ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk ಕುಸ್ತಿ 0 4088 360980 300096 2026-05-29T01:55:54Z ChiK 1136 Added {{[[Template:Unreferenced|Unreferenced]]}} tag 360980 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced|date=ಮೇ ೨೦೨೬}} [[ಫೈಲ್:Pankratiasten in fight copy of greek statue 3 century bC.jpg|thumb|upright=1.2|ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದ ವಿಗ್ರಹೊ]] '''ಕುಸ್ತಿ''' ರಡ್ಡ್ ಜನ ಗೊಬ್ಬುನ ಗೊಬ್ಬು. ಈ ಗೊಬ್ಬುಡು ಒರಿಯೆ ಪಿರೊರ್ಯನ ಮಿತ್ತ್ ದೈಹಿಕವಾಯಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪೆರ್ ತೂಪೆ. ಜಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‍ದ [[ಗೊಬ್ಬುಲು|ಗೊಬ್ಬು]] ಉಂದು. [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತೊ]]ಡು ನೆತ್ತ ಉಲ್ಲೇಕ ಉಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇಶೊಡ್ಲಾ ಈ ಗೊಬ್ಬುನು ಗೊಬ್ಬುಂದಿತ್ತೆರ್. [[ಮೈಸೂರು]]ಡ್ [[ದಸರಾ]]ದ ಸಮಯೊಡು ಆಪಿನ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯೊಲು ಭಾರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನವು. [[ಫೈಲ್:WrestlingUSAF Flag.jpg]] [[ಫೈಲ್:Pankratiasten in fight greek statue 2 century bC.jpg|thumb|Pankratiasten in fight greek statue 2 century bC]] ಕುಸ್ತಿ ಆಯುಧೊಲೆನ್ ಗಲಸಾಂದೆ ಒರಿಯನೊಟ್ಟುಗು ಒರಿ ಉರ್ಡುದು ಗೆಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗೊಬ್ಬುದ ಬಗೆ. ಉಂದೆಟ್ಟ್‌ ವ್ಯಕ್ತಿನ ಶಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಯುಕ್ತಿಲು ಪ್ರದರ್ಶನೊಗು ಬರ್ಪ. ಭಾರತೊಡು ಕುಸ್ತಿ ಅಯಿನವೇ ಆಯಿನ ಲಿಖಿತ ಚರಿತ್ರೆರ್ದ್ ಲಾ ಪುರಾತನವಾಯಿನವು. ಮುಲ್ಪದ ಪುರಾಣಕತೆಕುಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್‌ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಸಂಗೊಲು ಉಂಡು. ರಾಮಾಯಣ ಬುಕ್ಕೊ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯೊಲು ಕುಸ್ತಿಪಟುಕುಲೆನ ಶ್ಲಾಘನೀಯವಾಯಿನ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಲೆರ್ದ್ ಜಿಂಜಿದ್ ಉಂಡು. ಹನುಮಂತೆ, ವಾಲಿ, ಸುಗ್ರೀವೆರ್ ಮೊಕುಲು ಏರೆಗ್‍ಲಾ ಸಗ್ಗಂದಿನ ಕುಸ್ತಿಪಟುಕುಲು ಆದ್‍ ಇತ್ತೆರ್‌. ಭೀಮೆ ಬುಕ್ಕೊ ಜರಾಸಂಧೆ ಮೊಕುಲೆನ ನಡುಟ್ಟು ನಡತ್‍ನ ಕುಸ್ತಿ ಒಂಜಿ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಯಿನವು. ಹನುಮಂತೆ ಭಾರತೊಡುಪ್ಪುನ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಕುಲೆನ ಆರಾಧ್ಯದೈವವಾದ್ ಉಲ್ಲೆ. ಕುಸ್ತಿಗ್ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ, ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ಲಾ ಬಳಕೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. == ಕುಸ್ತಿ ಕಲೆ == ಭಾರತೊಡು '''ಕುಸ್ತಿ ಕಲೆ''' ಪುರುಷ ಕ್ರೀಡೆಲೆಡ್‍ ಪೂರ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಂಡ್‍ದ್‍ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಕುಸ್ತಿ ಶರೀರೊದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆಗ್‍ಲಾ ವ್ಯಾಯಾಮ ಒದಗಿಸಾದ್, ದೇಹೊನು ಸಮಪ್ರಮಾಣೊಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಾದ್, ಮಾಂಸಖಂಡೊಲು ದಿಂಜುನಂಚ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ದೇಹೊನು ತೂಯೆರೆ ಪೊರ್ಲು ಅಪುಲೆಕೊ ಮಲ್ಪುಂಡು. (ಅಂದವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ) ಜೊತೆಕ್ಕ್ ಧೈರ್ಯ,ದುಂಬು ಪೋಪೊನ(ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ) ಶಕ್ತಿಲೆನ್ ಕೊರ್ದ್ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸೊನು ಬಲಪಡಿಸಾವುಂಡು. ಉಂದು ಗುರುಭಕ್ತಿನ್ ಎಚ್ಚಿಸುವುನ ಕ್ರೀಡೆ. ಬೇತೆ ವಾ ಕ್ರೀಡೆಡ್‌ಲಾ ಇಂಚಿನ ಗುರುಭಕ್ತಿ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಶಿಷ್ಯೆ ಆಯಿನಾಯೆ ಗುರುಕುಲೆನ ಕಾರ್‌ಗ್ ಬೂರುನ ಪದ್ಧತಿ ಇನಿಕ್‍ಲಾ ಗರಡಿಲೆಡ್‍ ರೂಢಿಡ್ ಉಂಡು. ಕುಸ್ತಿಡ್‍ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸರ್ತಿಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜನತ್ತಲೆಕೊ ಜಟ್ಟಿಲು ಅಖಾಡೊಗು ಜತ್ತ್‌‍ದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಿಗದಿಯಾಯಿನ ಕಾಲಮಿತಿಟ್ಟ್ ಒರಿ ನನೊರಿಯನ್ ಚಿತ್ತು ಮಲ್ಪೊಡು; ಪಂಡ್‍ಂಡ ಸೋಲ್ಪವೊಡು. ಸೋಲ್ತ್‌ನಾಯೆ ನೆಲಕ್ಕ್ ಬೂರ್ಂಡ ಯಾವಂದ್. ಆಯನ ರಡ್ಡ್ ಭುಜಕುಲುಲಾ ಒರೊನೇ ಮಣ್ಣ್‌ಗ್ ತಾಗುನಂಚ ಆಯೆ ಅಂಗಾತವಾದ್ ಬೂರೊಡು. ಇಂಚ ಕುಸ್ತಿದ ಸೋಲು ಗೆಲುವುಲು ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು. ಕುಸ್ತಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರೀಡೆಲೆಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಯಿನವು. ಬಲಿಪುನ (ಓಡುವ) ಪಂದ್ಯಲೆಡ್‍ ಸ್ಪರ್ಧಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ, ಬಲಿಪುನ ರೀತಿ, ತಾನ್ ಅಡೆಮುಟ್ಟ ಮಲ್ತ್‌ನ ಅಭ್ಯಾಸಲೆನ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ತನ್ನ ಪಾಡ್‍ಗ್ ತಾನ್, ಕೈಯಿಟ್ಟ್ ಆಯಿನ ಪ್ರಯತ್ನೊನು ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಬಲಿತ್ತ್‌ದ್ ಜಯಗಳಿಸಾವೊನುವೆ. ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯೆಲಾ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಶಕ್ತಿ, ತನ್ನ ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ರೀತಿ, ಬಳಸುನ ಪಟ್ಟುಲು, ಮಲ್ತ್‌ನ ಸಾಧನೆ - ಉಂದೆತ್ತ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಜಯಗಳಿಸುನೆ ಅಂಡಲಾ ಉಂದೆತ್ತ ಪೂರೆತ ಒಟ್ಟುಗೆ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿನ ಶಕ್ತಿನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು ಪಾಡ್‍ನ ಪಟ್ಟ್‌ಗ್ ಆಯಾಗ್ ಮುಳು ಆಪುನಂಚ ತೋಡು ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಎದುರಾಳಿನ್‍ ಸೋಪಾದ್/ಬೂರಾದ್ (ಕೆಡವಿ) ಜಯಗಳಿಸಾವೆ. == ಸಾಧನೆದ ಅವಶ್ಯಕತೆ == ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯೆ ನಾಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಗಮನೊಡು ದೀವೊನೊಡು: 1 ಶಕ್ತಿ, 2 ದಮ್ಮುಕಸ್ತು (ದಮ್ಮು ಮುರಿಯುವುದು), 3 ಪಟ್ಟುಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಡಾವುಲು, 4 ಚತುರತೆ. ಈ ನಾಲ್ ಅಂಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಇಜ್ಜಂದೆ ಪೋಂಡಲಾ ಜಯಗಳಿಸಯೆರೆ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು. ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯಗ್ ದಮ್ಮುಕಸ್ತು ಬಾರಿ/ಮಸ್ತ್ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನವು. ದಮ್ಮನು ಪೊಲಿಪೆರೆ (ಮುರಿಯಲು) ಅಂಗಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. ಎತ್ ಪೊರ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಏದುಸಿರು ಬರಂದಿಲೆಕೊ ಮಲ್ತೊನೊಡು. ಇಂಜಿದಾಂಡ ಅಖಾಡೊಗು ಜತ್ತ್‌ನ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ನಿಮಿಷೊಲೆಡೆ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಸೋತ್‍ದ್ ಪೋವೊಡಪುಂಡು(ವ್ಯಕ್ತಿ ಸುಸ್ತು ಬೀಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ). ಮೈಸೂರು ದೇಶದ ಅರಸೆರಾಯಿನ ಕಂಠೀರವ ನರಸಿಂಹರಾಜ ಒಡೆಯೆರೆನ್ ಮುಲ್ಪ ನೆನೆಪು ಮಲ್ತೊನೊಲಿ. ಆರ್ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುನಕ್‍ಲೆಗ್ ಆಶ್ರಯದಾತೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಸ್ವಯಂ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಲು ಆದ್‍ ಇತ್ತ್‌ದ್‍, ದಮ್ಮು ಪೊಲಿಪೆರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಬೊಲ್ಪುದ ಪೊರ್ತುಡು ಪುಗೆಲ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ಎರ್ಮೆದ ಕಂಜಿನ್ ತುಂಬೊಂದು (ಕರುವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು) ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟೊನು ಬಡತ್‍ದ್‍ ಜತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಕುಸ್ತಿನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಟ್ಟಿನ್ ಪೊಗ್ಗುನೆಕ್ ದುಂಬು (ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು), ಪೊಸತ್ತ್‌‍ದಾಯೆ ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ಅಂಗಸಾಧನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ದಮ್ಮು ಪೊಲಿತ್ತ್‌‍ದ್, ತನ್ನ ದೇಹದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಎಚ್ಚ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು. ಆಯಿರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊನೇ ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಟ್ಟಿದ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪೊಡು. ಉಂದೆಕ್ಕಾದ್ ಬಸ್ಕಿದೆಪ್ಪುನೆ, ದಂಡೆ ದೆಪ್ಪುನೆ, ಬಲಿಪುನೆ,ಮೊಟ್ಟುಲೆನ್ ಬಡತ್‌ದ್ ಜಪ್ಪುನೆ (ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವುದು), ದಿನ್ನೊದ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಕೈಯಿಟ್ಟ್ ಪತೊಂದು ತಿರ್‌ಗವುನೆ. ಮಟ್ಟಿನ್ ಕುರಾಯಿಸವುನೆ, ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ಗ್ ಬಲಬರಿಯೆರೆ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ತಿರ್‌ಗವುನೆ, ಪೆಟ್ಟ್ ತಿನ್ಪುನೆ ಬುಕ್ಕೊ ತುಡೆಕುಲೆಗ್ ಶಕ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಿಗಿ ಬರಿಯೆರೆ ಕಂಬ ಕಟ್ಟುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಅಂಗಸಾಧನೆಲೆನ್ ಅಳವಡಿಸವೊನೊಡು. ಮಾತ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುನಕುಲು ಅಭ್ಯಾಸ ಕಾಲೊಡು ಮೇಲ್‍ಗ್ ದಾಸೆಮಿದ ಎಣ್ಣೆ(ಸಾಸಿವೆ ಎಣ್ಣೆ) ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಣ್ಮೆದ ಎಣ್ಣೆ (ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆ) ಪಾಡ್‌ದ್ ಮೇಲ್‍ನ್ ಉರ್ದೊಂಡು (ಮೈಉಜ್ಜಿಕೊಂಡು) ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪವೆರ್. ಉಂದು ದೇಹೊದ ಮಾಂಸಖಂಡಲೆನ್ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಾದ್, ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪರೆ ಅನುಕೂಲನ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ, ಚರ್ಮೊನುಲಾ ಮೆತ್ತನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ (ಮೃದುಗೊಳಿಸಿ), ಕಾಂತಿಯುಕ್ತವಾದ್ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ಮಟ್ಟಿದ ತಯಾರಿ == ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಗರಡಿದ ಇಲ್ಲ್‌ದ ಮಟ್ಟಿ ಕೆಂಪುಮಣ್ಣ್‌ರ್ದ್ ಕೂಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗು ಕುಂಕುಮ ಕೇಸರಿಲೆನ್‍ ಅತ್ತ್ಂದೆ ನನಲಾ ಮಸ್ತ್ ಮರ್ದ್‌ದ(ಔಷಧ) ವಸ್ತುಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಆಯಿನ ಮಣ್ಣ್ ಆದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಈ ಮಣ್ಣು ಪೂತಿನಾಶಕವಾದ್‍ಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. (ಆಂಟಿಸೆಪ್ಟಿಕ್). ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಗ, ವಾ ಪೈಲ್ವಾನಗ್‌ಲಾ ಕೈ, ಕಾರ್, ಮಂಡಿ ಗಾಯ ಆಯಿನ ಜಾಗೆಲೆಗ್ ಆ ಮಣ್ಣ್‌ನೇ ಮೆತ್ತುವೆರ್. ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಸ್ತಿಪಟು ಮಟ್ಟಿನ್ ಗುಂಡಿ ತೋಡ್‌ದ್‍ (ಆಳವಾಗಿ ತೋಡಿ), ಅಯಿತ್ತ ಉಲಯಿ ಜೆತ್ತ್‌‍ದ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ಮುಟ್ಟ ಮಲಗಿ ಮಣ್ಣ್ ಮುಚ್ಚೊಂದು ಮೋನೆದ ಭಾಗೊನು ಮಾತ್ರ ಪಿದಯಿ ಬುಡ್‍ದ್ ಒಂತೆ ಪೊರ್ತು ಕಲೆಪೆರ್. ಇಂಚ ಜೆಪ್ಪುನೆರ್ದ್ ಅಯನ ದೇಹದ ಬೆಚ್ಚ (ಕಾವು) ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.ಬೋಡಾಪುನಾತ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿಲಾ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮೀಪಾಟಿಕೆದ (ಸ್ನಾನದ) (ಮಡ್ ಬಾತ್) ಮಾತ ಉಪಯೋಗೊಲು ಅಯಿರ್ದ್ ಆಯಗ್ ತಿಕ್ಕುಂಡು. == ಆಹಾರ == ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಾಯಗ್ ಸಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನೆ ಏತ್ ಅವಶ್ಯಕನೋ ಅಂಚನೆ ಉಚಿತವಾಯಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಲಾ ಆತೇ ಅವಶ್ಯಕ ಆಯಿನವು. ಶ್ರಮಪಡ್‌ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧನೆಗ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ಪುಷ್ಟಿಕರವಾಯಿನ ಆಹಾರೊನು ದೆತೊಂಜಿಂಡ, ದೇಹದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಆಪುಜಿ. ಶಕ್ತಿ ಕುಂದುಂಡು. ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಂತೂ ಪುಷ್ಟಿದಾಯಕವಾಯಿನ ಆಹಾರ ಬೇಡೇ ಬೋಡು. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಯಿನಕ್‍ಲೆಗ್‍ ಉರ್ದುದ ಅಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಆಹಾರೊ, ಪೇರ್, ಬಾದಮಿ, ಪಂರ್ದ್, ನೈಯಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಪೂರ ದೆತೊನೊಡು. ಮಾಂಸಹಾರಿಲು ಮಾಸ, ತೆತ್ತಿ, ಮೀನ್, ಪಂರ್ದ್, ಪೇರ್ ಇಂಚಿತ್ತ್‌ನವು ಪೂರ ದೆತೊನೊಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಒಟ್ಟುಗೆ ಗರಡಿದ ಇಲ್ಲಲ್ ಬಾದಾಮಿ, ಗಸಗಸೆ, ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ, ಎಡ್ಡೆಮುಂಚಿ, ಬಡೇಸೋಪು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪೂರ ಅರೆತ್ತ್‌ದ್, ಪೇರ್‌ಡ್ ಸೇರಾದ್ ತಂಡ ಪನ್ಪುನ ಪಾನೀಯನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಪೈಲ್ವಾನ್ವೆರೆಗ್ ಬಾರಿ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನ ಪಾನೀಯ. == ಸ್ಪರ್ಧೆಲು == * ಭಾರತೊಡು ರಾಷ್ಟೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ವರ್ಸೊಗು ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಹಿಂದ್ ಕೇಸರಿ ಪನ್ಪುನ ಬಿರುದುಗೋಸ್ಕರ ಹಿಂದ್‍ಕೇಸರಿ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆನ್ ನಡಪವೆರ್. ಭಾರತೊದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆರ್ದ್‌‍ಲಾ ಪೈಲ್ವಾನೆರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್‌ ಉಂದೆಟ್ಟ್‌ ಪಾಲ್ ಪಡೆಪೆರ್. * ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ನಡಪುನ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಲು ಇಂಚ ಉಂಡು: 1. ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ 2. ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ 3. ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಬುಕ್ಕೊ 4. ವಿಶ್ವಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ. ಉಂದೆಟ್ಟ್ ವಿಶ್ವಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಕುಸ್ತಿಗೋಸ್ಕರನೇ ನಡಪುನವು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊಲಾ ನಡಪುಂಡು. == ಕುಸ್ತಿದ ಅಖಾಡ == ದುಂಬು ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣ್‌ರ್ದ್ ಚಚ್ಚೌಕದ ಕಣನ್ ನಿರ್ಮಿಸಾದ್ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕುಸ್ತಿದ ಅಖಾಡ ಪಂಡ್‌ದ್‌ ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಈ ಅಖಾಡೊಡು ಉಂತುದು ಪೈಲ್ವಾನೆರ್ ಕಾದೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಇಂಚಿಪ್ಪದ ವರ್ಸೊಲೆಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೆತ್ತೆಲೆರ್ದ್ ಅಖಾಡ ನಿರ್ಮಿಸವೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಮೆತ್ತೆದ ಉದ್ದ 2 ಮೀಟರ್, ಅಗೆಲ 1 ಮೀಟರ್, ದಪ್ಪ 10 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ 4 ಅಂಗುಲ. ಇಂಚಿಪ್ಪೊಗು ಈ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಫೋಮ್ ರಬ್ಬರ್‌ರ್ದ್ ನಿರ್ಮಿಸವೆರ್. ಇಂಚಿನ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ 6 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಚಚ್ಚೌಕದ ಕಣೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಅಖಾಡ ನಿರ್ಮಿಸವುನಪಗ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಉಪಯೋಗಿಸವೊಂದು 6 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ 6 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಚಚ್ಚೌಕದಕಣವೊಂಜೆನ್ ಏರ್ಪಡಿಸವೆರ್. ಈ ಕಣತ್ತ ಸುತ್ತಲ 2ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ, 2 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲೊಡು ಉಂದುವೇ ರೀತಿದ ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ಚಚ್ಚೌಕ ಕಣೊದ ಮಿತ್ತ ಭಾಗನೊ ಮೆತ್ತನೆದ ಪೊದೆಪುಡು ಮುಚ್ಚಿದ್ಹೊ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ರೀತಿದ ಅಖಾಡೊನು ಎತ್ತರವಾಯಿನ ವೇದಿಕೆಯೊಂಜೆತ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪುನೆತಾವರೊ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ತೊಂದರೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಪಂದ್ಯೊನು ತೂವೊಲಿ (ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು). ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚ (ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್) ಈ ಅಖಾಡದ ಸುತ್ತ ಕಂಬೊಲೆನ್ ನಡ್‍ದ್ (ನೆಟ್ಟು) ಸುತ್ತಲಾ ಬಲ್ಲ್‌ರ್ದ್ ಒಯಿತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊದ ಅಖಾಡೊನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ರೀತಿಡೇ ನಿರ್ಮಿಸವೆರ್. ಉಪ್ಪುನ ಒಂದೇ ಒಂಜಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಪಂಡ ಅಖಾಡದ ಉದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ಅಗೆಲೊಗು ಸಂಬಂಧಿಸ್‍ನವು. ಈ ಅಖಾಡೊದ ಉದ್ದ 8 ಮೀಟರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಗೆಲ 8 ಮೀಟರ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಸುತ್ತಲಾ 2 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ 2 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲೊಗು ಮೆತ್ತೆಲೆನ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. == ತೂಕ ವಿಂಗಡಣೆಲು == ಕುಸ್ತಿಲ್ ಪೂರ ಜಟ್ಟಿಲೆನ ತೂಕದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್‌ಡೇ ನಡಪುಂಡು. ಪೈಲ್ವಾನೆರೆನ್ ತೂಕದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ವಿಂಗಡಿಸಾದ್ ಜೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ತೂಕ ವಿಂಗಡಣೆಲು ಇಂಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. {| class="wikitable" |- | ಪಿನ್ ವೇಟ್ | 48 ಕೆ.ಜಿ. ಮುಟ್ಟ |- | ಫ್ಲೈ ವೇಟ್ | 48_52 " |- | ಬ್ಯಾಂಟಮ್ ವೇಟ್ | 52_57 " |- | ಫೆದರ್ ವೇಟ್ | 57_62 " |- | ಲೈಟ್ ವೇಟ್ | 62_68 " |- | ವೆಲ್ಟರ್ ವೇಟ್ | 68_74 ಕೆ.ಜಿ. ಮುಟ್ಟ |- | ಮಿಡಲ್ ವೇಟ್ | 74_82 " |- | ಲೈಟ್ ಹೆವೀ ವೇಟ್ | 82_90 " |- | ಹೆವಿ ವೇಟ್ | 100 ಕೆ.ಜಿ. ರ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ |} == ಉಂತುನ ರೀತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಟ್ಟುಲು == ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಉಂತುನ ರೀತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಡುನ ಪಟ್ಟುಲು ಗಮನೀಯವಾಯಿನ ಅಂಶೊಲು. ಜಟ್ಟಿ ಉಂತುನ ರೀತಿರ್ದೆ, ಅಯೆ ಎಡ್ಡೆ ಕುಸ್ತಿಯ ಪಟು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿರ್ಧರಿಸೊಲಿ. ಕುಸ್ತಿಡ್ ಉಂತುನ ರೀತಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆತವು. ಉಂದೆಟ್ಟ್‌ ಪೂರ ಭಾರತೊಡು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ರೀತಿ ಪಂಡ ಪವಿತ್ರರೀತಿ (ಕ್ಲೋಸ್ ಸ್ಟಾನ್ಸ್). ಈ ರೀತಿಡ್‍ ಜಟ್ಟಿ, ಒಂಜಿ ಕಾಲರ್ ಪಿರ ಪಾಡ್‌ದ್, ತನ್ನ ಶರೀರೊದ ದಿಣ್ಣೊನು ಕಾರ್‌ಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಸರಿಸಮವಾದ್ ಬೂರುನಂಚ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಂತುವೆ. ಅಂಚನೇ ಜಟ್ಟಿಗ್ ಪಟ್ಟುಲೆನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಡಾವುಲೆನ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಡಾವುಲೆಡ್ ಹಲವಾರ್ ವಿಧೊಕುಲು ಉಂಡು. == ಎದುರು ಬದುರು ಉಂತ್‍ನಗ ಮಲ್ಪುನ ಡಾವುಲು == ಎದುರು ಬದುರು ಉಂತ್‍ನಗ ಕುಸ್ತಿ ಮನ್ಪುನಗ, ಜಟ್ಟಿ ಡಾಕ್ ಹಾಕುನೆ, ಏಕಲಾಂಗ್ ಹಾಕುನೆ, ದೋಬಿ ಶಾಟ್ ಹಾಕುನೆ, ಸಖೀ ಹಾಕುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಅಂಚನೇ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿನ ಪಿರವು ಬತ್ತ್‌ದ್‍, ಸೊಂಟಪತ್ತ್‌ದ್, ಉಖ್ಖಾಡು ದೆರ್ಪುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಎದುರಾಳಿ ತನ್ನ ಸೊಂಟ ಪತ್ತ್‌‍ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿಗ್, ಒಳಟಾಂಗ ಹಾಕುನೆ, ಹೊರಟಾಂಗ ಹಾಕುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. == ಕುಲ್ಲುದು ಕುಸ್ತಿ ಮನ್ಪುನ ಡಾವುಲು == ಕುಲ್ಲುದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿ, ತಿರ್ತ್‌ದ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗ್ ಒಂಟಿಗಾಲು ಸವಾರಿ, ಜೋಡಿಗಾಲು ಸವಾರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿವುಡುಕಾಲು ಸವಾರಿ (ಕ್ರೌಚ್ ಲಿಫ್ಟ್) ಬುಕ್ಕೊ ನೆಲ್ಸನ್ ಮುರಿತ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಸಿವುಡುಕಾಲು ಸವಾರಿಗ್ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಅವಕಾಶ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚನೆ ತಿರ್ತ್ ಕುಲ್ಲ್‌ನ ಜಟ್ಟಿ ತನ್ನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿಗ್ ಬಗಲಿ ಹಾಕುನೆ(ಹೊಡೆಯುವುದು), ಗದ್ದಾಲೋಡ್ (ಒಂದು ಕೈ, ಒಂದು ಕಾಲು ಹಿಡಿದು ಮೂಟೆಯಂತೆ ಹಿಂದೆ ಉರುಳಿಸುವುದು), ರೂಮು ತಿರುಗವುನೆ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಒರಿಯನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ನ್ ನನೊರಿ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕುಸ್ತಿ ಮಲ್ಪುನವು ಉಂಡತ್ತ. ಉಂದೆಕ್ಕ್‌ ಕಾರಣ ಪಂಡ್ಂಡ ಒರಿನ ಅಂಗಾಂಗೊಲೆಗ್ ಹೋಲಿಸಾದ್ ತೂಂಡ ಕೆಕ್ಕಿಲ್ ದುರ್ಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದೇ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಅಕುಲಕುಲೆನ ಎದುರಾಳಿಲೆನ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‍ನ್ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಕೆಕ್ಕಿಲ್‌ನೇ ಆಧಾರವಾದ್ ದೀವೊಂದು ಹಲವಾರ್ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಸ್ತಿದ ಡಾವುಲೆನ್‍ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮೂಜಿ ಭಾಗ ಮಲ್ಪೊಲಿ: 1 ಭೀಮಸೇನೀ ಡಾವುಲು (ಈ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಶಕ್ತಿದ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು). 