ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 4565 363176 360957 2026-07-26T09:53:57Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363176 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಬೆಂಗಳೂರು | other_name = Bangalore | native_name = | native_name_lang = ISO 15919 | official_name = | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | blank_emblem_size = | settlement_type = ಮಹಾನಗರ | image_skyline = {{multiple image |border = infobox |perrow = 1/3/2/1 |total_width = 300 |caption_align = center | image1=View from Visvesvaraya Industrial and Technological Museum (2025) 02.jpg | caption1 = ಯುಬಿ ಸಿಟಿ ಕಟ್ಟಡ | image2=Dharmaraya Swamy Temple Bangalore edit1.jpg | caption2 = ಧರ್ಮರಾಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ತಾನ | image3=Bangalore_palace_IMG_20121230_154849.jpg | caption3 = ಬೆಂಗಳೂರು ಅರಮನೆ | image4=Gopura of Someshwara temple (16th century) in Bengaluru.JPG | caption4 = ಹಲಸೂರು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ | image5=Bagmane Tech Park, CV Raman Nagar, Bengaluru, India (2007).jpg | caption5 = ಬಾಗ್ಮನೆ ಟೆಕ್ ಪಾರ್ಕ್ | image6=Infosys_(4911287704).jpg | caption6 = ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ | image7=Vidhana Soudha 2012.jpg | caption7 = ವಿಧಾನ ಸೌಧ }} | nicknames = ಭಾರತದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ, ಭಾರತದ ಐಟಿ ರಾಜಧಾನಿ, ಭಾರತದ ಉದ್ಯಾನನಗರಿ | mapframe = yes | mapframe-point = none |pushpin_relief=y |pushpin_map = India#Karnataka | coordinates = {{coord|12|58|44|N|77|35|30|E|type:city_region:IN-KA|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ]] | established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = ೧೫೩೭ | founder = [[೧ನೇ ಕೆಂಪೇಗೌಡ]] | named_for = | government_type = ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ | governing_body = ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ{{efn|The Greater Bengaluru Governance Bill, 2024 provides for the division of the former [[Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike]] into up to seven city corporations, each of which will be responsible for providing basic civic services within its respective jurisdiction.<ref>{{cite news |title=Greater Bengaluru Bill proposes up to 7 corporations |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/greater-bengaluru-governance-bill-2024-provides-for-three-tier-structure-with-provision-to-carve-out-multiple-corporations/article68382474.ece |work=The Hindu |date=12 March 2025 |access-date=16 May 2025}}</ref> In July 2025, the [[Government of Karnataka]] notified the setting up of five municipal corporations&ndash;Bengaluru Central City Corporation, Bengaluru North City Corporation, Bengaluru South City Corporation, Bengaluru East City Corporation, and Bengaluru West City Corporation.<ref>{{cite web |title=BBMP Restructure: Bengaluru Set for 5 New Civic Bodies by July 15 |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/bbmp-likely-to-be-divided-into-5-separate-civic-bodies-official-notification-to-be-passed-by-july-15-3619495 |access-date=9 July 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=9 July 2025}}</ref>}} | leader_title = ಮೇಯರ್ | leader_name = ''ಕಾಲಿ ಉಂಡು'' | leader_title2 = ಕಮಿಷನರ್ | leader_name2 = ಮಹೇಶ್ವರ ರಾವ್ (ಭಾ.ಆ.ಸೇ)<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/bengaluru-maheshwar-rao-takes-charge-as-bbmp-chief-commissioner/article69510289.ece|title=Maheshwar Rao takes charge as BBMP Chief Commissioner|newspaper=[[The Hindu]]|date=30 April 2025|access-date=1 May 2025}}</ref> | unit_pref = Metric | area_footnotes = <ref name="History">{{cite web |title=History of BBMP |url=https://bbmp.gov.in/historyofbbmp.html |work=[[Bruhat Bengaluru Mahanagara Palike]] |access-date=20 May 2021 |archive-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201102002519/https://bbmp.gov.in/historyofbbmp.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Introduction - BMRDA |url=https://bmrda.karnataka.gov.in/info-1/Introduction/en |work=Bangalore Metropolitan Region Development Authority |access-date=20 May 2021 |archive-date=20 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520173907/https://bmrda.karnataka.gov.in/info-1/Introduction/en |url-status=dead }}</ref> | area_rank = | area_total_km2 = 741 | area_metro_km2 = 8005 | elevation_footnotes = <ref>{{cite journal |author1=H.S. Sudhira |author2=T.V. Ramachandra |author3=M.H. Bala Subrahmanya |title=City Profile&nbsp;— Bangalore |journal=Cities |volume=24 |issue=5 |place=Bangalore |page=382 |year=2007 |doi=10.1016/j.cities.2007.04.003 |url=http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/pubs/ces_pubs/pubs_2007/theme4_42.pdf | access-date=13 October 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121224120858/http://www.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/pubs/ces_pubs/pubs_2007/theme4_42.pdf | archive-date=24 December 2012 | url-status=dead |issn = 0264-2751 }}</ref> | elevation_m = 920 | population_as_of = 2011 | population_total = 8443675 | population_footnotes = <ref name="2011 Census of India"/> | population_rank = [[List of most populous cities in India|3rd]] | population_density_km2 = auto | population_urban = 10,456,000 | population_urban_footnotes = <ref>{{cite web |title=India Stats: Million plus cities in India as per Census 2011 |url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 |work=[[Press Information Bureau]] | access-date=20 August 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150630112755/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 | archive-date=30 June 2015 | url-status=dead }}</ref> | population_blank1_title = Rank | population_blank1 = ೫ನೇ | population_blank1_footnotes = | population_demonym = {{nowrap|{{hlist|Bengalurinavaru|Bengalurian}}}} | blank_name_sec1 = [[Purchasing Power Parity|GDP (PPP)]] | blank_info_sec1 = $359.9&nbsp;billion<ref name="C40">{{cite web|url=https://www.c40.org/cities/bengaluru/|title=Bengaluru|work=C40|access-date=1 June 2024|archive-date=25 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240925225406/https://www.c40.org/cities/bengaluru/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Deep Dive City Bangalore, India|url=https://transformative-mobility.org/wp-content/uploads/2023/12/Bangalore-Deep-Dive.pdf|publisher=Transformative Urban Mobility Initiative|access-date=12 January 2024|archive-date=9 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240109104258/https://transformative-mobility.org/wp-content/uploads/2023/12/Bangalore-Deep-Dive.pdf|url-status=live}}</ref> | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|Pincode(s)]] | postal_code = ೫೬೦ xxx | area_code = [[Telephone numbers in India|+91-(0)80]] | registration_plate = [[List of RTO districts in India#KA—Karnataka|KA:]]01-05, 41, 50-53, 57-61 | blank2_name = {{nowrap|[[Official language]]}} | blank2_info = [[ಕನ್ನಡ]]<ref>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013) |access-date=14 January 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016}}</ref> | website = {{URL|www.bbmp.gov.in/}} | footnotes = }} '''ಬೆಂಗಳೂರು''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಮಲ್ಲ ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಧಾನಿ ಕೇಂದ್ರ, ಜಿಲ್ಲಾಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಸಬಾ ಹೋಬಳಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ. ಬೆಂಗಳೂರು ತಾಲೂಕು 486 ಚ.ಕಿ.ಮೀ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಉಂಡು. ಬೆಂಗಳೂರು 3 ತಾಲ್ಲೂಕುಲೆನ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ಬೆಂಗಳೂರು ತಾಲ್ಲೂಕು ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಯಲಹಂಕ ತಾಲೂಕು ರಚನೆ, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ತಾಲೂಕುನು ಬನಶಂಕರಿ ಪಂಡ್‌ದ್ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್, ಬನಶಂಕರಿ ತಾಲ್ಲೂಕುನು ವಿಭಜನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರ ತಾಲೂಕು ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಬೆಂಗಳೂರು ಉಂದೊಂಜಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ನಗರ. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ. ಬೆಂಗಳೂರುನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಸಿಟಿ ಪಂದು ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬೆಂಗಳೂರುನು ಕೆಂಪೆಗೌಡೆರು ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಪಿರಾಕುಡ್ ಬೆಂದಕಾಳೂರು ಪಂದು ಲೆತ್ತೊಂದು ಇತ್ತೆರು. ಮುಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ತೂಪಿನಂಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಇಂಚಿನ ಮಸ್ತು ಜಾಗ ಉಂಡು. ರಾಜಕಾರಣಿಲ್ ಒಟ್ಟೂಗ್ ಸೆರುನ ಅಂಚಿನ ಜಾಗ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಲಯ ಉಂಡು ಮಸ್ತು ಬಗೆತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಲು ಉಂಡು. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೫೩೭ಟ್ ಯಲಹಂಕ ನಾಡಪ್ರಭು [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ]]ರ್ದ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿದ ಮಿತ್ತ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಉಂಡು. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ೫ನೇ ಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಬೆಂಗಳೂರು ಅತೀ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್‌ ಉಪ್ಪುನ ನಗರೊಲೆಡ್‍ ೩ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ಜಗತ್ತಿನ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ]] ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಕಾರಣ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಭಾರತದ 'ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ' ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಅಡಿ (೯೧೪.೪ ಮೀ)ಗಳಿಗಿಂತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 'ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್', 'ಲಾಲ್ ಬಾಗ್'ಗಳಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಗರವು 'ಉದ್ಯಾನ ನಗರಿ' ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ವಿಶ್ವದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ೧೦ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಕೂಡ ಒಂದು. == ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ತಾಲ್ಲೂಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ == ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆಲು ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಎಲ್ಯ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್‌ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ರಡ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್‌ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" !ಜಿಲ್ಲೆ !ತಾಲೂಕು !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ|| |- | '''01.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು]]''' || || (1991 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ) |- | || 01.ಬೆಂಗಳೂರು || 486 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 02.[[ಆನೇಕಲ್]] || 530 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || ೦3.[[ಕೆಂಗೇರಿ]] || 457 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 04.[[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]] || 336 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 05.[[ಯಲಹಂಕ]] || 387 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | ಒಟ್ಟು || ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 2196 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | '''02.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ]]''' || || || |- | || 01.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] || 791 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 02.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ]] || 449 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 03.[[ಹೊಸಕೋಟೆ]] || 548 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | || 04.[[ನೆಲಮಂಗಲ]] || 510 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |- | ಒಟ್ಟು || ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 2298 ಚ.ಕಿ.ಮೀ |} == ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಹೋಬಳಿಲೂ == ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಎಲ್ಯ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ಒಂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್‌ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ರಡ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಲೆನ್‍ಲಾ ಒಳಗೊಂಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" !ಜಿಲ್ಲೆ !ತಾಲೂಕು !ಹೋಬಳಿ !ನಗರ ಸ್ಥಿತಿ || |- | '''02.[[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು]]''' || || || |- | || 1.ಬೆಂಗಳೂರು|| || || |- | || || 01.ಬೆಂಗಳೂರು ಕಸಬಾ || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಯಶವಂತಪುರ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ಬೇಗೂರು]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || 2.[[ಯಲಹಂಕ]] || |- | || || 01.[[ಯಲಹಂಕ|ಯಲಹಂಕ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಹೆಸರುಘಟ್ಟ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ಚಿಕ್ಕಜಾಲ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 3.[[ಕೆಂಗೇರಿ]] || |- | || || 01.[[ಕೆಂಗೇರಿ|ಕೆಂಗೇರಿ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ದಾಸನಪುರ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 04.[[ತಾವರೆಕೆರೆ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 4. [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]]|| |- | || || 01.[[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ|ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ ಕಸಬಾ]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 02.[[ವರ್ತೂರು]] || ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ |- | || || 03.[[ಬಿದರಹಳ್ಳಿ]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 5.[[ಆನೇಕಲ್]] || || || |- | || || 01.[[ಆನೇಕಲ್|ಆನೇಕಲ್ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಅತ್ತಿಬೆಲೆ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 03.[[ಸರ್ಜಾಪುರ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 04.[[ಜಿಗಣಿ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || 6.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ]] || |- | || || 01.[[ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ|ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಮಧುರೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಂಗಲ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 04.[[ಸಾಸಲು]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 05.[[ತುಬಗೆರೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 7.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ]] || |- | || || 01.[[ದೇವನಹಳ್ಳಿ|ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಕಸಬಾ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ಕುಂದಾಣ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ವಿಜಯಪುರ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 04.[[ಚನ್ನರಾಯ ಪಟ್ಟಣ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 8.[[ಹೊಸಕೋಟೆ]] || |- | || || 01.[[ಹೊಸಕೋಟೆ|ಹೊಸಕೋಟೆ ಕಸಬಾ]] || ನಗರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ನಂದಗುಡಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ಸೂಲಿಬೆಲೆ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 04.[[ಅನುಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 05.[[ಜಡಿಗೆನಹಳ್ಳಿ]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || 9.[[ನೆಲಮಂಗಲ]] || |- | || || 01.[[ನೆಲಮಂಗಲ|ನೆಲಮಂಗಲ ಕಸಬಾ]] || ಪುರ ಸಭೆ |- | || || 02.[[ತ್ಯಮಗೊಂಡ್ಲು]] || ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ |- | || || 03.[[ದಾಬಸ್ ಪೇಟೆ]]/[[(ಸೋಂಪುರ)]] || ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯಿತಿ |- | ಒಟ್ಟು || 09 - ತಾಲ್ಲೂಕು || 34 - ಹೋಬಳಿ || |} == ಭೂಗೋಳ == ಬೆಂಗಳೂರು [[ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ]] ರ್ದು ೯೦೦ ಮೀ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು<ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/webhp?oq=banglore+didtance+ab&aqs=chrome.1.69i57j0l3.12879j0j7&client=ms-android-lenovo&sourceid=chrome-mobile&ie=UTF-8|title=Google|website=www.google.com}}</ref>. ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ೧೨° ೩೯' ಉ ಬುಕ್ಕೊ ೧೩° ಉ ಅಕ್ಷಾಂಶೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಬೆಂಗಳೂರುಡು ಸದಾಕಾಲ ತಂಪು ವಾತಾವರಣ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಸುಮಾರು ೨೪°C ರ್ದ್ ೩೫°C ಮುಟ್ಟ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಉಪ್ಪುಂಡು. [[ಸದಾಶಿವನಗರ|ಸದಾಶಿವನಗರದ]] [[ರಮಣಶ್ರೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೆಂಗಳೂರುದ ಅತೀ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. ಅಯಿಕ್ ದುಂಬು [[ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ|ಮಲ್ಲೇಶ್ವರದ]] [[ವಯ್ಯಾಲಿ ಕಾವಲ್]] ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಬೆಂಗಳೂರುದ [[ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ]] ಅತಿ ತಗ್ಗ್‌ದ ಪ್ರದೇಶವಾದ್ ಉಂಡು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾದ [[ಮೈಸೂರು]] ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿಯ [[ಹೃದಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ನಗರವು, [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಆಗ್ನೇಯ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ೭೪೧ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವುಳ್ಳ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ೫.೮ ಮಿಲಿಯನ್ (ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಮೂರನೆ ನಗರ) ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೩೧೧೩ ಅಡಿ(೯೪೯ ಮಿ.) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸುಂದರವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ವಾತಾವರಣವಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಪದೇ ಪದೇ ಮಳೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತ ಬೇಸಿಗೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿದ್ದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸುಂದರ ವಾತಾವರಣವು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದ್ದು, ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದವರ ಸ್ವರ್ಗ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಇದಕ್ಕೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ೨೦ ರಿಂದ ೩೬ ಡಿಗ್ರಿಯಿದ್ದು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ೧೭ ರಿಂದ ೨೭ ಡಿಗ್ರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೧೫೩೭ರ ತನಕ ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ [[ಗಂಗ]], [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳರ]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ನಂತರ [[ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ |ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ನಾಡ ಪ್ರಭು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿ ಆಧುನಿಕ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾದರು. ಮರಾಠರು ಮತ್ತು ಮುಘಲರ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ರಾಜರ ಆಧಿಪತ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿದಿತ್ತು. ನಂತರ [[ಹೈದರ್ ಅಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ]]ರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಬೆಂಗಳೂರು, [[ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ|ನಾಲ್ಕನೇ ಆಂಗ್ಲೋ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧ]](೧೭೯೯)ದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಪಾಲಾಯಿತು. ತದನಂತರ ಬ್ರಿಟೀಷರು ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿ, ಬೆಂಗಳೂರನ್ನು ಅದರ [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿ, ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಪ್ಪಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ೧೫೩೭|೧೫೩೭ರಲ್ಲಿ [[ಕೆಂಪೇಗೌಡ]]ರ (೧೫೧೦ - ೧೫೭೦) ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು<ref>{{Cite web|url=https://www.google.co.in/search?client=ms-android-lenovo&ei=7fCDW93_IYv1vgS4052ACA&q=kempegowda+king+of+bangalore&oq=+kempegowda+king+of+bang&gs_l=mobile-gws-wiz-serp.1.0.33i22i29i30l2j33i160.14357.23006..23860...0.0..0.349.4433.0j6j11j2......0....1.........0i203j0i2i203j0i19j0i22i30i19j0i22i30j33i21.DnCZFc1tG7Q|title=Google Search|website=www.google.co.in}}</ref>.ಈ ನಗರವನ್ನು ಕೆಂಪೇಗೌಡರು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಕೆಂಪೇಗೌಡ (೧೫೧೦-೧೫೭೦) ಈ ನಗರವನ್ನು "ಗಂಡು ಭೂಮಿ" ಮತ್ತು "ನಾಯಕರ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳುತಿದ್ದರು. ಹದಿನೆಂಟನೇ/ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಿದ್ದವು. ಅವು "ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ" ಮತ್ತು "ದೊಡ್ಡಪೇಟೆ" ರಸ್ತೆಗಳು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಬೆಂಗಳೂರು ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು. ಶಾಂತಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ, ಪರಿಸರ ಸಮೃದ್ಧಿಯೂ ಜನರನ್ನು ಈ ಊರಿನೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. [[ಹೆಚ್ ಎ ಎಲ್]], [[ಬಿ ಇ ಎಲ್]], [[ಐ ಟಿ ಐ]], [[ಇಸ್ರೋ]] ನಂತಹ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು. ಕೆಂಪೇಗೌಡೆರೆನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡ-೨ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಗೋಪುರೊಲೆನ್ ನಿರ್ಮಿಸಯೆರ್. ಅಯಿಟ್ಟ್ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ನಾಲ್ ಗೋಪುರೊಲೆನ್ ಇತ್ತೆದ ಈ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ. * ಲಾಲಭಾಗ್ * ಕೆಂಪಾಂಬುಧಿ ಕೆರೆ * ಹಲಸೂರು ಕೆರೆ * ಮೇಖ್ರಿ ವೃತ್ತ [[ಚಿತ್ರ:Bengaluru2 003.jpg|thumb|right|250px|ಕೃಷ್ಣರಾಜೇಂದ್ರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] <gallery> Bangalore Urban in Karnataka (India).svg </gallery> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Glass House lalbagh.jpg|thumb|ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಗಾಜಿನ ಮನೆ, ಲಾಲ್‌ಬಾಗ್]] [[ಚಿತ್ರ:Itpl big.jpg|thumb|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ (ಐಟಿಪಿಎಲ್)]] [[ಚಿತ್ರ:Mg road blr.jpg|thumb|ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜನನಿಬಿಡ ರಸ್ತೆ]] [[ಕಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ]] ಬೀಡಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ಹಲವು ಪರದೇಶೀಯರನ್ನು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು ಬಹುಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಹಿಂದುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇದೆ. [[ಕನ್ನಡ]]ವು ಇಲ್ಲಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಬಾಸೆ‌. ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಬಾಸೆಗಳೆಂದರೆ ಉರ್ದು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಮ್. ಮುಂಬಯಿ ನಂತರ ಹಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ(೮೩%) ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ ಇದಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು, ರಂಗ ಶಂಕರ, ಚೌಡಯ್ಯ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಹಾಲ್ ಮತ್ತು ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ರಂಗಭೂಮಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದೆ. "ಬೆಂಗಳೂರು ಹಬ್ಬ"ವು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಜನರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮವಾದ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಮತ್ತು ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯು ಇನ್ನೆರಡು ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳಾಗಿದ್ದು ಜೊತೆಗೆ ರಂಝಾನ್, ಬಕ್ರೀದ್, ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಹಬ್ಬ ಗಳ್ಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ [[ವೆಂಕಟ್ಟಪ್ಪ ಚಿತ್ರ ಕಲಾ ಪರಿಷತ್ತು]], [[ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ]], [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ]], [[ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತಿತರ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯ]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮಿಲನಗೊಂಡಿವೆ. ಆದುದರಿಂದ ಇದು ಈಗ [[ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟನ್ ಸಿಟಿ]] ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ [[ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ|ದೂರದರ್ಶನ]] ಹಾಗೂ [[ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರ|ಆಕಾಶವಾಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಹೆಸರುವಾಸಿ. ದೇಶದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ [[ಎಫ್. ಎಮ್. ರೇಡಿಯೋ]], [[ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲೇ. ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋ|ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋಗೆ]] [[ಪರವಾನಗಿ]] ಸಿಕ್ಕಿ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ರೇಡಿಯೋ ಹೆಸರು [[ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟೀವ್]] [[ತರಂಗಾಂತರ]] ೧೦೭.೮ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಮತ್ತು [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬೆಂಗಳೂರು|ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ರಬಂಧ ಸಂಸ್ಥೆ]](ಐ.ಐ.ಎಮ್) ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನೀಯರಿಂಗ್, ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನೇಜಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿವೆ. ==ಕೈಗಾರಿಕೆ== ಹಿಂದುಸ್ತಾನ ಏರೊನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್), ಭಾರತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿ.ಇ.ಎಲ್), ಭಾರತ ಅರ್ಥ್ ಮೂವರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿ.ಇ.ಎಮ್.ಎಲ್), ಹಿಂದುಸ್ತಾನ ಮಷೀನ್ ಟೂಲ್ಸ್ (ಎಚ್.ಎಮ್.ಟಿ) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೆಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಒರ್ಗನೈಸೆಷನ್ (ಇಸ್ರೊ) ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದುದರಿಂದ, ನಗರವು ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಕಂಪನಿಗಳಾದ ಇನ್ಫೊಸಿಸ್, ವಿಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಟಿಸಿಎಸ್ ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದುದರಿಂದ, ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ ಇಂಟೆಲ್, ಟೆಕ್ಸಸ್ ಇನ್ಸ್ತ್ರುಮೆನ್ತ್ಸ್, ಕ್ವಾಲ್ಕಾಮ್, ಆರ್ಮ್, ಬ್ರಾಡ್ಕಾಮ್, ಇ.ಎಮ್.ಸಿ. ಸ್ಕುವೆರ್, ನೆಟ್ ಆಪ್, ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಸ್ಕ್, ಎಲ್.ಜಿ, ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಮತ್ತು ಐ.ಬಿ.ಎಮ್. ಇಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಂತಹ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇದೊಂದು ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಹಾಗೂ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು. == ಮಾಧ್ಯಮ == ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಮುದ್ರಣಾಲಯ|ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು]] [[೧೮೪೦|೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="ppr">{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=SB3_VodABdIC&pg=PA54&lpg=PA54&dq=1840+printing+press+bangalore&source=web&ots=uNZGhgyiaC&sig=FcVm_5QykIKNsXVvt7YoeYTc1CA|title=Assimilation: A Study of North Indians in Bangalore|author=ವಿಜಯಾ ಬಿ. ಪುಣೆಕರ್ accessdate 2007-10-04}}</ref> ೧೮೫೯ ರಲ್ಲಿ "ಪಂಜಾಬ್ ಕೇಸರಿ" ಎಂಬ ಮೊದಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ "ಮೈಸೂರು ವ್ರಿತ್ತಂತ ಬೋಧಿನಿ" ಎಂಬ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಈಗ "ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ" ಮತ್ತು "ದಿ ಟೈಂಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ" ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ "ಪ್ರಜಾವಾಣಿ" ಮತ್ತು "ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್" ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮುದ್ರಣಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನವೆಂಬರ್ ೧ ೧೯೮೧ ರಂದು "ದೂರದರ್ಶನ" ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೩ ರಂದು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ವಾರ್ತಾ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ನಂತರ ೧೯೯೧ ರಂದು ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನ "ಡಿಡಿ ಚಂದನ" ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ಅನೇಕ ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಟಿವಿ ೯, ಉದಯ, ಈ ಟಿವಿ, ಸುವರ್ಣ, ಜನಶ್ರೀ, ಸಮಯ, ಮುಂತಾದವು. == ಸಂಪರ್ಕ == ನಗರದ ಉಲಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿದಭಾಗೊಲು ಒಂಜೆಕ್ಕೊಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾರಣ ನಗರದ ಉಲಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿದಯಿ ಓಡಾಟ ಮಲ್ಪುನೆ ಬಾರಿ ಸರಳವಾದ್ ಉಂಡು. ನಗರದ ಒಳಗಡೆ ಸಂಚರಿಸಲು, ಜನರು ಆಟೊ ರಿಕ್ಷಾಗಳು, ಕ್ಯಾಬಗಳು, ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ರೇನಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ವಾಯು ವಜ್ರ ಬಸ್ಸುಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗ, ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. '[[ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ|ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ]]'ವಿನ ಮೊದಲನೆಯ ಹಂತ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ೪೨ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು (ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ - ನಾಗಸಂದ್ರದಿಂದ ಯೆಲಚೇನಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ, ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ - ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ) ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಎರಡನೆ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಭಾರತದ [[ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ|ನೈಋತ್ಯ ರೇಲ್ವೆ]] ವಲಯಕ್ಕೆ ಇದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಯಶವಂತಪುರ, ಕ್ಯಾಂಟೊನಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್.ಪುರಂ ನಂತಹ ಕೆಲವು ಇತರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ದೇಶೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗಾಗಿ, ದೇವನಹಳ್ಳಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಿದ್ದು, ಇದು ನಗರದಿಂದ ೪೦ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳು== ಬೆಂಗಳೂರು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವದರಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಪ್ಲಾನೇಟೊರಿಯಮ್, ಲಾಲಬಾಗ್, ಕಬ್ಬನ್ ಪಾರ್ಕ್, ಅಕ್ವೇರಿಯಮ್, ವೆಂಕಟಪ್ಪಾ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ವಿಧಾನ ಸೌಧ ಮತ್ತು ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮುತ್ಯಾಲಮಡುವು(ಮುತ್ತಿನಕಣಿವೆ), [[ಮೈಸೂರು]], ಶ್ರವಣಬೆಳಗೋಳ, ನಾಗರಹೊಳೆ, ಬಂಡಿಪುರ, ರಂಗನತಿಟ್ಟು, [[ಬೇಲೂರು]], [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಹಳೇಬೀಡು]], [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]], [[ಕೊಡಗು]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಆರಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೀಲಾ ಪ್ಯಾಲೇಸ್, ಗೊಲ್ಡನ್ ಲ್ಯಾಂಡಮಾರ್ಕ್, ವಿಂಡ್ಸರ್ ಮ್ಯಾನರ್, ಲಿ ಮೇರಿಡಿಯನ್, ತಾಜ್ ಮತ್ತು ಲಲಿತ್ ಅಶೋಕ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು ಸೂಕ್ತ ಹಾಗು ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಬಹುಮುಖಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣ, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಬೀದಿ ತಿನಿಸುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗಿನ ತಿನಿಸುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಾದ್ಯಂತ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್, ಕೆ.ಎಫ್.ಸಿ ಮತ್ತು ಪೀಜ್ಜಾ ಹಟ್ ಗಳ ಔಟ್ ಲೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸ್ಥಳೀಯ ತಿಂಡಿತಿನಿಸುಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಎಂ.ಟಿ.ಅರ್. ಗೂ ಕೂಡ ಭೇಟಿ ನೀಡಬಹುದು. ಇತರ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಖಾದ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಅಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೆ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಮಾಲ್, ದಿ ಫೋರಮ್, ಗರುಡಾ ಮಾಲ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್,ಒರಾಯನ್ ಮಾಲ್, ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿ ಮಾಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ, ದೇಶಿಯ ಹಾಗು ವಿದೇಶಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಖರೀದಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿವೆ. ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾವೇರಿ ಎಂಪೋರಿಯಮ್ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಚಂದನದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಚೆನ್ನಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಯುವಜನಾಂಗದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ರಾತ್ರಿ ಜೀವನವು ಬಲು ಸೊಗಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ==ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳು== *ವಿಶ್ವದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಜಿಎಲ್‍ಎಲ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಕಂಪನಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂವತ್ತು ನಗರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಟಾಪ್ ೧೦ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು. {{colbegin|2}} ೧ ಬೆಂಗಳೂರು ೨ ಹೋ ಚಿ ಮಿನಾ ಸಿಟಿ ೩ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿ ೪ ಶಾಂಘೈ ೫ ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ೬ ಲಂಡನ್ ೭ ಆಸ್ಟಿನ್g ೮ಹನೋಯಿ ೯ ಬೋಸ್ಟನ್ ೧೦ ನೈರೋಬಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.prajavani.net/news/india-news/%E0%B2%9C%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%BE%E0%B2%B6%E0%B3%80%E0%B2%B2-%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B2%97%E0%B2%B3-%E0%B2%AA%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF-%E0%B2%AC%E0%B3%86%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%85%E0%B2%97%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8-466773.html|title=ಜಗತ್ತಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ|website=Prajavani}}</ref> {{colend|೨}} ==ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು== *೨೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೧೭ *[[ಭಾರತ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ನಗರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಗರಿ [[ಮುಂಬೈ]] ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, [[ದೆಹಲಿ]] ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. *ಮುಂಬೈನ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೊತ್ತ ರೂ.೫೪.೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ. ಇನ್ನು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಂಪತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರೂ.೨೯.೯ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರೂ.೨೧.೩ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಷ್ಟಿದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ೨೦೧೬ನೇ ಸಾಲಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ===ವಲಸೆ=== *ಸ್ವದೇಶದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆ ಆಗಿದೆ. ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ೮೨ ಸಾವಿರ, ಅತಿ ಸಿರಿವಂತರು ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೀತಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಲಸೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ಐದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವೂ ಇದೆ. *ಈ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೬ ಸಾವಿರ ಸಿರಿವಂತರು ತಮ್ಮ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಿಂದ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೫ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ೪ ಸಾವಿರ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋದ ಸಿರಿವಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ ೫೦ ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. ===ಶತ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು=== *೧೦ ಲಕ್ಷ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಿಂದ ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ವರೆಗೆ (ಸುಮಾರು ₹ ೬.೬ ಕೋಟಿಯಿಂದ ₹ ೬.೬ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಸಂಪತ್ತು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಮಿಲಿಯನೇರ್ ಅಥವಾ ಶತ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಂದು ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವೆಲ್ತ್‌ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೦೦ ಕೋಟಿ ಅಮರಿಕನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ (ಸು. ₹ ೬.೬ ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ) ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪತ್ತು ಇದ್ದವರನ್ನು ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ ಅಥವಾ ಸಹಸ್ರ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.prajavani.net/news/article/೨೦೧೭/೦೨/೨೭/೪೭೪೪೯೬.html|title=ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಸಿರಿವಂತ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;೨೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ, ೨೦೧೭}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಉಂದೆನ್‌ ತೂಲೆ == *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಕೇಂದ್ರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ಲೋಕ ಸಭೆ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರ)]] *[[ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ]] == ಇತರ ಸಂಪರ್ಕೊ == {{Commons category|Bangalore}} * [http://www.wikimapia.org/#y=12970000&x=77560000&z=11&l=0&m=h Interactive Map of Bangalore] * [https://web.archive.org/web/20220705010621/http://www.bdabangalore.org/ ಬೆಂಗಳೂರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ] * [https://web.archive.org/web/20220111095902/http://www.bmponline.org/ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ] * [http://www.cyberpolicebangalore.nic.in/ Bangalore cyber police] * [http://www.bangaloreit.com/html/govtinformation/services.htm ಇತರೆ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಪಟ್ಟಿ] * [http://www.cscsarchive.org:8081/Bangalore/Home.nsf ಬೆಳದಿದೆ ನೊಡ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} {{clear}} {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಲು}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಪಟ್ಟಣೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬೆಂಗಳೂರು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] lrz0eyi7rjjaajm4p6alyxq3xrzxahy 4 4774 363178 363130 2026-07-26T11:45:12Z Kuldeepburjbhalaike 6315 /* Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 */ಪೊಸ ವಿಭಾಗ 363178 wikitext text/x-wiki {{ಚಾವಡಿ ಪುಟೊ header|ಪಾತೆರಕತೆ|alpha=yes|'''ಚಾವಡಿ''' [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಕಾರ್ಯೊನೀತಿಲೆನ ಬಗೆಟ್, ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಸೊಲೆನ ಬಗೆಟ್, ಅಂಚನೆ ಕೆಲಸೊ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆಟ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ ಪಾಡುನ ಮೀಚಿಲ್ ಪುಟೊ. *ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಲೇಕನೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸಯಿನ ಪಟ್ಟಾಂಗೊಲೆನ್ ಅವ್ವೇ ಲೇಕನೊದ ಪಟ್ಟಾಂಗೊ ಪುಟೊಡು ಸೇರಾಲೆ. *ಅವ್ವೇ ಲೇಕನೊದ ಪಟ್ಟಾಂಗೊ ಪುಟೊಡು ಲೇಕನೊಗು ಸೇರಾಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿದ ಬಗೆಟ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಆವೊಡಾಪುನ ಬೇಲೆದ ಬಗೆಟ್ ಬರೆದ್ ದೀಡ್‍ಲೆ. *ಇತ್ತೇ ಇಪ್ಪುನ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್ ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಗಲಸ್‍ಲೆ. ಪೊಸ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‍ಲೆನ್ ಸೇರಾಪುನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಒರೊ ನಾಡ್‍ದ್ ತೂಲೆ. *ಇಸೇಸೊ ಪುಟೊಲೆನ್ ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಗಲಸ್‍ಲೆ. ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಬಗೆಟ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾಲಿಸಿಲೆನ್ (ಕಾರ್ಯೊನೀತಿಲೆನ್)‌ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡಾತೆ. *ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡ್ದ್ ಚಿತ್ರೊಗಾತ್ರೊ ಇಪ್ಪುನ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಲೆನ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡು ನಕಲ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಕುಲು ದುಂಬುಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊನ್ಲೆ. |ವಿಪಿ:ಚಾ|WP:VPPOL}} {{Archive box| {{Search box|root=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ|search-width=20|search-button-label=ಪತ್ರಾಗಾರೊಡ್ ನಾಡ್ಲೆ|search-break=yes}} *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ|ಪಿರಾಕ್‌ತ ಚಾವಡಿದ ಪಾತೆರಕತೆತ ಪತ್ರಾಗಾರೊ]] }} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__<div id="below_toc"></div> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಸ್‍ಲು]] {{ಬಳಕೆದಾರೆ:MABot/config |archive = ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ/%(year)d |algo = old(30d) |counter = 1 |archiveheader = |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 2 |key = c8ef14985778fd1d5adc8ebcf551ddce }}</noinclude> <!-- Please do not change the key value above --> <!--- don't write above/ಈ ಮಿತ್ತುಡ್ ಒವ್ವೆ ಬರವು ಬರೆವೊಡ್ಚಿ ---> {{clear}} == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ೧೯:೦೦, ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> '''ಮೋಕೆದ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯೆರೆಗ್ ನಮಸ್ಕಾರ,''' ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೨೬ ಗ್ ಸ್ವಯಂ-ನಿಧಿಟ್ ನೋಂದಣಿ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕ್ಲೆನ ಪ್ರಸ್ತಾವೊಲೆನ ಸಂದೈತಗ್ ಲೆಪ್ಪು ಕೊರೊಂದುಲ್ಲ ಪನ್ಪುನ ಇಸಯ ನಿಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾಯೆರೆ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ಕುಸಿ ಆವೊಂದುಂಡು. '''ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೨೬ ಕ್ಕ್ ಕೇರಳದ ಕೊಚ್ಚಿಡ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪-೬, ೨೦೨೬''' ಮುಟ್ಟ ನಡಪುಂಡು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನ ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನೆರ್, ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡೆರ್, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರೆರ್, ಸಂಶೋಧಕೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮುಕ್ತ ಗೇನೊಗು ಉಮೇದು ಕೊರ್ಪುನ ಉತ್ಸಾಹಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾವುಂಡು. ಅಂಚೆನೆ ಒರಿಯಕ್ಕೊರಿಯನ್ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ಪೆರೆ, ಸಕಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅನುಭವೊಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊನೆರೆ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊನೊಡು ಪನ್ಪುನ ಉದ್ದೇಸ. WCI 2026 ದ ವಿಷಯ ಪಂಡ '''"ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ಪುನರ್ಕಲ್ಪನೆ ಮಲ್ಪುನವು: ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಒಂಜಿ ವಿಕಸನ ಆಪಿನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕತ್ವ."''' ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಚಳುವಳಿ ಬಾರಿ ರೋಚಕ ರೀತಿಡ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವನೆ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನೆನ್ ನಾಡೊಡಾಪುಂಡು, ಆಯಿತೊಟ್ಟು ಎಐ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಮಾದರಿಲೆಡ್ ಗೇನ ಪುಟ್ಟುನ ಬಗೆಟ್, ಸಮ್ಮೇಳನ ಸಮುದಾಯ ನಾಯಕತ್ವ, ಗೇನ ಪಟ್ಟೊನುನ ಬಗೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಲು, ಮುಕ್ತ ಜ್ಞಾನ, ಅಂಚೆನೆ ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾಡ್ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಭಾಷಣೆಲೆಗ್ ಜಾಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನ ಗುರಿನ್ ದೀತ್ಂಡ್. '''ಸ್ವಯಂ-ನಿಧಿ ನೋಂದಣಿ''' '''ಸ್ವಯಂ-ನಿಧಿಟ್ ನೋಂದಣಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅರ್ಜಿ ಇತ್ತೆ ಪ್ರೆಟಿಕ್ಸ್(Pretix) ಡ್ ಲೈವ್ ಆತ್ಂಡ್.''' '''ನೋಂದಣಿ ಅರ್ಜಿ:''' [https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/<nowiki>]</nowiki> '''ವಿವರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಹತೆ:'''  [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration<nowiki>]</nowiki> '''ನಿಕ್ಲೆಲೆನ ಪ್ರಸ್ತಾವೊಲೆನ ಸಂದೈತಗ್ ಲೆಪ್ಪೊಲೆ''' '''ಪ್ರಸ್ತಾವೊಲೆನ ಸಂದೈತಗ್ ಲೆಪ್ಪು ಇತ್ತೆ ಲೇಸ್‌ದ ಪುಟೊಟು ಲೈವ್ ಆತ್ಂಡ್.''' ಕಾರ್ಯಾಗಾರೊಲು, ಚರ್ಚೆಲು, ಪ್ಯಾನೆಲ್, ಒರಿಯಕ್ಕೊರಿ ವಿಷಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಎಲ್ಯ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಪಾತೆರಕತೆ, ಬೊಕ್ಕ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರಸ್ತುತಿಲೆಗ್, ನಿಕ್ಲೆನ ಪ್ರಸ್ತಾವೊಲೆನೆಗ್ ಅವಕಾಸ ಉಂಡು. ಈರ್ ಒರಿ ಅನುಭವಿ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಒರಿ ಪೊಸ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಆಂಡಲಾ, ನಿಕ್ಲೆನ ಆಲೋಚನೆಲು, ಅನುಭವೊಲೆನ್, ಬೊಕ್ಕ ಇರೆನ ಕಲ್ಪಾಟಿಲು ಸಮ್ಮೇಳನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊನು ರೂಪಿಸಾಯೆರೆ ಸಕಾಯ ಆಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಚಳುವಳಿಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಭಾಷಣೆಲೆಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. '''ವಿವರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಲು:''' [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions<nowiki>]</nowiki> '''ಪ್ರಸ್ತಾವೊಲೆನ ಸಂದೈತಗ್ ಗಡುವು:''' [ಜುಲೈ ೮, ೨೦೨೬] ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ೨೦೨೬ ದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗ್, ಪಾಲ್ ದೆತೊನುನೆತ್ತ ವಿವರೊಲು, ಸಮಯಾವಕಾಶ, ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪೊಸ ಮಾಹಿತಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ವಿಷಯ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಲು ಸೇರ್ದ್, ದಯಮಲ್ತ್ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟನೆನ್ ತೂಲೆ: '''ವಿವರವಾದ್ ಪ್ರಕಟನೆ:''' [https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/<nowiki>]</nowiki> ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯೆರೆನ್ ನೋಂದಾಯಿಸೆರೆ, ಪ್ರಸ್ತಾವೊಲೆನ್ ಸಂದೈತಗ್ ಲೆಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಡ್ ಪಾಡೆರೆ ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ಉಮೇದು ಕೊರ್ಲೆ. ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲು, ವಿಕಿಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ 2026 ಆಯೋಜನಾ ತಂಡ. ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ '''ದಯಮಲ್ತ್ ಈ ಪ್ರಕಟಣೆನ್ ನಿಕ್ಲೆನ ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯೆರೆಗ್ ತೆರಿಪಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಜಾಲತಾಣೊಲೆಗ್ ಪಾಡುಲೆ.''' [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026 [2] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Registration [3] https://pretix.eu/wikimedia-events/WCI2026/ [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConference_India_2026/Programme/Submissions [5] https://diff.wikimedia.org/2026/06/26/shape-the-future-call-for-submissions-open-for-wikiconference-india-2026/ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Amrit Sufi|Amrit Sufi]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Amrit Sufi|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೦೪, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೫, ೨೪ ಜುಲಾಯಿ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kuldeepburjbhalaike|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೧೫, ೨೬ ಜುಲಾಯಿ ೨೦೨೬ (IST) d30j40jdb3i85cnoyj2sia7dq9g0z9h 0 4891 363174 213637 2026-07-26T09:52:36Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363174 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | native_name = ಹೈದರಾಬಾದ್ | other_name = ಭಾಗ್ಯನಗರ | type = | type_2 = | skyline= Hyderabad montage-2.png|right|150px | skyline_caption= ಹೈದರಾಬಾದಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು | locator_position = right | latd = 17.366 | longd = 78.476 | state_name = ತೆಲಂಗಾಣ | district = | region = | leader_title = ಮೇಯರ್ | leader_name = ಮೊಹಮದ್ ಮಜಿದ ಹುಸೇನ | altitude = | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_city = ೬,೮೦೯,೯೭೦ | population_rank = | population_total = | population_density = ೧೪೮,೪೮೦ | area_magnitude = | area_total = | area_total_cite = | area_telephone = ೦೪೦ | postal_code = ೫೦೦೦೦೧ | vehicle_code_range = ಟಿ ಎಸ್ ೦೯ ರಿಂದ ೧೪ | unlocode = | footnotes = | left = }} [[ಭಾರತ]] ದೇಶೊದ ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಹೈದರಾಬಾದ್. ಮೂಸಿ ಸುಧೆ ಮೂಲು ಪರಪುಂಡು. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿನ ಪೇಂಟೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ದುಂಬು ಭಾಗ್ಯನಗರ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. == ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳ == *ಚಾರ್ಮಿನಾರ್ *ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರ *ಚೌಮಹಲ್ಲ ಅರಮನೆ *ಸಾಲರ್ ಝಂಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ *ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ *ಹುಸೇನ್ ಸಾಗರ *ಶಿಲ್ಪಾರಾಮ *ಗೋಲ್ಕೊಂಡ ಕೋಟೆ *ಕುತುಬ್ ಷಾಹಿ ಗೋರಿ *ಪೈಗಾ ಗೋರಿ *ಆಸಫಿಯ ಲೈಬ್ರರಿ *ರಾಮೋಜಿ ಫಿಲಂ ಸಿಟಿ == ಉದ್ಯಾನೊಲು == [[File:Hyderabad mills.jpg|thumb|A mill with a canal connecting to ಹುಸೇನ್ ಸಾಗರ [[ಕೆದು]]. Following the introduction of railways in the ೧೮೮೦, factories were built around the lake.|alt=Some buildings around the water canal]] *ಎನ್ ಟಿ ಆರ್ *ಕಾಸು ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದ ರೆಡ್ಡಿ *ಇಂದಿರ *ಪಬ್ಲಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ *ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು *ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ *ವೆಂಗಲರಾವ್ *ಸಂಜೀವಯ್ಯ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} {{ಎಲ್ಯ}} [[ವರ್ಗೊ:ಊರುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] c2gurdhe9u1n7r4v9zwkbrhb91iut6z 10 8636 363163 360632 2026-07-25T16:38:24Z ChiK 1136 363163 wikitext text/x-wiki {{#invoke:infobox|infoboxTemplate | bodyclass = vcard {{{bodyclass|}}} | bodystyle = {{#if:{{{main_width|}}}|width: {{{main_width|}}}}} | child = {{lc:{{{embed}}}}} | abovestyle = font-size: 100%; | above = {{#if:{{{honorific_prefix|}}}|<div class="honorific-prefix" style="font-weight: normal;">{{{honorific_prefix|}}}</div>}}<!-- --><div class="fn" style="font-size:125%;">{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div><!