ್ನಿಧಿಡ್ ಪೇಶ್ವ ಅರಸು ಬಾಲಾಜಿ ಬಾಜಿರಾವ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಒಪ್ಪಂದ ಮಲ್ಪೆರೆ ಖಂಡೋಬಾದ ಜೆಜುರಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. [೧]


''ಮಲ್ಹಾರಿ ಮಹಾತ್ಮ್ಯ'' ಖಂಡೋಬಾ ಸುರುಕು ಪ್ರೇಂಪುರ್ ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್—ಪೆಂಬರ್ (ಆದಿಮೈಲಾರ್, ಬೀದರ್ ದ ಸಮೀಪ, ಬೀದರ್ ದ ಸಮೀಪ) ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸವೆರ್—ಭಾನುವಾರದ ಚಂಪಾ-ಷಷ್ಠಿಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಮರಾಠಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲು ಪನ್ಪುಂಡು ಖಂಡೋಬಾ ಮೂಲತಃ ಪ್ರೇಂಪುರ್ ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ ದ್, ನನ ನಲ್ದುರ್ಗ್, ಪಾಲಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಂಚನೆ ಜೆಜುರಿಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಮೈಲಾರ ಪಂಥ ಪೆಂಬರ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರೊಗು ವ್ಯಾಪಿಸಾಯಿನವು ಆದುಪ್ಪೊಲಿ, ಅಲ್ಪ ಉಂದು ಖಂಡಕ ಪಂಥೊದೊಟ್ಟುಗು ವಿಲೀನ ಆದುಪ್ಪೊಲಿ—ಪೈಥಾನ್-ಪೋಷಕ ಯಕ್ಷ (ಅರ್ಧ-ದೇವೆರ್) ಉಂದೆಕ್ ಅಯಿತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಕುಲು ಕನಡ್ಯ ಖಂಡೇರಾಯ ದೇವೆರೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ದೈವ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಹುಶಃ ಈ ಪಂಥೊನು ಮೈಲಾರ-ಖಂಡೋಬಾಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಲಿಂಗಾಯತ್, ಜೈನ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಲು ಡೆಕ್ಕನ್ ದ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಗ್ ಪಸರಿಸಯೆರ್. ಮೈಲಾರೊದ ಜೊತೆಗೆ ಖಂಡೋಬಾನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬೇತೆ ದೇವತೆಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಗುರುತಿಸವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲಣ್ಣ, ಮೈಲಾರ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲು ಖಾನ್ ಪಂಡ್ ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಜಾನಪದ ದೇವತೆಲೆನ ಶಕ್ತ ಆರಾಧನೆಲೆನಂಚಿನ ಬೇತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲು ಖಂಡೋಬಾ ಆರಾಧನೆಡ್ ಸೇರ್ದ್, ಖಂಡೋಬಾನ ಪತ್ನಿಲು, ಮಲ್ಸಾ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬನಾಯಿ ಪನ್ಪಿನ ಗುರುತಿಸಾಯಿನ ದೇವತೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್.&amp;nbsp;

ಖಂಡೋಬಾ ಪಂಥದ ಬಗ್ಗೆ ಮರಾಠಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಉಂಡು. ಖಂಡೋಬಾಗ್ (೧೭೯೦) ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ಒಂಜಿ ಸ್ತೋತ್ರೊಡು, ನರಂಜನಾಮಾಧವನ್ ಆಯನ್ &quot;ಒರಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜೆ, ಶ್ರೀಮಂತವಾದ್ ವಸ್ತ್ರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ರತ್ನೊಲೆಡ್ ಸೀರೆ ಪಾಡ್ದ್&quot;, ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು &quot;ಒಂಜಿ ಪಿರಾಕ್ ದ ಎರುನು ಸವಾರಿ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಇರುವೆ ಕಚ್ಚಿದ ಗುಡ್ಡೆನ್ (ಖಟ್ವಾಂಗಾ) ಕೈಟ್ ಪತೊಂದು ಪೋಯಿನ ಒರಿ ತಪಸ್ವಿ ಭಿಕ್ಷು&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ - ಶಿವನ ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಣ. ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಸನ್ನಿವೇಶೊಡು (೧೮೫೫) [[ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್|ಒರಿ ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಮಿಷನರಿ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಕೊಂಕನ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಒರಿ ದೇಶಸ್ಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ನ ವಿರುದ್ಧ ಚರ್ಚೆಡ್ ಖಂಡೋಬಾನ್ ಭೂತ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಶೂದ್ರೆರ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರ್ಪಿನ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅಶುದ್ಧತೆದ ಬಗ್ಗೆ ಬೇತೆ ಒರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್ ಅಪಹಾಸ್ಯದ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಪುರೋಹಿತೆರ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇತರ ಗುರುಕುಲು. ಮರಾಠಿ ಪದ &quot;ಖೇಲ್-ಖಂಡೋಬಾ&quot;, ಉಂದೆತ ಅರ್ಥ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಡ್ &quot;ನಾಶ&quot; ಪನ್ಪಿನವು, ಅರೆನ ಪಂಥೊಡ್ದ್ ಒರಿ ಭಕ್ತೆ ಉಪ್ಪುನವು.

== ಉಲ್ಲೇಕೊಲು ==
{{Reflist|30em}}

* {{Cite journal|last=Burman|first=J. J. Roy|jstor=4410485|journal=[[Economic and Political Weekly]]|title=Shivaji's Myth and Maharashtra's Syncretic Traditions|volume=36|date=Apr 14–20, 2001|pages=1226–1234|issue=14/15}}
* {{Cite book |last=Gupta |first=Shakti M. |title=Karttikeya: The Son of Shiva |publisher=Somaiya Publications Pvt. Ltd. |year=1988 |isbn=81-7039-186-5 |location=Bombay}}
* {{Cite book |last=Mate |first=M. S. |title=Temples and Legends of Maharashtra |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |year=1988 |location=Bombay}}
* {{Cite book |last=Singh |first=Kumar Suresh |url=https://books.google.com/books?id=BsBEgVa804IC&amp;q=Khandoba+god&amp;pg=PR59 |title=People of India |last2=B. V. Bhanu |publisher=Anthropological Survey of India |year=2004 |isbn=978-81-7991-101-3}}
* {{Cite book |last=Sontheimer |first=Günther-Dietz |title=Criminal Gods and Demon Devotees: Essays on the Guardians of Popular Hinduism |publisher=[[State University of New York|SUNY]] Press |year=1989 |isbn=0-88706-981-9 |editor-last=Alf Hiltebeitel |editor-link=Alf Hiltebeitel |chapter=Between Ghost and God: Folk Deity of the Deccan |chapter-url=https://books.google.com/books?id=CLmuJhU3wC8C&amp;q=Between+Ghost+and+God+Sontheimer&amp;pg=PA299}}
* {{Cite book |last=Sontheimer |first=Günther-Dietz |title=The History of Sacred Places in India as Reflected in Traditional Literature |publisher=BRILL |year=1990 |isbn=90-04-09318-4 |editor-last=Hans Bakker |chapter=God as King for All: The Sanskrit Malhari Mahatmya and its context |chapter-url=https://books.google.com/books?id=McwUAAAAIAAJ&amp;q=khandoba&amp;pg=PA129}}
* {{Cite book |last=Sontheimer |first=Günther-Dietz |title=Images of Women in Maharashtrian Literature and Religion |publisher=[[State University of New York|SUNY]] Press |year=1996 |isbn=0-7914-2837-0 |editor-last=Anne Feldhaus |chapter=All the God's wives |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ooV3Rz9zQvQC&amp;q=khandoba&amp;pg=PA115}}
* {{Cite journal|doi=10.2307/2053326|last=Stanley|first=John M.|date=Nov 1977|title=Special Time, Special Power: The Fluidity of Power in a Popular Hindu Festival|jstor=2053326|journal=The Journal of Asian Studies|publisher=Association for Asian Studies|volume=37|issue=1|pages=27–43}}
* {{Cite book |last=Stanley |first=John. M. |url=https://archive.org/details/experienceofhind00zell |title=The Experience of Hinduism |year=1988 |editor-last=Eleanor Zelliot, Maxine Berntsen |chapter=Gods, Ghosts and Possession |url-access=registration}}
* {{Cite book |last=Stanley |first=John. M. |title=Criminal Gods and Demon Devotees: Essays on the Guardians of Popular Hinduism |publisher=[[State University of New York|SUNY]] Press |year=1989 |isbn=0-88706-981-9 |editor-last=Alf Hiltebeitel |editor-link=Alf Hiltebeitel |chapter=The Captulation of Mani: A Conversion Myth in the Cult of Khandoba}}
* {{Cite book |last=Underhill |first=Muriel Marion |title=The Hindu Religious Year |publisher=[[Asian Educational Services]] |year=1991 |isbn=81-206-0523-3}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು ==

* [https://web.archive.org/web/20260317093046/http://jejuri.in/ ಲಾರ್ಡ್ ಖಂಡೋಬಾ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ತಿ ಮಾಹಿತಿ ಉಪ್ಪುನ ವೆಬ್ಸೈಟ್] Error in webarchive template: Check | url= ಮೌಲ್ಯ. ಖಾಲಿ.
* [http://mallana-temple.blogspot.com ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಕರ್ನಾಟಕ &amp; ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಖಂಡೋಬಾ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು]
[[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]]</text>
      <sha1>6gy5s49n1jcbv27g3agxo9ahl6jq54l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಝುಂಪ ಲಾಹಿರಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25999</id>
    <revision>
      <id>360812</id>
      <parentid>356868</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T00:48:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66452" sha1="5c3n82rk0omyz1i5lwvz5sl6gp74zlk" xml:space="preserve">
{{Infobox writer
| name             = ಝುಂಪ ಲಾಹಿರಿ
| image            = Jhumpa Lahiri (2015).png

}}

'''ನೀಲಂಜನ ಸುದೇಶ್ನ''' &quot; '''ಝುಂಪ''' &quot; '''ಲಾಹಿರಿ'''  (  ; ಜುಲೈ ೧೧, ೧೯೬೭ಡ್ ಪುಟ್ಟುನ) ಒರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೇಖಕಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಡ್ ತನ್ನ ಸಣ್ಣ ಕತೆಕುಲು, ಕಾದಂಬರಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬಂಧೊಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. 