2 ಹನುಮಂತೀ ಡಾವುಲು (ಈ ಬಗೆತ್ತ ಯುಕ್ತಿದ ಅಗತ್ಯ ಉಪ್ಪುಂಡು) 3. ಜಾಂಬವಂತೀ ಡಾವುಲು (ಈ ಬಗೆಟ್ಟ್‍ ಕೈಕಾರ್‌ಲ್‍ ಪೊಲಿಪುನ ಸಂದರ್ಭೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು). ಪುರಾತನ ಕಾಲೊಡು ಕುಸ್ತಿರ್ದಾದ್‌ ಪ್ರಾಣಹಾನಿ ಆವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್‌. ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಭಾರತ ಕಾವ್ಯೊಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನಕುಲೆಡ್ ಏರ್ ಅಂಡಲಾ ಒರಿ ಸೈಪುನೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ದಿನಕುಲು ಕರಿನ ಲೆಕೊನೇ ಕುಸ್ತಿದ ಉದ್ದೇಶೊಡುಲಾ ಮಾರ್ಪಾಡಾಂಡ್. ಅಪಾಯ ಉಂಡುಮಲ್ಪುನ ಡಾವುಲೆನ್ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. == ಬಗೆಕುಲು == ಇನಿ ವಾಡಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕುಸ್ತಿದ ಬಗೆಕುಲು ಮೂಜಿ. 1. ಭಾರತೀಯ ಮಾದರಿ, 2. ಸ್ವಚ್ಛಂದ (ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕ್ಯಾಚ್ ಆ್ಯಸ್ ಕ್ಯಾಚ್ ಕ್ಯಾನ್) ಮಾದರಿ, 3. ಗ್ರೀಕೋರೋಮನ್ ಮಾದರಿ. == ಭಾರತೀಯ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿ == ಈ ಬಗೆತ್ತ ಕುಸ್ತಿ, ಕೆಂಪು ಮಣ್ಣ್‌ದ ಮಿತ್ತ್ ನಡಪುನಂಚಿನವು, ಭಾರತದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆಡ್‍ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ್ ಉಂಡು. ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಬಿಗಿಯಾದ್ ಕಾಚೊನು ಕಟ್ಟ್‌ದ್, ಅಯಿತ್ತ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಹನುಮಾನ್ ಚಡ್ಡಿನ್ ಪಾಡೊನುವೆರ್. ಅನಧಿಕೃತವಾದ್ ನಡಪುನ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಲೆಡ್ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಮೇಲ್‌ಗ್ ಎಣ್ಣೆ ಪೂಜೊಂದು ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶೊ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತನ್ನ ತರೆನ್ ಪೊರ್ಲುಡೆ (ನುಣ್ಣನೆ) ಬೋಳಿಸದ್‍ ಉಪ್ಪುವೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮೇಲ್ ಕೈ ಕಾರ್‌ದ ಮಿತ್ತ್‌ದ ಕುಜಲನ್ ದೆಪ್ಪಾದ್ ಉಪ್ಪುವೆ. ಅಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡ ಎದುರಾಳಿಗ್ ಹಿಡಿತ ತಿಕ್ಕುಂಡು ಪಂಡ್‍ದೇ ಜಟ್ಟಿಲೆನ ಭಾವನೆ. ಜಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಒರಿ ತಿರ್ತ್‍ಗ್ ಬೂರ್‌ದ್‍ ಅಯನ ರಡ್ಡ್ ಭುಜುಕುಲುಲಾ ಒರೊನೆ ನೆಲಕ್ಕ್ ಸೋಂಕ್ಂಡ ಆಯೆ ಸೋಲ್‍ತ್ತ್‌ನಂಚ ಪಂಡ್‍ದ್ ಲೆಕ್ಕ. ಏರ್‌ಲಾ ಬೂರ್‌ಜೆರ್ಂಡ ಬೊಬ್ಬು/ಕುಸ್ತಿ ಸಮ ಆಟೊಡು ಮುಗಿಪುಂಡು.(ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಬೀಳದಿದ್ದರೆ ಪಂದ್ಯ ಸಮ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ). ಈ ಬಗೆತ್ತ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಹನುಮಾನ್ ಚಡ್ಡಿನ್ ಪತ್ಯೆರೆ ಅವಕಾಶ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಭಾರತದ ಜಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಕಲೆಟ್ಟ್ ಪರಿಣಿತೆರಾದ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ಭಾರತೀಯ ರೀತಿದ ಕುಸ್ತಿ ಸಂಘದಕುಲು ನಿಯಮೊಲೆನ್‍ ಒಂತೆ ಬದಲಿಸಾದ್, ಕುಸ್ತಿದ ರೀತಿಡೇ ಪೊಸತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಅಳವಡಿಸಾದ್. ಭಾರತೀಯ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಸಂಘದ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಲೈಟ್‍ವೇಟ್ ವಿಭಾಗೊಗು 10 ನಿಮಿಷೊಲು ಮಿಡ್ಲ್‍ವೇಟ್ ವಿಭಾಗೊಗು 15 ನಿಮಿಷೊಲು ಲೈಟ್ ಹೆವಿ ಬುಕ್ಕೊ ಹೆವಿವೇಟ್ ವಿಭಾಗೊಲೆಗ್ 20 ನಿಮಿಷೊಲು ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಂದ್ಯಡು ಏರ್‌ಲಾ (ಯಾರೊಬ್ಬರೂ) ನಿಗದಿಯಾಯಿನ ಕಾಲಾವಧಿಡ್ ಸೋಲ್‌ತ್ತಿಜಿಂಡ, ಇಡೀ ಕುಸ್ತಿ ನಡತ್ತಿನ ಕಾಲಾವಧಿಡ್, ವಾ ಜಟ್ಟಿ ಉತ್ತಮವಾದ್ ಕಾದ್ಯೆ, ಉತ್ತಮ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ತೆ, ಅತ್ತಂದೆ ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿ ಮಲ್ತ್‌ನ ಡಾವುಲೆಗ್ ಪ್ರತಿಯಾದ್ ತೋಡುಮಾಡಿ ಎದುರಾಳಿ ಮಲ್ತ್‌ನ ಡಾವುರ್ದು ತಪ್ಪವೊಂದುನ, ಮುಕ್ಕಾಲ್‍ಭಾಗ ಕುಸ್ತಿ ಆಪುನಡೆ ಮುಟ್ಟ ಏತ್‍ ಸರ್ತಿ ಚಿತ್ತುಮಲ್ತ್‌ದೆ, ಎದುರಾಳಿಯೊಡ್ಡ್‌ನ ಇಂಚಿನ ಅಪಾಯೊರ್ದು ಎಂಚ ಪಾರಾದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತೆ - ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಾತ ಅಂಶೊಲೆನ್‍ ಪರಿಗಣಿಸಾದ್, ವಾ ಜಟ್ಟಿ ಎಚ್ಚ ಪಾಯಿಂಟ್ (ಅಂಕ)ಗಳಿಸವೊಂಡೆ ಪನ್ಪುನ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್, ಅಖಾಡದ ಸುತ್ತ ಕುಲ್ಲ್‌‍ದ್‍ನ ಮೂಜಿ ಜನ ತೀರ್ಪುಗಾರೆರ್ದ್ ಜಟ್ಟಿನ ಸೋಲು ಗೆಲುವುಲು ನಿರ್ಧಾರ ಆಪುಂಡು. ಭಾರತೊದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕುಸ್ತಿಪಟುನು ಆರಿಸಾಯೆರೆ ಹಿಂದ್ ಕೇಸರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆನ್ ಪ್ರತಿವರ್ಸೊಲಾ ನಡಪಾವೆರ್. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಭಾಗಹಿಸಿಯೆರೆ ಭಾರತದ ಮಾತ ಭಾಗೊಲೆರ್ದ್‌‍ಲಾ ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಬರ್ಪೆರ್. ಈ ಪಂದ್ಯ ಒಂಜಿ ಗಂಟೆದಾತ್ ಪೊರ್ತು ನಡಪುಂಡು. ಈ ತಿರ್ತ್ ತೋಜಾಯಿನಕುಲು ಹಿಂದ್ ಕೇಸರಿನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯಿನಕುಲು: 1. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ರಾಮಚಂದ್ರ, 2. ಮಹಾರಾಷ್ಟದ ಶ್ರೀಪತಿ ಕಂಚಿನಾಳ್ 3. ಪಂಜಾಬಿನ ಕರಣ್‍ಸಿಂಗ್ 4. ಡೆಲ್ಲಿದ ಚಾಂದ್‍ಗಿ ರಾಮ್, 5. ಮಹಾರಾಷ್ಟದ ಮಾರುತಿ ಮಾನೆ 6. ರಾಜಾಸ್ತಾನದ ಮೆಹರುದ್ದೀನ್. == ಸ್ವಚ್ಛಂದ (ಕ್ಯಾಚ್ ಆ್ಯಸ್ ಕ್ಯಾಚ ಕ್ಯಾನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್) ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿ == ಈ ಮಾದರಿದ ಕುಸ್ತಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಸಂಘದಕುಲೆರ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಸಮಿತಿರ್ದ್ ಅಂಗೀಕಾರ ಆತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ 8 ಅಧಿಕೃತ ತೂಕಲೆನ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು. ಮೆತ್ತೆಲೆರ್ದ್ ನಿರ್ಮಿಸಾಯಿನ 8 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ 8 ಮೀಟರ್ ಅಗೆಲ ಉಪ್ಪುನ ಅಖಾಡೊಡು ಪಂದ್ಯ ನಡಪುಂಡು. ಜಟ್ಟಿಲೆನ್ ತೂಕದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ವಿಂಗಡಿಸಾದ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡಪಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಡಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಈ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಎಣ್ಣೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಜಿಡ್ಡ್ ಪದಾರ್ಥೊಲೆನ್ ಮೇಲ್‌ಗ್ ಪೂಜೊನುನಂಚ ಇಜ್ಜಿ. ಅಖಾಡೊಗು ಬನ್ನಗ ಹಾ, ಹೂ ಪಂಡ್‌ದ್ ಬೊಬ್ಬೆ ಪಾಡೊಂದು, ಅರ್ಭಟೆ ಕೊರೊಂದು ಬರ್ಪುನೆನ್ ನಿಸೇದ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಕುಸ್ತಿಡ್‍ಲಾ ತೂಕದ ವಿಭಾಗೊಗುಲಾ ಕಾಲಾವಕಾಶೊನು ನಿಗದಿಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಅಪಾಯ ಉಂಡು ಮಲ್ಪನಂಚಿನ ಉಂಗಿಲ ಅತ್ತ್ಂಡ ಓವ್ವೇ ಬಗೆತ್ತ ಒಡವೆ ವಸ್ತುಲೆನ್‍ ಪಾಡೊಂದು ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ನಿಗದಿ ಆಯಿನ ವೇಷನ್ ಪಾಡೊಂದು, ಕಾರ್‌ಗ್ ನಿಗದಿ ಆಯಿನ ಶೂಸ್ ಪಾಡ್‍ದ್‍, ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡೊಗು ಜಪ್ಪೊಡು. ಕಾಲಾವಧಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಯಿಂಟ್ ಗಳಿಸುನ ಪದ್ಧತಿಡ್‍ ಕ್ರಮವಾದ್ ಬದಲಾವಣೆಲು ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿ ಈ ತಿರ್ತ್‌ದ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ನಡಪುಂಡು. ಕೊರ್‌‍ನ ಕಾಲಾವಧಿ ಆಯಿನ 11 ನಿಮಿಷೊಡು ಪ್ರತಿ ಮೂಜಿ ನಿಮಿಷ ಕಾದೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಜಟ್ಟಿಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್ ಬಚ್ಚೆಲ್ ದೆತ್ತೊನಿಯೆರೆ ಒಂಜಿ ನಿಮಿಷ ಬಿಡುವು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪಂಡ್ಂಡ ಕುಸ್ತಿ ನಡಪುನೆ ಒಟ್ಟು 9 ನಿಮಿಷ ಮಾತ್ರ. ಕುಸ್ತಿ ನಡಪುನ ಈ 9 ನಿಮಿಷಪಡು ಜಟ್ಟಿನಕುಲು ಪೊಕ್ಕಡೆ ಕುಲ್ಲ್‌ನಲ್ಪ ಕುಲ್ಲಂದೆ, ಉಂತ್‌ನಲ್ಪ ಉಂತಂದೆ,ದಾದಂಡಲಾ ಡಾವುಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು. ಅಂತೂ ರಡ್ಡ್‌ ಜನಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಡ್ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಭಾಗವಹಿಸೊಡು. ವಾ ಡಾವುನ್‌ಲಾ ಮಲ್ಪಂದೆ, ಉಂತ್‍ನಲ್ಪನೇ ಉಂತ್‍ನಂಚನೇ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕುಲ್ಲ್‌ನಲ್ಪನೇ ಕುಲ್ಲ್‌ನಲ್ಪನೇ ಒರಿಯಗೊರಿ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ, ಒರಿಯೊರಿಯಗ್ ರೆಫರಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪೆ. ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್‌ಂಡಲಾ ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕೆಬಿ ಕೊರಂದೆ ಪಿರ ಅವ್ವೇ ರೀತಿಡ್ ತುಚ್ಚೊಂದು ಅತ್ತ್ಂಡ ನಿಯಮೊಗು ವಿರುದ್ಧವಾದ್ ಡಾವುಲೆನ್‌ ಮಲ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್ಂಡ ಅಖಾಡೊದ ಸುತ್ತ ಕುಲ್ಲ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಜನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಲೆನ ಸಲಹೆ ದೆತೊಂದು ರೆಫರಿ ಅಕ್‌ಲೆನ್ ಪಂದ್ಯೊರ್ದು ಪಿದಯಿ ಕಡಪುಡೊಲಿ. ಈ ಮಾದರಿದ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಜಟ್ಟಿನ ರಡ್ಡ್ ಭುಜಕುಲುಲಾ ಇಕೆಳಕ್ಕೆ ತಗಲಿದಾಗ, ರೆಫರಿ ಒಂದು ಎಣಿಸಿ ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಬಡಿದ ಮೇಲೆ ಪಂದ್ಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರೆಫರಿ ಕೈತಟ್ಟುವವರೆಗೂ ಕುಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು. ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿಪಟುಕುಲು ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ, ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್‌‍ಡು ಈ ಮಾದರಿದ ಕುಸ್ತಿಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಾದ್, ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟೊಡು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತ್‌‍ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದೆರ್. ದೇಶೊಗು ಖ್ಯಾತಿ ಕನತ್ತ್‌ನ ಜಟ್ಟಿಲೆಡ್ ಕೆಲವೆರೆನ್ ಈ ತಿರ್ತ್ ಪುದರ್ ಕೊರ್ತ್ಂಡ್: 1 ಕೆ.ಡಿ. ಜಾದವ್ 2 ಲೀಲರಾಮ್ 3 ಬಿಷಂಬರ್ ಸಿಂಗ್ 4 ಮಾಳ್ವ 5 ಬಿ.ಜಿ.ಕಾಸಿದ್ 6 ಸೋಹಾನ್ ಸಿಂಗ್ 7 ಲಲಿತಾಪ್ರಸಾದ್ 8 ಉದಯ ಚಂದ್ 9 ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ ಪಾಂಡೆ 10 ಕುಮಾರ ವೇದಪ್ರಕಾಶ್ == ಗ್ರೀಕೋರೋಮನ್ ಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿ == ಈ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಯೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಸಂಘ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಮಾದರಿ ಕುಸ್ತಿಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾವ ಡಾವುಗಳನ್ನೂ ಸೊಂಟದ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಜಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾವಲುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1964ರಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಕುಸ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. == ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ == 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದ್ದವರು ಮಹಾರಾಜ ನೃಪೇಂದ್ರ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುವಾಗಿದ್ದ ಟಾಮ್ ಕ್ಯಾನನ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೀರ್ತಿತಂದ ಪಂಡಿತ್ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹ್ರೂ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ದಾತರಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ಯಾರಿಸ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಭಾರತದ ಖ್ಯಾತ ಪೈಲ್ವಾನ್ ಗುಲಾಂನನ್ನು ಅವರು ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಗುಲಾಂನ ದೇಹದಾಢ್ರ್ಯ, ಸಾಮಥ್ರ್ಯ, ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೋತಿಲಾಲರಿಗೆ ಅಚಲ ವಿಶ್ವಾಸವಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇಗುಲಾಂ ತುರ್ಕಿಯ ಖಾದರ್ ಅಲಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದು ತಂದ. 1910ರಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಾನ್‍ಬುಲ್ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಗಾಮ ಮತ್ತು ಇಮಾಂ ಬಕ್ಷ್ ಎಂಬಿಬ್ಬರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಗುಲುವ ಖರ್ಚಿನ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂಗಾಳದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶ್ರೀಮಂತರಾದ ಸರತ್ ಕುಮಾರ್ ಮಿತ್ರರು ಲಂಡನಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಭಾರತದಲ್ಲೆಲ್ಲ ತುಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಗಾಮನಿಗೆ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅಂದು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ 5 ಅಡಿ 7 ಅಂಗುಲ ಎತ್ತರವಿದ್ದು, 250 ಪೌಂಡು ತೂಕವಿದ್ದ ಗಾಮ, ಇವನಿಗಿಂತ ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕವಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಖ್ಯಾತ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಲಾರನೆಂಬುದೇ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಸಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾದಾಮಿ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಎರಡೇ ಎರಡು ಬೆರಳಿನಿಂದ ಹೊಸಗಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಾಮ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಿಡಿದೆದ್ದು, ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯಲಿದ್ದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಇಡೀ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಯಾರೇ ಆಗಲಿ, ತನ್ನ ಎದುರು ನಿಂತು 5 ನಿಮಿಷ ಹೋರಾಡಿದವರಿಗೆ 15 ಪೌಂಡ್ ಬಹುಮಾನ ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ. ಇವನ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಮೊದಲ ದಿವಸ ಮೂರು ಜನ ಪೈಲ್ವಾನರು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ಗಾವi ಈ ಮೂರು ಜನರನ್ನೂ ಎರಡು ನಿಮಿಷದ ಒಳಗೇ ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕಿಸಿದ. ಅದರ ಮಾರನೆಯ ದಿನ ಇವನನ್ನೆದುರಿಸಲು ಬಂದ 12 ಜನ ಕುಸ್ತಿ ಪಟುಗಳಿಗೆ ಅದೇ ಗತಿ ಕಾಣಿಸಿದ. ದಿಗ್ಬ್ರಮೆ ಹಿಡಿಸುವಂತೆ ಜಯದ ಮೇಲಿನ ಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತ ಬಂದ ಗಾಮನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲೇಬೇಕಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಗಾಮ 1910ನೆಯ ಇಸ್ವಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ರಂದು, ಹೆಸರಾಂತ ಅಮೆರಿಕದ ಪೈಲ್ವಾನ್ ಇ. ರೋಲರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ನಿಂತನಲ್ಲದೆ ಆತನನ್ನು ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಸೋಲಿಸಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿದ್ದ ಪ್ರೆಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ವುಂಟುಮಾಡಿದ. ಇದಾದ ಅನಂತರ ಅಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಜಿಬಿಸ್ಕೊನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪಂದ್ಯ ನಡೆದು, ಯಾರೂ ಸೋಲದ ಕಾರಣ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಂದಿನ ದಿವಸಕ್ಕೆ ದೂಡಲಾಯಿತು. ಅಂದು ನಡೆದ ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಗಾಮನದೇ ಮೇಲುಗೈಯಾಗಿತ್ತು. ಕುಸ್ತಿ ಪಂದ್ಯದ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದ್ದರೆ ಅಂದೇ ಗಾಮನಿಗೆ ಜಯ ದೊರಕಬೇಕಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಗಾಮ ಕೊಂಚವೂ ಸಹನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಮಾರನೆಯ ದಿವಸ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕುಸ್ತಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿದ. ಆದರೆ ಅವನ ಎದುರಾಳಿ ಹಿಂದಿನ ದಿವಸದ ಕುಸ್ತಿಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೈಮೂಳೆ ಮುರಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ನಿಶ್ಚೇತಸನಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಗೈರುಹಾಜರಾದ. ಅಂದೇ ಗಾಮ ವಿಶ್ವಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಭಾರತದ ಕೀರ್ತಿಪತಾಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದ. ಇದಾದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಅನಂತರ ವಿಶ್ವ ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ತನ್ನ ದೇಶದ ಜನತೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ಜಿಬಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತೆ ಗಾಮನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಈ ಸಾರಿ ಗಾಮ, ಕೇವಲ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅಜೇಯನೆಂದು ಕೀರ್ತಿ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡ. ಗಾಮ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಕಿಕಾರ್‍ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಂ-ಇವರ ಹೆಸರು ಕುಸ್ತಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾತಾಗಿತ್ತು. ಲಾಹೋರಿನ ಸತಾರ-ಎ-ಹಿಂದ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ದೊ ಪೈಲ್ವಾನನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಮ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆದರುತ್ತಿದ್ದುದು ಬಹುಷಃ ಈತನೊಬ್ಬನಿಗೇ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಈತ ಗಾಮನಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದ, ಅನಂತರ ಬಂದ ಭಾರತದ ಹೆಸರಾಂತ ಕೆಲವು ಕುಸ್ತಿಪಟುಗಳೇಂದರೆ-ಭೂಲರ್, ಗೊಂಗಾಬಲಿವಾಲ, ಹರ್‍ಬಾನ್‍ಸಿಂಗ್, ಗುಟ್ಟಾಸಿಂಗ್, ಇಮಾಂಬಕ್ಷ್, ಗರ್ದಾವರ್, ಹಮೀದಾ, ಗಂಧಾಸಿಂಗ್, ಹಕೀಮ್, ಮಾಧೋಸಿಂಗ್, ವುಸ್ತಾದ್‍ಕರೀಮ್‍ಬಕ್ಷ್, ಪಲೇರ್‍ವಾಲ, ಗೋಬರ್‍ಬಾಬು, ಕಲ್ಲು, ರಹೀಂಸುಲ್ತಾನಿವಾಲಾ, ದಾರಾಸಿಂಗ್, ಜೋಗಿಂದರ್‍ಸಿಂಗ್-ಮುಂತಾದವರು. ಫ್ರೀಸ್ಟೈಲ್ ಕುಸ್ತಿಯಲ್ಲಿವರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರು. ಹೀಗೆ ಭಾರತ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕುಸ್ತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಹೆಸರುಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕೊಲು == *[https://web.archive.org/web/20120914084625/http://www.fila-wrestling.com/ ಫ಼ೀಲಾ ಕುಸ್ತಿ] [[ವರ್ಗೊ:ಗೊಬ್ಬುಲು]] oc2o984vbi4cavwwngtiorjr6sa0q0u ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ 0 15119 360973 282863 2026-05-28T15:59:03Z Mahaveer Indra 1023 360973 wikitext text/x-wiki '''ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ/ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ''' ಉಂದು ಗುತ್ತುದ ಗುರ್ಕಾರ್ತಿನ ಗತ್ತ್‌‌ಗ್‌ ನನಾತ್‌ ಐಸ್ರ ದಿಂಜಾವುನ [[ಉಂಗಿಲೊ]]. ಬಂಟೆರೆ ಪಾಲ್‌ಗ್ ಗುರ್ತ ಪತ್ತುನ ಸೂಚಿಲಾ ಅಂದ್‌, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಲಾ ಅಂದ್‌. ಅಳಿಯಕಟ್ಟ್‌ ದ ಬಂಟೆರೆನ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲ್ ಪಂಡ ಆಲ್‌ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಟುಮೊನು ಬೆಳಗಾವುನ ದೀಪ. ಆಲ್‌ ಪುಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲ್‌ ಬುರ್ದ್ ಕಂಡನಿ ಇಲ್ಲಗ್‌ ಪೋಂಡಲಾ ಅಲೆಗ್‌ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್‌ ಅಪ್ಪೆ ಕುಟುಮಡ್‌ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕ್‌ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಲ್ನ, ಆಲ್ನ ಜೋಕುಲೆನ ಕುಟುಮ ಅಪ್ಟೆನವೇ ಆದುಪ್ಪುಂಡು. [[File:Vadungila.jpg|thumb|ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ]] == ಒಡ್ಡುಂಗಿಲೊದ ಅರ್ತ == ಒಡಿದ್‌ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮೋನೆ ಮೋನೆ ಒಡ್ಡ್‌‌‍ದ್‌ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಗ್ಗ್‌‌ದ್‌ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾವರ ಈ ಉಂಗಿಲೊಗ್ ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ ಪನ್ಪೆರ್. ತಾರಾಯಿದ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೆತ್ತದ ಪೇರ್‌‌ಡ್‌ ಪಾಡ್ದ್‌ ದೀದ್‌ ಮದಿಮಾಲ್‌ ಪೊಣ್ಣಗ್‌ ದೀಪಿನೆರ್ದಾವರ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪೇರ್‌ ಉಂಗಿಲ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. == ಒಡ್ಡುಂಗಿಲಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರುಲು == * ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ. * ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ. * ಪೇರ್ ಉಂಗಿಲ. == ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ ದೀಪುನ ಕ್ರಮೊ == ದುಂಬು ಮದಿಮೆ ಆಣನ ಇಲ್ಲಡ್‌ ನಡತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪ ಕಾಲಿ [[ದಾರೆ ಮಯ್ಪುನ(ಕನ್ಯಾದಾನ)|ದಾರೆ]] ಏರಾವುನ ಕ್ರಮ ಮಾತ್ರ ಇತ್ತಿನಿ. ಅದಗ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್ ಜತ್ತ್‌ ದ್ ದಿಬ್ಬಣ ಪಿದಾರ್ದ್ ಪೋಪಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಇಲ್ಲ್‌ ಜತ್ತ್‌ದ್ ಮಾಡಡಿ ಕಡತ್‌ ಆನಗ ದುಂಬು ಅಲೆನ ಸಮ್ಮಲೆನ ಬೊಡೆದಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಮ್ಮಲೆನ ಮಗಲ್ ಪೇರ್‌‌ಡ್‌ ಪಾಡ್ದ್ ದೀತಿನ ಒಡಿದ್‌ ಉಪ್ಪುನ ಉಂಗಿಲ, ಕರಿಯನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರುಂಗಿಲ ದೀದ್‌ ಒಂಜಿ ಕೊಂಡೆ ಪೇರ್‌ ಪರ್ಪಾದ್‌ ಕಡಪುಡ್ವೇರ್‌. ನೆತ್ತ ಅರ್ತ ದಾದ ಪಂಡ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲ್‌ ಈ ಇಲ್ಲ್‌ ಬುಡ್ಡ್‌ ಕುಡೊಂಜಿ ಇಲ್ಲಗ್‌ ಪೋಂಡಲಾ ಆಲ್‌ ಈ ಇಲ್ಲದ ಮಗಲೇ. ಅತ್ತಂದೆ ಅಲೆನ ಕಷ್ಟ ಸುಕ ಈ ಇಲ್ಲಗ್‌ ಸಂಬಂದ ಪಟ್ಟಿನವೇ ಆದುಂಡು. ಆನಿ ಈ ಇಲ್ಲ ಮಗಲಾದ್‌ ಪೇರ್‌ ಪರ್ದ್‌ ತೆಲಿಕ ಪಟ್ಟಿನ ಈ ಇಲ್ಲ್‌ ಜತ್ತ್‌ ದ್ ಪೋನಗಲ ಪೇರ ಸಂಬಂದ ಒರಿತೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು. ಅಯಿಕ್ಕಾದ್‌ ಪೇರ್‌ ಒಯ್ತೋನ್ನ ಪೇರ ಉಂಗಿಲ ನಿನಡ ಉಪ್ಪಡ್‌. ಈ ರಡ್ಡ್‌ ಇಲ್ಲಗ್‌ ಒಡಿ(ಪಾಂಪು) ಆಪಿನಾಲ್‌ ಅಂಚಾದ್‌ ಈ ಉಂಗಿಲ. ಆತೇ ಅತ್ತ್‌ ಪೋಯಿನ ಇಲ್ಲಡ್‌ ಆ ಉಂಗಿಲದಂಚನೆ ತಗ್ಗ್‌ ಬಗ್ಗ್‌‌ದ್‌ ಬದ್ಕೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ತಲಾ ಕೊರ್ಪಂಡು. ಆತೆ ಅತ್ತ್‌ ಬಂಟೆರ್‌ ನಾಗವಂಶಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯೆರ್‌. ತುಳುನಾಡ್‌‌ಡ್‌ ನಾಗಾರಾದನೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನಕುಲು. ಆ ನಾಗನ ಜಿಡೆತಂಚ ಉಪ್ಪುನ ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ ಪೊಣ್ಣು ಮಗಲೆನ ಪಾಲ್‌‌‍ಗ್‌ ನಾಗನ ರಕ್ಷೆ ಏಪಲಾ ಉಂಡು, ನಾಗಾರಾದನೆ ನಮ್ಮ ಮೂಲ. ಅಯ್ನ್ ಒರಿಪುನ ಮಲ್ಲ ಜಬದರಿ ನಿಕ್ಕುಂಡು ಪಂಡ್‍ದ್ ನೆನೆಪು ಮಲ್ತೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಸಾದನಲಾ ಅಂದ್‌.