ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 3777 363814 350099 2026-08-02T17:27:23Z BENET G AMANNA 60 /* ೨೦೧೭ ಡ್ದ್- ೨೦೧೯ ಮುಟ್ಟ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ */ 363814 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ | bgcolor = <!-- header background color --> | fgcolor = <!-- header text color --> | image = | image_border = | size = <!-- default 200 --> | alt = <!-- alt text; see [[WP:ALT]] --> | caption = Karnataka Tulu Sahitya Academy | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 200px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = ಕತುಸಾಅ | motto = | formation = ೧೯೯೪ | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = ತುಳು ಭವನ, [[ಕುಡ್ಲ]] | location = [[ಕುಡ್ಲ]], [[ಭಾರತ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = [[ಭಾರತ]] | membership = | language = ತುಳು | publication = ಮದಿಪು | leader_title = ಗುರ್ಕರೆರು | leader_name = ತಾರನಾಥ ಗತ್ತಿ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ( ೨೦೨೪-) | main_organ = <!-- gral. assembly, board of directors, etc --> | parent_organisation = Kannada and culture department, [[Government of Karnataka]]<!-- if one --> | affiliations = <!-- if any --> | num_staff = | num_volunteers = | budget = | website = {{URL|https://tuluacademy.karnataka.gov.in/}} | remarks = }} '''ಕನಾ೯ಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ''' ತುಳು ಬಾಸೆದ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಕನಾ೯ಟಕ ಸರಕಾರದ ಅಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂಘಟನೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊಡ್ದ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡ್ಲಡ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಟ್ಟಡ - ತುಳು ಭವನೊಡ್ದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸೊಂದಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ.<ref>{{cite news|title=Tulu Bhavan inaugurated|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-bhavan-inaugurated/article7598684.ece|accessdate=10 September 2025|work=The Hindu|date=30 August 2015|language=en-IN}}</ref> == ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸುರು == ದ್ರಾವಿಡ ಪರಿವಾರೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಪ್ರೌಢ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಸೆ ಆಯಿನ ತುಳುನು ಒರಿಪಾವು ಅಂಚನೆ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿ ಒಟ್ಟಾದ್, ಒಮ್ಮತೊಡು ಹೋರಾಟೊ ನಡಪಾದ್‍ಜೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ದಿಂಜ ಬಾಸೆಲು ದಿನನಿತ್ಯೊ ಗಳಸುವೆರ್. ತುಳು ಅತ್ತಾಂದೆ ಕನ್ನಡೊ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಿ, ಕೊರಗ, ಕರಾಡ, ಮರಾಠಿ ಅಂಚನೆ ನಮೊನ ರಾಷ್ಟ್ರೊ ಬಾಸೆ ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪರದೇಸಿ ಬಾಸೆ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಮುಲ್ಪ ಗಳಸೆಡ್ ಉಂಡು. ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ಸಂಗಟನೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಕುಡ್ಲದ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ವಕೀಲೆರ್ ಶ್ರೀ ದಿವಂಗತ ಎಸ್. ಅರ್ ಹೆಗ್ಡೆ. ಇಂಬೆರ್ ೪-೧-೧೯೭೦ಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ತುಳುಕೂಟೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳುಕೂಟೊಡದ ನಿರೆಲ್‍ಡ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಮೂಲ್ಕಿಡ್ ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರೆರೆ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆಡ್ ಸುರುತ ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊ ನಡತ್ಂಡ್. ಇಂದೆತ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿಕೆಯಾದ್ ಪನಿಯಾರೊ ಪನ್ಪುನ ಬೂಕುಲಾ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್. === ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ === ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ಸರ್ಕಾರೊದ ನಿಲೆಟ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚ ಸರ್ಕಾರೊನು ಕೇನುನ ನಿಚ್ಚಯೊ ದೆತೊಂಡೆರ್. ತುಳುವೆರೆ ತುಳುಕೂಟೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆದ ಹೋರಾಟೊದ ಫಲವಾದ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಶ್ರೀ ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲ್ಲಿಯೆರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿಪ್ಪುನಗ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದಿತ್ತ್‌ನ [[ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ|ಪ್ರೊ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ]]ಕುಲು ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗ್ ಕಡೀರ್ದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆಯೆರ್. ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಡ್ಡನೇ ಸಮಿತಿಗ್‍ಲಾ (೧೯೯೫-೧೯೯೮) ಡಾ. ಬಿ.ಎ ವಿವೇಕ ರೈಕುಲು ಗುರ್ಕಾರೆರ್ ಆಯೆರ್. ಮೂಜನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೧೯೯೮–೨೦೦೧) [[ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ|ಅ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ]], ನಾಲನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೧–೨೦೦೪) [[ವಾಮನ ನಂದಾವರ|ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ]], ಐನನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೫–೨೦೦೮) [[ಯಂ.ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್]], ಆಜನೆ ಸನುತುಡ್ (೨೦೦೮–೨೦೧೧) [[ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್|ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] ಏಳನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೧–೨೦೧೩)ಶ್ರೀ ಉಮಾನಾಥ ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಎನ್ಮನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೩ ೨೦೧೬)[[ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ|ಶ್ರೀಮತಿ ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರೊ]] ೨೦೧೭ಡ್ದ್ 2019 ಎ.ಸಿ ಭಂಡಾರಿ ಅದ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ದುಂಬೊರಿತೊಂದು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೨೦೧೯-೨೦೨೨ ನೇ ಅವದಿಡ್ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲಸಾರ್ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದ್ ಅದಿತ್ತೆರ್ ೨೦೨೪-ಡ್ದ್ ತಾರನಾಥ ಗಟ್ಟಿ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದ್ ದುಂಬರಿಯೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. == ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ == ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತ್‌ನ ಡಾ. ಕೆ ದೇವರಾಜೆರ್ ಕಡೀರೊದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ನೇಮಕೊ ಆಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತಿನ ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ ೧೯೯೬ಡ್ದ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀ ಎಸ್. ಎಚ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ, ಡಾ. ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಹಾಸ ರೈ ಬಿ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ರಾಜೇಶ್ ಜಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. == ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುನ ಪತ್ರಿಕೆ == '''ಮದಿಪು''' ಪನ್ಪಿ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲೊಗೊರ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಂಡು. ೧೯೯೩ಡ್ದ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ ದ್ ೨೦೧೮ ನೇ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ೭೫ ನೇ ಸಂಚಿಕೆ ವಜ್ರ ಸಂಚಿ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪೊಸ ಬುಕ್ಕೊ ಪರ ಬೂಕುದ ಪೊಲಬು, ಮದಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರೊಂದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಏರ್ಲಾ ಬರೆವೊಲಿ ಎಡ್ಡೆ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಅಜತ್ ದ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦/- ಜೀವಾವದಿ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦೦/- ಲೇಖನ ಬರೆಪಿನಕಲೆಗ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. == ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪತ್ರಾಗಾರ == ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಸುಮಾರ್ ೫ ಸಾರೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಚರಿತ್ರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮಾತಾ ವಿಷಯದ ಮಾತಾ ಬಾಸೆದ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ಓದುನಕಲೆಗ್, ಸಂಶೋಧಕೆರೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ರೂಪೊಡು ಬರೊಂದುಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ಕೊರ್ಪಿನಕಲೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ. ಡಾ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ ಮಾವಿನಕುಳಿ ರೆನ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦.ವಾಮನ ನಂದಾವರ ದಂಪತಿಲೆನ ಸುಮಾರ್ ೨೫೦೦ ಅಪೂರ್ವ ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಸೇರ್ದುಂಡು. ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂತೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ಬೂಕುಲೆನ್ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಉಪ್ಪು ಒವ್ವೇ ಪುಸ್ತಕೊನು ಕೊನೊದು ಓದಿಯೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಬತ್ತ್ ದ್ ಓದೊಡು. ನೆಕ್ಕಾದ್ ಕುಲ್ಯರೆ ಕುರ್ಸು ಮೇಜಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಪತ್ರಾಗಾರೊಡು ೧೫೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ದುಂಬು ಪ್ರಕಟ ಅಯಿ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಥೆ, ಕೈಕಾಜಿದ ಬರವುಲು,ಪ್ರಕಟ ಅವಂದಿ ಬರವುಲು, ಪೆರೂರು ಜಾರು ಮೆರೆನ ತೂಟೆ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಗ್ರಹ, ಅರೆನ ಬೂಕು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವುಲೆ ಸಂಗ್ರಹ, ತುಳುಲಿಪಿಪಿತ್ತ ತಾಳೆಗರಿ ಫೊಟೋಕ್ಕುಲು, ಮದಿಪು, ಪೂವರಿ, ತುಳುವ, ತುಳುಬೊಳ್ಪ, ತುಳು ರಾಜ್ಯ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತುಳು ಪತ್ರಿಕೆಲು ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ವಿಷಯೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಪರ ಬೂಕು, ಕೈ ಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಜೋಪಾನ ಮಲ್ಪುನವು ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚ ಒತ್ತ ಕೊರ್ದು ಪರಾ ಬೂಕುಲೆನ್ ಪರಾ ಕೈಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪು ಕಜ್ಜೊ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಈ ಈ ವಿಭಾಗೊಡು ಇತ್ತಿನ ವಾ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾರೊನ್ಲಾ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಆವಡ್ ಕೊನೊಪಿನಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ. == ತುಳು ಪಠ್ಯ ಯೋಜನೆ == ತುಳುನಾಡ್ ದ ಸುಮಾರ್ ೩೫ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ೬, ೭, ೮, ೯, ೧೦, ತರಗತಿಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾಠ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ತುಳು ಬೂಕುಲೆನ್, ತುಳು ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದ ಕಲ್ಪಾವುನಕಲೆಗ್ ತರಬೇತಿ,ಸಹಾಯೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಯೋಜನೆಲು == # ಪರಪೋಕುಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ # ಅಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ದಾಖಲೆ == ೨೦೧೭ ಡ್ದ್- ೨೦೧೯ ಮುಟ್ಟ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ == # ಶ್ರೀ. [[ಎ.ಸಿ. ಭಂಡಾರಿ|ಎ.ಸಿ.ಭಂಡಾರಿ]] - ಗುರ್ಕಾರ್ಲು # ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಧಾ ನಾಗೇಶ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಾ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ತಾರಾನಾಥ ಗಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಗೋಪಾಲ್ ಅಂಚನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿದ್ಯಾಶ್ರೀ ಎಸ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ದುರ್ಗಾ ಮೆನನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಶಿವಾನಂದ ಕರ್ಕೇರ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. [[ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ]] -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಗಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ವಾಸುದೇವ ಬೆಳ್ಳೆ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ವೈ. ಎನ್ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # [[ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ್ ನೀರ್ ಮಾರ್ಗ]]-ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ನಿರಂಜನ ರೈ- ಸದಸ್ಯೆರ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ನರೇಶ್ ಸಸಿಹಿತ್ಲು - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಪುರುಷೋತ್ರಮ ಚಂಡ್ಲ - ಸದಸ್ಯೆರ್ == ೨೦೧೯-೨೦೨೧ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ == # ಶ್ರೀ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲಸಾರ್ - ಗುಕಾರ್ಲು<ref>{{Cite web|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=647021|title=Mangaluru: Dayanand seeks legislators support to include Tulu in eighth schedule|website=www.daijiworld.com}}</ref> # ಶ್ರೀ ಲೀಲಾಕ್ಷ ಕರ್ಕೇರ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ರವೀಂದ್ರ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಳಂಜ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಕುಲಾಲ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರಸಾದ್ ರೈ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ಸಿದ್ದಕಟ್ಟೆ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಅಜಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಕಡಬ ದಿನೇಶ್ ರೈ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ನಿಟ್ಟೆ ಶಶಿಧರ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ಆಕಾಶ್ ರಾಜ್ ಜೈನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ಕಾಂತಿ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ತಾರಾ ಉಮೇಶ್ ಆಚಾರ್ಯ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಸುರೇಶ್ ಎಸ್ ಭಂಡಾರಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಪಿ. ಯಂ ರವಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಚೇತಕ್ ಪೂಜಾರಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ದ್ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆವೊಂಡಿನಕುಲು == {| class="wikitable sortable" |+ Tulu Academy Award Winners |- ! ವರ್ಸೊ !! ಪುದರ್ !! ಇಬಾಗೋ |- | 1995-1996 || ದಿ.ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1995-1996 || ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1996-1997 || ದಿ. ಪ್ರೊ ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1996-1997 || ದಿ.ಕೆಲಿಂಜs ಸೀತಾರಾಮ ಆಳ್ವ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1996-1997 || ಶ್ರೀ ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ನಾ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1997-98 || ಡಾ. ಸುನೀತಾ ಎಂ. ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1997-98 || ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1997-98 || ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎನ್. ಟೈಲರ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 1997-98 || ದಿ. ಮಲ್ಪೆ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಸಾಮಗ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1998-99 || ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1998-99 || ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1998-99 || ದಿ.ಮಂಕುಡೆ ಸಂಜೀವ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1998-99 || ಶ್ರೀಮತಿ ಎಂ. ಲೀಲಾವತಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 1999-2000 || ಡಾ. ಯು.ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಕೋಳ್ಯೂರ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಸದಾನಂದ ಸುವರ್ಣ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2000-2001 || ದಿ. ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2000-2001 || ಡಾ. ಸುಶೀಲಾ ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2000-2001 || ಶ್ರೀ ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2000-2001 || ದಿ. ಪುಳಿಂಚ ರಾಮಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2001-2002 || ಡಾ. ಕೆ. ವಿ. ರಮೇಶ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2001-2002 || ಡಾ. ಬಿ. ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2001-2002 || ಶ್ರೀ ಮಲ್ಪೆ ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2001-2002 || ಶ್ರೀ ಮಚ್ಚೇಂದ್ರನಾಥ ಪಾಂಡವರ|| ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2002-2003 || ಡಾ. ಕೆ. ವಸಂತ ಮಾಧವ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2002-2003 || ಶ್ರೀ ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2002-2003 || ಶ್ರೀ ಬಿ. ಶೀನಪ್ಪ ಭಂಡಾರಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2002-2003 || ಡಾ. ಪಿ. ಸಂಜೀವ ದಂಡೆಕೇರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಎಂ. ಮುಕುಂದ ಪ್ರಭು || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2003-2004 || ಪ್ರೊ ಎ. ವಿ. ನಾವಡ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಬಿ. ವಾಮನ ಜಾನಪದ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2004 || ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2004 || ನಾಟಕ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2004 || ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಶೀಲ ಜಾನಪದ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2004 || ದಿ ಲೋಕಯ ಪಂಬದ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2005 || ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2005 || ಶ್ರೀ ವಿ.ಜಿ. ಪಾಲ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2005 || ಶ್ರೀ ಐತಪ್ಪ ಮಾರು ಪಂಬದ ಚಿಪ್ಪಾರ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2006 || ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2006 || ನಾಟಕ - ಚಲನಚಿತ್ರ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2006 || ಶ್ರೀ ರಾಮದಾಸ್ ದೇವಾಡಿಗ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2006 || ಶ್ರೀ ಮಾಚಾರು ಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಕ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2007 || ಶಿಮುಂಜೆ ಪರಾರಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2007 || ಶ್ರೀ ಬಿ. ಎನ್. ರಾವ್ ಬೋಳೂರು || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2007 || ಶ್ರೀಮತಿ ಸಣ್ಣಕ್ಕ ಬಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2008 || ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಸಾಲ್ಯಾನ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ದಾಸು ಬಂಗೇರ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2009 || ಡಾ. ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2009 || ಶ್ರೀ ಭೋಜ ಸುವರ್ಣ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2009 || ಶ್ರೀ ಕಾಂಚನ ಸಂಜೀವ ರೈ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2010 || ಶ್ರೀ ಡಿ. ಕೆ. ಚೌಟ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2010 || ಶ್ರೀ ಶಾಂತರಾಮ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2010 || ಶ್ರೀಮತಿ ಕೊರಪೊಳು || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2011 || ಬೋಳ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2011 || ಶ್ರೀ ಜೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2011 || ಶ್ರೀ ಟಿ. ಎ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2012 || ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಂತಿ ಎಸ್. ಬಂಗೇರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2012 || ಶ್ರೀ ರೋಹಿದಾಸ್ ಕದ್ರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2012 || ರಿಚಾರ್ಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ತಲಿನ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಮನು ಇಡ್ಯಾ ಸುರತ್ಕಲ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ ಬೆಳ್ಳಾರೆ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಗೇರ್ತಿಲ ದೇವು ಪೂಜಾರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2014 || ಡಾ. ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2014 || ಶ್ರೀ ಎಮ್. ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2014 || ಶ್ರೀ ರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2015 || ಡಾ. ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಡೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2015 || ಶ್ರೀ ಕೋಟಿ ಪರವ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2015 || ಶ್ರೀ ಬೇತ ಕುಂಞ ಕುಲಾಲ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2017 || ಶ್ರೀ ಸೀಮಂತೂರು ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2017 || ಶ್ರೀಮತಿ ಶಕುಂತಲಾ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |} == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಬೂಕುಲು == ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಬೇಲೆ ದಾಖಲೀಕರಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ. ೧೯೯೫ಡ್ದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಪುಸ್ತಕೊಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಭವನೊಡು ರಿಯಾಯತಿ ದರೊಟ್ಟು ತಿಕ್ಕುಂಡು. # ರೆವೆರೆಂಡ್ ಆಗಸ್ಟ್ ಮೇನರ್, ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ # ಬಾಯಾರ್ ಸಂಕಯ್ಯ ಬಾಗೊತೆರ್, ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ಬಡಕಬೈಲು ಪರಮೇಸ್ರಯ್ಯೆರ್, ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ # ಮೂವೆರ್ ತಿಂಗಳಾಯೆರ್, ಯಜ್ಞಾವತಿ ಕೇಶವ ಕಂಗೆನ್ # ಎನ್.ಎ.ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರ್, ಅ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ # ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ, ಮುರಳೀಧರ ಉಪಾಧ್ಯ ಹಿರಿಯಡಕ # ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆರ್,ನಾ ಉಜಿರೆ # ಎನ್.ಎಸ್.ಕಿಲ್ಲೆ(ನಾರಾಯಣ) ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞನ್ಣ ರೈ # ದೂಮಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರ್, ಕೆ. ಲೀಲಾವತಿ # ಮಟ್ಟಾರ್ ವಿಠಲ ಹೆಗ್ಡೆ, ರತ್ನ ಕುಮಾರ್ # ಸತ್ಯ ಮಿತ್ರ ಬಂಗೇರ, ಪೀಟರ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ # ವಿಶು ಕುಮಾರ್, ಬಿ. ಮಾಧವ ಕುಲಾಲ್ # ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್, ಎನ್. ರಘುನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ # ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್, ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ # ಕೆಮ್ತೂರು ದೊಡ್ಡಣ್ಣ ಶೆಟ್ರ್, ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ರಾಡ್ರಿಗಸ್ # ಬಿ.ರಾಮ ಕಿರೋಡಿಯನ್ ಮುಂಡಪ್ಪ ಬೋಳೂರು # ನವಯುಗದ ಹೊನ್ನಯ ಶೆಟ್ರ್ ನರೇಂದ್ರ ರೈ ದೇರ್ಲ # ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರ್ ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಎಕ್ಕಾರು # ಅ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ, ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ # ಕಲಾ ತಪಸ್ವಿ ಕೆ.ಕೆ.ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಡಾ.ಸುನೀತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮುಂಬಯಿ # ಡಾ.ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ # ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ ಡಾ.ಕೆದಂಬಾಡಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ರೈ # ಕೆಲಿಂಜೆ ಸೀತರಾಮ ಆಳ್ವೆರ್ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಭಂಡಾರಿ (ವಿಕುಭ) ಹೆಬ್ಬಾರಬೈಲು # ಕೆ.ಲೀಲಾವತಿ, ಶ್ರೀ.ಮುಂಡಪ್ಪ ಬೋಳೂರು, ಶ್ರೀಮತಿ ಬಿ.ಎಂ.ರೋಹಿಣಿ # ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಂತಿ ಅಮೀನ್ # ಕೆ.ಬಿ.ಭಂಡಾರಿ ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ(ಕನ್ನಡ) ಎನ್.ರಘನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ # ಮಟ್ಟಾರು ವಿಠಲ ಹೆಗ್ಡೆ ರತ್ನಕುಮಾರ್ ಎಂ # ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆ (ಕನ್ನಡ) ನಾ ವುಜಿರೆ # ಮುಗೇರರು ಡಾ.ಕೆ.ಅಭಯ ಕುಮಾರ್ # ಬಾಬ ಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪಿ.ಡೀಕಯ್ಯ # ನಿಲೆ ಮಾಧವ ಪೆರಾಜೆ # ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ್ಯ(ತುಳು) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ಅಕ್ಕೆರಸು ಸಿರಿ ಎ.ವಿ.ನಾವಡ # ಕೋಡ್ದಬ್ಬು ಡಾ.ಸುಶೀಲಾ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ # ಪರತಿ ಮಂಗನೆ ಕೆ.ಲೀಲಾವತಿ # ಪುಳ್ಕೂರು ಬಾಚೆ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ಅಬ್ಬಗೆ ದಾರಗೆ ಕೆ.ಜೆ.ಶೆಟ್ಟಿ ಕಡಂದಲೆ # ಮೂಂಕು ಸಂಬಳೊ ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ # ಮಗೆ ಬರವು ಕಲ್ತೆ ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ # ಮಾಯಂದಾಲ್ ಯಶವಂತಿ ಎಸ್ ಸುವರ್ಣ # ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕಲ್ಕುಡೆ ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ # ಬನ್ನಾಲ್ ಕು| ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ರಾಡ್ರಿಗಸ್ # ಮಾಮಿ ಮರ್ಮಲ್ ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಕ್ಕಾರು # ಜೋಗಿ ಪುರುಷೆರ್ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ # ಅಗೋಳಿ ಮಂಜಣೆ ಡಾ.ಗಣೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಸಂಕಮಾರ್ # ಕಣ್ಣ್ ತೂವಂದಿನ ಕೆಬಿಟ್ ಕೇನಂದಿನ ಕೆ.ಆರ್.ರೈ # ಅಪ್ಪೋದಡ್ಯೆ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ # ನಾಗಸಿರಿ ಕೆ. ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ # ಮಾಯೆದ ಪೋಣ್ಣು ಡಿ. ಯದುಪತಿ ಗೌಡ # ಮುಡಿಪ್ಪೆಯರಾವಂದಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಎನ್.ಕೊಯಿರಾ ಬಾಳೆಪುಣಿ # ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ # ಆಕಾಶವಾಣಿಕಥೆಕ್ಕುಲು, ವಸಂತ ಕುಮಾರ್ ಪೆರ್ಲ # ಬೀರದ ಬೊಲ್ಪು ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ # ಉಳ್ಳಾಲ ಇತಿ ಆದಿ(ಸಂ) ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಕೆ.ಆರ್.ಚಂದ್ರ # ಎನ್ನ ಮೋಕೆದ ಪೋಣ್ಣು ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿ # ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ # ಬಂಗಾರ್ ಪರ್ಬದ ಸಿಂಗಾರ್ ಪದೊಕುಲು (ಸಂ)ಪಿ.ಎಸ್.ರಾವ್ # ತುಳು ಕೈಪಿಡಿ ಡಾ.ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯ # ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿಯರು ಡಾ.ಕೆ.ಜಿ.ವಸಂತ ಮಾಧವ # ಜೋಕುಲೆ ದನಿ (ಸಂ) ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ಮಹಾಭಾರತೊ-ತುಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಪಂಡಿತ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ # ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ (ಸಂ) ಪಾ.ವೆಂ.ಆಚಾರ್ಯ., ಡಾ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾವನೂರ # ತುಳು ಲಿಪಿ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ತೆಲ್ಪು ತೆಲಿಕೆದ ಕತೆಕುಲು ಅ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ # ತುಳು ಬಾಸೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಡಾ.ಕೆ.ವಿ.ಜಲಜಾಕ್ಷಿ # ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆ (ಸಂ)ಮಂ.ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ # ದೇವಿನ ದಿವ್ಯಕತೆಕುಲು ಪಳನೀರು ವಾಸುದೇವ ಭಟ್ಟ # ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ ಕಟ್ಟಿನ ತುಳು ಜನರ # [[ಶುಭಾಶುಭಾ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಫಕೀರ ಎಮ್.ಮುಲಾಯ]] # [[ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯನ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ]] # [[ಕಟ್ಟು-ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರೂಪಣೆ ಎನ್.ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್]] # [[ತುಳು ಸೋಮೆಶ್ವರ ಶತಕೋ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ಐಸ್‍ಲೆಟ್ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಂ.ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್]] # [[ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆ]] # [[ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿರಿ ದಶಮಾನೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ (ಸಂ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ತುಳು ಕೇನ್ದ್ ಓದುದ್ ಬರೆದ್ ಕಲ್ಪುಲೆ ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿ]] # [[ಕಂರ್ಬುದ ಪೇರ್ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ತುಳು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿದ ಪೊಲಬು ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ (ಕನ್ನಡ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ಅಕ್ಕೆರಸು ಸಿರಿ( ಕನ್ನಡ) ಎ.ವಿ.ನಾವಡ]] # [[ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕಲ್ಕುಡ(ಕನ್ನಡ) ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ಜೋಗಿ ಪುರುಷರು (ಕನ್ನಡ) ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ]] # [[ಮಗ ಬರಹ ಕಲಿತ (ಕನ್ನಡ) ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ಟ]] # [[ಮಾಯಾಂದಾಳ್ (ಕನ್ನಡ) ಯಸವಂತಿ ಎಸ್.ಸುವರ್ಣ]] # [[ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಪು.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಟ್ಟ, ಕಟೀಲು]] # [[ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಚಯ ಡಾ.ರಾಧಾಕ್ರಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] # [[ಕಾವೇರಿ ಡಾ.ಕೆ.ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ]] # [[ತುಳು ಭಾಗವತೋ ಡಾ.ಪಾದೇಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ]] # [[ದಾನಶೂರ ಕರ್ಣ ಡಾ.ಎಸ್.ಆರ್.ವಿಘ್ನರಾಜ]] # [[ಅರುಣಾಬ್ಜನ ಮಹಾಭಾರತೊ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ತುಳು ಸಂಶೋಧನೆ ಡಾ. ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ರೈ., ಶೇಣಿ]] # [[ನೂದು ಕಬಿತೆಲೆ ಗೋಂಚಿಲ್ (ಸಂ)ಶ್ರೀ ಚಿದಂಬರ ಬೈಕಂಪಾಡಿ, ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎನ್.ಹರೀಶ್ ಬೋಳೂರು]] # [[ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಲೇಖನ ಮಾಲೆ, ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಎಕ್ಕಾರು]] # [[(ಮದಿಪು ಲೇಖನೊಲು)]] # [[ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ]] # [[ತುಳು ಕಾವ್ಯೋ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ಡೆವಿಲ್ ವರ್ಶಿಫ್ ಆಫ್ ತುಳುವಾಸ್, ಏ.ಶಿ. ಬರ್ನೆಲ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಎ.ವಿ.ನಾವಡ ಮತ್ತು ಡಾ.ಡೆನ್ನಿಸ್ ಪೆರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ]] # [[ಪಾಡ್ದನೊಳು ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್,೨೦೦೮, ಮ.ಮು ೨೦೧೯ ಬೆನೆಟ್ ಜಿ. ಅಮ್ಮನ್ನ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ]] # [[ತುಳು ಬಾಗವತಾರ್ಥ. ಡಾ.ಮಾಧವ ಪೆರಾಜೆ, ವಿಷ್ಣುತುಂಗ ಕವಿ]] # [[ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ತುಳುನಾಡಿನ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರೋ.ತುಕರಾಮ್ ಪೂಜಾರಿ]] # [[ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಿಚಯ ಕೆ.ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ]] # [[ತುಳು ಗಾದೆಲು ಜ್ಯೋತಿ ಚೇಳ್ಯಾರು]] # [[ತುಳು ಕತಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನ # [[ತುಳು ಪಾಡ್ದÀನೊಳು - ಅಮೀನ್ ಡಾ.ಗಣೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಸಂಕಮಾರ್]] # [[ಎದುರು ಕತೆಕ್ಕುಲು ಜಯಂತಿ ಎಸ್.ಬಂಗೇರ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ]] # [[ಬೆನ್ಪಿ ಪೊಣ್ಣನ ಕನತ ಕದಿಕೆ ಡಾ.ರಾಜಶ್ರೀ]] # [[ತುಳುನಾಡ್‍ದ ನಲಿಕೆಲು ಡಿ.ಯದುಪತಿ ಗೌಡ]] # [[ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಪರಿಚಯ ಡಾ.ನಿಕೇತನ]] # [[ದೈವೊಲೆ ಕತೆಕ್ಕುಲು ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್]] # [[ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಡಾ.ಹರಿಕ್ರಷ್ಣ ಭರಣ್ಯ]] # [[ತುಳು ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಡಾ.ಅರುಣಕುಮಾರ್ ಎಸ್.ಆರ್]] # [[ನಾಟಕೊಲು ಕೆ.ಕೆ.ಗಟ್ಟಿ]] # [[ನಾಲಾಯಿಡ್ಡ್ ನಾಲೂರುಗು ಡಾ.ಬಿ.ಎ ವಿವೇಕ ರೈ]] # [[ನೆಯಿ ಪೇರ್ ಭಾಸ್ಕರ್ ರೈ ಕುಕ್ಕುವಳ್ಳಿ(ಸಂ)]] # [[ಪನ್ನಂಬರೊ ಯೋಗೀಶ್ ಕಾಂಚನ್, ಬೈಕಂಪಾಡಿ (ಸಂ)]] # [[ಭರತ ಕಾವ್ಯೋ ಪಾಸಡಿ-1 ಡಾ.ಕಮಲಾಕ್ಷ ಕೆ.]] # [[ತುಳು ಅನಂತ ವ್ರತ ಕಥೆ ಡಾ.