ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 4432 360959 281613 2026-05-25T10:00:58Z ChiK 1136 360959 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Pattanaje.jpg|thumb|ಪತ್ತನಾಜೆ]] '''ಪತ್ತನಾಜೆ''' [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‌ದ]] ಜನೊಕುಲು ಮಾನ್ಪಿ ಗೌಜಿ, ಮಂಗಿಲೊಗ್ ಮಾಂತ ಗಡುತ್ತ ದಿನೊ.<ref>{{cite news |title=ಇಂದು ಪತ್ತನಾಜೆ: ಗೆಜ್ಜೆ ಸದ್ದಿಗೆ ವಿರಾಮ, ಮಣ್ಣಿನ ಒಡನಾಟಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ {{!}} Udayavani - Latest Kannada News, Udayavani Newspaper |url=https://udayavani.com/special/Pattanaje-Day-366255?lang=kn |access-date=25 May 2026 |work=Udayavani |date=25 May 2026 |language=kn}}</ref> ಪಗ್ಗು, ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಉಂದು ತುಳುವೆರೆನ ೧೨ ತಿಂಗೊಲು. [[ಬೇಸ]]/ಬೇಶ ತಿಂಗೊಲುದ ಪತ್ತನೆ ದಿನೊನು ''ಪತ್ತನಾಜೆಂದ್'' ಪನ್ಪೆರ್. [[ಪಗ್ಗು]] ತಿಂಗೊಲುದ ಕಡೆತ್ತಾನಿತ ಸಂಕ್ರಾತಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಪತ್ತ್ ದಿನೊತ್ತ ವಾಯ್ದೆಗ್ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪುನು. ಇಡೀ ಸಮಾಜೊದ ಧಾರ್ಮಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಜ್ಜೊಳೆಗ್ ಮಂಗಳೊ ಪನ್ಪುನ/ಪಾಡುನ ದಿನನೇ ಪತ್ತನಾಜೆ.<ref>{{cite web|title=ತುಳು ಚಾವಡಿ- ಪತ್ತ್ ದಿನ ಕರಿಂಡ ಬರ್ಪುಂಡು ಪತ್ತನಾಜೆ!|url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/languages/tulu/-/articleshow/35025902.cms|website=Vijay Karnataka|accessdate=4 October 2023|language=kn}}</ref> ಈ ಆಧುನಿಕತೆತ್ತ ಪೋರ್ತುಡು ಪತ್ತನಾಜೆದ ಉಳಾರ್ಥ ತೆರಿಯಿಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ಈ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನೊದು ಶೈಲಿಡ್ ಬದಲಾವಣೆ ಅಂಡಲಾ ಮೂಲ ಆಚರಣೆಲೆಗ್ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆದ ಸಮ್ಮಂದ ಉಂಡೇ ಉಂಡು. ದುಂಬುದ್ [[ನೀರ್]]‌ದ ಆಸರೆ ಇತ್ತಿನಕುಲು [[ಬಿಸು]]ತಾನಿ ನೇಜಿ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪತ್ತನಾಜೆ ಕರಿದ್ [[ಬರ್ಸೊ|ಬರ್ಸ]] ಬನ್ನಗ ನಟ್ಟಿದ ಬೇಲೆ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುಲಭ ಆಪುಂಡು. ಇತ್ತೆ ಬೆನ್ನಿಯೇ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದು ಬತ್ತಿನ ಊರುಡು ಬೆನ್ನಿದ ಕ್ರಮೊಟ್ಟುಲಾ ಬದಲಾವಣೆಲು ಆತ. ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಮರಿಯಾಲ. ಆಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಅರೆಗಾಲ. ಉಂದು ದುಂಬುದ ಕಾಲೊದ ಲೆಕ್ಕೊ. ಆ ಕಾಲೊಡು ಮುಲ್ಪದ ಮರಿಯಾಲ ಪಂಡ ನಾಲೈನ್ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡಂದೆ ಬರ್ಪಿನ ದಿರಿಕೂಟ ಬರ್ಸ, ಗಾಳಿ, [[ಮೆಂಚಿ]], [[ತೆಡಿಲ್]]. ಅಂಚಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು ವಾ ರೀತಿದ ಗೌಜಿ, ಗಮ್ಮತ್ತ್, ಜಾತ್ರೆ, ಅಂಕ ಆಯನ ಮಲ್ಪುಲೆಕನೇ ಇಜ್ಜಿ. ಅಯಿಕಾದೇ ಪತ್ತನಾಜೆದಾನಿ ಈ ಮಾತಾ ಗೌಜಿಲೆನ್ ಕೈದ್ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚ ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬಾರೀ ಮಹತ್ವ ಬತ್ತ್‌ಂಡ್. == ಆಚರಣೆ == ಪತ್ತನಾಜೆತಾನಿ ಮದ್ಯಾನ, ಬಯ್ಯಾಗ್ [[ಗುಳಿಗ]] ಗುಡಿ ಅಥಂಡ ಬೈರವನ ಕಲ್ಲ್ ಇತ್ತಿನವುಲು ಗುಳಿಗಗ್ ಬೈರವಾಗ್ ಕರಿಪ್ಪಿ ಕ್ರಮ ಉಂಡು ಗುಳಿಗ್ಗೆ ನರಮನಿಗ್ ಬರ್ಪಿಂಚಿ ಕಾಯಿಲೆನ್ ಕಾಪುವೆ, ಬೈರವೇ ಕಂಜಿ- ಕೈಕಂಜಿ ಲೆಗ್ ಬರ್ಪಿ ರೋಗೊಲೆನ್ ತಡೆಪೆ ಪಂಪಿ ನಂಬಿಕೆ. ತಾಣನೋ, ಕಲ್ಲುನ್ ಶುದ್ದ ಮಂತ್‌ದ್ [[ಅಗೆಲ್|ಆಗೆಲ್]] ಪಡುವೆರ್, ಕಲಿ, ಗಂಗಸರ ದೀದ್ ನಟ್ಟೊನುವೆರ್. ಕಡೆಕ್ [[ಕೋರಿ]] ಕೊಯಿಪೆರ್. ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಮದ್ಯಾನ ಗುಡ್ದೆಟ್ ಅಗೆಲ್ ಪಾಡುತ್ ವನಸ್ ಮಾನ್ಪಿ ಕ್ರಮೊಲೋ ಉಂಡು. == ಗಡು == ಈ ಪತ್ತನಾಜೆ ಆಚರಣೆ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಲುನಾಡ್]]‌ಡ್ ಒಂಜಿ ಸೂತ್ರ. ಬೆನ್ನಿ ಬೆನೊಂದಿಪ್ಪುನ ಈ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಗ್ ಪಿದಾಯಿದ ಗೌಜಿ ಗಲಾಟೆಲು ತೊಂದರೆ ಆವೆರೆಗ್ ಬಲ್ಲಿಂದೆ ಈ ಪತ್ತನಾಜೆದ ಕಟ್ಟ್‌ನಿಟ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದೆಡ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿಯೊರಿಲ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪೊಡುಂದೇ ಅಟ್ಟನೆಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಯಿತ್ ಬುಕ್ಕ ಎಂಚಿನ ಇತ್ತ್ಂಡಲ ಕನ್ಯೆ ದಾಂಟ್‌ದ್ ಪರ್ಬ ಕರೀಬುಕ್ಕೊನೆ. ಬೇಷಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಸುರಾದ್ ಆಟಿಡ್ ಮುಗಿಪ್ಪೊಡು. ಬುಕ್ಕೊ [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] ಕನ್ಯೆಡ್ ಕೆಯಿ ಕೊಯ್ದ್ [[ಸುಗ್ಗಿ]]ದ ಸಾಗೋಲಿ ಆದ್ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು. ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಟ]], ಕೋಲ, [[ಮದಿಮೆ]] ಪೂರಲ ಸುರು ಮಾನ್ಪೊಲಿ. ಇಂದೆನ್ ಬೇಸ ಪತ್ತನಾಜೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೇಸ ಪತ್ತೆಡ್ ಸೇರ್ದ್ ಪತ್ತೊಂಜೆಗ್ ನೇಮೊ ನಡಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆಕ್ಕ್ ಪತ್ತನಾಜೆದ ನೇಮೊಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಪತ್ತನಾಜೆ ಒಂಜಿ ಗಡುದಿನೊ. ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ನೇಮೊ ಜಾತ್ರೆ ಅಕೇರಿ. ಪತ್ತನಾಜೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಕ್ಷಗಾನ]]ೊಲಾ ನಡಪ್ಪುಜಿ<ref>{{cite web|title=ಪತ್ತನಾಜೆ ಪರ್ವ: ಯಕ್ಷ ತಿರುಗಾಟ ವೈಭವಕ್ಕೆ ತೆರೆ|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/-/articleshow/20249406.cms|website=Vijay Karnataka|accessdate=4 October 2023|language=kn}}</ref> ಬುಕ್ಕೊ ದಾನೆಂಡಲಾ [[ತಾಳಮದ್ದಲೆ]], [[ಕಟೀಲ್ದ ಮೇಲೊ]]ದ ಸೇವೆದ ಆಟೊ ಇಂಚಮಾಂತ. ಇಂದು [[ತುಳುವೆರ್|ತುಳುವೆರೆ]]ಡ ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿ ನಡತ್ತ್ ಬತ್ತಿನವು. == ಬಾಸೆಡು == * ಊರುಡ್ದು ದೂರೊ ಪೋಯಿನಕುಲು ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬರ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ. ನನ ಏಪ ಬರ್ಪುನೆಂದ್ ಕೇಂಡ '''ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಬರ್ಪುನೆಂದ್''' ಪನ್ಪೆರ್. * ಪತ್ತನಾಜೆಗ್ ಪತ್ತ್ ಪನಿ ಬರ್ಸೊ ಬರೊಡೇ. * ಪತ್ತನಾಜೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಜತ್ತಿ ಆಟೊ ಉಂತ್ತ್ಂಡ್. * ಪತ್ತನಾಜೆತ ಮಲಕ - ಪತ್ತನಾಜೆತಾನಿ ಬರ್ಪುನಾ ಜಡಿಕೂಟ ಗಾಳಿ [[ಬರ್ಸೊ]]. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] tf4agf42uap7lsl4c4r85huta27tg05 0 4565 360956 348124 2026-05-24T16:17:41Z Mahaveer Indra 1023 360956 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಬೆಂಗಳೂರು | other_name = Bangalore | native_name = | native_name_lang = ISO 15919 | official_name = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | settlement_type = ಮಹಾನಗರ | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |perrow = 1/3/2/1 |total_width = 300 |caption_align = center | image1=View from Visvesvaraya Industrial and Technological Museum (2025) 02.jpg | caption1 = ಯುಬಿ ಸಿಟಿ ಕಟ್ಟಡ | image2=Dharmaraya Swamy Temple Bangalore edit1.jpg | caption2 = ಧರ್ಮರಾಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ತಾನ | image3=Bangalore_palace_IMG_20121230_154849.jpg | caption3 = ಬೆಂಗಳೂರು ಅರಮನೆ | image4=Gopura of Someshwara temple (16th century) in Bengaluru.JPG | caption4 = ಹಲಸೂರು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ | image5=Bagmane Tech Park, CV Raman Nagar, Bengaluru, India (2007).jpg | caption5 = ಬಾಗ್ಮನೆ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ | image6=Infosys_(4911287704).jpg | caption6 = ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ | image7=Vidhana Soudha 2012.jpg | caption7 = ವಿಧಾನ ಸೌಧ }} | nicknames = ಭಾರತದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ, ಭಾರತದ ಐಟಿ ರಾಜಧಾನಿ, ಭಾರತದ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ | mapframe = yes | mapframe-point = none |pushpin_relief=y |pushpin_map = India#Karnataka | coordinates = {{coord|12|58|44|N|77|35|30|E|type:city_region:IN-KA|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ]] | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = ೧೫೩೭ | founder = [[೧ನೇ ಕೆಂಪೇಗೌಡ]] | named_for = | government_type = ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ | governing_body = ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ{{efn|The Greater Bengaluru Governance Bill, 2024 provides for the division of the former [[Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike]] into up to seven city corporations, each of which will be responsible for providing basic civic services within its respective jurisdiction.<ref>{{cite news |title=Greater Bengaluru Bill proposes up to 7 corporations |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/greater-bengaluru-governance-bill-2024-provides-for-three-tier-structure-with-provision-to-carve-out-multiple-corporations/article68382474.ece |work=The Hindu |date=12 March 2025 |access-date=16 May 2025}}</ref> In July 2025, the [[Government of Karnataka]] notified the setting up of five municipal corporations&ndash;Bengaluru Central City Corporation, Bengaluru North City Corporation, Bengaluru South City Corporation, Bengaluru East City Corporation, and Bengaluru West City Corporation.<ref>{{cite web |title=BBMP Restructure: Bengaluru Set for 5 New Civic Bodies by July 15 |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/bbmp-likely-to-be-divided-into-5-separate-civic-bodies-official-notification-to-be-passed-by-july-15-3619495 |access-date=9 July 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=9 July 2025}}</ref>}} | leader_title = ಮೇಯರ್ | leader_name = ''ಕಾಲಿ ಉಂಡು'' | leader_title2 = ಕಮಿಷನರ್ | leader_name2 = Maheshwar Rao, [[Indian Administrative Service|IAS]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/bengaluru-maheshwar-rao-takes-charge-as-bbmp-chief-commissioner/article69510289.ece|title=Maheshwar Rao takes charge as BBMP Chief Commissioner|newspaper=[[The Hindu]]|date=30 April 2025|access-date=1 May 2025}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="History">{{cite web |title=History of BBMP |url=https://bbmp.gov.in/historyofbbmp.html |work=[[Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike]] |access-date=20 May 2021 |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102002519/https://bbmp.gov.in/historyofbbmp.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Introduction - BMRDA |url=https://bmrda.karnataka.gov.in/info-1/Introduction/en |work=Bangalore Metropolitan Region Development Authority |access-date=20 May 2021 |archive-date=20 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520173907/https://bmrda.karnataka.gov.in/info-1/Introduction/en |url-status=dead }}</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 741 | area_metro_km2 = 8005 | elevation_footnotes = <ref>{{cite journal |author1=H.S. Sudhira |author2=T.V. Ramachandra |author3=M.H. Bala Subrahmanya |title=City Profile&nbsp;— Bangalore |journal=Cities |volume=24 |issue=5 |place=Bangalore |page=382 |year=2007 |doi=10.1016/j.cities.2007.04.003 |url=http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/pubs/ces_pubs/pubs_2007/theme4_42.pdf | access-date=13 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121224120858/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/pubs/ces_pubs/pubs_2007/theme4_42.pdf | archive-date=24 December 2012 | url-status=dead |issn = 0264-2751 }}</ref> | elevation_m = 920 | population_as_of = 2011 | population_total = 8443675 | population_footnotes = <ref name="2011 Census of India"/> | population_rank = [[List of most populous cities in India|3rd]] | population_density_km2 = auto | population_urban = 10,456,000 | population_urban_footnotes = <ref>{{cite web |title=India Stats: Million plus cities in India as per Census 2011 |url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 |work=[[Press Information Bureau]] | access-date=20 August 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150630112755/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 | archive-date=30 June 2015 | url-status=dead }}</ref> | population_blank1_title = Rank | population_blank1 = [[List of million-plus urban agglomerations in India|5th]] | population_blank1_footnotes = | population_demonym = {{nowrap|{{hlist|Bengalurinavaru|Bengalurian}}}} | blank_name_sec1 = [[Purchasing Power Parity|GDP (PPP)]] | blank_info_sec1 = $359.9&nbsp;billion<ref name="C40">{{cite web|url=https://www.c40.org/cities/bengaluru/|title=Bengaluru|work=C40|access-date=1 June 2024|archive-date=25 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925225406/https://www.c40.org/cities/bengaluru/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Deep Dive City Bangalore, India|url=https://transformative-mobility.org/wp-content/uploads/2023/12/Bangalore-Deep-Dive.pdf|publisher=Transformative Urban Mobility Initiative|access-date=12 January 2024|archive-date=9 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240109104258/https://transformative-mobility.org/wp-content/uploads/2023/12/Bangalore-Deep-Dive.pdf|url-status=live}}</ref> | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|Pincode(s)]] | postal_code = 560 xxx | area_code = [[Telephone numbers in India|+91-(0)80]] | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KA—Karnataka|KA:]]01-05, 41, 50-53, 57-61 | blank2_name = {{nowrap|[[Official language]]}} | blank2_info = [[Kannada]]<ref>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013) |access-date=14 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016}}</ref> | website = {{URL|www.bbmp.gov.in/}} | footnotes = }} '''ಬೆಂಗಳೂರು''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಮಲ್ಲ ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಧಾನಿ ಕೇಂದ್ರ, ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸಬಾ ಹೋಬಳಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ. ಬೆಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು 486 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಬೆಂಗಳೂರು 3 ತಾಲ್ಲೂಕುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಬೆಂಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಯಲಹಂಕ ತಾಲೂಕು ರಚನೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ತಾಲೂಕುನು ಬನಶಂಕರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್, ಬನಶಂಕರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುನು ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರ ತಾಲೂಕು ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರು ಉಂದೊಂಜಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ನಗರ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ. ಬೆಂಗಳೂರುನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ ಪಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬೆಂಗಳೂರುನು ಕೆಂಪೆಗೌಡೆರು ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಪಿರಾಕುಡ್ ಬೆಂದಕಾಳೂರು ಪಂದು ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರು. ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ತೂಪಿನಂಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇಂಚಿನ ಮಸ್ತು ಜಾಗ ಉಂಡು. ರಾಜಕಾರಣಿಲ್ ಒಟ್ಟೂಗ್ ಸೆರುನ ಅಂಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಲಯ ಉಂಡು ಮಸ್ತು ಬಗೆತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಲು ಉಂಡು. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೩೭ಟ್ ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭು [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ]]ರ್ದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಉಂಡು. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೫ನೇ ಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೆಂಗಳೂರು ಅತೀ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್‌ ಉಪ್ಪುನ ನಗರೊಲೆಡ್‍ ೩ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ಜಗತ್ತಿನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ]] ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಭಾರತದ 'ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಅಡಿ (೯೧೪.೪ ಮೀ)ಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 'ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್', 'ಲಾಲ್ ಬಾಗ್'ಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಗರವು 'ಉದ್ಯಾನ ನಗರಿ' ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವಿಶ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ೧೦ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೂಡ ಒಂದು. == ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ತಾಲ್ಲೂಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ == ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಲು ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್‌ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ರಡ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್‌ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" !ಜಿಲ್ಲೆ !ತಾಲೂಕು !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ|| |- | '''01.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು]]''' || || (1991 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ) |- | || 01.ಬೆಂಗಳೂರು || 486 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 02.[[ಆನೇಕಲ್]] || 530 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || ೦3.[[ಕೆಂಗೇರಿ]] || 457 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 04.[[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]] || 336 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 05.[[ಯಲಹಂಕ]] || 387 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | ಒಟ್ಟು || ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 2196 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | '''02.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]]''' || || || |- | || 01.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] || 791 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 02.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ]] || 449 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 03.