<ref>{{cite web|last1=Bhatia|first1=V.|title=Vadungila: How Mangalorean Bunt women wear heritage on their finger|url=https://thesouthfirst.com/featured/vadungila-how-mangalorean-bunt-women-wear-heritage-on-their-finger/|website=The South First|accessdate=14 February 2024|language=en|date=1 August 2023}}</ref> == ನಂಬುಗೆ == ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ ದುಷ್ಟ ಸಕ್ತಿಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಮದಿಮಾಲೆನ್ ಕಾಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಒಡ್ಡುಂಗಿಲೊ ಮದಿಮಾಲೆನ ಪೊಸ ಜೀವನೊದ ಸಾದಿಡ್ ಬರ್ಪಿನ ಮಾಂತ ಅಡೆತಡೆಲೆನ್ ರಕ್ಷಿಸಾರೆ ಅವೆನ್ ಪಾಡ್ವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಕೆಲವು ಜನಾಂಗದ ಪೊಂಜನಕ್ಲೆನ ಇಸೇಸವಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಉಂಗಿಲ ನಾಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಒರುವಾದ್ ನೆಗೆತ್‌ ತೋಜುಂಡು, ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಕಟ್ಟ್‌ಕಟ್ಲೆನ್‌ ಮಾನಿತೊನ್ನಕುಲು ಈ ಉಂಗಿಲ ಎಚ್ಚಾದ್‌ ಪಾಡುವೆರ್. ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ ಪಂಡ ಅಯಿಕ್ಕೊಂಜಿ ಘನಸ್ತಿಕೆದ ಅರ್ಥ ಇಪ್ಪೆದ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಕಾಲ ಬದಲಾನಗ ಮಾತಾ ಜಾತಿದಕುಲುಲಾ ಪೊರ್ಲುಗಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಪಾಡೊಂದುಲ್ಲೆರ್‌. ಆ ಉಂಗಿಲೊನು ಆಣ್‌ ಕನಪುನು ಆಣ್‌ ಪಾಡುನ ಕಿರಮೊ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ತುಳು ಮಣ್ಣ್ ನಾಗಜಿಡೆತ್ತ ಪರವಾದಿತ್ತಿನೆಟ್ಟ್ ಅವೆತ್ತ ಒರುವಾದ್‌ ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ ನೆಗೆತ್‌ ತೋಜುಂಡು.<ref>{{cite web|title=True Significance of Vanki Rings|url=https://www.totaram.com/education/true-significance-of-Vanki-rings/|website=www.totaram.com|accessdate=6 August 2024|language=en}}</ref> ನಾಗರಕ್ಷಣೆ ಪಂಡ ಮಣ್ಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ರಕ್ಷಣೆಲಾ ಉಂದೆತ ಒಣೆಗಾರಿಕೆಯಾದುಂಡು. ಮುತ್ತೈಸಿ ಪೊಣ್ಣಗ್‌ ಇತ್ತ್‌ನ ಈ ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ ತುಳುವ ನೆಲತ್ತ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪ್ರತೀಕವಾದುಂಡು. ಅಳಿಯ ಕಟ್ಟ್‌ದ ಮದಿಮೆಲೆಡ್‌ ಈ ಒಡ್ಡಿಂಗಿಲದ ಕಿರಮೊ ಉಂಡು. ಅಮ್ಮೆ ಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್‌ ಕೊರಿ ಪೊಣ್ಣು ಕುಟುಮೊಡ್ಡು ಪಿದಾಯಿ. ಆಂಡ ಅಪ್ಪೆ ಪ್ರಧಾನ ಕುಟುಮೊಡ್ ಮದ್ಮಲ್ ಪೊಣ್ಣು ಇಲ್ಲ್‌ ಜತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಡಡಿ ಬುಡ್ದು ಜತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಡಡಿ ಬುಡ್ಡು ತುಳಸಿ ಕಟ್ಟೆಗ್ ಎದುರು ಮೋನೆ ಪಾಡ್ದ್ ಕುಲ್ಲುದು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲದ ಪೇರ್‍ನ್ ಅಪ್ಪೆನ ಕೈಟ್‌ ಗೆತೊಂದು ಪರ್ದ್ ಆಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಣ್ಣನ ಸೋದರ ತಮ್ಮಲ್ಲೆ ಬೊಡೆದಿ ಅತ್ತ್ಂಡ್ ತಮ್ಮಲೆ ಮಗಲ್ ಕಾರುಂಗಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಪೇರುಂಗಿಲ ದೀಪನ ಕಿರಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್‌ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ ಅರ್ಥಿ ಈತೆ, ಮಗಲ್ ಇಲ್ಲದ ತಡ್ಯ ದಾಂಟ್‍ದ್ ಪೋಂಡಲಾ ಏಪೊಗ್ಲಾ ಆ ಇಲ್ಲದ ಮಗಲೇ. ಮಾಡಡಿ ದಾಂಟ್‌ದ್‌ ಪೋಂಡಲಾ ಏಪೊಗ್ಲಾ ಅಕುಲೆನ ನಡುಟಿತ್ತಿನ ಸಂಬಂದ ಒರಿಯಡ್ ಅಮಚನೆ ರಡ್ಡ್ ಇಲ್ಲಗ್ಲಾ ಉಂಗಿಲ 'ಓಡಿ' ಆವಡ್‌ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. == ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ ಏಪ ದೆಪ್ಪುನೆ? == ಏಪ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಕಂಡನಿನ್ ಕಲೆವೊನ್ವಲಾ ಆನಿ ಆಲ್‌ ಮಾಮಿಲ್ಲದ ಹಕ್ಕ್‌ನ್ ಲಾ ಕಳೆವೊನ್ವೊಲ್. ಆ ಇಲ್ಲ್‌ ಡ್‌ ಲಲೆಗ್‌ ಸಂಬಂದ ಕಡ್ಡಿನಾನಿ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್‌ ಬರ್ಪಿ ಮಗಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ ಪಾಡೊಡು ಪಂದ್‌ ಇಜ್ಜಿ. ಕಂಡನಿ ಕರಿನಾನಿ ಗೆಪ್ಪುನ ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ ಪೊಣ್ಣನ ಮುತ್ತೈಸಿ ಲಕ್ಷಣಲಾ ಅಂದ್‌. 2 ಇಲ್ಲದ ಕೊಂಡಿ ಒರಿಪಾವುನ ಸಂಪ್ರೊದಾಯಲಾ ಅಂದ್‌. ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಬಳುವಳಿಯಾದ್‌ ಬತ್ತಿ ನೆನೆಪುದ ಕೊಂಡಿಲಾ ಅಂದ್‌. ನೆಲ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್‌ ತೆರಿಪಾವುನ ಪರಿಪಾಡ್‌ ಲಾ ಅಂದ್‌. ಪೊಣ್ಣನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಆಯಿನ ಒಡ್ಡಿ ಉಂಗಿಲ ಕರಿನ 250 ವರ್ಷಡ್ಡಿಂಚಿ ಮಾತ ಜಾತಿದ ಪೊಂಜೋವುಲಾ ಕೈಟ್‌ ಲಾ ತೋಜೊಂದು ಉಂಡು. ಅವ್ವತ್ತಂದೆ ತುಳುನಾಡ ನೆಲ ಮೂಲದ ಅಳಿಯಕಟ್ಟ್‌ ಆಚರಿಪುನ ಮಾತೆರೆನ ಪಾಲ್‌ ಗ್‌ ಮುತ್ತೈಸಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿಷ್ಠನ್‌ ತೋಜಾವುನ ಪದ್ದೋಯಿ ಆದುಂಡು. ಒಟ್ಟಿ ಉಂಗಿಲ ಕಾಲಿ ಪದ್ದೋಯಿ ಅತ್ತ್ ಅವ್ವು ಮುತ್ತೈಸಿತನತ್ತ ಸಂಕೇತ.<ref>{{cite web|title=ಒಡ್ಡುಂಗಿಲ|url=https://kannada.oneindia.com/features/what-is-pretha-kalyanam-mangaluru-couple-get-married-posthumously-30-yrs-after-demise-know-why-264147.html|accessdate=14 February 2024}}</ref> == ಬೇತೆ ಪುದರ್ == * ವೆಂಕಿ ರಿಮಗ್ * ನೆಲ್ಲಿ ಮೋತಿರಾಮ್ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಮದಿಮೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು]] lzj3to47eh3hf53a4ylqf2tzt1b3bvq ಛಾಯಾ 0 15289 360974 281173 2026-05-28T16:09:46Z Mahaveer Indra 1023 360974 wikitext text/x-wiki {{Short description|Hindu ನೆರಳಿನ ದೇವತೆ}} {{other uses}} {{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = ಹಿಂದೂ | image = Suryadeva.jpg | caption = ಪತ್ನಿ [[ಸಂಜ್ಞೆ]] ಮತ್ತು ಛಾಯಾ ಜೊತೆ [[ಸೂರ್ಯ]] | name = ಛಾಯಾ | Devanagari = छाया | Sanskrit_transliteration = ಛಾಯಾ | |festivals= | abode = ಸೂರ್ಯಲೋಕ | mantra = ಓಂ ಛಾಯವೇ ನಮಃ | god_of = ನೆರಳಿನ ದೇವತೆ | consort = [[ಸೂರ್ಯ]] | children = [[ಸವರ್ನಿ ಮನು]], [[ಶನಿ]], [[ತಪತಿ]] }} '''ಛಾಯಾ''' ಸೂರ್ಯನ ಬೊಡೆದಿ ಸಂಜ್ಞೆನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಪುದರ್. ಸಂಜ್ಞೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮಗಳ್. ಮನು, ಯಮ, ಬುಕ್ಕೊ ಯಮುನೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೂಜಿ ಜನ ಜೋಕುಲು ಅಲೆಗ್. == ಸಂಜ್ಞೆ ನ ಕಷ್ಟ == ಸೂರ್ಯದೇವೆರೆನ ಮೈತ್ತ ಬೆಚ್ಚ ತಡೆವರ ಆವಂದಿನ ಸಂಜ್ಞೆ, ಅಲೆನ ಲೆಕ್ಕನೇ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಂತ್ ಅಲೆಗ್ ಛಾಯೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀದ್ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟು ಸಂಸಾರ ಮಂತೊಂದು ಉಪ್ಪುಂದು, ತನ್ನ ಜೋಕುಲೆನ್ ಮಾತೃ ವಾತ್ಸಲ್ಯೊಡು ತೂವೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಗುಟ್ಟುಲೆನ್ ರಟ್ಟು ಮನ್ಪರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಸಂಜ್ಞೆ ತಪಸ್ಸುಗ್ ಪೋಪಳ್.<ref>Doniger, Wendy (1998). "Saranyu/Samjna". In John Stratton Hawley, Donna Marie Wulff (ed.). Devī: goddesses of India. Motilal Banarsidas. pp. 158–60. ISBN 81-208-1491-6.</ref> == ಛಾಯಾ ನ ಸ೦ಸಾರ == ಇಂಚಿಡ್ ಸೂರ್ಯ ಛಾಯೆನ್ ಸಂಜ್ಞೆ ಪಂದ್ ಎನ್ನುದು ಸಂಸಾರ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಯಿತ ಫಲವಾದ್ ಛಾಯೆಗ್ ಸೂರ್ಯಡ್ದ್ ಮನು ಲೆಕ್ಕನೇ ಉಪ್ಪುನ ಸಾವರ್ಣಿ, ಮನು, ಶನಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಪತಿ ನಕಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಯಲ್.<ref>According to Hindu cosmology, man is currently in the seventh Manvantara.</ref> ಕ್ರಮೇಣ ಛಾಯೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಜೋಕುಲೆನ್ ಅಸಡ್ಡೆ ಮನ್ಪರೆ ಶುರು ಮಂತೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸಹಿಸವಂದೆ ಯಮೆ ತನ್ನ ಬಲಗಾಲನ್ ದೆರ್ತುದು ತೋಜಪಾದ್ ಛಾಯೆನ್ ಪೋಡಾಪಾಯಿಯೇ. ಅದಗ ಛಾಯೆ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ ಗ್ ಪುರಿ ಆದ್ ವಾಸನೆ ಪತ್ತು ಪೋವಡ್ ಪಂದ್ ಶಾಪ ಕೊರ್ಯಲ್. == ಯಮ ನ ದೂರು == ಬುಕ್ಕೊ ಯಮ ಸೂರ್ಯಗ್ ಈ ವಿಚಾರ ತೆರಿಪಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಛಾಯೆ ಎನ್ನ ಅಮ್ಮ ಆದ್ ಉಪ್ಪಯೆರ್ ಪಂದ್ ಪಂಡೆರ್. ಸೂರ್ಯ ಪುರಿ ಆಯಿನ ಯಮನ ಕಾರ್ ಗ್ ಮರ್ದ್ ಪಂದ್, ಸಂಜ್ಞೆಯ ಅಪ್ಪ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಡ ಪೂರಾ ವೃತ್ತಾಂತನ್ ಪಂಡೆರ್. ಅದಗ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ವಾಸ್ತವಾಂಶನ್ ಸೂರ್ಯಗ್ ಪಂದ್ ಸಂಜ್ಞೆ ಬೋಡಾಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರಖರತೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮನ್ಪರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅದಗ ಸೂರ್ಯ ತನ್ನ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮನ್ಪರೆ ಒಪ್ಪಿಯೆರ್. ಸೂರ್ಯನ ದೇಹನ್ ಕೊರೆದ್ ವಿಷ್ಣುನ ಚಕ್ರ, ಶಿವನ ಶೂಲ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಾಯುಧಗಳೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂತೆರ್. ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಕಡಿಮೆ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಸೂರ್ಯ ಉತ್ತರ ಕುರುಭೂಮಿಡ್ ಅಶ್ವರೂಪೊಡು ಮೇಯೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಸಂಜ್ಞೆನ್ ತೂದು‌ ತಾನೂ ಅಶ್ವರೂಪ ಆದ್ ಸಂಜ್ಞೆ ನ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಆದಗ ಸಂಜ್ಞೆ ಸೂರ್ಯನ್ ಗುರುತಿಸವಂದೆ ಪರಪುರಷೆ ಪಂದ್ ಎನ್ನುದು ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಮೂಕುಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ ಬುಡ್ಯಳ್‌. ಆ ತೇಜಸ್ಸುಡ್ ಪುಟ್ಟುದಿನಕುಲೇ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಲು. ಅಯಿಡ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಜ್ಞೆ ಸೂರ್ಯನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್, ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟು‌ ಪೋಯೆರ್. ಈ ಪೂರಾ ವೃತ್ತಾಂತ ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣೊಡು ಉಂಡು. == ಛಾಯಾದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ == ಸೂರ್ಯನ ಬೊಡೆದಿ ಛಾಯಾದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುರಪುರ ತಾಲೂಕುದ ನಾರಾಯಣಪುರದ ಕೈತಲ್ ಕೃಷ್ಣಾನದಿತ ದಂಡೆದ ಮಿತ್ತುಂಡು. ಕೃಷ್ಣಾನದಿ ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಕವಲಾದು ಪರಪುಂಡು. ಈ ತುದೆತ ಒಂಜಿ ಸರಳ್ ದಡೊಟು ಉಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೊನು ಕೊರೆದ್ ಅಲ್ಪದ ಗುಹೆಟ್ ಪೊಗ್ಗುದು ಪಿರ ಬರುಪುಂಡು. ತುದೆತ ಹರಿವು ಮೇಲ್ನೋಟಗ್ ಎಲ್ಯಾ ಆದ್ ಸೌಮ್ಯ ಆದ್ ತೋಜಿಂಡಲಾ. ಉಲಯಿ ಪ್ರವಾಹೊದ ಸೆಳೆತವುಂಡು. ಛಾಯಾ ಭಗವತಿದ ತಿರ್ತುದ ಮಗ್ಗುಲುಡ್ ಎದುರುದ ದಂಡೆದ ಮಿತ್ತು ಜಲ ದುರ್ಗ ಪಂದ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೋಟೆ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಕೈತಲ್ ಒಂಜಿ ಜಲಪಾತೊಲ ಉಂಡು. ಒಟ್ಟುಡ್ ಛಾಯಾ ಭಗವತಿ ನಿಸರ್ಗ ರಮಣೀಯವಾದುಂಡು. ಛಾಯಾ ಭಗವತಿದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡಿದಾಯಿನ ತುದೆತ ತಟೊಡು ಗುಡ್ಡದ ಆಸರೆಡ್ ಉಂಡು. ಪ್ರಾತಃ ಸೂರ್ಯನ ಸುರುತ ಕಿರಣೊಲು ಮೂರ್ತಿನ್ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುಲೆಕ್ಕ ದೇವಸ್ಥಾನೊನ್ ಕಟ್ಟುದೆರ್. ಛಾಯಾ ದೇವಿಗ್ ಅರೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ಅಪಚಾರಲೆನು ಸರಿಪಡಿಸರೆ ಸೂರ್ಯ ದೇವ ಛಾಯಾ ದೇವಿನ್ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲೊಡು ಪೂರೆರ್ಲೆನ ದುಂಬುಗ್ ಭೇಟಿ ಮನ್ಪುವೆ ಪಂದ್ ಪಂದಿತ್ತೆರ್ ಗೆ. ಅವು ಈ ದೇಗುಲೊಡು ಸಿದ್ಧಿ ಆಪಿನೇನ್ ತೂವೊಲಿ. == ಜಾತ್ರೆ == ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ತದಿಗೆದ ದಿನ ಮುಲ್ಪ ಜಾತ್ರೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ದುರ್ಗಮವಾಯಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಂಡಾಲ ಸಾವಿರಾರ್ ಜನ ಭಕ್ತರೆನ್ ತನ್ನ ಕಡೆಗ್ ಆಕರ್ಷಿಸಾವೊಂದು ಉಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024]] q0pt9046tb03et9g8depfolsgbn1wkw 360975 360974 2026-05-28T16:15:42Z Mahaveer Indra 1023 360975 wikitext text/x-wiki {{Short description|Hindu ನೆರಳಿನ ದೇವತೆ}} {{other uses}} {{Infobox deity<!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> | type = ಹಿಂದೂ | image = Suryadeva.jpg | caption = ಪತ್ನಿ [[ಸಂಜ್ಞೆ]] ಮತ್ತು ಛಾಯಾ ಜೊತೆ [[ಸೂರ್ಯ]] | name = ಛಾಯಾ | Devanagari = छाया | Sanskrit_transliteration = ಛಾಯಾ | |festivals= | abode = ಸೂರ್ಯಲೋಕ | mantra = ಓಂ ಛಾಯವೇ ನಮಃ | god_of = ನೆರಳಿನ ದೇವತೆ | consort = [[ಸೂರ್ಯ]] | children = [[ಸವರ್ನಿ ಮನು]], [[ಶನಿ]], [[ತಪತಿ]] }} '''ಛಾಯಾ''' ಸೂರ್ಯನ ಬೊಡೆದಿ ಸಂಜ್ಞೆನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಪುದರ್. ಸಂಜ್ಞೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮಗಳ್. ಮನು, ಯಮ, ಬುಕ್ಕೊ ಯಮುನೆ ಪನ್ಪಿನ ಮೂಜಿ ಜನ ಜೋಕುಲು ಅಲೆಗ್. == ಸಂಜ್ಞೆ ನ ಕಷ್ಟ == ಸೂರ್ಯದೇವೆರೆನ ಮೈತ್ತ ಬೆಚ್ಚ ತಡೆವರ ಆವಂದಿನ ಸಂಜ್ಞೆ, ಅಲೆನ ಲೆಕ್ಕನೇ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪೊಣ್ಣನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಂತ್‌ದ್, ಅಲೆಗ್ ಛಾಯೆ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀಪೊಲ್. ಛಾಯೆನ್ ಸೂರ್ಯದೇವೆರೆ ಒಟ್ಟುಗು ಸಂಸಾರ ಮಲ್ಪರ ಬುಡ್ದು, ತನ್ನ ಜೋಕುಲೆನ್ ಮಾತೃ ವಾತ್ಸಲ್ಯೊಡು ತೂವೊಂದು ಉಪ್ಪೊಡು, ಈ ಗುಟ್ಟು ಏರೆಗ್ಲಾ ಪನೊಡ್ಚಿ ಪಂದ್, ಸಂಜ್ಞೆ ತಪಸ್ ಮಲ್ಪರ ಪೋಪಲ್.<ref>Doniger, Wendy (1998). "Saranyu/Samjna". In John Stratton Hawley, Donna Marie Wulff (ed.). Devī: goddesses of India. Motilal Banarsidas. pp. 158–60. ISBN 81-208-1491-6.</ref> == ಛಾಯಾ ನ ಸ೦ಸಾರ == ಇಂಚಿಡ್ ಸೂರ್ಯ ಛಾಯೆನ್ ಸಂಜ್ಞೆ ಪಂದ್ ಎನ್ನುದು ಸಂಸಾರ ಮಂತೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅಯಿತ ಫಲವಾದ್ ಛಾಯೆಗ್ ಸೂರ್ಯಡ್ದ್ ಮನು ಲೆಕ್ಕನೇ ಉಪ್ಪುನ ಸಾವರ್ಣಿ, ಮನು, ಶನಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಪತಿ ನಕಲೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ಯಲ್.<ref>According to Hindu cosmology, man is currently in the seventh Manvantara.</ref> ಕ್ರಮೇಣ ಛಾಯೆ ಸಂಜ್ಞೆಯ ಜೋಕುಲೆನ್ ಅಸಡ್ಡೆ ಮನ್ಪರೆ ಶುರು ಮಂತೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಸಹಿಸವಂದೆ ಯಮೆ ತನ್ನ ಬಲಗಾಲನ್ ದೆರ್ತುದು ತೋಜಪಾದ್ ಛಾಯೆನ್ ಪೋಡಾಪಾಯಿಯೇ. ಅದಗ ಛಾಯೆ ನಿನ್ನ ಕಾರ್ ಗ್ ಪುರಿ ಆದ್ ವಾಸನೆ ಪತ್ತು ಪೋವಡ್ ಪಂದ್ ಶಾಪ ಕೊರ್ಯಲ್. == ಯಮ ನ ದೂರು == ಬುಕ್ಕೊ ಯಮ ಸೂರ್ಯಗ್ ಈ ವಿಚಾರ ತೆರಿಪಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಛಾಯೆ ಎನ್ನ ಅಮ್ಮ ಆದ್ ಉಪ್ಪಯೆರ್ ಪಂದ್ ಪಂಡೆರ್. ಸೂರ್ಯ ಪುರಿ ಆಯಿನ ಯಮನ ಕಾರ್ ಗ್ ಮರ್ದ್ ಪಂದ್, ಸಂಜ್ಞೆಯ ಅಪ್ಪ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಡ ಪೂರಾ ವೃತ್ತಾಂತನ್ ಪಂಡೆರ್. ಅದಗ ವಿಶ್ವಕರ್ಮೆರ್ ವಾಸ್ತವಾಂಶನ್ ಸೂರ್ಯಗ್ ಪಂದ್ ಸಂಜ್ಞೆ ಬೋಡಾಂಡ ತನ್ನ ಪ್ರಖರತೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮನ್ಪರೆ ಸೂಚನೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ಅದಗ ಸೂರ್ಯ ತನ್ನ ಪ್ರಖರತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮನ್ಪರೆ ಒಪ್ಪಿಯೆರ್. ಸೂರ್ಯನ ದೇಹನ್ ಕೊರೆದ್ ವಿಷ್ಣುನ ಚಕ್ರ, ಶಿವನ ಶೂಲ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಾಯುಧಗಳೆನ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಂತೆರ್. ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸು ಕಡಿಮೆ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ಸೂರ್ಯ ಉತ್ತರ ಕುರುಭೂಮಿಡ್ ಅಶ್ವರೂಪೊಡು ಮೇಯೊಂದು ಇತ್ತಿನ ಸಂಜ್ಞೆನ್ ತೂದು‌ ತಾನೂ ಅಶ್ವರೂಪ ಆದ್ ಸಂಜ್ಞೆ ನ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಆದಗ ಸಂಜ್ಞೆ ಸೂರ್ಯನ್ ಗುರುತಿಸವಂದೆ ಪರಪುರಷೆ ಪಂದ್ ಎನ್ನುದು ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಮೂಕುಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ ಬುಡ್ಯಳ್‌. ಆ ತೇಜಸ್ಸುಡ್ ಪುಟ್ಟುದಿನಕುಲೇ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಲು. ಅಯಿಡ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಜ್ಞೆ ಸೂರ್ಯನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್, ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟು‌ ಪೋಯೆರ್. ಈ ಪೂರಾ ವೃತ್ತಾಂತ ಮತ್ಸ್ಯಪುರಾಣೊಡು ಉಂಡು. == ಛಾಯಾದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ == ಸೂರ್ಯನ ಬೊಡೆದಿ ಛಾಯಾದೇವಿನ ದೇವಸ್ಥಾನ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಗುಲ್ಬರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆದ ಸುರಪುರ ತಾಲೂಕುದ ನಾರಾಯಣಪುರದ ಕೈತಲ್ ಕೃಷ್ಣಾನದಿತ ದಂಡೆದ ಮಿತ್ತುಂಡು. ಕೃಷ್ಣಾನದಿ ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಕವಲಾದು ಪರಪುಂಡು. ಈ ತುದೆತ ಒಂಜಿ ಸರಳ್ ದಡೊಟು ಉಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೊನು ಕೊರೆದ್ ಅಲ್ಪದ ಗುಹೆಟ್ ಪೊಗ್ಗುದು ಪಿರ ಬರುಪುಂಡು. ತುದೆತ ಹರಿವು ಮೇಲ್ನೋಟಗ್ ಎಲ್ಯಾ ಆದ್ ಸೌಮ್ಯ ಆದ್ ತೋಜಿಂಡಲಾ. ಉಲಯಿ ಪ್ರವಾಹೊದ ಸೆಳೆತವುಂಡು. ಛಾಯಾ ಭಗವತಿದ ತಿರ್ತುದ ಮಗ್ಗುಲುಡ್ ಎದುರುದ ದಂಡೆದ ಮಿತ್ತು ಜಲ ದುರ್ಗ ಪಂದ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಕೋಟೆ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಕೈತಲ್ ಒಂಜಿ ಜಲಪಾತೊಲ ಉಂಡು. ಒಟ್ಟುಡ್ ಛಾಯಾ ಭಗವತಿ ನಿಸರ್ಗ ರಮಣೀಯವಾದುಂಡು. ಛಾಯಾ ಭಗವತಿದ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಡಿದಾಯಿನ ತುದೆತ ತಟೊಡು ಗುಡ್ಡದ ಆಸರೆಡ್ ಉಂಡು. ಪ್ರಾತಃ ಸೂರ್ಯನ ಸುರುತ ಕಿರಣೊಲು ಮೂರ್ತಿನ್ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುಲೆಕ್ಕ ದೇವಸ್ಥಾನೊನ್ ಕಟ್ಟುದೆರ್. ಛಾಯಾ ದೇವಿಗ್ ಅರೆಡ್ದ್ ಆಯಿನ ಅಪಚಾರಲೆನು ಸರಿಪಡಿಸರೆ ಸೂರ್ಯ ದೇವ ಛಾಯಾ ದೇವಿನ್ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾತಃಕಾಲೊಡು ಪೂರೆರ್ಲೆನ ದುಂಬುಗ್ ಭೇಟಿ ಮನ್ಪುವೆ ಪಂದ್ ಪಂದಿತ್ತೆರ್ ಗೆ. ಅವು ಈ ದೇಗುಲೊಡು ಸಿದ್ಧಿ ಆಪಿನೇನ್ ತೂವೊಲಿ. == ಜಾತ್ರೆ == ವೈಶಾಖ ಶುದ್ಧ ತದಿಗೆದ ದಿನ ಮುಲ್ಪ ಜಾತ್ರೆ ಆಪುಂಡು. ಉಂದು ದುರ್ಗಮವಾಯಿನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಂಡಾಲ ಸಾವಿರಾರ್ ಜನ ಭಕ್ತರೆನ್ ತನ್ನ ಕಡೆಗ್ ಆಕರ್ಷಿಸಾವೊಂದು ಉಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024]] h42u5fojcq5yn6tkexjrm1w6pywlrkn ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ) 0 17704 360981 352269 2026-05-29T01:57:09Z ChiK 1136 /* ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ */ 360981 wikitext text/x-wiki '''ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ''' (MoE) ಪಂಡ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂಜಿ ಸಚಿವಾಲಯ, ಶಿಕ್ಷಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿನ್ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಲ್ಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಉಂಡು. == ಉದ್ದೇಶ == ಈ ಸಚಿವಾಲಯೊನು ಮುಂದೆ ರಡ್ಡ್ ಇಲಾಖೆಲೆಡ್ ವಿಂಗಡಿಸವೆರ್: ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ, ಉಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಯಸ್ಕೆರೆನ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಬುಕ್ಕೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಇಂಚಿತ್ತಿನವುಲೆನ್ ತೂಪಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ. ಇತ್ತೆದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವೆರ್ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್, ಸಚಿವೆರೆನ ಮಂಡಳಿದ ಸದಸ್ಯೆರ್. ಊರು ಭಾರತೊಗು ೧೯೪೭ಡ್ದ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಉಂಡು. ೧೯೮೫ಡ್, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರ ಅಯಿತ ಪುದರ್ ನ್ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಎಚ್ಆರ್ಡಿ) ಪಂಡ್ದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರೊಡು ಪೊಸತನೊಡು ಕರಡು ಮಲ್ತಿನ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ ೨೦೨೦" ದ ಒಟ್ಟುಗು, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯೊನು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. == ಕ್ರಮ == ಪೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ 2020 ನ್ 29 ಜುಲೈ 2020 ಗ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಮಂಡಳಿ ಅಂಗೀಕಾರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. NEP 2020 ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ 1986 ನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. [ಉದ್ದೇಶ] NEP 2020 ದ ಅಡಿಟ್, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬುಕ್ಕೊ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ (MHRD) ಪುದರ್ ನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ (MoE) ಪಂಡ್ದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಎನ್ಇಪಿ ೨೦೨೦ ದ ಅಡಿಟ್ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಪೊಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು, ಸಂಸ್ಥೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಲೆನ್ ಶಾಸನ ಮಲ್ತೆರ್.[೨] == ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ == ದೇಶೊಡು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಕ್ಷರತೆದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಉಂಡು. * ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ಸಿಬಿಎಸ್ಇ) * ಕೇಂದ್ರ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಶಾಲೆದ ಆಡಳಿತ (ಸಿಟಿಎಸ್ಎ) * ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಂಘಟನೆ (ಕೆವಿಎಸ್) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ತರಬೇತಿ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್ ಸಿ ಇ ಆರ್ ಟಿ) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್ ಸಿ ಟಿ ಇ) * ಶಿಕ್ಷಕೆರೆನ ಕಲ್ಯಾಣೊಗು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ಶಾಲಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್ಐಒಎಸ್) * ನವೋದಯ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಸಮಿತಿ (ಎನ್.ವಿ.ಎಸ್.) * ಎಕ್ಲವ್ಯ ಮಾದರಿ ವಸತಿ ಶಾಲೆ (ಇಎಂಆರ್ಎಸ್) * ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ಬಿಎಸ್ಬಿ) == ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ == ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣದ ಉಸ್ತುವಾರಿಡ್ ಉಂಡು. [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ]] (ಯುಜಿಸಿ) ಕಾಯ್ದೆ ದ ಸೆಕ್ಷನ್ ೩ ಭಾರತದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ (ಯುಜಿಸಿ) ನ ಸಲಹೆದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಗ್ [[ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಸ್ಥಾನಮಾನೊನು]] ಒದಗಿಸೆರೆ ಇಲಾಖೆಗ್ ಅಧಿಕಾರ ಉಂಡು. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನಾದ ನಂತರ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮಲ್ಲ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿನ್ ತೂವೊಂದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆನ್ ಎದುರಿಸವುನಗ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು ಕೊರತೆ ಆವಂದಿಲೆಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆದ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ದೇಶೊಗು ತೂಕೊನೆರೆ ಈ ಇಲಾಖೆ ತೊಡಗಿನವು. ಇಂದೆಕ್, ಸರ್ಕಾರ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲು ವಿಶ್ವ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಡ್ದ್ ಲಾಭ ಪಡೆಯೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಒಪ್ಪಂದೊಲೆಗ್ ಸಹಿ ಪಾಡ್ದ್ಂಡ್. ದೇಶೊಡು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಮೂಜಿ ವಿಭಾಗೊಲೆಡ್ ವರ್ಗೀಕರಿಸವೊಲಿ - ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರೊದ ಅನುದಾನೊಡು ನಡಪುನ ಸಂಸ್ಥೆಲು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ/ರಾಜ್ಯೊದ ಅನುದಾನೊಡು ನಡಪುನ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಯಂ-ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಲು. ಕೇಂದ್ರ ನಿಧಿಡ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ 122 ಸಂಸ್ಥೆಲು ಈ ಕೆಳಕಂಡಂಚ ಉಂಡು: ಕೇಂದ್ರ ನಿಧಿಡ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಪಟ್ಟಿ: IIITs (25), IITs (23), IIMs (20), IISc ಬೆಂಗಳೂರು, IISERs (7 – ಬೆರ್ಹಂಪುರ್, ಭೋಪಾಲ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, ಮೊಹಾಲಿ, ಪುಣೆ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ತಿರುಪತಿ), ಎನ್ಐಟಿಲು (31), ಎನ್ಐಟಿಟಿಟಿಆರ್ ಲು (4), ಬುಕ್ಕೊ 9 ಬೇತೆ ( ಎಸ್ಪಿಎ, ಐಎಸ್ಎಂಯು, ನೆರಿಸ್ಟ್, ಎಸ್ಎಲ್ಐಇಟಿ, ಐಐಇಎಸ್ಟಿ, ಎನ್ಐಟಿಐಇ & ನಿಫ್ಫ್ಟ್, ಸಿಐಟಿ).{{Clarify|What is all this alphabet soup?|date=April 2021}}<sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (April 2021)">ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಬೋಡು</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> === ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ === ಈ ಇಲಾಖೆನ್ ಎಂಟು ಬ್ಯೂರೋಲೆಡ್ ವಿಂಗಡಿಸವೊಂಡುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಬ್ಯೂರೋಲೆನ ಅಡಿಟ್ 100 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಮೂಲಕ ಇಲಾಖೆದ ಬಹುತೇಕ ಬೇಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ==== ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ; ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತೆರೆನ ಶಿಕ್ಷಣ ==== * [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ]] (ಯುಜಿಸಿ)ಐಸಿಎಸ್ಎಸ್ಆರ್) * * ಭಾರತೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (ಐಸಿಎಚ್ಆರ್) * ಭಾರತೀಯ ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (ಐಸಿಪಿಆರ್) * 56 ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಭಾರತ) 11.09.2021 ರ ವೇಳೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೋಗ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಟ್ಟಿ ==== ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ==== * ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಂಡಳಿ (ಎಐಸಿಟಿಇ) * ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮಂಡಳಿ (ಸಿಒಎ) * 23 ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಲು (ಐಐಟಿ) * 31 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಲು (ಎನ್ಐಟಿ) * 25 ಭಾರತೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಲು (ಐಐಐಟಿ) * ಭಾರತೀಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಶಿಬ್ಪುರ್ (ಐಐಇಎಸ್ಟಿ) * * 21 ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಸಂಸ್ಥೆಲು (ಐಐಎಂ) * ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (ಐಐಎಸ್ಸಿ) * * 7 ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಲು (ಐಐಎಸ್ಇಆರ್) * * ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್ಇಆರ್ಐಎಸ್ಟಿ) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಧಾರಿತ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್ಐಎಎಫ್ಟಿ) * 4 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆನ ತರಬೇತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಲು ( NITTTRs ) * 4 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಶಿಪ್ / ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ತರಬೇತಿ ಮಂಡಳಿಲು * 3 ಶಾಲೆದ ಯೋಜನೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ (ಎಸ್ ಪಿ ಎ) ==== ಆಡಳಿತ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಸೆಲು ==== ===== [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಮೂಜಿ ಡೀಮ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲು, ಅಂಚನೆ. ===== * ನವದೆಹಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಂಸ್ಥಾನ (ಆರ್.ಎಸ್.ಕೆ.ಎಸ್.), * ಶ್ರೀ ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ (SLBSRSV) ನವದೆಹಲಿ, * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ (RSV) ತಿರುಪತಿ ===== ಬೇತೆ ===== * ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದಿ ಸಂಸ್ಥಾನ (ಕೆ.ಎಚ್.ಎಸ್.), ಆಗ್ರಾ * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿದೇಶಿ ಬಾಸೆದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (EFLU), [[ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭಾರತ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉರ್ದು ಬಾಸೆದ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಸಿ.ಪಿ.ಯು.ಎಲ್.) * ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲು | * ಗಾಂಧೀಗ್ರಾಮ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಜಿ.ಆರ್.ಐ.) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿಂಧಿ ಬಾಸೆದ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್.ಸಿ.ಪಿ.ಎಸ್.ಎಲ್.) * ಮೂಜಿ ಅಧೀನ ಕಚೇರಿಲು: ಕೇಂದ್ರ ಹಿಂದಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ಸಿಎಚ್ಡಿ), ನವದೆಹಲಿ; ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಬಾಸೆ ಆಯೋಗ (ಸಿಎಸ್ಟಿಟಿ), ನವದೆಹಲಿ; ಬುಕ್ಕೊ ಕೇಂದ್ರ ಭಾರತೀಯ ಬಾಸೆ ಸಂಸ್ಥೆ (ಸಿಐಐಎಲ್), ಮೈಸೂರು * ದೂರ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಲು ** ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಇಗ್ನೌ) * ಯುನೆಸ್ಕೊ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ, ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಚಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ, ಯೋಜನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ * ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಡಿವಿಷನ್. * ಅಂಕಿ ಅಂಶೊಲು, ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿಎಂಐಎಸ್ * ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ, ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಎಸ್ ಸಿ/ಎಸ್ ಟಿ/ಒಬಿಸಿ ==== ಬೇತೆ ==== * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯೋಜನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್ಐಇಪಿಎ) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ಎನ್ ಬಿ ಟಿ) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್ ಬಿ ಎ) * ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯೋಗ (ಎನ್ ಸಿ ಎಂ ಇ ಐ) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಕ್ತ ಶಾಲಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್ಐಒಎಸ್) * ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು (ಐಕೆಎಸ್) === ಉದ್ದೇಶೊಲು === ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶೊಲು: * ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿನ್ ರೂಪಿಸವುನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿನ್ ಅಕ್ಷರ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಡ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಖಾತ್ರಿ ಮಲ್ಪುನವು * ಜನಕುಲು ಶಿಕ್ಷಣೊಗು ಸುಲಭೊಡು ಪ್ರವೇಶ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ ಪ್ರವೇಶೊನು ವಿಸ್ತರಿಸವುನ ಬುಕ್ಕೊ ಗುಣಮಟ್ಟೊನು ಸುಧಾರಿಸವುನ ಸೇರ್ದ್ ಯೋಜಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. * ಬಡವೆರ್, ಪೊಣ್ಣುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತೆರ್ನಂಚಿನ ಅನನುಕೂಲ ಗುಂಪುಲೆಗ್ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊರ್ಪುನವು * ಸಮಾಜೊದ ವಂಚಿತ ವರ್ಗೊಲೆಡ್ದ್ ಅರ್ಹ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ, ಸಾಲ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಇಂಚಿನ ರೂಪೊಡು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯೊನು ಒದಗಿಸೊಡು. * ದೇಶೊಡು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಯುನೆಸ್ಕೊ ಬುಕ್ಕೊ ವಿದೇಶಿ ಸರ್ಕಾರೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬುಕ್ಕೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಸೇರ್ದ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರೊನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸವುನವು. == MoE ನ ಇನೋವೇಶನ್ ಸೆಲ್ (MIC) == ಎಂಎಚ್ಆರ್ಡಿನ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಸೆಲ್, [https://mic.gov.in/ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಸೆಲ್]{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್, ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ಡ್ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಎಚ್ಆರ್ಡಿ) ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್ (ಎಐಸಿಟಿಇ) ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಭಾರತೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ಪ್ರಮುಖ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು. ಅಭಯ್ ಜೆರೆನ್ ಸುರುತ ಮುಖ್ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. === ಎಂಐಸಿ ದ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮೊಲು === # ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಹ್ಯಾಕಥಾನ್ (ಎಸ್ ಐ ಎಚ್) # ಅಟಲ್ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ಸ್ ಆನ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಅಚಿವ್ಮೆಂಟ್ಸ್ (ಎಆರ್ಐಐಎ) # ಸಂಸ್ಥೆದ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮಂಡಳಿ (ಐಐಸಿಲು) # HEIs (NISP) ಡ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಧ್ಯಾಪಕೆರೆಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಟಾರ್ಟ್-ಅಪ್ # ನಾವೀನ್ಯತೆ ರಾಯಭಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ # ಇನೋವೇಶನ್, ಎಂಟ್ರೆಪ್ರೆನರ್ಶಿಪ್ ಬುಕ್ಕೊ ವೆಂಚರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ (ಐಇವಿ) ಡ್ ಎಂಬಿಎ/ಪಿಜಿಡಿಎಂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಶ್ರೇಣಿ ಚೌಕಟ್ಟ್ (ಎನ್ಐಆರ್ಎಫ್) == ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ಡ್, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಶ್ರೇಣಿ ಚೌಕಟ್ಟ್|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿ ಚೌಕಟ್ಟ್ ದ]] ಅಡಿಟ್ ಭಾರತೀಯ ಕಾಲೇಜುಲೆನ ಶ್ರೇಣಿಲೆನ ಸುರುತ ಪಟ್ಟಿನ್ ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್. ಇಡೀ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯಾಯಾಮೊಡು ಎನ್ಬಿಎ, ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಎಜುಕೇಶನ್, ಯುಜಿಸಿ, ಥಾಮ್ಸನ್ ರಾಯಿಟರ್ಸ್, ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಇನ್ಫ್ಲಿಬ್ನೆಟ್ (ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ & ಲೈಬ್ರರಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್) ಕೇಂದ್ರೊಲು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಶ್ರೇಣಿ ಚೌಕಟ್ಟ್ ನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಕೇಂದ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲು, ಐಐಟಿ ಬುಕ್ಕೊ ಐಐಎಂ ಸೇರ್ದ್ 122 ಕೇಂದ್ರ ನಿಧಿಡ್ ನಡಪುನ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸುರುತ ಸುತ್ತುದ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. == ಮಂತ್ರಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿ == '''ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವೆರ್''', ದುಂಬು '''ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವೆರ್''' (೧೯೮೫-೨೦೨೦), ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವೆರೆಡ್ ಒರಿಯೆರ್. {| class="wikitable" style="text-align:center" !No. !ಚಿತ್ರ !ಪುದರ್ ! colspan="2" |ಅವಧಿ !ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ! colspan="2" |ಪಕ್ಸ |- style="height: 40px;" |1 |[[ಫೈಲ್:Maulana_Abul_Kalam_Azad.jpg|90px]] |ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಮ್ ಆಜಾದ್ |೧೫ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭ |೨೨ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೫೮ ಮುಟ್ಟ | rowspan="3" |[[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ]] | rowspan="9" |[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" rowspan="9" width="4px" | |- align="center" |2 |[[ಫೈಲ್:Kl_shrimali.jpg|90px]] |ಕೆ ಎಲ್ ಶ್ರಿಮಾಲಿ |22 January 1958 |31 August 1963 |- align="center" |3 |[[File:Humayun Kabir portrait.gif|90px]] |ಹುಮಾಯೂನ್ ಕಬೀರ್ |1 September 1963 |21 November 1963 |- align="center" |4 |[[ಫೈಲ್:Mohamed_Ali_Currim_Chagla.jpg|90px]] |ಎಮ್ ಸಿ ಛಗ್ಲಾ |21 November 1963 |13 November 1966 |[[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ|ನೆಹರೂ]]<br /><br />[[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ|ಶಾಸ್ತ್ರಿ]]<br /><br />[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] |- align="center" |5 |[[ಫೈಲ್:President Fakhruddin Ali Ahmed.jpg|90px]] |ಫಕ್ರುದ್ದಿನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ |14 November 1966 |13 March 1967 | rowspan="5" |[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] |- align="center" |6 |[[ಫೈಲ್:Triguna_Sen_2010_stamp_of_India.jpg|90px]] |ತ್ರಿಗುಣ ಸೇನ್ |16 March 1967 |14 February 1969 |- align="center" |7 | |ವಿ ಕೆ ಆರ್ ವಿ ರಾವ್ |14 February 1969 |18 March 1971 |- align="center" |8 | |ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ ಶಂಕರ ರಾಯ್ |18 March 1971 |20 March 1972 |- align="center" |9 |[[ಫೈಲ್:Saiyid_Nurul_Hasan_16_(cropped).jpg|90px]] |ಎಸ್ ನೂರುಲ್ ಹಸನ್ |24 March 1972 |24 March 1977 |- align="center" |10 |[[ಫೈಲ್:Pratap_Chandra_Chunder_-_The_noted_educationalist_and_former_Union_Minister_inaugurates_the_exhibition,_of_award_winning_and_selected_photographs_from_18th_National_Photo_Contest,_jointly_organized_by_Photo_Division_(cropped).jpg|90px]] |ಪ್ರತಾಪ ಚಂದ್ರ ‍ಚುಂಡೆರ್ |26 March 1977 |28 July 1979 |ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಯಿ |ಜನತಾ ಪಕ್ಸೊ | bgcolor="{{party color|Janata Party}}" width="4px" | |- align="center" |11 |[[ಫೈಲ್:Dr-Karan-Singh-sept2009_(cropped).jpg|90px]] |ಕರಣ್ ಸಿಂಗ್ |30 July 1979 |14 January 1980 |ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್ |Indian National Congress (Urs) | bgcolor="{{party color|Indian National Congress (Urs)}}" width="4px" | |- align="center" |12 | |ಬಿ ಶಂಕರಾನಂದ್ |14 January 1980 |17 October 1980 | rowspan="2" |[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] | rowspan="6" |[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" rowspan="4" width="4px" | |- align="center" |13 |[[ಫೈಲ್:Shankarrao_Chavan_2007_stamp_of_India_(cropped).jpg|90px]] |ಶಂಕರರಾವ್ ಛವ್ಹಾಣ್ |17 October 1980 |8 August 1981 |- align="center" |14 | |ಶೀಲಾ ಕೌಲ್ |10 August 1981 |31 December 1984 |[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]<br /><br />[[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] |- align="center" |15 |[[ಫೈಲ್:Shri_K.C_Pant_(cropped).jpg|90px]] |ಕೆ ಸಿ ಪಂತ್ |31 December 1984 |25 September 1985 |[[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] |- style="height: 40px;" |16 |[[ಫೈಲ್:Visit_of_Narasimha_Rao,_Indian_Minister_for_Foreign_Affairs,_to_the_CEC_(cropped)(2).jpg|90px]] |ಪಿ ವಿ ನರಸಿಂಹರಾವ್ |25 September 1985 |25 June 1988 | rowspan="2" |[[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" rowspan="2" width="4px" | |- align="center" |17 |[[File:P. Shiv Shankar (cropped).jpg|90px]] |ಪಿ ಶಿವಶಂಕರ್ |25 June 1988 |2 December 1989 |- align="center" |18 |[[ಫೈಲ್:V._P._Singh_(cropped).jpg|90px]] |ವಿ ಪಿ ಸಿಂಘ್ |2 December 1989 |10 November 1990 |ವಿ ಪಿ ಸಿಂಘ್ |ಜನತಾ ದಳ<br /><br /><small>(National Front)</small> | bgcolor="{{party color|Janata Dal}}" width="4px" | |- align="center" |19 | |ರಾಜ್ ಮಂಗಲ್ ಪಾಂಡೆ |21 November 1990 |21 June 1991 |ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್ |ಸಮಾಜವಾದಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಸೊ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) | bgcolor="{{party color|Samajwadi Janata Party (Rashtriya)}}" width="4px" | |- align="center" |20 | |ಅರ್ಜುನ್ ಸಿಂಘ್ |23 June 1991 |24 December 1994 | rowspan="4" |[[ಪಿ. ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್]] | rowspan="4" |[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" rowspan="4" width="4px" | |- align="center" |(16) |[[ಫೈಲ್:Visit_of_Narasimha_Rao,_Indian_Minister_for_Foreign_Affairs,_to_the_CEC_(cropped)(2).jpg|90px]] |ಪಿ. ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್ |25 December 1994 |9 February 1995 |- align="center" |21 |[[ಫೈಲ್:Madhavrao_Scindia_2005_stamp_of_India.jpg|90px]] |ಮಾಧವರಾವ್ ಸಿಂಧಿಯಾ |10 February 1995 |17 January 1996 |- align="center" |(16) |[[ಫೈಲ್:Visit_of_Narasimha_Rao,_Indian_Minister_for_Foreign_Affairs,_to_the_CEC_(cropped)(2).jpg|90px]] |ಪಿ. ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್ |17 January 1996 |16 May 1996 |- align="center" |22 |[[ಫೈಲ್:Atal Bihari Vajpayee (crop 2).jpg|90px]] |[[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] |16 May 1996 |1 June 1996 |[[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] |ಬಿಜೆಪಿ | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" width="4px" | |- align="center" |23 |[[ಫೈಲ್:Somappa_Rayappa_Bommai_132.jpg|90px]] |ಎಸ್ ಆರ್ ಬೊಮ್ಮಾಯಿ |5 June 1996 |19 March 1998 |[[ಹೆಚ್.‌ ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ]]<br /><br />ಐ. ಕೆ. ಗುಜ್ರಾಲ್ |Janata Dal | bgcolor="Green" width="4px" | |- align="center" |24 |[[ಫೈಲ್:Murli_Manohar_Joshi_MP.jpg|90px]] |ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ ಜೋಶಿ |19 March 1998 |22 May 2004 |[[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] |ಬಿಜೆಪಿ | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" width="4px" | |- align="center" |(20) | |ಅರ್ಜುನ್ ಸಿಂಘ್ |22 May 2004 |22 May 2009 | rowspan="3" |[[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] | rowspan="3" |[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|Indian National Congress]] | bgcolor="{{party color|Indian National Congress}}" rowspan="3" width="4px" | |- align="center" |25 |[[ಫೈಲ್:Kapil_Sibal_(cropped).jpg|90px]] |ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್ |29 May 2009 |29 October 2012 |- align="center" |26 |[[ಫೈಲ್:The_Union_Minister_for_Human_Resource_Development,_Dr._M.M._Pallam_Raju_addressing_at_the_release_of_the_National_Achievement_Survey_-_Class_III_Children_Achievement_Report,_in_New_Delhi_on_February_28,_2014.jpg|90px]] |ಎಮ್ ಎಮ್ ಪಲ್ಲಮ್ ರಾಜು |30 October 2012 |26 May 2014 |- align="center" |27 |[[ಫೈಲ್:Smriti_Z_Irani.jpg|90px]] |[[ಸ್ಮೃತಿ ಇರಾನಿ]] |26 May 2014 |5 July 2016 | rowspan="4" |[[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] | rowspan="4" |ಬಿಜೆಪಿ | bgcolor="{{party color|Bharatiya Janata Party}}" rowspan="4" width="4px" | |- align="center" |28 |[[ಫೈಲ್:Prakash_Javadekar.jpg|90px]] |ಪ್ರಕಾಶ್ ಜಾವ್ಡೆಕರ್ |5 July 2016 |30 May 2019 |- align="center" |29 |[[ಫೈಲ್:Dr._Ramesh_Pokhriyal_'Nishank',_2020.jpg|90px]] |ರಮೇಶ್ ಪೋಕ್ರಿಯಾಲ್ |30 May 2019 |7 July 2021 |- align="center" |30 |[[ಫೈಲ್:Dharmendra Pradhan, Minister of Education.jpg|94x94px]] |ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ |7 July 2021 | |} == ರಾಜ್ಯ ಮಂತ್ರಿಲು == {| class="wikitable sortable mw-collapsible style=" |+Ministers of State in the Ministry of Education !Portrait !Minister of state ! colspan="3" |Term !Prime Minister ! colspan="2" |Political Party |- |- align="center" | |ರೇಣುಕಾ ದೇವಿ ಬರ್ಕಟಕಿ |1977 |1979 |2 years |ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ |ಜನತಾ ಪಕ್ಸ | |- align="center" |[[ಫೈಲ್:(Dr.) Ram Shankar Katheria addressing at the National Seminar on Dr. Bhimrao Ambedkar – Multipurpose Development of Water Resources and Present Challenges, in New Delhi.jpg|89x89px]] |ರಾಮ್ ಶಂಕರ್ ಕಥಾರಿಯಾ |9 November 2014 |5 July 2016 | 1 year, 239 days | rowspan="11" |[[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] | rowspan="2" |ಬಿಜೆಪಿ | rowspan="2" bgcolor="#FF9933" | |- |[[ಫೈಲ್:Mahendra Nath Pandey addressing at the inauguration of the ‘National Consultation on Revised Accreditation Framework’, organised by the National Assessment and Accreditation Council (NAAC), in New Delhi.jpg|75x75px]] |ಮಹೇಂದ್ರ ಪಾಂಡೆ |5 July 2016 |3 September 2017 | 1 year, 60 days |- align="center" |- align="center" |[[ಫೈಲ್:The Minister of State for Human Resource Development, Shri Upendra Kushwaha addressing at the inauguration of the “Summer Fiesta”, in New Delhi on May 22, 2018.JPG|75x75px]] |ಉಪೇಂದ್ರ ಕುಶ್ವಾಹ |9 November 2014 |11 December 2018 | 4 years, 32 days |ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕ ಸಮತಾ ಪಕ್ಸೊ | bgcolor="#999966" | |- align="center" |[[ಫೈಲ್:Satyapal_Singh.jpg|105x105px]] |ಸತ್ಯಪಾಲ್ ಸಿಂಘ್ |3 September 2017 |30 May 2019 | 1 year, 269 days | rowspan="7" |ಬಿಜೆಪಿ | rowspan="7" bgcolor="#FF9933" | |- align="center" |[[ಫೈಲ್:Sanjay_Dhotre.jpg|75x75px]] |ಸಂಜಯ್ ಧೋತ್ರೆ |31 May 2019 |7 July 2021 | 2 years, 37 days |- align="center" |[[ಫೈಲ್:Dr._Subhas_Sarkar_Minister.jpg|118x118px]] |ಸುಭಾಸ್ ಸರ್ಕಾರ್ | rowspan="3" |8 July 2021 | rowspan="3" |11 June 2024 | rowspan="3" | 2 years, 339 days |- align="center" |[[ಫೈಲ್:Rajkumar_Ranjan_Singh_in_January_2022.jpg|103x103px]] |ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್ ರಂಜನ್ ಸಿಂಗ್ |- align="center" |[[ಫೈಲ್:Smt._Annapurna_Devi_assumed_charge_as_the_Union_Minister_for_Women_and_Child_development,_in_New_Delhi_on_June_11,_2024_(cropped).jpg|101x101px]] |ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ ದೇವಿ |- align="center" |[[ಫೈಲ್:Sukanta_Majumdar_-_Kolkata_2022-08-04_0400.jpg|111x111px]] |ಸುಕಾಂತ ಮಜುಮ್ದಾರ್ | rowspan="2" |11 June 2024 | rowspan="2" |''Incumbent'' | rowspan="2" | 142 days |- align="center" |[[ಫೈಲ್:Shri_Jayant_Singh_Chaudhary.jpg|88x88px]] |ಜಯಂತ್ ಚೌಧರಿ |} == ಅಂಚನೆ ತೂಲೆ == * ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವೆರ್ (ಭಾರತ) * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಚೆನ್ನೈ * ಭಾಷಾ ಯೋಜನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನುಷ್ಠಾನದ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ * ಯು-ಡಿಸ್ * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಧನೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆ == ಟಿಪ್ಪಣಿಲು == == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == oftthrfv6103bhuobzy9vv5zen1oxa3 ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ 0 18666 360977 281167 2026-05-29T01:14:20Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 360977 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2024}} [[File:Chinese Chongqing Dog Hündin.jpg|thumb|'''ಚೀನೀ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿ''']] [[File:Chongqing-black3.jpg|thumb|'''ಕಪ್ಪುದ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್'''ನ ಮೋನೆ]] '''ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್''' ಮಾಸ್ಟಿಫ್ ತುಗೌನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್, [[ಚೀನಾ]] ಡ್ ಬೇಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾವಲುಗಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020-01-01 |title=Chinese Dog Breeds – Top List, Origins, Specificities & Prices |url=https://breedingbusiness.com/chinese-dog-breeds/ |access-date=2022-06-14 |website=Breeding Business |language=en-US}}</ref><ref name="CKU" /><ref>{{Cite web |last=Reeves |first=Laura |date=2020-05-21 |title=Chongqing Dogs: Saving a Primitive Breed from Extinction |url=https://puredogtalk.com/captivate-podcast/394-chongqing-dogs-saving-a-primitive-breed-from-extinction/ |access-date=2022-03-12 |website=Pure Dog Talk |language=en-US}}</ref> ಇನಿ ಈ ತಳಿನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಕುಟುಂಬ ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲ್ ದ ನಿರ್ಭಯ ಬುಕ್ಕೊ ಉಗ್ರ ರಕ್ಷಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಗೌರವಿಸವೆರ್.<ref name="CKU" /><ref name=":0">{{Cite web |title=Chinese Chongqing Dog Facts - Wisdom Panel™ Dog Breeds |url=https://www.wisdompanel.com/en-us/dog-breeds/chongqing-dog |access-date=2022-03-12 |website=Wisdom Panel™ |language=en-us}}</ref> "ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್ ಡಾಗ್" ಈ ಪದನ್ ಚುವಾಂಡೊಂಗ್ ಹೌಂಡ್ ನ್ ಸೂಚಿಸರೆಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಉಂದು ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಡ್ ಉಂಡು. ರಡ್ಡ್ ನಾಯಿಲುಲಾ ಒಂಜೇ ರೀತಿದ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ನ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ತುಗೌದ ಭಾಗ ಆದುಂಡು.<ref name=Embark>{{Cite web |title=Chinese Chongqing Dog |url=https://embarkvet.com/resources/dog-breeds/chinese-chongqing-dog/ |access-date=2022-04-01 |website=Embarkvet |language=en-US}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರೊಡು ಉಪ್ಪುನವು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸ್ನಾಯು ದೇಹೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಬಾಲ ಎಲ್ಯ ಆದ್ ನೇರವಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು, ಉಂದೆನ್ "ಬಿದಿರುದ ಕಡ್ಡಿ" ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name=":1">{{Cite web |title=Breed Information |url=http://www.chongqingdog.com/#breed |access-date=2022-04-01 |website=The Chongqing Dog Conservation Project}}</ref> ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಕೂದಲ್ದ ಕೋಟ್ ಎಲ್ಯ, ಒರಟು ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="Majestic Chongqing Temple 2020">{{cite web | title=Breed Standard – Majestic Chongqing Temple | website=Majestic Chongqing Temple | date=2020-03-24 | url=https://www.chongqingdogclubuk.com/breed-standard/ | access-date=2022-07-25 | archivedate=2024-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241220012948/https://www.chongqingdogclubuk.com/breed-standard/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Choron |first1=Sandra |url=https://archive.org/details/planetdog00sand/page/176/mode/2up?q=Chongqing+Dog |title=Planet Dog: A Doglopedia |last2=Choron |first2=Harry |publisher=Houghton Mifflin Co |year=2005 |isbn=978-0618517527 |location=Boston |page=176 |url-access=registration}}</ref> ಅವು ನೀಲಿ-ಕಪ್ಪು ನಾಲಯಿ, ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲುಗಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚೌಕದ ತಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="CKU" /> ಅಯಿತ ಕೆಬಿಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಚುಚ್ಚುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕಡ್ತ್ ದ್ ಇಜ್ಜಿ.<ref>{{Cite journal |last=Beregovoy |first=Vladimir |date=2011-12-01 |title=Aboriginal Dogs of Southern China |url=https://padsociety.org/wp-content/uploads/2018/06/Journal-of-PADS-29.Engl-1.pdf |journal=Primitive and Aboriginal Dog Society |volume=28 |pages=35}}</ref> ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪಿದಯಿ ಪೋಪಿನ ಸ್ವಭಾವ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ವರ್ತನೆ, ಬಲವಾದ್ ಬೇಟೆದ ಹಟ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಸ ಬುಕ್ಕೊ ಮೋಜಿದ ಪ್ರೀತಿ ಇಪ್ಪುನ ಬಲವಾದ್ ಪಾತ್ರೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪ್ರೀತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಕುಟುಂಬದ ಕಾವಲುನಾಯಿಲೆನಲೆಕ ವರ್ತಿಸವುಂಡು. ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲೆಗ್ ಎಚ್ಚಿನ ಬೇಟೆದ ಹಟ ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ಸುವಾಸನೆದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಂಡು. ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲು ಮೊಲೊಡ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜರ್, ನರಿ, ಪಂಜಿ, ಆಡು, ಜಿಂಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ಕರಡಿಲೆನ್ ಬೇಟೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜೊಂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗುಂಪುಡು ಬೇಟೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅವು 15 ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯೊನು ಪಡೆಯೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು.<ref name=":1" /> == ಇತಿಹಾಸ == ಬೇತೆ ತುಗೌಲೆನಲೆಕನೆ, ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ಚೀನಾದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುನವು, ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲೊಡು ಸುರುಕು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name=":2" /><ref>{{Cite book |last1=Choron |first1=Sandra |url=https://books.google.com/books?id=KuZnxSXErqUC&dq=chongqing+dog&pg=PA355 |title=Planet Dog: A Doglopedia |last2=Choron |first2=Harry |date=2005 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-618-51752-7 |pages=176 |language=en}}</ref> ಸೆರಾಮಿಕ್ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿ ಮೂರ್ತಿಲು ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ದ ಜಿಯಾಂಗ್ಬೀ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸ್ಮಶಾನೊಲೆನ್ ಕಾಪುನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಸುಮಾರ್ 206 BCE- 220 AD ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು.<ref name="CKU" /><ref name=":0" /> ಮೂಲತಃ ಒಂಜಿ ಪೂರ್ವ ಸಿಚುವಾನ್ ದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಬೇಟೆದ ನಾಯಿ, ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ದ ತ್ವರಿತ ನಗರೀಕರಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿತೊಗು ಕಾರಣವಾದ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="CKU" /> ಆಂಡಲಾ, ೧೯೭೦ ದಶಕೊಡು. ದಶಕೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಈ ತಳಿನ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸೆರೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ನಡತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಒಂಜಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಹಚರ ನಾಯಿ ಆದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್.<ref name="CKU">{{Cite web |title=Chongqing Dog |url=http://old.cku.org.cn/nativedog/hound.html |access-date=2022-03-12 |website=CKU: China Native Breed Conservation Club |language=Chinese, English |archive-date=1 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101032139/http://old.cku.org.cn/nativedog/hound.html |url-status=dead }}</ref><ref name=Embark /><ref>Dogs: The List of 90 Selected Dog Breed, Lovly John, Osmora Incorporated, 2015, p28</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} {{Chinese dogs}}{{Mastiffs}} [[ವರ್ಗೊ:Dog breeds originating in China]] [[ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2024]] 6rsmllaptl5owiltwq7jnxz3pk93m70 ಭಾವನಾ (ನಟಿ) 0 19574 360978 215402 2026-05-29T01:54:09Z ChiK 1136 ChiK ಪುಟೊ [[ಭಾವನಾ (ನಟಿ - ಕಾರ್ತಿಕಾ ಮೆನನ್)]] ನ್ ಪುಟೊ [[ಭಾವನಾ (ನಟಿ)]] ಕ್ ರೀಡೈರೆಕ್ಟ್ ಕೊರಂದೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್: ಎಲ್ಯ ಮಲ್ಪುನ 215402 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಭಾವನಾ | image = Actor Bhavana by Shagil Kannur 001.jpg | caption = 2022 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭಾವನಾ | birth_name = ಕಾರ್ತಿಕಾ ಮೆನನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1986|6|6|df=y}} | birth_place = [[ತಿರ್ಸೂರು]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = | education = Holy Family Convent Girls High School, ತಿರ್ಸೂರು | occupation = {{hlist|Actress|dancer}} | years_active = 2002-ಪ್ರಸ್ತುತ | spouse = {{marriage|Naveen|2018}} | parents = ಜಿ.ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ (ಪೊಪ್ಪ)<br/> ಪುಷ್ಪ (ಅಮ್ಮ) }} '''ಕಾರ್ತಿಕಾ ಮೆನನ್''' (ಪುಟ್ಟು: 6 ಜೂನ್ 1986), ತನ್ನ ರಂಗನಾಮವಾಯಿನ '''ಭಾವನಾ''' ಪುದರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪರಿಚಿತವಾದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ಎಚ್ಚಾದ್ [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಬುಕ್ಕ ಕೆಲವು [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]] ಪಿಚ್ಚರ್ಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. == ಪುಟ್ಟು == ಭಾವನಾ ಮೇರ್ 6 ಜೂನ್ 1986 ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಕೇರಳದ ತಿರ್ಸೂರುಡು ಜಿ.ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ ಬುಕ್ಕ ಪುಷ್ಪ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.<ref>{{cite web|title=Karthika Menon (Bhavana) Birth Chart: Horoscope with Kundli|url=https://aaps.space/kundli/karthika-menon-(bhavana)/|website=aaps.space|accessdate=31 March 2025}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನೊ== ಭಾವನಾ 2002 ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಲಯಾಳಂದ ''ನಮ್ಮಲ್'' ಸಿನಿಮೊಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ಪಿನ ಮೂಲಕ ಸಿನಿರಂಗೊಗ್ ಕಾರ್ ದೀಯೆರ್. ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲಾಯಿನ ''ಜಾಕಿ, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ, ರೋಮಿಯೋ, ಟೋಪಿವಾಲಾ, ಮೈತ್ರಿ, ಮುಕುಂದ ಮುರಾರಿ, ಚೌಕಾ, ಟಗರು, 99, ಇನ್‌ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ವಿಕ್ರಮ್, SriKrishna@gmail.com, ಭಜರಂಗಿ 2, ಗೋವಿಂದ ಗೋವಿಂದ'' ಈ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಬಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ಅಂಚನೆ ತಮಿಳು ಸಿನಿಮೊಡ್ಲಾ ಮೇರ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. == ಭಾವನಾ ಅಬಿನಯೊದ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮೊಲು == {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಸ !ಪುದರ್ !ಪಾತ್ರೊ ! class="unsortable" |ಟಿಪ್ಪಣಿ |- | rowspan="1" |2010 |''[[:kn: ಜಾಕಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಜಾಕಿ]]'' |ಲಕ್ಷ್ಮಿ | ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಪದಾರ್ಪಣೆ |- | rowspan="1" |2011 |''ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ'' |ಭಾರತಿ |- | rowspan="2" |2012 |''[[:kn: ರೋಮಿಯೋ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರೋಮಿಯೋ]]'' |ಶೃತಿ | | |- |''[[:kn: ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯಾರೇ ಕೂಗಾಡಲಿ]]'' |ಭಾರತಿ | | |- | rowspan="2" |2013 |''ಟೋಪೀವಾಲಾ'' |ಸುಮನ್ ಬೇಡಿ | |- |''ಬಚ್ಚನ್'' |ಡಾ. ಅಶ್ವಿನಿ | |- | rowspan="1" |2015 |''[[:kn: ಮೈತ್ರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮೈತ್ರಿ]]'' |ಸ್ವತಃ | | |- | rowspan="1" |2015 |''ಮುಕುಂದ ಮುರಾರಿ'' |ರುಕ್ಮಿಣಿ | "ಮುರಾರಿ ಲೋಲ" ಪದ್ಯೊಡ್ |- | rowspan="1" |2017 |''[[:kn: ಚೌಕ|ಚೌಕ]]'' |ಭೂಮಿಕಾ | |- |2018 |''[[:kn: ಟಗರು (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಟಗರು]]'' |ಪಂಚಮಿ | |- |2019 |''[[:kn: ೯೯ (2019 ಚಲನಚಿತ್ರ)|99]]'' |ಜಾನಕಿ ದೇವಿ ( ಜಾನು) |<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/bhavana-said-yes-to-96--remake-before-seeing-tamil-original-1407102-2018-12-11|title=Bhavana said yes to 96 remake before seeing Tamil original|date=11 December 2018|work=[[India Today]]|access-date=17 January 2019}}</ref> |- | rowspan="4" |2021 |''[[:kn: ಇನ್ಸಪೆಕ್ಟರ್ ವಿಕ್ರಂ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಇನ್ಸಪೆಕ್ಟರ್ ವಿಕ್ರಂ]]'' |ಭಾವನಾ |<ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment//2018/mar/06/bhavana-a-drug-dealer-in-inspector-vikram-1783020.html|title=Bhavana, a drug dealer in Inspector Vikram|website=The New Indian Express|archive-url=https://web.archive.org/web/20191211122341/https://www.newindianexpress.com/entertainment//2018/mar/06/bhavana-a-drug-dealer-in-inspector-vikram-1783020.html|archive-date=11 December 2019|access-date=7 March 2020}}</ref> |- |''SriKrishna@gmail.com'' |ಮಾಳವಿಕಾ |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment//movies/news/darling-krishna-and-bhavana-starrer-srikrishnagmail-com-to-release-on-vijayadashami/articleshow/86639460.cms|title=Darling Krishna and Bhavana starrer srikrishna@gmail.com to release on Vijayadashami - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=13 October 2021}}</ref> |- |''[[:kn: ಭಜರಂಗಿ 2 (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಜರಂಗಿ 2]]'' | |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment//movies/news/chinminiki-the-lady-fire-director-a-harsha-unveils-bhavanas-character-in-bhajarangi-2/articleshow/86910001.cms|title=Chinminiki, The Lady Fire: Director A. Harsha unveils Bhavana's character in 'Bhajarangi 2' - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=13 October 2021}}</ref> |- |''[[:kn: ಗೋವಿಂದ ಗೋವಿಂದ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗೋವಿಂದ ಗೋವಿಂದ]]'' |ಪದ್ಮಾವತಿ |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment//movie-details/govinda-govinda/movieshow/87912095.cms|title=Govinda Govinda Movie: Showtimes, Review, Trailer, Posters, News & Videos {{!}} eTimes|website=The Times of India|access-date=26 November 2021}}</ref> |- |} == ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು == {| class="wikitable" !ವರ್ಸ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವರ್ಗೊ ! ಸಿನಿಮೊ |- | 2002 | rowspan="2" | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಇಸೇಸ ಉಲ್ಲೇಕ | ''ನಮ್ಮಲ್'' |- | 2005 | ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | ''ದೈವನಾಮತಿಲ್'' |- | 2006 | ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಸೌತ್ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | ''ಚಿತ್ತಿರಂ ಪೇಸುತಾಡಿ'' <ref name="indiaglitz">{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/32716.html|title=Ajith Bhavana win Filmfare awards – Tamil Movie News|publisher=indiaglitz.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20070823153903/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/32716.html|archive-date=23 August 2007|access-date=20 June 2015}}</ref> |} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025]] 4901q8pa92q8oynh5np8a5885e46ty5 ಪಾತೆರ:ಭಾವನಾ (ನಟಿ) 1 19587 360979 215398 2026-05-29T01:54:09Z ChiK 1136 ChiK ಪುಟೊ [[ಪಾತೆರ:ಭಾವನಾ (ನಟಿ - ಕಾರ್ತಿಕಾ ಮೆನನ್)]] ನ್ ಪುಟೊ [[ಪಾತೆರ:ಭಾವನಾ (ನಟಿ)]] ಕ್ ರೀಡೈರೆಕ್ಟ್ ಕೊರಂದೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್: ಎಲ್ಯ ಮಲ್ಪುನ 215398 wikitext text/x-wiki {{ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2025 ಲೇಕನೊ}} i2hw413kafmfd4ndsp30r3skhki5tb4 ಕರ್ಕಡನ್ 0 25214 360976 355059 2026-05-29T00:33:32Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 360976 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Zakariya_ibn_Muhammad_Qazwini_-_A_Rhinoceros_-_Walters_W659112A_-_Full_Page.jpg|thumb|ಜಕಾರಿಯಾ ಅಲ್-ಕಜ್ವಿನಿ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕೊಡು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತಿನ ಖಡ್ಗಮೃಗ]] '''ಕರ್ಕಡನ್''' (ಅರೇಬಿಕ್ ಕರ್ಕدن ''ಕರ್ಕدن'' ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಕರ್ಗದನ್'', ಪರ್ಷಿಯನ್ ''ಬಾಸೆಡ್ದ್'' : كرگدن) ಪೌರಾಣಿಕ ಜೀವಿ ಪಂಡ ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಇರಾನ್ ದೇಶದ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಮೈದಾನೊಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆ ಪನ್ಪೆರ್. ''ಕರ್ಗದನ್'' ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದೊಗು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಡ್ ಖಡ್ಗಮೃಗ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥಲಾ ಉಂಡು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕಲೆಟ್ಲಾ ''ಖಡ್ಗಮೃಗದ'' ಚಿತ್ರೊಲು ತೋಜುಂಡು. [ 1 ] ಯುನಿಕಾರ್ನ್ <ref name="suhr">{{Cite journal|last=Suhr|first=Elmer G.|title=An Interpretation of the Unicorn|journal=[[Folklore Society|Folklore]]|year=1964|volume=75|issue=2|pages=91–109|doi=10.1080/0015587x.1964.9716952}}</ref> ಉಂದೆನ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಮನಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ ಬೇತೆ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಗ್ರವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. <ref name="suhr" /> ಮೂಲತಃ ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುರುಕು ೧೦ನೆ/೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ನನೊಂಜಿ ಬರವುದಕುಲೆಡ್ "ನೆರಳು ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಪಿರಾಕ್ದಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು" ಒಂಜಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಜೀವಿ ಆದ್ ವಿಕಸನ ಆಂಡ್. <ref name="lavers">{{Cite book |last=Lavers |first=Chris |url=https://books.google.com/books?id=GzMtZjql37oC&pg=PA108 |title=The Natural History of Unicorns |publisher=RandomHouse |year=2010 |isbn=978-0-06-087415-5 |pages=107–109}}</ref> ಉಂದೆಟ್ ವಿಚಿತ್ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲು ಉಂಡು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮರ್ದ್ ದ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಕೊಂಬು. == ವಿವರಣೆಲೆನ ವಿಕಾಸ == ಕಾರ್ಕಡೆರ್ನ ದ ಸುರುತ ವಿವರಣೆ 10ನೆ/11ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆ ಅಲ್-ಬಿರುನಿ (973-1048) ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಆರ್ ಉಂದೆನ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ "ಒಂಜಿ ಎಮ್ಮೆದ ದೇಹೊದ... ಕಪ್ಪು, ಪುಡಿತ ಚರ್ಮ; ಚರ್ಮದ ಕೆಳ್ಗ್ ನೇಲುದುಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಡೆವ್ಲಾಪ್. ಉಂದೆತ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಪಾದೊಡು ಮೂಜಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಕುರುಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು... ಬಾಲ ಉದ್ದ ಇಜ್ಜಿ. ಕಣ್ಣ್ ಲು ಕೆಳಮುಖವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೇತೆ ಮಾತಾ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ ಒಂಜಿ ಕೊಂಬು ಉಂಡು ಉಂದು ಮೂಂಕುದ ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಬಗ್ಗುಂಡು." ಅಲ್-ಬಿರುನಿನ ಕೆಲಸೊದ ಒಂಜಿ ತುಂಡು, ಬೇತೆ ಲೇಖಕೆರೆನ ಕೆಲಸೊಡು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆತ್ಂಡ್, ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಸೇರಾವುಂಡು: "ಕೊಂಬು ಶಂಕುರೂಪೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು, ತಲೆತ ಕಡೆಕ್ ಪಿರ ಬಗ್ಗುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟುಡ್ದ್ ಲಾ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುಂಡು... ಪ್ರಾಣಿದ ಕಿನ್ನಿಲು ಕತ್ತೆದ ಕಿನ್ನಿಲೆನಲೆಕ ರಡ್ಡ್ ಬದಿಟ್ಲಾ ಪಿದಯಿ ಬರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ... ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ದ ತುಟಿ ಒಂಜಿ ಬೆರಳುದ ಆಕಾರೊಡು ರೂಪೊಗೊಂಡುಂಡು, ಒಂಜಿ ಎಲೆಪ್ಡ್ ಕಾಂಡೊಡು ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ." ಈ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಣನೆಲು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾದ್ ಭಾರತೀಯ ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆಗ್ ಸಮ್ಮತವಾದುಂಡು. [೧] ಆಂಡ ಖಡ್ಗಮೃಗ ಬೊಕ್ಕ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ನಡುಟು ಭವಿಷ್ಯದ ಗೊಂದಲ ದುಂಬೇ ರೂಪೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ಖಡ್ಗಮೃಗೊಗು ಬಳಕೆ ಆಪಿನಂಚಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಾಣಿಗ್ ಕರ್ಕದನ್ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಈ ಗೊಂದಲ ಜೀವಿದ ಚಿತ್ರಣೊಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು. [2] ಅಲ್-ಬಿರುನಿ ನಂತರ, ಪರ್ಷಿಯನ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಅರೆನ ವರ್ಣನೆನ್ ದೆತೊನುದು ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಆವೃತ್ತಿಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ನೇರ ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಿರಾಕ್ದ ಅರೇಬಿಕ್ ಲಿಪಿನ್ ಓದುನ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪುನ ಕಷ್ಟೊಲೆಡ್ದ್. ವಿವರಣೆಡ್ ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ಕೊಂಬುಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನವು: ಅಲ್-ಬಿರುನಿ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ, ಬಗ್ಗಿನ ಕೊಂಬುನ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ಪುನಗ, ನನೊಂಜಿ ಬರವುದಕುಲು ಅಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ, ನೇರವಾದ್ ಕೊಂಬು ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಕಲಾವಿದೆರೆನ ಚಿತ್ರಣೊಡು ಅಯಿತ ಮೂಂಕುಡ್ದ್ ಅಯಿತ ಹುಬ್ಬು ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತಾರವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. <ref name="lavers"/> ಪರ್ಷಿಯನ್ ವೈದ್ಯೆರ್ ಜಕಾರಿಯಾ ಅಲ್-ಕಜ್ವಿನಿ (ಮರಣ ೧೨೮೩) ಹದಿಮೂಜನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕೊನೊಟು ತನ್ನ ''ಅಜೈಬ್ ಅಲ್-ಮಖ್ಲುಕತ್'' <ref name="lavers"/> ಕೊಂಬುನ್ ವಿಷೊದೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಬರವುದಕುಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ. ಕೆಲವು ಉಪಯುಕ್ತ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಆರ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್: ಕೊಂಬುನ್ ಹಿಡಿಯೆರೆ ಕರುಳು ತೆರೆದು ಮಲಬದ್ಧತೆನ್ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಅಪಸ್ಮಾರ ಬೊಕ್ಕ ಕುಂಟು ಗುಣ ಮಲ್ಪುಂಡು. <ref name="hees">{{Cite book |last=Hees |first=Syrinx von |url=https://books.google.com/books?id=q8ZztmBZzvAC&pg=PA207 |title=Enzyklopädie als Spiegel des Weltbildes |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |year=2002 |isbn=978-3-447-04511-7 |pages=205–208}}</ref> ನನೊಂಜಿ ಬರವುದಕುಲು ಸೂಚನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಕೊಂಬು ವಿಷ ಕೊರ್ನಗ ಬೆಚ್ಚ ಆಪುಂಡು, ಕೊಂಬು ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿವಿಷ ಆದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಅಲಿಕಾರ್ನ್ ಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಯುರೋಪ್ ಡ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಆಂಡಲಾ ಈ ಸಂಪರ್ಕೊನು ಮಾತಾ ಬರವುದಕುಲು ಮಲ್ತೊಂದಿಜ್ಜೆರ್. <ref name="lavers" /> ೧೪ನೆ ಶತಮಾನೊಡು, ಇಬ್ನ್ ಬತ್ತುತಾ, ತನ್ನ ಪ್ರವಾಸ ಲೇಖನೊಡು, ಭಾರತೊಡು ತೂಯಿನ ಖಡ್ಗಮೃಗೊನು ಕಾರ್ಕದನ್ ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿನ್ ಒಂಜಿ ಉಗ್ರ ಪ್ರಾಣಿ ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಆನೆಲೆನಲೆಕ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಅಯಿತ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಪಾಡುಂಡು; <ref>{{Cite book |last=Ettinghausen |first=Richard |title=The Unicorn |publisher=Freer Gallery of Art. Occasional Papers 1 |year=1950 |pages=12–21}}</ref> ಉಂದು ಒಂಜಿ ದಂತಕಥೆ "ದಿ ಸೆಕೆಂಡ್ ವೊಯೇಜ್ ಆಫ್ ಸಿಂದಾಬಾದ್ ದಿ ಸೈಲರ್" ಪನ್ಪಿನ ಪುಸ್ತಕೊಡು ''ಒಂಜಿ ಸಾವಿರ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ರಾತ್ರೆಡ್'' ಪನ್ಪೆರ್. <ref name="lane">{{Cite book |last=Lane |first=Edward William |url=https://archive.org/details/thousandandonen02lanegoog |title=The thousand and one nights, commonly called, in England, the Arabian nights' entertainments |year=1841 |page=[https://archive.org/details/thousandandonen02lanegoog/page/n111 95] note 29}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burton |first=Richard |author-link=Richard Francis Burton |url=https://books.google.com/books?id=roCcqNfpyksC&pg=PA69 |title=The Book of Thousand Nights and One Nights |publisher=Digireads.com |year=1885 |isbn=9781420936377 |page=69}}</ref> ಕರ್ಕಡೆರ್ನ ನ್ ಎಲ್ಮರ್ ಸುಹ್ರ್ "ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ದ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಆವೃತ್ತಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. <ref>{{Cite journal|last=Suhr|first=Elmer G.|title=An Interpretation of the Medusa|journal=[[Folklore Society|Folklore]]|year=1965|volume=76|issue=2|pages=90–103|doi=10.1080/0015587x.1965.9716995}}</ref> ಈ ಪುದರ್ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೃಗಾಲಯೊಲೆಡ್ ಎಸ್ಕೊರಿಯಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಡ್ ಲಾ ಉಂಡು, ಅಲ್ಪ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಚಿತ್ರೊಲೆನ ಶೀರ್ಷಿಕೆಲೆಡ್ ಕರ್ಕಡನ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ತೋಜುಂಡು. <ref name="contadini">{{Cite journal|last=Contadini|first=Anna|title=A Bestiary Tale: Text and Image of the Unicorn in the Kitāb naʿt al-hayawān (British Library, or. 2784)|journal=[[Muqarnas (journal)|Muqarnas]]|year=2003|volume=20|pages=17–33|jstor=1523325|doi=10.1163/22118993-90000037|url=https://eprints.soas.ac.uk/434/1/UnicornMuqarnas2003.pdf|archivedate=2020-11-24|access-date=2026-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20201124004948/https://eprints.soas.ac.uk/434/1/UnicornMuqarnas2003.