ರಾಧಾಕ್ರಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] # [[ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಹರಿದಾಸೆರ್ ಬಿ.ಕೆ ಶ್ರೀಮತಿ ರಾವ್]] # [[ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತುಳು ಬಳಕೆ ಡಾ.ಅಜಕ್ಕಳ ಗಿರೀಶ್ ಭಟ್]] # [[ತುಳು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಡ್ ಪುರುಬಾಲೆ ಎಚ್.ಶಕುಂತಳಾ ಭಟ್]] # [[ಕಳಸೆ(ಮದಿಪು 50) ಡಾ.ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್]] # [[ಪೊಸಗಾದೆಲು ಡಾ.ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ತುಳುವ ಕ್ರಷ್ಣದೇವರಾಯ ಡಾ.ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್]] # [[ಭಾರತ ಕಾವ್ಯ ಪಾಸಡಿ-2 ಡಾ.ಕಮಲಾಕ್ಷ ಕೆ.]] # [[ಬಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣಕ್ಕೆರನ ಬಾಯ್ಪಾತೆರೊದ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂ) ಡಾ.ಪೂವಪ್ಪ ಕಣಿಯೂರು]] # [[ಮುಲ್ಕಿ ಸುಂದರ ರಾಮ ಶೆಟ್ರ್ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ನಂದೊಳಿಗೆ ಮುದ್ದಣ್ಣೆ ನಂದಳಿಕೆ ಬಾಲಚಂದ್ರ ರಾವ್]] # [[ಎಸ್. ಆರ್ ಹೆಗ್ಡೆ ರತ್ನಕುಮಾರ್ ಎಂ]] # [[ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸದಾಶಿವರಾಯೆರ್ ಮಂಜುಳಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ ಮುನಿರಾಜ ರೆಂಜಾಳ]] # [[ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ವಿ.ಕೆ ಯಾದವ್ ಸಸಿಹಿತ್ಲು]] # [[ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಅನಂತಾಡಿ]] # [[ಡಾ. ಪಳ್ಳತಡ್ಕ ಕೇಶವಭಟ್ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ಕುದ್ಮುಲ್ ರಂಗರಾಯೆರ್ ಡಾ.ಉದಯ ಬಾರ್ಕೂರು]] # [[ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯೆರ್ ಎಚ್.ಶಕುಂತಳಾ ಭಟ್]] # [[ಬಲ್ಲ ಮಹಾದೇವ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿಕ್ಕತಾಯಿ ಬಿ.ಕೆ ರಮೇಶ್ ಗೇರುಕಟ್ಟ]] # [[ಬಿ.ವಿ ಕಾರಂತೆರ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಮಂಡೆಕೋಲು]] # [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಕೆ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ಯ]] # [[ಡಾ.ಪಿ ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ರ್ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ರಾಷ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ, ಡಾ.ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ರೈ,ಶೇಣಿ]] # [[ಪರವೂರ್ದ ತುಳು ಪುರ್ಪ ಶಿಮಂತೂರು ಚಂದ್ರಹಾಸ ಸುವರ್ಣ]] # [[ಮರೆಪ್ಪರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ರಮೇಶ್ ಹೆಗ್ಡೆ]] # [[ಕೊರಪೊಳು ಪಂಡಿನ ಕತೆಕುಲು ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆ]] # [[ಕವಿಗಳು ಕಂಡ ತುಳುನಾಡು ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ರಂಗೋದ ರಂಗ್ ಸರಪಾಡಿ ಅಶೋಕ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ಸೋಮಶೇಖರ್ ಪುತ್ರನ್ ಯಶವಂತ ಬೋಳೂರು]] # [[ಅತ್ತಾವರ ಎಲ್ಲಪ್ಪ ಮಲಾರ್ ಜಯರಾಮ ರೈ]] # [[ಸೇಡಿಯಾಪು ಕ್ರಷ್ಣ ಭಟ್ ಡಾ.ಯೋಗೀಶ್ ಕೈರೋಡಿ]] # [[ಎಂ. ಲೋಕಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಉಮೇಶ್ ಕೆ.ಆರ್]] # [[ಡಾ. ವಿ.ಎಸ್ ಆಚಾರ್ಯ ಡಾ.ಎಸ್.ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್,ಯೆಕ್ಕಾರು]] # [[ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡೆ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ]] # [[ಮಾಯಂದಾಲ್(ಇ) ಯಶವಂತಿ ಎಸ್ ಸುವರ್ಣ]] # [[ಲಿಪಿ ಶಿಲ್ಪ ಅತ್ತಾವರ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ತುಳು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಬಾರತೊ ಎಸ್.ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ]] # [[ವೀರರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ತುಳು ರಂಗ ನಾಟಕೊಲು ತುಳು ಗೊಂಚಿಲ್ ನಾಟಕ-1 (ಸಂ) ದಾಮೋದರ ಬಿ.ಬಂಗೇರ, ಕದ್ರಿ ನವನೀತ ಶೆಟ್ಟೆ]] # [[ತುಳು ಗೊಂಚಿಲ್ ನಾಟಕ-2 (ಸಂ)ದಾಮೋದರ ಬಿ.ಬಂಗೇರ, ಕದ್ರಿ ನವನೀತ ಶೆಟ್ಟಿ ]] # [[ತುಳು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಕಥೆ ಡಾ.ಎಂ.ಎಸ್. ದುರ್ಗಾಪ್ರವೀಣ್, ಬೆನೆಟ್ ಜಿ.ಅಮ್ಮನ್ನ]] # [[ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಶೆಟ್ರ್ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ, ಮುಲ್ಕಿ]] # [[ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಗಳ ತುಳು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಡಾ.ಎಂ.ಎಸ್. ದುರ್ಗಾಪ್ರವೀಣ್, ಬೆನೆಟ್ ಜಿ.ಅಮ್ಮನ್ನ (ಸಂ.)]] # [[ತುಳು ಕೆಲಿಂಜ ಬಾರತೊ ಕೆಲಿಂಜ ಸೀತಾರಾಮ ಆಳ್ವ]] # [[ಸಂತಕವಿ ಕನಕದಾಸೆರ್ ಆತ್ರಾಡಿ ಅಮ್ರತಾ ಶೆಟ್ಟಿ(ತುಳು) ಡಾ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಗಣೇಶ(ಕನ್ನಡ)]] # [[ತುಳುನಾಡ ಇತಿಹಾಸ]] # [[ಮಾರಿಗಿಡಪ್ಪುಲೆ ಮನು ಇಡ್ಯಾ]] # [[ಆನಂದ ಶೆಟ್ರ್ ಬಿ.ಚಂದ್ರಾವತಿ ರೈ]] # [[ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯ(ಇಂಗ್ಲಿಸ್) (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ದೂಜ ಪೂಜಾರಿ(ಮೂಲ: ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ)]] # [[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ- ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ರೂಪಕಲಾ ಆಳ್ವ]] # [[ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಬಾಳಪ್ಪ-ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ಡಿ.ಎಂ.ಕುಲಾಲ್]] # [[ಕೆ.ಎನ್ ಟೇಲರ್-ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ಪ್ರೊ.ಡಿ.ವೇದಾವತಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಶೀಲ]] # [[Barkuru-A Metropolitan city of Antiquity its history and culture ಬಿ.ವಸಂತ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[Spirit Possession and other culture ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ದೂಜ ಪೂಜಾರಿ]] # [[ಕ್ರಷಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಮಹಿಳೆ ಶ್ರೀಮತಿ ಜ್ಯೋತಿ ಚೇಳ್ಯಾರು]] # [[ತುಳು ಸಿನಿಮಾ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ, ಅರವಿಂದ ಬಿಜೈ]] # [[ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆ]] # [[ತುಳುವರ ಕ್ರಷಿ ಆರಾಧನಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ]] # [["ಪೂಕರೆ ಆಚರಣೆ" ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹರೀಶ್ ಆಳ್ವ]] # [[ತುಳು ನಾಡ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ನಲ್ಕೆ ಯಾನೆ ]] # [[ಅಜಿಲ ಜನಾಂಗದ ಪಾತ್ರ ಬಿ.ಎ.ಲೋಕಯ್ಯ ಶಿಶಿಲ]] # [[ತುಳು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ವರೂಪ-ಸಾಧ್ಯತೆ ಡಾ. ಯೋಗೀಶ ಕೈರೋಡಿ]] # [[ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುವ ತುಳು ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸ ಡಾ.ಧನಂಜಯ ಕುಂಬ್ಳೆ]] # [[ಕಯ್ಯಾರೆರ್ನನ ಕಬಿತೆಗಳು (ಸಂ) ರಘು ಇಡ್ಕಿದು]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಕ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಇÀ) ಪ್ರೊ.ಸೌರಬ್.ಆರ್.ಚಿಪಲ್ಲೂನ್ಕರ್]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಹಿ) ಡಾ. ಸ್ಮಿತ ಚಿಪಲ್ಲೂನ್ಕರ್]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ತು) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ಕಬಿತೆ 2017 ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ತುಳು ಬಾಸೆದ ತಿರ್ಲ್( ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ) ಕೆ.ಟಿ.ಆಳ್ವ, ಚಂದ್ರಹಾಸ ಕಣಂತೂರು]] # [[ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ]] # [[Moon Light is Very Hot. ಪ್ರೊ. ಸುರೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಡಾ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ # [[ಗಂದಸಾಲೆ ಭಾಸ್ಕರ ರೈ ಕುಕ್ಕುವಳ್ಳಿ (ಸಂ) # [[ಕರ್ವಾಲೋ ಡಾ.ನರೇಂದ್ರ ರೈ ದೇರ್ಲ (ಅನು) ಲೇಖಕರು: ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]] # [[ತುಳು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣ ಣೆಸ್.ನಾರಾಯಣ ಗವಳ್ಕರ್]] # [[ಪಡವುದಪ್ಪೆನ ಪಾರ್ದನ ಡಾ.ಕೆ.ಎಂ ರಾಘವ ನಂಬಿಯಾರ್]] # [[ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಪೆರ್ನ ತತ್ವಪದೊಕುಲು ಎಸ್.ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ]] # [[ಸಿರಿ ಕಾವ್ಯಲೋಕನ ,ಅಶೋಕ ಆಳ್ವ]] # [[ತುಳುವರ ನಾಡು-ನುಡಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗ್ಡೆ]] # [[ಶಿಕಾರಿ, ಮೂಲ: ತುಳು ಶ್ರೀಮತಿ ಲಲಿತಾ ರೈ (ಅನು) ಪ್ರಮೀಳಾ ಮಾಧವ್]] # [[ತುಳುನಾಟಕ ಪರಂಪರೆ, ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ]] # [[ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಚಯ, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗೊ:ಅಕಾಡೆಮಿಲು]] bnpm27gg3vthb927qujvxyfpkuo3tvw 363815 363814 2026-08-02T17:28:31Z BENET G AMANNA 60 /* ೨೦೧೭ ಡ್ದ್- ೨೦೧೯ ಮುಟ್ಟ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ */ 363815 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ | bgcolor = <!-- header background color --> | fgcolor = <!-- header text color --> | image = | image_border = | size = <!-- default 200 --> | alt = <!-- alt text; see [[WP:ALT]] --> | caption = Karnataka Tulu Sahitya Academy | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 200px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = ಕತುಸಾಅ | motto = | formation = ೧೯೯೪ | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = ತುಳು ಭವನ, [[ಕುಡ್ಲ]] | location = [[ಕುಡ್ಲ]], [[ಭಾರತ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = [[ಭಾರತ]] | membership = | language = ತುಳು | publication = ಮದಿಪು | leader_title = ಗುರ್ಕರೆರು | leader_name = ತಾರನಾಥ ಗತ್ತಿ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ( ೨೦೨೪-) | main_organ = <!-- gral. assembly, board of directors, etc --> | parent_organisation = Kannada and culture department, [[Government of Karnataka]]<!-- if one --> | affiliations = <!-- if any --> | num_staff = | num_volunteers = | budget = | website = {{URL|https://tuluacademy.karnataka.gov.in/}} | remarks = }} '''ಕನಾ೯ಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ''' ತುಳು ಬಾಸೆದ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಕನಾ೯ಟಕ ಸರಕಾರದ ಅಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂಘಟನೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊಡ್ದ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡ್ಲಡ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಟ್ಟಡ - ತುಳು ಭವನೊಡ್ದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸೊಂದಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ.<ref>{{cite news|title=Tulu Bhavan inaugurated|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-bhavan-inaugurated/article7598684.ece|accessdate=10 September 2025|work=The Hindu|date=30 August 2015|language=en-IN}}</ref> == ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸುರು == ದ್ರಾವಿಡ ಪರಿವಾರೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಪ್ರೌಢ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಸೆ ಆಯಿನ ತುಳುನು ಒರಿಪಾವು ಅಂಚನೆ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿ ಒಟ್ಟಾದ್, ಒಮ್ಮತೊಡು ಹೋರಾಟೊ ನಡಪಾದ್‍ಜೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ದಿಂಜ ಬಾಸೆಲು ದಿನನಿತ್ಯೊ ಗಳಸುವೆರ್. ತುಳು ಅತ್ತಾಂದೆ ಕನ್ನಡೊ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಿ, ಕೊರಗ, ಕರಾಡ, ಮರಾಠಿ ಅಂಚನೆ ನಮೊನ ರಾಷ್ಟ್ರೊ ಬಾಸೆ ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪರದೇಸಿ ಬಾಸೆ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಮುಲ್ಪ ಗಳಸೆಡ್ ಉಂಡು. ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ಸಂಗಟನೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಕುಡ್ಲದ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ವಕೀಲೆರ್ ಶ್ರೀ ದಿವಂಗತ ಎಸ್. ಅರ್ ಹೆಗ್ಡೆ. ಇಂಬೆರ್ ೪-೧-೧೯೭೦ಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ತುಳುಕೂಟೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳುಕೂಟೊಡದ ನಿರೆಲ್‍ಡ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಮೂಲ್ಕಿಡ್ ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರೆರೆ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆಡ್ ಸುರುತ ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊ ನಡತ್ಂಡ್. ಇಂದೆತ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿಕೆಯಾದ್ ಪನಿಯಾರೊ ಪನ್ಪುನ ಬೂಕುಲಾ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್. === ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ === ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ಸರ್ಕಾರೊದ ನಿಲೆಟ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚ ಸರ್ಕಾರೊನು ಕೇನುನ ನಿಚ್ಚಯೊ ದೆತೊಂಡೆರ್. ತುಳುವೆರೆ ತುಳುಕೂಟೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆದ ಹೋರಾಟೊದ ಫಲವಾದ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಶ್ರೀ ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲ್ಲಿಯೆರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿಪ್ಪುನಗ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದಿತ್ತ್‌ನ [[ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ|ಪ್ರೊ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ]]ಕುಲು ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗ್ ಕಡೀರ್ದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆಯೆರ್. ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಡ್ಡನೇ ಸಮಿತಿಗ್‍ಲಾ (೧೯೯೫-೧೯೯೮) ಡಾ. ಬಿ.ಎ ವಿವೇಕ ರೈಕುಲು ಗುರ್ಕಾರೆರ್ ಆಯೆರ್. ಮೂಜನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೧೯೯೮–೨೦೦೧) [[ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ|ಅ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ]], ನಾಲನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೧–೨೦೦೪) [[ವಾಮನ ನಂದಾವರ|ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ]], ಐನನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೫–೨೦೦೮) [[ಯಂ.ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್]], ಆಜನೆ ಸನುತುಡ್ (೨೦೦೮–೨೦೧೧) [[ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್|ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] ಏಳನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೧–೨೦೧೩)ಶ್ರೀ ಉಮಾನಾಥ ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಎನ್ಮನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೩ ೨೦೧೬)[[ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ|ಶ್ರೀಮತಿ ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರೊ]] ೨೦೧೭ಡ್ದ್ 2019 ಎ.ಸಿ ಭಂಡಾರಿ ಅದ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ದುಂಬೊರಿತೊಂದು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೨೦೧೯-೨೦೨೨ ನೇ ಅವದಿಡ್ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲಸಾರ್ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದ್ ಅದಿತ್ತೆರ್ ೨೦೨೪-ಡ್ದ್ ತಾರನಾಥ ಗಟ್ಟಿ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದ್ ದುಂಬರಿಯೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. == ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ == ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತ್‌ನ ಡಾ. ಕೆ ದೇವರಾಜೆರ್ ಕಡೀರೊದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ನೇಮಕೊ ಆಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತಿನ ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ ೧೯೯೬ಡ್ದ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀ ಎಸ್. ಎಚ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ, ಡಾ. ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಹಾಸ ರೈ ಬಿ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ರಾಜೇಶ್ ಜಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. == ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುನ ಪತ್ರಿಕೆ == '''ಮದಿಪು''' ಪನ್ಪಿ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲೊಗೊರ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಂಡು. ೧೯೯೩ಡ್ದ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ ದ್ ೨೦೧೮ ನೇ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ೭೫ ನೇ ಸಂಚಿಕೆ ವಜ್ರ ಸಂಚಿ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪೊಸ ಬುಕ್ಕೊ ಪರ ಬೂಕುದ ಪೊಲಬು, ಮದಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರೊಂದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಏರ್ಲಾ ಬರೆವೊಲಿ ಎಡ್ಡೆ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಅಜತ್ ದ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦/- ಜೀವಾವದಿ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦೦/- ಲೇಖನ ಬರೆಪಿನಕಲೆಗ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. == ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪತ್ರಾಗಾರ == ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಸುಮಾರ್ ೫ ಸಾರೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಚರಿತ್ರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮಾತಾ ವಿಷಯದ ಮಾತಾ ಬಾಸೆದ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ಓದುನಕಲೆಗ್, ಸಂಶೋಧಕೆರೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ರೂಪೊಡು ಬರೊಂದುಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ಕೊರ್ಪಿನಕಲೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ. ಡಾ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ ಮಾವಿನಕುಳಿ ರೆನ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦.ವಾಮನ ನಂದಾವರ ದಂಪತಿಲೆನ ಸುಮಾರ್ ೨೫೦೦ ಅಪೂರ್ವ ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಸೇರ್ದುಂಡು. ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂತೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ಬೂಕುಲೆನ್ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಉಪ್ಪು ಒವ್ವೇ ಪುಸ್ತಕೊನು ಕೊನೊದು ಓದಿಯೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಬತ್ತ್ ದ್ ಓದೊಡು. ನೆಕ್ಕಾದ್ ಕುಲ್ಯರೆ ಕುರ್ಸು ಮೇಜಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಪತ್ರಾಗಾರೊಡು ೧೫೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ದುಂಬು ಪ್ರಕಟ ಅಯಿ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಥೆ, ಕೈಕಾಜಿದ ಬರವುಲು,ಪ್ರಕಟ ಅವಂದಿ ಬರವುಲು, ಪೆರೂರು ಜಾರು ಮೆರೆನ ತೂಟೆ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಗ್ರಹ, ಅರೆನ ಬೂಕು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವುಲೆ ಸಂಗ್ರಹ, ತುಳುಲಿಪಿಪಿತ್ತ ತಾಳೆಗರಿ ಫೊಟೋಕ್ಕುಲು, ಮದಿಪು, ಪೂವರಿ, ತುಳುವ, ತುಳುಬೊಳ್ಪ, ತುಳು ರಾಜ್ಯ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತುಳು ಪತ್ರಿಕೆಲು ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ವಿಷಯೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಪರ ಬೂಕು, ಕೈ ಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಜೋಪಾನ ಮಲ್ಪುನವು ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚ ಒತ್ತ ಕೊರ್ದು ಪರಾ ಬೂಕುಲೆನ್ ಪರಾ ಕೈಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪು ಕಜ್ಜೊ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಈ ಈ ವಿಭಾಗೊಡು ಇತ್ತಿನ ವಾ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾರೊನ್ಲಾ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಆವಡ್ ಕೊನೊಪಿನಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ. == ತುಳು ಪಠ್ಯ ಯೋಜನೆ == ತುಳುನಾಡ್ ದ ಸುಮಾರ್ ೩೫ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ೬, ೭, ೮, ೯, ೧೦, ತರಗತಿಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾಠ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ತುಳು ಬೂಕುಲೆನ್, ತುಳು ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದ ಕಲ್ಪಾವುನಕಲೆಗ್ ತರಬೇತಿ,ಸಹಾಯೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಯೋಜನೆಲು == # ಪರಪೋಕುಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ # ಅಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ದಾಖಲೆ == ೨೦೧೭ ಡ್ದ್- ೨೦೧೯ ಮುಟ್ಟ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ == # ಶ್ರೀ.[[ಎ.ಸಿ. ಭಂಡಾರಿ|ಎ.ಸಿ.ಭಂಡಾರಿ]] - ಗುರ್ಕಾರ್ಲು # ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಧಾ ನಾಗೇಶ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಾ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ತಾರಾನಾಥ ಗಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಗೋಪಾಲ್ ಅಂಚನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿದ್ಯಾಶ್ರೀ ಎಸ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ದುರ್ಗಾ ಮೆನನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಶಿವಾನಂದ ಕರ್ಕೇರ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ.[[ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ]] -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಗಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ವಾಸುದೇವ ಬೆಳ್ಳೆ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ವೈ. ಎನ್ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # [[ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ್ ನೀರ್ ಮಾರ್ಗ]]-ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ನಿರಂಜನ ರೈ- ಸದಸ್ಯೆರ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ನರೇಶ್ ಸಸಿಹಿತ್ಲು - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಪುರುಷೋತ್ರಮ ಚಂಡ್ಲ - ಸದಸ್ಯೆರ್ == ೨೦೧೯-೨೦೨೧ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ == # ಶ್ರೀ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲಸಾರ್ - ಗುಕಾರ್ಲು<ref>{{Cite web|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=647021|title=Mangaluru: Dayanand seeks legislators support to include Tulu in eighth schedule|website=www.daijiworld.com}}</ref> # ಶ್ರೀ ಲೀಲಾಕ್ಷ ಕರ್ಕೇರ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ರವೀಂದ್ರ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಳಂಜ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಕುಲಾಲ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರಸಾದ್ ರೈ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ಸಿದ್ದಕಟ್ಟೆ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಅಜಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಕಡಬ ದಿನೇಶ್ ರೈ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ನಿಟ್ಟೆ ಶಶಿಧರ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ಆಕಾಶ್ ರಾಜ್ ಜೈನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ಕಾಂತಿ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ತಾರಾ ಉಮೇಶ್ ಆಚಾರ್ಯ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಸುರೇಶ್ ಎಸ್ ಭಂಡಾರಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಪಿ. ಯಂ ರವಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಚೇತಕ್ ಪೂಜಾರಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ದ್ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆವೊಂಡಿನಕುಲು == {| class="wikitable sortable" |+ Tulu Academy Award Winners |- ! ವರ್ಸೊ !! ಪುದರ್ !! ಇಬಾಗೋ |- | 1995-1996 || ದಿ.ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1995-1996 || ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1996-1997 || ದಿ. ಪ್ರೊ ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1996-1997 || ದಿ.ಕೆಲಿಂಜs ಸೀತಾರಾಮ ಆಳ್ವ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1996-1997 || ಶ್ರೀ ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ನಾ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1997-98 || ಡಾ. ಸುನೀತಾ ಎಂ. ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1997-98 || ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1997-98 || ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎನ್. ಟೈಲರ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 1997-98 || ದಿ. ಮಲ್ಪೆ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಸಾಮಗ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1998-99 || ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1998-99 || ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1998-99 || ದಿ.ಮಂಕುಡೆ ಸಂಜೀವ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1998-99 || ಶ್ರೀಮತಿ ಎಂ. ಲೀಲಾವತಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 1999-2000 || ಡಾ. ಯು.ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಕೋಳ್ಯೂರ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಸದಾನಂದ ಸುವರ್ಣ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2000-2001 || ದಿ. ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2000-2001 || ಡಾ. ಸುಶೀಲಾ ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2000-2001 || ಶ್ರೀ ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2000-2001 || ದಿ. ಪುಳಿಂಚ ರಾಮಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2001-2002 || ಡಾ. ಕೆ. ವಿ. ರಮೇಶ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2001-2002 || ಡಾ. ಬಿ. ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2001-2002 || ಶ್ರೀ ಮಲ್ಪೆ ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2001-2002 || ಶ್ರೀ ಮಚ್ಚೇಂದ್ರನಾಥ ಪಾಂಡವರ|| ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2002-2003 || ಡಾ. ಕೆ. ವಸಂತ ಮಾಧವ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2002-2003 || ಶ್ರೀ ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2002-2003 || ಶ್ರೀ ಬಿ. ಶೀನಪ್ಪ ಭಂಡಾರಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2002-2003 || ಡಾ. ಪಿ. ಸಂಜೀವ ದಂಡೆಕೇರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಎಂ. ಮುಕುಂದ ಪ್ರಭು || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2003-2004 || ಪ್ರೊ ಎ. ವಿ. ನಾವಡ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಬಿ. ವಾಮನ ಜಾನಪದ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2004 || ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2004 || ನಾಟಕ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2004 || ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಶೀಲ ಜಾನಪದ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2004 || ದಿ ಲೋಕಯ ಪಂಬದ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2005 || ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2005 || ಶ್ರೀ ವಿ.ಜಿ. ಪಾಲ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2005 || ಶ್ರೀ ಐತಪ್ಪ ಮಾರು ಪಂಬದ ಚಿಪ್ಪಾರ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2006 || ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2006 || ನಾಟಕ - ಚಲನಚಿತ್ರ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2006 || ಶ್ರೀ ರಾಮದಾಸ್ ದೇವಾಡಿಗ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2006 || ಶ್ರೀ ಮಾಚಾರು ಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಕ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2007 || ಶಿಮುಂಜೆ ಪರಾರಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2007 || ಶ್ರೀ ಬಿ. ಎನ್. ರಾವ್ ಬೋಳೂರು || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2007 || ಶ್ರೀಮತಿ ಸಣ್ಣಕ್ಕ ಬಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2008 || ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಸಾಲ್ಯಾನ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ದಾಸು ಬಂಗೇರ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2009 || ಡಾ. ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2009 || ಶ್ರೀ ಭೋಜ ಸುವರ್ಣ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2009 || ಶ್ರೀ ಕಾಂಚನ ಸಂಜೀವ ರೈ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2010 || ಶ್ರೀ ಡಿ. ಕೆ. ಚೌಟ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2010 || ಶ್ರೀ ಶಾಂತರಾಮ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2010 || ಶ್ರೀಮತಿ ಕೊರಪೊಳು || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2011 || ಬೋಳ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2011 || ಶ್ರೀ ಜೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2011 || ಶ್ರೀ ಟಿ. ಎ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2012 || ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಂತಿ ಎಸ್. ಬಂಗೇರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2012 || ಶ್ರೀ ರೋಹಿದಾಸ್ ಕದ್ರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2012 || ರಿಚಾರ್ಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ತಲಿನ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಮನು ಇಡ್ಯಾ ಸುರತ್ಕಲ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ ಬೆಳ್ಳಾರೆ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಗೇರ್ತಿಲ ದೇವು ಪೂಜಾರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2014 || ಡಾ. ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2014 || ಶ್ರೀ ಎಮ್. ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2014 || ಶ್ರೀ ರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2015 || ಡಾ. ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಡೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2015 || ಶ್ರೀ ಕೋಟಿ ಪರವ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2015 || ಶ್ರೀ ಬೇತ ಕುಂಞ ಕುಲಾಲ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2017 || ಶ್ರೀ ಸೀಮಂತೂರು ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2017 || ಶ್ರೀಮತಿ ಶಕುಂತಲಾ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |} == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಬೂಕುಲು == ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಬೇಲೆ ದಾಖಲೀಕರಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ. ೧೯೯೫ಡ್ದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಪುಸ್ತಕೊಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಭವನೊಡು ರಿಯಾಯತಿ ದರೊಟ್ಟು ತಿಕ್ಕುಂಡು. # ರೆವೆರೆಂಡ್ ಆಗಸ್ಟ್ ಮೇನರ್, ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ # ಬಾಯಾರ್ ಸಂಕಯ್ಯ ಬಾಗೊತೆರ್, ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ಬಡಕಬೈಲು ಪರಮೇಸ್ರಯ್ಯೆರ್, ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ # ಮೂವೆರ್ ತಿಂಗಳಾಯೆರ್, ಯಜ್ಞಾವತಿ ಕೇಶವ ಕಂಗೆನ್ # ಎನ್.ಎ.ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರ್, ಅ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ # ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ, ಮುರಳೀಧರ ಉಪಾಧ್ಯ ಹಿರಿಯಡಕ # ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆರ್,ನಾ ಉಜಿರೆ # ಎನ್.ಎಸ್.ಕಿಲ್ಲೆ(ನಾರಾಯಣ) ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞನ್ಣ ರೈ # ದೂಮಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರ್, ಕೆ. ಲೀಲಾವತಿ # ಮಟ್ಟಾರ್ ವಿಠಲ ಹೆಗ್ಡೆ, ರತ್ನ ಕುಮಾರ್ # ಸತ್ಯ ಮಿತ್ರ ಬಂಗೇರ, ಪೀಟರ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ # ವಿಶು ಕುಮಾರ್, ಬಿ. ಮಾಧವ ಕುಲಾಲ್ # ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್, ಎನ್. ರಘುನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ # ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್, ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ # ಕೆಮ್ತೂರು ದೊಡ್ಡಣ್ಣ ಶೆಟ್ರ್, ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ರಾಡ್ರಿಗಸ್ # ಬಿ.ರಾಮ ಕಿರೋಡಿಯನ್ ಮುಂಡಪ್ಪ ಬೋಳೂರು # ನವಯುಗದ ಹೊನ್ನಯ ಶೆಟ್ರ್ ನರೇಂದ್ರ ರೈ ದೇರ್ಲ # ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರ್ ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಎಕ್ಕಾರು # ಅ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ, ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ # ಕಲಾ ತಪಸ್ವಿ ಕೆ.ಕೆ.ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಡಾ.ಸುನೀತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮುಂಬಯಿ # ಡಾ.ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ # ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ ಡಾ.ಕೆದಂಬಾಡಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ರೈ # ಕೆಲಿಂಜೆ ಸೀತರಾಮ ಆಳ್ವೆರ್ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಭಂಡಾರಿ (ವಿಕುಭ) ಹೆಬ್ಬಾರಬೈಲು # ಕೆ.ಲೀಲಾವತಿ, ಶ್ರೀ.ಮುಂಡಪ್ಪ ಬೋಳೂರು, ಶ್ರೀಮತಿ ಬಿ.ಎಂ.ರೋಹಿಣಿ # ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಂತಿ ಅಮೀನ್ # ಕೆ.ಬಿ.ಭಂಡಾರಿ ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ(ಕನ್ನಡ) ಎನ್.ರಘನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ # ಮಟ್ಟಾರು ವಿಠಲ ಹೆಗ್ಡೆ ರತ್ನಕುಮಾರ್ ಎಂ # ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆ (ಕನ್ನಡ) ನಾ ವುಜಿರೆ # ಮುಗೇರರು ಡಾ.