-- -->{{#if:{{{honorific_suffix|}}}|<div class="honorific-suffix" style="font-weight: normal;">{{{honorific_suffix|}}}</div>}} | subheaderstyle = font-size:125%; font-weight:bold; | subheader = {{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes||{{#if:{{{native_name|}}}|{{#if:{{{native_name_lang|}}}|<div class="nickname" lang="{{{native_name_lang}}}">}}{{{native_name}}}{{#if:{{{native_name_lang|}}}|</div>}}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{if empty|{{{image_upright|}}}|1}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | captionstyle = line-height:normal;padding-top:0.2em; | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = color: #202122; {{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|background:#eee|background:lavender}} | data1 = {{#if:{{{speaker|}}}| {{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname2|}}} | 1namedata = {{{1namedata2|}}} | 2blankname = {{{2blankname2|}}} | 2namedata = {{{2namedata2|}}} | 3blankname = {{{3blankname2|}}} | 3namedata = {{{3namedata2|}}} | 4blankname = {{{4blankname2|}}} | 4namedata = {{{4namedata2|}}} | 5blankname = {{{5blankname2|}}} | 5namedata = {{{5namedata2|}}} | alongside = {{{alongside2|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from2|}}} | appointer = {{{appointer2|}}} | assembly = {{{assembly2|}}} | assuming = {{{assuming2|}}} | chancellor = {{{chancellor2|}}} | co-leader = {{{co-leader2|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM2|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM2|}}}|{{{constituency_MP2|}}}}} | constituency = {{{constituency2|}}} | convocation = {{{convocation2|}}} | country = {{{country2|}}} | deputy = {{{deputy2|}}} | district = {{{district2|}}} | firstminister = {{{first_minister2|}}} | governor-general = {{{governor-general2|}}} | governor_general = {{{governor_general2|}}} | governor = {{{governor2|}}} | jr/sr = {{{jr/sr2|}}} | leader = {{{leader2|}}} | legislature = {{{legislature2|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor2|}}} | lieutenant = {{{lieutenant2|}}} | majority_leader = {{{majority_leader2|}}} | minister_from = {{{minister_from2|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader2|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader2|}}} | majority = {{{majority2|}}} | minister = {{{minister2|}}} | minority_leader = {{{minority_leader2|}}} | monarch = {{{monarch2|}}} | nominator = {{{nominator2|}}} | office = {{{office2|}}} | order = {{{order2|}}} | parliament = {{{parliament2|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group2|}}} | predecessor = {{{predecessor2|}}} | preceding = {{{preceding2|}}} | preceded = {{{preceded2|}}} | premier = {{{premier2|}}} | president = {{{president2|}}} | primeminister = {{{prime_minister2|}}} | riding = {{{riding2|}}} | speaker = {{{speaker|}}} | speaker_office = {{{speaker_office|}}} | state_assembly = {{{state_assembly|}}} | state_delegate = {{{state_delegate|}}} | state_house = {{{state_house|}}} | state_legislature = {{{state_legislature|}}} | state_senate = {{{state_senate|}}} | state = {{{state|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm|}}}}} | suboffice = {{{suboffice|}}} | succeeded = {{{succeeded2|}}} | succeeding = {{{succeeding2|}}} | successor = {{{successor2|}}} | taoiseach = {{{taoiseach2|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label2|}}}|In office}} | termend = {{{term_end2|}}} | termstart = {{{term_start2|}}} | term = {{{term2|}}} | title = {{{title2|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor2|}}} | vicepresident = {{{vice_president2|}}} | vicepremier = {{{vice_premier2|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister2|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term|}}} }}}}}}<!-- -->{{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname|}}} | 1namedata = {{{1namedata|}}} | 2blankname = {{{2blankname|}}} | 2namedata = {{{2namedata|}}} | 3blankname = {{{3blankname|}}} | 3namedata = {{{3namedata|}}} | 4blankname = {{{4blankname|}}} | 4namedata = {{{4namedata|}}} | 5blankname = {{{5blankname|}}} | 5namedata = {{{5namedata|}}} | alongside = {{{alongside|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from|}}} | appointer = {{{appointer|}}} | assembly = {{{assembly|}}} | assuming = {{{assuming|}}} | candidate = {{{candidate|}}} | chancellor = {{{chancellor|}}} | co-leader = {{{co-leader|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM|}}}|{{{constituency_MP|}}}}} | constituency = {{{constituency|}}} | convocation = {{{convocation|}}} | country = {{{country|}}} | deputy = {{{deputy|}}} | district = {{{district|}}} | election_date = {{{election_date|}}} | firstminister = {{{first_minister|}}} | governor-general = {{{governor-general|}}} | governor_general = {{{governor_general|}}} | governor = {{{governor|}}} | incumbent = {{{incumbent|}}} | jr/sr = {{{jr/sr|}}} | leader = {{{leader|}}} | legislature = {{{legislature|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor|}}} | lieutenant = {{{lieutenant|}}} | majority_leader = {{{majority_leader|}}} | majority = {{{majority|}}} | minister = {{{minister|}}} | minister_from = {{{minister_from|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader|}}} | minority_leader = {{{minority_leader|}}} | monarch = {{{monarch|}}} | nominator = {{{nominator|}}} | nominee = {{{nominee|}}} | office = {{{office|}}} | opponent = {{{opponent|}}} | order = {{{order|}}} | parliament = {{{parliament|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group|}}} | party_election = {{{party_election|}}} | predecessor = {{{predecessor|}}} | preceding = {{{preceding|}}} | preceded = {{{preceded|}}} | premier = {{{premier|}}} | president = {{{president|}}} | primeminister = {{{prime_minister|}}} | riding = {{{riding|}}} | runningmate = {{{running_mate|}}} | state_assembly = {{{state_assembly|}}} | state_delegate = {{{state_delegate|}}} | state_house = {{{state_house|}}} | state_legislature = {{{state_legislature|}}} | state_senate = {{{state_senate|}}} | state = {{{state|}}} | status = {{{status|}}} | suboffice = {{{suboffice|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm|}}}}} | succeeded = {{{succeeded|}}} | succeeding = {{{succeeding|}}} | successor = {{{successor|}}} | taoiseach = {{{taoiseach|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label|}}}|In office}} | termend = {{{term_end|}}} | termstart = {{{term_start|}}} | term = {{{term|}}} | title = {{{title|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor|}}} | vicepresident = {{{vice_president|}}} | vicepremier = {{{vice_premier|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname1|}}} | 1namedata = {{{1namedata1|}}} | 2blankname = {{{2blankname1|}}} | 2namedata = {{{2namedata1|}}} | 3blankname = {{{3blankname1|}}} | 3namedata = {{{3namedata1|}}} | 4blankname = {{{4blankname1|}}} | 4namedata = {{{4namedata1|}}} | 5blankname = {{{5blankname1|}}} | 5namedata = {{{5namedata1|}}} | alongside = {{{alongside1|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from1|}}} | appointer = {{{appointer1|}}} | assembly = {{{assembly1|}}} | assuming = {{{assuming1|}}} | chancellor = {{{chancellor1|}}} | co-leader = {{{co-leader1|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM1|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM1|}}}|{{{constituency_MP1|}}}}} | constituency = {{{constituency1|}}} | convocation = {{{convocation1|}}} | country = {{{country1|}}} | deputy = {{{deputy1|}}} | district = {{{district1|}}} | firstminister = {{{first_minister1|}}} | governor-general = {{{governor-general1|}}} | governor_general = {{{governor_general1|}}} | governor = {{{governor1|}}} | jr/sr = {{{jr/sr1|}}} | leader = {{{leader1|}}} | legislature = {{{legislature1|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor1|}}} | lieutenant = {{{lieutenant1|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader1|}}} | minister_from = {{{minister_from1|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader1|}}} | majority_leader = {{{majority_leader1|}}} | majority = {{{majority1|}}} | minister = {{{minister1|}}} | minority_leader = {{{minority_leader1|}}} | monarch = {{{monarch1|}}} | nominator = {{{nominator1|}}} | office = {{{office1|}}} | order = {{{order1|}}} | parliament = {{{parliament1|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group1|}}} | predecessor = {{{predecessor1|}}} | preceding = {{{preceding1|}}} | preceded = {{{preceded1|}}} | premier = {{{premier1|}}} | president = {{{president1|}}} | primeminister = {{{prime_minister1|}}} | riding = {{{riding1|}}} | state_assembly = {{{state_assembly1|}}} | state_delegate = {{{state_delegate1|}}} | state_house = {{{state_house1|}}} | state_legislature = {{{state_legislature1|}}} | state_senate = {{{state_senate1|}}} | state = {{{state1|}}} | status = {{{status1|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm1|}}}}} | suboffice = {{{suboffice1|}}} | succeeded = {{{succeeded1|}}} | succeeding = {{{succeeding1|}}} | successor = {{{successor1|}}} | taoiseach = {{{taoiseach1|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label1|}}}|In office}} | termend = {{{term_end1|}}} | termstart = {{{term_start1|}}} | term = {{{term1|}}} | title = {{{title1|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor1|}}} | vicepresident = {{{vice_president1|}}} | vicepremier = {{{vice_premier1|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister1|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term1|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{#if:{{{speaker|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname2|}}} | 1namedata = {{{1namedata2|}}} | 2blankname = {{{2blankname2|}}} | 2namedata = {{{2namedata2|}}} | 3blankname = {{{3blankname2|}}} | 3namedata = {{{3namedata2|}}} | 4blankname = {{{4blankname2|}}} | 4namedata = {{{4namedata2|}}} | 5blankname = {{{5blankname2|}}} | 5namedata = {{{5namedata2|}}} | alongside = {{{alongside2|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from2|}}} | appointer = {{{appointer2|}}} | assembly = {{{assembly2|}}} | assuming = {{{assuming2|}}} | chancellor = {{{chancellor2|}}} | co-leader = {{{co-leader2|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM2|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM2|}}}|{{{constituency_MP2|}}}}} | constituency = {{{constituency2|}}} | convocation = {{{convocation2|}}} | country = {{{country2|}}} | deputy = {{{deputy2|}}} | district = {{{district2|}}} | firstminister = {{{first_minister2|}}} | governor-general = {{{governor-general2|}}} | governor_general = {{{governor_general2|}}} | governor = {{{governor2|}}} | jr/sr = {{{jr/sr2|}}} | leader = {{{leader2|}}} | legislature = {{{legislature2|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor2|}}} | lieutenant = {{{lieutenant2|}}} | majority_leader = {{{majority_leader2|}}} | minister_from = {{{minister_from2|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader2|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader2|}}} | majority = {{{majority2|}}} | minister = {{{minister2|}}} | minority_leader = {{{minority_leader2|}}} | monarch = {{{monarch2|}}} | nominator = {{{nominator2|}}} | office = {{{office2|}}} | order = {{{order2|}}} | parliament = {{{parliament2|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group2|}}} | predecessor = {{{predecessor2|}}} | preceding = {{{preceding2|}}} | preceded = {{{preceded2|}}} | premier = {{{premier2|}}} | president = {{{president2|}}} | primeminister = {{{prime_minister2|}}} | riding = {{{riding2|}}} | state_assembly = {{{state_assembly2|}}} | state_delegate = {{{state_delegate2|}}} | state_house = {{{state_house2|}}} | state_legislature = {{{state_legislature2|}}} | state_senate = {{{state_senate2|}}} | state = {{{state2|}}} | status = {{{status2|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm2|}}}}} | suboffice = {{{suboffice2|}}} | succeeded = {{{succeeded2|}}} | succeeding = {{{succeeding2|}}} | successor = {{{successor2|}}} | taoiseach = {{{taoiseach2|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label2|}}}|In office}} | termend = {{{term_end2|}}} | termstart = {{{term_start2|}}} | term = {{{term2|}}} | title = {{{title2|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor2|}}} | vicepresident = {{{vice_president2|}}} | vicepremier = {{{vice_premier2|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister2|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term2|}}} }}}}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname3|}}} | 1namedata = {{{1namedata3|}}} | 2blankname = {{{2blankname3|}}} | 2namedata = {{{2namedata3|}}} | 3blankname = {{{3blankname3|}}} | 3namedata = {{{3namedata3|}}} | 4blankname = {{{4blankname3|}}} | 4namedata = {{{4namedata3|}}} | 5blankname = {{{5blankname3|}}} | 5namedata = {{{5namedata3|}}} | alongside = {{{alongside3|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from3|}}} | appointer = {{{appointer3|}}} | assembly = {{{assembly3|}}} | assuming = {{{assuming3|}}} | chancellor = {{{chancellor3|}}} | co-leader = {{{co-leader3|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM3|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM3|}}}|{{{constituency_MP3|}}}}} | constituency = {{{constituency3|}}} | convocation = {{{convocation3|}}} | country = {{{country3|}}} | deputy = {{{deputy3|}}} | district = {{{district3|}}} | firstminister = {{{first_minister3|}}} | governor-general = {{{governor-general3|}}} | governor_general = {{{governor_general3|}}} | governor = {{{governor3|}}} | jr/sr = {{{jr/sr3|}}} | leader = {{{leader3|}}} | legislature = {{{legislature3|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor3|}}} | lieutenant = {{{lieutenant3|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader3|}}} | minister_from = {{{minister_from3|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader3|}}} | majority_leader = {{{majority_leader3|}}} | majority = {{{majority3|}}} | minister = {{{minister3|}}} | minority_leader = {{{minority_leader3|}}} | monarch = {{{monarch3|}}} | nominator = {{{nominator3|}}} | office = {{{office3|}}} | order = {{{order3|}}} | parliament = {{{parliament3|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group3|}}} | predecessor = {{{predecessor3|}}} | preceding = {{{preceding3|}}} | preceded = {{{preceded3|}}} | premier = {{{premier3|}}} | president = {{{president3|}}} | primeminister = {{{prime_minister3|}}} | riding = {{{riding3|}}} | state_assembly = {{{state_assembly3|}}} | state_delegate = {{{state_delegate3|}}} | state_house = {{{state_house3|}}} | state_legislature = {{{state_legislature3|}}} | state_senate = {{{state_senate3|}}} | state = {{{state3|}}} | status = {{{status3|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm3|}}}}} | suboffice = {{{suboffice3|}}} | succeeded = {{{succeeded3|}}} | succeeding = {{{succeeding3|}}} | successor = {{{successor3|}}} | taoiseach = {{{taoiseach3|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label3|}}}|In office}} | termend = {{{term_end3|}}} | termstart = {{{term_start3|}}} | term = {{{term3|}}} | title = {{{title3|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor3|}}} | vicepresident = {{{vice_president3|}}} | vicepremier = {{{vice_premier3|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister3|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term3|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname4|}}} | 1namedata = {{{1namedata4|}}} | 2blankname = {{{2blankname4|}}} | 2namedata = {{{2namedata4|}}} | 3blankname = {{{3blankname4|}}} | 3namedata = {{{3namedata4|}}} | 4blankname = {{{4blankname4|}}} | 4namedata = {{{4namedata4|}}} | 5blankname = {{{5blankname4|}}} | 5namedata = {{{5namedata4|}}} | alongside = {{{alongside4|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from4|}}} | appointer = {{{appointer4|}}} | assembly = {{{assembly4|}}} | assuming = {{{assuming4|}}} | chancellor = {{{chancellor4|}}} | co-leader = {{{co-leader4|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM4|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM4|}}}|{{{constituency_MP4|}}}}} | constituency = {{{constituency4|}}} | convocation = {{{convocation4|}}} | country = {{{country4|}}} | deputy = {{{deputy4|}}} | district = {{{district4|}}} | firstminister = {{{first_minister4|}}} | governor-general = {{{governor-general4|}}} | governor_general = {{{governor_general4|}}} | governor = {{{governor4|}}} | jr/sr = {{{jr/sr4|}}} | leader = {{{leader4|}}} | legislature = {{{legislature4|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor4|}}} | lieutenant = {{{lieutenant4|}}} | minister_from = {{{minister_from4|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader4|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader4|}}} | majority_leader = {{{majority_leader4|}}} | majority = {{{majority4|}}} | minister = {{{minister4|}}} | minority_leader = {{{minority_leader4|}}} | monarch = {{{monarch4|}}} | nominator = {{{nominator4|}}} | office = {{{office4|}}} | order = {{{order4|}}} | parliament = {{{parliament4|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group4|}}} | predecessor = {{{predecessor4|}}} | preceding = {{{preceding4|}}} | preceded = {{{preceded4|}}} | premier = {{{premier4|}}} | president = {{{president4|}}} | primeminister = {{{prime_minister4|}}} | riding = {{{riding4|}}} | state_assembly = {{{state_assembly4|}}} | state_delegate = {{{state_delegate4|}}} | state_house = {{{state_house4|}}} | state_legislature = {{{state_legislature4|}}} | state_senate = {{{state_senate4|}}} | state = {{{state4|}}} | status = {{{status4|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm4|}}}}} | suboffice = {{{suboffice4|}}} | succeeded = {{{succeeded4|}}} | succeeding = {{{succeeding4|}}} | successor = {{{successor4|}}} | taoiseach = {{{taoiseach4|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label4|}}}|In office}} | termend = {{{term_end4|}}} | termstart = {{{term_start4|}}} | term = {{{term4|}}} | title = {{{title4|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor4|}}} | vicepresident = {{{vice_president4|}}} | vicepremier = {{{vice_premier4|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister4|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term4|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname5|}}} | 1namedata = {{{1namedata5|}}} | 2blankname = {{{2blankname5|}}} | 2namedata = {{{2namedata5|}}} | 3blankname = {{{3blankname5|}}} | 3namedata = {{{3namedata5|}}} | 4blankname = {{{4blankname5|}}} | 4namedata = {{{4namedata5|}}} | 5blankname = {{{5blankname5|}}} | 5namedata = {{{5namedata5|}}} | alongside = {{{alongside5|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from5|}}} | appointer = {{{appointer5|}}} | assembly = {{{assembly5|}}} | assuming = {{{assuming5|}}} | chancellor = {{{chancellor5|}}} | co-leader = {{{co-leader5|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM5|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM5|}}}|{{{constituency_MP5|}}}}} | constituency = {{{constituency5|}}} | convocation = {{{convocation5|}}} | country = {{{country5|}}} | deputy = {{{deputy5|}}} | district = {{{district5|}}} | firstminister = {{{first_minister5|}}} | governor-general = {{{governor-general5|}}} | governor_general = {{{governor_general5|}}} | governor = {{{governor5|}}} | jr/sr = {{{jr/sr5|}}} | leader = {{{leader5|}}} | legislature = {{{legislature5|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor5|}}} | lieutenant = {{{lieutenant5|}}} | minister_from = {{{minister_from5|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader5|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader5|}}} | majority_leader = {{{majority_leader5|}}} | majority = {{{majority5|}}} | minister = {{{minister5|}}} | minority_leader = {{{minority_leader5|}}} | monarch = {{{monarch5|}}} | nominator = {{{nominator5|}}} | office = {{{office5|}}} | order = {{{order5|}}} | parliament = {{{parliament5|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group5|}}} | predecessor = {{{predecessor5|}}} | preceding = {{{preceding5|}}} | preceded = {{{preceded5|}}} | premier = {{{premier5|}}} | president = {{{president5|}}} | primeminister = {{{prime_minister5|}}} | riding = {{{riding5|}}} | state_assembly = {{{state_assembly5|}}} | state_delegate = {{{state_delegate5|}}} | state_house = {{{state_house5|}}} | state_legislature = {{{state_legislature5|}}} | state_senate = {{{state_senate5|}}} | state = {{{state5|}}} | status = {{{status5|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm5|}}}}} | suboffice = {{{suboffice5|}}} | succeeded = {{{succeeded5|}}} | succeeding = {{{succeeding5|}}} | successor = {{{successor5|}}} | taoiseach = {{{taoiseach5|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label5|}}}|In office}} | termend = {{{term_end5|}}} | termstart = {{{term_start5|}}} | term = {{{term5|}}} | title = {{{title5|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor5|}}} | vicepresident = {{{vice_president5|}}} | vicepremier = {{{vice_premier5|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister5|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term5|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname6|}}} | 1namedata = {{{1namedata6|}}} | 2blankname = {{{2blankname6|}}} | 2namedata = {{{2namedata6|}}} | 3blankname = {{{3blankname6|}}} | 3namedata = {{{3namedata6|}}} | 4blankname = {{{4blankname6|}}} | 4namedata = {{{4namedata6|}}} | 5blankname = {{{5blankname6|}}} | 5namedata = {{{5namedata6|}}} | alongside = {{{alongside6|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from6|}}} | appointer = {{{appointer6|}}} | assembly = {{{assembly6|}}} | assuming = {{{assuming6|}}} | chancellor = {{{chancellor6|}}} | co-leader = {{{co-leader6|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM6|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM6|}}}|{{{constituency_MP6|}}}}} | constituency = {{{constituency6|}}} | convocation = {{{convocation6|}}} | country = {{{country6|}}} | deputy = {{{deputy6|}}} | district = {{{district6|}}} | firstminister = {{{first_minister6|}}} | governor-general = {{{governor-general6|}}} | governor_general = {{{governor_general6|}}} | governor = {{{governor6|}}} | jr/sr = {{{jr/sr6|}}} | leader = {{{leader6|}}} | legislature = {{{legislature6|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor6|}}} | lieutenant = {{{lieutenant6|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader6|}}} | minister_from = {{{minister_from6|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader6|}}} | majority_leader = {{{majority_leader6|}}} | majority = {{{majority6|}}} | minister = {{{minister6|}}} | minority_leader = {{{minority_leader6|}}} | monarch = {{{monarch6|}}} | nominator = {{{nominator6|}}} | office = {{{office6|}}} | order = {{{order6|}}} | parliament = {{{parliament6|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group6|}}} | predecessor = {{{predecessor6|}}} | preceding = {{{preceding6|}}} | preceded = {{{preceded6|}}} | premier = {{{premier6|}}} | president = {{{president6|}}} | primeminister = {{{prime_minister6|}}} | riding = {{{riding6|}}} | state_assembly = {{{state_assembly6|}}} | state_delegate = {{{state_delegate6|}}} | state_house = {{{state_house6|}}} | state_legislature = {{{state_legislature6|}}} | state_senate = {{{state_senate6|}}} | state = {{{state6|}}} | status = {{{status6|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm6|}}}}} | suboffice = {{{suboffice6|}}} | succeeded = {{{succeeded6|}}} | succeeding = {{{succeeding6|}}} | successor = {{{successor6|}}} | taoiseach = {{{taoiseach6|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label6|}}}|In office}} | termend = {{{term_end6|}}} | termstart = {{{term_start6|}}} | term = {{{term6|}}} | title = {{{title6|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor6|}}} | vicepresident = {{{vice_president6|}}} | vicepremier = {{{vice_premier6|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister6|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term6|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname7|}}} | 1namedata = {{{1namedata7|}}} | 2blankname = {{{2blankname7|}}} | 2namedata = {{{2namedata7|}}} | 3blankname = {{{3blankname7|}}} | 3namedata = {{{3namedata7|}}} | 4blankname = {{{4blankname7|}}} | 4namedata = {{{4namedata7|}}} | 5blankname = {{{5blankname7|}}} | 5namedata = {{{5namedata7|}}} | alongside = {{{alongside7|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from7|}}} | appointer = {{{appointer7|}}} | assembly = {{{assembly7|}}} | assuming = {{{assuming7|}}} | chancellor = {{{chancellor7|}}} | co-leader = {{{co-leader7|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM7|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM7|}}}|{{{constituency_MP7|}}}}} | constituency = {{{constituency7|}}} | convocation = {{{convocation7|}}} | country = {{{country7|}}} | deputy = {{{deputy7|}}} | district = {{{district7|}}} | firstminister = {{{first_minister7|}}} | governor-general = {{{governor-general7|}}} | governor_general = {{{governor_general7|}}} | governor = {{{governor7|}}} | jr/sr = {{{jr/sr7|}}} | leader = {{{leader7|}}} | legislature = {{{legislature7|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor7|}}} | lieutenant = {{{lieutenant7|}}} | minister_from = {{{minister_from7|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader7|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader7|}}} | majority_leader = {{{majority_leader7|}}} | majority = {{{majority7|}}} | minister = {{{minister7|}}} | minority_leader = {{{minority_leader7|}}} | monarch = {{{monarch7|}}} | nominator = {{{nominator7|}}} | office = {{{office7|}}} | order = {{{order7|}}} | parliament = {{{parliament7|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group7|}}} | predecessor = {{{predecessor7|}}} | preceding = {{{preceding7|}}} | preceded = {{{preceded7|}}} | premier = {{{premier7|}}} | president = {{{president7|}}} | primeminister = {{{prime_minister7|}}} | riding = {{{riding7|}}} | state_assembly = {{{state_assembly7|}}} | state_delegate = {{{state_delegate7|}}} | state_house = {{{state_house7|}}} | state_legislature = {{{state_legislature7|}}} | state_senate = {{{state_senate7|}}} | state = {{{state7|}}} | status = {{{status7|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm7|}}}}} | suboffice = {{{suboffice7|}}} | succeeded = {{{succeeded7|}}} | succeeding = {{{succeeding7|}}} | successor = {{{successor7|}}} | taoiseach = {{{taoiseach7|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label7|}}}|In office}} | termend = {{{term_end7|}}} | termstart = {{{term_start7|}}} | term = {{{term7|}}} | title = {{{title7|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor7|}}} | vicepresident = {{{vice_president7|}}} | vicepremier = {{{vice_premier7|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister7|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term7|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname8|}}} | 1namedata = {{{1namedata8|}}} | 2blankname = {{{2blankname8|}}} | 2namedata = {{{2namedata8|}}} | 3blankname = {{{3blankname8|}}} | 3namedata = {{{3namedata8|}}} | 4blankname = {{{4blankname8|}}} | 4namedata = {{{4namedata8|}}} | 5blankname = {{{5blankname8|}}} | 5namedata = {{{5namedata8|}}} | alongside = {{{alongside8|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from8|}}} | appointer = {{{appointer8|}}} | assembly = {{{assembly8|}}} | assuming = {{{assuming8|}}} | chancellor = {{{chancellor8|}}} | co-leader = {{{co-leader8|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM8|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM8|}}}|{{{constituency_MP8|}}}}} | constituency = {{{constituency8|}}} | convocation = {{{convocation8|}}} | country = {{{country8|}}} | deputy = {{{deputy8|}}} | district = {{{district8|}}} | firstminister = {{{first_minister8|}}} | governor-general = {{{governor-general8|}}} | governor_general = {{{governor_general8|}}} | governor = {{{governor8|}}} | jr/sr = {{{jr/sr8|}}} | leader = {{{leader8|}}} | legislature = {{{legislature8|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor8|}}} | lieutenant = {{{lieutenant8|}}} | minister_from = {{{minister_from8|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader8|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader8|}}} | majority_leader = {{{majority_leader8|}}} | majority = {{{majority8|}}} | minister = {{{minister8|}}} | minority_leader = {{{minority_leader8|}}} | monarch = {{{monarch8|}}} | nominator = {{{nominator8|}}} | office = {{{office8|}}} | order = {{{order8|}}} | parliament = {{{parliament8|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group8|}}} | predecessor = {{{predecessor8|}}} | preceding = {{{preceding8|}}} | preceded = {{{preceded8|}}} | premier = {{{premier8|}}} | president = {{{president8|}}} | primeminister = {{{prime_minister8|}}} | riding = {{{riding8|}}} | state_assembly = {{{state_assembly8|}}} | state_delegate = {{{state_delegate8|}}} | state_house = {{{state_house8|}}} | state_legislature = {{{state_legislature8|}}} | state_senate = {{{state_senate8|}}} | state = {{{state8|}}} | status = {{{status8|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm8|}}}}} | suboffice = {{{suboffice8|}}} | succeeded = {{{succeeded8|}}} | succeeding = {{{succeeding8|}}} | successor = {{{successor8|}}} | taoiseach = {{{taoiseach8|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label8|}}}|In office}} | termend = {{{term_end8|}}} | termstart = {{{term_start8|}}} | term = {{{term8|}}} | title = {{{title8|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor8|}}} | vicepresident = {{{vice_president8|}}} | vicepremier = {{{vice_premier8|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister8|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term8|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname9|}}} | 1namedata = {{{1namedata9|}}} | 2blankname = {{{2blankname9|}}} | 2namedata = {{{2namedata9|}}} | 3blankname = {{{3blankname9|}}} | 3namedata = {{{3namedata9|}}} | 4blankname = {{{4blankname9|}}} | 4namedata = {{{4namedata9|}}} | 5blankname = {{{5blankname9|}}} | 5namedata = {{{5namedata9|}}} | alongside = {{{alongside9|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from9|}}} | appointer = {{{appointer9|}}} | assembly = {{{assembly9|}}} | assuming = {{{assuming9|}}} | chancellor = {{{chancellor9|}}} | co-leader = {{{co-leader9|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM9|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM9|}}}|{{{constituency_MP9|}}}}} | constituency = {{{constituency9|}}} | convocation = {{{convocation9|}}} | country = {{{country9|}}} | deputy = {{{deputy9|}}} | district = {{{district9|}}} | firstminister = {{{first_minister9|}}} | governor-general = {{{governor-general9|}}} | governor_general = {{{governor_general9|}}} | governor = {{{governor9|}}} | jr/sr = {{{jr/sr9|}}} | leader = {{{leader9|}}} | legislature = {{{legislature9|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor9|}}} | lieutenant = {{{lieutenant9|}}} | minister_from = {{{minister_from9|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader9|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader9|}}} | majority_leader = {{{majority_leader9|}}} | majority = {{{majority9|}}} | minister = {{{minister9|}}} | minority_leader = {{{minority_leader9|}}} | monarch = {{{monarch9|}}} | nominator = {{{nominator9|}}} | office = {{{office9|}}} | order = {{{order9|}}} | parliament = {{{parliament9|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group9|}}} | predecessor = {{{predecessor9|}}} | preceding = {{{preceding9|}}} | preceded = {{{preceded9|}}} | premier = {{{premier9|}}} | president = {{{president9|}}} | primeminister = {{{prime_minister9|}}} | riding = {{{riding9|}}} | state_assembly = {{{state_assembly9|}}} | state_delegate = {{{state_delegate9|}}} | state_house = {{{state_house9|}}} | state_legislature = {{{state_legislature9|}}} | state_senate = {{{state_senate9|}}} | state = {{{state9|}}} | status = {{{status9|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm9|}}}}} | suboffice = {{{suboffice9|}}} | succeeded = {{{succeeded9|}}} | succeeding = {{{succeeding9|}}} | successor = {{{successor9|}}} | taoiseach = {{{taoiseach9|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label9|}}}|In office}} | termend = {{{term_end9|}}} | termstart = {{{term_start9|}}} | term = {{{term9|}}} | title = {{{title9|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor9|}}} | vicepresident = {{{vice_president9|}}} | vicepremier = {{{vice_premier9|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister9|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term9|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname10|}}} | 1namedata = {{{1namedata10|}}} | 2blankname = {{{2blankname10|}}} | 2namedata = {{{2namedata10|}}} | 3blankname = {{{3blankname10|}}} | 3namedata = {{{3namedata10|}}} | 4blankname = {{{4blankname10|}}} | 4namedata = {{{4namedata10|}}} | 5blankname = {{{5blankname10|}}} | 5namedata = {{{5namedata10|}}} | alongside = {{{alongside10|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from10|}}} | appointer = {{{appointer10|}}} | assembly = {{{assembly10|}}} | assuming = {{{assuming10|}}} | chancellor = {{{chancellor10|}}} | co-leader = {{{co-leader10|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM10|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM10|}}}|{{{constituency_MP10|}}}}} | constituency = {{{constituency10|}}} | convocation = {{{convocation10|}}} | country = {{{country10|}}} | deputy = {{{deputy10|}}} | district = {{{district10|}}} | firstminister = {{{first_minister10|}}} | governor-general = {{{governor-general10|}}} | governor_general = {{{governor_general10|}}} | governor = {{{governor10|}}} | jr/sr = {{{jr/sr10|}}} | leader = {{{leader10|}}} | legislature = {{{legislature10|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor10|}}} | lieutenant = {{{lieutenant10|}}} | minister_from = {{{minister_from10|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader10|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader10|}}} | majority_leader = {{{majority_leader10|}}} | majority = {{{majority10|}}} | minister = {{{minister10|}}} | minority_leader = {{{minority_leader10|}}} | monarch = {{{monarch10|}}} | nominator = {{{nominator10|}}} | office = {{{office10|}}} | order = {{{order10|}}} | parliament = {{{parliament10|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group10|}}} | predecessor = {{{predecessor10|}}} | preceding = {{{preceding10|}}} | preceded = {{{preceded10|}}} | premier = {{{premier10|}}} | president = {{{president10|}}} | primeminister = {{{prime_minister10|}}} | riding = {{{riding10|}}} | state_assembly = {{{state_assembly10|}}} | state_delegate = {{{state_delegate10|}}} | state_house = {{{state_house10|}}} | state_legislature = {{{state_legislature10|}}} | state_senate = {{{state_senate10|}}} | state = {{{state10|}}} | status = {{{status10|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm10|}}}}} | suboffice = {{{suboffice10|}}} | succeeded = {{{succeeded10|}}} | succeeding = {{{succeeding10|}}} | successor = {{{successor10|}}} | taoiseach = {{{taoiseach10|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label10|}}}|In office}} | termend = {{{term_end10|}}} | termstart = {{{term_start10|}}} | term = {{{term10|}}} | title = {{{title10|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor10|}}} | vicepresident = {{{vice_president10|}}} | vicepremier = {{{vice_premier10|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister10|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term10|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname11|}}} | 1namedata = {{{1namedata11|}}} | 2blankname = {{{2blankname11|}}} | 2namedata = {{{2namedata11|}}} | 3blankname = {{{3blankname11|}}} | 3namedata = {{{3namedata11|}}} | 4blankname = {{{4blankname11|}}} | 4namedata = {{{4namedata11|}}} | 5blankname = {{{5blankname11|}}} | 5namedata = {{{5namedata11|}}} | alongside = {{{alongside11|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from11|}}} | appointer = {{{appointer11|}}} | assembly = {{{assembly11|}}} | assuming = {{{assuming11|}}} | chancellor = {{{chancellor11|}}} | co-leader = {{{co-leader11|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM11|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM11|}}}|{{{constituency_MP11|}}}}} | constituency = {{{constituency11|}}} | convocation = {{{convocation11|}}} | country = {{{country11|}}} | deputy = {{{deputy11|}}} | district = {{{district11|}}} | firstminister = {{{first_minister11|}}} | governor-general = {{{governor-general11|}}} | governor_general = {{{governor_general11|}}} | governor = {{{governor11|}}} | jr/sr = {{{jr/sr11|}}} | leader = {{{leader11|}}} | legislature = {{{legislature11|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor11|}}} | lieutenant = {{{lieutenant11|}}} | minister_from = {{{minister_from11|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader11|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader11|}}} | majority_leader = {{{majority_leader11|}}} | majority = {{{majority11|}}} | minister = {{{minister11|}}} | minority_leader = {{{minority_leader11|}}} | monarch = {{{monarch11|}}} | nominator = {{{nominator11|}}} | office = {{{office11|}}} | order = {{{order11|}}} | parliament = {{{parliament11|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group11|}}} | predecessor = {{{predecessor11|}}} | preceding = {{{preceding11|}}} | preceded = {{{preceded11|}}} | premier = {{{premier11|}}} | president = {{{president11|}}} | primeminister = {{{prime_minister11|}}} | riding = {{{riding11|}}} | state_assembly = {{{state_assembly11|}}} | state_delegate = {{{state_delegate11|}}} | state_house = {{{state_house11|}}} | state_legislature = {{{state_legislature11|}}} | state_senate = {{{state_senate11|}}} | state = {{{state11|}}} | status = {{{status11|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm11|}}}}} | suboffice = {{{suboffice11|}}} | succeeded = {{{succeeded11|}}} | succeeding = {{{succeeding11|}}} | successor = {{{successor11|}}} | taoiseach = {{{taoiseach11|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label11|}}}|In office}} | termend = {{{term_end11|}}} | termstart = {{{term_start11|}}} | term = {{{term11|}}} | title = {{{title11|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor11|}}} | vicepresident = {{{vice_president11|}}} | vicepremier = {{{vice_premier11|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister11|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term11|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname12|}}} | 1namedata = {{{1namedata12|}}} | 2blankname = {{{2blankname12|}}} | 2namedata = {{{2namedata12|}}} | 3blankname = {{{3blankname12|}}} | 3namedata = {{{3namedata12|}}} | 4blankname = {{{4blankname12|}}} | 4namedata = {{{4namedata12|}}} | 5blankname = {{{5blankname12|}}} | 5namedata = {{{5namedata12|}}} | alongside = {{{alongside12|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from12|}}} | appointer = {{{appointer12|}}} | assembly = {{{assembly12|}}} | assuming = {{{assuming12|}}} | chancellor = {{{chancellor12|}}} | co-leader = {{{co-leader12|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM12|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM12|}}}|{{{constituency_MP12|}}}}} | constituency = {{{constituency12|}}} | convocation = {{{convocation12|}}} | country = {{{country12|}}} | deputy = {{{deputy12|}}} | district = {{{district12|}}} | firstminister = {{{first_minister12|}}} | governor-general = {{{governor-general12|}}} | governor_general = {{{governor_general12|}}} | governor = {{{governor12|}}} | jr/sr = {{{jr/sr12|}}} | leader = {{{leader12|}}} | legislature = {{{legislature12|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor12|}}} | lieutenant = {{{lieutenant12|}}} | minister_from = {{{minister_from12|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader12|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader12|}}} | majority_leader = {{{majority_leader12|}}} | majority = {{{majority12|}}} | minister = {{{minister12|}}} | minority_leader = {{{minority_leader12|}}} | monarch = {{{monarch12|}}} | nominator = {{{nominator12|}}} | office = {{{office12|}}} | order = {{{order12|}}} | parliament = {{{parliament12|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group12|}}} | predecessor = {{{predecessor12|}}} | preceding = {{{preceding12|}}} | preceded = {{{preceded12|}}} | premier = {{{premier12|}}} | president = {{{president12|}}} | primeminister = {{{prime_minister12|}}} | riding = {{{riding12|}}} | state_assembly = {{{state_assembly12|}}} | state_delegate = {{{state_delegate12|}}} | state_house = {{{state_house12|}}} | state_legislature = {{{state_legislature12|}}} | state_senate = {{{state_senate12|}}} | state = {{{state12|}}} | status = {{{status12|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm12|}}}}} | suboffice = {{{suboffice12|}}} | succeeded = {{{succeeded12|}}} | succeeding = {{{succeeding12|}}} | successor = {{{successor12|}}} | taoiseach = {{{taoiseach12|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label12|}}}|In office}} | termend = {{{term_end12|}}} | termstart = {{{term_start12|}}} | term = {{{term12|}}} | title = {{{title12|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor12|}}} | vicepresident = {{{vice_president12|}}} | vicepremier = {{{vice_premier12|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister12|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term12|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname13|}}} | 1namedata = {{{1namedata13|}}} | 2blankname = {{{2blankname13|}}} | 2namedata = {{{2namedata13|}}} | 3blankname = {{{3blankname13|}}} | 3namedata = {{{3namedata13|}}} | 4blankname = {{{4blankname13|}}} | 4namedata = {{{4namedata13|}}} | 5blankname = {{{5blankname13|}}} | 5namedata = {{{5namedata13|}}} | alongside = {{{alongside13|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from13|}}} | appointer = {{{appointer13|}}} | assembly = {{{assembly13|}}} | assuming = {{{assuming13|}}} | chancellor = {{{chancellor13|}}} | co-leader = {{{co-leader13|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM13|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM13|}}}|{{{constituency_MP13|}}}}} | constituency = {{{constituency13|}}} | convocation = {{{convocation13|}}} | country = {{{country13|}}} | deputy = {{{deputy13|}}} | district = {{{district13|}}} | firstminister = {{{first_minister13|}}} | governor-general = {{{governor-general13|}}} | governor_general = {{{governor_general13|}}} | governor = {{{governor13|}}} | jr/sr = {{{jr/sr13|}}} | leader = {{{leader13|}}} | legislature = {{{legislature13|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor13|}}} | lieutenant = {{{lieutenant13|}}} | minister_from = {{{minister_from13|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader13|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader13|}}} | majority_leader = {{{majority_leader13|}}} | majority = {{{majority13|}}} | minister = {{{minister13|}}} | minority_leader = {{{minority_leader13|}}} | monarch = {{{monarch13|}}} | nominator = {{{nominator13|}}} | office = {{{office13|}}} | order = {{{order13|}}} | parliament = {{{parliament13|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group13|}}} | predecessor = {{{predecessor13|}}} | preceding = {{{preceding13|}}} | preceded = {{{preceded13|}}} | premier = {{{premier13|}}} | president = {{{president13|}}} | primeminister = {{{prime_minister13|}}} | riding = {{{riding13|}}} | state_assembly = {{{state_assembly13|}}} | state_delegate = {{{state_delegate13|}}} | state_house = {{{state_house13|}}} | state_legislature = {{{state_legislature13|}}} | state_senate = {{{state_senate13|}}} | state = {{{state13|}}} | status = {{{status13|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm13|}}}}} | suboffice = {{{suboffice13|}}} | succeeded = {{{succeeded13|}}} | succeeding = {{{succeeding13|}}} | successor = {{{successor13|}}} | taoiseach = {{{taoiseach13|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label13|}}}|In office}} | termend = {{{term_end13|}}} | termstart = {{{term_start13|}}} | term = {{{term13|}}} | title = {{{title13|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor13|}}} | vicepresident = {{{vice_president13|}}} | vicepremier = {{{vice_premier13|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister13|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term13|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname14|}}} | 1namedata = {{{1namedata14|}}} | 2blankname = {{{2blankname14|}}} | 2namedata = {{{2namedata14|}}} | 3blankname = {{{3blankname14|}}} | 3namedata = {{{3namedata14|}}} | 4blankname = {{{4blankname14|}}} | 4namedata = {{{4namedata14|}}} | 5blankname = {{{5blankname14|}}} | 5namedata = {{{5namedata14|}}} | alongside = {{{alongside14|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from14|}}} | appointer = {{{appointer14|}}} | assembly = {{{assembly14|}}} | assuming = {{{assuming14|}}} | chancellor = {{{chancellor14|}}} | co-leader = {{{co-leader14|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM14|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM14|}}}|{{{constituency_MP14|}}}}} | constituency = {{{constituency14|}}} | convocation = {{{convocation14|}}} | country = {{{country14|}}} | deputy = {{{deputy14|}}} | district = {{{district14|}}} | firstminister = {{{first_minister14|}}} | governor-general = {{{governor-general14|}}} | governor_general = {{{governor_general14|}}} | governor = {{{governor14|}}} | jr/sr = {{{jr/sr14|}}} | leader = {{{leader14|}}} | legislature = {{{legislature14|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor14|}}} | lieutenant = {{{lieutenant14|}}} | minister_from = {{{minister_from14|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader14|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader14|}}} | majority_leader = {{{majority_leader14|}}} | majority = {{{majority14|}}} | minister = {{{minister14|}}} | minority_leader = {{{minority_leader14|}}} | monarch = {{{monarch14|}}} | nominator = {{{nominator14|}}} | office = {{{office14|}}} | order = {{{order14|}}} | parliament = {{{parliament14|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group14|}}} | predecessor = {{{predecessor14|}}} | preceding = {{{preceding14|}}} | preceded = {{{preceded14|}}} | premier = {{{premier14|}}} | president = {{{president14|}}} | primeminister = {{{prime_minister14|}}} | riding = {{{riding14|}}} | state_assembly = {{{state_assembly14|}}} | state_delegate = {{{state_delegate14|}}} | state_house = {{{state_house14|}}} | state_legislature = {{{state_legislature14|}}} | state_senate = {{{state_senate14|}}} | state = {{{state14|}}} | status = {{{status14|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm14|}}}}} | suboffice = {{{suboffice14|}}} | succeeded = {{{succeeded14|}}} | succeeding = {{{succeeding14|}}} | successor = {{{successor14|}}} | taoiseach = {{{taoiseach14|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label14|}}}|In office}} | termend = {{{term_end14|}}} | termstart = {{{term_start14|}}} | term = {{{term14|}}} | title = {{{title14|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor14|}}} | vicepresident = {{{vice_president14|}}} | vicepremier = {{{vice_premier14|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister14|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term14|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname15|}}} | 1namedata = {{{1namedata15|}}} | 2blankname = {{{2blankname15|}}} | 2namedata = {{{2namedata15|}}} | 3blankname = {{{3blankname15|}}} | 3namedata = {{{3namedata15|}}} | 4blankname = {{{4blankname15|}}} | 4namedata = {{{4namedata15|}}} | 5blankname = {{{5blankname15|}}} | 5namedata = {{{5namedata15|}}} | alongside = {{{alongside15|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from15|}}} | appointer = {{{appointer15|}}} | assembly = {{{assembly15|}}} | assuming = {{{assuming15|}}} | chancellor = {{{chancellor15|}}} | co-leader = {{{co-leader15|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM15|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM15|}}}|{{{constituency_MP15|}}}}} | constituency = {{{constituency15|}}} | convocation = {{{convocation15|}}} | country = {{{country15|}}} | deputy = {{{deputy15|}}} | district = {{{district15|}}} | firstminister = {{{first_minister15|}}} | governor-general = {{{governor-general15|}}} | governor_general = {{{governor_general15|}}} | governor = {{{governor15|}}} | jr/sr = {{{jr/sr15|}}} | leader = {{{leader15|}}} | legislature = {{{legislature15|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor15|}}} | lieutenant = {{{lieutenant15|}}} | minister_from = {{{minister_from15|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader15|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader15|}}} | majority_leader = {{{majority_leader15|}}} | majority = {{{majority15|}}} | minister = {{{minister15|}}} | minority_leader = {{{minority_leader15|}}} | monarch = {{{monarch15|}}} | nominator = {{{nominator15|}}} | office = {{{office15|}}} | order = {{{order15|}}} | parliament = {{{parliament15|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group15|}}} | predecessor = {{{predecessor15|}}} | preceding = {{{preceding15|}}} | preceded = {{{preceded15|}}} | premier = {{{premier15|}}} | president = {{{president15|}}} | primeminister = {{{prime_minister15|}}} | riding = {{{riding15|}}} | state_assembly = {{{state_assembly15|}}} | state_delegate = {{{state_delegate15|}}} | state_house = {{{state_house15|}}} | state_legislature = {{{state_legislature15|}}} | state_senate = {{{state_senate15|}}} | state = {{{state15|}}} | status = {{{status15|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm15|}}}}} | suboffice = {{{suboffice15|}}} | succeeded = {{{succeeded15|}}} | succeeding = {{{succeeding15|}}} | successor = {{{successor15|}}} | taoiseach = {{{taoiseach15|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label15|}}}|In office}} | termend = {{{term_end15|}}} | termstart = {{{term_start15|}}} | term = {{{term15|}}} | title = {{{title15|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor15|}}} | vicepresident = {{{vice_president15|}}} | vicepremier = {{{vice_premier15|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister15|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term15|}}} }}}}<!