ಅರೆನ ಸುರುತ ಸಣ್ಣ ಕತೆತ ಸಂಗ್ರಹ, ''ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡೀಸ್'' (೧೯೯೯), ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫಾರ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೆನ್/ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿ, ''ದಿ ನೇಮ್ಸೇಕ್'' (೨೦೦೩), ಅದೇ ಪುದರ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರೊಗು ರೂಪಾಂತರ ಆಂಡ್.

''ದಿ ನೇಮ್ಸೇಕ್'' ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ನೋಟೆಬಲ್ ಬುಕ್, &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwJg&quot;&gt;ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಟೈಮ್ಸ್&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; ಬುಕ್ ಪ್ರೈಸ್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರ ಆದ್ ಮಲ್ತೆರ್.  ''ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್'' (೨೦೦೮) ಫ್ರಾಂಕ್ ಒ'ಕಾನರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಶಾರ್ಟ್ ಸ್ಟೋರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್, ಆಂಡ ಅರೆನ ರಡ್ಡನೆ ಕಾದಂಬರಿ, ''ದಿ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್'' (೨೦೧೩) ಮ್ಯಾನ್ ಬುಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಫಿಕ್ಷನ್ ಗ್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಆಯೆರ್. ಜನವರಿ ೨೨, ೨೦೧೫ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ''ದಿ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್'' ಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು US$೫೦,೦೦೦ ಡಿಎಸ್ಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್.  ಈ ಕೃತಿಲೆಡ್, ಲಾಹಿರಿ ಅಮೆರಿಕೊಡು ಭಾರತೀಯ-ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಅನುಭವೊನು ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.

೨೦೧೨ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ರೋಮ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಬಂಧೊಲೆನ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಬರೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಸುರುಕು ೨೦೧೮ ಡ್ ''ಡವ್ ಮಿ ಟ್ರೊವೊ'' ಪನ್ಪಿನ ಕಾದಂಬರಿಡ್, ಬೊಕ್ಕ ೨೦೨೩ ಡ್ ''ರೋಮನ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಪನ್ಪಿನ'' ಸಂಗ್ರಹೊಡು. ಆರ್ 40 ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬರವುದಕುಲು ಬರೆತಿನ 40 ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಣ್ಣ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತಿನ ''ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶಾರ್ಟ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ನ್'' ಸಂಕಲನ ಮಲ್ತೆರ್, ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಕೆಲವು ಬರವುಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಲೇಖಕೆರೆನ ಬರವುಲೆನ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್. 

೨೦೧೪ಡ್, ಲಾಹಿರಿಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವಿಕ ಪದಕೊನು ಕೊರ್ತೆರ್. 2015 ಡ್ದ್ 2022 ಮುಟ್ಟ ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವುದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್ . 
== ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ==
ನಿಲಂಜನ ಸುದೇಶ್ನಾ ಲಾಹಿರಿ ಲಂಡನ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್, ಬಂಗಾಳಿ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಅಮರ್ ಲಾಹಿರಿ ಬೊಕ್ಕ ತಪತಿ &quot;ಟಿಯಾ&quot; ಲಾಹಿರಿ ( née ಸಾನ್ಯಾಲ್ ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊಡ್ದ್ . ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಟೊಲಿಗುಂಗೆಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕುಲು.  ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಉತ್ತರ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕುಲು.  ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ 1966ಡ್ ಲಂಡನ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆ 1967ಡ್ ಬತ್ತೆರ್ ಅಕುಲು ಫಿನ್ಸ್ಬರಿ ಪಾರ್ಕ್ ಡ್ ನೆಲೆಯಾಯೆರ್.  ೧೯೬೯ಡ್, ಅಲೆಗ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಸೊ ಆನಗ ಅಲೆನ ಕುಟುಂಬ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್.  ಅಲೆಗ್ ಒರಿ ಅಕ್ಕ ಉಂಡು, ಸಿಮಂತಿ ಲಾಹಿರಿ, ನವೆಂಬರ್ ೧೯೭೪ಡ್ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ಪುಟ್ಟುನ, ಆರ್ ಇತ್ತೆ ರುಟ್ಜರ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಯೋಜನಾ ಸಂಯೋಜಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. 

ಲಾಹಿರಿ ಒರ್ತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬೊಕ್ಕ ಒರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕೆರ್.  ಲಾಹಿರಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಗ್ ಲಗತ್ತಿಸಯೆರ್. &quot;ಉಂದು [ಅಲೆನ] ಅಮ್ಮೆರೆಗ್ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾದ್ ದಾದನಾ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ತುಂಡು,&quot; ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಅಲೆಗ್ &quot;ಯಾಪಲ ತಪ್ಪು ಆದ್ ತೋಜುಂಡು&quot;. ಅಲ್ ಒರಿ ನ್ಯಾಚುರಲೈಸ್ಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆನಗ ಅಲ್ ತನ್ನ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವೊನು ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾತ್ರ ಅಲೆಗ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.  ಲಾಹಿರಿ ತನ್ನನ್ ತಾನ್ ಒರಿ &quot;ಅಮೆರಿಕನ್&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪನ್ಪೆರ್, &quot;ಯಾನ್ ಮುಲ್ಪ ಪುಟ್ಟುಜಿ, ಆಂಡ ಯಾನ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟುದುಪ್ಪೊಲಿ.&quot; 

ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಷ ಕರಿದ್, ಅಲೆನ ಕುಟುಂಬ ದಕ್ಷಿಣ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಟೌನ್, ರೋಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್.ಲಾಹಿರಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ಟನ್, ರೋಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಡ್ ಬುಲೆಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಅಮರ್ ರೋಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಗ್ರಂಥಾಲಯಕಾರೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್;  &quot;ದಿ ಥರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಫೈನಲ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್&quot; ಡ್ ನಾಯಕ, ''ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್ ನ್'' ಮುಗಿಪುನ ಕತೆ, ಅರೆನ ನಂತರ ಮಾದರಿ ಆತ್ಂಡ್.  ಟಿಯಾ, ಒರಿ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕಿ,  ತನ್ನ ಜೋಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಬಂಗಾಳಿ ಪರಂಪರೆನ್ ತೆರಿದ್ ಬುಲೆವೊಡು ಪಂದ್ ಬಯಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕುಟುಂಬೊ ಕಲ್ಕತ್ತಾಡ್ (ಇತ್ತೆದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ) ಬಂಧುಲೆನ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.  ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಉತ್ಸಾಹಿ ಓದುಗೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಬಂಗಾಳಿ ಕಬಿತೆಲೆನ್ ಬರೆಪೆರ್.  ಲಾಹಿರಿ ನೆನಪು ಮಲ್ತೆರ್, ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಅಜ್ಜೆರ್, ಫಾನಿ ಭೂಷಣ್ ಸಾನ್ಯಾಲ್,  ಒರಿ ದೃಶ್ಯ ಕಲಾವಿದೆರ್, ಅರೆನ ಆರು ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್, ಅರೆಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್.  ಅಲ್ [[ಬಂಗಾಳಿ ಬಾಸೆ|ಬಂಗಾಳಿ ಬಾಸೆನ್]] ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಪಾತೆರೊಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪೊಲಿ, ಆಂಡ ಅಲೆಗ್ ಓದರೆ ಆಪುಜಿ. ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ ಉಂದು, ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆಗ್ ನಾಲ್ ವರ್ಸೊದ ಮುಟ್ಟ ಬಂಗಾಳಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರೆರೆ &quot;ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ್ ನಿಷೇಧ&quot; ಮಲ್ತೆರ್. 