[[ಹೊಸಕೋಟೆ]] || 548 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 04.[[ನೆಲಮಂಗಲ]] || 510 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | ಒಟ್ಟು || ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 2298 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |} == ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೋಬಳಿಲೂ == ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಎಲ್ಯ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ರಡ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್‍ಲಾ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" !ಜಿಲ್ಲೆ !ತಾಲೂಕು !ಹೋಬಳಿ !ನಗರ ಸ್ಥಿತಿ || |- | '''02.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು]]''' || || || |- | || 1.ಬೆಂಗಳೂರು|| || || |- | || || 01.ಬೆಂಗಳೂರು ಕಸಬಾ || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಯಶವಂತಪುರ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ಬೇಗೂರು]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || 2.[[ಯಲಹಂಕ]] || |- | || || 01.[[ಯಲಹಂಕ|ಯಲಹಂಕ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಹೆಸರುಘಟ್ಟ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ಚಿಕ್ಕಜಾಲ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 3.[[ಕೆಂಗೇರಿ]] || |- | || || 01.[[ಕೆಂಗೇರಿ|ಕೆಂಗೇರಿ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ದಾಸನಪುರ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 04.[[ತಾವರೆಕೆರೆ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 4. [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]]|| |- | || || 01.[[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ವರ್ತೂರು]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ಬಿದರಹಳ್ಳಿ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 5.[[ಆನೇಕಲ್]] || || || |- | || || 01.[[ಆನೇಕಲ್|ಆನೇಕಲ್ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಅತ್ತಿಬೆಲೆ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 03.[[ಸರ್ಜಾಪುರ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 04.[[ಜಿಗಣಿ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || 6.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] || |- | || || 01.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ|ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಮಧುರೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಂಗಲ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 04.[[ಸಾಸಲು]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 05.[[ತುಬಗೆರೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 7.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ]] || |- | || || 01.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ|ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಕಸಬಾ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಕುಂದಾಣ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ವಿಜಯಪುರ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 04.[[ಚನ್ನರಾಯ ಪಟ್ಟಣ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 8.[[ಹೊಸಕೋಟೆ]] || |- | || || 01.[[ಹೊಸಕೋಟೆ|ಹೊಸಕೋಟೆ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ನಂದಗುಡಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ಸೂಲಿಬೆಲೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 04.[[ಅನುಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 05.[[ಜಡಿಗೆನಹಳ್ಳಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 9.[[ನೆಲಮಂಗಲ]] || |- | || || 01.[[ನೆಲಮಂಗಲ|ನೆಲಮಂಗಲ ಕಸಬಾ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ತ್ಯಮಗೊಂಡ್ಲು]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ದಾಬಸ್ ಪೇಟೆ]]/[[(ಸೋಂಪುರ)]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯಿತಿ |- | ಒಟ್ಟು || 09 - ತಾಲ್ಲೂಕು || 34 - ಹೋಬಳಿ || |} == ಭೂಗೋಳ == ಬೆಂಗಳೂರು [[ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ]] ರ್ದು ೯೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/webhp?oq=banglore+didtance+ab&aqs=chrome.1.69i57j0l3.12879j0j7&client=ms-android-lenovo&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8|title=Google|website=www.google.com}}</ref>. ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ೧೨° ೩೯' ಉ ಬುಕ್ಕೊ ೧೩° ಉ ಅಕ್ಷಾಂಶೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಸದಾಕಾಲ ತಂಪು ವಾತಾವರಣ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಸುಮಾರು ೨೪°C ರ್ದ್ ೩೫°C ಮುಟ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಉಪ್ಪುಂಡು. [[ಸದಾಶಿವನಗರ|ಸದಾಶಿವನಗರದ]] [[ರಮಣಶ್ರೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೆಂಗಳೂರುದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. ಅಯಿಕ್ ದುಂಬು [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ|ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ]] [[ವಯ್ಯಾಲಿ ಕಾವಲ್]] ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬೆಂಗಳೂರುದ [[ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ]] ಅತಿ ತಗ್ಗ್‌ದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯ [[ಹೃದಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ನಗರವು, [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಆಗ್ನೇಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ೭೪೧ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ೫.೮ ಮಿಲಿಯನ್ (ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಮೂರನೆ ನಗರ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೧೧೩ ಅಡಿ(೯೪೯ ಮಿ.) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸುಂದರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾತಾವರಣವಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಪದೇ ಪದೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಬೇಸಿಗೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸುಂದರ ವಾತಾವರಣವು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು, ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೨೦ ರಿಂದ ೩೬ ಡಿಗ್ರಿಯಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ೧೭ ರಿಂದ ೨೭ ಡಿಗ್ರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೧೫೩೭ರ ತನಕ ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ [[ಗಂಗ]], [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳರ]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ನಂತರ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ |ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ನಾಡ ಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿ ಆಧುನಿಕ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದರು. ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಮುಘಲರ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ರಾಜರ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನಂತರ [[ಹೈದರ್ ಅಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ]]ರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಬೆಂಗಳೂರು, [[ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ|ನಾಲ್ಕನೇ ಆಂಗ್ಲೋ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]](೧೭೯೯)ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಪಾಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಅದರ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿ, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಪ್ಪಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ೧೫೩೭|೧೫೩೭ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ]]ರ (೧೫೧೦ - ೧೫೭೦) ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು<ref>{{Cite web|url=https://www.google.co.in/search?client=ms-android-lenovo&ei=7fCDW93_IYv1vgS4052ACA&q=kempegowda+king+of+bangalore&oq=+kempegowda+king+of+bang&gs_l=mobile-gws-wiz-serp.1.0.33i22i29i30l2j33i160.14357.23006..23860...0.0..0.349.4433.0j6j11j2......0....1.........0i203j0i2i203j0i19j0i22i30i19j0i22i30j33i21.DnCZFc1tG7Q|title=Google Search|website=www.google.co.in}}</ref>.ಈ ನಗರವನ್ನು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕೆಂಪೇಗೌಡ (೧೫೧೦-೧೫೭೦) ಈ ನಗರವನ್ನು "ಗಂಡು ಭೂಮಿ" ಮತ್ತು "ನಾಯಕರ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳುತಿದ್ದರು. ಹದಿನೆಂಟನೇ/ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದವು. ಅವು "ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ" ಮತ್ತು "ದೊಡ್ಡಪೇಟೆ" ರಸ್ತೆಗಳು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು. ಶಾಂತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ, ಪರಿಸರ ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ಜನರನ್ನು ಈ ಊರಿನೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. [[ಹೆಚ್ ಎ ಎಲ್]], [[ಬಿ ಇ ಎಲ್]], [[ಐ ಟಿ ಐ]], [[ಇಸ್ರೋ]] ನಂತಹ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು. ಕೆಂಪೇಗೌಡೆರೆನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡ-೨ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಗೋಪುರೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಿಸಯೆರ್. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ನಾಲ್ ಗೋಪುರೊಲೆನ್ ಇತ್ತೆದ ಈ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. * ಲಾಲಭಾಗ್ * ಕೆಂಪಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ * ಹಲಸೂರು ಕೆರೆ * ಮೇಖ್ರಿ ವೃತ್ತ [[ಚಿತ್ರ:Bengaluru2 003.jpg|thumb|right|250px|ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] <gallery> Bangalore Urban in Karnataka (India).svg </gallery> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Glass House lalbagh.jpg|thumb|ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಗಾಜಿನ ಮನೆ, ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್]] [[ಚಿತ್ರ:Itpl big.jpg|thumb|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (ಐಟಿಪಿಎಲ್)]] [[ಚಿತ್ರ:Mg road blr.jpg|thumb|ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನನಿಬಿಡ ರಸ್ತೆ]] [[ಕಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಬೀಡಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ಹಲವು ಪರದೇಶೀಯರನ್ನು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು ಬಹುಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಹಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇದೆ. [[ಕನ್ನಡ]]ವು ಇಲ್ಲಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆ‌. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಬಾಸೆಗಳೆಂದರೆ ಉರ್ದು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಮ್. ಮುಂಬಯಿ ನಂತರ ಹಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ(೮೩%) ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ ಇದಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು, ರಂಗ ಶಂಕರ, ಚೌಡಯ್ಯ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. "ಬೆಂಗಳೂರು ಹಬ್ಬ"ವು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಜನರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯು ಇನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಾಗಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ರಂಝಾನ್, ಬಕ್ರೀದ್, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಹಬ್ಬ ಗಳ್ಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ವೆಂಕಟ್ಟಪ್ಪ ಚಿತ್ರ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು]], [[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ]], [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ]], [[ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತಿತರ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮಿಲನಗೊಂಡಿವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಈಗ [[ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್ ಸಿಟಿ]] ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ [[ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ|ದೂರದರ್ಶನ]] ಹಾಗೂ [[ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ|ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಹೆಸರುವಾಸಿ. ದೇಶದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ [[ಎಫ್. ಎಮ್. ರೇಡಿಯೋ]], [[ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲೇ. ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋ|ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋಗೆ]] [[ಪರವಾನಗಿ]] ಸಿಕ್ಕಿ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ರೇಡಿಯೋ ಹೆಸರು [[ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟೀವ್]] [[ತರಂಗಾಂತರ]] ೧೦೭.೮ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು|ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ರಬಂಧ ಸಂಸ್ಥೆ]](ಐ.ಐ.ಎಮ್) ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್, ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿವೆ. ==ಕೈಗಾರಿಕೆ== ಹಿಂದುಸ್ತಾನ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್), ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿ.ಇ.ಎಲ್), ಭಾರತ ಅರ್ಥ್ ಮೂವರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿ.ಇ.ಎಮ್.ಎಲ್), ಹಿಂದುಸ್ತಾನ ಮಷೀನ್ ಟೂಲ್ಸ್ (ಎಚ್.ಎಮ್.ಟಿ) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೆಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಒರ್ಗನೈಸೆಷನ್ (ಇಸ್ರೊ) ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದುದರಿಂದ, ನಗರವು ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಇನ್ಫೊಸಿಸ್, ವಿಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಟಿಸಿಎಸ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದುದರಿಂದ, ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ ಇಂಟೆಲ್, ಟೆಕ್ಸಸ್ ಇನ್ಸ್ತ್ರುಮೆನ್ತ್ಸ್, ಕ್ವಾಲ್ಕಾಮ್, ಆರ್ಮ್, ಬ್ರಾಡ್ಕಾಮ್, ಇ.ಎಮ್.ಸಿ. ಸ್ಕುವೆರ್, ನೆಟ್ ಆಪ್, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಸ್ಕ್, ಎಲ್.ಜಿ, ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಮತ್ತು ಐ.ಬಿ.ಎಮ್. ಇಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಂತಹ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇದೊಂದು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. == ಮಾಧ್ಯಮ == ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಮುದ್ರಣಾಲಯ|ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು]] [[೧೮೪೦|೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ppr">{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=SB3_VodABdIC&pg=PA54&lpg=PA54&dq=1840+printing+press+bangalore&source=web&ots=uNZGhgyiaC&sig=FcVm_5QykIKNsXVvt7YoeYTc1CA|title=Assimilation: A Study of North Indians in Bangalore|author=ವಿಜಯಾ ಬಿ. ಪುಣೆಕರ್ accessdate 2007-10-04}}</ref> ೧೮೫೯ ರಲ್ಲಿ "ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಸರಿ" ಎಂಬ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ "ಮೈಸೂರು ವ್ರಿತ್ತಂತ ಬೋಧಿನಿ" ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ "ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ" ಮತ್ತು "ದಿ ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ "ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ಮತ್ತು "ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್" ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ ೧ ೧೯೮೧ ರಂದು "ದೂರದರ್ಶನ" ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೩ ರಂದು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರ ೧೯೯೧ ರಂದು ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನ "ಡಿಡಿ ಚಂದನ" ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ಅನೇಕ ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಟಿವಿ ೯, ಉದಯ, ಈ ಟಿವಿ, ಸುವರ್ಣ, ಜನಶ್ರೀ, ಸಮಯ, ಮುಂತಾದವು. == ಸಂಪರ್ಕ == ನಗರದ ಉಲಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿದಭಾಗೊಲು ಒಂಜೆಕ್ಕೊಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ನಗರದ ಉಲಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿ ಓಡಾಟ ಮಲ್ಪುನೆ ಬಾರಿ ಸರಳವಾದ್ ಉಂಡು. ನಗರದ ಒಳಗಡೆ ಸಂಚರಿಸಲು, ಜನರು ಆಟೊ ರಿಕ್ಷಾಗಳು, ಕ್ಯಾಬಗಳು, ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ರೇನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ವಾಯು ವಜ್ರ ಬಸ್ಸುಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. '[[ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ|ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ]]'ವಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ೪೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು (ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ - ನಾಗಸಂದ್ರದಿಂದ ಯೆಲಚೇನಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ, ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ - ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ) ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡನೆ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಭಾರತದ [[ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ|ನೈಋತ್ಯ ರೇಲ್ವೆ]] ವಲಯಕ್ಕೆ ಇದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯಶವಂತಪುರ, ಕ್ಯಾಂಟೊನಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್.ಪುರಂ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಇತರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ, ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿದ್ದು, ಇದು ನಗರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು== ಬೆಂಗಳೂರು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಪ್ಲಾನೇಟೊರಿಯಮ್, ಲಾಲಬಾಗ್, ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಅಕ್ವೇರಿಯಮ್, ವೆಂಕಟಪ್ಪಾ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಿಧಾನ ಸೌಧ ಮತ್ತು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮುತ್ಯಾಲಮಡುವು(ಮುತ್ತಿನಕಣಿವೆ), [[ಮೈಸೂರು]], ಶ್ರವಣಬೆಳಗೋಳ, ನಾಗರಹೊಳೆ, ಬಂಡಿಪುರ, ರಂಗನತಿಟ್ಟು, [[ಬೇಲೂರು]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಳೇಬೀಡು]], [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಕೊಡಗು]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಆರಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀಲಾ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ಗೊಲ್ಡನ್ ಲ್ಯಾಂಡಮಾರ್ಕ್, ವಿಂಡ್ಸರ್ ಮ್ಯಾನರ್, ಲಿ ಮೇರಿಡಿಯನ್, ತಾಜ್ ಮತ್ತು ಲಲಿತ್ ಅಶೋಕ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು ಸೂಕ್ತ ಹಾಗು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಬಹುಮುಖಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಬೀದಿ ತಿನಿಸುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗಿನ ತಿನಿಸುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಾದ್ಯಂತ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್, ಕೆ.