ಕೆ.ಅಭಯ ಕುಮಾರ್ # ಬಾಬ ಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪಿ.ಡೀಕಯ್ಯ # ನಿಲೆ ಮಾಧವ ಪೆರಾಜೆ # ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ್ಯ(ತುಳು) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ಅಕ್ಕೆರಸು ಸಿರಿ ಎ.ವಿ.ನಾವಡ # ಕೋಡ್ದಬ್ಬು ಡಾ.ಸುಶೀಲಾ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ # ಪರತಿ ಮಂಗನೆ ಕೆ.ಲೀಲಾವತಿ # ಪುಳ್ಕೂರು ಬಾಚೆ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ಅಬ್ಬಗೆ ದಾರಗೆ ಕೆ.ಜೆ.ಶೆಟ್ಟಿ ಕಡಂದಲೆ # ಮೂಂಕು ಸಂಬಳೊ ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ # ಮಗೆ ಬರವು ಕಲ್ತೆ ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ # ಮಾಯಂದಾಲ್ ಯಶವಂತಿ ಎಸ್ ಸುವರ್ಣ # ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕಲ್ಕುಡೆ ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ # ಬನ್ನಾಲ್ ಕು| ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ರಾಡ್ರಿಗಸ್ # ಮಾಮಿ ಮರ್ಮಲ್ ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಕ್ಕಾರು # ಜೋಗಿ ಪುರುಷೆರ್ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ # ಅಗೋಳಿ ಮಂಜಣೆ ಡಾ.ಗಣೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಸಂಕಮಾರ್ # ಕಣ್ಣ್ ತೂವಂದಿನ ಕೆಬಿಟ್ ಕೇನಂದಿನ ಕೆ.ಆರ್.ರೈ # ಅಪ್ಪೋದಡ್ಯೆ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ # ನಾಗಸಿರಿ ಕೆ. ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ # ಮಾಯೆದ ಪೋಣ್ಣು ಡಿ. ಯದುಪತಿ ಗೌಡ # ಮುಡಿಪ್ಪೆಯರಾವಂದಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಎನ್.ಕೊಯಿರಾ ಬಾಳೆಪುಣಿ # ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ # ಆಕಾಶವಾಣಿಕಥೆಕ್ಕುಲು, ವಸಂತ ಕುಮಾರ್ ಪೆರ್ಲ # ಬೀರದ ಬೊಲ್ಪು ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ # ಉಳ್ಳಾಲ ಇತಿ ಆದಿ(ಸಂ) ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಕೆ.ಆರ್.ಚಂದ್ರ # ಎನ್ನ ಮೋಕೆದ ಪೋಣ್ಣು ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿ # ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ # ಬಂಗಾರ್ ಪರ್ಬದ ಸಿಂಗಾರ್ ಪದೊಕುಲು (ಸಂ)ಪಿ.ಎಸ್.ರಾವ್ # ತುಳು ಕೈಪಿಡಿ ಡಾ.ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯ # ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿಯರು ಡಾ.ಕೆ.ಜಿ.ವಸಂತ ಮಾಧವ # ಜೋಕುಲೆ ದನಿ (ಸಂ) ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ಮಹಾಭಾರತೊ-ತುಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಪಂಡಿತ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ # ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ (ಸಂ) ಪಾ.ವೆಂ.ಆಚಾರ್ಯ., ಡಾ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾವನೂರ # ತುಳು ಲಿಪಿ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ತೆಲ್ಪು ತೆಲಿಕೆದ ಕತೆಕುಲು ಅ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ # ತುಳು ಬಾಸೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಡಾ.ಕೆ.ವಿ.ಜಲಜಾಕ್ಷಿ # ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆ (ಸಂ)ಮಂ.ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ # ದೇವಿನ ದಿವ್ಯಕತೆಕುಲು ಪಳನೀರು ವಾಸುದೇವ ಭಟ್ಟ # ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ ಕಟ್ಟಿನ ತುಳು ಜನರ # [[ಶುಭಾಶುಭಾ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಫಕೀರ ಎಮ್.ಮುಲಾಯ]] # [[ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯನ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ]] # [[ಕಟ್ಟು-ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರೂಪಣೆ ಎನ್.ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್]] # [[ತುಳು ಸೋಮೆಶ್ವರ ಶತಕೋ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ಐಸ್‍ಲೆಟ್ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಂ.ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್]] # [[ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆ]] # [[ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿರಿ ದಶಮಾನೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ (ಸಂ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ತುಳು ಕೇನ್ದ್ ಓದುದ್ ಬರೆದ್ ಕಲ್ಪುಲೆ ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿ]] # [[ಕಂರ್ಬುದ ಪೇರ್ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ತುಳು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿದ ಪೊಲಬು ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ (ಕನ್ನಡ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ಅಕ್ಕೆರಸು ಸಿರಿ( ಕನ್ನಡ) ಎ.ವಿ.ನಾವಡ]] # [[ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕಲ್ಕುಡ(ಕನ್ನಡ) ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ಜೋಗಿ ಪುರುಷರು (ಕನ್ನಡ) ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ]] # [[ಮಗ ಬರಹ ಕಲಿತ (ಕನ್ನಡ) ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ಟ]] # [[ಮಾಯಾಂದಾಳ್ (ಕನ್ನಡ) ಯಸವಂತಿ ಎಸ್.ಸುವರ್ಣ]] # [[ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಪು.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಟ್ಟ, ಕಟೀಲು]] # [[ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಚಯ ಡಾ.ರಾಧಾಕ್ರಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] # [[ಕಾವೇರಿ ಡಾ.ಕೆ.ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ]] # [[ತುಳು ಭಾಗವತೋ ಡಾ.ಪಾದೇಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ]] # [[ದಾನಶೂರ ಕರ್ಣ ಡಾ.ಎಸ್.ಆರ್.ವಿಘ್ನರಾಜ]] # [[ಅರುಣಾಬ್ಜನ ಮಹಾಭಾರತೊ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ತುಳು ಸಂಶೋಧನೆ ಡಾ. ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ರೈ., ಶೇಣಿ]] # [[ನೂದು ಕಬಿತೆಲೆ ಗೋಂಚಿಲ್ (ಸಂ)ಶ್ರೀ ಚಿದಂಬರ ಬೈಕಂಪಾಡಿ, ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎನ್.ಹರೀಶ್ ಬೋಳೂರು]] # [[ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಲೇಖನ ಮಾಲೆ, ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಎಕ್ಕಾರು]] # [[(ಮದಿಪು ಲೇಖನೊಲು)]] # [[ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ]] # [[ತುಳು ಕಾವ್ಯೋ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ಡೆವಿಲ್ ವರ್ಶಿಫ್ ಆಫ್ ತುಳುವಾಸ್, ಏ.ಶಿ. ಬರ್ನೆಲ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಎ.ವಿ.ನಾವಡ ಮತ್ತು ಡಾ.ಡೆನ್ನಿಸ್ ಪೆರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ]] # [[ಪಾಡ್ದನೊಳು ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್,೨೦೦೮, ಮ.ಮು ೨೦೧೯ ಬೆನೆಟ್ ಜಿ. ಅಮ್ಮನ್ನ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ]] # [[ತುಳು ಬಾಗವತಾರ್ಥ. ಡಾ.ಮಾಧವ ಪೆರಾಜೆ, ವಿಷ್ಣುತುಂಗ ಕವಿ]] # [[ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ತುಳುನಾಡಿನ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರೋ.ತುಕರಾಮ್ ಪೂಜಾರಿ]] # [[ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಿಚಯ ಕೆ.ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ]] # [[ತುಳು ಗಾದೆಲು ಜ್ಯೋತಿ ಚೇಳ್ಯಾರು]] # [[ತುಳು ಕತಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನ # [[ತುಳು ಪಾಡ್ದÀನೊಳು - ಅಮೀನ್ ಡಾ.ಗಣೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಸಂಕಮಾರ್]] # [[ಎದುರು ಕತೆಕ್ಕುಲು ಜಯಂತಿ ಎಸ್.ಬಂಗೇರ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ]] # [[ಬೆನ್ಪಿ ಪೊಣ್ಣನ ಕನತ ಕದಿಕೆ ಡಾ.ರಾಜಶ್ರೀ]] # [[ತುಳುನಾಡ್‍ದ ನಲಿಕೆಲು ಡಿ.ಯದುಪತಿ ಗೌಡ]] # [[ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಪರಿಚಯ ಡಾ.ನಿಕೇತನ]] # [[ದೈವೊಲೆ ಕತೆಕ್ಕುಲು ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್]] # [[ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಡಾ.ಹರಿಕ್ರಷ್ಣ ಭರಣ್ಯ]] # [[ತುಳು ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಡಾ.ಅರುಣಕುಮಾರ್ ಎಸ್.ಆರ್]] # [[ನಾಟಕೊಲು ಕೆ.ಕೆ.ಗಟ್ಟಿ]] # [[ನಾಲಾಯಿಡ್ಡ್ ನಾಲೂರುಗು ಡಾ.ಬಿ.ಎ ವಿವೇಕ ರೈ]] # [[ನೆಯಿ ಪೇರ್ ಭಾಸ್ಕರ್ ರೈ ಕುಕ್ಕುವಳ್ಳಿ(ಸಂ)]] # [[ಪನ್ನಂಬರೊ ಯೋಗೀಶ್ ಕಾಂಚನ್, ಬೈಕಂಪಾಡಿ (ಸಂ)]] # [[ಭರತ ಕಾವ್ಯೋ ಪಾಸಡಿ-1 ಡಾ.ಕಮಲಾಕ್ಷ ಕೆ.]] # [[ತುಳು ಅನಂತ ವ್ರತ ಕಥೆ ಡಾ.ರಾಧಾಕ್ರಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] # [[ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಹರಿದಾಸೆರ್ ಬಿ.ಕೆ ಶ್ರೀಮತಿ ರಾವ್]] # [[ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತುಳು ಬಳಕೆ ಡಾ.ಅಜಕ್ಕಳ ಗಿರೀಶ್ ಭಟ್]] # [[ತುಳು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಡ್ ಪುರುಬಾಲೆ ಎಚ್.ಶಕುಂತಳಾ ಭಟ್]] # [[ಕಳಸೆ(ಮದಿಪು 50) ಡಾ.ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್]] # [[ಪೊಸಗಾದೆಲು ಡಾ.ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ತುಳುವ ಕ್ರಷ್ಣದೇವರಾಯ ಡಾ.ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್]] # [[ಭಾರತ ಕಾವ್ಯ ಪಾಸಡಿ-2 ಡಾ.ಕಮಲಾಕ್ಷ ಕೆ.]] # [[ಬಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣಕ್ಕೆರನ ಬಾಯ್ಪಾತೆರೊದ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂ) ಡಾ.ಪೂವಪ್ಪ ಕಣಿಯೂರು]] # [[ಮುಲ್ಕಿ ಸುಂದರ ರಾಮ ಶೆಟ್ರ್ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ನಂದೊಳಿಗೆ ಮುದ್ದಣ್ಣೆ ನಂದಳಿಕೆ ಬಾಲಚಂದ್ರ ರಾವ್]] # [[ಎಸ್. ಆರ್ ಹೆಗ್ಡೆ ರತ್ನಕುಮಾರ್ ಎಂ]] # [[ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸದಾಶಿವರಾಯೆರ್ ಮಂಜುಳಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ ಮುನಿರಾಜ ರೆಂಜಾಳ]] # [[ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ವಿ.ಕೆ ಯಾದವ್ ಸಸಿಹಿತ್ಲು]] # [[ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಅನಂತಾಡಿ]] # [[ಡಾ. ಪಳ್ಳತಡ್ಕ ಕೇಶವಭಟ್ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ಕುದ್ಮುಲ್ ರಂಗರಾಯೆರ್ ಡಾ.ಉದಯ ಬಾರ್ಕೂರು]] # [[ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯೆರ್ ಎಚ್.ಶಕುಂತಳಾ ಭಟ್]] # [[ಬಲ್ಲ ಮಹಾದೇವ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿಕ್ಕತಾಯಿ ಬಿ.ಕೆ ರಮೇಶ್ ಗೇರುಕಟ್ಟ]] # [[ಬಿ.ವಿ ಕಾರಂತೆರ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಮಂಡೆಕೋಲು]] # [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಕೆ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ಯ]] # [[ಡಾ.ಪಿ ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ರ್ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ರಾಷ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ, ಡಾ.ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ರೈ,ಶೇಣಿ]] # [[ಪರವೂರ್ದ ತುಳು ಪುರ್ಪ ಶಿಮಂತೂರು ಚಂದ್ರಹಾಸ ಸುವರ್ಣ]] # [[ಮರೆಪ್ಪರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ರಮೇಶ್ ಹೆಗ್ಡೆ]] # [[ಕೊರಪೊಳು ಪಂಡಿನ ಕತೆಕುಲು ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆ]] # [[ಕವಿಗಳು ಕಂಡ ತುಳುನಾಡು ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ರಂಗೋದ ರಂಗ್ ಸರಪಾಡಿ ಅಶೋಕ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ಸೋಮಶೇಖರ್ ಪುತ್ರನ್ ಯಶವಂತ ಬೋಳೂರು]] # [[ಅತ್ತಾವರ ಎಲ್ಲಪ್ಪ ಮಲಾರ್ ಜಯರಾಮ ರೈ]] # [[ಸೇಡಿಯಾಪು ಕ್ರಷ್ಣ ಭಟ್ ಡಾ.ಯೋಗೀಶ್ ಕೈರೋಡಿ]] # [[ಎಂ. ಲೋಕಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಉಮೇಶ್ ಕೆ.ಆರ್]] # [[ಡಾ. ವಿ.ಎಸ್ ಆಚಾರ್ಯ ಡಾ.ಎಸ್.ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್,ಯೆಕ್ಕಾರು]] # [[ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡೆ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ]] # [[ಮಾಯಂದಾಲ್(ಇ) ಯಶವಂತಿ ಎಸ್ ಸುವರ್ಣ]] # [[ಲಿಪಿ ಶಿಲ್ಪ ಅತ್ತಾವರ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ತುಳು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಬಾರತೊ ಎಸ್.ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ]] # [[ವೀರರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ತುಳು ರಂಗ ನಾಟಕೊಲು ತುಳು ಗೊಂಚಿಲ್ ನಾಟಕ-1 (ಸಂ) ದಾಮೋದರ ಬಿ.ಬಂಗೇರ, ಕದ್ರಿ ನವನೀತ ಶೆಟ್ಟೆ]] # [[ತುಳು ಗೊಂಚಿಲ್ ನಾಟಕ-2 (ಸಂ)ದಾಮೋದರ ಬಿ.ಬಂಗೇರ, ಕದ್ರಿ ನವನೀತ ಶೆಟ್ಟಿ ]] # [[ತುಳು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಕಥೆ ಡಾ.ಎಂ.ಎಸ್. ದುರ್ಗಾಪ್ರವೀಣ್, ಬೆನೆಟ್ ಜಿ.ಅಮ್ಮನ್ನ]] # [[ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಶೆಟ್ರ್ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ, ಮುಲ್ಕಿ]] # [[ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಗಳ ತುಳು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಡಾ.ಎಂ.ಎಸ್. ದುರ್ಗಾಪ್ರವೀಣ್, ಬೆನೆಟ್ ಜಿ.ಅಮ್ಮನ್ನ (ಸಂ.)]] # [[ತುಳು ಕೆಲಿಂಜ ಬಾರತೊ ಕೆಲಿಂಜ ಸೀತಾರಾಮ ಆಳ್ವ]] # [[ಸಂತಕವಿ ಕನಕದಾಸೆರ್ ಆತ್ರಾಡಿ ಅಮ್ರತಾ ಶೆಟ್ಟಿ(ತುಳು) ಡಾ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಗಣೇಶ(ಕನ್ನಡ)]] # [[ತುಳುನಾಡ ಇತಿಹಾಸ]] # [[ಮಾರಿಗಿಡಪ್ಪುಲೆ ಮನು ಇಡ್ಯಾ]] # [[ಆನಂದ ಶೆಟ್ರ್ ಬಿ.ಚಂದ್ರಾವತಿ ರೈ]] # [[ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯ(ಇಂಗ್ಲಿಸ್) (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ದೂಜ ಪೂಜಾರಿ(ಮೂಲ: ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ)]] # [[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ- ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ರೂಪಕಲಾ ಆಳ್ವ]] # [[ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಬಾಳಪ್ಪ-ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ಡಿ.ಎಂ.ಕುಲಾಲ್]] # [[ಕೆ.ಎನ್ ಟೇಲರ್-ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ಪ್ರೊ.ಡಿ.ವೇದಾವತಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಶೀಲ]] # [[Barkuru-A Metropolitan city of Antiquity its history and culture ಬಿ.ವಸಂತ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[Spirit Possession and other culture ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ದೂಜ ಪೂಜಾರಿ]] # [[ಕ್ರಷಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಮಹಿಳೆ ಶ್ರೀಮತಿ ಜ್ಯೋತಿ ಚೇಳ್ಯಾರು]] # [[ತುಳು ಸಿನಿಮಾ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ, ಅರವಿಂದ ಬಿಜೈ]] # [[ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆ]] # [[ತುಳುವರ ಕ್ರಷಿ ಆರಾಧನಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ]] # [["ಪೂಕರೆ ಆಚರಣೆ" ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹರೀಶ್ ಆಳ್ವ]] # [[ತುಳು ನಾಡ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ನಲ್ಕೆ ಯಾನೆ ]] # [[ಅಜಿಲ ಜನಾಂಗದ ಪಾತ್ರ ಬಿ.ಎ.ಲೋಕಯ್ಯ ಶಿಶಿಲ]] # [[ತುಳು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ವರೂಪ-ಸಾಧ್ಯತೆ ಡಾ. ಯೋಗೀಶ ಕೈರೋಡಿ]] # [[ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುವ ತುಳು ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸ ಡಾ.ಧನಂಜಯ ಕುಂಬ್ಳೆ]] # [[ಕಯ್ಯಾರೆರ್ನನ ಕಬಿತೆಗಳು (ಸಂ) ರಘು ಇಡ್ಕಿದು]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಕ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಇÀ) ಪ್ರೊ.ಸೌರಬ್.ಆರ್.ಚಿಪಲ್ಲೂನ್ಕರ್]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಹಿ) ಡಾ. ಸ್ಮಿತ ಚಿಪಲ್ಲೂನ್ಕರ್]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ತು) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ಕಬಿತೆ 2017 ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ತುಳು ಬಾಸೆದ ತಿರ್ಲ್( ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ) ಕೆ.ಟಿ.ಆಳ್ವ, ಚಂದ್ರಹಾಸ ಕಣಂತೂರು]] # [[ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ]] # [[Moon Light is Very Hot. ಪ್ರೊ. ಸುರೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಡಾ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ # [[ಗಂದಸಾಲೆ ಭಾಸ್ಕರ ರೈ ಕುಕ್ಕುವಳ್ಳಿ (ಸಂ) # [[ಕರ್ವಾಲೋ ಡಾ.ನರೇಂದ್ರ ರೈ ದೇರ್ಲ (ಅನು) ಲೇಖಕರು: ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]] # [[ತುಳು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣ ಣೆಸ್.ನಾರಾಯಣ ಗವಳ್ಕರ್]] # [[ಪಡವುದಪ್ಪೆನ ಪಾರ್ದನ ಡಾ.ಕೆ.ಎಂ ರಾಘವ ನಂಬಿಯಾರ್]] # [[ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಪೆರ್ನ ತತ್ವಪದೊಕುಲು ಎಸ್.ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ]] # [[ಸಿರಿ ಕಾವ್ಯಲೋಕನ ,ಅಶೋಕ ಆಳ್ವ]] # [[ತುಳುವರ ನಾಡು-ನುಡಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗ್ಡೆ]] # [[ಶಿಕಾರಿ, ಮೂಲ: ತುಳು ಶ್ರೀಮತಿ ಲಲಿತಾ ರೈ (ಅನು) ಪ್ರಮೀಳಾ ಮಾಧವ್]] # [[ತುಳುನಾಟಕ ಪರಂಪರೆ, ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ]] # [[ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಚಯ, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗೊ:ಅಕಾಡೆಮಿಲು]] 1ypa4naqdhmf7nn41ozb5asysp0r2da 363816 363815 2026-08-02T17:31:24Z BENET G AMANNA 60 /* ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಬೂಕುಲು */ 363816 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ | bgcolor = <!-- header background color --> | fgcolor = <!-- header text color --> | image = | image_border = | size = <!-- default 200 --> | alt = <!-- alt text; see [[WP:ALT]] --> | caption = Karnataka Tulu Sahitya Academy | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 200px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = ಕತುಸಾಅ | motto = | formation = ೧೯೯೪ | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = ತುಳು ಭವನ, [[ಕುಡ್ಲ]] | location = [[ಕುಡ್ಲ]], [[ಭಾರತ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = [[ಭಾರತ]] | membership = | language = ತುಳು | publication = ಮದಿಪು | leader_title = ಗುರ್ಕರೆರು | leader_name = ತಾರನಾಥ ಗತ್ತಿ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ( ೨೦೨೪-) | main_organ = <!-- gral. assembly, board of directors, etc --> | parent_organisation = Kannada and culture department, [[Government of Karnataka]]<!-- if one --> | affiliations = <!-- if any --> | num_staff = | num_volunteers = | budget = | website = {{URL|https://tuluacademy.karnataka.gov.in/}} | remarks = }} '''ಕನಾ೯ಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ''' ತುಳು ಬಾಸೆದ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಕನಾ೯ಟಕ ಸರಕಾರದ ಅಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂಘಟನೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರೊಡ್ದ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕುಡ್ಲಡ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಟ್ಟಡ - ತುಳು ಭವನೊಡ್ದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸೊಂದಿಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ.<ref>{{cite news|title=Tulu Bhavan inaugurated|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/tulu-bhavan-inaugurated/article7598684.ece|accessdate=10 September 2025|work=The Hindu|date=30 August 2015|language=en-IN}}</ref> == ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸುರು == ದ್ರಾವಿಡ ಪರಿವಾರೊಗು ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಪ್ರೌಢ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಸೆ ಆಯಿನ ತುಳುನು ಒರಿಪಾವು ಅಂಚನೆ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ದುಂಬುಡ್ದಿಂಚಿ ಒಟ್ಟಾದ್, ಒಮ್ಮತೊಡು ಹೋರಾಟೊ ನಡಪಾದ್‍ಜೆರ್. ತುಳುನಾಡ್‍ಡ್ ದಿಂಜ ಬಾಸೆಲು ದಿನನಿತ್ಯೊ ಗಳಸುವೆರ್. ತುಳು ಅತ್ತಾಂದೆ ಕನ್ನಡೊ, ಕೊಂಕಣಿ, ಬ್ಯಾರಿ, ಮಲಯಾಳಿ, ಕೊರಗ, ಕರಾಡ, ಮರಾಠಿ ಅಂಚನೆ ನಮೊನ ರಾಷ್ಟ್ರೊ ಬಾಸೆ ಹಿಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪರದೇಸಿ ಬಾಸೆ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಮುಲ್ಪ ಗಳಸೆಡ್ ಉಂಡು. ತುಳು ಬಾಸೆದ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಬೊಲೆಚ್ಚಿಲ್‍ಗ್ ಸಂಗಟನೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್ ಕುಡ್ಲದ ಪುದರ್ ಪಡೆತಿನ ವಕೀಲೆರ್ ಶ್ರೀ ದಿವಂಗತ ಎಸ್. ಅರ್ ಹೆಗ್ಡೆ. ಇಂಬೆರ್ ೪-೧-೧೯೭೦ಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ತುಳುಕೂಟೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ತುಳುಕೂಟೊಡದ ನಿರೆಲ್‍ಡ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಮೂಲ್ಕಿಡ್ ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರೆರೆ ಗುರ್ಕಾರ್ಮೆಡ್ ಸುರುತ ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊ ನಡತ್ಂಡ್. ಇಂದೆತ ನೆಂಪುದ ಸಂಚಿಕೆಯಾದ್ ಪನಿಯಾರೊ ಪನ್ಪುನ ಬೂಕುಲಾ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್. === ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ === ವಿಶ್ವ ತುಳು ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ಸರ್ಕಾರೊದ ನಿಲೆಟ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿನ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನಂಚ ಸರ್ಕಾರೊನು ಕೇನುನ ನಿಚ್ಚಯೊ ದೆತೊಂಡೆರ್. ತುಳುವೆರೆ ತುಳುಕೂಟೊ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಲೆದ ಹೋರಾಟೊದ ಫಲವಾದ್ ೧೯೯೪ಡ್ ಶ್ರೀ ಎಂ. ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲ್ಲಿಯೆರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾದಿಪ್ಪುನಗ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಂಡ್. ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗೊದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದಿತ್ತ್‌ನ [[ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ|ಪ್ರೊ.ಬಿ.ಎ.ವಿವೇಕ ರೈ]]ಕುಲು ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಗ್ ಕಡೀರ್ದ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆಯೆರ್. ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಡ್ಡನೇ ಸಮಿತಿಗ್‍ಲಾ (೧೯೯೫-೧೯೯೮) ಡಾ. ಬಿ.ಎ ವಿವೇಕ ರೈಕುಲು ಗುರ್ಕಾರೆರ್ ಆಯೆರ್. ಮೂಜನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೧೯೯೮–೨೦೦೧) [[ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ|ಅ.ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ]], ನಾಲನೆದ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೧–೨೦೦೪) [[ವಾಮನ ನಂದಾವರ|ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ]], ಐನನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೦೫–೨೦೦೮) [[ಯಂ.ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್]], ಆಜನೆ ಸನುತುಡ್ (೨೦೦೮–೨೦೧೧) [[ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್|ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] ಏಳನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೧–೨೦೧೩)ಶ್ರೀ ಉಮಾನಾಥ ಕೋಟ್ಯಾನ್, ಎನ್ಮನೆ ಸಮಿತಿಡ್ (೨೦೧೩ ೨೦೧೬)[[ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ|ಶ್ರೀಮತಿ ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರೊ]] ೨೦೧೭ಡ್ದ್ 2019 ಎ.ಸಿ ಭಂಡಾರಿ ಅದ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ದುಂಬೊರಿತೊಂದು ಪೋವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ೨೦೧೯-೨೦೨೨ ನೇ ಅವದಿಡ್ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲಸಾರ್ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದ್ ಅದಿತ್ತೆರ್ ೨೦೨೪-ಡ್ದ್ ತಾರನಾಥ ಗಟ್ಟಿ ಕಾಪಿಕಾಡ್ ಗುರ್ಕಾರ್ ಆದ್ ದುಂಬರಿಯೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. == ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ == ಶ್ರೀ ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜಿದ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತ್‌ನ ಡಾ. ಕೆ ದೇವರಾಜೆರ್ ಕಡೀರೊದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ನೇಮಕೊ ಆಯೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದಿತ್ತಿನ ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ ೧೯೯೬ಡ್ದ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಶ್ರೀ ಎಸ್. ಎಚ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ, ಡಾ. ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಹಾಸ ರೈ ಬಿ ಮೇರ್ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ರಾಜೇಶ್ ಜಿ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. == ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುನ ಪತ್ರಿಕೆ == '''ಮದಿಪು''' ಪನ್ಪಿ ಪತ್ರಿಕೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಮೂಜಿ ತಿಂಗೊಲೊಗೊರ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದುಂಡು. ೧೯೯೩ಡ್ದ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ ದ್ ೨೦೧೮ ನೇ ಎಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ೭೫ ನೇ ಸಂಚಿಕೆ ವಜ್ರ ಸಂಚಿ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್. ನೆಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಾಹಿತ್ಯ, ಚರಿತ್ರೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪೊಸ ಬುಕ್ಕೊ ಪರ ಬೂಕುದ ಪೊಲಬು, ಮದಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್, ಕ್ಷೇತ್ರ ಪರಿಚಯ, ಇಂಚಿತ್ತಿ ಪೊಸ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲು ಬರೊಂದುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ಏರ್ಲಾ ಬರೆವೊಲಿ ಎಡ್ಡೆ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಅಜತ್ ದ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನೆಕ್ಕ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦/- ಜೀವಾವದಿ ಚಂದಾ ರೂ. ೫೦೦/- ಲೇಖನ ಬರೆಪಿನಕಲೆಗ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. == ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಉಪ್ಪು ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಪತ್ರಾಗಾರ == ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಸುಮಾರ್ ೫ ಸಾರೊಡ್ದು ಹೆಚ್ಚ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಚರಿತ್ರೆ ಅತ್ತಂದೆ ಮಾತಾ ವಿಷಯದ ಮಾತಾ ಬಾಸೆದ ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ಓದುನಕಲೆಗ್, ಸಂಶೋಧಕೆರೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ರೂಪೊಡು ಬರೊಂದುಂಡು. ಪುಸ್ತಕ ದಾನ ಕೊರ್ಪಿನಕಲೆಗ್ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶ. ಡಾ. ಜಯಪ್ರಕಾಶ ಮಾವಿನಕುಳಿ ರೆನ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦.ವಾಮನ ನಂದಾವರ ದಂಪತಿಲೆನ ಸುಮಾರ್ ೨೫೦೦ ಅಪೂರ್ವ ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಸಂಗ್ರಹೊಡು ಸೇರ್ದುಂಡು. ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂತೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮಲ್ಲ ಗಾತ್ರದ ಬೂಕುಲೆನ್ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಮಲ್ಪೆರೆಗ್ ಇಜ್ಜಿ. ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗ್ರಂಥಾಲಯೊಡು ಉಪ್ಪು ಒವ್ವೇ ಪುಸ್ತಕೊನು ಕೊನೊದು ಓದಿಯೆರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಬತ್ತ್ ದ್ ಓದೊಡು. ನೆಕ್ಕಾದ್ ಕುಲ್ಯರೆ ಕುರ್ಸು ಮೇಜಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಂಡು. ಪತ್ರಾಗಾರೊಡು ೧೫೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ದುಂಬು ಪ್ರಕಟ ಅಯಿ ಕೆಲವು ಬೂಕುಲು ಉಂಡು. ನಾಟಕ, ಯಕ್ಷಗಾನ, ಕಥೆ, ಕೈಕಾಜಿದ ಬರವುಲು,ಪ್ರಕಟ ಅವಂದಿ ಬರವುಲು, ಪೆರೂರು ಜಾರು ಮೆರೆನ ತೂಟೆ ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಗ್ರಹ, ಅರೆನ ಬೂಕು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವುಲೆ ಸಂಗ್ರಹ, ತುಳುಲಿಪಿಪಿತ್ತ ತಾಳೆಗರಿ ಫೊಟೋಕ್ಕುಲು, ಮದಿಪು, ಪೂವರಿ, ತುಳುವ, ತುಳುಬೊಳ್ಪ, ತುಳು ರಾಜ್ಯ ಇಂಚಿತ್ತಿ ತುಳು ಪತ್ರಿಕೆಲು ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆಲು ಉಂಡು. ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನ ವಿಷಯೊಲೆ ಸಂಗ್ರಹ ಉಂಡು. ಪರ ಬೂಕು, ಕೈ ಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಜೋಪಾನ ಮಲ್ಪುನವು ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ನೆಕ್ಕ್ ಹೆಚ್ಚ ಒತ್ತ ಕೊರ್ದು ಪರಾ ಬೂಕುಲೆನ್ ಪರಾ ಕೈಕಾಕಜಿದ ಬರವುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪು ಕಜ್ಜೊ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಈ ಈ ವಿಭಾಗೊಡು ಇತ್ತಿನ ವಾ ಒಂಜಿ ಪ್ರಕಾರೊನ್ಲಾ ಝೆರಾಕ್ಸ್ ಆವಡ್ ಕೊನೊಪಿನಿ ಆವಡ್ ಇಜ್ಜಿ. == ತುಳು ಪಠ್ಯ ಯೋಜನೆ == ತುಳುನಾಡ್ ದ ಸುಮಾರ್ ೩೫ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ೬, ೭, ೮, ೯, ೧೦, ತರಗತಿಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾಠ ನಡತೊಂದುಂಡು. ಶಾಲೆಲೆಗ್ ಬೋಡಾಯಿ ತುಳು ಬೂಕುಲೆನ್, ತುಳು ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಅತ್ತಂದ ಕಲ್ಪಾವುನಕಲೆಗ್ ತರಬೇತಿ,ಸಹಾಯೊಲೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿದ ಯೋಜನೆಲು == # ಪರಪೋಕುಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ # ಅಡಿಯೋ ವಿಡಿಯೋ ದಾಖಲೆ == ೨೦೧೭ ಡ್ದ್- ೨೦೧೯ ಮುಟ್ಟ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ == # ಶ್ರೀ.[[ಎ.ಸಿ. ಭಂಡಾರಿ|ಎ.ಸಿ.ಭಂಡಾರಿ]] - ಗುರ್ಕಾರ್ಲು # ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಧಾ ನಾಗೇಶ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಾ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ತಾರಾನಾಥ ಗಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಗೋಪಾಲ್ ಅಂಚನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿದ್ಯಾಶ್ರೀ ಎಸ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ದುರ್ಗಾ ಮೆನನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಶಿವಾನಂದ ಕರ್ಕೇರ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ.[[ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ]] -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಗಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ವಾಸುದೇವ ಬೆಳ್ಳೆ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ವೈ. ಎನ್ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # [[ಡಾ. ಪ್ರಭಾಕರ್ ನೀರ್ ಮಾರ್ಗ]]-ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ನಿರಂಜನ ರೈ- ಸದಸ್ಯೆರ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ. ನರೇಶ್ ಸಸಿಹಿತ್ಲು - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಪುರುಷೋತ್ರಮ ಚಂಡ್ಲ - ಸದಸ್ಯೆರ್ == ೨೦೧೯-೨೦೨೧ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಗುರ್ಕಾರ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪದುಕೆರ್ == # ಶ್ರೀ ದಯಾನಂದ ಕತ್ತಲಸಾರ್ - ಗುಕಾರ್ಲು<ref>{{Cite web|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=647021|title=Mangaluru: Dayanand seeks legislators support to include Tulu in eighth schedule|website=www.daijiworld.com}}</ref> # ಶ್ರೀ ಲೀಲಾಕ್ಷ ಕರ್ಕೇರ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ರವೀಂದ್ರ ಶೆಟ್ಟಿ ಬಳಂಜ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ನಾಗೇಶ್ ಕುಲಾಲ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪ್ರಸಾದ್ ರೈ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ಸಿದ್ದಕಟ್ಟೆ ಮಲ್ಲಿಕಾ ಅಜಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಕಡಬ ದಿನೇಶ್ ರೈ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ನಿಟ್ಟೆ ಶಶಿಧರ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಡಾ. ಆಕಾಶ್ ರಾಜ್ ಜೈನ್ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀಮತಿ ಕಾಂತಿ ಶೆಟ್ಟಿ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ತಾರಾ ಉಮೇಶ್ ಆಚಾರ್ಯ - ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಸುರೇಶ್ ಎಸ್ ಭಂಡಾರಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಪಿ. ಯಂ ರವಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ # ಶ್ರೀ ಚೇತಕ್ ಪೂಜಾರಿ -ಸದಸ್ಯೆರ್ == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ದ್ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆವೊಂಡಿನಕುಲು == {| class="wikitable sortable" |+ Tulu Academy Award Winners |- ! ವರ್ಸೊ !! ಪುದರ್ !! ಇಬಾಗೋ |- | 1995-1996 || ದಿ.ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1995-1996 || ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1996-1997 || ದಿ. ಪ್ರೊ ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1996-1997 || ದಿ.ಕೆಲಿಂಜs ಸೀತಾರಾಮ ಆಳ್ವ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1996-1997 || ಶ್ರೀ ಮಿಜಾರು ಅಣ್ಣಪ್ನಾ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1997-98 || ಡಾ. ಸುನೀತಾ ಎಂ. ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1997-98 || ಡಾ. ಸೂರ್ಯನಾಥ ಕಾಮತ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1997-98 || ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎನ್. ಟೈಲರ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 1997-98 || ದಿ. ಮಲ್ಪೆ ಶಂಕರನಾರಾಯಣ ಸಾಮಗ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1998-99 || ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1998-99 || ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚಿತ್ತಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1998-99 || ದಿ.ಮಂಕುಡೆ ಸಂಜೀವ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1998-99 || ಶ್ರೀಮತಿ ಎಂ. ಲೀಲಾವತಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 1999-2000 || ಡಾ. ಯು.ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಕೋಳ್ಯೂರ ರಾಮಚಂದ್ರ ರಾವ್ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 1999-2000 || ಶ್ರೀ ಸದಾನಂದ ಸುವರ್ಣ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2000-2001 || ದಿ. ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2000-2001 || ಡಾ. ಸುಶೀಲಾ ಪಿ. ಉಪಾಧ್ಯಾಯ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2000-2001 || ಶ್ರೀ ಪಿ.ಎಸ್. ರಾವ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2000-2001 || ದಿ. ಪುಳಿಂಚ ರಾಮಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2001-2002 || ಡಾ. ಕೆ. ವಿ. ರಮೇಶ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2001-2002 || ಡಾ. ಬಿ. ಎ. ವಿವೇಕ ರೈ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2001-2002 || ಶ್ರೀ ಮಲ್ಪೆ ರಾಮದಾಸ ಸಾಮಗ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2001-2002 || ಶ್ರೀ ಮಚ್ಚೇಂದ್ರನಾಥ ಪಾಂಡವರ|| ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2002-2003 || ಡಾ. ಕೆ. ವಸಂತ ಮಾಧವ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2002-2003 || ಶ್ರೀ ಏರ್ಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಾರಾಯಣ ಆಳ್ವ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2002-2003 || ಶ್ರೀ ಬಿ. ಶೀನಪ್ಪ ಭಂಡಾರಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2002-2003 || ಡಾ. ಪಿ. ಸಂಜೀವ ದಂಡೆಕೇರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಎಂ. ಮುಕುಂದ ಪ್ರಭು || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2003-2004 || ಪ್ರೊ ಎ. ವಿ. ನಾವಡ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2003-2004 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಬಿ. ವಾಮನ ಜಾನಪದ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2004 || ಡಾ. ಕೆ. ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2004 || ನಾಟಕ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2004 || ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಶೀಲ ಜಾನಪದ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2004 || ದಿ ಲೋಕಯ ಪಂಬದ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2005 || ಡಾ. ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಆಚಾರ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2005 || ಶ್ರೀ ವಿ.ಜಿ. ಪಾಲ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2005 || ಶ್ರೀ ಐತಪ್ಪ ಮಾರು ಪಂಬದ ಚಿಪ್ಪಾರ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2006 || ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2006 || ನಾಟಕ - ಚಲನಚಿತ್ರ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2006 || ಶ್ರೀ ರಾಮದಾಸ್ ದೇವಾಡಿಗ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2006 || ಶ್ರೀ ಮಾಚಾರು ಗೋಪಾಲ ನಾಯ್ಕ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2007 || ಶಿಮುಂಜೆ ಪರಾರಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2007 || ಶ್ರೀ ಬಿ. ಎನ್. ರಾವ್ ಬೋಳೂರು || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2007 || ಶ್ರೀಮತಿ ಸಣ್ಣಕ್ಕ ಬಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2008 || ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಶೋಧನೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ಸಾಲ್ಯಾನ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2008 || ಶ್ರೀ ದಾಸು ಬಂಗೇರ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2009 || ಡಾ. ಟಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2009 || ಶ್ರೀ ಭೋಜ ಸುವರ್ಣ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2009 || ಶ್ರೀ ಕಾಂಚನ ಸಂಜೀವ ರೈ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2010 || ಶ್ರೀ ಡಿ. ಕೆ. ಚೌಟ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2010 || ಶ್ರೀ ಶಾಂತರಾಮ್ ಕಲ್ಲಡ್ಕ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2010 || ಶ್ರೀಮತಿ ಕೊರಪೊಳು || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2011 || ಬೋಳ ಚಿತ್ತರಂಜನ್ ದಾಸ್ ಶೆಟ್ಟಿ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2011 || ಶ್ರೀ ಜೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಶೆಟ್ಟಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2011 || ಶ್ರೀ ಟಿ. ಎ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2012 || ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಂತಿ ಎಸ್. ಬಂಗೇರ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2012 || ಶ್ರೀ ರೋಹಿದಾಸ್ ಕದ್ರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2012 || ರಿಚಾರ್ಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ತಲಿನ || ಸಂಶೋಧನೆ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಮನು ಇಡ್ಯಾ ಸುರತ್ಕಲ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ ಬೆಳ್ಳಾರೆ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2013 || ಶ್ರೀ ಗೇರ್ತಿಲ ದೇವು ಪೂಜಾರಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2014 || ಡಾ. ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2014 || ಶ್ರೀ ಎಮ್. ಕೆ. ಸೀತಾರಾಮ್ ಕುಲಾಲ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2014 || ಶ್ರೀ ರಾಮ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2015 || ಡಾ. ಇಂದಿರಾ ಹೆಗ್ಡೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2015 || ಶ್ರೀ ಕೋಟಿ ಪರವ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2015 || ಶ್ರೀ ಬೇತ ಕುಂಞ ಕುಲಾಲ್ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ || ಸಾಹಿತ್ಯ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ಕೆ. ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ || ನಾಟಕ – ಚಲನಚಿತ್ರ |- | 2016 || ಶ್ರೀ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2017 || ಶ್ರೀ ಸೀಮಂತೂರು ನಾರಾಯಣ ಶೆಟ್ಟಿ || ಯಕ್ಷಗಾನ |- | 2017 || ಶ್ರೀಮತಿ ಶಕುಂತಲಾ ಭಟ್ || ಸಾಹಿತ್ಯ |} == ತುಳು ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಪ್ರಕಟವಾಯಿನ ಬೂಕುಲು == ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ಕರ್ನಾಟಕ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಬೇಲೆ ದಾಖಲೀಕರಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ. ೧೯೯೫ಡ್ದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿ ಪುಸ್ತಕೊಲೆ ಪಟ್ಟಿ ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. ಪುಸ್ತಕೊಲು ತುಳು ಭವನೊಡು ರಿಯಾಯತಿ ದರೊಟ್ಟು ತಿಕ್ಕುಂಡು. # ರೆವೆರೆಂಡ್ ಆಗಸ್ಟ್ ಮೇನರ್, ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ # ಬಾಯಾರ್ ಸಂಕಯ್ಯ ಬಾಗೊತೆರ್, ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ಬಡಕಬೈಲು ಪರಮೇಸ್ರಯ್ಯೆರ್, ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ # ಮೂವೆರ್ ತಿಂಗಳಾಯೆರ್, ಯಜ್ಞಾವತಿ ಕೇಶವ ಕಂಗೆನ್ # ಎನ್.ಎ.ಶೀನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆರ್, ಅ. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ # ಎಸ್.ಯು.ಪಣಿಯಾಡಿ, ಮುರಳೀಧರ ಉಪಾಧ್ಯ ಹಿರಿಯಡಕ # ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆರ್,ನಾ ಉಜಿರೆ # ಎನ್.ಎಸ್.ಕಿಲ್ಲೆ(ನಾರಾಯಣ) ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞನ್ಣ ರೈ # ದೂಮಪ್ಪ ಮಾಸ್ತರ್, ಕೆ. ಲೀಲಾವತಿ # ಮಟ್ಟಾರ್ ವಿಠಲ ಹೆಗ್ಡೆ, ರತ್ನ ಕುಮಾರ್ # ಸತ್ಯ ಮಿತ್ರ ಬಂಗೇರ, ಪೀಟರ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಪ್ರಭಾಕರ್ # ವಿಶು ಕುಮಾರ್, ಬಿ. ಮಾಧವ ಕುಲಾಲ್ # ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ರ್, ಎನ್. ರಘುನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ # ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ರ್, ಎಂ. ಪ್ರಭಾಕರ ಜೋಶಿ # ಕೆಮ್ತೂರು ದೊಡ್ಡಣ್ಣ ಶೆಟ್ರ್, ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ರಾಡ್ರಿಗಸ್ # ಬಿ.ರಾಮ ಕಿರೋಡಿಯನ್ ಮುಂಡಪ್ಪ ಬೋಳೂರು # ನವಯುಗದ ಹೊನ್ನಯ ಶೆಟ್ರ್ ನರೇಂದ್ರ ರೈ ದೇರ್ಲ # ಕು.ಶಿ ಹರಿದಾಸ ಭಟ್ರ್ ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಎಕ್ಕಾರು # ಅ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ, ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ # ಕಲಾ ತಪಸ್ವಿ ಕೆ.ಕೆ.ಹೆಬ್ಬಾರ್ ಡಾ.ಸುನೀತಾ ಶೆಟ್ಟಿ ಮುಂಬಯಿ # ಡಾ.ಕೋಟ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತೆರ್ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ # ಕೆದಂಬಾಡಿ ಜತ್ತಪ್ಪ ರೈ ಡಾ.ಕೆದಂಬಾಡಿ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ರೈ # ಕೆಲಿಂಜೆ ಸೀತರಾಮ ಆಳ್ವೆರ್ ವಿಜಯಕುಮಾರ್ ಭಂಡಾರಿ (ವಿಕುಭ) ಹೆಬ್ಬಾರಬೈಲು # ಕೆ.ಲೀಲಾವತಿ, ಶ್ರೀ.ಮುಂಡಪ್ಪ ಬೋಳೂರು, ಶ್ರೀಮತಿ ಬಿ.ಎಂ.ರೋಹಿಣಿ # ಸುಬ್ರಾಯ ಭಟ್ ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಂತಿ ಅಮೀನ್ # ಕೆ.ಬಿ.ಭಂಡಾರಿ ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ನರ್ಕಳ ಮಾರಪ್ಪ ಶೆಟ್ಟಿ(ಕನ್ನಡ) ಎನ್.ರಘನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ # ಮಟ್ಟಾರು ವಿಠಲ ಹೆಗ್ಡೆ ರತ್ನಕುಮಾರ್ ಎಂ # ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜಯ್ಯ ಹೆಗ್ಡೆ (ಕನ್ನಡ) ನಾ ವುಜಿರೆ # ಮುಗೇರರು ಡಾ.ಕೆ.ಅಭಯ ಕುಮಾರ್ # ಬಾಬ ಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪಿ.ಡೀಕಯ್ಯ # ನಿಲೆ ಮಾಧವ ಪೆರಾಜೆ # ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ್ಯ(ತುಳು) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ಅಕ್ಕೆರಸು ಸಿರಿ ಎ.ವಿ.ನಾವಡ # ಕೋಡ್ದಬ್ಬು ಡಾ.ಸುಶೀಲಾ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ # ಪರತಿ ಮಂಗನೆ ಕೆ.ಲೀಲಾವತಿ # ಪುಳ್ಕೂರು ಬಾಚೆ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ಅಬ್ಬಗೆ ದಾರಗೆ ಕೆ.ಜೆ.ಶೆಟ್ಟಿ ಕಡಂದಲೆ # ಮೂಂಕು ಸಂಬಳೊ ಕೆ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ # ಮಗೆ ಬರವು ಕಲ್ತೆ ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ # ಮಾಯಂದಾಲ್ ಯಶವಂತಿ ಎಸ್ ಸುವರ್ಣ # ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕಲ್ಕುಡೆ ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ # ಬನ್ನಾಲ್ ಕು| ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ರಾಡ್ರಿಗಸ್ # ಮಾಮಿ ಮರ್ಮಲ್ ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಶೆಟ್ಟಿ ಎಕ್ಕಾರು # ಜೋಗಿ ಪುರುಷೆರ್ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ # ಅಗೋಳಿ ಮಂಜಣೆ ಡಾ.ಗಣೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಸಂಕಮಾರ್ # ಕಣ್ಣ್ ತೂವಂದಿನ ಕೆಬಿಟ್ ಕೇನಂದಿನ ಕೆ.ಆರ್.ರೈ # ಅಪ್ಪೋದಡ್ಯೆ ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ # ನಾಗಸಿರಿ ಕೆ. ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ # ಮಾಯೆದ ಪೋಣ್ಣು ಡಿ. ಯದುಪತಿ ಗೌಡ # ಮುಡಿಪ್ಪೆಯರಾವಂದಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಎನ್.ಕೊಯಿರಾ ಬಾಳೆಪುಣಿ # ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ # ಆಕಾಶವಾಣಿಕಥೆಕ್ಕುಲು, ವಸಂತ ಕುಮಾರ್ ಪೆರ್ಲ # ಬೀರದ ಬೊಲ್ಪು ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ # ಉಳ್ಳಾಲ ಇತಿ ಆದಿ(ಸಂ) ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ, ಕೆ.ಆರ್.ಚಂದ್ರ # ಎನ್ನ ಮೋಕೆದ ಪೋಣ್ಣು ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿ # ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ # ಬಂಗಾರ್ ಪರ್ಬದ ಸಿಂಗಾರ್ ಪದೊಕುಲು (ಸಂ)ಪಿ.ಎಸ್.ರಾವ್ # ತುಳು ಕೈಪಿಡಿ ಡಾ.ಯು.ಪಿ.ಉಪಾಧ್ಯಾಯ # ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿಯರು ಡಾ.ಕೆ.ಜಿ.ವಸಂತ ಮಾಧವ # ಜೋಕುಲೆ ದನಿ (ಸಂ) ವಾಮನ ನಂದಾವರ # ಮಹಾಭಾರತೊ-ತುಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಪಂಡಿತ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯೆರ್ # ಬಯ್ಯ ಮಲ್ಲಿಗೆ (ಸಂ) ಪಾ.ವೆಂ.ಆಚಾರ್ಯ., ಡಾ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಹಾವನೂರ # ತುಳು ಲಿಪಿ ವೆಂಕಟರಾಜ ಪುಣಿಂಚತ್ತಾಯ # ತೆಲ್ಪು ತೆಲಿಕೆದ ಕತೆಕುಲು ಅ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ ಶೆಟ್ಟಿ ಪೊಳಲಿ # ತುಳು ಬಾಸೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಡಾ.ಕೆ.ವಿ.ಜಲಜಾಕ್ಷಿ # ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಮಾನಾದಿಗೆ (ಸಂ)ಮಂ.ಆನಂದ ಶೆಟ್ಟಿ # ದೇವಿನ ದಿವ್ಯಕತೆಕುಲು ಪಳನೀರು ವಾಸುದೇವ ಭಟ್ಟ # ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ ಕಟ್ಟಿನ ತುಳು ಜನರ # [[ಶುಭಾಶುಭಾ ಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಫಕೀರ ಎಮ್.ಮುಲಾಯ]] # [[ಭೂತಾಳ ಪಾಂಡ್ಯನ ಅಳಿಯ ಸಂತಾನ]] # [[ಕಟ್ಟು-ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ನಿರೂಪಣೆ ಎನ್.ಚಂದ್ರ ಶೇಖರ್]] # [[ತುಳು ಸೋಮೆಶ್ವರ ಶತಕೋ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ಐಸ್‍ಲೆಟ್ ಸ್ಕ್ರೂ ಪೈನ್ ಎಂ.ಜಾನಕಿ ಬ್ರಹ್ಮಾವರ್]] # [[ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸಾಧನೆ]] # [[ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಿರಿ ದಶಮಾನೋತ್ಸವ ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ (ಸಂ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ತುಳು ಕೇನ್ದ್ ಓದುದ್ ಬರೆದ್ ಕಲ್ಪುಲೆ ಕೆ.ಟಿ.ಗಟ್ಟಿ]] # [[ಕಂರ್ಬುದ ಪೇರ್ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ತುಳು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿದ ಪೊಲಬು ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ಕೋಟಿ ಚೆನ್ನಯ (ಕನ್ನಡ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ಅಕ್ಕೆರಸು ಸಿರಿ( ಕನ್ನಡ) ಎ.ವಿ.ನಾವಡ]] # [[ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕಲ್ಕುಡ(ಕನ್ನಡ) ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ಜೋಗಿ ಪುರುಷರು (ಕನ್ನಡ) ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ]] # [[ಮಗ ಬರಹ ಕಲಿತ (ಕನ್ನಡ) ಕನರಾಡಿ ವಾದಿರಾಜ ಭಟ್ಟ]] # [[ಮಾಯಾಂದಾಳ್ (ಕನ್ನಡ) ಯಸವಂತಿ ಎಸ್.ಸುವರ್ಣ]] # [[ತುಳು ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಪು.ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಭಟ್ಟ, ಕಟೀಲು]] # [[ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಚಯ ಡಾ.ರಾಧಾಕ್ರಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] # [[ಕಾವೇರಿ ಡಾ.ಕೆ.ಪದ್ಮನಾಭ ಕೇಕುಣ್ಣಾಯ]] # [[ತುಳು ಭಾಗವತೋ ಡಾ.ಪಾದೇಕಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಭಟ್ಟ]] # [[ದಾನಶೂರ ಕರ್ಣ ಡಾ.ಎಸ್.ಆರ್.ವಿಘ್ನರಾಜ]] # [[ಅರುಣಾಬ್ಜನ ಮಹಾಭಾರತೊ ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ವಸಂತ ಭಾರದ್ವಾಜ]] # [[ತುಳು ಸಂಶೋಧನೆ ಡಾ. ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ರೈ., ಶೇಣಿ]] # [[ನೂದು ಕಬಿತೆಲೆ ಗೋಂಚಿಲ್ (ಸಂ)ಶ್ರೀ ಚಿದಂಬರ ಬೈಕಂಪಾಡಿ, ಶ್ರೀ ಬಿ.ಎನ್.ಹರೀಶ್ ಬೋಳೂರು]] # [[ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಲೇಖನ ಮಾಲೆ, ಡಾ.ಗಣನಾಥ ಎಕ್ಕಾರು]] # [[(ಮದಿಪು ಲೇಖನೊಲು)]] # [[ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಂದಾರ ಕೇಶವ ಭಟ್ಟ]] # [[ತುಳು ಕಾವ್ಯೋ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ಡೆವಿಲ್ ವರ್ಶಿಫ್ ಆಫ್ ತುಳುವಾಸ್, ಏ.ಶಿ. ಬರ್ನೆಲ್ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಎ.ವಿ.ನಾವಡ ಮತ್ತು ಡಾ.ಡೆನ್ನಿಸ್ ಪೆರ್ನಾಂಡೀಸ್ ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ]] # [[ಪಾಡ್ದನೊಳು ಅಗಸ್ಟ್ ಮೆನ್ನರ್,೨೦೦೮, ಮ.ಮು ೨೦೧೯ [[ಬೆನೆಟ್ ಜಿ. ಅಮ್ಮನ್ನ]] ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯೊಂದಿಗೆ]] # [[ತುಳು ಬಾಗವತಾರ್ಥ. ಡಾ.ಮಾಧವ ಪೆರಾಜೆ, ವಿಷ್ಣುತುಂಗ ಕವಿ]] # [[ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ತುಳುನಾಡಿನ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರೋ.ತುಕರಾಮ್ ಪೂಜಾರಿ]] # [[ತುಳು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಿಚಯ ಕೆ.ಅನಂತರಾಮ ಬಂಗಾಡಿ]] # [[ತುಳು ಗಾದೆಲು ಜ್ಯೋತಿ ಚೇಳ್ಯಾರು]] # [[ತುಳು ಕತಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಡಾ.ವಿಶ್ವನಾಥ ಬದಿಕಾನ # [[ತುಳು ಪಾಡ್ದÀನೊಳು - ಅಮೀನ್ ಡಾ.ಗಣೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಸಂಕಮಾರ್]] # [[ಎದುರು ಕತೆಕ್ಕುಲು ಜಯಂತಿ ಎಸ್.ಬಂಗೇರ ಮೂಡುಬಿದಿರೆ]] # [[ಬೆನ್ಪಿ ಪೊಣ್ಣನ ಕನತ ಕದಿಕೆ ಡಾ.ರಾಜಶ್ರೀ]] # [[ತುಳುನಾಡ್‍ದ ನಲಿಕೆಲು ಡಿ.ಯದುಪತಿ ಗೌಡ]] # [[ಮಂದಾರ ರಾಮಾಯಣ ಪರಿಚಯ ಡಾ.ನಿಕೇತನ]] # [[ದೈವೊಲೆ ಕತೆಕ್ಕುಲು ಬನ್ನಂಜೆ ಬಾಬು ಅಮೀನ್]] # [[ಬಚ್ಚಿರೆ ಬಜ್ಜೆಯಿ ಡಾ.ಹರಿಕ್ರಷ್ಣ ಭರಣ್ಯ]] # [[ತುಳು ಅನುವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಡಾ.ಅರುಣಕುಮಾರ್ ಎಸ್.ಆರ್]] # [[ನಾಟಕೊಲು ಕೆ.ಕೆ.ಗಟ್ಟಿ]] # [[ನಾಲಾಯಿಡ್ಡ್ ನಾಲೂರುಗು ಡಾ.ಬಿ.ಎ ವಿವೇಕ ರೈ]] # [[ನೆಯಿ ಪೇರ್ ಭಾಸ್ಕರ್ ರೈ ಕುಕ್ಕುವಳ್ಳಿ(ಸಂ)]] # [[ಪನ್ನಂಬರೊ ಯೋಗೀಶ್ ಕಾಂಚನ್, ಬೈಕಂಪಾಡಿ (ಸಂ)]] # [[ಭರತ ಕಾವ್ಯೋ ಪಾಸಡಿ-1 ಡಾ.ಕಮಲಾಕ್ಷ ಕೆ.]] # [[ತುಳು ಅನಂತ ವ್ರತ ಕಥೆ ಡಾ.ರಾಧಾಕ್ರಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] # [[ತುಳುನಾಡ್‍ದ ಹರಿದಾಸೆರ್ ಬಿ.ಕೆ ಶ್ರೀಮತಿ ರಾವ್]] # [[ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತುಳು ಬಳಕೆ ಡಾ.ಅಜಕ್ಕಳ ಗಿರೀಶ್ ಭಟ್]] # [[ತುಳು ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಡ್ ಪುರುಬಾಲೆ ಎಚ್.ಶಕುಂತಳಾ ಭಟ್]] # [[ಕಳಸೆ(ಮದಿಪು 50) ಡಾ.ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್]] # [[ಪೊಸಗಾದೆಲು ಡಾ.ಅಮ್ರತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ತುಳುವ ಕ್ರಷ್ಣದೇವರಾಯ ಡಾ.ದುಗ್ಗಪ್ಪ ಕಜೆಕಾರ್]] # [[ಭಾರತ ಕಾವ್ಯ ಪಾಸಡಿ-2 ಡಾ.ಕಮಲಾಕ್ಷ ಕೆ.]] # [[ಬಂಗ್ಲೆಗುಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣಕ್ಕೆರನ ಬಾಯ್ಪಾತೆರೊದ ಸಾಹಿತ್ಯ (ಸಂ) ಡಾ.ಪೂವಪ್ಪ ಕಣಿಯೂರು]] # [[ಮುಲ್ಕಿ ಸುಂದರ ರಾಮ ಶೆಟ್ರ್ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ನಂದೊಳಿಗೆ ಮುದ್ದಣ್ಣೆ ನಂದಳಿಕೆ ಬಾಲಚಂದ್ರ ರಾವ್]] # [[ಎಸ್. ಆರ್ ಹೆಗ್ಡೆ ರತ್ನಕುಮಾರ್ ಎಂ]] # [[ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸದಾಶಿವರಾಯೆರ್ ಮಂಜುಳಾ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ರತ್ನಾಕರ ವರ್ಣಿ ಮುನಿರಾಜ ರೆಂಜಾಳ]] # [[ರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ವಿ.ಕೆ ಯಾದವ್ ಸಸಿಹಿತ್ಲು]] # [[ಕಮಲಾದೇವಿ ಚಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಅನಂತಾಡಿ]] # [[ಡಾ. ಪಳ್ಳತಡ್ಕ ಕೇಶವಭಟ್ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ಕುದ್ಮುಲ್ ರಂಗರಾಯೆರ್ ಡಾ.ಉದಯ ಬಾರ್ಕೂರು]] # [[ಮೊಳಹಳ್ಳಿ ಶಿವರಾಯೆರ್ ಎಚ್.ಶಕುಂತಳಾ ಭಟ್]] # [[ಬಲ್ಲ ಮಹಾದೇವ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿಕ್ಕತಾಯಿ ಬಿ.ಕೆ ರಮೇಶ್ ಗೇರುಕಟ್ಟ]] # [[ಬಿ.ವಿ ಕಾರಂತೆರ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಮಂಡೆಕೋಲು]] # [[ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಕೆ.ಬಾಲಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್ಯ]] # [[ಡಾ.ಪಿ ಗುರುರಾಜ ಭಟ್ರ್ ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ರಾಷ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ, ಡಾ.ಕಿಶೋರ್ ಕುಮಾರ್ ರೈ,ಶೇಣಿ]] # [[ಪರವೂರ್ದ ತುಳು ಪುರ್ಪ ಶಿಮಂತೂರು ಚಂದ್ರಹಾಸ ಸುವರ್ಣ]] # [[ಮರೆಪ್ಪರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ರಮೇಶ್ ಹೆಗ್ಡೆ]] # [[ಕೊರಪೊಳು ಪಂಡಿನ ಕತೆಕುಲು ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆ]] # [[ಕವಿಗಳು ಕಂಡ ತುಳುನಾಡು ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ರಂಗೋದ ರಂಗ್ ಸರಪಾಡಿ ಅಶೋಕ್ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[ಸೋಮಶೇಖರ್ ಪುತ್ರನ್ ಯಶವಂತ ಬೋಳೂರು]] # [[ಅತ್ತಾವರ ಎಲ್ಲಪ್ಪ ಮಲಾರ್ ಜಯರಾಮ ರೈ]] # [[ಸೇಡಿಯಾಪು ಕ್ರಷ್ಣ ಭಟ್ ಡಾ.ಯೋಗೀಶ್ ಕೈರೋಡಿ]] # [[ಎಂ. ಲೋಕಯ್ಯ ಶೆಟ್ಟಿ ಉಮೇಶ್ ಕೆ.ಆರ್]] # [[ಡಾ. ವಿ.ಎಸ್ ಆಚಾರ್ಯ ಡಾ.ಎಸ್.ಪದ್ಮನಾಭ ಭಟ್,ಯೆಕ್ಕಾರು]] # [[ಕೆದಂಬಾಡಿ ರಾಮಗೌಡೆ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ಕುದ್ಕಾಡಿ ವಿಶ್ವನಾಥ ರೈ]] # [[ಮಾಯಂದಾಲ್(ಇ) ಯಶವಂತಿ ಎಸ್ ಸುವರ್ಣ]] # [[ಲಿಪಿ ಶಿಲ್ಪ ಅತ್ತಾವರ ಅನಂತಾಚಾರ್ಯೆರ್ ಡಾ.ಪಾಲ್ತಾಡಿ ರಾಮಕ್ರಷ್ಣ ಆಚಾರ್]] # [[ತುಳು ಕುಮಾರವ್ಯಾಸ ಬಾರತೊ ಎಸ್.ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ]] # [[ವೀರರಾಣಿ ಅಬ್ಬಕ್ಕ ದೇವಿ ಪ್ರೊ. ಅಮೃತ ಸೋಮೇಶ್ವರ]] # [[ತುಳು ರಂಗ ನಾಟಕೊಲು ತುಳು ಗೊಂಚಿಲ್ ನಾಟಕ-1 (ಸಂ) ದಾಮೋದರ ಬಿ.ಬಂಗೇರ, ಕದ್ರಿ ನವನೀತ ಶೆಟ್ಟೆ]] # [[ತುಳು ಗೊಂಚಿಲ್ ನಾಟಕ-2 (ಸಂ)ದಾಮೋದರ ಬಿ.ಬಂಗೇರ, ಕದ್ರಿ ನವನೀತ ಶೆಟ್ಟಿ ]] # [[ತುಳು ವಿಕ್ರಮಾರ್ಕ ಕಥೆ ಡಾ.ಎಂ.ಎಸ್. ದುರ್ಗಾಪ್ರವೀಣ್, ಬೆನೆಟ್ ಜಿ.ಅಮ್ಮನ್ನ]] # [[ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಶೆಟ್ರ್ ಎನ್.ಪಿ.ಶೆಟ್ಟಿ, ಮುಲ್ಕಿ]] # [[ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿಗಳ ತುಳು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಡಾ.ಎಂ.ಎಸ್. ದುರ್ಗಾಪ್ರವೀಣ್, ಬೆನೆಟ್ ಜಿ.ಅಮ್ಮನ್ನ (ಸಂ.)]] # [[ತುಳು ಕೆಲಿಂಜ ಬಾರತೊ ಕೆಲಿಂಜ ಸೀತಾರಾಮ ಆಳ್ವ]] # [[ಸಂತಕವಿ ಕನಕದಾಸೆರ್ ಆತ್ರಾಡಿ ಅಮ್ರತಾ ಶೆಟ್ಟಿ(ತುಳು) ಡಾ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಗಣೇಶ(ಕನ್ನಡ)]] # [[ತುಳುನಾಡ ಇತಿಹಾಸ]] # [[ಮಾರಿಗಿಡಪ್ಪುಲೆ ಮನು ಇಡ್ಯಾ]] # [[ಆನಂದ ಶೆಟ್ರ್ ಬಿ.ಚಂದ್ರಾವತಿ ರೈ]] # [[ಕೋಟಿಚೆನ್ನಯ(ಇಂಗ್ಲಿಸ್) (ಇಂಗ್ಲಿಷ್) ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ದೂಜ ಪೂಜಾರಿ(ಮೂಲ: ಡಾ. ವಾಮನ ನಂದಾವರ)]] # [[ಕಯ್ಯಾರ ಕಿಞ್ಞಣ್ಣ ರೈ- ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ರೂಪಕಲಾ ಆಳ್ವ]] # [[ಅಮ್ಮೆಂಬಳ ಬಾಳಪ್ಪ-ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ಡಿ.ಎಂ.ಕುಲಾಲ್]] # [[ಕೆ.ಎನ್ ಟೇಲರ್-ಮರೆಪ್ಪೆರಾವಂದಿ ತುಳುವೆರ್ ಪ್ರೊ.ಡಿ.ವೇದಾವತಿ, ಶ್ರೀಮತಿ ಜಯಶೀಲ]] # [[Barkuru-A Metropolitan city of Antiquity its history and culture ಬಿ.ವಸಂತ ಶೆಟ್ಟಿ]] # [[Spirit Possession and other culture ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣ ದೂಜ ಪೂಜಾರಿ]] # [[ಕ್ರಷಿ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಕರಾವಳಿಯ ಮಹಿಳೆ ಶ್ರೀಮತಿ ಜ್ಯೋತಿ ಚೇಳ್ಯಾರು]] # [[ತುಳು ಸಿನಿಮಾ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ, ಅರವಿಂದ ಬಿಜೈ]] # [[ತುಳು ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಡಾ.ಸುಂದರ ಕೇನಾಜೆ]] # [[ತುಳುವರ ಕ್ರಷಿ ಆರಾಧನಾ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ]] # [["ಪೂಕರೆ ಆಚರಣೆ" ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹರೀಶ್ ಆಳ್ವ]] # [[ತುಳು ನಾಡ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ನಲ್ಕೆ ಯಾನೆ ]] # [[ಅಜಿಲ ಜನಾಂಗದ ಪಾತ್ರ ಬಿ.ಎ.ಲೋಕಯ್ಯ ಶಿಶಿಲ]] # [[ತುಳು ತಿಟ್ಟು ಯಕ್ಷಗಾನ ಸ್ವರೂಪ-ಸಾಧ್ಯತೆ ಡಾ. ಯೋಗೀಶ ಕೈರೋಡಿ]] # [[ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಕಟ್ಟಿ ಕೊಡುವ ತುಳು ನಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸ ಡಾ.ಧನಂಜಯ ಕುಂಬ್ಳೆ]] # [[ಕಯ್ಯಾರೆರ್ನನ ಕಬಿತೆಗಳು (ಸಂ) ರಘು ಇಡ್ಕಿದು]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಕ) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಇÀ) ಪ್ರೊ.ಸೌರಬ್.ಆರ್.ಚಿಪಲ್ಲೂನ್ಕರ್]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ಹಿ) ಡಾ. ಸ್ಮಿತ ಚಿಪಲ್ಲೂನ್ಕರ್]] # [[ನಗುಬಗೆಯ ಕಿರುಕತೆಗಳು(ತು) ಡಾ.ವಾಮನ ನಂದಾವರ]] # [[ಕಬಿತೆ 2017 ಡಾ.ವಸಂತಕುಮಾರ ಪೆರ್ಲ]] # [[ತುಳು ಬಾಸೆದ ತಿರ್ಲ್( ತುಳು ವ್ಯಾಕರಣ) ಕೆ.ಟಿ.ಆಳ್ವ, ಚಂದ್ರಹಾಸ ಕಣಂತೂರು]] # [[ಜೋಕುಲೆ ಸಂಚಿ ]] # [[Moon Light is Very Hot. ಪ್ರೊ. ಸುರೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಡಾ.ಚಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ # [[ಗಂದಸಾಲೆ ಭಾಸ್ಕರ ರೈ ಕುಕ್ಕುವಳ್ಳಿ (ಸಂ) # [[ಕರ್ವಾಲೋ ಡಾ.ನರೇಂದ್ರ ರೈ ದೇರ್ಲ (ಅನು) ಲೇಖಕರು: ಕೆ.ಪಿ.ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ತೇಜಸ್ವಿ]] # [[ತುಳು ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ರಾಮಾಯಣ ಣೆಸ್.ನಾರಾಯಣ ಗವಳ್ಕರ್]] # [[ಪಡವುದಪ್ಪೆನ ಪಾರ್ದನ ಡಾ.ಕೆ.ಎಂ ರಾಘವ ನಂಬಿಯಾರ್]] # [[ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಪೆರ್ನ ತತ್ವಪದೊಕುಲು ಎಸ್.ದೇವೇಂದ್ರ ಪೆಜತ್ತಾಯ]] # [[ಸಿರಿ ಕಾವ್ಯಲೋಕನ ,ಅಶೋಕ ಆಳ್ವ]] # [[ತುಳುವರ ನಾಡು-ನುಡಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಹೆಗ್ಡೆ]] # [[ಶಿಕಾರಿ, ಮೂಲ: ತುಳು ಶ್ರೀಮತಿ ಲಲಿತಾ ರೈ (ಅನು) ಪ್ರಮೀಳಾ ಮಾಧವ್]] # [[ತುಳುನಾಟಕ ಪರಂಪರೆ, ಮುದ್ದು ಮೂಡುಬೆಳ್ಳೆ]] # [[ತುಳು ಲಿಪಿ ಪರಿಚಯ, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ ಬೆಳ್ಳೂರು]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗೊ:ಅಕಾಡೆಮಿಲು]] ihmf4boje7k9r0cvs8hgh7ulpw153ys 0 4598 363850 358874 2026-08-03T08:08:23Z ChiK 1136 363850 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ | common_name = ಭಾರತ | image_flag = Flag of India.svg | alt_flag = Horizontal tricolour flag (deep saffron, white, and green). In the center of the white is a navy blue wheel with ೨೪ spokes. | image_coat = Emblem of India.svg{{!}}class=skin-invert | symbol_width = 75px | alt_coat = Three lions facing left, right,and toward viewer, atop a frieze containing a galloping horse, a ೨೪-spoke wheel, and an elephant. Underneath is a motto "सत्यमेव जयते". | symbol_type = [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿಹ್ನೆ]] | national_motto = "[[ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ]]" {{small|([[ಸಂಸ್ಕೃತ]])}}<br /> "ಸತ್ಯನೇ ಗೆಂದುನು <ref>{{Cite web|url=http://india.gov.in/knowindia/state_emblem.php|title=State Emblem - National Symbols - Know India: National Portal of India|website=www.india.gov.in}}</ref></small> | image_map = India (orthographic projection).svg | alt_map = Image of globe centered on India, with India highlighted. | map_caption = {{small|ಆಜಾದ್ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಸೊ ಬುಕ್ಕ ಚೀನಾ <br>ಆಕ್ರಮಿಸಾದಿನ ಪ್ರದೇಸೊಲು ಹದ ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡ್ ಉಂಡು.}} | map_width = 220px | national_anthem = ''[[ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ|ಜನ ಗಣ ಮನ]]''<small><ref>{{Cite web |url=http://india.gov.in/knowindia/national_anthem.php |title=National Anthem - National Symbols - Know India: National Portal of India |accessdate=2025-10-13 |website=india.gov.in |language=hi |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928112905/http://india.gov.in/knowindia/national_anthem.php |archivedate=2011-09-28 |url-status=live }}http://india.gov.in/knowindia/national_anthem.php</ref><ref name="india.gov.in">{{cite web |url=https://india.gov.in/india-glance/national-symbols |title=National Symbols &#124; National Portal of India |publisher=India.gov.in |quote=The National Anthem of India Jana Gana Mana, composed originally in Bengali by Rabindranath Tagore, was adopted in its Hindi version by the Constituent Assembly as the National Anthem of India on 24 January 1950. |accessdate=1 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170204121208/https://india.gov.in/india-glance/national-symbols |archivedate=4 February 2017 }}</ref><ref name="tatsama">{{cite news |url=https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html |title=National anthem of India: a brief on 'Jana Gana Mana' |accessdate=7 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190417194530/https://www.news18.com/news/india/national-anthem-of-india-a-brief-on-jana-gana-mana-498576.html |archivedate=17 April 2019 |publisher=[[News18 India|News18]]}}</ref><br />"ಈ ಮಾತ ಜನತ ಮನಸ್ ದ ಆಡಳಿತಗಾರೆ"{{lower|0.2em|{{sfn|Wolpert|2003|p=1}}<ref name="india.gov.in" />}}<br /> <div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Jana Gana Mana instrumental.ogg]]}}</div> | other_symbol_type = <span class="plainlinks">ರಾಷ್ಟ್ರಗಾನ<ref>http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol12p1.htm</ref> | other_symbol = ''[[ವಂದೇ ಮಾತರಂ]]'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]])<small><br />ಅಪ್ಪೆ, ಯಾನ್ ನಿಕ್ಕ್ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆ</small><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://india.gov.in/knowindia/national_song.php |access-date=2020-04-19 |archive-date=2008-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080323163528/http://india.gov.in/knowindia/national_song.php |url-status=dead }}</ref><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Vande Mataram on Mohan Veena.ogg]]</div> | official_languages = {{hlist| [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]]| [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಸ್]]}} | regional_languages = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent;color: inherit; text-align:left; |title = ರಾಜ್ಯವಾರು ಬುಕ್ಕ {{nowrap|[[ಎನ್ಮನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದ]]ದ ಬಾಸೆಲು}}<ref name="langoff">{{Cite web |title=50th Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India (July 2012 to June 2013) |url=https://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/https://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |access-date=26 December 2014 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, [[Ministry of Minority Affairs]], [[Government of India]]}}</ref> |1= ಎನ್ಮನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಬಾಸೆಲು {{hlist | [[ಅಸ್ಸಾಮೀ ಬಾಸೆ|ಅಸ್ಸಾಮಿ]] | [[ಬೆಂಗಾಲಿ ಬಾಸೆ|ಬೆಂಗಾಲಿ]] | [[ಬೋರೊ ಬಾಸೆ|ಬೊರೊ]] | [[ಡೋಗ್ರಿ ಬಾಸೆ|ಡೋಗ್ರಿ]] | [[ಗುಜರಾತಿ ಬಾಸೆ|ಗುಜರಾತಿ]] | [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ]] | [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ]] | [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬಾಸೆ|ಕಾಶ್ಮೀರಿ]] | [[ಕೊಂಕಣಿ ಬಾಸೆ|ಕೊಂಕಣಿ]] | [[ಮೈಥಿಲಿ ಬಾಸೆ|ಮೈಥಿಲಿ]] | [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ]] | [[ಮೈತಿ ಬಾಸೆ|ಮಣಿಪುರಿ]] | [[ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆ|ಮರಾಠಿ]] | [[ನೇಪಾಳಿ ಬಾಸೆ|ನೇಪಾಳಿ]] | [[ಒಡಿಯಾ ಬಾಸೆ|ಒಡಿಯಾ]] | [[ಪಂಜಾಬಿ ಬಾಸೆ|ಪಂಜಾಬಿ]] | [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ]] | [[ಸಂತಾಲಿ ಬಾಸೆ|ಸಂತಾಲಿ]] | [[ಸಿಂಧಿ ಬಾಸೆ|ಸಿಂಧಿ]] | [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] | [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]] | [[ಉರ್ದು ಬಾಸೆ]] }} |2= ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ {{efn|ಎನ್ಮನೆ ಪರಿಚ್ಛೇದೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ಬಾಸೆಲು ರಾಜ್ಯೊದ ಅಧೀಕೃತ ಬಾಸೆ ಆದಿಪ್ಪಂದ್. ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊದ ಅಧೀಕೃತ ಬಾಸೆ ಎನ್ಮನೆ ಪರಿಚ್ಛೇದೊಡು ಇಜ್ಜಂದಿಪ್ಪರಲಾ ಯಾವು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್, ಸಿಂದಿ ಬಾಸೆ ಎನ್ಮನೆ ಪರಿಚ್ಛೇದೊಡು ಬರ್ಪುಂಡು ಆಂಡ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊದ ಅಧೀಕೃತ ಬಾಸೆ ಅತ್ತ್.}} {{hlist | [[ಕೊಕ್ಬೊರೊಕ್ ಬಾಸೆ|ಕೊಕ್ಬೊರೊಕ್]] | [[ಲೆಪ್ಚಾ ಬಾಸೆ|ಲೆಪ್ಚಾ]] | [[ಮಿಝೋ ಬಾಸೆ|ಮಿಝೋ]] | [[ಸಿಕ್ಕಿಮಿ ಬಾಸೆ|ಸಿಕ್ಕಿಮಿ]] | all the 8th scheduled languages (except [[Sindhi language|Sindhi]], [[Kashmiri language|Kashmiri]] and [[Dogri language|Dogri]]{{efn|[[Kashmiri language|Kashmiri]] and [[Dogri language]] are the official languages of [[Jammu and Kashmir (union territory)|Jammu and Kashmir]] which is currently a [[union territory]] and no longer the [[Jammu and Kashmir (state)|former state]].}}) }} }} | languages_type = ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾಸೆಲು | languages = 447 ಬಾಸೆಲು | capital = [[ನವದೆಹಲಿ]] | coordinates = {{Coord|28|36|50|N|77|12|30|E|type:city_region:IN}} | largest_city = [[ಮುಂಬೈ]] | religion_year = ೨೦೧೧ | religion = {{ubl | 79.8% [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] | 14.2% [[ಇಸ್ಲಾಮ್ ಧರ್ಮ]] | 2.3% [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] | 1.7% [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]] | 0.7% [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] | 0.4% [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]] | 0.23% ಸಂಯೋಜಿತವಲ್ಲದ | 0.65% ''ಬೇತೆ'' <ref name="Census2011religion" /> }} | demonym = ಭಾರತೀಯ | membership = {{bulleted list|[[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]|[[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆ]]|[[ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಸಂಘಟನೆ]]|[[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಟನೆ|ಸಾರ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ]] |[[Shanghai Cooperation Organisation]]| [[G4 nations]]|[[Group of Five]] |[[G8+5]] [[G20|ಜಿ೨೦]] |[[ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]]}} | government_type = [[ಸಂಯುಕ್ತ]] [[ಗಣತಂತ್ರ]]<br />[[ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]]<ref>http://india.gov.in/knowindia/india_at_a_glance.php</ref> | leader_title1 = [[ಭಾರತೊದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] | leader_name1 = {{#statements:P35|from-Q668}} | leader_title2 = [[ಭಾರತೊದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] | leader_name2 = ಜಗದೀಪ್ ಧನ್‌ಕರ್ | leader_title3 = [[ಭಾರತೊದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ|ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] | leader_name3 = {{#statements:P6|from-Q668}} | leader_title4 = [[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು|ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶೆರ್]] | leader_name4 = | legislature = [[ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು|ಸಂಸತ್ತ್]] | upper_house = [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]] | lower_house = [[ಲೋಕಸಭೆ]]| | area_km2 = 32,87,263 | area_sq_mi = 1,269,210<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | area_rank = ೭ನೇ | percent_water = ೯.