-- -->{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}|| {{Infobox officeholder/office|color={{#ifeq:{{lc:{{{embed}}}}}|yes|#eee|lavender}} | 1blankname = {{{1blankname16|}}} | 1namedata = {{{1namedata16|}}} | 2blankname = {{{2blankname16|}}} | 2namedata = {{{2namedata16|}}} | 3blankname = {{{3blankname16|}}} | 3namedata = {{{3namedata16|}}} | 4blankname = {{{4blankname16|}}} | 4namedata = {{{4namedata16|}}} | 5blankname = {{{5blankname16|}}} | 5namedata = {{{5namedata16|}}} | alongside = {{{alongside16|}}} | ambassador_from = {{{ambassador_from16|}}} | appointer = {{{appointer16|}}} | assembly = {{{assembly16|}}} | assuming = {{{assuming16|}}} | chancellor = {{{chancellor16|}}} | co-leader = {{{co-leader16|}}} | constituency_{{#if:{{{constituency_AM16|}}}|AM|MP}} = {{if empty|{{{constituency_AM16|}}}|{{{constituency_MP16|}}}}} | constituency = {{{constituency16|}}} | convocation = {{{convocation16|}}} | country = {{{country16|}}} | deputy = {{{deputy16|}}} | district = {{{district16|}}} | firstminister = {{{first_minister16|}}} | governor-general = {{{governor-general16|}}} | governor_general = {{{governor_general16|}}} | governor = {{{governor16|}}} | jr/sr = {{{jr/sr16|}}} | leader = {{{leader16|}}} | legislature = {{{legislature16|}}} | lieutenant_governor = {{{lieutenant_governor16|}}} | lieutenant = {{{lieutenant16|}}} | minister_from = {{{minister_from16|}}} | minority_floor_leader = {{{minority_floor_leader16|}}} | majority_floor_leader = {{{majority_floor_leader16|}}} | majority_leader = {{{majority_leader16|}}} | majority = {{{majority16|}}} | minister = {{{minister16|}}} | minority_leader = {{{minority_leader16|}}} | monarch = {{{monarch16|}}} | nominator = {{{nominator16|}}} | office = {{{office16|}}} | order = {{{order16|}}} | parliament = {{{parliament16|}}} | parliamentarygroup = {{{parliamentary_group16|}}} | predecessor = {{{predecessor16|}}} | preceding = {{{preceding16|}}} | preceded = {{{preceded16|}}} | premier = {{{premier16|}}} | president = {{{president16|}}} | primeminister = {{{prime_minister16|}}} | riding = {{{riding16|}}} | state_assembly = {{{state_assembly16|}}} | state_delegate = {{{state_delegate16|}}} | state_house = {{{state_house16|}}} | state_legislature = {{{state_legislature16|}}} | state_senate = {{{state_senate16|}}} | state = {{{state16|}}} | status = {{{status16|}}} | subterm = {{nobold|{{{subterm16|}}}}} | suboffice = {{{suboffice16|}}} | succeeded = {{{succeeded16|}}} | succeeding = {{{succeeding16|}}} | successor = {{{successor16|}}} | taoiseach = {{{taoiseach16|}}} | termlabel = {{if empty|{{{term_label16|}}}|In office}} | termend = {{{term_end16|}}} | termstart = {{{term_start16|}}} | term = {{{term16|}}} | title = {{{title16|}}} | vicegovernor = {{{vice_governor16|}}} | vicepresident = {{{vice_president16|}}} | vicepremier = {{{vice_premier16|}}} | viceprimeminister = {{{vice_prime_minister16|}}} | party = {{{party|}}} | prior_term = {{{prior_term16|}}} }}}} | data2 = {{{module0|}}} <!----------Personal data----------> | header3 = {{#if:{{{pronunciation|}}}{{{birth_name|}}}{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{resting_place|}}}{{{resting_place_coordinates|}}}{{{citizenship|}}}{{{party|}}}{{{other_party|}}}{{{spouse|}}}{{{partner|}}}{{{relations|}}}{{{children|}}}{{{parents|}}}{{{mother|}}}{{{father|}}}{{{relatives|}}}{{{education|}}}{{{alma_mater|}}}{{{occupation|}}}{{{profession|}}}{{{known_for|}}}{{{salary|}}}{{{cabinet|}}}{{{committees|}}}{{{portfolio|}}}{{{awards|}}}{{{data1|}}}{{{data2|}}}{{{data3|}}}{{{data4|}}}{{{data5|}}}|ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರೊಲು}} | label4 = ಉಚ್ಚಾರೊ | data4 = {{{pronunciation|}}} | label5 = ಪುಟ್ಟು | data5 = {{#invoke:Separated entries|br |1={{#if:{{{birth_name|}}}|<span class="nickname">{{{birth_name|}}}</span>}} |2={{#invoke:person date|birth}} |3={{#if:{{{birth_place|}}}|<div class="birthplace">{{{birth_place|}}}</div>}} }} | label6 = ತೀರ್‌ನ | data6 = {{#invoke:Separated entries|br |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<div class="deathplace">{{{death_place|}}}</div>}} }} | label7 = ಸೈಯರ&nbsp;ಕಾರನೊ | data7 = {{{death_cause|}}} | label8 = ಸಮಾಧಿ ಮಲ್ತಿನ ಜಾಗೆ | class8 = label | data8 = {{#invoke:Separated entries|br|{{{resting_place|}}}|{{{resting_place_coordinates|}}}}} | label9 = ಪೌರತ್ವೊ | data9 = {{{citizenship|}}} | label11 = [[ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷೊ|ಪಕ್ಷೊ]] | data11 = {{#switch:{{{party|}}} | = | [[United States Democratic Party|Democrat]] | [[Democratic Party (United States)|Democratic]] | [[Democratic Party (United States)|Democrat]] = [[Democratic Party (United States)|Democratic]] | [[Republican Party (United States)|Republican]] | [[United States Republican Party]] | [[United States Republican Party|Republican]] | [[Republican Party (United States)|Republican Party]] = [[Republican Party (United States)|Republican]] | [[Conservative Party (UK)|Conservative Party]] | [[Conservative Party (UK)|Conservative]] = [[Conservative Party (UK)|Conservative]] | [[Labour Party (UK)|Labour Party]] | [[Labour Party (UK)|Labour]] = [[Labour Party (UK)|Labour]] | [[Conservative Party of Canada|Conservative Party]] | [[Conservative Party of Canada|Conservative]] = [[Conservative Party of Canada|Conservative]] | [[Liberal Party of Canada|Liberal Party]] | [[Liberal Party of Canada|Liberal]] = [[Liberal Party of Canada|Liberal]] | KMT | Kuomintang | [[KMT]] | [[Kuomintang|KMT]] | [[Kuomintang]] | Kuomintang (KMT) | [[Kuomintang]] (KMT) = [[Kuomintang]] | DPP | [[Democratic Progressive Party|DPP]] | [[Democratic Progressive Party]] = [[Democratic Progressive Party]] | #default = {{{party|}}} }} | label12 = {{longitem|ಬೇತೆ ರಾಜಕೀಯ<br /> ಸಂಬಂದೊಲು}} | data12 = {{{other_party|}}} | label13 = ಎತ್ತರೊ | data13 = {{#if:{{{height|}}}|{{Infobox person/height|{{{height|}}}}}}} | label14 = ಸಂಗಾತಿ{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{spouse|}}}|likely=(ಲು)|plural=ಲು}} | data14 = {{{spouse|}}} | label15 = {{longitem|Domestic partner{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{partner|}}}|likely=(s)|plural=s}}}} | data15 = {{{partner|}}} | label16 = ಸಮ್ಮಂದಿಕೆರ್ | data16 = {{{relations|}}} | label17 = ಜೋಕುಲು | data17 = {{{children|}}} | label18 = ಅಪ್ಪೆಅಮ್ಮೆ{{#if:{{{parents|}}}|{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{parents|}}}|likely=(s)|plural=s}}|<!-- -->{{#ifexpr:{{count|{{{father|}}}|{{{mother|}}}}} > 1|s}}}} | data18 = {{#if:{{{parents|}}}|{{{parents}}}|{{#invoke:list|unbulleted|{{#if:{{{father|}}}|{{{father}}} (father)}}|{{#if:{{{mother|}}}|{{{mother}}} (mother)}}}}}} | label19 = ಸಮ್ಮಂದಿಕೆರ್ | data19 = {{{relatives|}}} | label21 = ವಿದ್ಯೆ | data21 = {{{education|}}} | label22 = {{longitem|[[ಓದುನ ಸಂಸ್ಥೆ]]}} | data22 = {{{alma_mater|}}} | label23 = ಬೇಲೆ | data23 = {{{occupation|}}} | label24 = ವೃತ್ತಿ | data24 = {{{profession|}}} | label25 = {{longitem|ಪುಗರ್ತೆದ ಕ್ಷೇತ್ರೊ}} | data25 = {{{known_for|}}} | label26 = ಸಂಬಲೊ | data26 = {{{salary|}}} | label27 = ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ | data27 = {{{cabinet|}}} | label28 = ಸಮಿತಿಲು | data28 = {{{committees|}}} | label29 = ಬಂಡವಾಲೊ | data29 = {{{portfolio|}}} | label30 = {{longitem|{{#if:{{{mawards|}}}|ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು|ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು}}}} | data30 = {{{awards|}}} | label31 = {{longitem|{{{blank1}}}}} | data31 = {{{data1|}}} | label32 = {{longitem|{{{blank2}}}}} | data32 = {{{data2|}}} | label33 = {{longitem|{{{blank3}}}}} | data33 = {{{data3|}}} | label34 = {{longitem|{{{blank4}}}}} | data34 = {{{data4|}}} | label35 = {{longitem|{{{blank5}}}}} | data35 = {{{data5|}}} | label36 = ದಸ್ಕತ್ | data36 = {{#if:{{{signature|}}}|[[File:{{{signature}}}|{{if empty|{{{signature_size|}}}|128x80px}}|class=skin-invert notpageimage|alt={{{signature_alt|}}}|{{PAGENAME}}'s signature]]}} | label37 = ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ | data37 = {{{website|}}} | label38 = ಅಡ್ಡಪುದರ್‌{{#invoke:Detect singular|pluralize|{{{nickname|}}}|likely=(ಲು)|plural=ಲು}} | data38 = {{{nickname|}}} | header39 = {{#if:{{{allegiance|}}}{{{branch|}}}{{{service_years|}}}{{{rank|}}}{{{unit|}}}{{{commands|}}}{{{battles|}}}{{{military_blank1|}}}|ಸೇನಾ ಸೇವೆ}} | label40 = Allegiance | data40 = {{{allegiance|}}} | label41 = {{if empty|{{{branch_label|}}}|Branch/service}} | data41 = {{{branch|}}} | label42 = {{longitem|{{if empty|{{{service_years_label|}}}|ಸೇವೆದ&nbsp;ವರ್ಷೊಲು}}}} | data42 = {{{service_years|}}} | label43 = {{if empty|{{{rank_label|}}}|Rank}} | data43 = {{{rank|}}} | label44 = {{if empty|{{{unit_label|}}}|Unit}} | data44 = {{{unit|}}} | label45 = ಆಜ್ಞೆಲು | data45 = {{{commands|}}} | label46 = {{if empty|{{{battles_label|}}}|ಅಂಕೊ/ಕದನೊಲು}} | data46 = {{{battles|}}} | label47 = {{#if:{{{awards|}}}|ಸೇನಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು|ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು}} | data47 = {{{mawards|}}} | label48 = {{{military_blank1}}} | data48 = {{{military_data1|}}} | label49 = {{{military_blank2}}} | data49 = {{{military_data2|}}} | label50 = {{{military_blank3}}} | data50 = {{{military_data3|}}} | label51 = {{{military_blank4}}} | data51 = {{{military_data4|}}} | label52 = {{{military_blank5}}} | data52 = {{{military_data5|}}} | data53 = {{{module|}}} | data54 = {{{module2|}}} | data55 = {{{module3|}}} | data56 = {{{module4|}}} | data57 = {{{module5|}}} | data58 = {{{footnotes|}}} | belowstyle = border-top: 1px solid right; | below = <div>{{#if:{{{date|}}}| As of {{{date}}}{{#if:{{{year|}}}|, {{{year}}}}}}}</div>{{#if:{{{source|}}}|Source: [{{{source}}}]}} }}{{#if:{{{pronunciation|}}}|{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Biography template using pronunciation]]}} }}{{#if:{{{1blankname0|}}}{{{1namedata0|}}}{{{2blankname0|}}}{{{2namedata0|}}}{{{3blankname0|}}}{{{3namedata0|}}}{{{4blankname0|}}}{{{4namedata0|}}}{{{5blankname0|}}}{{{5namedata0|}}}{{{alongside0|}}}{{{ambassador_from0|}}}{{{appointer0|}}}{{{assembly0|}}}{{{assuming0|}}}{{{chancellor0|}}}{{{co-leader0|}}}{{{constituency_AM0|}}}{{{constituency0|}}}{{{country0|}}}{{{deputy0|}}}{{{district0|}}}{{{firstminister0|}}}{{{governor-general0|}}}{{{governor0|}}}{{{jr/sr0|}}}{{{leader0|}}}{{{legislature0|}}}{{{lieutenant_governor0|}}}{{{lieutenant0|}}}{{{minister_from0|}}}{{{minority_floor_leader0|}}}{{{majority_floor_leader0|}}}{{{majority_leader0|}}}{{{majority0|}}}{{{minister0|}}}{{{minorityleader0|}}}{{{monarch0|}}}{{{nominator0|}}}{{{office0|}}}{{{order0|}}}{{{parliament0|}}}{{{predecessor0|}}}{{{preceding0|}}}{{{preceded0|}}}{{{premier0|}}}{{{president0|}}}{{{prime_minister0|}}}{{{riding0|}}}{{{state_assembly0|}}}{{{state_delegate0|}}}{{{state_house0|}}}{{{state_legislature0|}}}{{{state_senate0|}}}{{{state0|}}}{{{suboffice0|}}}{{{subterm0|}}}{{{succeeded0|}}}{{{succeeding0|}}}{{{successor0|}}}{{{taoiseach0|}}}{{{term_end0|}}}{{{term_start0|}}}{{{term0|}}}{{{title0|}}}{{{vice_governor0|}}}{{{vice_president0|}}}{{{vice_premier0|}}}{{{vice_primeminister0|}}}{{{prior_term0|}}}{{{constituency_0|}}}|{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Pages using infobox officeholder with office0]]}} }}{{#if:{{{speaker|}}}|{{#if:{{{nominee|}}}{{{candidate|}}}||{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Pages using infobox officeholder with speaker]]}}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|{{#ifeq:{{{nocat|{{{demo|{{#ifeq:{{{categories|}}}|no|yes}}}}}}}}|yes||[[Category:Pages using infobox officeholder with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}}}|preview=Page using [[Template:Infobox officeholder]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| regexp1 = 1blankname[%d]* | regexp2 = 1namedata[%d]* | regexp3 = 2blankname[%d]* | regexp4 = 2namedata[%d]* | regexp5 = 3blankname[%d]* | regexp6 = 3namedata[%d]* | regexp7 = 4blankname[%d]* | regexp8 = 4namedata[%d]* | regexp9 = 5blankname[%d]* | regexp10 = 5namedata[%d]* | allegiance | alma_mater | regexp11 = alongside[%d]* | alt | regexp12 = ambassador_from[%d]* | regexp14 = appointer[%d]* | regexp15 = assembly[%d]* | awards | battles | battles_label | birth_date | birth_name | birth_place | birthname | regexp16 = blank[%d]* | bodyclass | branch | branch_label | cabinet | candidate | caption | categories | regexp17 = chancellor[%d]* | children | citizenship | regexp18 = co%-leader[%d]* | commands | committees | regexp19 = constituency[%d]* | regexp20 = constituency_AM[%d]* | regexp21 = constituency_MP[%d]* | regexp22 = convocation[%d]* | regexp23 = country[%d]* | regexp24 = data[%d]* | date | death_cause | death_date | death_place | demo | regexp25 = deputy[%d]* | regexp26 = district[%d]* | education | election_date | embed | father | regexp28 = first_minister[%d]* | footnotes | regexp29 = governor[%d]* | regexp30 = governor_general[%d]* | regexp31 = governor%-general[%d]* | height | honorific_prefix | honorific_suffix | image | image_size | image_upright | incumbent | regexp32 = jr/sr[%d]* | known_for | regexp34 = leader[%d]* | regexp35 = legislature[%d]* | regexp36 = lieutenant[%d]* | regexp37 = lieutenant_governor[%d]* | main_width | regexp38 = majority[%d]* | regexp39 = majority_floor_leader[%d]* | regexp40 = majority_leader[%d]* | mawards | regexp42 = military_blank[%d]* | regexp43 = military_data[%d]* | regexp44 = minister[%d]* | regexp45 = minister_from[%d]* | regexp46 = minority_floor_leader[%d]* | regexp47 = minority_leader[%d]* | regexp49 = module[%d]* | regexp50 = monarch[%d]* | mother | name | native_name | native_name_lang | nickname | nocat | regexp51 = nominator[%d]* | nominee | occupation | regexp52 = office[%d]* | opponent | regexp53 = order[%d]* | other_party | parents | regexp54 = parliament[%d]* | regexp55 = parliamentary_group[%d]* | partner | party | party_election | portfolio | regexp56 = preceded[%d]* | regexp57 = preceding[%d]* | regexp58 = predecessor[%d]* | regexp59 = premier[%d]* | regexp60 = president[%d]* | regexp61 = prime_minister[%d]* | regexp62 = prior_term[%d]* | profession | pronunciation | rank | rank_label | relations | relatives | resting_place | resting_place_coordinates | regexp63 = riding[%d]* | running_mate | salary | service_years | service_years_label | signature | signature_alt | signature_size | source | speaker | speaker_office | spouse | regexp64 = state[%d]* | regexp65 = state_assembly[%d]* | regexp66 = state_delegate[%d]* | regexp67 = state_house[%d]* | regexp68 = state_legislature[%d]* | regexp69 = state_senate[%d]* | regexp70 = status[%d]* | regexp71 = suboffice[%d]* | regexp72 = subterm[%d]* | regexp73 = succeeded[%d]* | regexp74 = succeeding[%d]* | regexp75 = successor[%d]* | regexp76 = taoiseach[%d]* | regexp77 = term[%d]* | regexp78 = term_end[%d]* | regexp79 = term_label[%d]* | regexp80 = term_start[%d]* | regexp84 = title[%d]* | unit | unit_label | regexp85 = vice_governor[%d]* | regexp86 = vice_premier[%d]* | regexp87 = vice_president[%d]* | regexp88 = vice_prime_minister[%d]* | regexp89 = assuming[%d]* | website | year }}{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox officeholder]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox officeholder with conflicting parameters}} | constituency_AM; constituency_MP | constituency_AM2; constituency_MP2 | constituency_AM1; constituency_MP1 | constituency_AM3; constituency_MP3 | constituency_AM4; constituency_MP4 | constituency_AM5; constituency_MP5 | constituency_AM6; constituency_MP6 | constituency_AM7; constituency_MP7 | constituency_AM8; constituency_MP8 | constituency_AM9; constituency_MP9 | constituency_AM10; constituency_MP10 | constituency_AM11; constituency_MP11 | constituency_AM12; constituency_MP12 | constituency_AM13; constituency_MP13 | constituency_AM14; constituency_MP14 | constituency_AM15; constituency_MP15 | constituency_AM16; constituency_MP16 }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ahzjolhh2k6uk290nd1wqj6zvh5y2ut 0 25046 363179 354487 2026-07-26T11:50:09Z CommonsDelinker 412 Removing [[:c:File:Nooran_sisters.jpg|Nooran_sisters.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Herbythyme|Herbythyme]] because: Copyright violation, see [[:c:Commons:Licensing|]]. 363179 wikitext text/x-wiki ==ನೂರನ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್== ನೂರನ್ ಸೋದರಿಯೆರ್ ಸುಲ್ತಾನಾ ನೂರನ್ (ಪುಟ್ಟು ೧೪ ಜೂನ್ ೧೯೯೨) ಬೊಕ್ಕ ಜ್ಯೋತಿ ನೂರನ್ (ಪುಟ್ಟು ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೪), ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಭಕ್ತಿ ಸೂಫಿ ಗಾಯನ ಜೋಡಿ. ಸೂಫಿ ಸಂಗೀತಗಾರೆರೆನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಅಕುಲು ಶಾಮ್ ಚೌರಸಿಯಾ ಘರಾನಾ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತೊನು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು 2012ಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆನ್ ಗಳಸುವೆರ್, ಅಪಗ ಅಕ್ಲೆನ "ತುಂಗ್ ತುಂಗ್" ಪನ್ಪಿನ [[ಪಾಡ್ದನ|ಪಾಡ್ದನೊ]]ನು ಎಂಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾದ ಎಂಟಿವಿ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರಿಪ್ಪಿನ್ ಡ್ ತೋಜಾದ್ 2015 ಡ್ ಸಿಂಗ್ ಇಸ್ ಬ್ಲಿಂಗ್ ಚಿತ್ರೊದ ಧ್ವನಿಪಥೊಡು ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>https://en.bharatpedia.org/wiki/Nooran_Sisters</ref> ನೂರನ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ 2015ಡ್ ಅಕ್ಲೆನ ಸುರುತ ಆಲ್ಬಮ್, ಯಾರ್ ಗರಿಬನ್ ದಾನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅವ್ವೇ ವರ್ಷ, ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಸುರುತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್, "ಪತಾಖಾ ಗುಡ್ಡಿ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಗು, ಉಂದು ಹೈವೇ ಚಿತ್ರೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದೆಟ್ ರಡ್ಡ್ ಮಿರ್ಚಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಉಂಡು—ವರ್ಷದ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯಕಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಷದ ಗಾಯಕಿ (ಮಹಿಳಾ) ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಸಂಗೀತ ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಲಾ ಪಡೆಯೆರ್. ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಪರದೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು. ಈ ಜೋಡಿ 2017ಡ್ "ಯಾರ್ ದಿ ಗಾಲಿ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಗು ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಪಂಜಾಬಿಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ (ಮಹಿಳಾ) ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಲಾ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>https://www.therevolverclub.com/blogs/the-revolver-club/the-nooran-sisters-redefining-punjabi-sufi-music?srsltid=AfmBOoqBw8IwwpwW2ZAD53LezTiltj5aUL3QSBlMkbFc987kzMaIUbD8</ref> ==ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ== ಸುಲ್ತಾನಾ ಬೊಕ್ಕ ಜ್ಯೋತಿ ನೂರನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಉಸ್ತಾದ್ ಗುಲ್ಶನ್ ಮಿರ್ ನ ಕೈಟ್ ಬಾಲ್ಯೊಡ್ದ್ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್, ಬಿಬಿ ನೂರನ್ ನ ಮಗೆ, ಒರಿ ಸೂಫಿ ಗಾಯಕೆ, ಬೊಕ್ಕ 1970 ದಶಕೊದ ಸೂಫಿ ಗಾಯಕೆ ಸ್ವರ್ನ್ ನೂರನ್ ನ ಮಗೆ. ಮಿರ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಟುಂಬ ಕಷ್ಟೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಂಗೀತ ಪಾಠೊಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್.ಸುಲ್ತಾನಾಗ್ ಏಳ್ ವರ್ಸೊ ಬೊಕ್ಕ ಜ್ಯೋತಿಗ್ ಐನ್ ವರ್ಸೊ ಆನಗ, ಅಕುಲು ಇಲ್ಲಡ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದು ಅಜ್ಜಿಡ್ದ್ ಕೇಂಡಿನ ಬುಲ್ಲೆ ಶಾ ಕಲಾಮ್ ನ್ ಪಾಡುನಗ ಮಿರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರತಿಭೆನ್ ಕಂಡು ಕನತೆರ್. ವಾದ್ಯೊಲೆಡ್ ಪಾಡೊಲಿ ಪಂದ್ ಮಿರ್ ಅಕುಲೆನ್ ಕೇಂಡೆರ್. ಅಕುಲು ತಬ್ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ದಂಚಿನ ವಾದ್ಯೊಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಬೀಟ್ ಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್.ನೂರನ್ ಸೋದರಿಯೆರ್ 2005ಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಪಂಜಾಬಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಜಶಾನ್ ದಿ ರಾತ್ ಡ್ ಸುರುತ ದೂರದರ್ಶನೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್. ಜ್ಯೋತಿ ಒರಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಕಲಾವಿದೆ ಆದ್ 2007ಡ್ ಪಂಜಾಬಿ ಚಾನೆಲ್ MH1 ಡ್ ನಿಕ್ಕಿ ಆವಾಜ್ ಪಂಜಾಬ್ ದಿ ಪನ್ಪಿನ ಗಾಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. 2010ಡ್, ಕೆನಡಾದ ಒರಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಚಾರಕೆರ್ ಆಯಿನ ಇಕ್ಬಾಲ್ ಮಹಲ್ ಅಕುಲೆನ್ ಗಮನೊಗು ದೆತೊನುವೆರ್. ==ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪುಗರ್ತೆ ಪೋಯಿನ ಅಕ್ಲೆನ ಬೇಲೆಲು== ನೂರನ್ ಸೋದರಿಯೆರ್ 2012ಡ್ ಎಂಟಿವಿ ಇಂಡಿಯಾಡ್ ಪ್ರತಿಭೆ ಬೇಟೆ ಸರಣಿ ಎಂಟಿವಿ ಸೌಂಡ್ ಟ್ರಿಪ್ಪಿನ್ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಲೆನ "ತುಂಗ್ ತುಂಗ್" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅವ್ವೇ ವರ್ಷ, ಅಕುಲು ಎಂಟಿವಿ ಅನ್ಪ್ಲಗ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಡ್ "ಅಲ್ಲಾ ಹೂ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊರ್ತೆರ್.ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨, ೨೦೧೫ಡ್, ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಸುರುತ ಆಲ್ಬಮ್ ಯಾರ್ ಗರಿಬನ್ ದಾನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್.೦೧೭ಡ್, ಅಕುಲು ೨೦೧೬ಡ್ ಯಾರ್ ದಿ ಗಾಲಿ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಗು ಫಿಲ್ಮ್ಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ [[ಪಂಜಾಬಿ ಬಾಸೆ|ಪಂಜಾಬಿಡ್ದ್]] ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ (ಮಹಿಳಾ) ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಕ್ರಾಜಿ ತಬ್ಬರ್ ಚಿತ್ರೊಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನ ಅಕ್ಲೆನ "ಬಾಜ್ರೆ ದಿ ರಾಖಿ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನ, ಒಂಜಿ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಅವ್ವೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಆಂಡ್. ಈ ಜೋಡಿ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್ ಮೆಂಬಾ ಬೊಕ್ಕ ಇವಾನ್ ಜಿಐಎ ನಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು "ಫಾರ್ ಐಶಾ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಸಹಕಾರ ಕೊರ್ತೆರ್, ಉಂದು 2019 ಡ್ ದಿ ಸ್ಕೈ ಇಸ್ ಪಿಂಕ್ ಬೊಕ್ಕ 2022 ಡ್ ಡಿಸ್ನಿ+ ಸರಣಿ ಮಿಸ್ ಮಾರ್ವೆಲ್ ಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. 2014 ಡ್ ಬತ್ತಿನ ಹೈವೇ ಸಿನಿಮಾಡ್, "ಪತಾಖಾ ಗುಡ್ಡಿ" ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಡು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಎ.ಆರ್.ರಹ್ಮಾನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಈ ಸೋದರಿಯೆರ್ ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಸುರುತ ಬ್ರೇಕ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್.ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಚಾರ್ಟ್ ಡ್ ಟಾಪ್ ಆದ್ 2015ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಮಿರ್ಚಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಗಳಸೊಂಡು, ವರ್ಷದ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯಕಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಷದ ಗಾಯಕಿ (ಮಹಿಳಾ) ವಿಭಾಗೊಲೆಡ್, ಅಂಚನೆ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳಾ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ==ಜಾಗತಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ== ೨೦೨೦ಡ್, ನೂರನ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ನ ಗಾಯನ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಯೂಟ್ಯೂಬರ್ ಆಂಡ್ರೆ ಆಂಟುನೆಸ್ ನ ವೈರಲ್ ರೀಮಿಕ್ಸ್ ಲೆನ ಮೂಲಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನೊನು ಪೊಸತಾದ್ ಪಡೆಯೆರ್. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊಲು== ಜ್ಯೋತಿ 2014ಡ್ ಕುನಾಲ್ ಪಾಸ್ಸಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್.ಪಾಸ್ಸಿ ಅಕ್ಕಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲೆನ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸುಲ್ತಾನಾಲಾ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಒರಿ ಮಗೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. {{Reflist}} ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026 0ofgjvt6n28urmdwn9xxe6yn5lds9wj 0 25872 363164 356603 2026-07-25T20:46:06Z CommonsDelinker 412 Removing [[:c:File:Savitri_Devi,_July_1945.jpg|Savitri_Devi,_July_1945.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Infrogmation|Infrogmation]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Savitri Devi|]]. 363164 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = File:Savitri Devi, circa 1937.jpg | birth_date = ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೦೫ | death_date = ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೨ | title = ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ }} '''ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಮುಖರ್ಜಿ,''' ಪುಟ್ಟುನ ಪುದರ್ '''ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಯಾನಿ ಜೂಲಿಯಾ ಪೋರ್ಟಾಸ್''' (೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೦೫ - ೨೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೨), ಒರ್ತಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ಗ್ರೀಕ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್, ನಾಜಿ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೂಢಚಾರಿ, ಭಾರತೊಡು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಗೂಢಚಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಶಕ್ತಿಲೆಗ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1960 ದಶಕೊಡು ನವ-ನಾಜಿ ಅಂಡರ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ದ ಒರ್ತಿ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯೆ ಆಯೆರ್. ಸಾವಿತ್ರಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಬೊಕ್ಕ ನಾಜಿ ಧರ್ಮದ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆದ ಪ್ರತಿಪಾದಕೆರ್. ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ನ್ ಹಿಂದೂ ದೇವೆರ್ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುನ]] [[ಅವತಾರೊ|ಅವತಾರ]] ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ನ್ ಮಾನವಕುಲೊಗು ಒಂಜಿ ತ್ಯಾಗ ಪಂಡ್ದ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಯೆಹೂದಿಲು ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ದುಷ್ಟ ಲೋಕ ಯುಗದ ಕಲಿಯುಗದ ಅಂತ್ಯೊಗು ಉಂದು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಅರೆಗ್ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅರೆನ ಬರವುಲು ನವ-ನಾಜಿಸಂ ನ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಜುದಾಯಿಸಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮೊನು]] ತಳ್ಳಿಸಾದ್, ಆರ್ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪಾಂಥೀಸಂ ನ್ ನಂಬಿಯೆರ್, ಉಂದು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ-ವಸ್ತುಡ್ದ್ ಕೂಡಿನ ಪ್ರಕೃತಿದ ಒಂಜಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ. ನವ-ನಾಜಿಸಂ ಡ್, ಆರ್ ಗುಪ್ತ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಸ ಯುಗದ ಚಳುವಳಿಲೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜಾಸ್ತಿ ಸಮಕಾಲೀನವಾದ್, ಆರ್ ಆಲ್ಟ್-ರೈಟ್ ನ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಮಲ್ತೆರ್. ಚಿಲಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಿಗುಯೆಲ್ ಸೆರಾನೊನ್ ಆರ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೮೨ಡ್, ಫ್ರಾಂಕೊ ಫ್ರೆಡಾ ತನ್ನ ಕೃತಿ ''ಗೋಲ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಫರ್ನೇಸ್ ದ'' ಜರ್ಮನ್ ಅನುವಾದೊನು ಪ್ರಕಟಿಸಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಮರ್ಶೆದ ''ರಿಸ್ಗಾರ್ಡೊ'' (೧೯೮೦) ದ ನಾಲ್ನೇ ಸಂಪುಟೊನು ''ಆರ್ಯನ್ ಪೇಗನಿಸಂ ದ ಮಿಷನರಿ'' ಆದ್ ದೇವತೆ ಸಾವಿತ್ರಿಗ್ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡೈರ್ ಒಟ್ಟೊ ಸ್ಕೋರ್ಜೆನಿ, ಜೋಹಾನ್ ವಾನ್ ಲೀರ್ಸ್, ಬೊಕ್ಕ ಹ್ಯಾನ್ಸ್-ಉಲ್ರಿಚ್ ರುಡೆಲ್ ಯುದ್ಧೊದ ಪಿರವುದ ವರ್ಷೊಲೆಡ್ ಸಾವಿತ್ರಿನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಲು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿಲೆನ ವಿಶ್ವ ಲೀಗ್ ದ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯೆರೆಡ್ ಒರಿಯೆರ್. == ಸುರುತ ವರ್ಷೊಡು == ಲಿಯೊನ್ ಡ್ ೧೯೦೫ಡ್ '''ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಯಾನ್ ಜೂಲಿಯಾ ಪೋರ್ಟಾಸ್ ಪನ್ಪಿನ''' ಪುದರ್ಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದ ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಗರಿಕೆರ್ ಆಯಿನ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಯಾನ್ ಪೋರ್ಟಾಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಹಿಳೆ ಜೂಲಿಯಾ ಪೋರ್ಟಾಸ್ (ನೀ ನ್ಯಾಶ್) ನಕುಲೆನ ಮಗೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಯಾನ್ ಪೋರ್ಟಾಸ್ ರಡ್ಡ್ ಅರ್ಧ ತಿಂಗೊಲು ದುಂಬು ಪುಟ್ಟುವೆರ್, ಅರೆನ ತೂಕ ಕೇವಲ {{Convert|930|g|lboz}} ಬೊಕ್ಕ ಸುರುಟು ಬದುಕುದು ಉಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇಜ್ಜಿ. ಆರ್ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲೆನ್ ದುಂಬೇ ರೂಪಿಸಯೆರ್. ಬಾಲ್ಯೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನ ಪರ್ಯಂತ, ಆರ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಹಕ್ಕುಲೆಗಾತ್ರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಸುರುತ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧೊಲು ಗ್ರೀಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆದೊಟ್ಟುಗು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಪೋರ್ಟಾಸ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್, ಲಿಯೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ರಡ್ಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ ಗ್ರೀಸ್ ಗ್ ಪೋದು ಪೌರಾಣಿಕ ಅವಶೇಷೊಲೆನ್ ಸರ್ವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅನಾಟೋಲಿಯಾಡ್ ಹೆನ್ರಿಕ್ ಶ್ಲೀಮನ್ ನ ಸ್ವಸ್ತಿಕೊಲೆನ ಆವಿಷ್ಕಾರೊಗು ಅರೆಗ್ ಪರಿಚಯ ಆಂಡ್. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕೆರ್ ಆರ್ಯನ್ ಮೂಲದಕುಲು ಪನ್ಪಿನವು ಅರೆನ ತೀರ್ಮಾನ. ಅಲೆನ ಸುರುತ ರಡ್ಡ್ ಪುಸ್ತಕೊಲು ಅಲೆನ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧೊಲು. : ''ಎಸ್ಸೆ-ಕ್ರಿಟಿಕ್ ಸರ್ ಥಿಯೋಫಿಲ್ ಕೈರಿಸ್'' ( ''ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಎಸ್ಸೆ ಆನ್ ಥಿಯೋಫಿಲೋಸ್ ಕೈರಿಸ್'' ) (ಲಿಯೊನ್: ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿನ್ ಪೋರ್ಟಾಸ್, ೧೯೩೫) ಬೊಕ್ಕ ''ಲಾ ಸಿಂಪ್ಲಿಸೈಟ್'' ಮ್ಯಾಥೆಮ್ಯಾಟಿಕ್ ( ''ಮ್ಯಾಥೆಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಟಿ'' ) (ಲಿಯೊನ್: ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿನ್: ೧೩೫). === ನಾಜಿಸಂ === ೧೯೨೮ ದ ಸುರುಟು ಆರ್ ತನ್ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪೌರತ್ವೊನು ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರೀಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ೧೯೨೯ಡ್, ಲೆಂಟ್ ದ ಪೊರ್ತುಡು, ಪೋರ್ಟಾಸ್ ತನ್ನನ್ ಒರ್ತಿ ನಾಜಿ ಪಂಡ್ದ್ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್. ೧೯೩೨ಡ್ ಜೀವಂತ ಪೇಗನ್ ಆರ್ಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ತೂಯೆರೆ ಭಾರತೊಗು ಪೋಯೆರ್. ದೇಶ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು ಪಂದ್ ಅರೆಗ್ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. <ref name="segregation">{{Cite web|url=http://www.familyhaven.com/books/devi.html|title=Hitler's Priestess (Book Review)|date=24 February 1999|website=FamilyHaven|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041009225200/http://www.familyhaven.com/books/devi.html|archivedate=9 October 2004|accessdate=9 October 2004}}</ref> ಔಪಚಾರಿಕವಾದ್ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮೊಗು]] ಮತಾಂತರ ಆಯಿನ ಆರ್ '''ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ''' ( [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ:]] सावित्रि देवि) ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ದೆತೊನುವೆರ್. : ಸಾवित्री ದೇवी; [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು]] <nowiki>''</nowiki> ಸೂರ್ಯ-ಕಿರಣೊಲೆನ ದೇವತೆ <nowiki>''</nowiki> ). [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಜುದಾಯಿಸಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ]] ವಿರುದ್ಧ ವಕೀಲೆರಾದ್ ಹಿಂದೂ ಮಿಷನ್ ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾದ್ ಸೇರ್ದೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಗು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲೊನು ಕೊರ್ದು ಭಾರತೊಡು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ]] ಪ್ರಸಾರೊಗು ಪ್ರತಿರೋಧೊನು ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ''ಹಿಂದೂಲೆಗ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ತೆರ್'' . ೧೯೩೦ ದಶಕೊಡು, ಆರ್ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಪರ ಪ್ರಚಾರೊನು ವಿತರಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಬಗ್ಗೆ ಗುಪ್ತಚರ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ತೊಡಗಿಸಿದ್ ಇತ್ತೆರ್. ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧೊದ ಪೊರ್ತುಡು, ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಲೆನ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪೆರೆ [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್]] (ಆಕ್ಸಿಸ್-ಅಲೈನ್ಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯೊದ ನಾಯಕೆರ್) ನ್ ಸಕ್ರಿಯ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. === ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ === ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಅಕ್ಷ ಶಕ್ತಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ನ ಸಂಬಂಧೊಡ್ದ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ್ ಜರ್ಮನಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ಪುನಗ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರತಿರೋಧೊಡು ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಅಪ್ಪೆನೊಟ್ಟುಗು ಘರ್ಷಣೆಲು ನಡತ್ಂಡ್. ೧೯೪೦ಡ್, ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಜರ್ಮನ್ ಪರ ''ನ್ಯೂ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ'' ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ತಿನ ನಾಜಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊದ ಬಂಗಾಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಅಸಿತ್ ಕೃಷ್ಣ ಮುಖರ್ಜಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ೧೯೪೧ಡ್, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಜರ್ಮನ್ ಸೈನ್ಯೊಲೆನ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ರೀಸ್ ಗ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆನ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲೊನು ಗ್ರೀಸ್ ನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಪಂಡ್ದ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪೆರೆ ದೇವಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಖರ್ಜಿ ಆಕ್ಸಿಸ್ ಕಾರಣೊಗು ಗುಪ್ತಚರೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೆಟ್ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಲೆನ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪುನವು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್, ಉಂದು ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಖರ್ಜಿಗ್ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಅಕುಲು ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತಿನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಜಪಾನ್ ದ ಗುಪ್ತಚರ ಅಧಿಕಾರಿಲೆಗ್ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಪಾನ್ ದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆನ ವಾಯುನೆಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಉಪಯೊಗ ಆಂಡ್. == ಯುದ್ಧಾಅಯಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕದ ನಾಜಿ ಚಟುವಟಿಕೆ == ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧೊದ ಪಿರವು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕೆರೆನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಮುಖರ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಡ್ 1945 ದ ಕಡೆಟ್ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ಯುರೋಪ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯೊಗು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಡ್ ನೆಲೆಯಾಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಡ್ ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆರೆನ್ ತೂಯೆರ್. ಅಪಗ ಆರ್ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ ೫-೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಮೌಂಟ್ ಹೆಕ್ಲಾ ಸ್ಫೋಟೊನು ತೂಯೆರ್. [೧] ಆರ್ ಶೀಘ್ರೊಡು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವೀಡನ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಸ್ವೆನ್ ಹೆಡಿನ್ ನ್ ತೂಯೆರ್. ಜೂನ್ ೧೫, ೧೯೪೮ಡ್, ಆರ್ ನಾರ್ಡ್-ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಡ್ ಏರ್ದ್ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಡ್ದ್ ಜರ್ಮನಿಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ ಜರ್ಮನ್ ಪುರುಷೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಅದ್ಭುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ, ಸಮಾಜವಾದಿ ನಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರತಿರೋಧೊಗು ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಹಿಡಿಯೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಸಾವಿರಾರು ಕೈಬರವುದ ಕರಪತ್ರೊಲೆನ್ ವಿತರಿಸಯೆರ್. ''ಗೋಲ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಫರ್ನೇಸ್ ಡ್'' ತನ್ನ ಅನುಭವೊನು ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್ (ಉಂದು ಮರು-ಸಂಪಾದನೆ ಆದ್ ''ಗೋಲ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಫರ್ನೇಸ್: ಎಕ್ಸ್ಪೀರಿಯೆನ್ಸಸ್ ಇನ್ ಪೋಸ್ಟ್-ವಾರ್ ಜರ್ಮನಿ ಪಂಡ್ದ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್,'' ಉಂದು ಅರೆನ ಪುಟ್ಟುನ ಶತಮಾನೋತ್ಸವೊಗು ಸರಿಸಾಟಿಯಾತ್ಂಡ್). ಬಿಲ್ಲುಲೆನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ ಬಂಧಿಸಯೆರ್. ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರೊಲೆನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿದ ವಿಷಯವಾದ್ ಜರ್ಮನ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ನಾಜಿ ಆಲೋಚನೆಲೆನ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತಿನ ಕಾರಣೊಗು ೧೯೪೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೫ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಡಸೆಲ್ಡಾರ್ಫ್ ಡ್ ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ಆಂಡ್. ಆರ್ ವರ್ಲ್ ಜೈಲ್ ಡ್ ಎಂಟು ತಿಂಗೊಲು ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಲ್ಪ ಆರ್ ತನ್ನ ಜೊತೆತ ನಾಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಎಸ್ ಎಸ್ ಕೈದಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸ್ನೇಹ ಮಲ್ತೆರ್. ಜರ್ಮನಿಡ್ದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶೊದ ಲಿಯೊನ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೩ಡ್ ಜರ್ಮನಿಗ್ ಪುನರ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನ ನಿಟ್ಟಿಡ್ ಆರ್ ತನ್ನ ಸುರುತ ಪುದರ್ಡ್ ಗ್ರೀಕ್ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ದೆತೊನುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲ್ಪ ಉಪ್ಪುನಗ ಆರ್ ನಾಜಿ <nowiki>''</nowiki> ಪವಿತ್ರ <nowiki>''</nowiki> ಜಾಗೆಲೆಗ್ ಯಾತ್ರೆಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆರ್ ಅಥೆನ್ಸ್ ಡ್ದ್ ರೋಮ್ ಗ್ ಪೋಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬ್ರೆನ್ನರ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ರೈಲ್ ಡ್ <nowiki>''</nowiki> ಗ್ರೇಟರ್ ಜರ್ಮನಿ <nowiki>''</nowiki> ಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಆರ್ <nowiki>''</nowiki> ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆದ ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಯನ್ ಲೆನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಇಲ್ಲ್ <nowiki>''</nowiki> ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಯೆರ್. ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ನ ಜೀವನೊಡು ಬೊಕ್ಕ ನಾಜಿ ಪಕ್ಷೊದ (ಎನ್ಎಸ್ಡಿಎಪಿ) ಇತಿಹಾಸೊಡು ಮಹತ್ವೊದ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲೆಗ್ ಆರ್ ಪೋಯೆರ್. ''ಜರ್ಮನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೇಗನ್ ಸ್ಮಾರಕೊಲೆನ್ ಅರೆನ ೧೯೫೮ ಪುಸ್ತಕ ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮೇಜ್ ಡ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್'' . ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಹ್ಯಾನ್ಸ್-ಉಲ್ರಿಚ್ ರುಡೆಲ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಸ್ನೇಹಿತೆರ್ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೬ಡ್ ಅರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ''ದಿ ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸನ್'' ಪನ್ಪಿನ ಹಸ್ತಪ್ರತಿನ್ ಮುಗಿತೆರ್. ಅರೆನ ಪರಿಚಯೊಲೆನ ಮೂಲಕ ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಸ್ಪೇನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯೊಡು ಕೆಲವು ನಾಜಿ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕ್ಲೆನ್ ತೂಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್. ೧೯೫೭ಡ್ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಡ್ ಜೋಹಾನ್ ವಾನ್ ಲಿಯರ್ಸ್ ಗ್ ಪೋದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯೊಗು ಪೋಯೆರ್. ಬೈರುತ್, ಡಮಾಸ್ಕಸ್, ಬಾಗ್ದಾದ್, ತೆಹ್ರಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಹೆಡಾನ್ ಡ್ ನಿಲುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಡ್ ಅರೆನ ಇಲ್ಲಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್. ೧೯೬೧ಡ್ ಆರ್ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್ ಡ್ ಒಟ್ಟೊ ಸ್ಕೋರ್ಜೆನಿನೊಟ್ಟುಗು ಉಂತುವೆರ್. ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ 1960 ದಶಕೊಡು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶೊಡು ಶಿಕ್ಷಕೆರೆನ ಬೇಲೆನ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಆರ್ ತನ್ನ ಬೇಸಿಗೆದ ರಜೆನ್ ಬರ್ಚ್ಟೆಸ್ಗಾಡೆನ್ ಡ್ ಸ್ನೇಹಿತೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಕಳೆಯೆರ್. ೧೯೬೧ ವಸಂತ ಋತುಡು, ಲಂಡನ್ ಡ್ ಈಸ್ಟರ್ ರಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು, ಮೂಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ತೆರಿಂಡ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ದ ಒಂಜಿ ಮುಷ್ಟಿ ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಈ ಪುದರ್ ನ್ ದೆತೊನುನಗ ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧೊದ ನಂತರ ಈ ಗುಂಪು ಉದಿತ್ಂಡ್. ಆರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಆಯಿನ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫೌಂಟೇನ್ ನ್ ತೂಯೆರ್. ಆರ್ ಕಾಲಿನ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಚಳುವಳಿದ ಒರಿ ಕಟ್ಟಾ ಬೆಂಬಲಿಗೆರ್ ಆಯೆರ್. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೨ಡ್, ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್ ಶೈರ್ ಡ್ ನಡತಿನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಜಿ ಸಮ್ಮೇಳನೊಗು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿಲೆನ ವಿಶ್ವ ಒಕ್ಕೂಟೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕಾಟ್ಸ್ ವೊಲ್ಡ್ ಒಪ್ಪಂದೊಗು ಸ್ಥಾಪಕ ಸಹಿದಾರೆರ್ ಆಯೆರ್. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು, ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಂಕನ್ ರಾಕ್ವೆಲ್ ನ್ ತೂದು ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಆಯೆರ್. ರಾಕ್ವೆಲ್ ನಾಯಕೆರ್ ಆನಗ, ಆರ್ ವಿಲಿಯಂ ಲೂಥರ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ನ್ ಅಯಿತ ಪೊಸ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್: ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್'' (೧೯೬೬-೬೮). ಜೋರ್ಡಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಕ್ವೆಲ್ ನ ಲೇಖನೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು, ಪಿಯರ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸುರುತ ಸಂಚಿಕೆದ ಸುಮಾರ್ ಎಣ್ಪ ಪುಟೊಲೆನ್ ''ದಿ ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸನ್'' ದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆವೃತ್ತಿಗ್ ಮೀಸಲಾತ್ ದ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಉತ್ಸಾಹದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಡ್ದ್, ಪಿಯರ್ಸ್ ''ಗೋಲ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಫರ್ನೇಸ್'' ಬೊಕ್ಕ ''ಡೆಫಿಯೆನ್ಸ್'' ಡ್ದ್ ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆನ್ ನನೊಂಜಿ ಸಂಚಿಕೆಲೆಡ್ ಸೇರ್ಪಾಯೆರ್. ೧೯೭೦ಡ್ ಬೋಧನೆಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ತನ್ನ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಫ್ರಾನ್ಕೋಯಿಸ್ ಡಿಯೋರ್ ನ ನಾರ್ಮಂಡಿ ಇಲ್ಲಡ್ ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಕಳೆಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಆರ್ ತನ್ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆದ ಬಗ್ಗೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸುರುಟು ಅಲೆನ್ ಸ್ವಾಗತ ಮಲ್ತೆರ್ಂಡಲಾ, ಅಲೆನ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಲ್ಪುನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭ್ಯಾಸೊಲು ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟರಿಡ್ ಜೀವನೊನು ಅಡ್ಡಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ (ಅಲೆನ ಅಭ್ಯಾಸೊಲೆಡ್, ಅಲೆನ ವಾಸೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಅಲೆನ್ ಸ್ನಾನ ಮಲ್ಪುಜೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿನ್ ಅಗಿಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್). ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡಿಯೋರ್ ನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹೊಡು, ಅರೆನ ಪಿಂಚಣಿ ಭಾರತೊಡು ಇನ್ನಗಲಾ ಮುಂದೆ ಪೋಪುಂಡು ಪಂದ್ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಜೂನ್ ೨೩, ೧೯೭೧ಡ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಡ್ದ್ ಬಾಂಬೆಗ್ ಪೋಯೆರ್. ಆಗಸ್ಟ್ ಡ್ ಅರೆನ್ ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಗ್ ಪೋಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಅರೆನ್ ಕೆಲವು ಬೆಕ್ಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಜಿ ಕೋಬ್ರಾದೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜೇ ಜೀವನ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಯುರೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಮೆರಿಕೊಡು ನಾಜಿ ಉತ್ಸಾಹಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ಮಲ್ಪುನ ಮುಂದುವರಿಸಯೆರ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಕಾಲಿನ್ ಜೋರ್ಡಾನ್, ಜಾನ್ ಟಿಂಡಾಲ್, ಮ್ಯಾಟ್ ಕೋಯೆಲ್, ಮಿಗುಯೆಲ್ ಸೆರಾನೊ, ಐನಾರ್ ಅಬರ್ಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಜುಂಡೆಲ್. ಯೆಹೂದಿಲೆನ ನಾಜಿ ಜನಾಂಗೀಯ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಸತ್ಯ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ಜುಂಡೆಲ್ ಗ್ ಪನ್ಪಿನ ಸುರುತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ಟೇಪ್ ಮಲ್ತಿನ ಸಂದರ್ಶನೊಲೆನ ಸರಣಿನ್ (ನವೆಂಬರ್ ೧೯೭೮ಡ್ ನಡಪಾಯೆರ್) ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೭೯ಡ್ ''ದಿ ಲೈಟ್ನಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ದ ಸನ್'' ದ ಪೊಸ ಸಚಿತ್ರ ಆವೃತ್ತಿನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್. == ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಲೆನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತತ್ವ == ದೇವಿ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡ್ದ್ ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಲೆನ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ [[ಸಸ್ಯಾಹಾರ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]] ಆದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಲೆಡ್ ಪರಿಸರವಾದಿಲೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲೆನ್ ವಕೀಲತ್ವ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ೧೯೫೯ಡ್ ''ದಿ ಇಂಪೀಚ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್'' ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾನ್ ಬರೆಯೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಆರ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಹಕ್ಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲೆನ್ ವಕೀಲತ್ವ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ನರಮಾನಿಲು ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಅತ್ತ್. ಪರಿಸರವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊಡು, ನರಮಾನಿಲು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಪ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ ಕಾರಣವಾದ್ ಅಕುಲು ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಡೀ ಪ್ರಕೃತಿನ್ ಸೇರಾದ್ ಮಾತಾ ಜೀವೊಲೆನ್ ಗೌರವಿಸೊಡು. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಬಗ್ಗೆ ಆರ್ ಯಾಪಲ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊಲೆನ್ ತೋಜಾವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ <nowiki>"ಪ್ರಕೃತಿ ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಗೌರವಿಸಂದಿನ"</nowiki> ಜನೊಕುಲೆನ್ ಮರಣದಂಡನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜೊಡು ವಿವಿಸೆಕ್ಷನ್, ಸರ್ಕಸ್, ಕಸಾಯಿಖಾನೆ, ಬೊಕ್ಕ ಫರ್ ಉದ್ಯಮೊಗು ಸ್ಥಾನ ಇಜ್ಜಿ ಪಂದ್ ಅರೆಗ್ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. == ಮರಣ == ೧೯೭೦ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧೊಗು, ಅಲೆಗ್ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಟ್ ಅಲೆನ ದೃಷ್ಟಿ ತ್ವರಿತವಾದ್ ಕಳಪೆ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತೊಡು ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಡ್ ಗುಮಾಸ್ತೆ ಆಯಿನ ಮಿರಿಯಮ್ ಹಿರ್ನ್, ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಅಲೆನ್ ಇಲ್ಲಗ್ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ್ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆರ್ ಭಾರತೊನು ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರೆ ನಿರ್ಧರಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 1981ಡ್ ಜರ್ಮನಿಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಬವೇರಿಯಾಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೆರ್, 1982ಡ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆಯೆರ್. ಸಾವಿತ್ರಿ ಅಂಚನೆ 1982ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದ ಎಸೆಕ್ಸ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಿಬಾಲ್ ಹೆಡಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಡ್ ಒರಿ ಸ್ನೇಹಿತೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ಅಲೆನ ಸಾವುದ ಕಾರಣೊನು ಹೃದಯಾಘಾತ ಬೊಕ್ಕ ಕರೋನರಿ ಥ್ರಂಬೋಸಿಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ದಾಖಲಾತ್ಂಡ್. ಅಲೆನ ಸಾವುದ ಪೊರ್ತುಡು, ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ಕೋಯೆಲ್ ''ನ'' ಆಹ್ವಾನೊಡು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊರೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶ ಉಂಡು. ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿನ ಭಸ್ಮೊನು ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಆರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಡ್ ಅಮೆರಿಕದ ನಾಜಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಗ್ ಕಡಪುಡುವೆರ್, ಅಲ್ಪ ಅವೆನ್ ಜಾರ್ಜ್ ಲಿಂಕನ್ ರಾಕ್ವೆಲ್ ನ ಭಸ್ಮದ ಬರಿಟ್ <nowiki>''ನಾಜಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಆನರ್''ಡ್</nowiki> ದೀಪೆರ್. == ಉದ್ಯೋಗೊಲು == {| class="wikitable" !ವರ್ಷ !ಶೀರ್ಷಿಕೆ !ISBN !ಸಾರಾಂಶ |- |1935 |''ಥಿಯೋಫಿಲ್ ಕೈರಿಸ್ ಅವರ ಪ್ರಬಂಧ ವಿಮರ್ಶೆ'' | |ಗ್ರೀಕ್ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಥಿಯೋಫಿಲೋಸ್ ಕೈರಿಸ್ ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಯ ಕುರಿತು ಮೊದಲ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಬಂಧ. |- |1935 |''ಲಾ ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಟ್ ಗಣಿತ'' | |ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಕುರಿತು 500-ಪುಟಗಳ ಪ್ರಬಂಧ. ಇದು ಲಿಯಾನ್ ಬ್ರುನ್‌ಶ್ವಿಕ್‌ನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಬೂಲ್, ಗಾಟ್‌ಲಾಬ್ ಫ್ರೆಜ್, ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್, ಹೆನ್ರಿ ಪೊಯಿನ್‌ಕೇರ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ನಾರ್ತ್ ವೈಟ್‌ಹೆಡ್‌ರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. |- |1940 (ಬರಹ 1935-6) |''ಎಲ್'ಎಟಾಂಗ್ ಆಕ್ಸ್ ಕಮಲ'' ( ''ಕಮಲ ಕೊಳ'' ) | |ಭಾರತದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು. ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ ಮತ್ತು ತಾತ್ವಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ. |- |1936 |''ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ'' | |ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಧರ್ಮ ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಧರ್ಮದ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. |- |1940 |''ಹಿಂದೂ-ಅಲ್ಲದ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಏಕತೆ'' | |ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ರಾಜಕೀಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಭಾರತವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಕೋಮು ದ್ವೇಷವನ್ನು ಬದಿಗಿಡಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. |- |1946 |''ಎ ಸನ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್: ದಿ ಲೈಫ್ ಅಂಡ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಅಖ್ನಾಟನ್, ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಈಜಿಪ್ಟ್'' |ಮತ್ತು |ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಏಕದೇವತಾವಾದಿಯ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದು ( ''ಮೋಸೆಸ್ ಮತ್ತು'' ಏಕದೇವತಾವಾದದಲ್ಲಿ ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಅವರು "ಮೋಸೆಸ್" ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ). |- |1951 |''ಪ್ರತಿಭಟನೆ'' | |1949 ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಿತ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ, ಬಂಧನ, ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸೆರೆವಾಸದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಖಾತೆ. |- |1952 (ಬರಹ 1948–9), 2005 ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ |''ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ'' |ಮತ್ತು |ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು. |- |1958 (ಬರಹ 1953–9) |''ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ'' | |ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಆಕೆಯ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಯ ಖಾತೆ. |- |1958 (ಬರಹ 1948-56) |''ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ'' |(ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ) |ಆವರ್ತಕ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿಂದೂ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾಜವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಕೃತಿ. ಗೆಂಘಿಸ್ ಖಾನ್, ಅಖ್ನಾಟನ್ ಮತ್ತು ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹಿಟ್ಲರ್ ವಿಷ್ಣು ದೇವರ ಅವತಾರ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. |- |1959 (1945 ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ) |''ದಿ ಇಂಪೀಚ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನ್'' | |ಪ್ರಾಣಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ. |- |1965 (ಬರಹ 1957-60) |''ಉದ್ದನೆಯ ವಿಸ್ಕರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಾಲಿನ ದೇವತೆ, ಅಥವಾ "ಅತ್ಯಂತ ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹ ನಾಜಿ" ಮತ್ತು... ಅರ್ಧ-ಡಜನ್ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ನಿಜವಾದ ಕಥೆ'' | |ಅವಳ ನೆಚ್ಚಿನ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ. |- |1976 (ಬರಹ 1968-71) |''ಸ್ಮರಣಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು ಡಿ'ಯುನೆ ಆರ್ಯೆನ್ನೆ'' ( ''ಆರ್ಯನ್ ಮಹಿಳೆಯ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲನಗಳು'' ) | |ಒಂದು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಬದಲಿಗೆ ತಾತ್ವಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸರಣಿ, ಇದು ಅವರ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಗ್ರ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. |- |2005 |''ಮತ್ತು ಟೈಮ್ ರೋಲ್ಸ್ ಆನ್: ದಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಸಂದರ್ಶನಗಳು'' | |1978 ರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. |- |2012 (ಬರಹ 1952–53) |''ಎಂದೆಂದಿಗೂ: ಭಕ್ತಿ ಪದ್ಯಗಳು'' | |ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಭಕ್ತಿ ಕವನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. |} * ಪರಿಸರ ಫ್ಯಾಸಿಸಂ * ನಿಗೂಢ ನಾಜಿವಾದ * ನಾಜಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಲು <references responsive="1"></references> <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == ಬೊಕ್ಕಲ ಓದೆರೆ == * ಕೂಪರ್, ಟೆರ್ರಿ. ''ಡೆತ್ ಬೈ ಡಿಯರ್: ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಡಿಯರ್.'' ಡೈನಸ್ಟಿ ಪ್ರೆಸ್ (೨೦೧೩). ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp;978-0956803863 . * ಎಲ್ಸ್ಟ್, ಕೊಯೆನ್ರಾಡ್ . ''ಕೇಸರಿ ಸ್ವಸ್ತಿಕ: "ಹಿಂದೂ ಫ್ಯಾಸಿಸಂ" ದ ಕಲ್ಪನೆ'' (ಅಧ್ಯಾಯ ೫). "ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ 'ಹಿಂದೂ-ಆರ್ಯ ಪುರಾಣ'." ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (೨೦೦೧). [2 ಸಂಪುಟೊಲು. ] . * ಗಾರ್ಡೆಲ್, ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್. ''ರಕ್ತದ ದೇವೆರ್: ಪೇಗನ್ ಪುನರುತ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ವೈಟ್ ಸೆಪರೇಟಿಸಂ.'' ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ (೨೦೦೩). ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp;0822330717 . * ಗುಡ್ರಿಕ್-ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ನಿಕೋಲಸ್. ''ಹಿಟ್ಲರ್ ನ ಪುರೋಹಿತೆ: ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ, ಹಿಂದೂ-ಆರ್ಯನ್ ಪುರಾಣ, ಬೊಕ್ಕ ನವ-ನಾಜಿವಾದ'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ (೧೯೯೮). ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp;0814731104 . * ಗುಡ್ರಿಕ್-ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ನಿಕೋಲಸ್. "ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಟ್ಲರ್ನ ಅವತಾರ" (ಅಧ್ಯಾಯ ೫). ''ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸನ್: ಆರ್ಯನ್ ಕಲ್ಟ್ಸ್, ಎಸೊಟೆರಿಕ್ ನಾಜಿಸಂ, ಬೊಕ್ಕ ಐಡೆಂಟಿಟಿದ ರಾಜಕೀಯೊಡು'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ (೨೦೦೨). ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp;0814731244 ; (೨೦೦೩) ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp;0814731554 . * ಕಪ್ಲಾನ್, ಜೆಫ್ರಿ (ಸಂಪಾದಕೆರ್). ''ವೈಟ್ ಪವರ್ ದ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ: ರಾಡಿಕಲ್ ರೇಸಿಸ್ಟ್ ರೈಟ್ ದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ಮೂಲ ಪುಸ್ತಕ'' . ಅಲ್ತಾಮಿರಾ ಪ್ರೆಸ್ (೨೦೦೦). ಐಎಸ್ಬಿಎನ್&nbsp;0742503402 . == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://savitridevi.org/ ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವಿ ಆರ್ಕೈವ್] == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] c5cozcnasmnar4yj361h2hnfohco5zl 0 27580 363165 2026-07-26T07:19:48Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 363165 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Matta_Rice.jpg|thumb|ಮಟ್ಟಾ ಅರಿ]] [[ಕೇರಳ]]ದ ಅರಿ ಜಾತಿಯಾಯಿನ ಮಟ್ಟ ಅರಿನ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಉಡುಪಿ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್, ಭಾರತದ ಕೇರಳದ ಪಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜಾಫ್ನಾ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಬುಳೆಪುಂಡು.ಉಂದು ಭಾರತೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೇರಳ ಬೊಕ್ಕ ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕೊಡು ಜನಪ್ರಿಯವಾದುಂಡು.<ref>https://greatcurryrecipes.net/2025/10/14/matta-rice/</ref> == ಮೂಲ == ಭಾರತದ ಚೋಳ ಬೊಕ್ಕ ಚೇರ ವಂಶದ ಅರಸು ಕುಟುಮೊಲೆನ ಆಯ್ಕೆ ಪಾಲಕ್ಕಾಡನ್ ಮಟ್ಟದ ಅರಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕೇರಳ ಮಟ್ಟಾ ಅರಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಅಯಿತ ಶ್ರೀಮಂತ ಬೊಕ್ಕ ಅನನ್ಯ ರುಚಿಡ್ದ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆತ್ಂಡ್. ಕೊಂಡಟ್ಟಂ, ಮುರುಕ್ಕು ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಅರಿ-ತಿಂಡಿಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ಉಂದೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಚುನ್ನಿಲ ಮಟ್ಟದ ಉಲ್ಲೇಖೊಲೆನ್ ಶ್ರೀ ರಚಿತ ರೈಸ್ ಇನ್ ಕೇರಳ ಕೃತಿಡ್ ತೂವೊಲಿ. ಪಿ.ಸಿ. ಸಹದೇವನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ 1966ಡ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ತಿರುಕ್ಕುರಲ್ ದಂಚಿನ ತಮಿಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪುಸ್ತಕೊಲೆಡ್ ಅರಿತ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖ ಉಂಡು. ಚೇರ/ಚೋಳ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಕಾಲೊಡು ಅರಿನ್ ಅರಸುನ ತೆನಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref>https://web.archive.org/web/20080321223633/http://www.hindu.com/2008/03/17/stories/2008031755050400.htm</ref> == ಕೃಷಿ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಾರ == ಕೇರಳ ಮಟ್ಟ ಅರಿನ್ ಕೇರಳ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಶ್ರೀಲಂಕಾಡ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್. ಮಟ್ಟ ಅರಿ ಕೇರಳದ ರೈತೆರೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ರೂ. 500 ಕೆಜಿ ಬೇಳೆಗ್ 300 ರೂ. ಮಟ್ಟ ಅರಿತ ರಫ್ತುದ ಮಿತ್ತ್ ಮೂಜಿ ವರ್ಷದ ನಿಷೇಧೊನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೧ಡ್ ಭಾಗಶಃ ದೆತ್ತ್ ದ್, ೨೦೧೧ಡ್ ೨೫,೦೦೦ ಟನ್ ರಫ್ತು ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುವು ಮಲ್ತೆರ್.ಕೇರಳದ ಪಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ದಟ್ಟ ಕಪ್ಪು ಹತ್ತಿ ಮಣ್ಣುಡು ಪಲಕ್ಕಡದ ಮಟ್ಟದ ಅರಿ ಬುಳೆಪುಂಡು. ಅರಿನ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಮಣ್ಣ್ ದ ಬಗೆಟ್ ಅರಿ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ರುಚಿನ್ ಪಡೆಯೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಬೇಸಾಯದ ಕಂಡೊಲೆಗ್ ಪೂಂತಾಲ್ಪದಂದ್ ಮಣ್ಣ್‌ಡ್ ಮಣ್ಣ್, ಮಣ್ಣು ದಿಂಜಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಗುಣೊಲೆಡ್ದ್ ಈ ರೀತಿದ ಬೇಳೆದ ಕಂಡೊಲು ಜಾಸ್ತಿ ನೀರ್ ನ್ ದೀವೊಲಿ. == ಅರಿತ್ತ ವಿಷೇಶತೆ == [[ಫೈಲ್:Matta_Rice_-_കുത്തരി_ചോറ്.JPG|thumb|ಬೆಯ್ಪಾಯಿನ ಅರಿ]] ಧಾನ್ಯೊಲು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು (ಪಾರ್ಬಾಯಿಲ್ಡ್ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ) ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪಿದಯಿದ ಪದರೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಗುಲಾಬಿ ವಸ್ತುದ ಅರಿ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಅಯಿತ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣೊನು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ರುಚಿನ್ ಮುಂದುವರಿಸವುಂಡು. ಮಾತಾ ಕಂದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಾರ್ಬಾಯಿಲ್ಡ್ ಅರಿತಲೆಕನೆ, ಕೆಂಪು ಮಟ್ಟೊಗು ಮಸ್ತ್ ಸಮಯ ಬೇಯೆರೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ ಎಕ್ಸ್ ಟ್ರಾ ವೇಟ್ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಪಲಕ್ಕಡ್ ಮಟ್ಟದ ಅರಿ ಪಲಕ್ಕಡ್ ಮಟ್ಟದ ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ದ ಅಡಿಟ್ ನೋಂದಾವಣೆ ಆತ್ಂಡ್.ಉಂದು ದಪ್ಪ ಧಾನ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ಪೆರಿಕಾರ್ಪ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಒರಟು ಬಗೆತ ಅರಿ. ಅರಿಕ್ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ರುಚಿ ಉಂಡು.ಕೆಂಪು ಪೆರಿಕಾರ್ಪ್ ಇಪ್ಪುನ ಒರಟು ಅರಿ ಸ್ವತಃ ಪೋಷಕಾಂಶೊಲೆನ ಎಚ್ಚಿನ ಅಂಶೊನು ಖಚಿತಪಡಿಸವುಂಡು. ಅರಿನ್ ಪಾರ್-ಬಾಯಿಲಿಂಗ್ ಮಲ್ಪುನವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮೌಲ್ಯೊನು ಮುಂದುವರಿಸವುಂಡು. ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಅನನ್ಯವಾದ್ ಕಪ್ಪು ಹತ್ತಿ ಅತ್ತಂಡ ರೆಗರ್ ಮಣ್ಣ್ ಡ್ ಬುಳೆಪಾವೆರ್, ಉಂದು ಪಲಕ್ಕಾಡ್ ಗ್ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಸುಣ್ಣದ ಸಮೃದ್ಧ ಕಲ್ಲುಲೆಡ್ದ್ ಬುಲೆಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಪೂಂತಾಲ್ಪಡಂ ಡ್ ಮಣ್ಣ್ ಭಾರೀ ಉಪ್ಪುಂಡು, 60-80% ಮಣ್ಣ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಣ್ಣ್ ನ್ ಒಳಗೊಂಡಿಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆ ಬೊಕ್ಕ ಎಚ್ಚಿನ ನೀರ್ ನ್ ಹಿಡಿಯೆರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನು ಪಡೆಯೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಮಣ್ಣುಲು, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ದ ಆರ್ದ್ರ ವಾತಾವರಣ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ದ ಅಂತರೊಡು ಬರ್ಪಿನ ಮೂಡಾಯಿದ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಘಟ್ಟಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಸುದೆಕುಲು. ಪಲಕ್ಕಡನ್ ಮಟ್ಟ ಅರಿ ಬೊಲ್ದು ಪಾಲಿಶ್ಡ್ ಅರಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪೌಷ್ಟಿಕವಾಯಿನವು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ಪಾರ್ಬೊಯಿಲಿಂಗ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಕೆಲವು ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. 1/4 ಸೈಜ್ ದ ಒಂಜಿ ಸರ್ವಿಂಗ್ ಕಪ್ ಡ್ 160 ಕ್ಯಾಲೊರಿ ಬೊಕ್ಕ 1 ಗ್ರಾಂ ಫೈಬರ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಟ್ಟ ಅರಿತ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಿದಯಿದ ಪದರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಪೋಷಕಾಂಶೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಕಪ್ ಮಟ್ಟಾ ಅರಿಟ್ 84 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಬೊಕ್ಕ 1 ಗ್ರಾಂ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್ ಜೀವಸತ್ವೊಲುಲಾ ಉಪ್ಪುಂಡು. == ಅರಿ ಬೆಯ್ಪನ ಕ್ರಮೊ == ಅರಿನ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪಾತ್ರೆಡ್ ದೆಕ್ಕ್ ದ್ 1 ಗಂಟೆಡ್ದ್ ರಾತ್ರೆ ಪೂರ ನೆನೆಪಾವೊಡು. ಅರಿನ್ ದೆತ್ತ್ ದ್ 4 ರ್ದ್ 8 ಭಾಗ ನೀರ್ ಡ್ 30 ನಿಮಿಷ ಕುದಿಪೊಡು. ಅಪಗ ಅವೆನ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ 15-20 ನಿಮಿಷ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಅಪಗ ಅರಿನ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ 15-20 ನಿಮಿಷ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬೇಯಿಪುನ ಮುಟ್ಟ ಕುದಿಪುವೆರ್. ಅಯಿನ್ ಅಂಚನೆ ಡ್ರೈನ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಸರ್ವ್ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು 10-15 ನಿಮಿಷೊಗು ಮುಚ್ಚಿದ್ ಬುಡ್ಪೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == == ವರ್ಗೊ == <nowiki>[[Kerala culture month 2026]]</nowiki> 7py83r5bmwc9rbf67iitcg6dp6f7lmy 0 27581 363166 2026-07-26T08:31:35Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ಬರವು 363166 wikitext text/x-wiki '''ಚೆನ್ನೈ''' ಭಾರತದ ತೆಂಕಾಯಿದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರ. ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬು 'ಮದ್ರಾಸ್' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿದ ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ ದ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆನ್ನೈದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭,೪೮,೦೨೬ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಚೆನ್ನೈ ೬ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೪೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇಪ್ಪುನ ಚೆನ್ನೈ ನಮ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. c2qm45lvfwdz9dyvx25ztt4b5fgq3iu 363167 363166 2026-07-26T09:24:42Z Mahaveer Indra 1023 363167 wikitext text/x-wiki '''ಚೆನ್ನೈ''' ಭಾರತದ ತೆಂಕಾಯಿದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರ. ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬು 'ಮದ್ರಾಸ್' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿದ ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ ದ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆನ್ನೈದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭,೪೮,೦೨೬ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಚೆನ್ನೈ ೬ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೪೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇಪ್ಪುನ ಚೆನ್ನೈ ನಮ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಶಿಲಾಯುಗಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಚೋಳ, ಪಲ್ಲವ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅರಸುಲು ಈ ಜಾಗೆನ್ ಆಳ್ದೆರ್. ೧೬೩೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಮುಲ್ಪ ಬ್ಯಾರ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಯರ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊಂದೆರ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಕ್ಕ 'ಮದ್ರಾಸ್‌ಪಟ್ಟಿನಂ ಹಳ್ಳಿಲಾ ಸೇರಿಂಡ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ನಮ ದೇಸೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟಿನ ಸುರುತ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು. ಆತಾನಗ ಫ್ರೆಂಚೆರ್ ಆ ಜಾಗೆನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸುತ್ತದ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಐಕ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ರಾಜ್ಯೊಗುಲಾ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ಗ್ ಚೆನ್ನೈ ಪಂದ್ ಪೊಸ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಚೆನ್ನೈದ ದಿಂಜ ಬಾಗೊ ಸಮತಟ್ಟಾಯಿನ ಮೂಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಎಚ್ಚ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಚಂಡಮಾರುತೊಲು ಬರ್ಪುನು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಚೆನ್ನೈ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪಟ್ಟಣ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಬರ್ಸಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪುನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ೨೦೨೩-ತ ಪೊರ್ತುಗು, ಚೆನ್ನೈದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಂದಾಜು ೧೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಎಚ್ಚ ಉತ್ಪಾದಕ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಭಾರತದ ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಚೆನ್ನೈಡೇ ಉಲ್ಲ. ಚೆನ್ನೈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಇಂದೆನ್ "ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೨೦೨೩-ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆದ ಬ್ಯೂರೋ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತಿನ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಂದು ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಉಂಡು. li9o8pueyjwwxe5b0lyrhy8j0mo3v13 363168 363167 2026-07-26T09:32:33Z Mahaveer Indra 1023 363168 wikitext text/x-wiki '''ಚೆನ್ನೈ''' ಭಾರತದ ತೆಂಕಾಯಿದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರ. ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬು 'ಮದ್ರಾಸ್' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿದ ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ ದ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆನ್ನೈದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭,೪೮,೦೨೬ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಚೆನ್ನೈ ೬ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೪೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇಪ್ಪುನ ಚೆನ್ನೈ ನಮ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಶಿಲಾಯುಗಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಚೋಳ, ಪಲ್ಲವ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅರಸುಲು ಈ ಜಾಗೆನ್ ಆಳ್ದೆರ್. ೧೬೩೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಮುಲ್ಪ ಬ್ಯಾರ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಯರ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊಂದೆರ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಕ್ಕ 'ಮದ್ರಾಸ್‌ಪಟ್ಟಿನಂ ಹಳ್ಳಿಲಾ ಸೇರಿಂಡ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ನಮ ದೇಸೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟಿನ ಸುರುತ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು. ಆತಾನಗ ಫ್ರೆಂಚೆರ್ ಆ ಜಾಗೆನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸುತ್ತದ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಐಕ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ರಾಜ್ಯೊಗುಲಾ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ಗ್ ಚೆನ್ನೈ ಪಂದ್ ಪೊಸ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಚೆನ್ನೈದ ದಿಂಜ ಬಾಗೊ ಸಮತಟ್ಟಾಯಿನ ಮೂಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಎಚ್ಚ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಚಂಡಮಾರುತೊಲು ಬರ್ಪುನು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಚೆನ್ನೈ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪಟ್ಟಣ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಬರ್ಸಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪುನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ೨೦೨೩-ತ ಪೊರ್ತುಗು, ಚೆನ್ನೈದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಂದಾಜು ೧೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಎಚ್ಚ ಉತ್ಪಾದಕ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಭಾರತದ ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಚೆನ್ನೈಡೇ ಉಲ್ಲ. ಚೆನ್ನೈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಇಂದೆನ್ "ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೨೦೨೩-ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆದ ಬ್ಯೂರೋ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತಿನ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಂದು ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಉಂಡು. ಚೆನ್ನೈಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮದಕುಲು ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ೮೦%ದಾತ್ ಹಿಂದೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸರಿಸುಮಾರ್ ೩೦ ಲಕ್ಷದಾತ್ ಜನೊಕ್ಲು ಬೇತೆ ಬರಿಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲು-ಪಂಡ ವಲಸಿಗೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಡು ವಿದೇಶಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಪನ್ನಗ ಚೆನ್ನೈ. ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಚೆನ್ನೈಗ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗೇರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಪೆರ್. 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಯೂರೋಮಾನಿಟರ್‌ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ಎಚ್ಚ ಜನ ಬತ್ತಿನ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಉಂದು 36ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಚೆನ್ನೈ ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. lix33o77x2gza18vdqyqmo3i99f5kvz 363169 363168 2026-07-26T09:41:57Z Mahaveer Indra 1023 363169 wikitext text/x-wiki '''ಚೆನ್ನೈ''' ಭಾರತದ ತೆಂಕಾಯಿದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರ.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬು 'ಮದ್ರಾಸ್' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿದ ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ ದ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆನ್ನೈದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭,೪೮,೦೨೬ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಚೆನ್ನೈ ೬ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೪೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇಪ್ಪುನ ಚೆನ್ನೈ ನಮ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಶಿಲಾಯುಗಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಚೋಳ, ಪಲ್ಲವ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅರಸುಲು ಈ ಜಾಗೆನ್ ಆಳ್ದೆರ್. ೧೬೩೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಮುಲ್ಪ ಬ್ಯಾರ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಯರ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊಂದೆರ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಕ್ಕ 'ಮದ್ರಾಸ್‌ಪಟ್ಟಿನಂ ಹಳ್ಳಿಲಾ ಸೇರಿಂಡ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ನಮ ದೇಸೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟಿನ ಸುರುತ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಆತಾನಗ ಫ್ರೆಂಚೆರ್ ಆ ಜಾಗೆನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸುತ್ತದ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಐಕ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ರಾಜ್ಯೊಗುಲಾ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ಗ್ ಚೆನ್ನೈ ಪಂದ್ ಪೊಸ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಚೆನ್ನೈದ ದಿಂಜ ಬಾಗೊ ಸಮತಟ್ಟಾಯಿನ ಮೂಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಎಚ್ಚ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಚಂಡಮಾರುತೊಲು ಬರ್ಪುನು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಚೆನ್ನೈ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪಟ್ಟಣ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಬರ್ಸಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪುನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ೨೦೨೩-ತ ಪೊರ್ತುಗು, ಚೆನ್ನೈದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಂದಾಜು ೧೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಎಚ್ಚ ಉತ್ಪಾದಕ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಭಾರತದ ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಚೆನ್ನೈಡೇ ಉಲ್ಲ. ಚೆನ್ನೈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಇಂದೆನ್ "ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೨೦೨೩-ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆದ ಬ್ಯೂರೋ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತಿನ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಂದು ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಚೆನ್ನೈಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮದಕುಲು ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ೮೦%ದಾತ್ ಹಿಂದೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸರಿಸುಮಾರ್ ೩೦ ಲಕ್ಷದಾತ್ ಜನೊಕ್ಲು ಬೇತೆ ಬರಿಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲು-ಪಂಡ ವಲಸಿಗೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಡು ವಿದೇಶಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಪನ್ನಗ ಚೆನ್ನೈ. ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಚೆನ್ನೈಗ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗೇರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಪೆರ್. 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಯೂರೋಮಾನಿಟರ್‌ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ಎಚ್ಚ ಜನ ಬತ್ತಿನ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಉಂದು 36ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಚೆನ್ನೈ ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> 0uro1gvpb873izsukhfpm371ezts7c2 363170 363169 2026-07-26T09:47:39Z Mahaveer Indra 1023 363170 wikitext text/x-wiki '''ಚೆನ್ನೈ''' ಭಾರತದ ತೆಂಕಾಯಿದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರ.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬು 'ಮದ್ರಾಸ್' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿದ ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ ದ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆನ್ನೈದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭,೪೮,೦೨೬ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಚೆನ್ನೈ ೬ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೪೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇಪ್ಪುನ ಚೆನ್ನೈ ನಮ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಚೆನ್ನೈ ಗ್ರೇಟರ್ ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ದ ಆಡಳಿತ ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಚೆನ್ನೈ ನಗರಪಾಲಿಕೆನ್ 1688ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಲಂಡನ್‌ದ ಲಂಡನ್ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಬುಡಿಂಡ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ರಡ್ಡನೇ ಪರಾತ್ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಚೆನ್ನೈದ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite book |title=POLICY NOTE 202 -202 56 |date=26 July 2026 |publisher=MUNICIPAL ADMINISTRATION AND WATER SUPPLY DEPARTMENT |page=178 |url=https://cms.tn.gov.in/cms_migrated/document/docfiles/maws_e_pn_2025_26.pdf |access-date=26 July 2026}}</ref> ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಶಿಲಾಯುಗಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಚೋಳ, ಪಲ್ಲವ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅರಸುಲು ಈ ಜಾಗೆನ್ ಆಳ್ದೆರ್. ೧೬೩೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಮುಲ್ಪ ಬ್ಯಾರ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಯರ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊಂದೆರ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಕ್ಕ 'ಮದ್ರಾಸ್‌ಪಟ್ಟಿನಂ ಹಳ್ಳಿಲಾ ಸೇರಿಂಡ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ನಮ ದೇಸೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟಿನ ಸುರುತ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಆತಾನಗ ಫ್ರೆಂಚೆರ್ ಆ ಜಾಗೆನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸುತ್ತದ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಐಕ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ರಾಜ್ಯೊಗುಲಾ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ಗ್ ಚೆನ್ನೈ ಪಂದ್ ಪೊಸ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಚೆನ್ನೈದ ದಿಂಜ ಬಾಗೊ ಸಮತಟ್ಟಾಯಿನ ಮೂಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಎಚ್ಚ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಚಂಡಮಾರುತೊಲು ಬರ್ಪುನು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಚೆನ್ನೈ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪಟ್ಟಣ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಬರ್ಸಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪುನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ೨೦೨೩-ತ ಪೊರ್ತುಗು, ಚೆನ್ನೈದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಂದಾಜು ೧೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಎಚ್ಚ ಉತ್ಪಾದಕ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಭಾರತದ ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಚೆನ್ನೈಡೇ ಉಲ್ಲ. ಚೆನ್ನೈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಇಂದೆನ್ "ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೨೦೨೩-ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆದ ಬ್ಯೂರೋ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತಿನ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಂದು ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಚೆನ್ನೈಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮದಕುಲು ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ೮೦%ದಾತ್ ಹಿಂದೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸರಿಸುಮಾರ್ ೩೦ ಲಕ್ಷದಾತ್ ಜನೊಕ್ಲು ಬೇತೆ ಬರಿಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲು-ಪಂಡ ವಲಸಿಗೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಡು ವಿದೇಶಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಪನ್ನಗ ಚೆನ್ನೈ. ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಚೆನ್ನೈಗ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗೇರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಪೆರ್. 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಯೂರೋಮಾನಿಟರ್‌ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ಎಚ್ಚ ಜನ ಬತ್ತಿನ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಉಂದು 36ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಚೆನ್ನೈ ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> == ಪುದರ್== == ಇತಿಯಾಸೊ== kballss83jalzr7d0wt3sjjjqbosiqu 363172 363170 2026-07-26T09:51:05Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363172 wikitext text/x-wiki '''ಚೆನ್ನೈ''' ಭಾರತದ ತೆಂಕಾಯಿದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರ.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬು 'ಮದ್ರಾಸ್' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿದ ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ ದ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆನ್ನೈದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭,೪೮,೦೨೬ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಚೆನ್ನೈ ೬ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೪೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇಪ್ಪುನ ಚೆನ್ನೈ ನಮ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಚೆನ್ನೈ ಗ್ರೇಟರ್ ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ದ ಆಡಳಿತ ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಚೆನ್ನೈ ನಗರಪಾಲಿಕೆನ್ 1688ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಲಂಡನ್‌ದ ಲಂಡನ್ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಬುಡಿಂಡ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ರಡ್ಡನೇ ಪರಾತ್ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಚೆನ್ನೈದ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite book |title=POLICY NOTE 202 -202 56 |date=26 July 2026 |publisher=MUNICIPAL ADMINISTRATION AND WATER SUPPLY DEPARTMENT |page=178 |url=https://cms.tn.gov.in/cms_migrated/document/docfiles/maws_e_pn_2025_26.pdf |access-date=26 July 2026}}</ref> ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಶಿಲಾಯುಗಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಚೋಳ, ಪಲ್ಲವ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅರಸುಲು ಈ ಜಾಗೆನ್ ಆಳ್ದೆರ್. ೧೬೩೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಮುಲ್ಪ ಬ್ಯಾರ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಯರ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊಂದೆರ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಕ್ಕ 'ಮದ್ರಾಸ್‌ಪಟ್ಟಿನಂ ಹಳ್ಳಿಲಾ ಸೇರಿಂಡ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ನಮ ದೇಸೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟಿನ ಸುರುತ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಆತಾನಗ ಫ್ರೆಂಚೆರ್ ಆ ಜಾಗೆನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸುತ್ತದ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಐಕ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ರಾಜ್ಯೊಗುಲಾ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ಗ್ ಚೆನ್ನೈ ಪಂದ್ ಪೊಸ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಚೆನ್ನೈದ ದಿಂಜ ಬಾಗೊ ಸಮತಟ್ಟಾಯಿನ ಮೂಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಎಚ್ಚ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಚಂಡಮಾರುತೊಲು ಬರ್ಪುನು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಚೆನ್ನೈ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪಟ್ಟಣ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಬರ್ಸಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪುನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ೨೦೨೩-ತ ಪೊರ್ತುಗು, ಚೆನ್ನೈದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಂದಾಜು ೧೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಎಚ್ಚ ಉತ್ಪಾದಕ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಭಾರತದ ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಚೆನ್ನೈಡೇ ಉಲ್ಲ. ಚೆನ್ನೈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಇಂದೆನ್ "ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೨೦೨೩-ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆದ ಬ್ಯೂರೋ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತಿನ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಂದು ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಚೆನ್ನೈಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮದಕುಲು ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ೮೦%ದಾತ್ ಹಿಂದೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸರಿಸುಮಾರ್ ೩೦ ಲಕ್ಷದಾತ್ ಜನೊಕ್ಲು ಬೇತೆ ಬರಿಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲು-ಪಂಡ ವಲಸಿಗೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಡು ವಿದೇಶಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಪನ್ನಗ ಚೆನ್ನೈ. ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಚೆನ್ನೈಗ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗೇರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಪೆರ್. 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಯೂರೋಮಾನಿಟರ್‌ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ಎಚ್ಚ ಜನ ಬತ್ತಿನ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಉಂದು 36ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಚೆನ್ನೈ ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> == ಪುದರ್== == ಇತಿಯಾಸೊ== [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] 2oqv8cyd89eie32o9gggfeb8wwb1lky 363175 363172 2026-07-26T09:53:13Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363175 wikitext text/x-wiki '''ಚೆನ್ನೈ''' ಭಾರತದ ತೆಂಕಾಯಿದ ರಾಜ್ಯವಾಯಿನ ತಮಿಳುನಾಡುದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾಮಲ್ಲ ನಗರ.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಇಂದೆಕ್ ದುಂಬು 'ಮದ್ರಾಸ್' ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿದ ಕೊರಮಂಡಲ ಕರಾವಳಿ ತೀರ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ೨೦೧೧ ದ ಭಾರತೀಯ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚೆನ್ನೈದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬೭,೪೮,೦೨೬ ಉಂಡು. ನಮ ದೇಸೊಡು ಎಚ್ಚ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಚೆನ್ನೈ ೬ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ೪೨೬ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಇಪ್ಪುನ ಚೆನ್ನೈ ನಮ ದೇಸೊಡು ೧೪ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref> ಚೆನ್ನೈ ಗ್ರೇಟರ್ ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ದ ಆಡಳಿತ ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಚೆನ್ನೈ ನಗರಪಾಲಿಕೆನ್ 1688ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಲಂಡನ್‌ದ ಲಂಡನ್ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಬುಡಿಂಡ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ರಡ್ಡನೇ ಪರಾತ್ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಚೆನ್ನೈದ ನಗರಪಾಲಿಕೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite book |title=POLICY NOTE 202 -202 56 |date=26 July 2026 |publisher=MUNICIPAL ADMINISTRATION AND WATER SUPPLY DEPARTMENT |page=178 |url=https://cms.tn.gov.in/cms_migrated/document/docfiles/maws_e_pn_2025_26.pdf |access-date=26 July 2026}}</ref> ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಶಿಲಾಯುಗಡ್ದಿಂಚಿಲಾ ಜನಕುಲು ಇತ್ತೆರ್. ಚೋಳ, ಪಲ್ಲವ, ಪಾಂಡ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಅರಸುಲು ಈ ಜಾಗೆನ್ ಆಳ್ದೆರ್. ೧೬೩೯ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಮುಲ್ಪ ಬ್ಯಾರ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆ ಕಟ್ಟಿಯರ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆನ್ ದೆತೊಂದೆರ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬುಕ್ಕ 'ಮದ್ರಾಸ್‌ಪಟ್ಟಿನಂ ಹಳ್ಳಿಲಾ ಸೇರಿಂಡ್. ಆ ಜಾಗೆಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಪುದರ್‌ದ ಒಂಜಿ ಕೋಟೆನ್ ಕಟ್ಟಿಯೆರ್. ಉಂದು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ನಮ ದೇಸೊಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟಿನ ಸುರುತ ಕೋಟೆ ಆದುಂಡು.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಆತಾನಗ ಫ್ರೆಂಚೆರ್ ಆ ಜಾಗೆನ್ ಆಕ್ರಮಿಸಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಫ್ರೆಂಚೆರೆನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸುತ್ತದ ಜಾಗೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ಉಂಡುಮಲ್ತೆರ್. ಐಕ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ರಾಜ್ಯೊಗುಲಾ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮದ್ರಾಸ್‌ಗ್ ಚೆನ್ನೈ ಪಂದ್ ಪೊಸ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ಚೆನ್ನೈದ ದಿಂಜ ಬಾಗೊ ಸಮತಟ್ಟಾಯಿನ ಮೂಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಸೊಡು ಉಂಡು. ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಎಚ್ಚ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಚಂಡಮಾರುತೊಲು ಬರ್ಪುನು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಚೆನ್ನೈ ಕಡಲ ಬರಿತ ಪಟ್ಟಣ ಆಯಿನೆರ್ದಾವರ ಬರ್ಸಗಾಲದ ಪೊರ್ತುಡು ಬೊಲ್ಲ ಬರ್ಪುನು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ೨೦೨೩-ತ ಪೊರ್ತುಗು, ಚೆನ್ನೈದ ಒಟ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಉತ್ಪನ್ನ (ಜಿಡಿಪಿ) ಅಂದಾಜು ೧೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆದಿತ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ಎಚ್ಚ ಉತ್ಪಾದಕ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದುಂಡು. ಭಾರತದ ದಿಂಜ ಪಾಲ್ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪೆನಿಲೆನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಚೆನ್ನೈಡೇ ಉಲ್ಲ. ಚೆನ್ನೈ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಇಂದೆನ್ "ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ" ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ೨೦೨೩-ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆದ ಬ್ಯೂರೋ ಬುಡ್ಕಡೆ ಮಲ್ತಿನ ವರದಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಂದು ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರ ಪನ್ಪಿನ ಪುಗರ್ತೆ ಚೆನ್ನೈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಉಂಡು.<ref name="ಇತಿಯಾಸೊ">{{cite web |title=History |url=https://chennai.nic.in/history/ |website=chennai.nic.in |publisher=NIC |access-date=26 July 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> ಚೆನ್ನೈಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಜನಾಂಗ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮದಕುಲು ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ನೆಟ್ಟ್ ೮೦%ದಾತ್ ಹಿಂದೂಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಪೇಂಟೆಡ್ ಸರಿಸುಮಾರ್ ೩೦ ಲಕ್ಷದಾತ್ ಜನೊಕ್ಲು ಬೇತೆ ಬರಿಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕ್ಲು-ಪಂಡ ವಲಸಿಗೆರ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ನಮ ದೇಸೊಡು ವಿದೇಶಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಮೂಜನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಪನ್ನಗ ಚೆನ್ನೈ. ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಚೆನ್ನೈಗ್ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗೇರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬರ್ಪೆರ್. 2019ನೇ ಇಸವಿದ ಯೂರೋಮಾನಿಟರ್‌ದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚೊಡೆ ಎಚ್ಚ ಜನ ಬತ್ತಿನ ಪೇಂಟೆಲೆಡ್ ಉಂದು 36ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಚೆನ್ನೈ ಸಂಗೀತ, ಕಲೆ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಗ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ 'ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{cite web |title=The Beginnings of Madras |url=https://chennaicorporation.gov.in/gcc/about-GCC/about-chennai/origin-and-growth/ |website=chennaicorporation.gov.in |publisher=GREATER CHENNAI CORPORATION |access-date=26 July 2026}}</ref> == ಪುದರ್== == ಇತಿಯಾಸೊ== [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] sqdrq9pxt9ezh1sxamlv0jtv0gkr7re 1 27582 363171 2026-07-26T09:49:46Z Mahaveer Indra 1023 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 363171 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 14 27583 363173 2026-07-26T09:52:04Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ವರ್ಗೊ 363173 wikitext text/x-wiki ಈ ವರ್ಗೊಡು ನಮ ದೇಸೊದ ಮಾತಾ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಲೆನ ಪುದರ್ ತೂವೊಲಿ. i545e4bfe5bvthy3l5bcckj97r6fmgf 2 27584 363177 2026-07-26T11:33:46Z Vinoda mamatharai 55 ಹೊಸ ಪುಟ: [[File:Wikipedia-logo-malayalam.png|left|60px]] [[File:Logo of Assamese Wikimedia Community-as.svg|right|90px]] [[File:Kerala Houseboat Scene.svg|center|600px]] '''<big>[[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]</big>''' হৈছে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] বৈচিত্ৰ্যময় সংস্কৃতি আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক ৱিকি... 363177 wikitext text/x-wiki [[File:Wikipedia-logo-malayalam.png|left|60px]] [[File:Logo of Assamese Wikimedia Community-as.svg|right|90px]] [[File:Kerala Houseboat Scene.svg|center|600px]] '''<big>[[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]</big>''' হৈছে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] বৈচিত্ৰ্যময় সংস্কৃতি আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়া মঞ্চৰ জৰিয়তে প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ এক আন্তৰিক প্ৰয়াস। কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬ এডিটাথনটোৰ জৰিয়তে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত কেৰালাৰ সংস্কৃতি বিষয়ক প্ৰৱন্ধৰ সৃষ্টি তথা বিস্তাৰ কৰাৰ লগতে ৱিকিডাটা আৰু ৱিকিমিডিয়া কমন্সত তথ্য তথা আলোকচিত্ৰ বৃদ্ধিৰ চেষ্টা কৰা হ'ব। এই প্ৰতিযোগিতাখনি '''[[:m:WikiConference India 2026|ৱিকিকনফাৰেন্স ইণ্ডিয়া, ২০২৬]]ৰ অংশ হিচাপে আয়োজন কৰা হৈছে। '''সময়সীমা''': <mark>১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬</mark> ==উদ্দেশ্য== * '''ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ:''' ৱিকিপিডিয়াত কেৰালাৰ বিষয়ে সকলো ভাষাতে লিখা প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰা। * '''বিষয়বস্তু উন্নয়ন:''' নিৰ্ভৰযোগ্য উদ্ধৃতি যোগ কৰি, অংশসমূহ প্ৰসাৰিত কৰি, ষ্টাব আঁতৰাই আৰু মানসম্পন্ন ছবি যোগ কৰি বৰ্তমানৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ মান বৃদ্ধি কৰক। * '''মিডিয়া সংহতি:''' প্ৰবন্ধত ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ কেৰালাৰ বিভিন্ন বিষয়ৰ মুক্ত অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত ছবি আৰু মাধ্যমেৰে ৱিকিমিডিয়া কমনছ সম্প্ৰসাৰিত কৰা। * '''তথ্য সমৃদ্ধি:''' প্ৰাসংগিক বৈশিষ্ট্য আৰু চিনাক্তকৰণৰে কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত ৱিকিতথ্য উন্নত কৰা। * '''সম্প্ৰদায়ৰ সংযোগ:''' বিভিন্ন ভাষা সম্প্ৰদায়ৰ মাজত সহযোগিতামূলক সংযোগ বৃদ্ধিৰে সম্পদায়সমূহক লাভান্বিত কৰা আৰু নতুন সম্পাদকসকলক অৰিহণা যোগাবলৈ উৎসাহিত কৰা। ==কেনেকৈ অংশগ্ৰহণ কৰিব== * আপোনাৰ একাউণ্টত লগইন কৰক। ===ৱিকিপিডিয়াত=== * কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত বিষয়ৰ ওপৰত পূৰ্বতে নথকা নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰক বা অসমীয়া ভাষালৈ অনুবাদ কৰক। * কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত বৰ্তমানৰ ষ্টাবসমূহ সম্প্ৰসাৰণ কৰক। * প্ৰবন্ধৰ মান উন্নত কৰিবলৈ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ পৰা উদ্ধৃতি যোগ কৰক। ===ৱিকিমিডিয়া কমন্সত=== * কেৰেলাৰ বিষয়ক ছবি আপল’ড কৰক। ===ৱিকিডাটাত=== * কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত ৱিকিতথ্য সৃষ্টি বা সমৃদ্ধ কৰা। কেৰেলাৰ সৈতে জড়িত ৱিকিতথ্য অনুসন্ধানৰ বাবে [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Kerala ৱিকিপ্ৰজেক্ট কেৰালা] পৃষ্ঠা চাওক। * অসমীয়া ভাষাত লেবেল, বিৱৰণ বা অন্য প্ৰাসংগিক তথ্য যোগ কৰক। ==নিয়মাৱলী চাওঁক== [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026/Participants নিয়মাৱলী] ===ৱিকিপিডিয়াত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে=== * প্ৰতিটো নতুন বা পুৰণি প্ৰৱন্ধত যোগ কৰা প্ৰতি ১০০০ বাইটৰ বাবে +১ নম্বৰ * পুৰণি প্ৰৱন্ধত যোগ কৰা প্ৰতিটো পেৰেগ্ৰাফ বা অৰ্থপূৰ্ণ অৱদানৰ বাবে +২ নম্বৰ * ৰ্নিৰ্বাচিত তালিকাৰপৰা অনুবাদ কৰা প্ৰতিটো প্ৰৱন্ধৰ বাবে +১০ নম্বৰ * যিকোনো ভাষাৰ ভাল প্ৰৱন্ধৰ বাবে +২৫ নম্বৰ '''নতুনকৈ সৃষ্টি কৰা প্ৰতিটো প্ৰৱন্ধত অতি কমেও ৩০০০ বাইট থাকিব লাগিব।''' ===ৱিকিতথ্যত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে=== * প্ৰতিটো নতুন ৱিকিডাটা সৃষ্টিৰ বাবে +৩ * প্ৰতি পাঁচটা ষ্টেটমেণ্টৰ কাৰণে +১ * প্ৰতি ৫টা লেবেল আৰু বিৱৰণৰৰ বাবে +১ * প্ৰতিটো ষ্টেটমেণ্টত তিনিটা তথ্যসূত্ৰ যোগ কৰাৰ বাবে +১ * নিৰ্বাচিত তালিকাৰপৰা নতুনকৈ সৃষ্টি কৰা বা উন্নত কৰা ৱিকিতথ্যৰ বাবে +৫ (অন্তঃত ৫টা সম্পাদনা থাকিব লাগিব।) ==প্ৰৱন্ধ জমা দিয়ক== <center>[https://wikistar.toolforge.org/campaigns/kcm26 '''অনুগ্ৰহ কৰি ইয়াত লগ ইন কৰি আপোনাৰ প্ৰৱন্ধ জমা দিয়ক।'''] {{Clickable button 2|url={{fullurl:ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সাংস্কৃতিক সপ্তাহ, ২০২৬/সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধ/তালিকা}}| অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত আপডেট কৰক।}} </center> ==প্ৰৱন্ধৰ তালিকা== [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026/List_of_articles এই তালিকাৰপৰা লিখিবখোজা প্ৰৱন্ধটি বাছনি কৰক।] ==যোগদান কৰক== <center> {{Clickable button 2|url={{fullurl:ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সাংস্কৃতিক সপ্তাহ, ২০২৬/অংশগ্ৰহণকাৰী/তালিকা}}|✍ Add your name to the list}} </center> ==আয়োজক== #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] #[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] #[[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] ==সমন্বয়ক== [[:m:User:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] ==যোগাযোগ== প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে মূল আয়োজক [[:m:User:Athulvis|অতুল আৰ টিৰ]] আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Kerala Culture Month 2026|গোলকীয়]] বাৰ্তা দিব পাৰে। {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:কেৰালা]] lx1fy2dl0tx3gdj44532c04ovgyff7r