ಲಾಹಿರಿ ಶಿಶುವಿಹಾರೊಗು ಸುರು ಮಲ್ತಿನಗ, ಅಲೆನ ಶಿಕ್ಷಕೆರ್ ಅಲೆನ್ ಝುಂಪ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಅಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಪುದರ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಲೆನ ಔಪಚಾರಿಕ ಪುದರ್ ಡ್ದ್ ಉಚ್ಚಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುಲಭ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.  ಲಾಹಿರಿ ನೆನಪು ಮಲ್ತೆರ್, &quot;ಎನ್ನ ಪುದರ್ ಗ್ ಎಂಕ್ ಯಾಪಲ ಮುಜುಗರ ಆಪುಂಡು.... ಈರ್ ಏರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಈರ್ ಏರೆಗ್ಲಾ ನೋವು ಕೊರ್ಪುನಂಚಿನ ಅನುಭವ ಆಪುಂಡು.&quot;  ಆ ಕಾಲೊಡು ಅಲೆಗ್ ಬೇಗನೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಕಲ್ಪುನಗ, &quot;ಆಂಡ ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆರ್, ಅಲೆನ್ ಪಾತೆರುನವು ಏಪಲಾ ಇಷ್ಟ ಆಯಿಜಿ.ಆರ್ ಜೋಕುಲಾದ್ ಬರೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಾಲೆದ ಕ್ಲೋಸೆಟ್ ಡ್ದ್ &quot;ಒಂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ರಡ್ಡ್&quot; ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾ ನೋಟ್ ಬುಕ್ ಲೆನ್ ಕದಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಆರ್ನ &quot;ಸುರುತ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಕೃತ್ಯ&quot; ನ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್, ಹೆಚ್ಚಿನವು &quot;ದುಷ್ಟ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಬಲಿಪೊಯಿನಕ್ಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಕತೆಕುಲು.&quot; ಆರ್ ಇತ್ತೆಲಾ ನೋಟ್ಬುಕ್ ಡ್ ಬರೆಯೆರೆ ಇಷ್ಟ ಪಡ್ಪೆರ್. ಅಲ್ ಏರೆಗ್ಲಾ ಅಲೆನ ಬರವುನ್ ಏರೆಗ್ಲಾ ತೋಜಾವೊಂದಿಜ್ಜೆರ್.  ಒಂಜಿ ವರ್ಷದ ಪ್ರಾಯೊಡು, ಆರ್ 1976ಡ್ ತನ್ನ ಸುರುತ ಪುಸ್ತಕೊನು &quot;ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್&quot; ''ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಎ ವೆಯಿಂಗ್ ಸ್ಕೇಲ್'' ( ''ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ವೆಯಿಂಗ್ ಸ್ಕೇಲ್'' ಪನ್ಪಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಲಾ ಉಂಡು), ಉಂದೆನ್ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಬಾತ್ ರೂಮ್ ಸ್ಕೇಲ್ ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊಡ್ದ್ ಬರೆಯೆರ್, ಆರ್ ಗೆಂದಿನ ಅರೆನ ಶಾಲೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ &quot;ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬೆರ್ಲಾ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕೊನು ಬರೆಯೆರೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಶಾಲೆಡ್ ಬಹುಮಾನೊನು ಪಡೆಯೆರ್. ಲೈಬ್ರೆರಿ.
ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಇಷ್ಟ ಆಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ &quot; ಹ್ಯಾನ್ಸೆಲ್ ಅಂಡ್ ಗ್ರೆಟಲ್ &quot; ಡ್ ವಿಚ್, ''ಆಲಿಸ್ ಇನ್ ವಂಡರ್ಲ್ಯಾಂಡ್'' ಡ್ ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಟ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ''ಆಲಿವರ್ ಟ್ವಿಸ್ಟ್'' ಡ್ ಫಾಗಿನ್ ನಂಚಿನ ಖಳನಾಯಕೆರೆನ ಪಾತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಆಯೆರ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅರೆಗ್ &quot;ಯಾನ್ ಬ್ಲೊಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಿಳುಪು ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನೆಡ್ದಾವರ ಭಾಗಶಃ, ಚೇಸ್ ಗ್ ಕಟ್ ಮಲ್ಪೆರೆ&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಅರೆಗ್ ತೋಜುಂಡು.  ಅಲೆನ ಹದಿಹರೆಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಕತೆಕುಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ಪುನ ಆಸೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಆಂಡ ಅಲೆನ &quot;ಬರವು ಎನ್ನ ವರ್ಷೊಲೆಗ್ ವಿಲೋಮ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಕುಗ್ಗಿಂಡ್&quot; ಅಲೆನ ಸ್ವ-ಅನುಮಾನ ಬೊಕ್ಕ ಅಸುರಕ್ಷತೆಡ್ದ್.  ಆರ್ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಒರಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಆಯೆರೆ ಆಸೆಡ್, ಆರ್ &quot;ಪದೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್&quot; ಬೊಕ್ಕ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬಂಧೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್.
ಅಲೆನ ಗುರುತುದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲೆನ ದ್ವಂದ್ವತೆ ಗೊಗೋಲ್ ನ ಮಿಶ್ರ ಭಾವನೆಲೆಗ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಆಂಡ್, ಅಲೆನ ಕಾದಂಬರಿ ''ದಿ ನೇಮ್ಸೇಕ್ ದ'' ನಾಯಕ, ಅಲೆನ ಸ್ವಂತ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪುದರ್ದ ಬಗ್ಗೆ.  ''ನ್ಯೂಸ್ವೀಕ್'' ಡ್ ಒಂಜಿ ಸಂಪಾದಕೀಯೊಡು, ಲಾಹಿರಿ &quot;ಪಿರಾಕ್ದ ಲೋಕೊಗು ನಿಷ್ಠಾವಂತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಲೋಕೊಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಪಾತೆರುನ ರಡ್ಡ್ ವಿಷಯೊಲು ಆಯೆರೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡೊನು ಅನುಭವಿಸಯೆರ್&quot; ಪಂದ್ ವಾದ ಮಲ್ತೆರ್. ಬಾಲೆ ಆದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಅಲೆನ ಅನುಭವೊಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಭಾಗೊ ಈ ರಡ್ಡ್ ಕಡೆಟ್, ಭಾರತೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಮೆರಿಕನ್, ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಎದುರು ಪೋದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ. ಅಲ್ ಮಲ್ಲೆ ಆನಗ, ಅಲ್ ಬಾಲೆ ಆನಗ ಇತ್ತಿನ ಮುಜುಗರ ಬೊಕ್ಕ ಹೋರಾಟ ಇಜ್ಜಂದೆ ಈ ರಡ್ಡ್ ಆಯಾಮೊಲೆನ ಭಾಗವಾದ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್. ಅವು 'ಒಂಜೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್' ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಈ ಪದೊತ ಇತ್ತೆ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾದ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಆರ್ ತನ್ನನ್ ತಾನ್ 'ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. 
ಲಾಹಿರಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಟೌನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 1989ಡ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಬಿಎ ಪಡೆಯೆರ್  ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಆರ್ ಒರಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್ ಆಯೆರೆ ಬಯಕೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್. ಅಲೆಗ್ ಒರಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಯೆರೆ ಬಯಕೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಒರಿ ಬರವುದಕುಲು ಆಯೆರೆ ಯೋಚನೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್.  ಅಲ್ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಹದಿಹರೆಯೊಡು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಡೈರಿಲೆನ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಆರ್ ತನ್ನ ಇರ್ವತ್ತಾರ್ದ್ ಇನಿಕ್ಲಾ ಗಂಭೀರವಾದ್ ಡೈರಿಲೆನ್ ದೀಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. 

ಲಾಹಿರಿ ಅಪಗ ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಬಾಡಿಗೆದ ಕೋಣೆಡ್ ಒಂಜಿ ಇಲ್ಲಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕದ ಅಂಗಡಿಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಅಯಿಟ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆಲೆನ್ ತೆರೆಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ನಗದು ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ನ್ ನಡಪಾಯೆರೆ ಸೇರ್ದ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್.  ಆರ್ ಒರಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂಗಡಿದ ಉದ್ಯೋಗಿನೊಟ್ಟುಗು ಸ್ನೇಹ ಮಲ್ತೆರ್, ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ಒರಿ ಕವಿ ಆದಿತ್ತೆರ್.  ಆರ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ಕುಟುಂಬದ ಇಲ್ಲಗ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪೆರ್, ಉಂದು &quot;ಪುಸ್ತಕೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಟ್ ತುಂಬುದು ಇತ್ತ್ಂಡ್&quot;, ಬೊಕ್ಕ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಒಂಜಿ ಇಡೀ ಬೇಸಿಗೆನ್ ಕಳೆಯೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಲ್ ಒಂಜೇ ಆನಗ ಒಂಜಿ ಟೈಪ್ ರೈಟರ್ ಡ್ ಕೆಲವು ಸ್ಕೆಚ್ ಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ತುಂಡುಲೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. 
೧೯೯೭ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧೊನು ಮುಗಿಪಾವೊಂದು ಇತ್ತಿನಗ, ಶೀಘ್ರೊಡು ಶೀಘ್ರೊಡು ರಹಸ್ಯವಾದ್ ಒರಿ ಬರವುದಾರೆ ಆಯೆರೆ ಆಸೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ವರ್ಷ, ಆರ್ ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಪತ್ರಿಕೆಡ್'' ವೇತನ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಇಂಟರ್ನ್ ಆದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್, &quot;ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ಲಾಟರಿಂಗ್ ಐಟಂಲೆನ್&quot; ಬರೆಯೆರ್.  ಅಲ್ ತನ್ನ ಬರವುಲೆನ್ ಒರಿನಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್ದ್ &quot;ಕುಲ್ಲುದು ಒಂಜಿ ವಸ್ತುನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ&quot; ಪ್ರೇರೇಪಿಸಯೆರ್. ವಾರಾಂತ್ಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆಡ್, ಆರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಾಯಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಕಚೇರಿಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಡ್ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಟೈಪ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ''ರೈಟರ್ಸ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್'' ದ ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿನ್ ಲಾ ಕೊಂಡೊಂತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಗ್ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್, ಆಂಡ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ನಿರಾಕರಣೆಲೆನ್ ಎದುರಿಸಯೆರ್.  ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗು ಸೇರ್ದೆರ್. ಒಂಜಿ ದಿನ, ಬರವುದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಮಾತ್ರ ತೆರೆದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಸೃಜನಶೀಲ-ಬರವುದ ತರಗತಿಡ್ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಆರ್ ಧೈರ್ಯೊಡು ವಿನಂತಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವುದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಆಯಿನ ಲೆಸ್ಲಿ ಎಪ್ಸ್ಟೀನ್ ಒಂಜಿ ಅಪವಾದೊನು ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದೆನ್ ತೂದು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಗು ಔಪಚಾರಿಕವಾದ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸೊಡಾಪುಂಡು. ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ಈ ನಿರ್ಧಾರೊಗು ತಟಸ್ಥರಾದಿತ್ತೆರ್.  30 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು, ಆರ್ &quot;ಎ ಟೆಂಪರರಿ ಮ್ಯಾಟರ್&quot; ನ್ ಬರೆಯೆರ್, ಉಂದು ಆರ್ ವಯಸ್ಕೆರ್ ಆದ್ ಬರೆತಿನ ಸುರುತ ಸಣ್ಣ ಕತೆ, ಉಂದು ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆರ್ನ ಸುರುತ ಸಣ್ಣ ಕತೆ ಸಂಗ್ರಹ, ''ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್'' ಡ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. 

ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಆರ್ ಮುಂದುವರಿದ ಪದವಿಲೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ ಎಂಎ, ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಡ್ ಎಂಎಫ್ಎ, ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಎಂಎ, ಬೊಕ್ಕ ನವೋದಯ ಅಧ್ಯಯನೊಡು ಪಿಎಚ್ಡಿ. ೧೯೯೭ಡ್ ಮುಗಿಯಿನ ಅರೆನ ಪ್ರಬಂಧೊಗು ''ಅಕರ್ಸ್ಡ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್: ದಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಪಲಾಜೊ ಆನ್ ದಿ ಜಾಕೋಬಿಯನ್ ಸ್ಟೇಜ್ (೧೬೦೩-೧೬೨೫)'' ಪನ್ಪಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉಂಡು.  ಅಲೆನ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಹೆಗಾರೆರ್ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರೊಲ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಬೊಕ್ಕ ಹೆಲ್ಮಟ್ ವೊಲ್ (ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ). ಆರ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಟೌನ್ ದ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ವರ್ಕ್ ಸೆಂಟರ್ ಡ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ದೆತೊನುವೆರ್, ಉಂದು ದುಂಬುದ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಗು (೧೯೯೭-೧೯೯೮) ನಡತ್ಂಡ್. ಲಾಹಿರಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ರೋಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈನ್ ಡ್ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವುನ್ ಕಲ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. 
== ಸಾಹಿತ್ಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ | ==
ಲಾಹಿರಿನ ಸುರುತ ಸಣ್ಣ ಕತೆಕುಲು &quot;ವರ್ಷೊಲೆಡ್ದ್&quot; ಪ್ರಕಾಶಕೆರ್ನ ನಿರಾಕರಣೆನ್ ಎದುರಿಸೊಂದಿತ್ತೆ.[3] 1998ಡ್, ಆರ್ &quot;ಇಂಟ್ರಿಪ್ಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್&quot; ನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಲೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಣ್ಣ ಕತೆನ್ ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶಾರ್ಟ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ 1999 ಡ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್, ಲೇಖಕೆರ್ ಕತ್ರಿನಾ ಕೆನಿಸನ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಮಿ ಟ್ಯಾನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್.[2] ಅರೆನ ಸುರುತ ಸಣ್ಣ ಕತೆತ ಸಂಗ್ರಹ, ಮಲಾಡಿಸ್ ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್, ಅಂತಿಮವಾದ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ೧೯೯೯ಡ್. ಈ ಕತೆಕುಲು ಭಾರತೀಯೆರೆನ ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಜೀವನೊಡು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಲೆನ್ ತೂಪುಂಡು, ವೈವಾಹಿಕ ಕಷ್ಟೊಲು, ಸೈತಿನ ಬಾಲೆದ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖ, ಬೊಕ್ಕ ಸುರುತ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆ ತರೆಮರತ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆನ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಸಂಪರ್ಕೊನು ಬುಡ್ಪುಂಡು. ಲಾಹಿರಿ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಬರೆಯೆರ್, &quot;ಯಾನ್ ಸುರುಕು ಬರೆಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನಗ, ಎನ್ನ ವಿಷಯ ಭಾರತೀಯ-ಅಮೆರಿಕದ ಅನುಭವ ಪಂಡ್ದ್ ಎಂಕ್ ತೆರಿಯೊಂದಿಜ್ಜಿ. ಎನ್ನ ಕರಕುಶಲೊಗು ಎಂಕ್ ದಾದ ಸೆರಂಗ್ ಂಡ್ ಪಂಡ ಯಾನ್ ಜೀವನೊಡು ಅನುಮತಿಸೆರೆ ಸಾಕಷ್ಟ್ ಧೈರ್ಯೊಡು, ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಡ್ ಇಜ್ಜಂದಿನೆಡ್ದಾವರ ಯಾನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತಿನ ರಡ್ಡ್ ಲೋಕೊಲೆನ್ ಪುಟೊಟು ಸೇರಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಆಸೆ.&quot;[ಇ] ಈ ಸಂಗ್ರಹೊನು ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಮೆಚ್ಚಿಯೆರ್, ಆಂಡ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಭಾರತೊಡು ಮಿಶ್ರ ವಿಮರ್ಶೆಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಪರ್ಯಾಯವಾದ್ ಉತ್ಸಾಹೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಸಮಾಧಾನೊಡು ಇತ್ತಿನ ಲಾಹಿರಿ &quot;ಭಾರತೀಯೆರೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಡ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತೊಂದಿಜ್ಜೆರ್.&quot;[توس] ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್ 600,000 ಪ್ರತಿಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 2000 ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕೊಗು ಗೆಂದಿಯೆರ್ (ಒಂಜಿ ಕತೆ ಸಂಗ್ರಹೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿನ ಏಳನೇ ಸರ್ತಿ ಮಾತ್ರ.

೨೦೦೩ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ತನ್ನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿ ''ದಿ ನೇಮ್ಸೇಕ್ ನ್'' ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್.  ಈ ಕತೆತ ವಿಷಯ ಬೊಕ್ಕ ಕಥಾವಸ್ತು ಭಾಗಶಃ ಆಲ್ ಮಲ್ಲೆ ಆನಗ ಕೇಂಡಿನ ಒಂಜಿ ಕುಟುಂಬದ ಕತೆಡ್ದ್ ಪ್ರಭಾವಿತವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಸೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ರೈಲ್ ಅಪಘಾತೊಡು ತೊಡಗಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಗಡಿಯಾರೊಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಬೊಲ್ಪುದ ಕಿರಣೊನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುನವು ಕೆಲಸದಕುಲು ತೂನಗ ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಣೆ ಆಯೆರ್.  ಅಂಚನೆ, ''ದಿ ನೇಮ್ಸೇಕ್'' ಡ್ ನಾಯಕನ ಅಪ್ಪೆನ್ ರೈಲ್ ಅಪಘಾತೊದ ನಂತರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಒರಿ ರಕ್ಷಕೆರೆನ ಫ್ಲಾಶ್ ಲೈಟ್ ರಷ್ಯಾದ ಲೇಖಕೆರ್ ನಿಕೋಲಾಯ್ ಗೊಗೊಲ್ ಬರೆತಿನ ಅಪ್ಪೆನ ಪುಸ್ತಕೊದ ಫ್ಲಟರಿಂಗ್ ಬಿಳುಪುದ ಪುಟೊನು ಬೆಳಗಾಂಡ್. ಅಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣು ಜವನೆ ಆದ್ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಗು ವಲಸೆ ಪೋಯೆರ್. ಈ ಬದ್‍ಕ್‍ದ ಬದಲಾವಣೆದ ಅನುಭವ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಆರೆನ ಮಗೆಗ್ ಗೊಗೋಲ್‍ ಬೊಕ್ಕ ಮಗಲ್‍ಗ್ ಸೋನಾಲಿ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‍ ದೀಯೆರ್. ಒಟ್ಟುಗು ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕಲ್ಪಾದ್ ಕೊರ್ತಿನವುಲೆನ್ ಘರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಡವಳಿಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.  ''ದಿ ನೇಮ್ಸೇಕ್'' ದ ಒಂಜಿ ಸಿನಿಮಾ ರೂಪಾಂತರ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್, ಮಿರಾ ನಾಯರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ ಪೆನ್ ಗೊಗೋಲ್ ಪಾತ್ರೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲಿವುಡ್ ತಾರೆ [[ತಬು (ನಟಿ)|ತಬು]] ಬೊಕ್ಕ ಇರ್ಫಾನ್ ಖಾನ್ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನ ಪಾತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಲಾಹಿರಿ ಸ್ವತಃ &quot;ಆಂಟಿ ಜುಂಪಾ&quot; ಆದ್ ಕ್ಯಾಮಿಯೋ ಮಲ್ತೆರ್.

ಲಾಹಿರಿನ ರಡ್ಡನೆ ಸಣ್ಣ ಕತೆತ ಸಂಗ್ರಹ, ''ಅನಾಕ್ಯುಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್'', ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೨೦೦೮ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ಅಯಿತ ಪ್ರಕಟಣೆದ ನಂತರ, ''ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್'' &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAYM&quot;&gt;ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ಪಟ್ಟಿಡ್ ೧ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಅಪರೂಪದ ಗೌರವೊನು ಗಳಸೊಂಡು.  &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAYk&quot;&gt;ದಿ&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAYo&quot;&gt;ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಬುಕ್ ರಿವ್ಯೂ&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಡ್ವೈಟ್ ಗಾರ್ನರ್ ಪನ್ಪೆರ್, &quot;ಕಡೆತ ನಿಜವಾದ್ ಗಂಭೀರವಾದ್, ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಬರೆತಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೆಲಸೊನು ನೆನಪು ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟ - ವಿಶೇಷವಾದ್ ಕತೆತ ಪುಸ್ತಕ - ಉಂದು ನೇರವಾದ್ ನಂ. 1 ಗ್ ಜಿಗಿಯೊಂಡು; ಉಂದು ಲಾಹಿರಿನ ಪೊಸ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಭಾವೊದ ಒಂಜಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ.&quot; 
ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦ಡ್, ಐನ್ ಜನೊಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನವಿಕತೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 
[[ಫೈಲ್:Jhumpa_Lahiri_Mantova.jpg|thumb|ಲಾಹಿರಿ ೨೦೧೩ಡ್]]
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ಡ್, ಅರೆನ ಕಾದಂಬರಿ ''ದಿ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್ ನ್'' ಮ್ಯಾನ್ ಬುಕರ್ ಪ್ರೈಸ್ ಗ್ ಕಿರುಪಟ್ಟಿಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್, &lt;ref name=&quot;bbc&quot;&gt;{{Cite web|title=BBC News - Man Booker Prize 2013: Toibin and Crace lead shortlist|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-24029748|website=[[BBC News]]|accessdate=September 11, 2013|date=September 10, 2013|archivedate=September 10, 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130910203222/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-24029748}}&lt;/ref&gt; ಉಂದು ಅಂತಿಮವಾದ್ ಎಲಿನರ್ ಕ್ಯಾಟನ್ ನ ''ದಿ ಲೂಮಿನರೀಸ್'' ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ತಿಂಗೊಲು ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಲಾಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಂಡ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬, ೨೦೧೩ಡ್ ಫೈನಲಿಸ್ಟ್ ಆದ್ ತೆರಿಂಡ್  ಆಂಡಲಾ, ನವೆಂಬರ್ ೨೦, ೨೦೧೩ಡ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಮೆಕ್ ಬ್ರೈಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಕಾದಂಬರಿ ''ದಿ ಗುಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಬರ್ಡ್'' ಗ್ ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಸೋತುಂಡು. 
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲ್ಪುನ ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್'' ಡ್ &quot;ಟೀಚ್ ಯುವರ್ಸೆಲ್ಫ್ ಇಟಾಲಿಯನ್&quot; ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ನಾನ್-ಫಿಕ್ಷನ್ ಪ್ರಬಂದೊನು ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್.  ಪ್ರಬಂಧೊಡು ಆರ್ ಇತ್ತೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಮಾತ್ರ ಬರೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಬಂಧೊನು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಆರ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ತನ್ನ ಸುರುತ ಪುಸ್ತಕೊನು ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್, ''In altre parole'', ಉಂದೆಟ್ ಆರ್ ಭಾಷೆನ್ ಕಲ್ಪುನ ಅನುಭವೊದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯೆರ್; ''ಇನ್ ಅದರ್ ವರ್ಡ್ಸ್'' ಪನ್ಪಿನ ಆನ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೀನ್ ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ 2016ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್ &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lahiri |first=Jhumpa |url=https://www.worldcat.org/oclc/949821672 |title=In other words |date=2017 |others=Ann Goldstein |isbn=978-1-4088-6613-9 |location=London |oclc=949821672}}&lt;/ref&gt;