ಎಫ್.ಸಿ ಮತ್ತು ಪೀಜ್ಜಾ ಹಟ್ ಗಳ ಔಟ್ ಲೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸ್ಥಳೀಯ ತಿಂಡಿತಿನಿಸುಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಎಂ.ಟಿ.ಅರ್. ಗೂ ಕೂಡ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. ಇತರ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಖಾದ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಅಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಮಾಲ್, ದಿ ಫೋರಮ್, ಗರುಡಾ ಮಾಲ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್,ಒರಾಯನ್ ಮಾಲ್, ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿ ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶಿಯ ಹಾಗು ವಿದೇಶಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಖರೀದಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾವೇರಿ ಎಂಪೋರಿಯಮ್ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಚಂದನದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಯುವಜನಾಂಗದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾತ್ರಿ ಜೀವನವು ಬಲು ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳು== *ವಿಶ್ವದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಜಿಎಲ್‍ಎಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಕಂಪನಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂವತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ ೧೦ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು. {{colbegin|2}} ೧ ಬೆಂಗಳೂರು ೨ ಹೋ ಚಿ ಮಿನಾ ಸಿಟಿ ೩ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ೪ ಶಾಂಘೈ ೫ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ೬ ಲಂಡನ್ ೭ ಆಸ್ಟಿನ್g ೮ಹನೋಯಿ ೯ ಬೋಸ್ಟನ್ ೧೦ ನೈರೋಬಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.prajavani.net/news/india-news/%E0%B2%9C%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B3%80%E0%B2%B2-%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B2%B3-%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%85%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8-466773.html|title=ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ|website=Prajavani}}</ref> {{colend|೨}} ==ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು== *೨೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೧೭ *[[ಭಾರತ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರಿ [[ಮುಂಬೈ]] ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, [[ದೆಹಲಿ]] ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. *ಮುಂಬೈನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ರೂ.೫೪.೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ. ಇನ್ನು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಪತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರೂ.೨೯.೯ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರೂ.೨೧.೩ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ೨೦೧೬ನೇ ಸಾಲಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ===ವಲಸೆ=== *ಸ್ವದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ ಆಗಿದೆ. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ೮೨ ಸಾವಿರ, ಅತಿ ಸಿರಿವಂತರು ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಲಸೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಇದೆ. *ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ಸಾವಿರ ಸಿರಿವಂತರು ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೫ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೪ ಸಾವಿರ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ ೫೦ ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ===ಶತ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು=== *೧೦ ಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ವರೆಗೆ (ಸುಮಾರು ₹ ೬.೬ ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹ ೬.೬ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಅಥವಾ ಶತ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಂದು ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಅಮರಿಕನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ (ಸು. ₹ ೬.೬ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದವರನ್ನು ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ ಅಥವಾ ಸಹಸ್ರ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.prajavani.net/news/article/೨೦೧೭/೦೨/೨೭/೪೭೪೪೯೬.html|title=ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;೨೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೧೭}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಂದೆನ್‌ ತೂಲೆ == *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ]] == ಇತರ ಸಂಪರ್ಕೊ == {{Commons category|Bangalore}} * [http://www.wikimapia.org/#y=12970000&x=77560000&z=11&l=0&m=h Interactive Map of Bangalore] * [https://web.archive.org/web/20220705010621/http://www.bdabangalore.org/ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ] * [https://web.archive.org/web/20220111095902/http://www.bmponline.org/ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ] * [http://www.cyberpolicebangalore.nic.in/ Bangalore cyber police] * [http://www.bangaloreit.com/html/govtinformation/services.htm ಇತರೆ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಪಟ್ಟಿ] * [http://www.cscsarchive.org:8081/Bangalore/Home.nsf ಬೆಳದಿದೆ ನೊಡ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} {{clear}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬೆಂಗಳೂರು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಲು]] 34qm710etefbobmlv57goui4dgj6463 360957 360956 2026-05-24T16:24:35Z Mahaveer Indra 1023 360957 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಬೆಂಗಳೂರು | other_name = Bangalore | native_name = | native_name_lang = ISO 15919 | official_name = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | settlement_type = ಮಹಾನಗರ | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |perrow = 1/3/2/1 |total_width = 300 |caption_align = center | image1=View from Visvesvaraya Industrial and Technological Museum (2025) 02.jpg | caption1 = ಯುಬಿ ಸಿಟಿ ಕಟ್ಟಡ | image2=Dharmaraya Swamy Temple Bangalore edit1.jpg | caption2 = ಧರ್ಮರಾಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ತಾನ | image3=Bangalore_palace_IMG_20121230_154849.jpg | caption3 = ಬೆಂಗಳೂರು ಅರಮನೆ | image4=Gopura of Someshwara temple (16th century) in Bengaluru.JPG | caption4 = ಹಲಸೂರು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ | image5=Bagmane Tech Park, CV Raman Nagar, Bengaluru, India (2007).jpg | caption5 = ಬಾಗ್ಮನೆ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ | image6=Infosys_(4911287704).jpg | caption6 = ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ | image7=Vidhana Soudha 2012.jpg | caption7 = ವಿಧಾನ ಸೌಧ }} | nicknames = ಭಾರತದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ, ಭಾರತದ ಐಟಿ ರಾಜಧಾನಿ, ಭಾರತದ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ | mapframe = yes | mapframe-point = none |pushpin_relief=y |pushpin_map = India#Karnataka | coordinates = {{coord|12|58|44|N|77|35|30|E|type:city_region:IN-KA|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ]] | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = ೧೫೩೭ | founder = [[೧ನೇ ಕೆಂಪೇಗೌಡ]] | named_for = | government_type = ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ | governing_body = ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ{{efn|The Greater Bengaluru Governance Bill, 2024 provides for the division of the former [[Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike]] into up to seven city corporations, each of which will be responsible for providing basic civic services within its respective jurisdiction.<ref>{{cite news |title=Greater Bengaluru Bill proposes up to 7 corporations |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/greater-bengaluru-governance-bill-2024-provides-for-three-tier-structure-with-provision-to-carve-out-multiple-corporations/article68382474.ece |work=The Hindu |date=12 March 2025 |access-date=16 May 2025}}</ref> In July 2025, the [[Government of Karnataka]] notified the setting up of five municipal corporations&ndash;Bengaluru Central City Corporation, Bengaluru North City Corporation, Bengaluru South City Corporation, Bengaluru East City Corporation, and Bengaluru West City Corporation.<ref>{{cite web |title=BBMP Restructure: Bengaluru Set for 5 New Civic Bodies by July 15 |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/bbmp-likely-to-be-divided-into-5-separate-civic-bodies-official-notification-to-be-passed-by-july-15-3619495 |access-date=9 July 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=9 July 2025}}</ref>}} | leader_title = ಮೇಯರ್ | leader_name = ''ಕಾಲಿ ಉಂಡು'' | leader_title2 = ಕಮಿಷನರ್ | leader_name2 = ಮಹೇಶ್ವರ ರಾವ್ (ಭಾ.ಆ.ಸೇ)<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/bengaluru-maheshwar-rao-takes-charge-as-bbmp-chief-commissioner/article69510289.ece|title=Maheshwar Rao takes charge as BBMP Chief Commissioner|newspaper=[[The Hindu]]|date=30 April 2025|access-date=1 May 2025}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="History">{{cite web |title=History of BBMP |url=https://bbmp.gov.in/historyofbbmp.html |work=[[Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike]] |access-date=20 May 2021 |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102002519/https://bbmp.gov.in/historyofbbmp.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Introduction - BMRDA |url=https://bmrda.karnataka.gov.in/info-1/Introduction/en |work=Bangalore Metropolitan Region Development Authority |access-date=20 May 2021 |archive-date=20 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520173907/https://bmrda.karnataka.gov.in/info-1/Introduction/en |url-status=dead }}</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 741 | area_metro_km2 = 8005 | elevation_footnotes = <ref>{{cite journal |author1=H.S. Sudhira |author2=T.V. Ramachandra |author3=M.H. Bala Subrahmanya |title=City Profile&nbsp;— Bangalore |journal=Cities |volume=24 |issue=5 |place=Bangalore |page=382 |year=2007 |doi=10.1016/j.cities.2007.04.003 |url=http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/pubs/ces_pubs/pubs_2007/theme4_42.pdf | access-date=13 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121224120858/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/pubs/ces_pubs/pubs_2007/theme4_42.pdf | archive-date=24 December 2012 | url-status=dead |issn = 0264-2751 }}</ref> | elevation_m = 920 | population_as_of = 2011 | population_total = 8443675 | population_footnotes = <ref name="2011 Census of India"/> | population_rank = [[List of most populous cities in India|3rd]] | population_density_km2 = auto | population_urban = 10,456,000 | population_urban_footnotes = <ref>{{cite web |title=India Stats: Million plus cities in India as per Census 2011 |url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 |work=[[Press Information Bureau]] | access-date=20 August 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150630112755/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 | archive-date=30 June 2015 | url-status=dead }}</ref> | population_blank1_title = Rank | population_blank1 = ೫ನೇ | population_blank1_footnotes = | population_demonym = {{nowrap|{{hlist|Bengalurinavaru|Bengalurian}}}} | blank_name_sec1 = [[Purchasing Power Parity|GDP (PPP)]] | blank_info_sec1 = $359.9&nbsp;billion<ref name="C40">{{cite web|url=https://www.c40.org/cities/bengaluru/|title=Bengaluru|work=C40|access-date=1 June 2024|archive-date=25 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925225406/https://www.c40.org/cities/bengaluru/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Deep Dive City Bangalore, India|url=https://transformative-mobility.org/wp-content/uploads/2023/12/Bangalore-Deep-Dive.pdf|publisher=Transformative Urban Mobility Initiative|access-date=12 January 2024|archive-date=9 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240109104258/https://transformative-mobility.org/wp-content/uploads/2023/12/Bangalore-Deep-Dive.pdf|url-status=live}}</ref> | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|Pincode(s)]] | postal_code = ೫೬೦ xxx | area_code = [[Telephone numbers in India|+91-(0)80]] | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KA—Karnataka|KA:]]01-05, 41, 50-53, 57-61 | blank2_name = {{nowrap|[[Official language]]}} | blank2_info = [[ಕನ್ನಡ]]<ref>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013) |access-date=14 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016}}</ref> | website = {{URL|www.bbmp.gov.in/}} | footnotes = }} '''ಬೆಂಗಳೂರು''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಮಲ್ಲ ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಧಾನಿ ಕೇಂದ್ರ, ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸಬಾ ಹೋಬಳಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ. ಬೆಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು 486 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಬೆಂಗಳೂರು 3 ತಾಲ್ಲೂಕುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಬೆಂಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಯಲಹಂಕ ತಾಲೂಕು ರಚನೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ತಾಲೂಕುನು ಬನಶಂಕರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್, ಬನಶಂಕರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುನು ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರ ತಾಲೂಕು ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರು ಉಂದೊಂಜಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ನಗರ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ. ಬೆಂಗಳೂರುನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ ಪಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬೆಂಗಳೂರುನು ಕೆಂಪೆಗೌಡೆರು ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಪಿರಾಕುಡ್ ಬೆಂದಕಾಳೂರು ಪಂದು ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರು. ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ತೂಪಿನಂಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇಂಚಿನ ಮಸ್ತು ಜಾಗ ಉಂಡು. ರಾಜಕಾರಣಿಲ್ ಒಟ್ಟೂಗ್ ಸೆರುನ ಅಂಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಲಯ ಉಂಡು ಮಸ್ತು ಬಗೆತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಲು ಉಂಡು. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೩೭ಟ್ ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭು [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ]]ರ್ದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಉಂಡು. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೫ನೇ ಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೆಂಗಳೂರು ಅತೀ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್‌ ಉಪ್ಪುನ ನಗರೊಲೆಡ್‍ ೩ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ಜಗತ್ತಿನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ]] ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಭಾರತದ 'ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಅಡಿ (೯೧೪.೪ ಮೀ)ಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 'ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್', 'ಲಾಲ್ ಬಾಗ್'ಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಗರವು 'ಉದ್ಯಾನ ನಗರಿ' ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವಿಶ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ೧೦ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೂಡ ಒಂದು. == ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ತಾಲ್ಲೂಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ == ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಲು ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್‌ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ರಡ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್‌ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" !ಜಿಲ್ಲೆ !ತಾಲೂಕು !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ|| |- | '''01.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು]]''' || || (1991 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ) |- | || 01.ಬೆಂಗಳೂರು || 486 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 02.[[ಆನೇಕಲ್]] || 530 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || ೦3.[[ಕೆಂಗೇರಿ]] || 457 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 04.[[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]] || 336 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 05.[[ಯಲಹಂಕ]] || 387 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | ಒಟ್ಟು || ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 2196 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | '''02.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]]''' || || || |- | || 01.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] || 791 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 02.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ]] || 449 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 03.