೫೬ | population_estimate = ೧,೩೨೪,೧೭೧,೩೫೪ | population_estimate_year = ೨೦೧೬ | population_estimate_rank = ೨ನೆ | population_census = ೧,೨೧೦,೮೫೪,೯೭೭<ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/popu1.aspx |title=Census of India : India at a glance / Population |accessdate=2025-10-13 |website=censusindia.gov.in |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220324142758/https://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/popu1.aspx |archivedate=2022-03-24 |url-status=live }}http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/popu1.aspx</ref> | population_census_year = ೨೦೧೧ | population_census_rank = ೨ನೆ | population_density_km2 = 427.1 | population_density_rank = ೩೧ನೇ | GDP_PPP_year = ೨೦೧೮ | GDP_PPP = {{increase}} $೧೦.೩೮೫ ಟ್ರಿಲಿಯನ್<ref>{{Cite web|url=https://www.imf.org/external/error.htm?URL=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/%e0%b3%a8%e0%b3%a6%e0%b3%a6%e0%b3%ad/%e0%b3%a6%e0%b3%a7/weodata/weorept.aspx|title=International Monetary Fund|website=www.imf.org}}</ref> | GDP_PPP_rank = ೩ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $೭,೭೮೩ | GDP_PPP_per_capita_rank = ೧೧೬ | GDP_nominal = {{increase}} $೨.೮೪೮ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ | GDP_nominal_rank = ೬ | GDP_nominal_year = ೨೦೧೮ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $೨,೧೩೪ | GDP_nominal_per_capita_rank = ೧೩೩ | HDI_year = ೨೦೨೨ | HDI_change = increase | HDI = 0.685 | HDI_rank = ೧೩೪ನೇ | Gini = 25.5 <!--number only--> | Gini_year = 2021 | Gini_change = | Gini_ref = <ref>{{Cite web |title=Gini index (World Bank estimate) – India |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=IN |publisher=[[World Bank]]}}</ref> | sovereignty_type = [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]‌ಡ್ದ್ | sovereignty_note = ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆಯಿನ | established_event1 = ಘೋಷಿಸಾಯಿನ | established_date1 = ೧೫ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೭ | established_event೨ = [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಆಯಿನ | established_date೨ = ೨೬ನೇ ಜನವರಿ ೧೯೫೦ | currency = [[ಭಾರತದ ರೂಪಾಯಿ]] ({{₹}}) | currency_code = ಐಎನ್‌ಆರ್ (INR) | time_zone = [[ಭಾರತದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಾನ|ಐಎಸ್‌ಟಿ]] | utc_offset = +೫:೩೦ | time_zone_DST = ಈಜ್ಜಿ | utc_offset_DST = +೫:೩೦ | cctld = [[.in]] | calling_code = +೯೧ | drives_on = ದತ್ತ ಬರಿ | footnotes = {{Collapsible list|state=uncollapsed|title='''Non-numbered Footnotes:'''|'''*''' ''Bharat Ganarajya'', that is, the Republic of India in [[Hindi]], written in the ''[[Devanāgarī]]'' script. See also [[Official names of India|other official names]]|'''‡''' This is the figure as per the [[United Nations]] though the Indian government lists the total area as ೩,೨೮೭,೨೬೦ square kilometres.<ref>http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/India.pdf</ref>}} }} '''ಭಾರತ''', ಅಧಿಕೃತವಾದ್ '''ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯ''' ಜಗತ್ತ್‌ದ ೭ನೆ ಮಲ್ಲ ದೇಸೊ. ಜಗತ್ತ್‌ದ [[ಭೂಮಿ]]ದ ೨.೪ ಪಾಲ್ ಭಾರತೊ ಉಂಡು. ಈ ಭೂಮಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಇತಿಹಾಸೊ ಉಂಡು. ಇತ್ತೆ ಭಾರತೊಡು ೨೦೧೧ತ ಜನಗಣತಿತ ಪ್ರಕಾರೊ<ref>{{Cite web |url=https://censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html |title=Request Rejected |accessdate=2025-10-13 |website=www.censusindia.gov.in |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240721132802/https://censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html |archivedate=2024-07-21 |url-status=live }}http://www.censusindia.gov.in/2011census/population_enumeration.html</ref> 1,293,057,000 (2016) ಕೋಟಿ ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ಉಂದು ವಿಶ್ವ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 17.5% ಭಾಗೊ ಅಪುಂಡು. ಭಾರತೊ ದೇಸೊಡು ೨೯ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ೭ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊ ಉಂಡು. ಭಾರತೊನ್ '''ಹಿಂದುಸ್ಥಾನ''' ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತೊದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ. ದೆಹಲಿಡ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸರ್ವೊಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಲಯೊ ಉಂಡು. ಭಾರತೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆ, ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ, ಆಚಾರ, ವಿಚಾರೊಲು ಇತ್ತ್‌ಂಡಲಾ ಮಾತ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮೊದಕುಲು ಒಂಜಾದ್ ಉಲ್ಲೇರ್. == ಭಾರತೊ ಪುದರ್ ಉಂಡಾಯಿನೆ == *ಭಾರತೊ ಪನ್ಪುನವು "ಭರತವರ್ಷ" ಪುದರ್‌ದ ಮೂಲೊಡಡ್ದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. *ಪಿರಾಕ್‍ಡ್ ಪುರಾನೊದ ನಿಲೆಟ್ ಈ ಪುದರ್ ಭಾರತೊಂದು ಸೂಚಿತ ಆತ್ಂಡ್. ಋಷಭದೇವನ ಮಗೆ ಭರತ ಚಕ್ರವರ್ತಿಡ್ದ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಹಾರಾಜೆ ದುಸ್ಯಂತನ ಮಗೆ ಆಯಿನ ಭರತ ಮಹಾರಾಜನ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. *"[[:kn:ಇಂಡಿಯಾ|ಇಂಡಿಯಾ]]" ಎನ್ಪಿ ಪುದರ್ [[:kn:ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ]] ಸುದೆತ ಪರ್ಷಿಯನ್ ರೂಪಾಂತರೊ "ಇಂಡಸ್" ಪನ್ಪುನೆಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನೆ. ಭಾರತೊನು ನಿರ್ದೇಸಿಸಯರೆ ಉಪಯೋಗಿಸವುನ ಬೇತೆ ಪುದರ್‌ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ '''ಹಿಂದುಸ್ತಾನ'''. == ಭಾರತೊದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಭಾಗೊಲೆ ಇವರೊ == *[[:kn:ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯೊ]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ *ಉತ್ತರೊದ ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಸೊ *[[:kn:ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ|ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ]] *[[:kn:ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿ|ದಖನ್ ಪ್ರಸ್ತಭೂಮಿ]] == ಪರಿಪುನ ಸುದೆಕುಲು == ಭಾರತಡೊ ಪರಿಪುನ ಮುಕ್ಯೊ ಸುದೆಕ್‌ಲ್ ಇಂಚ ಉಂಡು; *[[:kn:ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ]] *[[:kn:ಗಂಗಾ ನದಿ|ಗಂಗಾ]] *[[:kn:ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿ|ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ]] *[[:kn:ಯಮುನಾ ನದಿ|ಯಮುನಾ]] *[[:kn:ನರ್ಮದಾ ನದಿ|ನರ್ಮದಾ]] *[[:kn:ಗೋದಾವರಿ|ಗೋದಾವರಿ]] *[[:kn:ಕೃಷ್ಣಾ ನದಿ|ಕೃಷ್ಣಾ]] *[[:kn:ಕಾವೇರಿ ನದಿ|ಕಾವೇರಿ]] == ರಾಜ್ಯೊಲು == ಭಾರತೊ ದೇಸೊಡು ಒಟ್ಟುಗು ೨೯ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಲ್ಲೊ. {{colbegin|3}} #[[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]] #[[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] #[[ಅಸ್ಸಾಂ]] #[[ಉತ್ತರಾಂಚಲ]] #[[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]] #[[ಒರಿಸ್ಸಾ]] #[[ಕರ್ನಾಟಕ]] #[[ಕೇರಳ]] #[[ಗುಜರಾತ್]] #[[ಗೋವಾ]] #[[ಚತ್ತೀಸ್‍ಗಢ]] #[[ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ]] #[[ಜಾರ್ಖಂಡ್]] #[[ತಮಿಳುನಾಡು]] #[[ತೆಲಂಗಾಣ]] #[[ತ್ರಿಪುರ]] #[[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್]] #[[ಪಂಜಾಬ್]] #[[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] #[[ಬಿಹಾರ]] #[[ಮಣಿಪುರ]] #[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] #[[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] #[[ಮೇಘಾಲಯ]] #[[ಮಿಝೋರಾಮ್]] #[[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] #[[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] #[[ಹರ್ಯಾನ]] #[[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] {{colend|3}} == ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು == ಭಾರತೊಡು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಂದು ಒಟ್ಟುಗು 8 ಪ್ರದೇಸೊಲು ಉಲ್ಲೊ. #[[:kn:ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೊಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್]] #[[:kn:ಚಂಡೀಗಡ|ಚಂಡೀಗಡ]] #[[:kn:ದಮನ್ ಮತ್ತು ದಿಯು|ಡಾಮನ್ ಮತ್ತು ಡಿಯು]] #[[:kn:ದಾದ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೆಲಿ|ದಾದ್ರಾ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ]] #[[:kn:ಪುದುಚೇರಿ|ಪುದುಚೇರಿ]] #[[:kn:ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ|ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ]] #ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ #ಲಡಾಕ್ == ರಾಜಧಾನಿ == ಭಾರತ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ದೇಶೊಲು]] nui5n9u1psgc7im93h84kw577iaeh71 0 5408 363828 281331 2026-08-03T01:03:12Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363828 wikitext text/x-wiki [[File:Leucas aspera Flowers (514).jpg|thumb|ತುಂಬೆ ಪೂ]] [[File:Leucas aspera 00744.JPG|thumb|ತುಂಬೆ ದಯಿ]] [[File:Leucas aspera-yercaud-salem-India.JPG|thumb|ತುಂಬೆಪೂತ ಬಿತ್ತ್]] '''ತುಂಬೆ'''ನ್ ರುದ್ರಪುಷ್ಪ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನೆನ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Leucas_aspera Leucas aspera]'' ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ತುಂಬೆದ ಪೂನು [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕೃತೊ]]ಡು ದ್ರೋಣಪುಷ್ಪ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಿತ್ರಕ್ಷುಪ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]] ಬಾಸೆಡ್ ತುಮ್ಮಿಚಿಟ್ಟು. ಉಂದು ಶಿವ ದೇವೆರೆಗ್ ಇಷ್ಟವಾಯಿನ ಪೂ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ದಯಿ ತುಂಬೆದಯಿ. <ref>http://envis.frlht.org/plant_details.php?disp_id=1314&parname=1313{{Dead link|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ದಯಿತ ವಿಸೇಸೊಲು == ಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿವ ದೇವೆರೆನ ಶರೀರೊಡು ವಿಷ ಸೇರಿನ ಪೊರ್ತುಡು ಅವೆನ್ ತಗ್ಗಯೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ತುಂಬೆದ ಪೂನು ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ದೆರ್ ಗೆ<ref>https://herbpathy.com/Uses-and-Benefits-of-Thumbai-Cid1230</ref> ಅಂಚಾದ್ ಇತ್ತೆಲ ಶಿವನ ಪೂಜೆಗ್ ಇಷ್ಟದ ಬೊಲ್ದು ತುಂಬೆದ ಪೂನು ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಆಯುರ್ವೇದದ ಮರ್ದ್‌ಡ್ ಬೊಲ್ದು ತುಂಬೆದ ಪೂ ಮಸ್ತ್ ವಿಸೇಸವಾಯಿನವು ಅವೆನ್ ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ಗಳಸುವೆರ್. == ದಯಿತ ರೂಪ == ತುಂಬೆ ದಯಿ ಸುಮಾರ್ ೪೫-ಡ್ದ್ ೬೦ಸೆ.ಮೀ ಎತ್ತೆರೊಗು ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಗೆಲ್ಲುಲೆನ್ ಬುಡೊಂದು ಬಳಪುಂಡು. ಸುಮಾರ್ ೧ ಇಂಚಿದಾತ್ ಉದ್ದದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪಚ್ಚೆ ಇರೆಕುಲು ಮೆದುವಾಯಿನ ದಂಡ್‍ದ ಸುತ್ತಲ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ತಿರ್ತ್‌ಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ಮುಟ್ಟಲ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. == ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ == ತುಂಬೆ ದಯಿಕುಲು ಕಡಿಮೆ [[ನೀರ್]] ದ ಅಶ್ರಯೊಡುಲ ಅಲ್ಪಲ್ಪ ಬಿತ್ತ್ ಬೂರ್ದ್ ಅಯಿನಾತೆಗೆ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬಳಪಿನಂಚಿನ ದಯಿಕುಲು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣದ ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಪೂಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು ಅವು ಅತ್ತಂದೆ ಪೂತ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಕಾಮನ ಬಿಲ್ಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನಂಚಿನ ಮಾತ ಬಣ್ಣದ ಪೂ ಆಪಿನಂಚಿನ ತುಂಬೆ ದಯಿಕುಲುನ್ ಪೊರ್ಲುಗು ಬೋಡಾದ್ ನಡ್ಪೆರ್. == ಹವಾಗುಣ == ತುಂಬೆದಯಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಾತ ತರತ ಹವಾಗುಣೊಟುಲ ಬುಳೆಪಿನಂಚಿನ ದಯಿ. ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪು,ಗಾಳಿ,ನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಣ್ಣ್ ಈ ಮಾತ ಅಂಶೊಲು ಈ ದಯಿತ ಬುಳೆಚ್ಚಿಲ್ ಅಗತ್ಯವಾದ್ ಬೋಡಾಂಪುಂಡು. == ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ನೆಕ್ಕಿಪ್ಪುನ ಪುದರ್ == === ತುಂಬೆ ದೈತ್ತ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುದರ್ === # ಸಂಸ್ಕೃತ - ದ್ರೋಣ ಪುಷ್ಪ, ಚಿತ್ರಪತ್ರಿಕಾ, ಚಿತ್ರ ಕ್ಷುಪ<ref>{{cite web |title=Medicinal Plant Details |url=https://thinkinglaymen.org.in/plant_details.php?id=1301 |website=thinkinglaymen.org.in |access-date=30 August 2024}}</ref> # ಪಂಜಾಬಿ - ಗುಲ್ಡೋರ್ # ಬೆಂಗಾಲಿ - ದರುಣಫುಲಾ, ಹಲ್ಕಷ್ # ಗುಜರಾತಿ - ಕುಲನ್ ಫೂಲ್ # ಹಿಂದಿ - ಗೋಮ ಮಧುಪತಿ # ಸಿಂಧಿ - ಕುಬೊ # [[ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆ|ಮರಾಠಿ]] - ಬಹುಫೂಲ್<ref>{{cite web |title=Names of Plants in India :: Leucas lavandulifolia Sm. |url=https://groups.google.com/g/indiantreepix/c/H4cSZa5o22E |website=groups.google.com |access-date=30 August 2024}}</ref> # ಮುಂಬಯಿ - ತುಂಬಾ<ref>{{cite web |title=Thumba Plant (Leucas aspera) Flowering/Ornamental/Medicinal Live Plant |url=https://hugaplant.com/products/thumba-plant-leucas-aspera-flowering-ornamental-medicinal-live-plant-home-garden?srsltid=AfmBOoppEIuImVNNV1v1FiTu_q0GW98RSZwrEPVAyH-QWkrwaU5_aSIl |website=Hug A Plant |access-date=30 August 2024 |language=en}}</ref> # ತೆಲುಗು - ತುಮ್ಮಿಚಿಟ್ಟು == ಮರ್ದ್‌ದ ಉಪುಯೋಗ == * ಜ್ವರ ಬನ್ನಗ ತುಂಬೆದಯಿತ ರಸೊಟ್ಟು ಎಡ್ಡೆ ಮುಣ್ಚಿದ ಪೊಡಿ ಬೆರೆಸದ್ ಪರ್ಂಡ ಜ್ವರ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. * ತರೆಬೇನೆ ಆನಗ ತುಂಬೆದಯಿನ್ ಪೂ,ದಂಡ್ ಸಮೇತ ನೀರ್ ಡ್ ಕೊದಿಪಾವೊಡು ನೀರ್ ಎಡ್ಡೆ ಕೊದಿನಗ ನೀರ್ದ ಸೆಕೆನ್ ಮೂಂಕುಡೆ ಉಲಯಿ ಗೆತೊಂಡ ತರೆಬೇನೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|title=For Thumba to brighten pookkalam again|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/for-thumba-to-brighten-pookkalam-again/article7556135.ece|website=The Hindu|accessdate=30 August 2024|language=en-IN|date=18 August 2015}}</ref> * ಕಣ್ಣ್ ಉರಿ ಆನಗ ನೀರ್‍ಗ್ ತುಂಬೆದಯಿತ ರಸೊ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಮೋನೆ ದೆಕ್ಕೊಡು ಕಣ್ಣ್ ತಂಪಾದ್ ಉರಿ ಕಡಿಮೆ ಆಪುನೆದೊಟ್ಟುಗು ಕಣ್ಣ್ ದ ಸುತ್ತುಲ ಇತ್ತಿನ ಕಪ್ಪು ಕಲೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. * ಬೇನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಪು ಇತ್ತಿನ ಜಾಗೆಗ್ ತುಂಬೆದಯಿನ್ ನೀರ್‍ಡ್ ಕೊದಿಪಾದ್ ಆ ನೀರ್‌ಡ್ ಕುಂಟು ಚಂಡಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸೇಕೊ ಕೊರ್ಂಡ ಬೇನೆ,ಬಾಪು ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. * ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆಯೆರೆ ತುಂಬೆದಯಿನ್ ನೀರ್‌ಡ್ ಕೊದಿಪಾದ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್‍ದ್ ಪರೊಡು.ತುಂಬೆದಯಿತ ಕಷಾಯ ಪರ್ಂಡ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಸರಿಯಾದ್ ಬಂಜಿದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite news|title=Unique and highly medicinal Thumbai Honey from wild honey hunters|url=https://timesofindia.indiatimes.com/readersblog/wild-honey-hunters/unique-and-highly-medicinal-thumbai-honey-from-wild-honey-hunters-52311/|accessdate=30 August 2024|work=The Times of India}}</ref> * ವಿಸೊತ್ತ [[ಉಚ್ಚು]] ತುಚ್ಚಿನ ಜಾಗೆಗ್ ತುಂಬೆದ ರಸ ಪೂಜಿಂಡ ವಿಷ ನೆತ್ತೆರ್‌ಗ್ ಸೆರುಜಿ ಪನ್ಪೆರ್. * ಶೀತ ಆದಿಪ್ಪುನಗ ತುಂಬೆಪೂತ ರಸೊ ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಅಯಿಕ್ ತಿಗೆತ ನೈಯಿ ಬೆರೆಸದ್ ವನಸ್ಸ್‌ಗ್ ದುಂಬು ದೆತೊಂಡ ಶೀತ ಕಡಿಮೆ ಆಪುನೆದೊಟ್ಟುಗು ಕಫತ ಸಮಸ್ಯೆಲ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು. * ಚರ್ಮೊಡು ಕಲೆ ಅತ್ತಂಡ ಚರ್ಮದ ಕಿರ್ಬೆಲ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ತುಂಬೆದ ರಸ ಪೂಜೊಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ತುಂಬೆದಯಿತ ರಸೊನು ಮೀಪುನ ನೀರ್‍ಗ್ ಸೇರ್ಸಾದ್ ಮೀಂಡ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|title=Thumba Plant (Leucas aspera) Flowering/Ornamental/Medicinal Live Plant|url=https://hugaplant.com/products/thumba-plant-leucas-aspera-flowering-ornamental-medicinal-live-plant-home-garden?srsltid=AfmBOor8icVrooE9vn4UAEO8hPqrwMW7tozBb9YhIXf35tP3OuVGVeUS|website=Hug A Plant|language=en}}</ref> * ತುಂಬೆದ ದಯಿ [[ಇಲ್ಲ್]] ದ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ ಉಮಿಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ರಿಮಿಕೀಟೊಲು ಪೂರಾ ದೂರ ಪೋಪ. * ತುಂಬೆದ ರಸ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಷಾಯೊನು ವಾರೊಗೊಂಜಿ ಅತ್ತಂಡ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ದೆತ್ತೊನೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಡ್ಡೆ ಸರೀರೊಡು ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಸಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಬೇಗನೆ ಸೀಕ್‌ಡ್ ಬೂರುನ ತಪ್ಪುಂಡು. * ಕೆಪ್ಪಡೆ ಆಂಡ ತುಂಬೆ ರಸೊಕ್ಕು ಸುಣ್ಣ ಸೇರಾದ್ ಪೂಜಿಂಡ ಗುಣ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite news|title=For Thumba to brighten pookkalam again|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/for-thumba-to-brighten-pookkalam-again/article7556135.ece|accessdate=30 August 2024|work=The Hindu|date=18 August 2015|language=en-IN}}</ref> * ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ ಮಲ್ಪನಗ ತುಂಬೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>{{cite web|title=Thumbai|url=https://medicinalplantsindia.com/thumbai.html|website=Medicinal Plants|accessdate=30 August 2024|archivedate=30 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240830152733/https://medicinalplantsindia.com/thumbai.html|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪೂ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು]] jqfnbxf0106j7to5o1zgseaceyp8r9i 3 5588 363787 363758 2026-08-02T14:32:35Z Pathoschild 142 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 363787 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] '''<span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span>''' Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> 5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8 0 6171 363813 351595 2026-08-02T17:23:35Z BENET G AMANNA 60 363813 wikitext text/x-wiki {{Notability|date=ಜನವರಿ ೨೦೨೬}} {{unreferenced}} '''ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ''' (James Ramana Amanna) ಮೇರ್ ೧೯೧೫ನೇ ಇಸವಿ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬೆಂಜಮೀನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮ್ಮನ್ನ ದಂಪತಿಳೆ ೧೩ ನೇ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಮೊಕುಲು ಮೂಲತ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜೊಡ್ದು ೧೮೫೧ ಕ್ಕ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮತೊಕ್ಕು ಸೇರ್ದಿನಕುಲು. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಆಂಡಲಾ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರ ==ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ== ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆಡುಪ್ಪು ಯು,ಬಿ.ಯಂ.ಸಿ. ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ಪರೆ ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ ಮುಗಿತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪುಡಿತ್ತಿ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಡ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಡಡುಪ್ಪು ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್ == ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ== ಶಾಲೆ ಕಲ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಪಾಂಗಾಳೊಡುಪ್ಪು ಶಾಲೆಡ್ ಒಂತೆ ಸಮಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಕಲ್ತಿನ ಶಾಲೆಡ್ ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್, ಅಪರ ಅರೆನ ಶಾಲೆಡ್ ಎಸ್. ಆರ್. ಪುರ್ಟಾಡೋ ಮೇರ್ ಶಾಲೆದ ಹೆಡ್ ಮಾಸ್ಟ್ರೂ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿದಕುಲು ತನ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಆ ಶಾಲೆದ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಗುರುಕ್ಕುಲು ಆದಿತ್ತಿನಕುಲೇ ಆ ಶಾಲೆಡ್ ಪಾಠ ಮಲ್ಪು ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕಲೆಗ್ ಗುರುಮಠೊಟ್ಟು ದೈವಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿಲಾ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ರಮಣ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತಿದ್ ಕಾಪು, ಕೈಪುಂಜಾಲ್, ಎರ್ಮಾಳ್, ಪೊಲಿಪು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ೧೯೭೬ಟ್ಟ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. == ಶಿಕ್ಷಕ ದೋಸ್ತಿಲು== * ದಾದು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಸುಂದರ್ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಗೋವಿಂದ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ರಾಘು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಮುಜಿಕ್ರ ಮಾಸ್ಟ್ರು == ಕೃಷಿಕೆರಾದ್== ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬತ್ತಿ ಮೇರ್ ಎಲ್ಲಿಡುಪ್ಪುನಗ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನು, ಕಟ್ಟ ಬೇರುನು, ತಾರೆದ ಮುದೆಲ್ ಬುಡ್ಪಾವುನು, ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಬುಳೆತಿ ಊರುನು ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಬುಡಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ತಾರೆದ ದೈ, ಮುಂಚಿದ ದೈ, ತರಕಾರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. == ಸಂಸಾರ== ಮೇರ್ ಹಳೆಯಂಗಡಿದ ಸಲಾತಿಯೇಲ್ ಕರ್ಕಡ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾವಂತಿ ಕರ್ಕಡ ಮೆರೆನ ಮಗಲಾಯಿ ಸರೋಜಿನಿ ಪ್ರೇಮಾವತಿನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಜೋಸಿ, ಒಸಾಲ್ಡ್ ಕಿಶೋರ್, ಲೆನಿನ್,[[ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ]], ಸ್ಟಾಲಿನ್, ರೆನೋಲ್ಡ್ ರತ್ನಾಕರ, ಬುಕಾರ್ಟ್ ಬರ್ಟಿ ಪನ್ಪಿ ೭ ಆಣ್ ಜೋಕುಲುಲಾ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಶಿಲಿಂಗ್ಸಿ ಪನ್ಪಿ ಒರ್ತಿ ಮಗಲ್ ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲು ಮಾತೆರ್ ಸಂಸಾರೊಟುಟ್ಟುಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ರಡ್ಟನೆ ಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಲಾ, ಕಡೆತ್ತ ಮಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗುರು ಆದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ== == ಸಂಗೀತ ಬುಕ್ಕೊ, ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಸೇವೆ ಅತ್ತಂದೆ ರಾಜಿ ಪಂಚಾತಿಕೆ ಬರವು ದಾಂತಿನಕಲೆಗ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಕೊರ್ಪಿನವು, ಜಾಗೆದ ಕರಾರು ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಪಿನವುವ == ವೈದ್ಯೆರಾದ್== ವಂಶಾನುಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ್ ಬೈದಿ [[ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ]] ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ತೈಲ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾತಾ ಕುಟುಂಬದಕಲೆಗ್ ತೆರಿದುಂಡುಂಡು.ಪಿಟ್ಟ್, ಸೀತ, ಜರ, ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಈ ತೈಲ ಅವಶ್ವವಾದ್ ಬೋಡು. == ಕಡೇ ದಿನೊಕ್ಕುಲು== ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] if5jheeumzkuu6exbpop88bs0uokytp 363817 363813 2026-08-02T17:33:18Z BENET G AMANNA 60 /* ಸಂಸಾರ */ 363817 wikitext text/x-wiki {{Notability|date=ಜನವರಿ ೨೦೨೬}} {{unreferenced}} '''ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ''' (James Ramana Amanna) ಮೇರ್ ೧೯೧೫ನೇ ಇಸವಿ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬೆಂಜಮೀನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮ್ಮನ್ನ ದಂಪತಿಳೆ ೧೩ ನೇ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಮೊಕುಲು ಮೂಲತ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜೊಡ್ದು ೧೮೫೧ ಕ್ಕ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮತೊಕ್ಕು ಸೇರ್ದಿನಕುಲು. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಆಂಡಲಾ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರ ==ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ== ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆಡುಪ್ಪು ಯು,ಬಿ.ಯಂ.ಸಿ. ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ಪರೆ ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ ಮುಗಿತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪುಡಿತ್ತಿ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಡ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಡಡುಪ್ಪು ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್ == ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ== ಶಾಲೆ ಕಲ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಪಾಂಗಾಳೊಡುಪ್ಪು ಶಾಲೆಡ್ ಒಂತೆ ಸಮಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಕಲ್ತಿನ ಶಾಲೆಡ್ ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್, ಅಪರ ಅರೆನ ಶಾಲೆಡ್ ಎಸ್. ಆರ್. ಪುರ್ಟಾಡೋ ಮೇರ್ ಶಾಲೆದ ಹೆಡ್ ಮಾಸ್ಟ್ರೂ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿದಕುಲು ತನ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಆ ಶಾಲೆದ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಗುರುಕ್ಕುಲು ಆದಿತ್ತಿನಕುಲೇ ಆ ಶಾಲೆಡ್ ಪಾಠ ಮಲ್ಪು ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕಲೆಗ್ ಗುರುಮಠೊಟ್ಟು ದೈವಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿಲಾ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ರಮಣ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತಿದ್ ಕಾಪು, ಕೈಪುಂಜಾಲ್, ಎರ್ಮಾಳ್, ಪೊಲಿಪು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ೧೯೭೬ಟ್ಟ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. == ಶಿಕ್ಷಕ ದೋಸ್ತಿಲು== * ದಾದು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಸುಂದರ್ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಗೋವಿಂದ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ರಾಘು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಮುಜಿಕ್ರ ಮಾಸ್ಟ್ರು == ಕೃಷಿಕೆರಾದ್== ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬತ್ತಿ ಮೇರ್ ಎಲ್ಲಿಡುಪ್ಪುನಗ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನು, ಕಟ್ಟ ಬೇರುನು, ತಾರೆದ ಮುದೆಲ್ ಬುಡ್ಪಾವುನು, ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಬುಳೆತಿ ಊರುನು ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಬುಡಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ತಾರೆದ ದೈ, ಮುಂಚಿದ ದೈ, ತರಕಾರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. == ಸಂಸಾರ== ಮೇರ್ ಹಳೆಯಂಗಡಿದ ಸಲಾತಿಯೇಲ್ ಕರ್ಕಡ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾವಂತಿ ಕರ್ಕಡ ಮೆರೆನ ಮಗಲಾಯಿ ಸರೋಜಿನಿ ಪ್ರೇಮಾವತಿನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಜೋಸಿ, ಒಸಾಲ್ಡ್ ಕಿಶೋರ್, ಲೆನಿನ್,[[ಬೆನೆಟ್ ಜಿ. ಅಮ್ಮನ್ನ]], ಸ್ಟಾಲಿನ್, ರೆನೋಲ್ಡ್ ರತ್ನಾಕರ, ಬುಕಾರ್ಟ್ ಬರ್ಟಿ ಪನ್ಪಿ ೭ ಆಣ್ ಜೋಕುಲುಲಾ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಶಿಲಿಂಗ್ಸಿ ಪನ್ಪಿ ಒರ್ತಿ ಮಗಲ್ ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲು ಮಾತೆರ್ ಸಂಸಾರೊಟುಟ್ಟುಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ರಡ್ಟನೆ ಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಲಾ, ಕಡೆತ್ತ ಮಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗುರು ಆದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ== == ಸಂಗೀತ ಬುಕ್ಕೊ, ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಸೇವೆ ಅತ್ತಂದೆ ರಾಜಿ ಪಂಚಾತಿಕೆ ಬರವು ದಾಂತಿನಕಲೆಗ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಕೊರ್ಪಿನವು, ಜಾಗೆದ ಕರಾರು ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಪಿನವುವ == ವೈದ್ಯೆರಾದ್== ವಂಶಾನುಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ್ ಬೈದಿ [[ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ]] ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ತೈಲ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾತಾ ಕುಟುಂಬದಕಲೆಗ್ ತೆರಿದುಂಡುಂಡು.ಪಿಟ್ಟ್, ಸೀತ, ಜರ, ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಈ ತೈಲ ಅವಶ್ವವಾದ್ ಬೋಡು. == ಕಡೇ ದಿನೊಕ್ಕುಲು== ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] e4eln3dzaay3m9df5m8tdrbuttsi8pv 363818 363817 2026-08-02T17:35:43Z BENET G AMANNA 60 /* ಸಂಸಾರ */ 363818 wikitext text/x-wiki {{Notability|date=ಜನವರಿ ೨೦೨೬}} {{unreferenced}} '''ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ''' (James Ramana Amanna) ಮೇರ್ ೧೯೧೫ನೇ ಇಸವಿ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬೆಂಜಮೀನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮ್ಮನ್ನ ದಂಪತಿಳೆ ೧೩ ನೇ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಮೊಕುಲು ಮೂಲತ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜೊಡ್ದು ೧೮೫೧ ಕ್ಕ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮತೊಕ್ಕು ಸೇರ್ದಿನಕುಲು. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಆಂಡಲಾ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರ ==ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ== ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆಡುಪ್ಪು ಯು,ಬಿ.ಯಂ.ಸಿ. ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ಪರೆ ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ ಮುಗಿತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪುಡಿತ್ತಿ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಡ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಡಡುಪ್ಪು ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್ == ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ== ಶಾಲೆ ಕಲ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಪಾಂಗಾಳೊಡುಪ್ಪು ಶಾಲೆಡ್ ಒಂತೆ ಸಮಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಕಲ್ತಿನ ಶಾಲೆಡ್ ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್, ಅಪರ ಅರೆನ ಶಾಲೆಡ್ ಎಸ್. ಆರ್. ಪುರ್ಟಾಡೋ ಮೇರ್ ಶಾಲೆದ ಹೆಡ್ ಮಾಸ್ಟ್ರೂ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿದಕುಲು ತನ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಆ ಶಾಲೆದ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಗುರುಕ್ಕುಲು ಆದಿತ್ತಿನಕುಲೇ ಆ ಶಾಲೆಡ್ ಪಾಠ ಮಲ್ಪು ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕಲೆಗ್ ಗುರುಮಠೊಟ್ಟು ದೈವಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿಲಾ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ರಮಣ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತಿದ್ ಕಾಪು, ಕೈಪುಂಜಾಲ್, ಎರ್ಮಾಳ್, ಪೊಲಿಪು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ೧೯೭೬ಟ್ಟ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. == ಶಿಕ್ಷಕ ದೋಸ್ತಿಲು== * ದಾದು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಸುಂದರ್ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಗೋವಿಂದ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ರಾಘು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಮುಜಿಕ್ರ ಮಾಸ್ಟ್ರು == ಕೃಷಿಕೆರಾದ್== ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬತ್ತಿ ಮೇರ್ ಎಲ್ಲಿಡುಪ್ಪುನಗ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನು, ಕಟ್ಟ ಬೇರುನು, ತಾರೆದ ಮುದೆಲ್ ಬುಡ್ಪಾವುನು, ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಬುಳೆತಿ ಊರುನು ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಬುಡಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ತಾರೆದ ದೈ, ಮುಂಚಿದ ದೈ, ತರಕಾರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. == ಸಂಸಾರ== ಮೇರ್ ಹಳೆಯಂಗಡಿದ ಸಲಾತಿಯೇಲ್ ಕರ್ಕಡ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾವಂತಿ ಕರ್ಕಡ ಮೆರೆನ ಮಗಲಾಯಿ ಸರೋಜಿನಿ ಪ್ರೇಮಾವತಿನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಜೋಸಿ, ಒಸಾಲ್ಡ್ ಕಿಶೋರ್, ಲೆನಿನ್,[[ಬೆನೆಟ್ಅ ಮ್ಮನ್ನ]], ಸ್ಟಾಲಿನ್, ರೆನೋಲ್ಡ್ ರತ್ನಾಕರ, ಬುಕಾರ್ಟ್ ಬರ್ಟಿ ಪನ್ಪಿ ೭ ಆಣ್ ಜೋಕುಲುಲಾ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಶಿಲಿಂಗ್ಸಿ ಪನ್ಪಿ ಒರ್ತಿ ಮಗಲ್ ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲು ಮಾತೆರ್ ಸಂಸಾರೊಟುಟ್ಟುಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ರಡ್ಟನೆ ಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಲಾ, ಕಡೆತ್ತ ಮಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗುರು ಆದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ== == ಸಂಗೀತ ಬುಕ್ಕೊ, ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಸೇವೆ ಅತ್ತಂದೆ ರಾಜಿ ಪಂಚಾತಿಕೆ ಬರವು ದಾಂತಿನಕಲೆಗ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಕೊರ್ಪಿನವು, ಜಾಗೆದ ಕರಾರು ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಪಿನವುವ == ವೈದ್ಯೆರಾದ್== ವಂಶಾನುಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ್ ಬೈದಿ [[ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ]] ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ತೈಲ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾತಾ ಕುಟುಂಬದಕಲೆಗ್ ತೆರಿದುಂಡುಂಡು.