ಲಾಹಿರಿ ಝೀ ಜೈಪುರ್ ಲಿಟರೇಚರ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಡ್ ''ದಿ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್'' ಪನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕೊಗು 2015 ಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು ಡಿಎಸ್ಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್, ಉಂದೆಕ್ ಆರ್ ಲಿಮ್ಕಾ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಗ್ ಸೇರ್ದೆರ್.

2017ಡ್ ಲಾಹಿರಿ ಕಿರುಕಥೆಟ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗ್ ಪೆನ್/ಮಲಾಮುದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. 

೨೦೧೮ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ತನ್ನ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿನ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್, ''ಡವ್ ಮಿ ಟ್ರೊವೊ'' (೨೦೧೮). ೨೦೧೯ಡ್, ಆರ್ ೪೦ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬರವುದಕುಲು ಬರೆತಿನ ೪೦ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಣ್ಣ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ ''ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಶಾರ್ಟ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ನ್'' ಸಂಕಲನ ಮಲ್ತೆರ್, ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್. ಲಾಹಿರಿ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ''ಡವ್ ಮಿ ಟ್ರೊವೊನ್'' ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್; ಅನುವಾದ, ''ವೇರ್ ಅಬೌಟ್ಸ್'', 2021ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. 2022ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ''ರಾಕೊಂಟಿ ರೊಮಾನಿ'' (ರೋಮನ್ ಕತೆಕುಲು) ಪನ್ಪಿನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಸಣ್ಣ ಕತೆತ ಸಂಗ್ರಹೊನು ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್, ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಅದೇ ಪುದರ್ದ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ಮೊರಾವಿಯಾನ ಪುಸ್ತಕೊಗು ಒಂಜಿ ನೋಡ್ ಆದುಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ, ''ರೋಮನ್ ಸ್ಟೋರಿಸ್,'' ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್, ಲಾಹಿರಿ ಬೊಕ್ಕ ಟಾಡ್ ಪೋರ್ಟ್ನೋವಿಟ್ಜ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್.

''ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್'' ದ ನೆಟ್ ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ನಾಟಕ ಸರಣಿ ರೂಪಾಂತರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ಡ್ ಘೋಷಣೆ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಡ್ ಉಂಡು.  ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ಜಾನ್ ವೆಲ್ಸ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಮಲ್ಪುವೆರು. ಈ ಸರಣಿಡ್ [[ಫ್ರೀಡಾ ಪಿಂಟೊ]] ಬೊಕ್ಕ ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ನಿಶಾ ಗಣತ್ರಾ, ಎರಿಕಾ ಸಾಲೆಹ್, ಎರಿನ್ ಜೊಂಟೊ, ಸೆಲಿಯಾ ಡಿ. ಕೋಸ್ಟಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಹಿರಿ ಮಾತೆರ್ಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಸರಣಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ಡ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸುರು ಆಂಡ್ &lt;ref&gt;{{Cite web|last=McIlvaine|first=Brookie|date=September 17, 2025|title=Jhumpa Lahiri's Unaccustomed Earth Adaptation Starts Filming|url=https://www.netflix.com/tudum/articles/unaccustomed-earth-jhumpa-lahiri-series-cast-photos|website=[[Netflix]]|accessdate=October 10, 2025}}&lt;/ref&gt;

== ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು | ==
ಲಾಹಿರಿನ ಬರವು ಅರೆನ &quot;ಸರಳ&quot; ಭಾಷೆ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕೊಗು ಭಾರತೀಯ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ತಾಯ್ನಾಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ದತ್ತು ಪಡೆಯಿನ ಇಲ್ಲ್ ದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯೊಲೆನ ನಡುಟು ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಲ್ಪೊಡು.   ಲಾಹಿರಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆದವು ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಆಯೆ ತನ್ನ ಅನುಭವೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್, ಸ್ನೇಹಿತೆರ್, ಪರಿಚಯದಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಆಯೆ ತೆರಿನ ಬಂಗಾಳಿ ಸಮುದಾಯೊಲೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬೇತೆ ಜನೊಕ್ಲೆನ ಅನುಭವೊಲೆನ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸೆರವುಂಡು. ಲಾಹಿರಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರೊಲೆನ ಹೋರಾಟೊಲೆನ್, ಆತಂಕೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಕ್ಷಪಾತೊಲೆನ್ ಪರೀಕ್ಷಿಸದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ನಡವಳಿಕೆದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿವರೊಲೆನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

''ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್'' ಮುಟ್ಟ, ಆರ್ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಸುರುತ ತರೆಮರತ ಭಾರತೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕುಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇತೆ ದೇಶೊಡು ಒಂಜಿ ಕುಟುಂಬೊನು ಬುಲೆಪಾವುನ ಅಕ್ಲೆನ ಹೋರಾಟೊಲೆನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಕತೆಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಜೋಕುಲೆನ್ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವುನ ಬೊಕ್ಕ ಜಂಟಿ ಕುಟುಂಬದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಗು ಜೋಡಾದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕಲಾ ಅಕ್ಲೆನ್ ನಿಕಟವಾದ್ ದೀಪುನ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್, ಅಕ್ಲೆನ ಜೋಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆನ ಕುಟುಂಬೊಲು ಒಂಜೇ ಛಾವಣಿದ ಕೆಳ್ಗ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುವೆರ್.

ಲಾಹಿರಿನ ಪಾತ್ರೊಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿದ ಪೊಸ ಹಂತೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ, ''ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್'' ಈ ದುಂಬುದ ಮೂಲ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೊಡ್ದ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು. ಈ ಕತೆಕುಲು ರಡ್ಡನೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಜಿನೆ ತರೆಮರೆತ ಭಾಗ್ಯೊನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ತರೆಮರೆಲು ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆದ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ಮೂಲ ದೇಶೊದ ಪಿದಯಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುನಗ ಆರಾಮೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ, ಲಾಹಿರಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿಲು ವ್ಯಕ್ತಿನ ಅಗತ್ಯೊಲೆಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡು. ನನೊಂಜಿ ತರೆಮರೆತಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರೆನ ನಿರ್ಬಂಧೊಲೆಡ್ದ್ ಎಂಚ ಪಿದಯಿ ಪೋಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಅರೆನ್ ತೋಜಾವೆರ್, ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಸಮುದಾಯೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗ್ ಸಮರ್ಪಿತರಾದುಪ್ಪುವೆರ್. 

== ಪ್ರಭಾವೊಲು ==
ಲಾಹಿರಿ &quot;ಗಂಭೀರವಾದ್ ಬರೆಯೆರೆ&quot; ಸುರು ಮಲ್ತಿನಗ, ಜೇಮ್ಸ್ ಜಾಯ್ಸ್, ಗೇಬ್ರಿಯೆಲ್ ಗಾರ್ಸಿಯಾ ಮಾರ್ಕ್ವೆಜ್, ಆಂಟನ್ ಚೆಖೋವ್, ಫ್ಲಾನರಿ ಒ'ಕಾನರ್, ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ನಬೊಕೊವ್ ಬೊಕ್ಕ [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ ವೂಲ್ಫ್]] ನ ಕತೆಕುಲೆನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್, ನಿರೂಪಣೆದ ರಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಾತ್ರೊಲೆನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿನ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪೆರೆ. ಆರ್ ವಿಲಿಯಂ ಟ್ರೆವರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೇವಿಸ್ ಗ್ಯಾಲಂಟ್ ಗ್ &quot;ಶಾಶ್ವತವಾದ್ ಋಣಿ&quot; ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=&lt;!-- not stated --&gt;|date=October 31, 2006|title=Interview with Jhumpa Lahiri|url=https://www.chipublib.org/interview-with-jhumpa-lahiri/|website=www.chipublib.org|publisher=[[Chicago Public Library]]|accessdate=May 2, 2025}}&lt;/ref&gt; ಡಾಂಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಹೊರೇಸ್ ನ್ ಲಾ ಪ್ರಭಾವೊಲೆನ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ​​​​​​​ &lt;ref name=&quot;tnyt&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/09/08/books/review/jhumpa-lahiri-by-the-book.html|title=Jhumpa Lahiri: By the Book|last=&lt;!-- not stated --&gt;|date=September 5, 2013|work=[[The New York Times]]|access-date=June 2, 2025}}&lt;/ref&gt;  ಅರೆನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆ ಥಾಮಸ್ ಹಾರ್ಡಿ . &lt;ref name=&quot;tnyt&quot; /&gt;​''​''​ ಅರೆನ ಸ್ವಂತ ಡೈರಿಲೆಡ್ ಬರೆಯೆರೆ &quot;ಯಾನ್ ಮಲ್ಪುನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಆಪುಂಡು&quot; ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಆರ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಬಿತೆ ಸಂಗ್ರಹ ''ಇಲ್ ಕ್ವಾಡೆರ್ನೊ ಡಿ ನೆರಿನಾ'' ಅರೆನ ಡೈರಿ ಬರವುಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. 