[[ಹೊಸಕೋಟೆ]] || 548 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 04.[[ನೆಲಮಂಗಲ]] || 510 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | ಒಟ್ಟು || ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 2298 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |} == ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೋಬಳಿಲೂ == ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಎಲ್ಯ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ರಡ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್‍ಲಾ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" !ಜಿಲ್ಲೆ !ತಾಲೂಕು !ಹೋಬಳಿ !ನಗರ ಸ್ಥಿತಿ || |- | '''02.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು]]''' || || || |- | || 1.ಬೆಂಗಳೂರು|| || || |- | || || 01.ಬೆಂಗಳೂರು ಕಸಬಾ || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಯಶವಂತಪುರ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ಬೇಗೂರು]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || 2.[[ಯಲಹಂಕ]] || |- | || || 01.[[ಯಲಹಂಕ|ಯಲಹಂಕ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಹೆಸರುಘಟ್ಟ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ಚಿಕ್ಕಜಾಲ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 3.[[ಕೆಂಗೇರಿ]] || |- | || || 01.[[ಕೆಂಗೇರಿ|ಕೆಂಗೇರಿ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ದಾಸನಪುರ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 04.[[ತಾವರೆಕೆರೆ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 4. [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]]|| |- | || || 01.[[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ವರ್ತೂರು]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ಬಿದರಹಳ್ಳಿ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 5.[[ಆನೇಕಲ್]] || || || |- | || || 01.[[ಆನೇಕಲ್|ಆನೇಕಲ್ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಅತ್ತಿಬೆಲೆ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 03.[[ಸರ್ಜಾಪುರ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 04.[[ಜಿಗಣಿ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || 6.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] || |- | || || 01.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ|ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಮಧುರೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಂಗಲ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 04.[[ಸಾಸಲು]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 05.[[ತುಬಗೆರೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 7.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ]] || |- | || || 01.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ|ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಕಸಬಾ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಕುಂದಾಣ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ವಿಜಯಪುರ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 04.[[ಚನ್ನರಾಯ ಪಟ್ಟಣ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 8.[[ಹೊಸಕೋಟೆ]] || |- | || || 01.[[ಹೊಸಕೋಟೆ|ಹೊಸಕೋಟೆ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ನಂದಗುಡಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ಸೂಲಿಬೆಲೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 04.[[ಅನುಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 05.[[ಜಡಿಗೆನಹಳ್ಳಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 9.[[ನೆಲಮಂಗಲ]] || |- | || || 01.[[ನೆಲಮಂಗಲ|ನೆಲಮಂಗಲ ಕಸಬಾ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ತ್ಯಮಗೊಂಡ್ಲು]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ದಾಬಸ್ ಪೇಟೆ]]/[[(ಸೋಂಪುರ)]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯಿತಿ |- | ಒಟ್ಟು || 09 - ತಾಲ್ಲೂಕು || 34 - ಹೋಬಳಿ || |} == ಭೂಗೋಳ == ಬೆಂಗಳೂರು [[ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ]] ರ್ದು ೯೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/webhp?oq=banglore+didtance+ab&aqs=chrome.1.69i57j0l3.12879j0j7&client=ms-android-lenovo&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8|title=Google|website=www.google.com}}</ref>. ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ೧೨° ೩೯' ಉ ಬುಕ್ಕೊ ೧೩° ಉ ಅಕ್ಷಾಂಶೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಸದಾಕಾಲ ತಂಪು ವಾತಾವರಣ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಸುಮಾರು ೨೪°C ರ್ದ್ ೩೫°C ಮುಟ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಉಪ್ಪುಂಡು. [[ಸದಾಶಿವನಗರ|ಸದಾಶಿವನಗರದ]] [[ರಮಣಶ್ರೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೆಂಗಳೂರುದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. ಅಯಿಕ್ ದುಂಬು [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ|ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ]] [[ವಯ್ಯಾಲಿ ಕಾವಲ್]] ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬೆಂಗಳೂರುದ [[ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ]] ಅತಿ ತಗ್ಗ್‌ದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯ [[ಹೃದಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ನಗರವು, [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಆಗ್ನೇಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ೭೪೧ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ೫.೮ ಮಿಲಿಯನ್ (ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಮೂರನೆ ನಗರ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೧೧೩ ಅಡಿ(೯೪೯ ಮಿ.) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸುಂದರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾತಾವರಣವಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಪದೇ ಪದೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಬೇಸಿಗೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸುಂದರ ವಾತಾವರಣವು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು, ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೨೦ ರಿಂದ ೩೬ ಡಿಗ್ರಿಯಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ೧೭ ರಿಂದ ೨೭ ಡಿಗ್ರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೧೫೩೭ರ ತನಕ ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ [[ಗಂಗ]], [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳರ]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ನಂತರ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ |ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ನಾಡ ಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿ ಆಧುನಿಕ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದರು. ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಮುಘಲರ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ರಾಜರ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನಂತರ [[ಹೈದರ್ ಅಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ]]ರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಬೆಂಗಳೂರು, [[ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ|ನಾಲ್ಕನೇ ಆಂಗ್ಲೋ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]](೧೭೯೯)ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಪಾಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಅದರ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿ, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಪ್ಪಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ೧೫೩೭|೧೫೩೭ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ]]ರ (೧೫೧೦ - ೧೫೭೦) ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು<ref>{{Cite web|url=https://www.google.co.in/search?client=ms-android-lenovo&ei=7fCDW93_IYv1vgS4052ACA&q=kempegowda+king+of+bangalore&oq=+kempegowda+king+of+bang&gs_l=mobile-gws-wiz-serp.1.0.33i22i29i30l2j33i160.14357.23006..23860...0.0..0.349.4433.0j6j11j2......0....1.........0i203j0i2i203j0i19j0i22i30i19j0i22i30j33i21.DnCZFc1tG7Q|title=Google Search|website=www.google.co.in}}</ref>.ಈ ನಗರವನ್ನು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕೆಂಪೇಗೌಡ (೧೫೧೦-೧೫೭೦) ಈ ನಗರವನ್ನು "ಗಂಡು ಭೂಮಿ" ಮತ್ತು "ನಾಯಕರ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳುತಿದ್ದರು. ಹದಿನೆಂಟನೇ/ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದವು. ಅವು "ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ" ಮತ್ತು "ದೊಡ್ಡಪೇಟೆ" ರಸ್ತೆಗಳು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು. ಶಾಂತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ, ಪರಿಸರ ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ಜನರನ್ನು ಈ ಊರಿನೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. [[ಹೆಚ್ ಎ ಎಲ್]], [[ಬಿ ಇ ಎಲ್]], [[ಐ ಟಿ ಐ]], [[ಇಸ್ರೋ]] ನಂತಹ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು. ಕೆಂಪೇಗೌಡೆರೆನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡ-೨ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಗೋಪುರೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಿಸಯೆರ್. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ನಾಲ್ ಗೋಪುರೊಲೆನ್ ಇತ್ತೆದ ಈ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. * ಲಾಲಭಾಗ್ * ಕೆಂಪಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ * ಹಲಸೂರು ಕೆರೆ * ಮೇಖ್ರಿ ವೃತ್ತ [[ಚಿತ್ರ:Bengaluru2 003.jpg|thumb|right|250px|ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] <gallery> Bangalore Urban in Karnataka (India).svg </gallery> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Glass House lalbagh.jpg|thumb|ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಗಾಜಿನ ಮನೆ, ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್]] [[ಚಿತ್ರ:Itpl big.jpg|thumb|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (ಐಟಿಪಿಎಲ್)]] [[ಚಿತ್ರ:Mg road blr.jpg|thumb|ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನನಿಬಿಡ ರಸ್ತೆ]] [[ಕಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಬೀಡಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ಹಲವು ಪರದೇಶೀಯರನ್ನು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು ಬಹುಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಹಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇದೆ. [[ಕನ್ನಡ]]ವು ಇಲ್ಲಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆ‌. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಬಾಸೆಗಳೆಂದರೆ ಉರ್ದು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಮ್. ಮುಂಬಯಿ ನಂತರ ಹಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ(೮೩%) ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ ಇದಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು, ರಂಗ ಶಂಕರ, ಚೌಡಯ್ಯ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. "ಬೆಂಗಳೂರು ಹಬ್ಬ"ವು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಜನರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯು ಇನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಾಗಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ರಂಝಾನ್, ಬಕ್ರೀದ್, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಹಬ್ಬ ಗಳ್ಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ವೆಂಕಟ್ಟಪ್ಪ ಚಿತ್ರ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು]], [[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ]], [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ]], [[ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತಿತರ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮಿಲನಗೊಂಡಿವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಈಗ [[ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್ ಸಿಟಿ]] ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ [[ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ|ದೂರದರ್ಶನ]] ಹಾಗೂ [[ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ|ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಹೆಸರುವಾಸಿ. ದೇಶದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ [[ಎಫ್. ಎಮ್. ರೇಡಿಯೋ]], [[ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲೇ. ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋ|ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋಗೆ]] [[ಪರವಾನಗಿ]] ಸಿಕ್ಕಿ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ರೇಡಿಯೋ ಹೆಸರು [[ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟೀವ್]] [[ತರಂಗಾಂತರ]] ೧೦೭.೮ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು|ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ರಬಂಧ ಸಂಸ್ಥೆ]](ಐ.ಐ.ಎಮ್) ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್, ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿವೆ. ==ಕೈಗಾರಿಕೆ== ಹಿಂದುಸ್ತಾನ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್), ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿ.ಇ.ಎಲ್), ಭಾರತ ಅರ್ಥ್ ಮೂವರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿ.ಇ.ಎಮ್.ಎಲ್), ಹಿಂದುಸ್ತಾನ ಮಷೀನ್ ಟೂಲ್ಸ್ (ಎಚ್.ಎಮ್.ಟಿ) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೆಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಒರ್ಗನೈಸೆಷನ್ (ಇಸ್ರೊ) ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದುದರಿಂದ, ನಗರವು ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಇನ್ಫೊಸಿಸ್, ವಿಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಟಿಸಿಎಸ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದುದರಿಂದ, ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ ಇಂಟೆಲ್, ಟೆಕ್ಸಸ್ ಇನ್ಸ್ತ್ರುಮೆನ್ತ್ಸ್, ಕ್ವಾಲ್ಕಾಮ್, ಆರ್ಮ್, ಬ್ರಾಡ್ಕಾಮ್, ಇ.ಎಮ್.ಸಿ. ಸ್ಕುವೆರ್, ನೆಟ್ ಆಪ್, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಸ್ಕ್, ಎಲ್.ಜಿ, ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಮತ್ತು ಐ.ಬಿ.ಎಮ್. ಇಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಂತಹ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇದೊಂದು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. == ಮಾಧ್ಯಮ == ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಮುದ್ರಣಾಲಯ|ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು]] [[೧೮೪೦|೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ppr">{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=SB3_VodABdIC&pg=PA54&lpg=PA54&dq=1840+printing+press+bangalore&source=web&ots=uNZGhgyiaC&sig=FcVm_5QykIKNsXVvt7YoeYTc1CA|title=Assimilation: A Study of North Indians in Bangalore|author=ವಿಜಯಾ ಬಿ. ಪುಣೆಕರ್ accessdate 2007-10-04}}</ref> ೧೮೫೯ ರಲ್ಲಿ "ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಸರಿ" ಎಂಬ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ "ಮೈಸೂರು ವ್ರಿತ್ತಂತ ಬೋಧಿನಿ" ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ "ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ" ಮತ್ತು "ದಿ ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ "ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ಮತ್ತು "ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್" ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ ೧ ೧೯೮೧ ರಂದು "ದೂರದರ್ಶನ" ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೩ ರಂದು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರ ೧೯೯೧ ರಂದು ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನ "ಡಿಡಿ ಚಂದನ" ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ಅನೇಕ ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಟಿವಿ ೯, ಉದಯ, ಈ ಟಿವಿ, ಸುವರ್ಣ, ಜನಶ್ರೀ, ಸಮಯ, ಮುಂತಾದವು. == ಸಂಪರ್ಕ == ನಗರದ ಉಲಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿದಭಾಗೊಲು ಒಂಜೆಕ್ಕೊಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ನಗರದ ಉಲಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿ ಓಡಾಟ ಮಲ್ಪುನೆ ಬಾರಿ ಸರಳವಾದ್ ಉಂಡು. ನಗರದ ಒಳಗಡೆ ಸಂಚರಿಸಲು, ಜನರು ಆಟೊ ರಿಕ್ಷಾಗಳು, ಕ್ಯಾಬಗಳು, ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ರೇನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ವಾಯು ವಜ್ರ ಬಸ್ಸುಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. '[[ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ|ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ]]'ವಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ೪೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು (ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ - ನಾಗಸಂದ್ರದಿಂದ ಯೆಲಚೇನಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ, ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ - ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ) ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡನೆ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಭಾರತದ [[ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ|ನೈಋತ್ಯ ರೇಲ್ವೆ]] ವಲಯಕ್ಕೆ ಇದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯಶವಂತಪುರ, ಕ್ಯಾಂಟೊನಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್.ಪುರಂ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಇತರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ, ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿದ್ದು, ಇದು ನಗರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು== ಬೆಂಗಳೂರು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಪ್ಲಾನೇಟೊರಿಯಮ್, ಲಾಲಬಾಗ್, ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಅಕ್ವೇರಿಯಮ್, ವೆಂಕಟಪ್ಪಾ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಿಧಾನ ಸೌಧ ಮತ್ತು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮುತ್ಯಾಲಮಡುವು(ಮುತ್ತಿನಕಣಿವೆ), [[ಮೈಸೂರು]], ಶ್ರವಣಬೆಳಗೋಳ, ನಾಗರಹೊಳೆ, ಬಂಡಿಪುರ, ರಂಗನತಿಟ್ಟು, [[ಬೇಲೂರು]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಳೇಬೀಡು]], [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಕೊಡಗು]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಆರಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀಲಾ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ಗೊಲ್ಡನ್ ಲ್ಯಾಂಡಮಾರ್ಕ್, ವಿಂಡ್ಸರ್ ಮ್ಯಾನರ್, ಲಿ ಮೇರಿಡಿಯನ್, ತಾಜ್ ಮತ್ತು ಲಲಿತ್ ಅಶೋಕ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು ಸೂಕ್ತ ಹಾಗು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಬಹುಮುಖಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಬೀದಿ ತಿನಿಸುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗಿನ ತಿನಿಸುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಾದ್ಯಂತ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್, ಕೆ.