ಪಿಟ್ಟ್, ಸೀತ, ಜರ, ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಈ ತೈಲ ಅವಶ್ವವಾದ್ ಬೋಡು. == ಕಡೇ ದಿನೊಕ್ಕುಲು== ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] f0afztuak2w6zkcol03qmlyh4movdce 363819 363818 2026-08-02T17:36:48Z BENET G AMANNA 60 /* ಸಂಸಾರ */ 363819 wikitext text/x-wiki {{Notability|date=ಜನವರಿ ೨೦೨೬}} {{unreferenced}} '''ಜೇಮ್ಸ್ ರಮಣ ಅಮ್ಮನ್ನ''' (James Ramana Amanna) ಮೇರ್ ೧೯೧೫ನೇ ಇಸವಿ ಉಡುಪಿ ತಾಲೂಕುದ ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆ ಪನ್ಪಿ ಜಾಗೆಡ್ ಬೆಂಜಮೀನ್ ಅಮ್ಮನ್ನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಮ್ಮನ್ನ ದಂಪತಿಳೆ ೧೩ ನೇ ಜೋಕುಲೆಡ್ ಒರಿ ಆದ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಮೊಕುಲು ಮೂಲತ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜೊಡ್ದು ೧೮೫೧ ಕ್ಕ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಮತೊಕ್ಕು ಸೇರ್ದಿನಕುಲು. ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬ ಆಂಡಲಾ ಮಾತಾ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರೆ ಅಪ್ಪೆ ಅಮ್ಮಾಡ್ಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಜೋಕುಲೆಗ್ ವಿದ್ಯೆ ಕೊರಿಯೆರ ==ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ== ಪಾಂಗಾಳ ಗುಡ್ಡೆಡುಪ್ಪು ಯು,ಬಿ.ಯಂ.ಸಿ. ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ಪರೆ ಸೇರ್ದ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿದ್ಯಾಬ್ಯಾಸ ಮುಗಿತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪುಡಿತ್ತಿ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಡ್ ಹೈಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಡಡುಪ್ಪು ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್ == ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ== ಶಾಲೆ ಕಲ್ತಿ ಕೂಡ್ಲೆ ಪಾಂಗಾಳೊಡುಪ್ಪು ಶಾಲೆಡ್ ಒಂತೆ ಸಮಯ ಶಿಕ್ಷಕರಾಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಕಲ್ತಿನ ಶಾಲೆಡ್ ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ಶಾಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತೆರ್, ಅಪರ ಅರೆನ ಶಾಲೆಡ್ ಎಸ್. ಆರ್. ಪುರ್ಟಾಡೋ ಮೇರ್ ಶಾಲೆದ ಹೆಡ್ ಮಾಸ್ಟ್ರೂ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನರಿದಕುಲು ತನ್ಕುಲು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಆ ಶಾಲೆದ ಕೈತಲಿತ್ತಿ ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಗುರುಕ್ಕುಲು ಆದಿತ್ತಿನಕುಲೇ ಆ ಶಾಲೆಡ್ ಪಾಠ ಮಲ್ಪು ಕ್ರಮ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕಲೆಗ್ ಗುರುಮಠೊಟ್ಟು ದೈವಜ್ಞಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿಲಾ ಆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕುಡ್ಲದ ಸರಕಾರಿ ಶಿಕ್ಷಕ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತ್ ದ್ ಆಯಿಬುಕ್ಕೊ ರಮಣ ಮಾಸ್ಟ್ರು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದಿತ್ತಿದ್ ಕಾಪು, ಕೈಪುಂಜಾಲ್, ಎರ್ಮಾಳ್, ಪೊಲಿಪು ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಶಿಕ್ಷಕೆರಾದ್ ೧೯೭೬ಟ್ಟ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. == ಶಿಕ್ಷಕ ದೋಸ್ತಿಲು== * ದಾದು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಸುಂದರ್ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಗೋವಿಂದ ಮಾಸ್ಟ್ರು * ರಾಘು ಮಾಸ್ಟ್ರು * ಮುಜಿಕ್ರ ಮಾಸ್ಟ್ರು == ಕೃಷಿಕೆರಾದ್== ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬತ್ತಿ ಮೇರ್ ಎಲ್ಲಿಡುಪ್ಪುನಗ, ಕಂಡ ದಪ್ಪುನು, ಕಟ್ಟ ಬೇರುನು, ತಾರೆದ ಮುದೆಲ್ ಬುಡ್ಪಾವುನು, ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನು ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆಗ್ ಸೇರಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಾನ್ ಬುಳೆತಿ ಊರುನು ಬುಡ್ದು ಬೇತೆ ಬುಡಾರೊಡು ಉಪ್ಪುನಗ ತಾರೆದ ದೈ, ಮುಂಚಿದ ದೈ, ತರಕಾರಿ ಇಂಚಿತ್ತಿ ಬೇಲೆನ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. == ಸಂಸಾರ== ಮೇರ್ ಹಳೆಯಂಗಡಿದ ಸಲಾತಿಯೇಲ್ ಕರ್ಕಡ ಬುಕ್ಕೊ ಶಾವಂತಿ ಕರ್ಕಡ ಮೆರೆನ ಮಗಲಾಯಿ ಸರೋಜಿನಿ ಪ್ರೇಮಾವತಿನ್ ಮದ್ಮೆ ಆಯೆರ್. ಮೆರೆಗ್ ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಜೋಸಿ, ಒಸಾಲ್ಡ್ ಕಿಶೋರ್, ಲೆನಿನ್,[[ಬೆನೆಟ್ ಅಮ್ಮನ್ನ]], ಸ್ಟಾಲಿನ್, ರೆನೋಲ್ಡ್ ರತ್ನಾಕರ, ಬುಕಾರ್ಟ್ ಬರ್ಟಿ ಪನ್ಪಿ ೭ ಆಣ್ ಜೋಕುಲುಲಾ ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಶಿಲಿಂಗ್ಸಿ ಪನ್ಪಿ ಒರ್ತಿ ಮಗಲ್ ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲು ಮಾತೆರ್ ಸಂಸಾರೊಟುಟ್ಟುಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ರಡ್ಟನೆ ಮಗೆ ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಲಾ, ಕಡೆತ್ತ ಮಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಗುರು ಆದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ== == ಸಂಗೀತ ಬುಕ್ಕೊ, ಇಂಗ್ರೇಜಿದ ಸೇವೆ ಅತ್ತಂದೆ ರಾಜಿ ಪಂಚಾತಿಕೆ ಬರವು ದಾಂತಿನಕಲೆಗ್ ಕಾಕಜಿ ಬರೆದ್ ಕೊರ್ಪಿನವು, ಜಾಗೆದ ಕರಾರು ಪತ್ರೊಲೆನ್ ಬರೆಪಿನವುವ == ವೈದ್ಯೆರಾದ್== ವಂಶಾನುಪಾರಂಪರ್ಯವಾದ್ ಬೈದಿ [[ಬಾಲಗ್ರಹ ತೈಲ]] ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಈ ತೈಲ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾತಾ ಕುಟುಂಬದಕಲೆಗ್ ತೆರಿದುಂಡುಂಡು.ಪಿಟ್ಟ್, ಸೀತ, ಜರ, ಇಂಚಿತ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಈ ತೈಲ ಅವಶ್ವವಾದ್ ಬೋಡು. == ಕಡೇ ದಿನೊಕ್ಕುಲು== ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] gl34h1qkng8n45m9e2ikg6rnqupvdlk 828 10533 363836 360481 2026-08-03T06:14:30Z ChiK 1136 363836 Scribunto text/plain return { blurb = "''ಮೂಲೊಲೆನ್ ನಾಡ್ಲೆ:''&nbsp;$1&nbsp;–&nbsp;$2", introLink = { code = 'google' }, links = { { code = 'google news', display = 'news' }, { code = 'google newspapers', display = 'newspapers' }, { code = 'google books', display = 'books' }, { code = 'google scholar', display = 'scholar' }, { code = 'jstor', display = 'JSTOR' } }, isUsedInMainspace = true } 9qd1oxp212ix5gm5e7kja9moa61izon 0 13589 363824 363751 2026-08-02T23:50:00Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363824 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_suffix = | image = Ashaji.jpg | image_size = | alt = | caption = ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ | birth_name = ಆಶಲತಾ ದೀನನಾಥ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ | birth_date = ೮ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೩ | birth_place = ಗೋರ್, ಸಾಂಗ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಪೂರ್ವ ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|2026|04|12|1933|09|08|df=y}} | death_place = [[ಮುಂಬಯಿ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | occupation = {{flatlist| * [[ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ]] * ಉದ್ಯಮಿ * ನಟಿ * ದೂರದರ್ಶನ ಕಲಾವಿದೆ }} | years_active = ೧೯೪೩–೨೦೨೬ | mother = | father = ದೀನನಾಥ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ | spouse = ಗಣಪತ್ ರಾವ್ ಭೋಸ್ಲೆ<br>(ವಿವಾಹ-೧೯೪೯; ಮೃತ ೧೯೬೬)<br>ಆರ್. ಡಿ. ಬರ್ಮನ್<br>(ವಿವಾಹ-೧೯೮೦; ಮೃತ-೧೯೯೦)<br> | children = ೩ | family = | relatives = | works = | awards = | honours = [[ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪುರಸ್ಕಾರ]] (೨೦೦೦)<br/> [[ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ]] (೨೦೦೮)<br/> [[ಬಂಗ ಭೂಷಣ]] (೨೦೧೮)<ref>{{cite web|url=https://www.jagonews24.com/international/news/428839|title='বঙ্গবিভূষণ' পুরস্কার পেলেন আশা ভোঁসলে, সমরেশ, প্রসেনজিৎ|date=22 May 2018|access-date=26 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20240202143434/https://www.jagonews24.com/international/news/428839|archive-date=2 February 2024|website=jagonews24.com|language=bn|trans-title=Banga Bibhushan for Asha Bhosle, Samaresh, Prasenjit and others}}</ref><br/> ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಭೂಷಣ (೨೦೧೧) | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[ಚಲನಚಿತ್ರ ಗಾಯಕಿ]] * [[ಖವ್ವಾಲಿ]]<ref name="auto"/> * [[ಘಝಲ್]]s<ref>{{Cite web|url=https://gaana.com/album/the-golden-collection-memorable-ghazals-and-geets-asha-bhosle|title=Asha Bhosle Songs: The Golden Collection – Memorable Ghazals And Geets – Asha Bhosle MP3 Urdu Songs by Asha Bhosle|access-date=9 February 2022|website=Gaana}}</ref> * [[ಜಾನಪದ]] * [[ಭಜನೆ]]s<ref>{{Cite web|url=https://www.saregama.com/artist/asha-bhosle_816/bhajan_33722/songs|title=Asha Bhosle Bhajan songs – Download Bhajan MP3 Song of Asha Bhosle|website=Saregama.com|access-date=9 February 2022}}</ref> * [[ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತ]]<ref>{{Cite web|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/happy-birthday-asha-bhosle-some-lesser-known-facts-about-the-queen-of-indie-pop/articleshow/77986495.cms|title=Happy Birthday Asha Bhosle: Some lesser-known facts about the Queen of Indie Pop – Mumbai Mirror|website=Mumbaimirror.indiatimes.com|access-date=9 February 2022}}</ref> * [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/special/85-unforgettable-asha-bhosle-songs/20180907.htm|title = 85 UNFORGETTABLE Asha Bhosle songs|website=Rediff.com}}</ref> * [[ಗುರ್ಬನಿ]]<ref>"Gurbani Shabad By Asha Bhonsale Music Playlist: Best Gurbani Shabad By Asha Bhonsale MP3 Songs on Gaana.com" https://web.archive.org/web/20240703212720/https://gaana.com/playlist/amp/dr-joginder-singh-chhabra-gurbani-shabad-by-asha-bhonsale.html</ref> * [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ]]<ref>"Nazrul Geeti Songs Download: Nazrul Geeti MP3 Bengali Songs Online Free on Gaana.com" https://web.archive.org/web/20241007094009/https://gaana.com/album/amp/nazrul-geeti-vol2.html</ref> * [[ರವೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತ]]<ref>{{Cite web|url=https://gaana.com/playlist/anupam-28-asha-bhosle-rabindra-sangeet|title=Playlist ASHA BHOSLE RABINDRA SANGEET on Gaana.com|website=Gaana|access-date=9 February 2022}}</ref> }} }} }} '''ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ''' ({{IPA||audio=LL-Q67999865 (tcy)-Babitha Shetty-ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ.wav }}) <ref>ಮೇರ್ ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಗಾಯಕಿ. ಮೆರೆನ್ ಆಶಾಜಿ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.</ref>. ಭಾರತಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]] ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕಿ ಮೇರ್.<ref name="britannica">{{cite book|author=Gulzar; Nihalani, Govind; Chatterji, Saibal|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|url=https://archive.org/details/encyclopaediaofh0000unse_p6q3|year=2003|publisher=Popular Prakashan|isbn=8179910660|pages=532–533}}</ref><ref name="monopolity">{{cite web|title=Only the best preferred|url=http://www.hindu.com/2001/05/18/stories/09180701.htm|date=18 May 2001|author=Gangadhar, v.|publisher=''[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]''|accessdate=2009-07-22|archive-date=2003-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20030823024402/http://www.hindu.com/2001/05/18/stories/09180701.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|title=The Garland Encyclopedia of World Music|year=2000|author=Arnold, Alison|publisher=Taylor & Francis|isbn=0824049462|pages=420–421}}</ref> ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನ್ ಮೇರ್ ೧೯೪೩ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಸುಮಾರ್ ೧೦೦೦ ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಗ್ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನೊನ್ ಕೊರ್ತೆರ್, ಬುಕ್ಕ ಭಾರತ ಅಂಚನೆ ಪಿದಯ್ ಊರುಡ್ಲಾ ಗಾನಗೋಷ್ಟಿಲೆಡ್ ಬಾಗವಹಿಸಾದೆರ್. == ಪುಟ್ಟು == ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಮೇರ್ ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೩ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಸಾಂಗ್ಲಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.<ref>{{cite web|title=Asha Bhosle Biography: Age, Birth, Early Life, Family, Education, Singing Career, Net Worth, Awards and Honours, and more|url=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/asha-bhosle-biography-1642502009-1|website=Jagranjosh.com|accessdate=29 February 2024|language=en|date=7 February 2022}}</ref> == ಮಾನಾದಿಗೆಲು == ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಮೇರ್ ೧೮ ಸರ್ತಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ ಫಿಲ್ಮ್‌ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆದ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ಏಲ್ ಸರ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದ್ ದೆರ್.[https://web.archive.org/web/20160106123803/http://www.asha-bhonsle.com/awards ಆಶಾ ಭೋಂಸ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]. ಆಶಾ ಮೇರ್ ಗೆಂದ್ ದಿನ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೇರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು: * ೧೯೬೮: "ಗರೀಬೋಂ ಕಿ ಸುನೋ" (''ದಸ್ ಲಾಕ್'', ೧೯೬೬) * ೧೯೬೯: "ಪರ್ದೇ ಮೇ ರೆಹನೆ ದೋ" (''ಶಿಕಾರ್'', ೧೯೬೮) * ೧೯೭೨: "ಪಿಯಾ ತೂ ಅಬ್ ತೊ ಆಜಾ" (''ಕಾರವಾನ್'', ೧೯೭೧) * ೧೯೭೩: "ದಮ್ ಮಾರೊ ದಮ್" (''ಹರೇ ರಾಮ ಹರೇ ಕೃಷ್ಣಾ'', ೧೯೭೨) * ೧೯೭೪: "ಹೋನೆ ಲಗೀ ಹೈ ರಾತ್" (''ನೈನಾ'', ೧೯೭೩) * ೧೯೭೫: "ಚೈನ್ ಸೆ ಹಮ್ಕೋ ಕಭೀ" (''ಪ್ರಾಣ್ ಜಾಯೇ ಪರ್ ವಚನ್ ನಾ ಜಾಯೆ'', ೧೯೭೪) * ೧೯೭೯: "ಯೇ ಮೇರಾ ದಿಲ್" (''ಡಾನ್'', ೧೯೭೮)<ref>{{cite web|title=Asha Bhosle - Awards|url=https://www.imdb.com/name/nm0080427/awards/|website=IMDb|accessdate=29 February 2024}}</ref> == ಬೇತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * ೧೯೯೬ - ವಿಶೇಷ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (''ರಂಗೀಲಾ'', ೧೯೯೫) * ೨೦೦೮ - ಫಿಲಂಫೇರ್ ಲೈಫ್‌ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಅವಾರ್ಡ್ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಆಶಾ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ: * ೧೯೮೧: ''ದಿಲ್ ಚೀಝ್ ಕ್ಯಾ ಹೈ'' (''ಉಮ್ರಾವೊ ಜಾನ್'' ) * ೧೯೮೬: ''ಮೇರಾ ಕುಚ್ ಸಮಾನ್'' (''ಇಜಾಝತ್'' ) * ೧೯೮೯: ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ([[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]] ಸರ್ಕಾರ). * ೧೯೯೭: ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವೀಡಿಯೋಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (''ಜಾನಂ ಸಮ್ಜಾ ಕರೋ'' ಆಲ್ಬಂಗಾಗಿ). * ೧೯೯೭: ಎಂಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (''ಜಾನಂ ಸಮ್ಜಾ ಕರೊ'' ಆಲ್ಬಂಗ್). * ೧೯೯೭: ಚಾನಲ್ ವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (''ಜಾನಂ ಸಮ್ಜಾ ಕರೋ'' ಆಲ್ಬಂಗ್). * ೧೯೯೯: ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ([[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ಸರ್ಕಾರ) * ೨೦೦೦: ಸಿಂಗರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಿಲೆನಿಯಂ (ದುಬೈ). * ೨೦೦೦: ಝೀ ಗೋಲ್ಡ್ ಬಾಲಿವುಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ (''ತಕ್ಷಕ್'' ಚಿತ್ರೊದ ''ಮುಝೆ ರಂಗ್ ದೆ'' ಪದೊಕ್ಕ್). * ೨೦೦೧: ಎಂಟಿವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ( ''ಕಂಬಕ್ತ್ ಇಷ್ಕ್'' ಚಿತ್ರೊಗ್).<ref>{{cite news|title=Asha Bhosle Awards|url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Asha-Bhosle/awards|accessdate=29 February 2024|work=The Times of India}}</ref> * ೨೦೦೨: ಬಿಬಿಸಿ ಲೈಫ್ ಟೈಮ್ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೨: ಝೀ ಸಿನೆ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಸಿಂಗರ್ - ಗಾಯಕಿ (''ಲಗಾನ್'' ಚಿತ್ರದ ''ರಾಧಾ ಕೈಸೆ ನ ಜಲೆ'' ಪದೊಕ್ಕ್). * ೨೦೦೨: ಝೀ ಸಿನಿ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್. * ೨೦೦೨: ಸ್ಕ್ರೀನ್ ವೀಡಿಯೋಕಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (''ಲಗಾನ್'' ಚಿತ್ರೊದ ''ರಾಧಾ ಕೈಸೇ ನ ಜಲೆ'' ಪದೊಕ್ಕ್). * ೨೦೦೨: ಸ್ಯಾನ್ಸೂಯಿ ಮೂವೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (''ಲಗಾನ್'' ಚಿತ್ರೊದ ''ರಾಧಾ ಕೈಸೆ ನ ಜಲೆ'' ಪದೊಕ್ಕ್). * ೨೦೦೩: ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೊಗ್ ಕೊರ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾದ್ ಸ್ವರಾಲಯ ಯೇಸುದಾಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. * ೨೦೦೪:ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಛೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಿಂದ ''ಲಿವಿಂಗ್ ಲಿಜೆಂಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''. [[File:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil presenting the Padma Vibhushan to Dr.(Smt.) Asha Bhosle, famous playback singer, at an Investiture-I Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on May 05, 2008.jpg|thumb|ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ ಮೇರ್ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೇಲ್ ಮೆರೆರ್ದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ಚಿತ್ರೊ]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024]] 6vojsdnejrje0pp2bojcfs1fltuy111 3 17732 363790 190020 2026-08-02T15:45:06Z Pathoschild 142 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 363790 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 2 17733 363789 190021 2026-08-02T15:09:34Z Pathoschild 142 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 363789 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 2 24391 363833 363678 2026-08-03T03:05:48Z Hariprasad Shetty10 6127 363833 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = ಕೌಡೂರು ಸದಾನಂದ ಹೆಗ್ಡೆ |image = K. S. Hegde.jpg |image_size = 200px |office = 7ನೇ ಲೋಕ ಸಭೆದ ಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ |term_start = 21 ಜುಲೈ 1977 |term_end = 21 ಜನವರಿ 1980 |predecessor = ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ |successor = ಬಲರಾಮ್ ಜಾಖರ್ |deputy = ಗೋಡೆ ಮುರಹರಿ |office1 = ಭಾರತದ ಸಂಸದೆರ್ |constituency1 = ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ |term_start1 = 1977 |term_end1 = 1980 |predecessor1 = ''ಹೊಸ ಸ್ಥಾನ'' |successor1 = ಟಿ. ಆರ್. ಶಾಮಣ್ಣ |office2 = ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ |term_start2 = 17 ಜುಲೈ 1967 |term_end2 = 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 1973 |nominator2 = ಕೆ. ಎನ್. ವಾಂಚೂ |appointer2 = ಸರ್ವಪಳ್ಳಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ |office3 = ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ |term_start3 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1966 |term_end3 = 16 ಜುಲೈ 1967 |predecessor3 = ''ಹೊಸ ಸ್ಥಾನ'' |successor3 = ಇಂದರ್ ದೇವ್ ದುವಾ |nominator3 = ಕೆ. ಸುಬ್ಬರಾವ್ |appointer3 = ಸರ್ವಪಳ್ಳಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ |office4 = ಮೈಸೂರು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ |term_start4 = 26 ಆಗಸ್ಟ್ 1957 |term_end4 = 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1966 |appointer4 = ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ |birth_date = 11 ಜೂನ್ 1909 |birth_place = ಕೌಡೂರು ಗ್ರಾಮ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ (ಇತ್ತೆದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]]) |death_date = {{death date and age|1990|5|25|1909|6|11|df=y}} |death_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], ಭಾರತ |party = ಜನತಾ ಪಕ್ಷ |spouse = ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಹೆಗ್ಡೆ |children = 6, (ಒರಿ ಎನ್. ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ) |alma_mater = ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು, ಚೆನ್ನೈ, ಮದ್ರಾಸ್ ಲಾ ಕಾಲೇಜು }} cpd2ltnm9rkqddm9g07onpvdow09dsf 363834 363833 2026-08-03T03:38:35Z Hariprasad Shetty10 6127 363834 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಎಸ್.ಜೆ. | image = Cedric Prakash ICPA.jpg | caption = 2021ರ ICPA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ | birth_date = 3 November 1951 (ವರ್ಷ 74) | birth_place = ಮುಂಬೈ, ಭಾರತ | alma_mater = ಸೇಂಟ್ ಜೇವಿಯರ್ಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಮುಂಬೈ | occupation = ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಾದ್ರಿ (ಜೆಸುಯಿಟ್) | known_for = ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೋರಾಟ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ | awards = {{ubl | 1972 – ''Man of the Year Award'' | 1995 – ''ಕಬೀರ್ ಪುರಸ್ಕಾರ'' | 1996 – ''ಅನುಭಾಯಿ ಚಿಮನ್ಲಾಲ್ ನಾಗರಿಕಾ ಪುರಸ್ಕಾರ'' | 2003 – ''ರಫಿ ಅಹ್ಮದ್ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' | 2004 – ''ಫಾ. ಪರಮಾನಂದ ದಿವಾರ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' | 2006 – ''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' | 2006 – ''Chevalier de la Légion d'Honneur'' (Knight of the Legion of Honour) | 2013 – ''ಮದರ್ ತೆರೆಸಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' | 2021 – ''ಫಾ. ಲೂಯಿಸ್ ಕರೇನೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' }} }} '''ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್''' (ಜನನ: 3 ನವೆಂಬರ್ 1951)<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mangalorean.com/rev-fr-cedric-prakash-mangalorean-star/|title=Rev. Fr. Cedric Prakash - Mangalorean Star|first=Team|last=Mangalorean|date=1 July 2004}}</ref> ಭಾರತದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪಾದ್ರಿ ಮತ್ [[ಜೆಸುಯಿಟ್]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆ ([[Society of Jesus]])ದ ಸದಸ್ಯೆರ್. ಅಯೆರ್ [[ಗುಜರಾತ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್, ಸದ್ಯ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]], [[ಗುಜರಾತ್]]ಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆರ್. ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಲು, ಸಾಮರಸ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಗಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ಹೋರಾಟಲೆಗಾದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧೆರ್. ವಿಶೇಷವಾದ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಲೆನ ರಕ್ಷಣೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿದ ವಿಷಯಲೆನ್ ಕುರಿತ್ತಾದ್ ಅಯೆರ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತೆರ್. ಅಯೆರ್ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]], [[ಶಾಂತಿ]], ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ಪರಿಸರ, ಸನ್ನಿವೇಶಾನುಗುಣ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] ಕುರಿತು ಬಹಳ ಲೇಖನಲು ಬರೆದವೆರಾದ್ ಪರಿಚಿತೆರ್. ಅಯೆರೆನ ಲೇಖನಲು ಭಾರತ ಮತ್ ವಿದೇಶದ ಪತ್ರಿಕೆಲು, ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಲು ಮತ್ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಲುಡ್ ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಪ್ರಕಟ ಆಪುಂಡು. ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾರತ, [[ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಕೆಲವು ಕಾಲೇಜುಲು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಲು ಮತ್ ಸೆಮಿನರಿಲೆಡ್ ಅತಿಥಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುನೆರ್. ಅಯೆರ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಗುಜರಾತಿ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪನ್ಪಿನ ನಾಕ್ ಭಾಷೆಲೆನ್ ಮಾತಾಡೆರ್. 1974ರ ಜುಲೈ 16ಡ್ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]]ಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ [[ಗುಜರಾತ್]] ಜೆಸುಯಿಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನವಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ (Jesuit Novitiate)ಡ್ ಸೇರೆರ್. ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷದ ಪಿರೆ, 1976ರ ಜುಲೈ 31ಡ್, ಅಯೆರ್ [[ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್]]ಡ್ ಬಡತನ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮತ್ ವಿಧೇಯತೆದ ಮೊದಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ರತಲೆನ್ (First Vows) ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. 1977ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ದಿಂಚ 1979ರ ಮೇ ವರಗೆ, ಜೆಸುಯಿಟ್ ತರಬೇತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಯಿನ ಅಯೆರ್ ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಭಿಲೋಡಾ ಆದಿವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಅವಧಿಡ್ ಆದಿವಾಸಿಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಲು ಮತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾದ್ ಅಯೆರ್ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1979ರ ಜೂನ್‌ಡ್ ಅಯೆರ್ [[ಕೊಡೈಕನಾಲ್]]ದ ಶೆಂಬಗನೂರಿಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ ''ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್''ಡ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸನ್ ಆರಂಭಿಸೆರ್. 1980ಡ್ ಕಾಲೇಜ್ [[ಚೆನ್ನೈ]]ದ ಸತ್ಯ ನಿಲಯಂಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆಯಿನ ಪಿರೆ, ಅಯೆರ್ ಅತ್ತಂಡೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದವಿನ್ ಪೂರ್ಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಪಿರೆ ಒಂಜಿ ವರ್ಷ, [[ವಡೋದರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸೇವಾಸಿಡ್ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಸಂಘ ನಡೆಸುನ ವಸತಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆದ ವಾರ್ಡನ್ ಆಯಿನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1982 ದಿಂಚ 1985 ವರಗೆ ಅಯೆರ್ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರ (Theology)ದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಅವಧಿದ ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಣ [[ವಿದ್ಯಾ ಜ್ಯೋತಿ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], ದೆಹಲಿ (Vidya Jyoti)ಡ್ ನೆರವೆರ್ತೆರ್. 1984ರ ನವೆಂಬರ್‌ಡ್ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದ ಮೆಲೆ ನಡಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಪಿರೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆಯಿನ ಮತ್ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿನ ಕುಟುಂಬಲೆಗ್ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಡ್ ವಿದ್ಯಾ ಜ್ಯೋತಿದ ಪರವಾದ್ ಸಂಯೋಜಕೆರ್ಲೆನಡ್ ಒಬ್ಬೆರಾಯಿನೆರ್. ಅಯೆರ್ ಆ ಕಾಲಡ್ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮತ್ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಕಾರ್ಯೊಲೆಡ್ ಲಾ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1985ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 27ಡ್ ಮುಂಬೈದ ಬಾಂದ್ರಾ ಉಂಡಾಯಿನ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಡ್, ಬಾಂಬೆ ಮಹಾಧರ್ಮಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಹಾಯಕ ಬಿಷಪ್ [[ಫರ್ಡಿನಾಂಡ್ ಫೋನ್ಸೇಕಾ]]ರೆನ ಕೈಂದ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಾದ್ರಿಯಾಯಿನ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದೆರ್. 1985ರ ಮೇಡ್ ಅಯೆರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಉಮರ್ಪಾಡಾ ಪ್ರದೇಶಗ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಅತ್ತ ವಾಸವ ಮತ್ ಚೌಧರಿ [[ಆದಿವಾಸಿ]] ಸಮುದಾಯೊಡನೆ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತುದ್, ಆದಿವಾಸಿಲೆನ ಹಕ್ಕುಲು, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ ಸಬಲೀಕರಣಗಾದ್ ಶ್ರಮಿಸೆರ್. 1987ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ಡ್ ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ [[St. Xavier's Social Service Society|ಸೇಂಟ್ ಜೇವಿಯರ್ಸ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಸೊಸೈಟಿ]] (SXSSS)ದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾಯೆರ್. ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಡ್ ಅಯೆರ್ ತನ್ನ ತಂಡೊಡನೆ ನವೀನ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ, ಜನಸಂಘಟನೆ ಮತ್ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಕಾರ್ಯ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯೆರ್ '''Centre for Orientation, Documentation and Research (CORD)''' ಮತ್ '''SHANTI''' ಪನ್ಪಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. SHANTI ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಧರ್ಮಾಂತರ ಸಂವಾದ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ ಶಾಂತಿನ ಉತ್ತೇಜಿಪುನದು ಆಂಡು. SXSSSದ ಕಾರ್ಯೊಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ದ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಮತ್ ಉತ್ತರ ಮತ್ ಮಧ್ಯ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ನಡಪೆರ್. ಅನೇಕ ವರ್ಷೊಲೆನ ಕಾಲ ಅಯೆರ್ ಅಮೇರಿಕಾಡ್ ನೆಲೆ ಆಯಿನ [[Catholic Relief Services]] (CRS) ಸಂಸ್ಥೆದ ಉತ್ತರ ಮತ್ ಮಧ್ಯ ಗುಜರಾತ್‌ದ ಸಹಭಾಗಿಯಾಯಿನ (Counterpart) ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.1992ರ ಜೂನ್‌ಡ್ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆ (NGO) ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಯಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಪರಿಸರ ಮತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾದ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪಿನ ''United Nations Conference on Environment and Development'' (UNCED), ಅಂದರೆ [[ಭೂ ಶೃಂಗಸಭೆ]] (Earth Summit), [[ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೈರೊ]], ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1994ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ಡ್ ಅಯೆರ್ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]]ದ [[ಕೈರೋ]]ಡ್ ನಡಿನ ''International Conference on Population and Development'' (ICPD)ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸೆರ್. 