== ಟೆಲಿವಿಷನ್ ==
ಲಾಹಿರಿ ಎಚ್ ಬಿಒ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''ಇನ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್'' ದ ಮೂಜಿನೆ ಸೀಸನ್ ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಸೀಸನ್ ಡ್ ಸುನಿಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಪಾತ್ರೊನು ತೋಜಾವೆರ್, ಒರಿ ವಿಧವೆರ್ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ಅಮೇರಿಕೊಗು ಪೋದು ದುಖಃ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಆಘಾತೊಡು ಕಷ್ಟೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಕಂತುಲೆಡ್ ಆರ್ ಒರಿ ಬರವುದಾರೆ ಪಂಡ್ದ್ ಶ್ರೇಯೊನು ಪಡೆಯೆರ್ ಆಂಡಲಾ, ಒರಿ ಬಂಗಾಳಿ ಪುರುಷೆ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ನ್ ಎಂಚ ಗ್ರಹಿಸೊಲಿ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಸಲಹೆಗಾರೆ ಆದ್ ಅರೆನ ಪಾತ್ರ ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ್. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/11/14/arts/television/14treatment.html|title=Therapy? Not His Cup of Tea|last=Shattuck|first=Kathryn|date=November 11, 2010|work=The New York Times|access-date=February 25, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170223052142/http://www.nytimes.com/2010/11/14/arts/television/14treatment.html|archive-date=February 23, 2017}}&lt;/ref&gt;

== ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ ==
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರೊಡು ನೊಗುಚಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂಡ್ ಕೊರ್ತಿನ ಇಸಾಮು ನೊಗುಚಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ಗ್ ಒಗ್ಗಟ್ಟ್ ಆದ್ ಕೆಫಿಯೆಹ್ಸ್ ಪಾಡುನ ಮೂಜಿ ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಲೆನ್ ಕೆಲಸೊಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುನ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಿರ್ಧಾರೊದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಡ್. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/9/26/author-jhumpa-lahiri-declines-nycs-noguchi-museum-award-after-keffiyeh-ban|title=Author Jhumpa Lahiri declines NYC's Noguchi Museum award after keffiyeh ban|date=September 26, 2024|work=Al Jazeera|access-date=September 26, 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/09/25/arts/design/jhumpa-lahiri-noguchi-award.html|title=Jhumpa Lahiri Declines a Noguchi Museum Award Over a Ban on Kaffiyehs|last=Tracy|first=Marc|date=September 26, 2024|work=New York Times|access-date=September 26, 2024}}&lt;/ref&gt; ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೪ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ಕೆಲವು ಸಾವಿರ ಲೇಖಕೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಇಸ್ರೇಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ವಾಗ್ದಾನೊನು ಒಂಜಿ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರೊಗು ಸಹಿ ಪಾಡ್ದೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sheehan|first=Dan|title=Thousands of Authors Pledge to Boycott Israeli Cultural Institutions|url=https://lithub.com/hundreds-of-authors-pledge-to-boycott-israeli-cultural-institutions/|website=[[Literary Hub]]|accessdate=10 November 2024|date=28 October 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2024/10/31/books/authors-letters-middle-east-war.html|title=Authors Call for a Boycott of Israeli Cultural Institutions|last=Alter|first=Alexandra|date=31 October 2024|work=[[New York Times]]|access-date=10 November 2024}}&lt;/ref&gt;

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
೨೦೦೧ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ಗ್ರೀಕ್ -ಗ್ವಾಟೆಮಾಲಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪತ್ರಕರ್ತೆ ಆಲ್ಬರ್ಟೊ ವೌರ್ವೌಲಿಯಸ್-ಬುಷ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, ಆರ್ ಅಪಗ ''ಟೈಮ್'' ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಉಪ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆ ಅಯಿತ ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕೆರ್.   ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ತನ್ನ ಗಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆನ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಆಕ್ಟಾವಿಯೊ (ಪುಟ್ಟು ೨೦೦೨) ಬೊಕ್ಕ ನೂರ್ (ಪುಟ್ಟು ೨೦೦೫ &lt;ref&gt;{{Cite web|first=Sheila|last=Pierce|date=May 22, 2015|title=Why Pulitzer Prize-winner Jhumpa Lahiri quit the US for Italy|url=https://www.ft.com/content/3b188aec-f8bf-11e4-be00-00144feab7de|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/3b188aec-f8bf-11e4-be00-00144feab7de|archivedate=December 10, 2022|website=Financial Times|accessdate=20 June 2021}}&lt;/ref&gt; ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಡ್ದ್ ರೋಮ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. 

ಜುಲೈ ೧, ೨೦೧೫ಡ್, ಲಾಹಿರಿ ಲೆವಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಡ್ ಸೃಜನಶೀಲ ಬರವುದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶಿಕ್ಷಕವರ್ಗೊಗು ಸೇರ್ದೆರ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://research.princeton.edu/news/faculty-profiles/a/?id=15411|title=Author Jhumpa Lahiri awarded National Humanities Medal|last=Saxon|first=Jamie|date=September 4, 2015|publisher=Research at Princeton, Princeton University|accessdate=May 15, 2017|archivedate=June 15, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180615212859/http://research.princeton.edu/news/faculty-profiles/a/?id=15411}}&lt;/ref&gt; 2022ಡ್, ಆರ್ ಮಿಲಿಸೆಂಟ್ ಸಿ. ಮೆಕಿಂಟೋಶ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಅಲ್ಮಾ ಮೇಟರ್, ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಕ್ರಿಯೇಟಿವ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಆಯೆರ್. &lt;ref name=&quot;barnard.edu&quot;&gt;{{Cite web|title=Jhumpa Lahiri '89 Returns to Barnard College as the Millicent C. McIntosh Professor of English and Director of Creative Writing|url=https://barnard.edu/news/jhumpa-lahiri-89-returns-barnard-college-millicent-c-mcintosh-professor-english-and-director|accessdate=April 19, 2022|archivedate=April 19, 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220419144825/https://barnard.edu/news/jhumpa-lahiri-89-returns-barnard-college-millicent-c-mcintosh-professor-english-and-director}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://barnard.edu/news/jhumpa-lahiri-89-returns-barnard-college-millicent-c-mcintosh-professor-english-and-director &quot;Jhumpa Lahiri '89 Returns to Barnard College as the Millicent C. McIntosh Professor of English and Director of Creative Writing&quot;]. [https://web.archive.org/web/20220419144825/https://barnard.edu/news/jhumpa-lahiri-89-returns-barnard-college-millicent-c-mcintosh-professor-english-and-director Archived] from the original on April 19, 2022&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;April 19,&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ==

* ೧೯೯೩ – ಹೆನ್ಫೀಲ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಡ್ದ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೧೯೯೭ – ''ಲೂಯಿಸ್ವಿಲ್ಲೆ ರಿವ್ಯೂ'' ಫಿಕ್ಷನ್ ಪ್ರೈಸ್
* ೧೯೯೯ – &quot;ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್&quot; ಪನ್ಪಿನ ಕಿರುಕಥೆಗ್ ಒ.ಹೆನ್ರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ .
* ೧೯೯೯ – &quot;ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್&quot; ಗ್ ಪೆನ್/ಹೆಮಿಂಗ್ವೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ).
* ೧೯೯೯ – &quot;ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್&quot; ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಣ್ಣ ಕತೆಕುಲೆಡ್'' ಒಂಜಿ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಂಡ್
* ೨೦೦೦ – ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಡ್ದ್ ಅಡಿಸನ್ ಮೆಟ್ಕಾಲ್ಫ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೦ – &quot;ದಿ ಥರ್ಡ್ ಅಂಡ್ ಫೈನಲ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್&quot; ನ್ ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಮೆರಿಕದ ಕಿರುಕಥೆಲೆಡ್'' ಒಂಜಿ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್
* ೨೦೦೦ – ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್'' ' &quot;ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲೇಡಿಸ್&quot; ಗ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ
* ೨೦೦೦ – ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿಲೆಗ್ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ &quot;ಇಂಟರ್ಪ್ರಿಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್&quot; ಗ್.
* ೨೦೦೦ – ''ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ವೈನ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' ಡ್ &quot;ಇಂಡಿಯನ್ ಟೇಕ್ ಔಟ್&quot; ಗ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಿಯರ್ಡ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನ ಎಂಎಫ್ ಕೆ ಫಿಶರ್ ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೦೨ – ಗುಗ್ಗೆನ್ಹೈಮ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್
* ೨೦೦೨ – &quot;ನೋಬಡಿಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್&quot; ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಮೆರಿಕದ ಕಿರುಕಥೆಲೆಡ್'' ಒಂಜಿ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಂಡ್
* ೨೦೦೮ – &quot;ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್&quot; ಗ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ಒ'ಕಾನರ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಿರುಕಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೨೦೦೯ – &quot;ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್&quot; ಗ್ ಏಷ್ಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಲಿಟರರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.
* ೨೦೦೯ – ಫೆಡೆರಿಕಾ ಒಡ್ಡೆರಾ (ಗುವಾಂಡಾ) ಅನುವಾದ ಮಲ್ತಿನ ವಿದೇಶಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕೃತಿಲೆಗ್ ಪ್ರೀಮಿಯೊ ಗ್ರೆಗರ್ ವಾನ್ ರೆಜ್ಜೊರಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ತೆರ್.
* ೨೦೧೪ – ''ದಿ ಲೋಲ್ಯಾಂಡ್'' ಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು ಡಿಎಸ್ಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2015/jan/22/jhumpa-lahiri-dsc-prize-south-asian-literature|title=Jhumpa Lahiri wins $50,000 DSC prize for south Asian literature|website=The Guardian|last=Claire Armitstead|date=January 22, 2015|accessdate=January 22, 2015|archivedate=January 29, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150129123616/http://www.theguardian.com/books/2015/jan/22/jhumpa-lahiri-dsc-prize-south-asian-literature}}&lt;/ref&gt;
* ೨೦೧೪ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವಿಕ ಪದಕ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.neh.gov/news/press-release/2015-09-03|title=President Obama to Award 2014 National Humanities Medal|publisher=National Endowment for the Humanities|date=September 3, 2015|accessdate=September 4, 2015|archivedate=January 6, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170106035320/https://www.neh.gov/news/press-release/2015-09-03}}&lt;/ref&gt;
* ೨೦೧೭ – ಪೆನ್/ಮಲಾಮುದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
* ೨೦೨೩ – ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊಗು ಕೊರ್ತಿನ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊರ್ಪಿನ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ರೋಮ್ ಡ್ದ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lastampa.it/cronaca/2023/05/25/news/american_university_of_rome_lauree_honoris_causa_per_jhumpa_lahiri_e_carlo_petrini-12824749/|title=American University of Rome, lauree honoris causa per Jhumpa Lahiri e Carlo Petrini|website=La Stampa|date=May 25, 2023|accessdate=May 29, 2023|archivedate=May 29, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529075542/https://www.lastampa.it/cronaca/2023/05/25/news/american_university_of_rome_lauree_honoris_causa_per_jhumpa_lahiri_e_carlo_petrini-12824749/}}&lt;/ref&gt;

== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==

=== ಕಾದಂಬರಿಲು ===

* {{Cite book |title=[[The Namesake (novel)|The Namesake]] |date=2003 &lt;!--|isbn=0395927218--&gt; |publisher=Houghton Mifflin |location=Boston}}
* ''The Lowland''. New York: Knopf. 2013.
* {{Cite book |title=Dove mi trovo |date=2018 |publisher=Guanda |isbn=978-88-235-2136-0 |location=Milan |language=it}}
** Published in English as {{Cite book |title=[[Whereabouts (novel)|Whereabouts]] |date=2021 |publisher=Knopf |isbn=978-0-593-31831-7 |location=New York}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot;&gt;New York: Knopf. 2021. ISBN&amp;nbsp;&lt;nowiki&gt;&lt;bdi&gt;978-0-593-31831-7&lt;/bdi&gt;&lt;/nowiki&gt;.&lt;/cite&gt;

=== ಎಲ್ಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆ ===

; ಸಂಗ್ರಹೊಲು

ಇಂಟ್ರಿಪ್ಟರ್ ಆಫ್ ಮಲಾಡಿಸ್ (೧೯೯೯)

ಅನಾಕಸ್ಟಮ್ಡ್ ಅರ್ಥ್ (೨೦೦೮)

ರಾಕೊಂಟಿ ರೋಮಾನಿ (೨೦೨೨) / ರೋಮನ್ ಕತೆಕುಲು (೨೦೨೩)

; ಕತೆಕುಲು

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Title
!Publication
!Collected in
|-
|&quot;A Real Durwan&quot;
|''Harvard Review'' (Fall 1993)
|''Interpreter of Maladies''
|-
|&quot;Firoza and the Puzzle Maker&quot;
|''New Letters'' 60.1 (1994)
| -
|-
|&quot;The Treatment of Bibi Haldar&quot;
|''StoryQuarterly'' 30 (1994)
|''Interpreter of Maladies''
|-
|&quot;Barter&quot;
|''American Literary Review'' 7.1 (Spring 1996)
| -
|-
|&quot;When Mr. Pirzada Came to Dine&quot;
|''Louisville Review'' (Fall 1996-Spring 1997)
| rowspan=&quot;7&quot; |''Interpreter of Maladies''
|-
|&quot;A Temporary Matter&quot;
|''The New Yorker'' (April 20, 1998)
|-
|&quot;Sexy&quot;
|''The New Yorker'' (December 28, 1998)
|-
|&quot;Interpreter of Maladies&quot;
|''Agni'' 47 (1998)
|-
|&quot;This Blessed House&quot;
|''Epoch'' 47.1 (1998)
|-
|&quot;Mrs. Sen's&quot;
|''Salamander'' 6.1 (Summer 1999)
|-
|&quot;The Third and Final Continent&quot;
|''The New Yorker'' (June 21, 1999)
|-
|&quot;Nobody's Business&quot;
|''The New Yorker'' (March 12, 2001)
|''Unaccustomed Earth''
|-
|&quot;Gogol&quot;
|''The New Yorker'' (June 16, 2003)
|from ''The Namesake''
|-
|&quot;Hell-Heaven&quot;
|''The New Yorker'' (May 24, 2004)
| rowspan=&quot;8&quot; |''Unaccustomed Earth''
|-
|&quot;Once in a Lifetime&quot;
|''The New Yorker'' (May 8, 2006)
|-
|&quot;Year's End&quot;
|''The New Yorker'' (December 24, 2007)
|-
|&quot;Unaccustomed Earth&quot;
| rowspan=&quot;5&quot; |''Unaccustomed Earth'' (2008)
|-
|&quot;A Choice of Accommodations&quot;
|-
|&quot;Only Goodness&quot;
|-
|&quot;Going Ashore&quot;
|-
|&quot;Hema and Kaushik&quot;
|-
|&quot;Brotherly Love&quot;
|''The New Yorker'' (June 10, 2013)
|from ''The Lowland''
|-
|&quot;Il confine&quot; (&quot;The Boundary&quot;)
|''Granta Italia'' (2015)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;''The New Yorker'' (January 29, 2018)
| rowspan=&quot;4&quot; |''Racconti romani''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;''Roman Stories''
|-
|&quot;La riunione&quot; (&quot;The Reentry&quot;)
|''La Lettura'' (2018)
|-
|&quot;Le feste di P.&quot; (&quot;P's Parties&quot;)
|''Nuovi Argomenti'' 4 (May 2019)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;''The New Yorker'' (July 10, 2023)
|-
|&quot;Il ritiro&quot; (&quot;The Delivery&quot;)
|''Nuovi Argomenti'' 5 (September 2020)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;''A Public Space'' 29 (January 2021)
|-
|&quot;Casting Shadows&quot;
|''The New Yorker'' (February 15, 2021)
|from ''Whereabouts''
|-
|&quot;Casa luminosa&quot; (&quot;Well-Lit House&quot;)
|''Nuovo Decameron'' (2021)
| rowspan=&quot;5&quot; |''Racconti romani''&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;''Roman Stories''
|-
|&quot;I biglettini&quot; (&quot;Notes&quot;)
|''Le ferite: quattordici grandi racconti per i 50 anni de Medici Senza Frontiere'' (2021)
|-
|&quot;La scalinata&quot; (&quot;The Steps&quot;)
| rowspan=&quot;3&quot; |''Racconti romani'' (2022)&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;''Roman Stories'' (2023)
|-
|&quot;La processione&quot; (&quot;The Procession&quot;)
|-
|&quot;Dante Alighieri&quot;
|-
|&quot;Jubilee&quot;
|''The New Yorker'' (July 7 &amp; 14, 2025)
| -
|-
|}

; ಸಂಗ್ರಹೊಲು

* ''ಇಲ್ ಕ್ವಾಡರ್ನೊ ಡಿ ನೆರಿನಾ'' ( ಇಟಾಲಿಯನ್ ) (೨೦೨೦)

=== ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಅತ್ತ್ ===

==== ಪುಸ್ತಕೊಲು ====

* ''ಇನ್ ಆಲ್ಟ್ರೆ ಪೆರೋಲ್'' ( ಇಟಾಲಿಯನ್ ) (೨೦೧೫) (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ ''ಇನ್ ಅದರ್ ವರ್ಡ್ಸ್'', ೨೦೧೬ ಪಂಡ್ದ್ ಮುದ್ರಿತ ಆತ್ಂಡ್)
* ''ಇಲ್ ವೆಸ್ಟಿಟೊ ಡೆಯಿ ಲಿಬ್ರಿ'' ( ಇಟಾಲಿಯನ್ ) (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನುವಾದ ''ದಿ ಕ್ಲೋಥಿಂಗ್ ಆಫ್ ಬುಕ್ಸ್'', ೨೦೧೬)
* ''ಎಂಕ್ಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆಕ್ಲೆನ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ಪುನವು'' (೨೦೨೨)

==== ಪ್ರಬಂಧೊಲು, ವರದಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕೊಡುಗೆಲು ====

* ''ದಿ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್'' (ಪರಿಚಯ) ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಮಲಾಮುಡ್, ಫರ್ರಾರ್, ಸ್ಟ್ರಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಿರೌಕ್ಸ್, ಜುಲೈ ೨೦೦೩.
* [http://www.newyorker.com/archive/2004/09/06/040906fa_fact_lahiri &quot;ಅಡುಗೆ ಪಾಠೊಲು: ದಿ ಲಾಂಗ್ ವೇ ಹೋಮ್&quot;] (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೨೦೦೪, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್'' )
* ''ಮಾಲ್ಗುಡಿ ದಿನೊಕುಲು'' (ಪರಿಚಯ) ಆರ್ ಕೆ ನಾರಾಯಣ್, ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್, ೨೦೦೬.
* &quot;ರೋಡ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್&quot; ''ಸ್ಟೇಟ್ ಬೈ ಸ್ಟೇಟ್'' ಡ್ ಮ್ಯಾಟ್ ವೀಲ್ಯಾಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೀನ್ ವಿಲ್ಸಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಎಕೊ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೬, ೨೦೦೮
* [http://www.newyorker.com/reporting/2009/11/23/091123fa_fact_lahiri &quot;ಇಂಪ್ರೊವೈಸೇಶನ್ಸ್: ರೈಸ್&quot;] (ನವೆಂಬರ್ ೨೩, ೨೦೦೯, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್'' )
* [http://www.newyorker.com/reporting/2011/06/13/110613fa_fact_lahiri &quot;ಪ್ರತಿಬಿಂಬೊಲು: ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ಶಿಪ್ ಡ್ದ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಲು&quot;] (ಜೂನ್ ೧೩, ೨೦೧೧, ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್'' )
* ''ಕಾಲೊದ ಅಮಾನತು: ಸೈಮನ್ ಡಿನ್ನರ್ಸ್ಟೀನ್ ಬೊಕ್ಕ ಫುಲ್ಬ್ರೈಟ್ ಟ್ರಿಪ್ಟಿಕ್ ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬೊಲು'' ಡೇನಿಯಲ್ ಸ್ಲಾಗರ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮಿಲ್ಕ್ವೀಡ್ ಆವೃತ್ತಿಲು, ಜೂನ್ ೧೪, ೨೦೧೧.
* 