ಎಫ್.ಸಿ ಮತ್ತು ಪೀಜ್ಜಾ ಹಟ್ ಗಳ ಔಟ್ ಲೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸ್ಥಳೀಯ ತಿಂಡಿತಿನಿಸುಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಎಂ.ಟಿ.ಅರ್. ಗೂ ಕೂಡ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. ಇತರ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಖಾದ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಅಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಮಾಲ್, ದಿ ಫೋರಮ್, ಗರುಡಾ ಮಾಲ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್,ಒರಾಯನ್ ಮಾಲ್, ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿ ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶಿಯ ಹಾಗು ವಿದೇಶಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಖರೀದಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾವೇರಿ ಎಂಪೋರಿಯಮ್ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಚಂದನದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಯುವಜನಾಂಗದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾತ್ರಿ ಜೀವನವು ಬಲು ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳು== *ವಿಶ್ವದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಜಿಎಲ್‍ಎಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಕಂಪನಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂವತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ ೧೦ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು. {{colbegin|2}} ೧ ಬೆಂಗಳೂರು ೨ ಹೋ ಚಿ ಮಿನಾ ಸಿಟಿ ೩ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ೪ ಶಾಂಘೈ ೫ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ೬ ಲಂಡನ್ ೭ ಆಸ್ಟಿನ್g ೮ಹನೋಯಿ ೯ ಬೋಸ್ಟನ್ ೧೦ ನೈರೋಬಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.prajavani.net/news/india-news/%E0%B2%9C%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B3%80%E0%B2%B2-%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B2%B3-%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%85%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8-466773.html|title=ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ|website=Prajavani}}</ref> {{colend|೨}} ==ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು== *೨೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೧೭ *[[ಭಾರತ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರಿ [[ಮುಂಬೈ]] ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, [[ದೆಹಲಿ]] ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. *ಮುಂಬೈನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ರೂ.೫೪.೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ. ಇನ್ನು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಪತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರೂ.೨೯.೯ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರೂ.೨೧.೩ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ೨೦೧೬ನೇ ಸಾಲಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ===ವಲಸೆ=== *ಸ್ವದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ ಆಗಿದೆ. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ೮೨ ಸಾವಿರ, ಅತಿ ಸಿರಿವಂತರು ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಲಸೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಇದೆ. *ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ಸಾವಿರ ಸಿರಿವಂತರು ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೫ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೪ ಸಾವಿರ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ ೫೦ ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ===ಶತ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು=== *೧೦ ಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ವರೆಗೆ (ಸುಮಾರು ₹ ೬.೬ ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹ ೬.೬ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಅಥವಾ ಶತ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಂದು ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಅಮರಿಕನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ (ಸು. ₹ ೬.೬ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದವರನ್ನು ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ ಅಥವಾ ಸಹಸ್ರ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.prajavani.net/news/article/೨೦೧೭/೦೨/೨೭/೪೭೪೪೯೬.html|title=ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;೨೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೧೭}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಂದೆನ್‌ ತೂಲೆ == *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ]] == ಇತರ ಸಂಪರ್ಕೊ == {{Commons category|Bangalore}} * [http://www.wikimapia.org/#y=12970000&x=77560000&z=11&l=0&m=h Interactive Map of Bangalore] * [https://web.archive.org/web/20220705010621/http://www.bdabangalore.org/ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ] * [https://web.archive.org/web/20220111095902/http://www.bmponline.org/ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ] * [http://www.cyberpolicebangalore.nic.in/ Bangalore cyber police] * [http://www.bangaloreit.com/html/govtinformation/services.htm ಇತರೆ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಪಟ್ಟಿ] * [http://www.cscsarchive.org:8081/Bangalore/Home.nsf ಬೆಳದಿದೆ ನೊಡ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} {{clear}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬೆಂಗಳೂರು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಲು]] 2nvd22gq6n25jo2qbnu8jtu9sfud2xp 10 22124 360958 360706 2026-05-25T09:59:49Z ChiK 1136 + 360958 wikitext text/x-wiki {{Main page image/ITN | image = File:Pattanaje.jpg<!--NOTE: Do not use an unprotected Commons file. Our cascading protection will not apply. Either upload a local copy or list it at WP:CMP and wait for the bot to protect it at Commons. See WP:ITN/A for full instructions.--> | width = | caption = ಪತ್ತನಾಜೆ ಪರ್ವೊ | title = ಪತ್ತನಾಜೆ | alt = ಪತ್ತನಾಜೆ | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} <!-- New items go on top, remove the last one when posting, 4 items maximum --> *<!--May 25-->'''[[ಪತ್ತನಾಜೆ]]''' ''(ಚಿತ್ರೊಡು)'' ಪನ್ಪಿನವು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪರ್ಬದ ದಿನೊಕುಲು ಮುಗಿಯುನೆನ್ ತೋಜಾವುನ ಒಂಜಿ ದಿನತ ಆಚರಣೆ ಆದುಂಡು. ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಲುದ ಕಡೆತ್ತಾನಿತ [[ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪರ್ಬೊ|ಸಂಕ್ರಾತಿಡ್ದ್]] ಬುಕ್ಕೊದ ಪತ್ತ್ ದಿನೊತ್ತ ವಾಯ್ದೆಗ್ ಪತ್ತನಾಜೆ ಪನ್ಪುನು. *<!--May 15--> ಪಗ್ಗು ೩೧ (ಮೇ ೧೫) [[ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪರ್ಬೊ|ಸಂಕ್ರಮಣೊ]]. ಚೆಳ್ಯಾರು ಕಂಡಿಗೆ (ತೆಲಾರ್ ಕಂಡೇವು) ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ ಜಾತ್ರೆ. [[ಉಲ್ಲಾಕುಳು|ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ]] '''ಕಂಡೇವು ಜಾತ್ರೆದ''' ಅಕೇರಿಗ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆ ಆಪುಂಡು. *<!--Apr 15-->ಸೌರಮಾನ ಯುಗಾದಿಲಾ ಬಿಸುಲಾ ಒಂಜೇ ಆಪುಂಡು. '''[[ಬಿಸು ಪರ್ಬೊ]]''' ಪಗ್ಗು (ಎಪ್ರಿಲ್) ತಿಂಗೊಲ್ಡ್ ಬರ್ಪಿನ [[ಬೆನ್ನಿ|ಬೆನ್ನಿದಕ್ಲೆಗ್]] ಇಸೇಸೊ ಅಯಿನಂಚಿನ ಪರ್ಬ. *<!--Apr 14-->'''[[ಪಗ್ಗು|ಪಗ್ಗು ೧]]''' (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪) ಸುರೂತ ದಿನೊ. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ. [[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು|ತುಳುತ]] ಸುರೂತ ತಿಂಗೊಲು. {{In the news/footer |nocurrenteventslink = {{{nocurrenteventslink|}}} |currentevents = <!--Post ongoing items in alphabetical order--> *<!--Mar 26 2025--> ** *<!--Apr 14 2024--> ** |recentdeaths = <!--New items go on top, remove the last one when posting, 6 items maximum, consider {{nowrap|[[Name]]}} or non-breaking spaces (&nbsp;) for names with middle names or initials--> * * * }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> t68i6smmihx8vcp7w64f7w73vqhj230 0 27132 360950 360948 2026-05-24T14:07:04Z Mahaveer Indra 1023 360950 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox Indian state or territory | name = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |total_width = 270 |image_style = |perrow = 1/2/2/2/2/2/2/2/1 |image1 = Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG |caption1 = ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ |image2 = Morgan House Kalimpong 2.jpg |caption2 = ಮೋರ್ಗನ್ ಹೌಸ್ |image3 = Bbbagh.png |caption3 = ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ |image4 = Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg |caption4 = ಬೇಲೂರು ಮಠ |image5 = Shyamrahi Temple.jpg |caption5 = ಶಾಮರಾಯ ಮಂದಿರ |image6 = Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg |caption6 = ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇಮೋರಿಯಲ್ |image7 = Howrah Station.jpg |caption7 = ಹೌರಾ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ |image8 = Darjeeling.jpg |caption8 = ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ |image9 = The Eden Gardens panoramic view.jpg |caption9 = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮೈದಾನೊ |image10 = Rasmancha Arnab Dutta 2011.JPG |caption10 = ರಸ್ ಮಂಚ |image11 = Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG |caption11 = ಜೋರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇವಾಲಯ |image12 = Nizamat Imambara 2.jpg |caption12 = ನಿಜಾಮತ್ ಇಮಾಂಬ್ರಾ |image13 = Firoze Minar at Gaur in Malda district 10.jpg |caption13 = ಫಿರೋಝ್ ಮಿನಾರ್ |image14 = Sundarban Tiger.jpg |caption14 = ಬೆಂಗಾಲ್ ಪಿಲಿ |image15 = বাগবাজার সার্বজনীন দুর্গোৎসব ২০১৮.jpg |caption15 = ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ |image16 = কোচবিহার রাজবাড়ি.jpg |caption16 = ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಅರಮನೆ }} | type = ರಾಜ್ಯೊ | image_seal = [[File:Seal of West Bengal.svg|175px]] | etymology = ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗು ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗ ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪುದರ್. | nickname = "ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೇಂದ್ರ" | motto = ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ | image_map = IN-WB.svg | coordinates = {{Coord|22.57|N|88.37|E|type:adm1st_scale:3000000_region:IN-WB|display=inline,title}} | ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ = ಮೂಡಾಯಿದ ಭಾರತ | before_was = ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ | formation_date3 = | formation_date4 = ೧೫ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೭ | capital = ಕೊಲ್ಕತಾ | largestcity = ರಾಜಧಾನಿ | metro = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ | anthem = ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೊಲ್ <br/> (''ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣ್, ಬಂಗಾಳದ ನೀರ್'')<ref>{{cite news |title=West Bengal Assembly passes resolution declaring Rabindranath Tagore composition as state anthem |url=https://scroll.in/latest/1055604/west-bengal-assembly-passes-resolution-declaring-rabindranath-tagore-composition-as-state-anthem |access-date=8 September 2023 |work=Scroll.in |date=7 September 2023}}</ref> | districts = ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ೫ ಆಡಳಿತ ಇಬಾಗೊ | Governor = [[R. N. Ravi]] | Chief_Minister = [[Suvendu Adhikari]] ([[BJP]]) | legislature_type = Unicameral | assembly = [[West Bengal Legislative Assembly]] | assembly_seats = 294 seats | rajya_sabha_seats = 16 seats | lok_sabha_seats = 42 seats | judiciary = [[Calcutta High Court]] | area_total_km2 = 88752 | area_rank = 13th | length_km = 320 | width_km = 623 | elevation_m = | elevation_max_m = 3,636 | elevation_max_point = [[Sandakphu]]<ref>{{cite web |date=25 December 2008 |title=Sandakphu |url=http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225044655/http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |archive-date=25 December 2008}}</ref> | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = [[Bay of Bengal]] | population_footnotes = <ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> | population_total = {{Increase}} ~106031000 | population_as_of = 2026 est. | population_rank = 4th | population_density = 1,194 | population_urban = 31.87% | population_rural = 68.13% | population_demonym = [[Bengalis|Bengali]] | 0fficial_Langs = [[Bengali language|Bengali]]<ref name=nclmanurep2010/>{{*}}[[English language|English]] | additional_official = [[Nepali language|Nepali]]{{*}}[[Urdu]]{{*}}[[Hindi]]{{*}}[[Odia language|Odia]]{{*}}[[Santali language|Santali]]{{*}}[[Punjabi language|Punjabi]]{{*}}[[KRNB lects|Kamtapuri]]{{*}}[[Rangpuri language|Rajbanshi]]{{*}}[[Kurmali language|Kurmali]]{{*}}[[Kurukh language|Kurukh]]{{*}}[[Telugu language|Telugu]]<ref name=nclmanurep2010/> | official_script = [[Bengali–Assamese script]] | GDP_footnotes = <ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Smt. Chandrima |date=5 February 2026 |title=Budget Statement {{!}} Government of West Bengal |url=https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf |url-status=live |access-date=29 April 2026}}</ref> | GDP_total = {{increase}} {{INRConvert|21.48|lc}} | GDP_year = 2026-27 FY | GDP_rank = 6th | GDP_per_capita = {{Increase}}~{{INRConvert|202700|lk=r}} (2026 est.){{Efn|Based on an estimated population of 106 million for West Bengal in 2026,<ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> the per capita figure has been calculated approximately.}} | GDP_per_capita_rank = 24th | HDI = {{Increase}} 0.635 {{color|#fc0|Medium}}<ref>{{cite web |title=India: Subnational HDI |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/ |website=Global Data Labs |access-date=8 June 2025}}</ref> | HDI_year = 2022 | HDI_rank = 27th | literacy = 82.6%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 25th | sex_ratio = 950[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]<ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |title=Sex ratio, 0–6 age population, literates and literacy rate by sex for 2001 and 2011 at a glance for West Bengal and the districts: provisional population totals paper 1 of 2011: West Bengal |publisher=Government of India:Ministry of Home Affairs |access-date = 29 January 2012 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107060612/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |archive-date = 7 January 2012}}</ref> | sexratio_year = 2011 | sexratio_rank = 8th | iso_code = IN-WB | registration_plate = WB | website = wb.gov.in | mammal = [[Fishing cat]] | bird = [[White-throated kingfisher]] | fish = [[Ilish]] | flower = [[Nyctanthes arbor-tristis|Night-flowering jasmine]] | tree = [[Alstonia scholaris|Chhaatim tree]] | fruit = [[Mango]] | image_highway = SH IN-WB.png | SH_numbers = [[List of state highways in West Bengal|WB SH1 – WB SH15]] | footnotes = {{ref|cap|^}}The [[Bengal Presidency|Province of Bengal]] was split into two states i.e. West Bengal and East Bengal (present-day Bangladesh) by the ''Indian Independence Act 1947''{{sfn|Mukherjee|1987|p=230}}<br />{{ref|cap|††}} [[Partition of Bengal (1947)]] }} '''ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ''' ಭಾರತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ದ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ೮೮,೭೫೨ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೪,೨೬೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಉಂಡು. ೨೦೨೬ ನೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅಂದಾಜುದ ಲೆಕ್ಕೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೬ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಸೊಡು ನಾಲನೆ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಪದಿಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೂಡಾಯಿಡ್ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಅಂಚನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಭೂತಾನ್]] ದೇಸೊಲೆದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಮ ದೇಸೊದ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಏಳನೆ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್]] ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶ, ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಡೆಲ್ಟಾ), ರಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಉಲಯಿ ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಗುಪ್ತೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ, ೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗೌಡ ದೇಸೊದ ಸಮರ್ಥ ಅರಸೆ ಶಶಾಂಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪ್ರಬಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಅರಾಜಕತೆನ್ ಕಡೆಮಲ್ತಿನ ಪಾಲ ವಂಶದ ಅರಸೆರ್ (ಗೋಪಾಲ, ಧರ್ಮಪಾಲ, ದೇವಪಾಲ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನಾಲಂದಾ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಶಿಲೆತಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರೊಲೆದ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸೇನ ಮನೆತನೊ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ೧೨೦೨ಡ್ ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿನ ದಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರುವಾತ್, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ, ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನೊಲೆದ ಆಡಳಿತರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮೊಘಲೆರೆನ ವಶ ಆಂಡ್. ೧೭೫೭ದ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನೊಡು ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾನ್ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಕೊನತಿನ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ತೀವ್ರ 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ೧೯೧೧ಡ್ ರದ್ದಾಂಡಲಾ, ಕಡೆಕ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ವಿಭಜನೆ ಆತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] tgle39rmxjftbtztmlxgk46pi2ulnyb 360951 360950 2026-05-24T14:10:01Z Mahaveer Indra 1023 360951 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox Indian state or territory | name = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |total_width = 270 |image_style = |perrow = 1/2/2/2/2/2/2/2/1 |image1 = Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG |caption1 = ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ |image2 = Morgan House Kalimpong 2.jpg |caption2 = ಮೋರ್ಗನ್ ಹೌಸ್ |image3 = Bbbagh.png |caption3 = ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ |image4 = Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg |caption4 = ಬೇಲೂರು ಮಠ |image5 = Shyamrahi Temple.jpg |caption5 = ಶಾಮರಾಯ ಮಂದಿರ |image6 = Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg |caption6 = ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇಮೋರಿಯಲ್ |image7 = Howrah Station.jpg |caption7 = ಹೌರಾ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ |image8 = Darjeeling.jpg |caption8 = ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ |image9 = The Eden Gardens panoramic view.jpg |caption9 = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮೈದಾನೊ |image10 = Rasmancha Arnab Dutta 2011.JPG |caption10 = ರಸ್ ಮಂಚ |image11 = Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG |caption11 = ಜೋರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇವಾಲಯ |image12 = Nizamat Imambara 2.jpg |caption12 = ನಿಜಾಮತ್ ಇಮಾಂಬ್ರಾ |image13 = Firoze Minar at Gaur in Malda district 10.jpg |caption13 = ಫಿರೋಝ್ ಮಿನಾರ್ |image14 = Sundarban Tiger.jpg |caption14 = ಬೆಂಗಾಲ್ ಪಿಲಿ |image15 = বাগবাজার সার্বজনীন দুর্গোৎসব ২০১৮.jpg |caption15 = ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ |image16 = কোচবিহার রাজবাড়ি.jpg |caption16 = ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಅರಮನೆ }} | type = ರಾಜ್ಯೊ | image_seal = [[File:Seal of West Bengal.svg|175px]] | etymology = ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗು ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗ ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪುದರ್. | nickname = "ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೇಂದ್ರ" | motto = ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ | image_map = IN-WB.svg | coordinates = {{Coord|22.57|N|88.37|E|type:adm1st_scale:3000000_region:IN-WB|display=inline,title}} | region = ಮೂಡಾಯಿದ ಭಾರತ | before_was = ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ | formation_date3 = | formation_date4 = ೧೫ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೭ | capital = ಕೊಲ್ಕತಾ | largestcity = ರಾಜಧಾನಿ | metro = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ | anthem = ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೊಲ್ <br/> (''ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣ್, ಬಂಗಾಳದ ನೀರ್'')<ref>{{cite news |title=West Bengal Assembly passes resolution declaring Rabindranath Tagore composition as state anthem |url=https://scroll.in/latest/1055604/west-bengal-assembly-passes-resolution-declaring-rabindranath-tagore-composition-as-state-anthem |access-date=8 September 2023 |work=Scroll.in |date=7 September 2023}}</ref> | districts = ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ೫ ಆಡಳಿತ ಇಬಾಗೊ | Governor = ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ | Chief_Minister = ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ (ಬಿಜೆಪಿ) | legislature_type = Unicameral | assembly = [[West Bengal Legislative Assembly]] | assembly_seats = 294 seats | rajya_sabha_seats = 16 seats | lok_sabha_seats = 42 seats | judiciary = [[Calcutta High Court]] | area_total_km2 = 88752 | area_rank = 13th | length_km = 320 | width_km = 623 | elevation_m = | elevation_max_m = 3,636 | elevation_max_point = [[Sandakphu]]<ref>{{cite web |date=25 December 2008 |title=Sandakphu |url=http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225044655/http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |archive-date=25 December 2008}}</ref> | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = [[Bay of Bengal]] | population_footnotes = <ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> | population_total = {{Increase}} ~106031000 | population_as_of = 2026 est. | population_rank = 4th | population_density = 1,194 | population_urban = 31.87% | population_rural = 68.13% | population_demonym = [[Bengalis|Bengali]] | 0fficial_Langs = [[Bengali language|Bengali]]<ref name=nclmanurep2010/>{{*}}[[English language|English]] | additional_official = [[Nepali language|Nepali]]{{*}}[[Urdu]]{{*}}[[Hindi]]{{*}}[[Odia language|Odia]]{{*}}[[Santali language|Santali]]{{*}}[[Punjabi language|Punjabi]]{{*}}[[KRNB lects|Kamtapuri]]{{*}}[[Rangpuri language|Rajbanshi]]{{*}}[[Kurmali language|Kurmali]]{{*}}[[Kurukh language|Kurukh]]{{*}}[[Telugu language|Telugu]]<ref name=nclmanurep2010/> | official_script = [[Bengali–Assamese script]] | GDP_footnotes = <ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Smt. Chandrima |date=5 February 2026 |title=Budget Statement {{!}} Government of West Bengal |url=https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf |url-status=live |access-date=29 April 2026}}</ref> | GDP_total = {{increase}} {{INRConvert|21.48|lc}} | GDP_year = 2026-27 FY | GDP_rank = 6th | GDP_per_capita = {{Increase}}~{{INRConvert|202700|lk=r}} (2026 est.){{Efn|Based on an estimated population of 106 million for West Bengal in 2026,<ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> the per capita figure has been calculated approximately.}} | GDP_per_capita_rank = 24th | HDI = {{Increase}} 0.635 {{color|#fc0|Medium}}<ref>{{cite web |title=India: Subnational HDI |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/ |website=Global Data Labs |access-date=8 June 2025}}</ref> | HDI_year = 2022 | HDI_rank = 27th | literacy = 82.6%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 25th | sex_ratio = 950[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]<ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |title=Sex ratio, 0–6 age population, literates and literacy rate by sex for 2001 and 2011 at a glance for West Bengal and the districts: provisional population totals paper 1 of 2011: West Bengal |publisher=Government of India:Ministry of Home Affairs |access-date = 29 January 2012 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107060612/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |archive-date = 7 January 2012}}</ref> | sexratio_year = 2011 | sexratio_rank = 8th | iso_code = IN-WB | registration_plate = WB | website = wb.gov.in | mammal = [[Fishing cat]] | bird = [[White-throated kingfisher]] | fish = [[Ilish]] | flower = [[Nyctanthes arbor-tristis|Night-flowering jasmine]] | tree = [[Alstonia scholaris|Chhaatim tree]] | fruit = [[Mango]] | image_highway = SH IN-WB.png | SH_numbers = [[List of state highways in West Bengal|WB SH1 – WB SH15]] | footnotes = {{ref|cap|^}}The [[Bengal Presidency|Province of Bengal]] was split into two states i.e. West Bengal and East Bengal (present-day Bangladesh) by the ''Indian Independence Act 1947''{{sfn|Mukherjee|1987|p=230}}<br />{{ref|cap|††}} [[Partition of Bengal (1947)]] }} '''ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ''' ಭಾರತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ದ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ೮೮,೭೫೨ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೪,೨೬೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಉಂಡು. ೨೦೨೬ ನೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅಂದಾಜುದ ಲೆಕ್ಕೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೬ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಸೊಡು ನಾಲನೆ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಪದಿಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೂಡಾಯಿಡ್ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಅಂಚನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಭೂತಾನ್]] ದೇಸೊಲೆದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಮ ದೇಸೊದ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಏಳನೆ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್]] ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶ, ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಡೆಲ್ಟಾ), ರಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಉಲಯಿ ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಗುಪ್ತೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ, ೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗೌಡ ದೇಸೊದ ಸಮರ್ಥ ಅರಸೆ ಶಶಾಂಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪ್ರಬಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಅರಾಜಕತೆನ್ ಕಡೆಮಲ್ತಿನ ಪಾಲ ವಂಶದ ಅರಸೆರ್ (ಗೋಪಾಲ, ಧರ್ಮಪಾಲ, ದೇವಪಾಲ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನಾಲಂದಾ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಶಿಲೆತಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರೊಲೆದ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸೇನ ಮನೆತನೊ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ೧೨೦೨ಡ್ ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿನ ದಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರುವಾತ್, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ, ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನೊಲೆದ ಆಡಳಿತರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮೊಘಲೆರೆನ ವಶ ಆಂಡ್. ೧೭೫೭ದ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನೊಡು ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾನ್ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಕೊನತಿನ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ತೀವ್ರ 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ೧೯೧೧ಡ್ ರದ್ದಾಂಡಲಾ, ಕಡೆಕ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ವಿಭಜನೆ ಆತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] 1jjzr7v7z9jqr9npb5wqep75udrvo1g 360952 360951 2026-05-24T16:00:04Z Mahaveer Indra 1023 360952 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox Indian state or territory | name = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |total_width = 270 |image_style = |perrow = 1/2/2/2/2/2/2/2/1 |image1 = Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG |caption1 = ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ |image2 = Morgan House Kalimpong 2.jpg |caption2 = ಮೋರ್ಗನ್ ಹೌಸ್ |image3 = Bbbagh.png |caption3 = ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ |image4 = Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg |caption4 = ಬೇಲೂರು ಮಠ |image5 = Shyamrahi Temple.jpg |caption5 = ಶಾಮರಾಯ ಮಂದಿರ |image6 = Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg |caption6 = ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇಮೋರಿಯಲ್ |image7 = Howrah Station.jpg |caption7 = ಹೌರಾ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ |image8 = Darjeeling.jpg |caption8 = ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ |image9 = The Eden Gardens panoramic view.jpg |caption9 = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮೈದಾನೊ |image10 = Rasmancha Arnab Dutta 2011.JPG |caption10 = ರಸ್ ಮಂಚ |image11 = Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG |caption11 = ಜೋರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇವಾಲಯ |image12 = Nizamat Imambara 2.jpg |caption12 = ನಿಜಾಮತ್ ಇಮಾಂಬ್ರಾ |image13 = Firoze Minar at Gaur in Malda district 10.jpg |caption13 = ಫಿರೋಝ್ ಮಿನಾರ್ |image14 = Sundarban Tiger.jpg |caption14 = ಬೆಂಗಾಲ್ ಪಿಲಿ |image15 = বাগবাজার সার্বজনীন দুর্গোৎসব ২০১৮.jpg |caption15 = ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ |image16 = কোচবিহার রাজবাড়ি.jpg |caption16 = ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಅರಮನೆ }} | type = ರಾಜ್ಯೊ | image_seal = [[File:Seal of West Bengal.svg|175px]] | etymology = ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗು ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗ ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪುದರ್. | nickname = "ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೇಂದ್ರ" | motto = ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ | image_map = IN-WB.svg | coordinates = {{Coord|22.57|N|88.37|E|type:adm1st_scale:3000000_region:IN-WB|display=inline,title}} | region = ಮೂಡಾಯಿದ ಭಾರತ | before_was = ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ | formation_date3 = | formation_date4 = ೧೫ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೭ | capital = ಕೊಲ್ಕತಾ | largestcity = ರಾಜಧಾನಿ | metro = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ | anthem = ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೊಲ್ <br/> (''ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣ್, ಬಂಗಾಳದ ನೀರ್'')<ref>{{cite news |title=West Bengal Assembly passes resolution declaring Rabindranath Tagore composition as state anthem |url=https://scroll.in/latest/1055604/west-bengal-assembly-passes-resolution-declaring-rabindranath-tagore-composition-as-state-anthem |access-date=8 September 2023 |work=Scroll.in |date=7 September 2023}}</ref> | districts = ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ೫ ಆಡಳಿತ ಇಬಾಗೊ | Governor = ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ | Chief_Minister = ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ (ಬಿಜೆಪಿ) | legislature_type = ಏಕಸಭೆ | assembly = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನ ಸಭೆ | assembly_seats = ೨೯೪ ಸೀಟ್ | rajya_sabha_seats = ೧೬ ಸೀಟ್ | lok_sabha_seats = ೪೨ ಸೀಟ್ | judiciary = ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ | area_total_km2 = 88752 | area_rank = ೧೩ನೇ | length_km = 320 | width_km = 623 | elevation_m = | elevation_max_m = 3,636 | elevation_max_point = ಸಂದಕಫು<ref>{{cite web |date=25 December 2008 |title=Sandakphu |url=http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225044655/http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |archive-date=25 December 2008}}</ref> | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ | population_footnotes = <ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> | population_total = {{Increase}} ~106031000 | population_as_of = 2026 est. | population_rank = ೪ನೇ | population_density = 1,194 | population_urban = 31.87% | population_rural = 68.13% | population_demonym = ಬಂಗಾಳಿಲು | 0fficial_Langs = ಬಂಗಾಳಿ<ref name=nclmanurep2010/>{{*}}ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | additional_official = ನೇಪಾಳಿ{{*}}ಉರ್ದು{{*}}ಹಿಂದಿ{{*}}ಒಡಿಯಾ{{*}}ಸಂತಾಲಿ{{*}}ಪಂಜಾಬಿ{{*}}ಕಮ್ತಾಪುರಿ{{*}}ರಾಜಬನ್ಷಿ{{*}}ಕುರ್ಮಾಲಿ{{*}}ಕುರುಕ್{{*}}ತೆಲುಗು<ref name=nclmanurep2010/> | official_script = ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮೀ ಲಿಪಿ | GDP_footnotes = <ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Smt. Chandrima |date=5 February 2026 |title=Budget Statement {{!}} ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ |url=https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf |url-status=live |access-date=29 April 2026}}</ref> | GDP_total = {{increase}} ೨೧.೪೮ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ | GDP_year = 2026-27 FY | GDP_rank = ೬ನೇ | GDP_per_capita = {{Increase}}~೨,೦೨,೭೦೦ (೨೦೨೬ ಇಸವಿದ ಅಂದಾಜಿ){{Efn|Based on an estimated population of 106 million for West Bengal in 2026,<ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> the per capita figure has been calculated approximately.