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಕೊಂಬು == ಕೊಂಬು ವಿಷೊಗು ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿವಿಷ ಪಂಡ್ದ್ ವಾದ ಮಲ್ತಿನ ಸುರುತ ಬರವುದಕುಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ ಆಯಿನ ಅಲ್-ಕಜ್ವಿನಿ, ಚಾಕುವಿನ ಕೈತಲ್ದ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಲಾ ಗಮನಿಸವೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ ಲೇವರ್ಸ್ ನ ''ದಿ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯೂನಿಕಾರ್ನ್ಸ್ ದ'' ಪ್ರಕಾರ, ಐವರಿ ಅತ್ತಂದೆ ಮೂಳೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂಜಿ ರಹಸ್ಯಮಯ ವಸ್ತು, ಖುಟು, [[wiktionary:alexipharmic|ಅಲೆಕ್ಸಿಫಾರ್ಮಿಕ್]] ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಪಡೆಯೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ರಡ್ಡ್ "ರಹಸ್ಯಮಯ ಕೊಂಬುಲೆನ್" ಅಡುಗೆ ಪಾತ್ರೆಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಅವು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ಲಾವರ್ಸ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್; ೧೩ನೆ ಶತಮಾನೊಡು, ಅಲ್-ಕಜ್ವಿನಿ ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಕೊಂಬುನ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತಿವಿಷ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಖಡ್ಗಮೃಗೊನು ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="lavers"/> == ಪುದರ್ == ''ಕಾರ್ಕಡನ್'' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಕುರ್ದಿಶ್ ಪುದರ್ ಕಾರ್ಕದನ್ ದ ಒಂಜಿ ರೂಪ, ಅರ್ಥ ಒಂಜಿ ಕೊಂಬುದ ಕತ್ತೆ [ಕಾರ್ ಕಿಟ್ ದಾನ್]. ಪರ್ಷಿಯನ್ ''ಕರ್ಗದನ್'', ಅತ್ತ್ಂಡ [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ''ಕರ್ತಜನ್'', ಪಂಡ "ಮರುಭೂಮಿದ ಅಧಿಪತಿ" ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ. <ref>{{Cite book |last=Lunds universitet. Historiska museet samt mynt- och medaljkabinettet |url=https://books.google.com/books?id=Th3jAAAAMAAJ&q=kartajan+%22lord+of+the+desert%22 |title=Meddelanden från Lunds Universitets historiska museum: Mémoires du Musée historique de l'Université de Lund |publisher=C.W.K. Gleerup |year=1973 |page=193}}</ref> ಫ್ರಿಟ್ಜ್ ಹೋಮ್ಮೆಲ್ ಈ ಶಬ್ದ ಅಬಿಸಿನಿಯಾಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಅರಬ್ಬೆರೆನ ಮೂಲಕ ಸೆಮಿಟಿಕ್ ಭಾಷೆಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಾಯಿನವು ಪಂದ್ ಶಂಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="hommel">{{Cite book |last=Hommel |first=Fritz |author-link=Fritz Hommel |url=https://books.google.com/books?id=GzRbAAAAQAAJ&pg=PA329 |title=Die Namen der Saugethiere bei den Sudsemitischen Volkern |year=1879 |pages=328–29}}</ref> ಬೇತೆ ಕಾಗುಣಿತೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಉಚ್ಚಾರೊಲು ''ಕರ್ಕದನ್'', <ref name="hees"/> ''ಕರ್ದುನ್'', <ref name="contadini"/> ''ಕರ್ಕದನ್'', ಬೊಕ್ಕ ''ಕರ್ಕೆಂದ್'' . <ref name="lane"/> <ref>{{Cite book |last=Manguel |first=Alberto |url=https://books.google.com/books?id=T3603Pi01f4C&pg=PA109 |title=The dictionary of imaginary places |last2=Gianni Guadalupi |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |year=2000 |isbn=978-0-15-600872-3 |page=109}}</ref> ಪೌರಾಣಿಕ ಕಾರ್ಕದನದ ಮೂಲ ''[[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]]'' ಒಂಜಿ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಊಹೆ ಉಂಡು. <ref>{{Cite book |last=Ettinghausen |first=Richard |title=Late Classical and Medieval Studies in Honor of Albert Mathias Friend Jr. |publisher=Princeton UP |year=1955 |page=286}}</ref> ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆದ "ಕರ್ಗ" ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಸುರುತ ಭಾಗ ಸಂಸ್ಕೃತ ಶಬ್ದ "ಖರ್ಗ" ನ್ ಹೋಲುಂಡು, ಅರ್ಥ ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಉಂದೆತ ಅರ್ಥ ಕತ್ತಿ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥಲಾ ಉಂಡು, ಅಲ್ಪ "ಆರ್" ಒಂಜಿ ರೆಟ್ರೊಫ್ಲೆಕ್ಸ್ ಫ್ಲಾಪ್ ಶಬ್ದೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು. ಖಡ್ಗಮೃಗೊಗು "ಕತ್ತಿ ಕೊಂಬು" ಉಂಡು. == ಆಧುನಿಕ ವಿದ್ವತ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಕಾರ್ಕಾಡನ್ == === ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಡು ಕರ್ಕಡನ್|| === ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಬಗ್ಗೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿನ ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಎಟಿಂಗ್ಹೌಸೆನ್ ತನ್ನ ೧೯೫೦ ದ ಪ್ರಕಟಣೆ ''ದಿ ಯುನಿಕಾರ್ನ್'' ಡ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೆರ್, <ref>{{Cite book |last=Vajda |first=Georges |url=https://books.google.com/books?id=kMh_bnLul2gC&pg=PA86 |title=Deux commentaires karaïtes sur l'ecclésiaste |publisher=Brill |year=1971 |isbn=978-90-04-02658-2 |page=86 note 3}}</ref> ಉಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನವು ಬೊಕ್ಕ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಉಲ್ಲೇಖ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುಂಡು. <ref>{{Cite journal|last=Sarton|first=George|last2=Frances Siegel|title=Seventy-Seventh Critical Bibliography of the History and Philosophy of Science and of the History of Civilization (To March 1951)|journal=[[Isis (journal)|Isis]]|year=1951|volume=42|issue=4|pages=309–95|doi=10.1086/349357}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Souchal|first=Geneviève|title=Rev. of Freeman, ''The Unicorn Tapestries''|journal=[[The Art Bulletin]]|year=1980|volume=62|issue=2|pages=313–16|doi=10.2307/3050007|jstor=3050007}}</ref> === ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಉಲ್ಲೇಖೊಲು === ಖಡ್ಗಮೃಗ ಪಂಡ ತೌಫಿಕ್ ಸಯೀಗ್ (ಮರಣ ೧೯೭೧) ನ "ಒಂಜಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಲು ಯಾನ್ ಯುನಿಕಾರ್ನ್ ಗ್ ಕೇನುನ" ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸುದೀರ್ಘ ಕಬಿತೆದ ವಿಷಯ, ಉಂದೆನ್ ಜಾಬ್ರಾ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಜಾಬ್ರಾ "ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷೆಡ್ ಅತ್ಯಂತ ವಿಚಿತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಕಬಿತೆ" ಪಂಡ್ದ್ ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="stetkevych">{{Cite journal|last=Stetkevych|first=Jaroslav|title=In Search of the Unicorn: The Onager and the Oryx in the Arabic Ode|journal=[[Journal of Arabic Literature]]|year=2002|volume=33|issue=2|pages=79–130|doi=10.1163/157006402320379371}}</ref> <ref>{{Cite journal|last=Zahra|first=A. Hussein Ali|title=The Aesthetics of Dissonance: Echoes of Nietzsche and Yeats in Tawfiq Sayigh's Poetry|journal=[[Journal of Arabic Literature]]|year=1999|volume=30|issue=1|pages=1–54|doi=10.1163/157006499x00054}}</ref> ಆಧುನಿಕ ಇರಾಕ್ ಡ್, "ಖಡ್ಗಮೃಗದ ಕಣ್ಣೀರ್", " ''ದುಮಿ ಅಲ್-ಕಾರ್ಕದಾನ್'' " ಪನ್ಪಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆದ ಮಣಿಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಕೆಂಪು ಮಣಿಲು, ಮಿಸ್ಬಾಹಾ ( ''ಸುಬುಹಾತ್'' ). ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುನ ದಂತಕಥೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂಜಿ ಖಡ್ಗಮೃಗ ನೀರ್ ನ್ ತೂಯೆರೆ ಮರುಭೂಮಿಡ್ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಕಳೆವೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು; ಅಯಿನ್ ಮಲ್ಪುನಗ, ಅಯಿನ್ "ಆಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆಡ್ದ್" ಕಣ್ಣೀರ್ ಪಾಡುಂಡು. ಈ ಕಣ್ಣೀರ್ ಕುಡಿಯೆರೆ ಗುಂಡಿದ ನೀರ್ ಗ್ ಬೂರುನಗ ಮಣಿ ಆದ್ ಬದಲಾಪುಂಡು. <ref name="stetkevych"/> ಪೀಟರ್ ಬೀಗಲ್ ( ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಯೂನಿಕಾರ್ನ್'' ದ ಲೇಖಕೆರ್) ದಿ ಓವರ್ನೀತ್ (ಸಿ) ೨೦೧೭ಡ್ "ಮೈ ಸನ್ ಹಡರಿ ಅಂಡ್ ದಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್" ಪನ್ಪಿನ ಕತೆನ್ ಬರೆಯೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * ಎಂಎಸ್ ಮ್ಯೂನಿಚ್ ಕಾಡ್ ಡ್ದ್ [https://books.google.com/books?id=q8ZztmBZzvAC&pg=PA205 ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಕೇಡ್ ದ ಚಿತ್ರ] . ಅರಬ್ 464, ಅಲ್-ಕಜ್ವಿನಿನ ''`ಅಜೈಬ್ ಅಲ್-ಮಖ್ಲುಕತ್ ವಾ ಘರೈಬ್ ಅಲ್-ಮೌಜುದಾತ್ ನ್'' ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] 7ssiw86fda3fz1j3lu2qkralyv6io9c ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೋಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ 0 25896 360982 356674 2026-05-29T01:58:21Z ChiK 1136 Added {{[[Template:Unreferenced|Unreferenced]]}} tag 360982 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced|date=ಮೇ ೨೦೨೬}} {{Infobox person | name = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೋಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ | image = Ptolémée XIII (Torlonia).jpg | caption = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಶಿಲ್ಪ | birth_date = c. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 62 | death_date = 13 ಜನವರಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 47 | known_for = ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಫರೋ | father = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XII }} ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೊಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೨ - ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೩ ಜನವರಿ ೪೭) ಒರಿ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆತ ಶಾಸಕೆರ್ನ ಒರಿಯೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿ XII ನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ ಮೆಗ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಹ-ರಾಜಕ."<ref>Ptolemy XIII". Retrieved 2024-10-26. </ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ನಡುಟು ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ಸುರು ಆಂಡ್. ಅಪಗ ಆರ್ ತನ್ನ ಬೇತೆ ಅಕ್ಕ ಅರ್ಸಿನೋ IV ನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == === ಸಹ-ರೀಜೆಂಟ್ ಆದ್ === ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೫೧ಡ್ ೧೧ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಟಾಲೆಮಿ XII ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ಏರ್ಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಆಸೆ ಪಂಡ ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು. ಆಂಡಲಾ, ನಪುಂಸಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಆಡಳಿತೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>"Historiae Romanae". Retrieved 2023-02-20.</ref> ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೪೮ಡ್, ಟಾಲೆಮಿ XIII ಬೊಕ್ಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಫಲವಾದ್, ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. === ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ === ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸಿರಿಯಾ ಗ್ ಪೋದು, ಒಂಜಿ ಸೈನ್ಯೊನು ಕಟ್ಟ್ ದ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆತ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಅದೇ ಸಮಯೊಡು, ಬೇತೆ ಒರಿ ಅಕ್ಕ, ಆರ್ಸಿನೋ IV, ಲಾ ಸಿಂಹಾಸನೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ರೋಮನ್ ನಾಯಕೆರ್ ಪೊಂಪೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ಆಶ್ರಯ ದೆತೊನುವೆರ್. ಆಂಡ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಅರೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ನನ ದುಂಬು ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗ್ ಬನ್ನಗ ಪೊಂಪೆನ ತಲೆನ್ ತೂದು ಖುಷಿ ಆಯಿಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅಯನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸೀಸರ್ ನ ಬೆಂಬಲೊನು ಪಡೆದ್ ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಪೊಥಿನಸ್ ನ್ ಮರಣದಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್. === ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ === ಟಾಲೆಮಿ XIII, ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಆರ್ಸಿನೋ IV ನ ಒಟ್ಟುಗು, ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಯುದ್ಧ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ನಗರೊಡು ನಡತ್ಂಡ್ (ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭)). ಈ ಸಮಯೊಡು ನಗರೊದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಮೂಲೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಲೈಬ್ರರಿಲಾ ಈ ಸಮಯೊಡು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> === ಸಾವು === ನನೊಂಜಿ ನೈಲ್ ಯುದ್ಧೊಡು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭) ಸೀಸರ್ ಗೆಂದಿನಾರ್. ಟಾಲೆಮಿ XIII ನಗರೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪುನಗ ನೈಲ್ ನದಿಡ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯೆರ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಅಪಗ ಏಕೈಕ ಆಡಳಿತಗಾರೆ ಆದ್ ಉಂತುದು ಅರೆನ ಮೆಗ್ಯೆ ಟಾಲೆಮಿ XIV ನ್ ಸಹ-ರಾಜೆಂಟ್ ಆದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. == ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ == ಟಾಲೆಮಿ XIII ಕೆಲವು ಕೃತಿಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು: * ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ನ "ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್". * ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಶಾನ "ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ". * 1963 ರ ಸಿನಿಮಾ "ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ". * ಎಚ್ ಬಿ ಒ ಟಿವಿ ಸರಣಿ "ರೋಮ್" * 2017 ದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ "ಅಸ್ಸಾಸಿನ್ಸ್ ಕ್ರೀಡ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್" == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://virtualreligion.net/iho/ptolemy_13.html ಟಾಲೆಮಿ XIII ಪ್ರವೇಶ] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರಿ.ಪೂ ೬೦ ದಶಕದ ಜನನೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಿಸಿ ಜನನೊಲು 47 ಜನ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗೊ:ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶ]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಾಲೆ ರಾಜೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಮುಳುಗಿನ ಸಾವುಲು]] 5tkm8jf6fv91zzki23axwu8akldbity 360983 360982 2026-05-29T01:58:44Z ChiK 1136 Reverted edit by [[Special:Contributions/ChiK|ChiK]] ([[User talk:ChiK|talk]]) to last revision by [[User:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] 356674 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೋಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ | image = Ptolémée XIII (Torlonia).jpg | caption = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಶಿಲ್ಪ | birth_date = c. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 62 | death_date = 13 ಜನವರಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 47 | known_for = ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಫರೋ | father = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XII }} ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೊಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೨ - ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೩ ಜನವರಿ ೪೭) ಒರಿ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆತ ಶಾಸಕೆರ್ನ ಒರಿಯೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿ XII ನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ ಮೆಗ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಹ-ರಾಜಕ."<ref>Ptolemy XIII". Retrieved 2024-10-26. </ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ನಡುಟು ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ಸುರು ಆಂಡ್. ಅಪಗ ಆರ್ ತನ್ನ ಬೇತೆ ಅಕ್ಕ ಅರ್ಸಿನೋ IV ನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == === ಸಹ-ರೀಜೆಂಟ್ ಆದ್ === ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೫೧ಡ್ ೧೧ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಟಾಲೆಮಿ XII ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ಏರ್ಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಆಸೆ ಪಂಡ ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು. ಆಂಡಲಾ, ನಪುಂಸಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಆಡಳಿತೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>"Historiae Romanae". Retrieved 2023-02-20.</ref> ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೪೮ಡ್, ಟಾಲೆಮಿ XIII ಬೊಕ್ಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಫಲವಾದ್, ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. === ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ === ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸಿರಿಯಾ ಗ್ ಪೋದು, ಒಂಜಿ ಸೈನ್ಯೊನು ಕಟ್ಟ್ ದ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆತ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಅದೇ ಸಮಯೊಡು, ಬೇತೆ ಒರಿ ಅಕ್ಕ, ಆರ್ಸಿನೋ IV, ಲಾ ಸಿಂಹಾಸನೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ರೋಮನ್ ನಾಯಕೆರ್ ಪೊಂಪೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ಆಶ್ರಯ ದೆತೊನುವೆರ್. ಆಂಡ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಅರೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ನನ ದುಂಬು ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗ್ ಬನ್ನಗ ಪೊಂಪೆನ ತಲೆನ್ ತೂದು ಖುಷಿ ಆಯಿಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅಯನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸೀಸರ್ ನ ಬೆಂಬಲೊನು ಪಡೆದ್ ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಪೊಥಿನಸ್ ನ್ ಮರಣದಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್. === ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ === ಟಾಲೆಮಿ XIII, ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಆರ್ಸಿನೋ IV ನ ಒಟ್ಟುಗು, ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಯುದ್ಧ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ನಗರೊಡು ನಡತ್ಂಡ್ (ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭)). ಈ ಸಮಯೊಡು ನಗರೊದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಮೂಲೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಲೈಬ್ರರಿಲಾ ಈ ಸಮಯೊಡು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> === ಸಾವು === ನನೊಂಜಿ ನೈಲ್ ಯುದ್ಧೊಡು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭) ಸೀಸರ್ ಗೆಂದಿನಾರ್. ಟಾಲೆಮಿ XIII ನಗರೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪುನಗ ನೈಲ್ ನದಿಡ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯೆರ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಅಪಗ ಏಕೈಕ ಆಡಳಿತಗಾರೆ ಆದ್ ಉಂತುದು ಅರೆನ ಮೆಗ್ಯೆ ಟಾಲೆಮಿ XIV ನ್ ಸಹ-ರಾಜೆಂಟ್ ಆದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. == ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ == ಟಾಲೆಮಿ XIII ಕೆಲವು ಕೃತಿಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು: * ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ನ "ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್". * ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಶಾನ "ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ". * 1963 ರ ಸಿನಿಮಾ "ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ". * ಎಚ್ ಬಿ ಒ ಟಿವಿ ಸರಣಿ "ರೋಮ್" * 2017 ದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ "ಅಸ್ಸಾಸಿನ್ಸ್ ಕ್ರೀಡ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್" == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://virtualreligion.net/iho/ptolemy_13.html ಟಾಲೆಮಿ XIII ಪ್ರವೇಶ] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರಿ.ಪೂ ೬೦ ದಶಕದ ಜನನೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಿಸಿ ಜನನೊಲು 47 ಜನ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗೊ:ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶ]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಾಲೆ ರಾಜೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಮುಳುಗಿನ ಸಾವುಲು]] fkd5z2brmplioyvd59004bhqjygpycb 360984 360983 2026-05-29T11:38:50Z ChiK 1136 /* ಉಲ್ಲೇಕೊಲು */ 360984 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೋಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ | image = Ptolémée XIII (Torlonia).jpg | caption = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಶಿಲ್ಪ | birth_date = c. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 62 | death_date = 13 ಜನವರಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 47 | known_for = ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಫರೋ | father = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XII }} ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೊಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೨ - ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೩ ಜನವರಿ ೪೭) ಒರಿ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆತ ಶಾಸಕೆರ್ನ ಒರಿಯೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿ XII ನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ ಮೆಗ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಹ-ರಾಜಕ."<ref>Ptolemy XIII". Retrieved 2024-10-26. </ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ನಡುಟು ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ಸುರು ಆಂಡ್. ಅಪಗ ಆರ್ ತನ್ನ ಬೇತೆ ಅಕ್ಕ ಅರ್ಸಿನೋ IV ನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == === ಸಹ-ರೀಜೆಂಟ್ ಆದ್ === ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೫೧ಡ್ ೧೧ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಟಾಲೆಮಿ XII ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ಏರ್ಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಆಸೆ ಪಂಡ ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು. ಆಂಡಲಾ, ನಪುಂಸಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಆಡಳಿತೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>"Historiae Romanae". Retrieved 2023-02-20.</ref> ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೪೮ಡ್, ಟಾಲೆಮಿ XIII ಬೊಕ್ಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಫಲವಾದ್, ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. === ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ === ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸಿರಿಯಾ ಗ್ ಪೋದು, ಒಂಜಿ ಸೈನ್ಯೊನು ಕಟ್ಟ್ ದ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆತ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಅದೇ ಸಮಯೊಡು, ಬೇತೆ ಒರಿ ಅಕ್ಕ, ಆರ್ಸಿನೋ IV, ಲಾ ಸಿಂಹಾಸನೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ರೋಮನ್ ನಾಯಕೆರ್ ಪೊಂಪೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ಆಶ್ರಯ ದೆತೊನುವೆರ್. ಆಂಡ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಅರೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ನನ ದುಂಬು ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗ್ ಬನ್ನಗ ಪೊಂಪೆನ ತಲೆನ್ ತೂದು ಖುಷಿ ಆಯಿಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅಯನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸೀಸರ್ ನ ಬೆಂಬಲೊನು ಪಡೆದ್ ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಪೊಥಿನಸ್ ನ್ ಮರಣದಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್. === ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ === ಟಾಲೆಮಿ XIII, ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಆರ್ಸಿನೋ IV ನ ಒಟ್ಟುಗು, ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಯುದ್ಧ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ನಗರೊಡು ನಡತ್ಂಡ್ (ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭)). ಈ ಸಮಯೊಡು ನಗರೊದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಮೂಲೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಲೈಬ್ರರಿಲಾ ಈ ಸಮಯೊಡು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> === ಸಾವು === ನನೊಂಜಿ ನೈಲ್ ಯುದ್ಧೊಡು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭) ಸೀಸರ್ ಗೆಂದಿನಾರ್. ಟಾಲೆಮಿ XIII ನಗರೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪುನಗ ನೈಲ್ ನದಿಡ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯೆರ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಅಪಗ ಏಕೈಕ ಆಡಳಿತಗಾರೆ ಆದ್ ಉಂತುದು ಅರೆನ ಮೆಗ್ಯೆ ಟಾಲೆಮಿ XIV ನ್ ಸಹ-ರಾಜೆಂಟ್ ಆದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. == ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ == ಟಾಲೆಮಿ XIII ಕೆಲವು ಕೃತಿಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು: * ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ನ "ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್". * ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಶಾನ "ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ". * 1963 ರ ಸಿನಿಮಾ "ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ". * ಎಚ್ ಬಿ ಒ ಟಿವಿ ಸರಣಿ "ರೋಮ್" * 2017 ದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ "ಅಸ್ಸಾಸಿನ್ಸ್ ಕ್ರೀಡ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್" == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://virtualreligion.net/iho/ptolemy_13.html ಟಾಲೆಮಿ XIII ಪ್ರವೇಶ] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರಿ.ಪೂ ೬೦ ದಶಕದ ಜನನೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಿಸಿ ಜನನೊಲು 47 ಜನ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗೊ:ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶ]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಾಲೆ ರಾಜೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಮುಳುಗಿನ ಸಾವುಲು]] qkt9j3606cuno54f7sj6wxhxwettdv8 360985 360984 2026-05-29T11:39:11Z ChiK 1136 360985 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೋಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್ | image = Ptolémée XIII (Torlonia).jpg | caption = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಶಿಲ್ಪ | birth_date = c. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 62 | death_date = 13 ಜನವರಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 47 | known_for = ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನ ಫರೋ | father = ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XII }} '''ಪ್ಟೋಲೆಮಿ XIII ಥಿಯೊಸ್ ಫಿಲೋಪೇಟರ್''' (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬೨ - ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೩ ಜನವರಿ ೪೭) ಒರಿ ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹ ಆದಿತ್ತೆರ್, ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆತ ಶಾಸಕೆರ್ನ ಒರಿಯೆ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಟಾಲೆಮಿ XII ನ ಮಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ ಮೆಗ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಹ-ರಾಜಕ."<ref>Ptolemy XIII". Retrieved 2024-10-26. </ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ನಡುಟು ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ಸುರು ಆಂಡ್. ಅಪಗ ಆರ್ ತನ್ನ ಬೇತೆ ಅಕ್ಕ ಅರ್ಸಿನೋ IV ನೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. == ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ == === ಸಹ-ರೀಜೆಂಟ್ ಆದ್ === ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೫೧ಡ್ ೧೧ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಅಪ್ಪೆ ಟಾಲೆಮಿ XII ಸೈತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಸಿಂಹಾಸನೊಗು ಏರ್ಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಪ್ಪೆನ ಆಸೆ ಪಂಡ ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ VII ನ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು. ಆಂಡಲಾ, ನಪುಂಸಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಆಡಳಿತೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>"Historiae Romanae". Retrieved 2023-02-20.</ref> ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೪೮ಡ್, ಟಾಲೆಮಿ XIII ಬೊಕ್ಕ ಪೊಥಿನಸ್ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೆರ್. ಫಲವಾದ್, ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ ದೇಶೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. === ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ === ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸಿರಿಯಾ ಗ್ ಪೋದು, ಒಂಜಿ ಸೈನ್ಯೊನು ಕಟ್ಟ್ ದ್, ಈಜಿಪ್ಟ್ ನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆತ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಒಂಜಿ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ಅದೇ ಸಮಯೊಡು, ಬೇತೆ ಒರಿ ಅಕ್ಕ, ಆರ್ಸಿನೋ IV, ಲಾ ಸಿಂಹಾಸನೊನು ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಈ ಸಮಯೊಡು ರೋಮನ್ ನಾಯಕೆರ್ ಪೊಂಪೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ಆಶ್ರಯ ದೆತೊನುವೆರ್. ಆಂಡ ಟಾಲೆಮಿ XIII ಅರೆನ್ ಕೊಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ನನ ದುಂಬು ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಗ್ ಬನ್ನಗ ಪೊಂಪೆನ ತಲೆನ್ ತೂದು ಖುಷಿ ಆಯಿಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅಯನ್ ಸರಿಯಾದ್ ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಆದೇಶ ಕೊರ್ತೆರ್. ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಸೀಸರ್ ನ ಬೆಂಬಲೊನು ಪಡೆದ್ ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತೆರ್. ಪೊಥಿನಸ್ ನ್ ಮರಣದಂಡನೆ ಮಲ್ತೆರ್. === ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ === ಟಾಲೆಮಿ XIII, ಅರೆನ ಅಕ್ಕ ಆರ್ಸಿನೋ IV ನ ಒಟ್ಟುಗು, ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಯುದ್ಧ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ ನಗರೊಡು ನಡತ್ಂಡ್ (ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಮುತ್ತಿಗೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭)). ಈ ಸಮಯೊಡು ನಗರೊದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ಮೂಲೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಲೈಬ್ರರಿಲಾ ಈ ಸಮಯೊಡು ಹಾನಿಯಾತ್ಂಡ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> === ಸಾವು === ನನೊಂಜಿ ನೈಲ್ ಯುದ್ಧೊಡು (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೪೭) ಸೀಸರ್ ಗೆಂದಿನಾರ್. ಟಾಲೆಮಿ XIII ನಗರೊಡ್ದ್ ಪಲಾಯನ ಮಲ್ಪುನಗ ನೈಲ್ ನದಿಡ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಯೆರ್.<ref>Southern, Pat (2000). Cleopatra. Tempus. p. 102.</ref> ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ ಅಪಗ ಏಕೈಕ ಆಡಳಿತಗಾರೆ ಆದ್ ಉಂತುದು ಅರೆನ ಮೆಗ್ಯೆ ಟಾಲೆಮಿ XIV ನ್ ಸಹ-ರಾಜೆಂಟ್ ಆದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. == ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ == ಟಾಲೆಮಿ XIII ಕೆಲವು ಕೃತಿಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು: * ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ರಿಡೆರಿಕ್ ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ನ "ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್". * ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಶಾನ "ಸೀಸರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರ". * 1963 ರ ಸಿನಿಮಾ "ಕ್ಲಿಯೋಪಾತ್ರೆ". * ಎಚ್ ಬಿ ಒ ಟಿವಿ ಸರಣಿ "ರೋಮ್" * 2017 ದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ "ಅಸ್ಸಾಸಿನ್ಸ್ ಕ್ರೀಡ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್" == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://virtualreligion.net/iho/ptolemy_13.html ಟಾಲೆಮಿ XIII ಪ್ರವೇಶ] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರಿ.ಪೂ ೬೦ ದಶಕದ ಜನನೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಿಸಿ ಜನನೊಲು 47 ಜನ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗೊ:ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಫರೋಹೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಟಾಲೆಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶ]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಾಲೆ ರಾಜೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಮುಳುಗಿನ ಸಾವುಲು]] 58hq8ixbhtw5n1stptnc9aqe0rfhlvw ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra/ಕಲ್ಪುನಕಳ1 2 27134 360972 2026-05-28T15:55:35Z Mahaveer Indra 1023 ಹೊಸ ಪುಟ: ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನಡುಟು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಬೀದರ್, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಕೊಳ್ಳೆಗಾಲ ನೆಕ್ಕ್ ಸಮಾನ ಅಂತರೊಡು ಉಂಡು. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಪಂದ್ ಪು... 360972 wikitext text/x-wiki ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ನಡುಟು ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆ. ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಬೀದರ್, ತೆಂಕಾಯಿಡ್ ಕೊಳ್ಳೆಗಾಲ ನೆಕ್ಕ್ ಸಮಾನ ಅಂತರೊಡು ಉಂಡು. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಗ್ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಪಂದ್ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು. ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫೆರ್, ಕನಕದಾಸೆರ್, ವರಕವಿ ಸರ್ವಜ್ಞೆರ್, ಹಾನಗಲ್ ಕುಮಾರ ಶಿವಯೋಗಿಲು, ವಾಗೀಶ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯೆರ್, ಕನ್ನಡದ ಕಾದಂಬರಿ ಪಿತಾಮಹ ಗಳಗನಾಥೆರ್, ಗಾನಯೋಗಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ ಗವಾಯಿಲು, ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರಾಯಿನ ಡಾ. ವಿನಾಯಕ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಕಾಕೆರ್ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಮಹನೀಯೆರೆಗ್ ಜನ್ಮ ಕೊರ್ನ ಜಿಲ್ಲೆ ಹಾವೇರಿ. ನಮ ದೇಸೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಾದ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಎದುರು ಪೊರ್ಂಬಾಟ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ವೀರ ಮರಣ ಹೊಂದಿನ ಹುತಾತ್ಮ ಮೈಲಾರ ಮಹದೇವಪ್ಪೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೋಟೆಬೆನ್ನೂರುದಾರ್. ನನೊರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪೊರ್ಂಬಾಟ ಮಲ್ತಿನ ದಿವಂಗತ ಹಳ್ಳಿಕೇರಿ ಗುದ್ಲೆಪ್ಪೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೊಸರಿತ್ತಿದಾರ್. ಈ ಜಿಲ್ಲೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ಬೊಕ್ಕ ವರದಾ ತುದೆತ್ತ ಆಯೆರ್‌ಡ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಆವರ ದುಂಬು ಗದಗ ಜಿಲ್ಲೆ ಬುಕ್ಕ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಮೂಲುದ ಜನಕ್ಲು ಮಲ್ತಿನ ಬೇಡಿಕೆಗ್ ಒತ್ತೊನಿನ ಸರ್ಕಾರ, ೨೪ನೇ ತಾರೀಕ್ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೯೭ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆರ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸೊ ಉಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಜನಕುಲೆನ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ನಾಗರಿಕತೆದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ಐತಿಹ್ಯೊಲು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವೈಭವೊನು ತೋಜಾವುನ ಮಸ್ತ್ ಕುರುಹುಲು ಜಿಲ್ಲೆದ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ಲಾ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಚಾಲುಕ್ಯೆರ್, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟೆರೆನ ಕಾಲದ ಸುಮಾರ್ 1300 ಶಿಲಾಶಾಸನೊಲು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ತಿಕ್ಕ್‌ದುಂಡು. ರಾಜ್ಯದ ವಾ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲುಲಾ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ರಾಜಧಾನಿನ್ ಹೊಂದಂದೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಮಸ್ತ್ ಮಾಂಡಲಿಕೆರ್ ಆಳೊಂದು ಪೋತೆರ್. ಬಂಕಾಪುರದ ಚಳ್ಳಕೇತೆರ್, ಗುತ್ತವುಲದ ಗುತ್ತೆರ್, ಹಾನಗಲ್‌ದ ಕದಂಬೆರ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಸಾಮಂತೆರ್ಲಾ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕನ್ನಡದ ಆದಿಕವಿ ಪಂಪನ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ ದೇವೇಂದ್ರಮುನಿಲು, ರನ್ನ ಚಾವುಂಡರಾಯನ ಗುರುಕುಲಾಯಿನ ಅಜಿತ ಸೇನಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಬಂಕಾಪುರೊಡು ವಾಸವಾದಿತ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬಂಕಾಪುರ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನೆರೆನ ರಡ್ಡನೇ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಗುತ್ತೆರ್ 12ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುಭಾಗೊರ್ದು 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಮುಟ್ಟ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ ಮಾಂಡಳಿಕೆರಾದ್ ಗುತ್ತವೊಲ (ಇತ್ತೆದ ಗುತ್ತಲ) ಗ್ರಾಮಾರ್ಡ್ ಆಡಳಿತ ನಡಪಾದೆರ್. ಅಂಚನೆ ಸೇವುಣೆರೆನ ಮಾಂಡಳಿಕೆರಾದ್ಲಾ ದೇವಗಿರಿಡ್ ಆಡಳಿತ ನಡಪಾದೆರ್. ಗುತ್ತಲದ ಮುಟ್ಟದ ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರೊಡು ತಿಕ್ಕಿನ ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಲ್ಲಿದೇವೆ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ 6ನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಮಾಂಡಳಿಕೆರಾದಿತ್ತೆ ಪನ್ಪಿ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಮಲ್ಲಿದೇವೆ ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರೊಡು ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ಕಟ್ಟಾಯೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕಲ್ಯಾಣ ಚಾಲುಕ್ಯೆರೆನ ಕಾಲೊಡು ನೊಣಂಬೆರ್ ರಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಮಲ್ತೊಂದು ಸುಮಾರ್ 100 ಗ್ರಾಮಲೆನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿಡ್ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿದ ಪೊರ್ಲುದ ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನೊನು ತೂವೊಲಿ. ಜಿಲ್ಲೆದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಾಮಂತೆರ್ ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಮಸ್ತ್ ಕುರುಹುಲೆನ್ ಬುಡುದು ಪೋತೆರ್. ಹಾನಗಲ್‌ದ ತಾರಕೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರಟ್ಟೀಹಳ್ಳಿದ ಕದಂಬೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹರಳಹಳ್ಳಿದ ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬಂಕಾಪುರದ ನಗರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚೌಡಯ್ಯದಾನಪುರದ ಮುಕ್ತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಹಾವೇರಿದ ಪುರಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಗಳಗನಾಥದ ಈಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಯಳವಟ್ಟಿದ ಜೈನ ಬಸದಿ ಉಂದು ಮಾತಾ ಜಿಲ್ಲೆದ ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಪೊರ್ಲುನು ಎತ್ತ್‌ದ್ ತೋಜಾವುಂಡು. rxt0wit1hdlhjsmpa2uknd3meod391u