=== ಅನುವಾದೊಲು ===

* ''ಟೈಸ್'' (೨೦೧೭), ಡೊಮೆನಿಕೊ ಸ್ಟಾರ್ನೋನ್ ನ ''ಲ್ಯಾಕಿ'' ದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ದ್ ಅನುವಾದ
* ''ಟ್ರಿಕ್'' (೨೦೧೮), ಡೊಮೆನಿಕೊ ಸ್ಟಾರ್ನೋನ್ ನ ''ಶೆರ್ಜೆಟ್ಟೊದ'' ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ದ್ ಅನುವಾದ
* ''ಟ್ರಸ್ಟ್'' (೨೦೨೧), ಡೊಮೆನಿಕೊ ಸ್ಟಾರ್ನೋನ್ ನ ''ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಜಾದ'' ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ದ್ ಅನುವಾದ

== ಅಂಚನೆ ತೂಲೆ ==

* ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಭಾರತೀಯೆರ್
* ಅಮೆರಿಕದ ಬರವುದಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿಲು
* ಭಾರತದ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ ||

== ಉಲ್ಲೇಖೊಲು ==
{{Reflist|1}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು ==

* Official website
* [https://web.archive.org/web/20221016180209/http://www.firsteditions.net/books/author/jhumpa-lahiri/173 Jhumpa Lahiri: A Bibliography], ''First Editions''
* [https://indianwritinginenglish.uohyd.ac.in/jhumpa-lahiri/ Jhumpa Lahiri - Critical Biography]
[[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]]</text>
      <sha1>5c3n82rk0omyz1i5lwvz5sl6gp74zlk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಮೈತ್ರೇಯಿ ದೇವಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26200</id>
    <revision>
      <id>360818</id>
      <parentid>357253</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T02:23:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>4316</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>360818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8636" sha1="7v1a4tw4312o8xwzxbc1jg9565eeq8o" xml:space="preserve">== ಮೈತ್ರೇಯಿ ದೇವಿ ==
ಮೈತ್ರೇಯಿ ದೇವಿ (೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೧೪ - ೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೦) ಭಾರತದ ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಾದಂಬರಿಕಾರೆರ್. ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದಿನ ಕಾದಂಬರಿ ನಾ ಹನ್ಯತೆ (ಅನುವಾದ 'ಇಟ್ ಡಸ್ ನೋಟ್ ಡೈ') ಗ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್.

ದೇವಿ 1914ಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಆರ್ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ದಾಸ್ಗುಪ್ತೆರೆನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಕವಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟಾಗೋರ್ ನ ರಕ್ಷಕೆರ್ ಆರ್ ಸೈಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಡಯೋಸೆಸನ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್, ಕಲ್ಕತ್ತಾಡ್ (ಇತ್ತೆದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ) ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಗಮಯ ದೇವಿ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್, ಉಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮಹಿಳಾ ಪದವಿ ಕಾಲೇಜಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ. 1930ಡ್ 16 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಟಾಗೋರ್ ನ ಮುನ್ನೋಟೊಡು ಅರೆನ ಸುರುತ ಕಬಿತೆದ ಪುಸ್ತಕೊನು ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref&gt;https://press.uchicago.edu/Misc/Chicago/143651.h&lt;/ref&gt;

ಈ ಪೊರ್ತುಗು ಅಲ್ ದುಂಬೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್, ರೊಮೇನಿಯನ್ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ ಮಿರ್ಸಿಯಾ ಎಲಿಯಾಡೆನ್ ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಕ್ಲೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಯೆರ್. ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲುಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮೆರ್ 23 ವರ್ಷದ ಎಲಿಯಾಡೆ ಬೊಕ್ಕ ದೇವಿ ನಡುಟು ಒಂಜಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿನಗ, ಅಕುಲು ಎಲಿಯಾಡೆನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ್ ಏಪಲಾ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ಕೇಂಡೆರ್. ಅರೆಗ್ 20 ವರ್ಸೊ ಆನಗ ಡಾ. ಮನ್ಮೋಹನ್ ಸೆನ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಗ್ 34 ವರ್ಸೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕುಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಪುಟ್ಟುವೆರ್.

೧೯೩೮ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೩೯ಡ್ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟಾಗೋರ್ ನ್ ಕಲಿಂಪೊಂಗ್ ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮುಂಗ್ಪೂಡ್ ತನ್ನ ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ಕಂಡನಿದ ಇಲ್ಲಡ್ ಉಪ್ಪೆರೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಯೆರ್, ಉಂದು ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ರವೀಂದ್ರ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಂಡ್.ಅರೆನ ಕೃತಿಲೆಡ್ ಮೊಂಗ್ಪುಟೆ ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ (ಟ್ಯಾಗೋರ್ ಬೈ ದಿ ಫೈರ್ ಸೈಡ್) ಉಂಡು, ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ಅರೆನ ಭೇಟಿದ ದಾಖಲೆ.ಆರ್ ೧೯೬೪ಡ್ ಕೋಮು ಸೌಹಾರ್ದತೆನ್ ಬುಲೆಪಾವುನ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಸಮನ್ವಯ ಮಂಡಳಿದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಅನಾಥಾಶ್ರಮೊಲೆನ್ ಲಾ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.&lt;ref&gt;https://madrascourier.com/books-and-films/mircea-eliade-maitreyi-devi-the-bengali-night/&lt;/ref&gt;

ಟಾಗೋರ್ ನ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊರ್ಪಿನ ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗು ಪೋದು, ಅಲ್ಪ ಎಲಿಯಾಡೆ ಒರಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ್ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ತೂದು, 1974ಡ್ ಅರೆನ ಕಾದಂಬರಿ ನಾ ಹನ್ಯಾಟೆ (ಇಟ್ ಡೋಸ್ ನಾಟ್ ಡೈ: ಎ ರೊಮಾನ್ಸ್) ನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು 1976ಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಂಡ್. ನೀನಾ ಮೆಹ್ತಾ, ಚಿಕಾಗೊ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಗ್ ಒಂಜಿ ವಿಮರ್ಶೆಡ್, &quot;ಡೆವಿಸ್, ಸೆಕ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ದೃಶ್ಯೊಲು ಎಲಿಯಾಡೆನ ಕಾದಂಬರಿಡ್ ಕೆಲವು ವಿವರೊಲು, ಅಲೈನ್ ನ ಕನ್ಫೆಷನಲ್ ಟೋನ್ ಸತ್ಯೊನು ತಡೆಪುಂಡು, ಅರೆನ ನೆನಪು ಸುಳ್ಳು ಸತ್ಯೊಲೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುಂಡು. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://desiwriterslounge.net/articles/papercuts-maitreyi-mircea-eliade/ |title=Archive copy |accessdate=2026-03-30 |archivedate=2026-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425050824/https://desiwriterslounge.net/articles/papercuts-maitreyi-mircea-eliade/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಇಟ್ ಡಸ್ ನಾಟ್ ಡೈ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಂಗಾಲ್ ನೈಟ್ಸ್ ನ್ 1994ಡ್ ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯೊಡು ಸಹವರ್ತಿ ಸಂಪುಟೊಲೆನ ರೂಪೊಡು ಪುನರ್ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಆಂಡಲಾ ಕಮಾನಿ ಬರೆಯೆರ್, &quot;ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯೊಡು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ನಿರ್ಧಾರೊಲೆಡ್ದ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಾಯಿನ ಸ್ಲೀಟ್-ಆಫ್-ಹ್ಯಾಂಡ್ ನ್ ತೂಂಡ ಉಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ್ ತೋಜುಂಡು, ದೇವಿನ &quot;ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ&quot; ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪುಸ್ತಕೊನು ನಿಲೆ ಆಯೆರೆ ಬರೆಯೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ವಿವಿಧ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಆತ್ಂಡ್.&quot; ರೊಮೇನಿಯನ್. ೧೯೮೦ಡ್, ಬೆಂಗಾಲ್ ನೈಟ್ಸ್ ದ ರೂಪಾಂತರೊನು ಒಂಜಿ ಸಿನಿಮಾ ಆದ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಹ್ಯೂ ಗ್ರಾಂಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಪ್ರಿಯಾ ಪಾಠಕ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ದೇವಿ ಈ ಸಿನಿಮಾನ್ ಸವಾಲ್ ಮಲ್ತೆರ್, ಸುರುಕು ಮೈತ್ರೇಯಿ ಪಾತ್ರೊದ ಪುದರ್ ನ್ ಗಾಯತ್ರಿ ಪಂಡ್ದ್ ಬದಲಾವೊಡು ಪಂದ್ ಒತ್ತಾಯ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣೊನು ತಡಮಾಡಾಯಿನ ಮೊಕದ್ದಮೆಲೆಡ್. ೧೯೯೬ಡ್, ಸಿನಿಮಾ ಭಾರತೊಡು ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿಜಿ

== ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ==
ನಾ ಹನ್ಯತೆ ಪನ್ಪಿನ ಕಾದಂಬರಿಗ್ ೧೯೭೬ಡ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.

== ಪ್ರಕಟಣೆಲು ==
ಟಾಗೋರ್ ಬೈ ಫೈರ್ಸೈಡ್, ೧೯೪೩ 

ರವೀಂದ್ರನಾಥ್—ಅರೆನ ಕಬಿತೆದ ಪಿರವುದ ಮನುಷ್ಯೆ, ೧೯೭೩

ಇಟ್ ಡಸ್ ನೋಟ್ ಡೈ: ಎ ರೊಮಾನ್ಸ್, ೧೯೭೪

রবীন্দ্রনাথ গৃহে ও বিশ্বে (ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಇಲ್ಲಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಲೋಕೊಡು) 

মংপুতে রবীন্দ্রনাথ (ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಮಂಗ್ಪುಡು)

ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026

&lt;nowiki&gt;{{ಉಲ್ಲೇಕೊ}}&lt;/nowiki&gt;</text>
      <sha1>7v1a4tw4312o8xwzxbc1jg9565eeq8o</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>