}} | GDP_per_capita_rank = ೨೪ನೇ | HDI = {{Increase}} 0.635 {{color|#fc0|Medium}}<ref>{{cite web |title=India: Subnational HDI |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/ |website=Global Data Labs |access-date=8 June 2025}}</ref> | HDI_year = 2022 | HDI_rank = ೨೭ನೇ | literacy = 82.6%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = ೨೫ನೇ | sex_ratio = ೯೫೦/೧೦೦೦ (೯೫೦ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ೧೦೦೦ ಆಣ್‌ಲು) <ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |title=Sex ratio, 0–6 age population, literates and literacy rate by sex for 2001 and 2011 at a glance for West Bengal and the districts: provisional population totals paper 1 of 2011: West Bengal |publisher=Government of India:Ministry of Home Affairs |access-date = 29 January 2012 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107060612/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |archive-date = 7 January 2012}}</ref> | sexratio_year = 2011 | sexratio_rank = ೮ನೇ | iso_code = IN-WB | registration_plate = WB | website = wb.gov.in | mammal = ಫಿಶಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ (ಮೀನ್ ಬೋಟೆ ಮಲ್ಪುನ ಪುಚ್ಚೆ) | bird = ಬೊಳ್ದು ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್‌ದ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ | fish = ಇಲಿಷ್ | flower = [[ಪಾರಿಜಾತ]] | tree = [[ಪಾಲೆ ಮರ|ಪಾಲೆದ ಮರ]] | fruit = [[ಕುಕ್ಕು]] | image_highway = SH IN-WB.png | SH_numbers = [[List of state highways in West Bengal|WB SH1 – WB SH15]] | footnotes = {{ref|cap|^}}The [[Bengal Presidency|Province of Bengal]] was split into two states i.e. West Bengal and East Bengal (present-day Bangladesh) by the ''Indian Independence Act 1947''{{sfn|Mukherjee|1987|p=230}}<br />{{ref|cap|††}} [[Partition of Bengal (1947)]] }} '''ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ''' ಭಾರತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ದ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ೮೮,೭೫೨ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೪,೨೬೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಉಂಡು. ೨೦೨೬ ನೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅಂದಾಜುದ ಲೆಕ್ಕೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೬ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಸೊಡು ನಾಲನೆ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಪದಿಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೂಡಾಯಿಡ್ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಅಂಚನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಭೂತಾನ್]] ದೇಸೊಲೆದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಮ ದೇಸೊದ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಏಳನೆ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್]] ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶ, ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಡೆಲ್ಟಾ), ರಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಉಲಯಿ ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಗುಪ್ತೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ, ೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗೌಡ ದೇಸೊದ ಸಮರ್ಥ ಅರಸೆ ಶಶಾಂಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪ್ರಬಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಅರಾಜಕತೆನ್ ಕಡೆಮಲ್ತಿನ ಪಾಲ ವಂಶದ ಅರಸೆರ್ (ಗೋಪಾಲ, ಧರ್ಮಪಾಲ, ದೇವಪಾಲ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನಾಲಂದಾ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಶಿಲೆತಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರೊಲೆದ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸೇನ ಮನೆತನೊ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ೧೨೦೨ಡ್ ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿನ ದಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರುವಾತ್, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ, ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನೊಲೆದ ಆಡಳಿತರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮೊಘಲೆರೆನ ವಶ ಆಂಡ್. ೧೭೫೭ದ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನೊಡು ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾನ್ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಕೊನತಿನ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ತೀವ್ರ 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ೧೯೧೧ಡ್ ರದ್ದಾಂಡಲಾ, ಕಡೆಕ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ವಿಭಜನೆ ಆತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] ss4cpcixv7tpyznny66c1p3s5o6gmab 360953 360952 2026-05-24T16:04:10Z Mahaveer Indra 1023 360953 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox Indian state or territory | name = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |total_width = 270 |image_style = |perrow = 1/2/2/2/2/2/2/2/1 |image1 = Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG |caption1 = ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ |image2 = Morgan House Kalimpong 2.jpg |caption2 = ಮೋರ್ಗನ್ ಹೌಸ್ |image3 = Bbbagh.png |caption3 = ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ |image4 = Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg |caption4 = ಬೇಲೂರು ಮಠ |image5 = Shyamrahi Temple.jpg |caption5 = ಶಾಮರಾಯ ಮಂದಿರ |image6 = Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg |caption6 = ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇಮೋರಿಯಲ್ |image7 = Howrah Station.jpg |caption7 = ಹೌರಾ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ |image8 = Darjeeling.jpg |caption8 = ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ |image9 = The Eden Gardens panoramic view.jpg |caption9 = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮೈದಾನೊ |image10 = Rasmancha Arnab Dutta 2011.JPG |caption10 = ರಸ್ ಮಂಚ |image11 = Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG |caption11 = ಜೋರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇವಾಲಯ |image12 = Nizamat Imambara 2.jpg |caption12 = ನಿಜಾಮತ್ ಇಮಾಂಬ್ರಾ |image13 = Firoze Minar at Gaur in Malda district 10.jpg |caption13 = ಫಿರೋಝ್ ಮಿನಾರ್ |image14 = Sundarban Tiger.jpg |caption14 = ಬೆಂಗಾಲ್ ಪಿಲಿ |image15 = বাগবাজার সার্বজনীন দুর্গোৎসব ২০১৮.jpg |caption15 = ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ |image16 = কোচবিহার রাজবাড়ি.jpg |caption16 = ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಅರಮನೆ }} | type = ರಾಜ್ಯೊ | image_seal = [[File:Seal of West Bengal.svg|175px]] | etymology = ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗು ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗ ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪುದರ್. | nickname = "ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೇಂದ್ರ" | motto = ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ | image_map = IN-WB.svg | coordinates = {{Coord|22.57|N|88.37|E|type:adm1st_scale:3000000_region:IN-WB|display=inline,title}} | region = ಮೂಡಾಯಿದ ಭಾರತ | before_was = ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ | formation_date3 = | formation_date4 = ೧೫ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೭ | capital = ಕೊಲ್ಕತಾ | largestcity = ರಾಜಧಾನಿ | metro = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ | anthem = ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೊಲ್ <br/> (''ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣ್, ಬಂಗಾಳದ ನೀರ್'')<ref>{{cite news |title=West Bengal Assembly passes resolution declaring Rabindranath Tagore composition as state anthem |url=https://scroll.in/latest/1055604/west-bengal-assembly-passes-resolution-declaring-rabindranath-tagore-composition-as-state-anthem |access-date=8 September 2023 |work=Scroll.in |date=7 September 2023}}</ref> | districts = ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ೫ ಆಡಳಿತ ಇಬಾಗೊ | Governor = ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ | Chief_Minister = ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ (ಬಿಜೆಪಿ) | legislature_type = ಏಕಸಭೆ | assembly = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನ ಸಭೆ | assembly_seats = ೨೯೪ ಸೀಟ್ | rajya_sabha_seats = ೧೬ ಸೀಟ್ | lok_sabha_seats = ೪೨ ಸೀಟ್ | judiciary = ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ | area_total_km2 = 88752 | area_rank = ೧೩ನೇ | length_km = 320 | width_km = 623 | elevation_m = | elevation_max_m = 3,636 | elevation_max_point = ಸಂದಕಫು<ref>{{cite web |date=25 December 2008 |title=Sandakphu |url=http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225044655/http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |archive-date=25 December 2008}}</ref> | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ | population_footnotes = <ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> | population_total = {{Increase}} ~106031000 | population_as_of = 2026 est. | population_rank = ೪ನೇ | population_density = 1,194 | population_urban = 31.87% | population_rural = 68.13% | population_demonym = ಬಂಗಾಳಿಲು | 0fficial_Langs = ಬಂಗಾಳಿ<ref name=nclmanurep2010/>{{*}}ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | additional_official = ನೇಪಾಳಿ{{*}}ಉರ್ದು{{*}}ಹಿಂದಿ{{*}}ಒಡಿಯಾ{{*}}ಸಂತಾಲಿ{{*}}ಪಂಜಾಬಿ{{*}}ಕಮ್ತಾಪುರಿ{{*}}ರಾಜಬನ್ಷಿ{{*}}ಕುರ್ಮಾಲಿ{{*}}ಕುರುಕ್{{*}}ತೆಲುಗು<ref name=nclmanurep2010/> | official_script = ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮೀ ಲಿಪಿ | GDP_footnotes = <ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Smt. Chandrima |date=5 February 2026 |title=Budget Statement {{!}} ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ |url=https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf |url-status=live |access-date=29 April 2026}}</ref> | GDP_total = {{increase}} ೨೧.೪೮ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ | GDP_year = 2026-27 FY | GDP_rank = ೬ನೇ | GDP_per_capita = {{Increase}}~೨,೦೨,೭೦೦ (೨೦೨೬ ಇಸವಿದ ಅಂದಾಜಿ){{Efn|Based on an estimated population of 106 million for West Bengal in 2026,<ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> the per capita figure has been calculated approximately.}} | GDP_per_capita_rank = ೨೪ನೇ | HDI = {{Increase}} 0.635 {{color|#fc0|Medium}}<ref>{{cite web |title=India: Subnational HDI |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/ |website=Global Data Labs |access-date=8 June 2025}}</ref> | HDI_year = 2022 | HDI_rank = ೨೭ನೇ | literacy = 82.6%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = ೨೫ನೇ | sex_ratio = ೯೫೦/೧೦೦೦ (೯೫೦ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ೧೦೦೦ ಆಣ್‌ಲು) <ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |title=Sex ratio, 0–6 age population, literates and literacy rate by sex for 2001 and 2011 at a glance for West Bengal and the districts: provisional population totals paper 1 of 2011: West Bengal |publisher=Government of India:Ministry of Home Affairs |access-date = 29 January 2012 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107060612/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |archive-date = 7 January 2012}}</ref> | sexratio_year = 2011 | sexratio_rank = ೮ನೇ | iso_code = IN-WB | registration_plate = WB | website = wb.gov.in | mammal = ಫಿಶಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ (ಮೀನ್ ಬೋಟೆ ಮಲ್ಪುನ ಪುಚ್ಚೆ) | bird = ಬೊಳ್ದು ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್‌ದ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ | fish = ಇಲಿಷ್ | flower = [[ಪಾರಿಜಾತ]] | tree = [[ಪಾಲೆ ಮರ|ಪಾಲೆದ ಮರ]] | fruit = [[ಕುಕ್ಕು]] | image_highway = SH IN-WB.png | SH_numbers = [[List of state highways in West Bengal|WB SH1 – WB SH15]] | footnotes = {{ref|cap|^}}ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ೧೯೪೭ದ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ (ಇತ್ತೆದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲಾದ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ತೆರ್{{sfn|Mukherjee|1987|p=230}}<br />{{ref|cap|††}} [[Partition of Bengal (1947)]] }} '''ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ''' ಭಾರತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ದ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ೮೮,೭೫೨ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೪,೨೬೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಉಂಡು. ೨೦೨೬ ನೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅಂದಾಜುದ ಲೆಕ್ಕೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೬ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಸೊಡು ನಾಲನೆ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಪದಿಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೂಡಾಯಿಡ್ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಅಂಚನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಭೂತಾನ್]] ದೇಸೊಲೆದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಮ ದೇಸೊದ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಏಳನೆ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್]] ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶ, ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಡೆಲ್ಟಾ), ರಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಉಲಯಿ ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಗುಪ್ತೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ, ೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗೌಡ ದೇಸೊದ ಸಮರ್ಥ ಅರಸೆ ಶಶಾಂಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪ್ರಬಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಅರಾಜಕತೆನ್ ಕಡೆಮಲ್ತಿನ ಪಾಲ ವಂಶದ ಅರಸೆರ್ (ಗೋಪಾಲ, ಧರ್ಮಪಾಲ, ದೇವಪಾಲ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನಾಲಂದಾ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಶಿಲೆತಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರೊಲೆದ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸೇನ ಮನೆತನೊ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ೧೨೦೨ಡ್ ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿನ ದಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರುವಾತ್, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ, ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನೊಲೆದ ಆಡಳಿತರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮೊಘಲೆರೆನ ವಶ ಆಂಡ್. ೧೭೫೭ದ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನೊಡು ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾನ್ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಕೊನತಿನ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ತೀವ್ರ 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ೧೯೧೧ಡ್ ರದ್ದಾಂಡಲಾ, ಕಡೆಕ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ವಿಭಜನೆ ಆತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] 47nq4gjitz4zkkzuysci1bkzbspviyy 360954 360953 2026-05-24T16:04:56Z Mahaveer Indra 1023 360954 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox Indian state or territory | name = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |total_width = 270 |image_style = |perrow = 1/2/2/2/2/2/2/2/1 |image1 = Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG |caption1 = ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ |image2 = Morgan House Kalimpong 2.jpg |caption2 = ಮೋರ್ಗನ್ ಹೌಸ್ |image3 = Bbbagh.png |caption3 = ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ |image4 = Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg |caption4 = ಬೇಲೂರು ಮಠ |image5 = Shyamrahi Temple.jpg |caption5 = ಶಾಮರಾಯ ಮಂದಿರ |image6 = Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg |caption6 = ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇಮೋರಿಯಲ್ |image7 = Howrah Station.jpg |caption7 = ಹೌರಾ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ |image8 = Darjeeling.jpg |caption8 = ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ |image9 = The Eden Gardens panoramic view.jpg |caption9 = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮೈದಾನೊ |image10 = Rasmancha Arnab Dutta 2011.JPG |caption10 = ರಸ್ ಮಂಚ |image11 = Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG |caption11 = ಜೋರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇವಾಲಯ |image12 = Nizamat Imambara 2.jpg |caption12 = ನಿಜಾಮತ್ ಇಮಾಂಬ್ರಾ |image13 = Firoze Minar at Gaur in Malda district 10.jpg |caption13 = ಫಿರೋಝ್ ಮಿನಾರ್ |image14 = Sundarban Tiger.jpg |caption14 = ಬೆಂಗಾಲ್ ಪಿಲಿ |image15 = বাগবাজার সার্বজনীন দুর্গোৎসব ২০১৮.jpg |caption15 = ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ |image16 = কোচবিহার রাজবাড়ি.jpg |caption16 = ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಅರಮನೆ }} | type = ರಾಜ್ಯೊ | image_seal = [[File:Seal of West Bengal.svg|175px]] | etymology = ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗು ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗ ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪುದರ್. | nickname = "ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೇಂದ್ರ" | motto = ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ | image_map = IN-WB.svg | coordinates = {{Coord|22.57|N|88.37|E|type:adm1st_scale:3000000_region:IN-WB|display=inline,title}} | region = ಮೂಡಾಯಿದ ಭಾರತ | before_was = ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ | formation_date3 = | formation_date4 = ೧೫ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೭ | capital = ಕೊಲ್ಕತಾ | largestcity = ರಾಜಧಾನಿ | metro = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ | anthem = ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೊಲ್ <br/> (''ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣ್, ಬಂಗಾಳದ ನೀರ್'')<ref>{{cite news |title=West Bengal Assembly passes resolution declaring Rabindranath Tagore composition as state anthem |url=https://scroll.in/latest/1055604/west-bengal-assembly-passes-resolution-declaring-rabindranath-tagore-composition-as-state-anthem |access-date=8 September 2023 |work=Scroll.in |date=7 September 2023}}</ref> | districts = ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ೫ ಆಡಳಿತ ಇಬಾಗೊ | Governor = ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ | Chief_Minister = ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ (ಬಿಜೆಪಿ) | legislature_type = ಏಕಸಭೆ | assembly = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನ ಸಭೆ | assembly_seats = ೨೯೪ ಸೀಟ್ | rajya_sabha_seats = ೧೬ ಸೀಟ್ | lok_sabha_seats = ೪೨ ಸೀಟ್ | judiciary = ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ | area_total_km2 = 88752 | area_rank = ೧೩ನೇ | length_km = 320 | width_km = 623 | elevation_m = | elevation_max_m = 3,636 | elevation_max_point = ಸಂದಕಫು<ref>{{cite web |date=25 December 2008 |title=Sandakphu |url=http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225044655/http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |archive-date=25 December 2008}}</ref> | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ | population_footnotes = <ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> | population_total = {{Increase}} ~106031000 | population_as_of = 2026 est. | population_rank = ೪ನೇ | population_density = 1,194 | population_urban = 31.87% | population_rural = 68.13% | population_demonym = ಬಂಗಾಳಿಲು | 0fficial_Langs = ಬಂಗಾಳಿ<ref name=nclmanurep2010/>{{*}}ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | additional_official = ನೇಪಾಳಿ{{*}}ಉರ್ದು{{*}}ಹಿಂದಿ{{*}}ಒಡಿಯಾ{{*}}ಸಂತಾಲಿ{{*}}ಪಂಜಾಬಿ{{*}}ಕಮ್ತಾಪುರಿ{{*}}ರಾಜಬನ್ಷಿ{{*}}ಕುರ್ಮಾಲಿ{{*}}ಕುರುಕ್{{*}}ತೆಲುಗು<ref name=nclmanurep2010/> | official_script = ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮೀ ಲಿಪಿ | GDP_footnotes = <ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Smt. Chandrima |date=5 February 2026 |title=Budget Statement {{!}} ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ |url=https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf |url-status=live |access-date=29 April 2026}}</ref> | GDP_total = {{increase}} ೨೧.೪೮ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ | GDP_year = 2026-27 FY | GDP_rank = ೬ನೇ | GDP_per_capita = {{Increase}}~೨,೦೨,೭೦೦ (೨೦೨೬ ಇಸವಿದ ಅಂದಾಜಿ){{Efn|Based on an estimated population of 106 million for West Bengal in 2026,<ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> the per capita figure has been calculated approximately.}} | GDP_per_capita_rank = ೨೪ನೇ | HDI = {{Increase}} 0.635 {{color|#fc0|Medium}}<ref>{{cite web |title=India: Subnational HDI |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/ |website=Global Data Labs |access-date=8 June 2025}}</ref> | HDI_year = 2022 | HDI_rank = ೨೭ನೇ | literacy = 82.6%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = ೨೫ನೇ | sex_ratio = ೯೫೦/೧೦೦೦ (೯೫೦ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ೧೦೦೦ ಆಣ್‌ಲು) <ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |title=Sex ratio, 0–6 age population, literates and literacy rate by sex for 2001 and 2011 at a glance for West Bengal and the districts: provisional population totals paper 1 of 2011: West Bengal |publisher=Government of India:Ministry of Home Affairs |access-date = 29 January 2012 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107060612/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |archive-date = 7 January 2012}}</ref> | sexratio_year = 2011 | sexratio_rank = ೮ನೇ | iso_code = IN-WB | registration_plate = WB | website = wb.gov.in | mammal = ಫಿಶಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ (ಮೀನ್ ಬೋಟೆ ಮಲ್ಪುನ ಪುಚ್ಚೆ) | bird = ಬೊಳ್ದು ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್‌ದ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ | fish = ಇಲಿಷ್ | flower = [[ಪಾರಿಜಾತ]] | tree = [[ಪಾಲೆ ಮರ|ಪಾಲೆದ ಮರ]] | fruit = [[ಕುಕ್ಕು]] | image_highway = SH IN-WB.png | SH_numbers = [[List of state highways in West Bengal|WB SH1 – WB SH15]] | footnotes = {{ref|cap|^}}ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ೧೯೪೭ದ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ (ಇತ್ತೆದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲಾದ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ತೆರ್{{sfn|Mukherjee|1987|p=230}}<br /> }} '''ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ''' ಭಾರತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ದ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ೮೮,೭೫೨ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೪,೨೬೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಉಂಡು. ೨೦೨೬ ನೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅಂದಾಜುದ ಲೆಕ್ಕೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೬ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಸೊಡು ನಾಲನೆ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಪದಿಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೂಡಾಯಿಡ್ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಅಂಚನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಭೂತಾನ್]] ದೇಸೊಲೆದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಮ ದೇಸೊದ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಏಳನೆ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್]] ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶ, ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಡೆಲ್ಟಾ), ರಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಉಲಯಿ ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಗುಪ್ತೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ, ೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗೌಡ ದೇಸೊದ ಸಮರ್ಥ ಅರಸೆ ಶಶಾಂಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪ್ರಬಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಅರಾಜಕತೆನ್ ಕಡೆಮಲ್ತಿನ ಪಾಲ ವಂಶದ ಅರಸೆರ್ (ಗೋಪಾಲ, ಧರ್ಮಪಾಲ, ದೇವಪಾಲ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನಾಲಂದಾ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಶಿಲೆತಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರೊಲೆದ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸೇನ ಮನೆತನೊ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ೧೨೦೨ಡ್ ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿನ ದಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರುವಾತ್, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ, ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನೊಲೆದ ಆಡಳಿತರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮೊಘಲೆರೆನ ವಶ ಆಂಡ್. ೧೭೫೭ದ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನೊಡು ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾನ್ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಕೊನತಿನ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ತೀವ್ರ 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ೧೯೧೧ಡ್ ರದ್ದಾಂಡಲಾ, ಕಡೆಕ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ವಿಭಜನೆ ಆತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] lpuudi149jhgziypzsq6b57wc4fhimc 360955 360954 2026-05-24T16:05:50Z Mahaveer Indra 1023 360955 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox Indian state or territory | name = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |total_width = 270 |image_style = |perrow = 1/2/2/2/2/2/2/2/1 |image1 = Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG |caption1 = ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ |image2 = Morgan House Kalimpong 2.jpg |caption2 = ಮೋರ್ಗನ್ ಹೌಸ್ |image3 = Bbbagh.png |caption3 = ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ |image4 = Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg |caption4 = ಬೇಲೂರು ಮಠ |image5 = Shyamrahi Temple.jpg |caption5 = ಶಾಮರಾಯ ಮಂದಿರ |image6 = Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg |caption6 = ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇಮೋರಿಯಲ್ |image7 = Howrah Station.jpg |caption7 = ಹೌರಾ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ |image8 = Darjeeling.jpg |caption8 = ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ |image9 = The Eden Gardens panoramic view.jpg |caption9 = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮೈದಾನೊ |image10 = Rasmancha Arnab Dutta 2011.JPG |caption10 = ರಸ್ ಮಂಚ |image11 = Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG |caption11 = ಜೋರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇವಾಲಯ |image12 = Nizamat Imambara 2.jpg |caption12 = ನಿಜಾಮತ್ ಇಮಾಂಬ್ರಾ |image13 = Firoze Minar at Gaur in Malda district 10.jpg |caption13 = ಫಿರೋಝ್ ಮಿನಾರ್ |image14 = Sundarban Tiger.jpg |caption14 = ಬೆಂಗಾಲ್ ಪಿಲಿ |image15 = বাগবাজার সার্বজনীন দুর্গোৎসব ২০১৮.jpg |caption15 = ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ |image16 = কোচবিহার রাজবাড়ি.jpg |caption16 = ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಅರಮನೆ }} | type = ರಾಜ್ಯೊ | image_seal = [[File:Seal of West Bengal.svg|175px]] | etymology = ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗು ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗ ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪುದರ್. | nickname = "ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೇಂದ್ರ" | motto = ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ | image_map = IN-WB.svg | coordinates = {{Coord|22.57|N|88.37|E|type:adm1st_scale:3000000_region:IN-WB|display=inline,title}} | region = ಮೂಡಾಯಿದ ಭಾರತ | before_was = ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ | formation_date3 = | formation_date4 = ೧೫ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೭ | capital = ಕೊಲ್ಕತಾ | largestcity = ರಾಜಧಾನಿ | metro = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ | anthem = ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೊಲ್ <br/> (''ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣ್, ಬಂಗಾಳದ ನೀರ್'')<ref>{{cite news |title=West Bengal Assembly passes resolution declaring Rabindranath Tagore composition as state anthem |url=https://scroll.in/latest/1055604/west-bengal-assembly-passes-resolution-declaring-rabindranath-tagore-composition-as-state-anthem |access-date=8 September 2023 |work=Scroll.in |date=7 September 2023}}</ref> | districts = ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ೫ ಆಡಳಿತ ಇಬಾಗೊ | Governor = ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ | Chief_Minister = ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ (ಬಿಜೆಪಿ) | legislature_type = ಏಕಸಭೆ | assembly = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನ ಸಭೆ | assembly_seats = ೨೯೪ ಸೀಟ್ | rajya_sabha_seats = ೧೬ ಸೀಟ್ | lok_sabha_seats = ೪೨ ಸೀಟ್ | judiciary = ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ | area_total_km2 = 88752 | area_rank = ೧೩ನೇ | length_km = 320 | width_km = 623 | elevation_m = | elevation_max_m = 3,636 | elevation_max_point = ಸಂದಕಫು<ref>{{cite web |date=25 December 2008 |title=Sandakphu |url=http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225044655/http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |archive-date=25 December 2008}}</ref> | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ | population_footnotes = <ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> | population_total = {{Increase}} ~106031000 | population_as_of = 2026 est. | population_rank = ೪ನೇ | population_density = 1,194 | population_urban = 31.87% | population_rural = 68.13% | population_demonym = ಬಂಗಾಳಿಲು | 0fficial_Langs = ಬಂಗಾಳಿ<ref name=nclmanurep2010/>{{*}}ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | additional_official = ನೇಪಾಳಿ{{*}}ಉರ್ದು{{*}}ಹಿಂದಿ{{*}}ಒಡಿಯಾ{{*}}ಸಂತಾಲಿ{{*}}ಪಂಜಾಬಿ{{*}}ಕಮ್ತಾಪುರಿ{{*}}ರಾಜಬನ್ಷಿ{{*}}ಕುರ್ಮಾಲಿ{{*}}ಕುರುಕ್{{*}}ತೆಲುಗು<ref name=nclmanurep2010/> | official_script = ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮೀ ಲಿಪಿ | GDP_footnotes = <ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Smt. Chandrima |date=5 February 2026 |title=Budget Statement {{!}} ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ |url=https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf |url-status=live |access-date=29 April 2026}}</ref> | GDP_total = {{increase}} ೨೧.೪೮ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ | GDP_year = 2026-27 FY | GDP_rank = ೬ನೇ | GDP_per_capita = {{Increase}}~೨,೦೨,೭೦೦ (೨೦೨೬ ಇಸವಿದ ಅಂದಾಜಿ){{Efn|Based on an estimated population of 106 million for West Bengal in 2026,<ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> the per capita figure has been calculated approximately.}} | GDP_per_capita_rank = ೨೪ನೇ | HDI = {{Increase}} 0.635 {{color|#fc0|Medium}}<ref>{{cite web |title=India: Subnational HDI |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/ |website=Global Data Labs |access-date=8 June 2025}}</ref> | HDI_year = 2022 | HDI_rank = ೨೭ನೇ | literacy = 82.6%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = ೨೫ನೇ | sex_ratio = ೯೫೦/೧೦೦೦ (೯೫೦ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ೧೦೦೦ ಆಣ್‌ಲು) <ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |title=Sex ratio, 0–6 age population, literates and literacy rate by sex for 2001 and 2011 at a glance for West Bengal and the districts: provisional population totals paper 1 of 2011: West Bengal |publisher=Government of India:Ministry of Home Affairs |access-date = 29 January 2012 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107060612/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |archive-date = 7 January 2012}}</ref> | sexratio_year = 2011 | sexratio_rank = ೮ನೇ | iso_code = IN-WB | registration_plate = WB | website = wb.gov.in | mammal = ಫಿಶಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ (ಮೀನ್ ಬೋಟೆ ಮಲ್ಪುನ ಪುಚ್ಚೆ) | bird = ಬೊಳ್ದು ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್‌ದ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ | fish = ಇಲಿಷ್ | flower = [[ಪಾರಿಜಾತ]] | tree = [[ಪಾಲೆ ಮರ|ಪಾಲೆದ ಮರ]] | fruit = [[ಕುಕ್ಕು]] | image_highway = SH IN-WB.png | SH_numbers = [[List of state highways in West Bengal|WB SH1 – WB SH15]] | footnotes = {{ref|cap|^}}ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ೧೯೪೭ದ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ (ಇತ್ತೆದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲಾದ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ತೆರ್{{sfn|Mukherjee|1987|p=230}}<br /> }} '''ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ''' ಭಾರತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ದ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ೮೮,೭೫೨ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೪,೨೬೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಉಂಡು. ೨೦೨೬ ನೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅಂದಾಜುದ ಲೆಕ್ಕೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೬ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಸೊಡು ನಾಲನೆ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಪದಿಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೂಡಾಯಿಡ್ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಅಂಚನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಭೂತಾನ್]] ದೇಸೊಲೆದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಮ ದೇಸೊದ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಏಳನೆ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್]] ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶ, ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಡೆಲ್ಟಾ), ರಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಉಲಯಿ ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಗುಪ್ತೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ, ೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗೌಡ ದೇಸೊದ ಸಮರ್ಥ ಅರಸೆ ಶಶಾಂಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪ್ರಬಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಅರಾಜಕತೆನ್ ಕಡೆಮಲ್ತಿನ ಪಾಲ ವಂಶದ ಅರಸೆರ್ (ಗೋಪಾಲ, ಧರ್ಮಪಾಲ, ದೇವಪಾಲ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನಾಲಂದಾ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಶಿಲೆತಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರೊಲೆದ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸೇನ ಮನೆತನೊ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ೧೨೦೨ಡ್ ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿನ ದಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರುವಾತ್, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ, ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನೊಲೆದ ಆಡಳಿತರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮೊಘಲೆರೆನ ವಶ ಆಂಡ್. ೧೭೫೭ದ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನೊಡು ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾನ್ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಕೊನತಿನ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ತೀವ್ರ 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ೧೯೧೧ಡ್ ರದ್ದಾಂಡಲಾ, ಕಡೆಕ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ವಿಭಜನೆ ಆತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] pjei3oucvn76rkagn3x49z57cklcr7a