1997ರ ಜೂನ್‌ಡ್ ಅಯೆರ್ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ದ [[ಗ್ರಾಝ್]]ಡ್ ನಡಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ತ ಐಕ್ಯತಾ ಮಹಾಸಭೆ (European Ecumenical Assembly)ಡ್ ಲಾ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 2001ರ ಜನವರಿ 26ಡ್ ಗುಜರಾತ್‌ಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ ಭೀಕರ [[2001 Gujarat earthquake|ಭೂಕಂಪ]]ದ ಪಿರೆ, ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ''Earthquake Relief and Rehabilitation Service'' (EARRS)ದ ಸಂಯೋಜಕರಾಯೆರ್. ಈ ವೇದಿಕೆ ವಿವಿಧ ಸಂಘಟನೆಲು ಮತ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕಲೆನ್ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುದ್ ಭೂಕಂಪ ಪೀಡಿತಲೆಗ್ ತುರ್ತು ಪರಿಹಾರ, ಪುನರ್ವಸತಿ, ಆಹಾರ ಮತ್ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಲೆನ ವಿತರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಮೇರಿಕಾ ಸರ್ಕಾರಂದ ಬರ್ಪಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುದ್, ಪೀಡಿತ ಜನಕುಲೆಗ್ ಹಂಚುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಲಾ ಅಯೆರ್ ನಿರ್ವಹಿಸೆರ್. == ಹೋರಾಟ ಮತ್ ಸಂಘಟನಾ ನಾಯಕತ್ವ == 2001ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ಡ್ ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]]ಡ್ '''ಪ್ರಶಾಂತ್''' (Prashant) ಪನ್ಪಿನ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕು, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ ಶಾಂತಿ ಕೇಂದ್ರನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 2016ರ ಜನವರಿ ವರಗೆ ಅಯೆರ್ ಈ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾಯಿನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. '''ಪ್ರಶಾಂತ್''' ಗುಜರಾತ್ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ''Province Office for Integral Social Development'' (POISD) ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ ಶಾಂತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಲೆನ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಭಾರತ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬಿಷಪ್ಲೆನ ಸಮ್ಮೇಳನ (CBCI)ದ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನ ವಿಭಾಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಯಿನೆರ್. ಅಯೆರ್ ''People's Union for Human Rights'' (PUHR)ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾಯಿನ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. 2016 ದಿಂಚ 2018 ವರಗೆ, ಅಯೆರ್ [[ಲೆಬನಾನ್]]ದ [[ಬೈರೂತ್]]ಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ [[Jesuit Refugee Service]] (ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶ)ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಡ್ ''Regional Advocacy and Communications Officer/Advisor'' ಆಯಿನ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ [[ಸಿರಿಯಾ]], [[ಜೋರ್ಡಾನ್]], [[ಇರಾಕ್]] ಮತ್ [[ಲೆಬನಾನ್]]ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ನಿರಾಶ್ರಿತರು (Refugees) ಮತ್ ದೇಶದ ಒಳಗೇ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಆಯಿನ ಜನಕುಲು (Internally Displaced Persons – IDPs)ಗಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|title=Relentless Modi critic, Fr Cedric moves to Beirut|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/relentless-modi-critic-fr-cedric-moves-to-beirut/articleshow/50648297.cms|website=The Times of India|date=20 January 2016}}</ref> [[ಬೈರೂತ್]]ದ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಹಕಾರೊಡು, ಅಯೆರ್ ''Journeying Together'' ಪನ್ಪಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗ್ ನಾಯಕತ್ವ ಕೊರ್ಪೆರ್. 2018ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ಡ್ ಪೂರ್ಣ ಆಯಿನ ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಲೆಬನಾನ್‌ಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಸಿರಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತಲೆನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿನ ಕುರಿತ್ತಾದ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆ ಆಯೆರ್.<ref>{{Cite web|date=2018-10-01|title=Journeying Together: Syrian refugees living in Lebanon|url=https://mattersindia.com/2018/10/journeying-together-syrian-refugees-living-in-lebanon/|access-date=2021-12-08|website=Matters India|language=en-US}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು == [[File:Cedric Prakash Mother Teresa Award.jpg|thumb|2013ಡ್ ಮದರ್ ತೆರೆಸಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುನ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್]] 1996ಡ್ [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] ನಗರಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕೊಡುಗೆಗಾದ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮಹಾಪೌರಂದ ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ '''ಅನುಭಾಯಿ ಚಿಮನ್ಲಾಲ್ ನಾಗರಿಕಾ ಪುರಸ್ಕಾರ''' ಸ್ವೀಕರಿಸೆರ್.<ref name=":0" /> 1995ಡ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಮತ್ ಶಾಂತಿನ ಉತ್ತೇಜಿಸುನ ಕಾರ್ಯಗಾದ್, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಂದ '''ಕಬೀರ್ ಪುರಸ್ಕಾರ''' ಅಯೆರ್ಗ್ ಪ್ರದಾನ ಆಯೆರ್. 2006ಡ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಲೆನ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ ಉತ್ತೇಜನಗಾದ್ ಭಾರತಡ್ ಮಲ್ಪಿನ ಅಯೆರೆನ ಸೇವೆಗ್ ಮಾನ್ಯತೆದ ರೂಪದ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಯೆರ್ಗ್ '''Chevalier de la Légion d'Honneur''' (Legion of Honour) ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವೊಲೆನಡ್ ಒಂಜಿ ಆಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/father-cedric-to-work-for-syrian-refugees-to-move-to-beirut/|title=Father Cedric to work for Syrian refugees, to move to Beirut|date=21 January 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/06/02/stories/2006060205571300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930223239/http://www.hindu.com/2006/06/02/stories/2006060205571300.htm|url-status=dead|archive-date=2007-09-30|title=Top French honour for Fr. Cedric Prakash|date=2006-06-02|work=The Hindu|access-date=2007-03-01}}</ref>2003ಡ್ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮಾನವೀಯ ಸೇವೆಗಾದ್ ಅಮೇರಿಕಾದ [[Indian American Muslim Council|ಇಂಡಿಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ಪುನ '''ರಫಿ ಅಹ್ಮದ್ ಕಿದ್ವಾಯಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಸ್ವೀಕರಿಸೆರ್. 2004ರ ಜನವರಿಡ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೌಹಾರ್ದತೆ, ಸಂವಾದ ಮತ್ ಶಾಂತಿನ ಉತ್ತೇಜಿಸುನ ಸೇವೆಗಾದ್ ಅಯೆರ್ಗ್ '''ಫಾ. ಪರಮಾನಂದ ದಿವಾರ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಪ್ರದಾನ ಆಯೆರ್.<ref>{{Cite web|date=2006-05-19|title=Gujarat priest wins top French award|url=https://www.hindustantimes.com/india/gujarat-priest-wins-top-french-award/story-4lILT9MHo7HuU5YF4hJAuN.html|access-date=2021-12-09|website=Hindustan Times|language=en}}</ref> 2006ಡ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದ [[National Commission for Minorities|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗ]] ಅಯೆರ್ಗ್ '''ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite web|url=http://www.secularindia.com/ngo/2006/10/14Minorities.htm|title=Minorities Rights Award 2006 for Fr. Cedric Prakash|author=Simon Parmar|publisher=SecularIndia.com|access-date=2007-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320192846/http://www.secularindia.com/ngo/2006/10/14Minorities.htm|archive-date=20 March 2007|url-status=usurped|df=dmy}}</ref> 2009–2010ರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವರ್ಷಡ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ರಾಜ್ಯದ [[Marquette University]] ಅಯೆರ್ಗ್ '''Wade Chair Scholar''' ಗೌರವನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite web|title=Gratitude is an Attitude: Teachings from Cedric Prakash, S.J., a Human Rights Defender from India – Marquette University Law School Faculty Blog|date=10 October 2010|url=https://law.marquette.edu/facultyblog/2009/11/gratitude-is-an-attitude-teachings-from-cedric-prakash-s-j-a-human-rights-defender-from-india/|access-date=2021-12-08|language=en-US}}</ref> 2013ಡ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸೇವೆಗಾದ್ ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್ [[Mother Teresa Awards|ಮದರ್ ತೆರೆಸಾ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ದ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆನಡ್ ಒಬ್ಬೆರಾಯೆರ್.<ref>{{cite web|title=Harmony Foundation to host Mother Teresa awards on Nov 9|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089|date=8 November 2014|work=dna|publisher=Diligent Media Corporation Ltd.|access-date=11 November 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=Mother Teresa Awards given to promoters of social justice|url=https://www.ewtnnews.com/world/asia-pacific/mother-teresa-awards-given-to-promoters-of-social-justice|publisher=Catholic News Agency|access-date=14 December 2014}}</ref> 2021ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ಡ್ [[ಮುಂಬೈ]]ಡ್ [[Indian Catholic Press Association]] (ICPA) ಅಯೆರ್ಗ್ '''ಫಾ. ಲೂಯಿಸ್ ಕರೇನೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ತೆರ್. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ಧೈರ್ಯೊಡುದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಸೇವೆ ಮತ್ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮೂಲಭೂತವಾದ (Fundamentalism) ಮತ್ ಮತೀಯತೆ (Communalism) ಕುರಿತ್ತಾದ್ ನಿರ್ಭೀತ ಬರಹಲೆಗಾದ್ ಈ ಗೌರವ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite web|last=Kavi|first=Jose|date=8 November 2021|title=Jesuit activist-writer wins prestigious journalism award|url=https://mattersindia.com/2021/11/jesuit-activist-writer-wins-prestigious-journalism-award/|url-status=live|access-date=1 December 2021|website=Matters India|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108082952/https://mattersindia.com/2021/11/jesuit-activist-writer-wins-prestigious-journalism-award/|archive-date=8 November 2021}}</ref> 2022ರ ಜೂನ್ 5ಡ್, ಭಾರತ ಮತ್ ವಿದೇಶದ 33 ಕೊಂಕಣಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಂಘಟನೆಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುನ ''Federation of Konkani Catholic Associations'' (FKCA) ಫಾ. ಪ್ರಕಾಶ್‌ಗ್ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಲು, ಶಾಂತಿ ಮತ್ ಸಮಾಜದ ಅಂಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಮುದಾಯಲೆಗಾದ್ ಮಲ್ಪಿನ ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾದ್ '''Lifetime Achievement Award''' ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|last=Release|first=Press|date=2022-06-02|title=Human Rights Activist Fr Cedric Prakash Sj among Others Conferred with FKCA Awards|url=https://www.mangalorean.com/human-rights-activist-fr-cedric-prakash-sj-among-others-conferred-with-fkca-awards/|access-date=2022-06-05|website=Mangalorean.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2022-06-02|title=FKCA announces the award winners for the year 2022|url=https://newskarnataka.com/events/community/fkca-announces-the-award-winners-for-the-year-2022-02062022|access-date=2022-06-05|website=News Karnataka|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=FKCA announces the names of its prestigious award winners for the year 2022|url=https://www.mangaloretoday.com/main/FKCA-announces-the-names-of-its-prestigious-award-winners-for-the-year-2022.html|access-date=2022-06-05|website=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ಪ್ರಕಟಣೆಲು == 2018ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ಡ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಿಕಾಗೋಡ್ ಉಂಡಾಯಿನ ''Loyola Press'' ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆ [[Pope Francis|ಪೋಪ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್]] ಮತ್ ಇತೆರೆರ್ ಬರೆದ '''''Sharing the Wisdom of Time''''' ಪನ್ಪಿನ ಕಾಫಿ-ಟೇಬಲ್ ಪುಸ್ತಕನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite book|last=Pope Francis & Friends|title=SHARING THE WISDOM OF TIME|publisher=Loyola Press Chicago|year=2018|isbn=978-0-8294-4622-7|location=USA|language=English}}</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕಡ್ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್‌ದ ನೈಜ ಜೀವನದ ಒಂಜಿ ಅನುಭವ ಕಥೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಆಯೆರ್. ಅಯೆರೆನ ಸಾಕ್ಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ [[Pope Francis|ಪೋಪ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಸಂದೇಶನ್ ಲಾ ಬರದೆರ್. == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery perrow="4"> File:Fr. Cedric Prakash on the day of his ordination by by Bishop Ferdinand Fonseca of Bombay on 27th April 1985 at St. Peter's Church, Bandra, Mumbai.jpg|1985ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 27ಡ್ ಮುಂಬೈದ ಬಾಂದ್ರಾ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ಡ್ ಪಾದ್ರಿಯಾಯಿನ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯುನ ಫಾ. ಸೆಡ್ರಿಕ್ ಪ್ರಕಾಶ್. File:Fr. Cedric Prakash with immediate family relatives and friends on his on 'FIRST VOWS DAY' 31st July 1976 in Ahmedabad.jpg|1976ರ ಜುಲೈ 31ಡ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ ಮೊದಲ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ರತ ಸ್ವೀಕಾರದ ದಿನ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ ಮಿತ್ತ್‌ದೊಡನೆ. File:Fr. Cedric Prakash with Fr. Pedro Arrupe, the then Superior General of the Jesuits in Chennai June 1980.jpg|1980ಡ್ ಚೆನ್ನೈಡ್ ಫಾ. [[Pedro Arrupe|ಪೆಡ್ರೊ ಅರುಪೆ]]ರ್ ಒಡನೆ. File:Fr. Cedric Prakash being detained whilst protesting against the bulldozing of slum tenements in Ahmedabad, Gujarat in May 2000.jpg|2000ಡ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ತೆರವು ವಿರೋಧಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಂದರ್ಭ. File:Fr. Cedric Prakash with Swami Agnivesh in Ahmedabad on 2 October 2007.jpg|2007ಡ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ [[Agnivesh|ಸ್ವಾಮಿ ಅಗ್ನಿವೇಶ್]]ರೊಡನೆ. File:Fr. Cedric Prakash with Fr. Peter Hans Kolvenbach, the former Superior General of the Jesuits in Beirut on July 11th 2016.jpg|2016ಡ್ ಬೈರೂತ್‌ಡ್ ಫಾ. [[Peter Hans Kolvenbach]]ರೊಡನೆ. File:Fr. Cedric Prakash receiving the 'Kabir Puraskar' from President Shankar Dayal Sharma in November 1995.jpg|1995ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[Shankar Dayal Sharma|ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ]]ರೆನ ಕೈಂದ ಕಬೀರ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸುನ ಸಂದರ್ಭ. File:Fr. Cedric Prakash briefing Prime Minister Atal Bihari Vajpayee about the attacks on the Christians in the Dangs (January 1999).jpg|1999ಡ್ ಪ್ರಧಾನಿ [[Atal Bihari Vajpayee]]ರೆಗ್ ಡಾಂಗ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರೈಸ್ತರೆನ ಮೆಲೆ ನಡಿನ ದಾಳಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂದರ್ಭ. File:Fr. Cedric Prakash with Pope Francis in Vatican on 7th December 2019.jpg|2019ಡ್ ವ್ಯಾಟಿಕನ್‌ಡ್ [[Pope Francis|ಪೋಪ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್]]ರೊಡನೆ. File:Fr. Prakash receiving the 'Lifetime Achievement Award' by FKCA in Bangalore on 5th June 2022.jpg|2022ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ FKCA ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುನ ಸಂದರ್ಭ. File:Felicitation memento presented to Fr. Prakash by the 'Bangalore Jesuit Educational Society' on 8th June 2022.jpg|2022ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಜೆಸುಯಿಟ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಸನ್ಮಾನ. </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist}} qwguu14cerr2lhq0kvi3sl251eh1ysb 363853 363834 2026-08-03T11:47:32Z Hariprasad Shetty10 6127 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 363853 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 25819 363823 356495 2026-08-02T23:44:43Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363823 wikitext text/x-wiki == ಅಬಲಾ ಬೋಸ್ == [[ಫೈಲ್:Lady_Abala_Bose.jpg|thumb|ಲೇಡಿ ಅಬಲಾ ಬೋಸ್]] ಅಬಲಾ ಬೋಸ್ (೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೬೪ - ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ ಸೇವಕಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ. ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ಅರೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಿಧವೆಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಬಗ್ಗೆ ಅರೆನ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾಲ್. == ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ == ಬೋಸ್ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾಡ್]] (ಅಪಗ ಕಲ್ಕತ್ತಾ) ಬ್ರಹ್ಮ ಬಾಲಿಕಾ ವಿದ್ಯಾಾಲಯೊಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಥುನೆ ಶಾಲೆಡ್ ಸೇರ್ದೆರ್, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ೧೮೮೧ಡ್ ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾಯೆರ್. <ref>https://indianliberals.in/content/the-resolute-abala-bose/{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೮೮೦ ದಶಕೊಡು ಅಬಾಲಾಗ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜಿಗ್ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಣೆ ಆಂಡ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಪೊಣ್ಣು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪುಜೆರ್. ಆರ್ 1882ಡ್ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನೊಡು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮದ್ರಾಸ್ (ಇತ್ತೆದ ಚೆನ್ನೈ) ಗ್ ಪೋಯೆರ್ ಆಂಡ ಅನಾರೋಗ್ಯೊಡ್ದ್ ಬುಡುದು ಪೋಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಮದ್ರಾಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು ಅರೆಗ್ ಗೌರವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಕೊರ್ತುಂಡು. ೧೮೮೭ಡ್ ಆರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಗದೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ನನೊಂಜಿ ವರ್ಷೊಡು ಅಲೆನ ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟುಗು ಕೆಲವು ವಿದೇಶೊಗು ಪೋಯೆರ್.<ref>https://thebetterindia.com/246706/lady-abala-bose-indian-feminist-jagadish-chandra-bose-radio-science-women-education-widow-upliftment-british-raj-womens-suffrage-inspiration-div200/#goog_rewarded</ref> == ಬೇಲೆ == ಒರಿ ಶಿಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಟ್ಟುಗೇ, ಬೋಸ್ ಒರಿ ಸುರುತ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಾಡರ್ನ್ ರಿವ್ಯೂಡ್ ಬರೆಯಿನ ಆರ್ ವಾದ ಮಲ್ತೆರ್, ಪೊಣ್ಣುಲು ಎಡ್ಡೆ ಶಿಕ್ಷಣ ದೆತೊನೊಡು, "ನಮ ನಮ್ಮ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಜೋಡಿ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಅತ್ತ್ ... ಮಗೆನ ಸೇವೆಲು ಅಲೆನ ದತ್ತು ಪಡೆಯಿನ ಇಲ್ಲಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯದ ಆವೊಲಿ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ಲಾ ಅತ್ತ್, ಆಂಡ ಒರಿ ಪುರುಷನಲೆಕ ಒರಿ ಪೊಣ್ಣು ಸುರುಕು ಒಂಜಿ ಮನಸ್ಸ್, ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆ ಸ್ಥಾನೊಡು ದೈಹಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಶರೀರ ಆದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ." ೧೯೧೬ಡ್ ಅಲೆನ ಕಂಡನಿನ ನೈಟ್ ಹುಡ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಅಲೆನ್ ಲೇಡಿ ಬೋಸ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಾಯಾವತಿಡ್ ನಿವೇದಿತಾ ಅಕ್ಕ, ಕ್ರಿಸ್ಟಿನ್ ಅಕ್ಕ, ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಸೆವಿಯರ್, ಬೊಕ್ಕ ಲೇಡಿ ಅಬಲಾ ಬೋಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಚೆವಾಲಿಯರ್ ನ ಆಟೋಕ್ರೋಮ್ ಭಾವಚಿತ್ರ, ೧೯೨೦ ಲೇಡಿ ಬೋಸ್ ೧೯೧೦ ಡ್ದ್ ೧೯೩೬ ಮುಟ್ಟ ಬ್ರಹ್ಮೋ ಬಾಲಿಕಾ ಶಿಕ್ಷಣಾಲಯೊದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್.೧೯೫೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ೮೬ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. <nowiki>{{Reflist}}</nowiki> ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದ 2026 m59i4qs9hhg75fkamozch4qtlhmxdwp 0 25902 363829 356685 2026-08-03T01:44:19Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363829 wikitext text/x-wiki == ಬೀನಾ ಪೌಲ್ == [[ಫೈಲ್:Beena_Paul.jpg|thumb|ಬೀನಾ ಪೌಲ್]] ಬೀನಾ ಪಾಲ್ (ಜನನ ಜನವರಿ ೨೮, ೧೯೬೧), ಮದಿಮೆದ ಪುದರ್ ಬೀನಾ ಪಾಲ್ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್, ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರ ಸಂಪಾದಕೆರ್, ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆದ ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಮೇರ್ ೧೯೮೩ಡ್ ಪುಣೆದ ಭಾರತದ ಚಿತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ದ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಪಾದನೆದ ಕೋರ್ಸ್ ನ್ ಮುಗಿತೆರ್. ಮೇರ್ ರಡ್ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಜಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್. ಕೇರಳದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (ಐಎಫ್ ಎಫ್ ಕೆ) ದ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸೇರ್ದ್ ಕೆಲವು ಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಮೇರ್ ವಹಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref>https://womenfilmeditors.princeton.edu/paul-bina/</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬, ೧೯೮೩ಡ್ದ್ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕೆ ವೇಣುನೊಟ್ಟುಗು ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಈ ಜೋಡಿಗ್ ಒರಿ ಮಗೆ ಉಂಡು, ಮಾಲವಿಕಾ, ಆರ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರೇಟ್ ನಾರ್ತ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ: ಹ್ಯಾನ್ಕಾಕ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಆದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. <ref>{{Cite web |url=https://wlfwayanad.com/speaker/beena-paul/ |title=Archive copy |accessdate=2026-03-28 |archivedate=2026-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418054932/https://wlfwayanad.com/speaker/beena-paul/ |url-status=dead }}</ref> == ಸುರುತ ಜೀವನ == ಮಲಯಾಳಿ ಅಪ್ಪೆ ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡಿಗ ಅಮ್ಮೆಗ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಬಿನಾ ಪಾಲ್ ದೆಹಲಿಡ್ ಬುಲೆಯೆರ್. ೧೯೭೯ಡ್ ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ, ೧೯೮೩ಡ್ ಪುಣೆದ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಎಫ್ ಟಿಐಐ) ಡ್ದ್ ಚಿತ್ರ ಸಂಪಾದನೆಡ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಮಲ್ತೆರ್. == ಬೇಲೆ == ಜಿ.ಅರವಿಂದನ್ ನ ದಿ ಸೀರ್ ಹು ವಾಕ್ಸ್ ಅಲೋನ್ (೧೯೮೫) ಪನ್ಪಿನ ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಪನ್ಪಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರೊಡು ಬೀನಾ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್ ವಿರಾಮ ಪಡೆಯೆರ್. ರಾಜೀವ್ ವಿಜಯ್ ರಾಘವನ್ ನ ಸಿಸ್ಟರ್ ಆಲ್ಫೊನ್ಸಾ ಆಫ್ ಭರಣಂಗನಂ (೧೯೮೬) ಸೇರ್ದ್ ಕೆಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ೩೪ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆದ ಚಿತ್ರ ಗೆಂದಿನವು. ಜಾನ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ನ ಅಮ್ಮಾ ಅರಿಯನ್ (೧೯೮೬) ಚಿತ್ರೊಡು ಅರೆನ ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಡ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಡಿಪ್ಪುರ (೧೯೮೯), ಜನ್ಮದಿನಂ (೧೯೯೭), ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿ (೧೯೯೯) ಇರೆನ ಬೇತೆ ಸಿನಿಮಾಲು. ರೇವತಿನ ಮಿತ್ರ್, ಮೈ ಫ್ರೆಂಡ್ (೨೦೦೨) ಚಿತ್ರೊಡು ಮಲ್ತಿನ ಬೇಲೆಡ್ ಆಲ್-ವುಮನ್ ಕ್ರೂ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಅರೆಗ್ ಸುರುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದಿಯೆರ್.ಮುಕ್ಲೆನ ವರ್ಷ, ಉನ್ನಿ ಪನ್ಪಿನ ಫೀಚರ್ ಅತ್ತ್ ನ ಚಿತ್ರೊಗು ಅರೆಗ್ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಮೇರ್ ದೂರದರ್ಶನೊಡುಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪಾದಕೆಗಾದ್ ಮೂಜಿ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ೫೦ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಬೊಕ್ಕ ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಲೆನ್ ಎಡಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಜೊತೆಗೆ, ಪಾಲ್ ನಾಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ರೇವತಿ, ಸುಮಾ ಜೋಸನ್, ಪಮೇಲಾ ರೂಕ್ಸ್, ಶಬ್ನಂ ವಿರ್ಮಾನಿ ಇಂಚಿನ ಮಹಿಳಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಹಕಾರ ಕೊರ್ತೆರ್. ಕೇರಳದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ (ಐಎಫ್ ಎಫ್ ಕೆ) ನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುನಗ ಪಾಲ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲಚಿತ್ರ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಉಪ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ (ಉತ್ಸವ) ಆದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಡ್ ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕೆರಾದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಕ್ಯಾಂಪಸ್) ದ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೭ಡ್, ಭಾರತೊಡು ಮಹಿಳಾ ಸಿನಿಮಾ ಸಂಘೊನು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಚಿತ್ರರಂಗೊಡು ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯೋಗಿಲೆನ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವೊಗು ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನವು. == ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಚಿತ್ರಕಲೆ == ದಿ ಸೀರ್ ಹು ವಾಕ್ಸ್ ಅಲೋನ್ (೧೯೮೫) ಭರಣಂಗನಂನ ಅಕ್ಕ ಆಲ್ಫೊನ್ಸಾ (೧೯೮೬) ಅಮ್ಮ ಅರಿಯನ್ (೧೯೮೬) ಪಡಿಪ್ಪುರ (೧೯೮೯) ಪೊಣ್ಣುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರುನಗ (೧೯೯೬) ದಯಾ (೧೯೯೮) ಜನ್ಮದಿನಂ (೧೯೯೮) ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿ (೧೯೯೯) ಆಂಗೇನೆ ಒರು ಆವಧಿಕ್ಕಲತು (೧೯೯೯) ಜನನಿ (೧೯೯೯) ಸೀರೆ (೧೯೯೯) ಮಝಾ (೨೦೦೦) ಒರು ಚೇರು ಪುಂಚಿರಿ (2000) ಸಾಯಹ್ನಮ್ (೨೦೦೦) ಜೀವನ್ ಮಸಾಯಿ (2001) ಮೇಘಮಲ್ಹಾರ್ (೨೦೦೨) ಮಿತ್ರ್, ಎನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ (೨೦೦೨) ಸ್ಥಿತಿ (2002) ಡಾನ್ಸ್ ಲೈಕ್ ಎ ಮ್ಯಾನ್ (೨೦೦೩) ಒಥೆಲ್ಲೊ (೨೦೦೩) ಡ್ ಮಾರ್ಗಮ್ (೨೦೦೩) ಈ ಸ್ನೇಹತೀರಾತು (೨೦೦೪) ನೆರ್ಕ್ಕು ನೆರೆ (2004) ದೈವನಮತಿಲ್ (2005) ಕಮ್ಲಿ (2006) ಚೌರಹೆನ್ (೨೦೦೭) ಕೈಯೋಪ್ಪು (2007) ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್ (೨೦೦೮) ವಿಲಪಂಗಲ್ಕಪ್ಪುರಂ (2009) ಪಾತಂ ನಿಲಾಯಿಲೆ ತೀವಂಡಿ (2009) ಪುಣ್ಯಂ ಅಹಂ (೨೦೧೦) ದಿ ಡಿಸೈರ್ (೨೦೧೦) ಇಂಗನೆಯಮ್ ಓರಲ್ (೨೦೧೦) ಕರ್ಮಯೋಗಿ (೨೦೧೨) ಮುನ್ನರಿಯಿಪ್ಪು (2014) ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ (2017) ಕಾರ್ಬನ್ (೨೦೧೮) ಸಾವಿತ್ರಿ - ಆನುಂ ಪೆನ್ನುಮ್ (2021) == ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪಾದನೆ – ಮಿತ್ರ್, ಎನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆ (೨೦೦೨) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾನ್-ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಎಡಿಟಿಂಗ್ – ಉನ್ನಿ (೨೦೦೩) == ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ == ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪಾದಕ – ದಯಾ (೧೯೯೮) ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪಾದಕೆರ್ – ಸಯಹ್ನಮ್ (೨೦೦೦) ಎಡ್ಡೆ ಸಂಪಾದಕೆರ್ – ಬಯೋಸ್ಕೋಪ್ (೨೦೦೮) ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026 <nowiki>{{ಉಲ್ಲೇಕೊ}}</nowiki> 33tccsukjsoo2oj340anmeaj90et0wa 0 25926 363825 356735 2026-08-03T00:09:15Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363825 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = <!-- include middle initial, if not specified in birth_name --> | image = Kapilavatsyayan.jpg | alt = Kapila Vatsyayan in 2006 | caption = Vatsyayan in 2006 | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1928|12|25}} | birth_place = Delhi | death_date = {{Death date and age|df=yes|2020|9|16|1928|12|25}} | alma_mater = [[Delhi University]]<br> [[University of Michigan]]<br> [[Banaras Hindu University]] | occupation = scholar, art historian | known_for = | spouse = [[Sachchidananda Vatsyayan]] 'Agyeya' }} ಕಪಿಲ ವತ್ಸ್ಯಾಯನ್ (೨೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೮ - ೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೦) ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ, ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸೊದ ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್. ಭಾರತೊಡು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರೊದ ಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೭೦ಡ್, ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ್ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಉಂದು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ನಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ದ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಗೌರವ; ಉಂದೆತ ನಂತರ ಲಲಿತ್ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಲಲಿತ್ ಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಲಿತಕಲೆ ಅಕಾಡೆಮಿ 1995 ಡ್ ಪ್ರದಾನ ಮಲ್ತಿನ ಲಲಿತ ಕಲೆಟ್ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ. 2011 ಡ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅರೆಗ್ ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ, ಭಾರತದ ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವೊನು ಕೊರ್ತುಂಡು. == ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಆರ್ ದೆಹಲಿಡ್ ರಾಮ್ ಲಾಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಸತ್ಯವತಿ ಮಲಿಕ್ ನ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. <ref name="rajya">{{Cite web|title=Members Biodata|url=http://164.100.47.5:8080/members/website/Biodata.asp?no=1992|publisher=Rajya Sabha|accessdate=8 July 2013}}</ref> ದೆಹಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಎಂಎ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="narthaki">{{Cite web|title=Kapila Vatsyayan – Formative Influences|last=Uttara Asha Coorlawala|url=http://www.narthaki.com/info/intervw/intrvw24.html|publisher=narthaki|date=12 January 2000|accessdate=8 July 2013}}</ref> ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ರಡ್ಡನೆ ಎಂಎ ಮಲ್ತೆರ್, ಆನ್ ಆರ್ಬರ್, ಬೊಕ್ಕ ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಕೇಶವ್ ಮಲಿಕ್ ಅರೆನ ಮಲ್ಲ ಮೆಗ್ಯೆ, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಹಿಂದಿ ಬರವುದ ಎಸ್.ಎಚ್. ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ್ 'ಅಜ್ನೇಯ' (೧೯೧೧-೧೯೮೭) ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. ಅಕುಲು ೧೯೫೬ಡ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೯೬೯ಡ್ ಬೇತೆ ಆಯೆರ್. [[ಫೈಲ್:Kapila_Vatsayan.jpg|thumb|ಐಜಿಎನ್ಸಿಎ ಡ್ ಕಪಿಲಾ ವತ್ಸಾಯನ್ ಪಾತೆರೊಂದುಲ್ಲೆರ್]] == ಕೆಲಸ == ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ್ ''ದಿ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಸರ್ಕಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (೧೯೯೭)'', ''ಭಾರತ: ದಿ ನಾಟ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರ'' (೧೯೯೬), ಬೊಕ್ಕ ''ಮಾತೃಕ್ಷನ್ಮ'' (೧೯೮೮) ಸೇರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ್ ಬರೆತೆರ್. ೧೯೮೭ಡ್, [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಡ್]] ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ (ಇಂದಿರಾ ಕಾಲಕೇಂದ್ರ) ದ ಸ್ಥಾಪಕ ಟ್ರಸ್ಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಸದಸ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|title=About IGNCA|url=http://www.ignca.nic.in/about.htm#INAUGURATION|publisher=IGNCA|accessdate=8 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180106200506/http://ignca.nic.in/about.htm#INAUGURATION|archivedate=6 January 2018}}</ref> ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ೧೯೯೩ಡ್, ಅರೆನ್ ಅಯಿತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್, ಈ ಸ್ಥಾನೊನು ಅರೆನ್ ೨೦೦೦ ಮುಟ್ಟ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಪಗ ಅರೆನ್ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ-ಬಲಪಂಥೀಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿವೃತ್ತ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. <ref>{{Cite web|date=2020-09-22|title=Kapila Vatsyayan: Polymath of the arts|url=https://frontline.thehindu.com/other/obituary/polymath-of-the-arts/article32669700.ece|accessdate=2023-08-08|website=Frontline|language=en}}</ref> ೨೦೦೫ಡ್, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ-ಎಡಪಂಥೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬನ್ನಗ, ಅಲೆನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="today">{{Cite web|title=Congress appoints Kapila Vatsyayan as IGNCA chairperson, completes tit-for-tat with NDA|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20051031-congress-appoints-kapila-vatsyayan-as-ignca-chairperson-completes-tit-for-tat-with-nda-786677-2005-10-30|publisher=India Today|date=31 October 2005|accessdate=8 July 2013}}</ref> [[ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯ (ಭಾರತ)|ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯೊಡು]] ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಯೆರ್, ಅಲ್ಪ ಮಸ್ತ್ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿನ್ ವಹಿಸಯೆರ್. ಆರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್, ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಡ್ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದಿತ್ತೆರ್. <ref name="today" /> ಲೆಜೆಂಡರಿ ಕೂಡಿಯಾಟ್ಟಮ್ ಮಾಸ್ಟ್ರೋ ಗುರು ಮಣಿ ಮಾಧವ ಚಾಕ್ಯಾರ್ (೧೮೯೯-೧೯೯೦) ನಂಚಿನ ಮಲ್ಲ ಕಲಾವಿದೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಹಕಾರ ಕೊರ್ದು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ರೂಪೊಲೆನ ಪರಂಪರೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿಯೆರ್. ೨೦೦೬ಡ್ [[ಭಾರತದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್]] ದ ಮೇಲ್ಮನೆತ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಆಯೆರ್, ರಾಜ್ಯಸಭೆ, ಆಂಡ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೬ಡ್, ಲಾಭದ ವಿವಾದೊದ ನಂತರ ಆರ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊರ್ತೆರ್. <ref name="rediff06">{{Cite web|title=Vatsyayan resigns from RS|url=http://in.rediff.com/news/2006/mar/24profit7.htm|publisher=Rediff.com India News|date=24 March 2006|accessdate=8 July 2013}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೭ಡ್, ಆರ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಗ್ ಮರುನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಆಯೆರ್, ಅರೆನ ಅವಧಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೨ಡ್ ಮುಗಿಂಡ್. <ref name="hindu07">{{Cite web|title=Swaminathan, Vatsyayan nominated to Rajya Sabha|url=http://www.hindu.com/2007/04/11/stories/2007041107401200.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001001634/http://www.hindu.com/2007/04/11/stories/2007041107401200.htm|archivedate=1 October 2007|date=11 April 2007|website=[[The Hindu]]|accessdate=8 July 2013}}</ref> == ಮರಣ == ಕಪಿಲಾ ವಾತ್ಸ್ಯಾಯನ್ 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 ಗ್ 92 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿಡ್ ಅರೆನ ಇಲ್ಲಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. <ref>{{Cite web|date=16 September 2020|title='A huge void in the art and culture world': Indians mourn the death of Kapila Vatsyayan|url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/art-and-culture/kapila-vatsyayan-death-scholar-art-culture-ignca-6598432/}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kapila-vatsyayan-passes-away/article32617951.ece|title=Kapila Vatsyayan, grand matriarch of cultural research, passes away|date=2020-09-16|work=The Hindu|access-date=2023-08-08|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು == ವತ್ಸ್ಯಾಯನ್ 1970ಡ್ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್ <ref>{{Cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm|title=SNA: List of Sangeet Natak Akademi ''Ratna Puraskar'' winners (Akademi Fellows)|publisher=Official website|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304023617/http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm|archivedate=4 March 2016}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷೊಡು ಅಮೇರಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಡ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲೆತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಲೆನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಜಾನ್ ಡಿ. ರಾಕ್ಫೆಲ್ಲರ್ 3rd ಫಂಡ್ ಡ್ದ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ೧೯೭೫ಡ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|title=Official list of Jawaharlal Nehru Fellows (1969-present)|website=[[Jawaharlal Nehru Memorial Fund]]|url=http://www.jnmf.in/flist.html}}</ref> ೧೯೯೨ಡ್ ಏಷ್ಯನ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಜಾನ್ ಡಿ. ರಾಕ್ ಫೆಲ್ಲರ್ ೩ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ನಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸೊದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುನ, ಅಭ್ಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಯನೊಗು ಅರೆನ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=http://www.asianculturalcouncil.org/our-grantees/awards|title=ACC: List of John D. Rockefeller 3rd Awardees|publisher=Official website|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140726120810/http://www.asianculturalcouncil.org/our-grantees/awards|archivedate=26 July 2014}}</ref> ೧೯೯೮ಡ್, ಆರ್ "ನೃತ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆ" ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಡಾನ್ಸ್ (ಸಿಒಆರ್ಡಿ) ಕೊರ್ತುಂಡು. <ref>{{Cite web|title=Past Award Recipients|publisher=Congress on Research in Dance|url=http://www.cordance.org/pastwinners|accessdate=13 December 2013|archivedate=11 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131211174545/http://www.cordance.org/pastwinners|url-status=dead}}</ref> ಮೇರ್ ೨೦೦೦ಡ್ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸದ್ಭವನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2001/08/21/stories/02210006.htm|title=Secularism under assault, says Sonia|date=21 August 2001|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110101119/http://www.hindu.com/2001/08/21/stories/02210006.htm|archive-date=10 November 2012}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ೨೦೧೧ಡ್ ಭಾರತ ಸರಕಾರೊಡ್ದ್ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. <ref name="pib">{{Cite press release|title=Padma Awards Announced|url=http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|date=25 January 2011|accessdate=25 January 2011}}</ref> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=SnEyAQAAIAAJ |title=Jāur Gīta-Govinda: a dated sixteenth century Gīta-Govinda from Mewar |last2=Jayadeva |publisher=National Museum |year=1980}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=N-nVAAAAMAAJ |title=Dance Sculpture in Sarangapani Temple |publisher=Society for Archaeological, Historical, and Epigraphical Research |year=1982}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=I2K1AAAAIAAJ |title=Traditions of Indian folk dance |publisher=Clarion Books associated with Hind Pocket Books |year=1987 |isbn=9788185120225}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=X1a7XZdH1V0C |title=Concepts of Space: Ancient and Modern |publisher=Abhinav Publications |year=1991 |isbn=978-81-7017-252-9}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://archive.org/details/indianclassicald00vats |title=Indian classical dance |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India |year=1992 |isbn=978-81-230-0589-8}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=VSDqAAAAMAAJ |title=Art, the Integral Vision: A Volume of Essay in Felicitation of Kapila Vatsyayan |last2=Baidyanath Saraswati |last3=Subhash Chandra Malik |last4=Madhu Khanna |publisher=D. K. Print World (P) Limited |year=1994 |isbn=978-81-246-0029-0}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=EjtIMwAACAAJ |title=Paramparik bharatiya rangmanch: anant dharane |publisher=National Book Trust |year=1995 |isbn=978-81-237-1432-5}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=Tv9CNQAACAAJ |title=The Indian Arts, Their Ideational Background and Principles of Form |publisher=Affiliated East-West Press |year=1995}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=5WSEnAEACAAJ |title=Prakŗti: The Integral Vision |publisher=D K Printworld (P) Limited |year=1995 |isbn=978-81-246-0036-8}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=vwLJc3pBzzUC |title=The Square and the Circle of the Indian Arts |publisher=Abhinav Publications |year=1997 |isbn=978-81-7017-362-5}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=58fUibaZdGYC |title=Dance in Indian Painting |publisher=Abhinav Publications |year=2004 |isbn=978-81-7017-153-9}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=_fdsox_H1bQC |title=Bharata The Natyasastra |publisher=Sahitya Akademi |year=2006 |isbn=978-81-260-1808-6}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=lhb0AAAAMAAJ |title=Classical Indian dance in literature and the arts |publisher=Sangeet Natak Akademi |year=2007}} * {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=bhA_fb2ami0C&pg=PR9 |title=Transmissions and Transformations: Learning Through the Arts in Asia |publisher=Primus Books |year=2011 |isbn=978-93-80607-14-6 |editor-last=Kapila Vatsyayan |pages=9–}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=PuMHywAACAAJ |title=The Darbhanga Gita-Govinda |publisher=Abhinav Publications |year=2011 |isbn=978-81-7017-447-9}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=3QzUXwAACAAJ |title=Asian Dance: Multiple Levels |publisher=B.R. Rhythms |year=2011 |isbn=978-81-88827-23-7}} * {{Cite book |last=Kapila Vatsyayan |url=https://books.google.com/books?id=6CiXkQEACAAJ |title=Plural Cultures and Monolothic Structures |publisher=Primus Books |year=2013 |isbn=978-93-80607-45-0}} == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://www.narthaki.com/info/intervw/intrvw24.html ರಚನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದರ್ಶನ] * [http://www.abc.net.au/rn/talks/lnl/s290555.htm ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರೇಡಿಯೋಡ್ ಸಂದರ್ಶನ] [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] pjhnkpfpue78km4kj6ygfgvjjb1q38k 4 27136 363838 361495 2026-08-03T06:46:10Z Santhosh Notagar99 5714 /* ಪಾಲ್ ದೆತೊನುನಕುಲು */ 363838 wikitext text/x-wiki == ಪಾಲ್ ದೆತೊನುನಕುಲು == # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:VASANTH S.N.|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೩೯, ೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Mahaveer Indra|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೧:೫೯, ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೨೭, ೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vikas shetty14|Vikas shetty14]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vikas shetty14|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೫೭, ೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Shreelatha.Halemane|Shreelatha.Halemane]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Shreelatha.Halemane|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೦೭, ೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Hariprasad Shetty10|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೪:೪೧, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೨೨, ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pragathi. BH|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೦೬, ೧೫ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) # [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Santhosh Notagar99|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೧೬, ೩ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) bmjkg5pcsbzulbqwtkl4kj87ruite6a 0 27563 363830 363124 2026-08-03T01:52:16Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363830 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟ | native_name = | native_name_lang = tcy | image = | caption = | office = [[ಸಂಸದೆ|ಸಂಸದೀಯ ಸದಸ್ಯೆ]], [[ಲೋಕಸಭೆ]] | constituency = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | predecessor = [[ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್]] | successor = | term_start = ೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ | term_end = | party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]] | otherparty = | profession = [[ರಾಜಕಾರಣಿ]], ವಿಶ್ರಾಂತ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ | birth_date = {{birth date and age|1981|08|31|df=y}} | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | parents = ಶೇಷಣ್ಣ ಚೌಟ, ಪುಷ್ಪಾ ಚೌಟ | nationality = ಭಾರತೀಯ | alma_mater = [[ಸೆಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು (ಮಂಗಳೂರು)|ಸೆಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು]] <br> [[ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]], ಚೆನ್ನೈ <br> [[ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂದೋರ್]] | military_service = [[ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]] | serviceyears = ೨೦೦೩ – ೨೦೧೦ | rank = ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ | unit = ೭ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್, ೮ನೇ ಗೂರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್ | military_commands = ಕೌಂಟರ್-ಇನ್ಸರ್ಜೆನ್ಸಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಲು (ಮಣಿಪುರ, ಅಸ್ಸಾಂ) | website = {{URL|captainbrijesh.in}} }} '''ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟ'''<ref>{{cite news |title=Captain Brijesh Chowta |url=https://vijaykarnataka.com/elections/politician/captain-brijesh-chowta-37 |access-date=22 July 2026 |work=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> (ಪುಟ್ಟು: ೩೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧) ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿದ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದು ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/lok-sabha-elections/karnataka/dakshina-kannada/candidate-brijesh-chowta/articleshow/110705295.cms|title=Brijesh Chowta, Bharatiya Janata Party Representative for Dakshina Kannada|work=Times of India|date=4 June 2024}}</ref> ಆರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩-ಡ್ದ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1152771|title=Mangaluru: Captain Brijesh Chowta appointed BJP state secretary|work=Daijiworld}}</ref> ಅರೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಅನುಭವಲಾ ಉಂಡು. == ಬಾಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ == ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟೆರ್ ೩೧ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೮೧ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಮ್ಮೆರ್ ಶೇಷಣ್ಣ ಚೌಟ ಕೃಷಿಕೆರ್, ಅಪ್ಪೆ ಪುಷ್ಪಾ ಚೌಟ. ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಕುಡ್ಲದ ಮಿಲಾಗ್ರಿಸ್ ಸಾಲೆಡ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನು ಪಡೆದ್, ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲದ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ೨೦೦೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ವಿಜ್ಞಾನೊಡು ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಕಾಲೇಜುದ ದಿನೊಕುಲೆಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೆಡೆಟ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ಡ್ ಇತ್ತೆರ್. ನವದೆಹಲಿದ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪರೇಡ್‌ಡ್ಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಈ ಅನುಭವನೇ ಅರೆಗ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರೆ ಪ್ರೇರಣೆ ಆಂಡ್. ಸೇನೆಡ್ದ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಇಂದೋರ್‌ಡ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ತರಬೇತಿನ್ ಮುಗಿತ್ತೆರ್. == ಸೈನ್ಯೊಡು== ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟಯೆರ್ ಸಿಡಿಎಸ್ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ಪಾಸ್ ಆದ್, ಚೆನ್ನೈದ ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ತರಬೇತಿಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಅವೆಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ೮ನೇ ಗೂರ್ಖಾ ರೈಫಲ್ಸ್‌ದ ೭ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗ್ ಸೇವೆಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಆರ್ ೨೦೦೩-ಡ್ದ್ ೨೦೧೦ ಮುಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸೈನ್ಯೊಡು ಇಪ್ಪನಗ, ಬೃಜೇಶೆರ್ ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಬೊಕ್ಕ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ವಿಶೇಷವಾದ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿಪುರೊಡು ಬಂಡಾಯ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಮಿಜೋರಾಂ ರಾಜ್ಯೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಸಿಐಜೆಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸಾಲೆಡ್ ಜಂಗಲ್ ವಾರ್‌ಫೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಳಗಾವಿದ ಇನ್‌ಫೆಂಟ್ರಿ ಸಾಲೆಡ್ ಕಮಾಂಡೋ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಕಮಾಂಡೊ ತರಬೇತಿ ಮುಗಿಬೊಕ್ಕ ಚೌಟೆರ್ ಸೇನೆದ 'ಘಾತಕ್' ಕಮಾಂಡೋ ಪಡೆಟ್ ಸೇವೆ ಸಂದಾಯೆರ್. == ರಾಜಕೀಯದ ಬದ್ಕ್== ಸೇನೆಡ್ದ್ ಪಿರ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ, ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟೆರ್ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ೨೦೧೩-ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿನ್ ಸೇರುನ ಮೂಲಕ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. * ೨೦೧೩-ಡ್ದ್ ೨೦೧೬-ಮುಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಯುವ ಮೋರ್ಚಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. * ೨೦೧೬-ಡ್ದ್ ೨೦೧೯-ಮುಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಜಿಲ್ಲಾ ಬಿಜೆಪಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. * ೨೦೧೯-ಡ್ದ್ ೨೦೨೩-ಮುಟ್ಟ ಬಿಜೆಪಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್. * ಆರ್ ಕರ್ನಾಟಕ (೨೦೧೩, ೨೦೧೮), ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (೨೦೧೪) ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ (೨೦೧೬) ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಚುನಾವಣಾ ಉಸ್ತುವಾರಿನ್ಲಾ ವಹಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. * ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩-ಡ್ ಅರೆನ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಬಿಜೆಪಿದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ===೨೦೨೪-ತ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ=== ೨೦೨೪-ತ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದು ಇತ್ತಿನ ಸಂಸದ ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ ಅರೆನ ಬದಲ್ಗ್ ಬಿಜೆಪಿ ಪಕ್ಸೊ ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟ ಅರೆಗ್ ಟಿಕೆಟ್ ಕೊರ್ದು ಓಟುಗು ಉಂತಾಂಡ್.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/army-veteran-gets-bjp-ticket-from-dk/articleshow/108479532.cms|title=Army veteran gets BJP ticket from DK|work=Times of India|date=14 March 2024}}</ref> ಈ ಚುನಾವಣೆಡ್, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಪದ್ಮರಾಜ್ ಆರ್. ಪೂಜಾರಿ ಅರೆನ್ ೧,೪೯,೨೦೮ ವೋಟುದ ಅಂತರೊಡು ಸೋಪಾದ್ ಸಂಸದೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ಚೌಟಯೆರ್ ೭,೬೪,೧೩೨ (೫೩.೯೭%) ಮತಕುಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/elections/lok-sabha/karnataka/dakshina-kannada-constituency-result-2024-5700|title=Dakshina Kannada, Karnataka Lok Sabha Election Results 2024 Highlights: BJP Wins by 149208 Votes|work=India Today|date=4 June 2024}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯೊಲು == ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟಯೆರ್ ಕರಾವಳಿದ ಜಾನಪದ ಕ್ರೀಡೆಯಾಯಿನ ಕಂಬಳೊನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮಲ್ಪುನೆಡ್ಲಾ ಪುದರ್ ಮಲ್ತೆರ್. 'ಮಂಗಳೂರು ಕಂಬಳ' ಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದಿಪ್ಪುನ ಆರ್, ಕರಿನ ಏಳ್ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಕುಡ್ಲಡ್ ಈ ಕ್ರೀಡೆನ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಪ್ರಾಣಿ ದಯಾ ಸಂಘಟನೆಲು ಕಂಬಳದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಷೇಧ ಕನಯೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತಿನಗ, ಕಂಬಳೊನು ಒರಿಪಾಯೆರೆ ನಡತಿನ ಹೋರಾಟೊಡು ಆರ್ ಜವನೆರೆನ್ ದುಂಬು ದೀದ್ ಪೊರ್ಂಬಿಯೆರ್. ಚೌಟೆರ್ 'ಭಾರತ್ ಫೌಂಡೇಶನ್'-ದ ಸ್ಥಾಪಕ ಟ್ರಸ್ಟಿಲೆಡ್ ಒರಿ. ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ೨೦೧೯-ಡ್ದ್ 'ಮಂಗಳೂರು ಲಿಟ್-ಫೆಸ್ಟ್' ಪನ್ಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರ್ಬೊನು ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ 'ಸಮರ್ಥನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್' ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡೊರ್ಮೆ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ದತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯೊಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವ ರಾಜಕಾರಿಣಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] 7hv4oxy5mj8pfs9jxv1z4bxp7j70c9j 0 27585 363822 363449 2026-08-02T23:41:01Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363822 wikitext text/x-wiki    '''ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತೊ''' ( ) [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಚಲಕುಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಡ್ ಉಲ್ಲಾಯಿನೆ,<ref>https://www.sreestours.com/athirapally-waterfalls-kerala.html</ref> ಉಂದು ಚಲಕುಡಿ ತುದೆತ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು, ಉಂದು [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ]] ಮಿತ್ತ್ ದ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ಶೋಲಯಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಲೆನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಉಂದು ಕೇರಳದ ಬಾರೀ ಮಲ್ಲ ಜಲಪಾತ, ಉಂದೆತ ಎತ್ತರ 81.5 ಅಡಿ ಉಂಡು. ಅತಿರಾಪ್ಪಿಲ್ಲಿಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಡ್ರೈವ್ ಡ್ ವಝಾಚಲ್ ಜಲಪಾತ ಉಂಡು, ಉಂದು ದಟ್ಟವಾಯಿನ ಪಚ್ಚೆ ಕಾಡ್ದ ಕೈತಲ್ಡ್ ಉಂಡು, ಉಂದು ಅರಿದ್ ಪೋಪಿನ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿದ ಸಸ್ಯೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಲೆಗ್ ನೆಲೆಯಾತ್ಂಡ್. ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತ ಕೇರಳದ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಜಲಪಾತ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆಕ್ "ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ನಯಾಗರ " ಪನ್ಪಿನ ಅಡ್ಡ ಪುದರ್ಲಾ ಉಂಡು. <ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-30/travel/33064279_1_palm-trees-trek-coconut-trees|title=The Times of India: Latest News India, World & Business News, Cricket & Sports, Bollywood|work=[[The Times of India]]|access-date=2 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130621233624/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-05-30/travel/33064279_1_palm-trees-trek-coconut-trees|archive-date=21 June 2013}}</ref> ಜಲಪಾತೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಚಾಲಕುಡಿ ತುದೆಟ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದೊಲು ೧೯೯೦ ದಶಕೊಡ್ದು ಸುರು ಆದ್ ೨೦೧೭ ಮುಟ್ಟ ನಡತ್ಂಡ್. == ತುದೆ == [[ಫೈಲ್:When_nature_steals_the_scene._Athirappilly_Waterfalls_has_been_the_scenic_backdrop_for_many_movie_moments._And_we’re_happy_to_say_that_Kerala’s_largest_waterfall_is_just_as_breathtaking_in_real_life_as_it_is_in_reel_life.jpg|thumb| ಏರಿಯಲ್ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್]] {{Convert|145|km}} ಉದ್ದದ ಚಲಕುಡಿ ತುದೆ, [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ]] ಅನೈಮಲೈ ಪರ್ವತೊಲೆಡ್ದ್ ಸುರು ಆದ್ ವಝಾಚಲ್ ಕಾಡ್ ಗೆ ಆದ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಗು ಪೋಪುಂಡು. ತುದೆ ಸುಗಮವಾದ್ ಸುರು ಆಪುಂಡು ಆಂಡ ಅಥಿರಪಿಲ್ಲಿಗ್ ಕೈತಲ್ಗ್ ಬನ್ನಗ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪಯೋಗ ಆಪುಂಡು. ಅಥಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತೊಡು, ನೀರ್ ಮಲ್ಲ ಕಲ್ಲ್ ಲೆನ ಸುತ್ತ ಏರುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಮೂಜಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ಲೂಮ್ ಲೆಡ್ ತಿರ್ತ್ ಬೂರುಂಡು. ಜಲಪಾತದ ತಿರ್ತ್, ತುದೆ ಸುಮಾರ್ {{Convert|1|km}} ಮುಟ್ಟ ಅಲಂಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಕಣ್ಣುಲೆಗ್ ತಾಗುನ ಮುಟ್ಟ, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಉಂದು ಶಾಂತ ಆದ್ ತುಂಪೂರ್ಮುಜಿಡ್ ಡ್ಯಾಮ್ ಗ್ ಎತ್ತುನ ಮುಟ್ಟ ಸುಗಮವಾದ್ ಪರಪುಂಡು. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2022)">ಉಲ್ಲೇಖ ಬೋಡು</span>]]'' &#x5D;</sup> == ವನ್ಯಜೀವಿ == ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಡ್ದ ವನ್ಯಜೀವಿಲೆಡ್ ಭಾರತದ ಆನೆ, ಬಂಗಾಳದ ಪಿಲಿ, ಭಾರತದ ಚಿರತೆ, ಗೌರ್, ಸಾಂಬಾರ್, ಬೊಕ್ಕ ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ್ ಉಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಪ್ಪುನ ತೋಟೊಲೆಡ್ [[ತೆಕ್ಕಿದಮರ|ತೇಗ]], ಬೆದ್ರ್, ಬೊಕ್ಕ ನೀಲಗಿರಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಥಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಕೇರಳೊಡು ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ರಿಪೇರಿಯನ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪಂದ್ ಪರಿಸರವಾದಿಲು ಪನ್ಪೆರ್. ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮಂಡಳಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರುದ ಸಲೀಂ ಅಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆರ್ನಿಥಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ (ಎಸ್ಎಸಿಒಎನ್) ದ ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ಆಯಿನ ವಿಎಸ್ ವಿಜಯನ್ ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ ಪೇಪರ್ಡ್ ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ತ್ ದ್ ವಝಚಲ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗ ರಾಜ್ಯೊಡು ರಡ್ಡನೆ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆದ ಪ್ರದೇಶ ಪಂಡ್ದ್ ದೃಢಪಡಿಸಯೆರ್. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಕಿ ಸಂಘ ಉಂದೆನ್ 'ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶ' ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯಾದ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ ಈ ಪ್ರದೇಶೊನು ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಅತ್ತಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಶಿಫಾರಸ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಆರ್ ಸೂಚಿಸಿಯೆರ್. ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಪನ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ಆನೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು. "ಈ ದುರ್ಬಲ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ಏತ್ ಅಡ್ಡಿ ಆಂಡಲಾ ದುರಂತ ಆಪುಂಡು," ಪನ್ಪೆರ್ ವಿಜಯನ್. <ref name="KG Kumar"> {{Citation|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-economy/article984144.ece|title=Biodiversity in danger?|last=KG Kumar|journal=the Hindu, Business Line|date=2011-02-17|place=Kochi}}</ref> ಈ ತುದೆ 85 ಜಾತಿದ ಚೀಪೆನೀರ್ದ ಮೀನುಲೆಗ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನೊನು ಒದಗಾವುಂಡು. ಅವುಲು, 35 ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಲು. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2022)">ಉಲ್ಲೇಖ ಬೋಡು</span>]]'' &#x5D;</sup> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == [[ಫೈಲ್:Athirapalli_falls,_Kerala.jpg|thumb| ಸಮೀಪದ ಅನುಮತಿದ ಬಿಂದುಡ್ದ್ ತೂಲೆ]] [[ಫೈಲ್:Hill_top.jpg|thumb|<nowiki> ಮಳೆಗಾಲೊಡು|</nowiki>]] [[ಫೈಲ್:Athirapally_Waterfalls,_Chalakudy_-_The_Mighty_Falls.jpg|thumb| ಕೆಳ್ಗ್ ತೂನಗ ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತೊಲೆನ ನೋಟ]] [[ಫೈಲ್:Athirappilly_Waterfalls_after_the_Monsoons.jpg|thumb| ಮುಂಗಾರು ಬರ್ಸದ ಪಿರವು ಅಥಿರಪಳ್ಳಿ ಜಲಪಾತೊಲೆನ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಪ್ಪುನ [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಪರ್ವತೊ|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ]] ಪಚ್ಚೆ ಹಸಿರು ಕಾಡುಲು.]] ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತದ ಕೈತಲ್ದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, <span style="white-space:nowrap">30&nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರ್&nbsp;(೧೯&nbsp;ಮಿ)</span> ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್, ಚಲಕ್ಕುಡಿ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕೈತಲ್ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂಡು, ಸುಮಾರ್ <span style="white-space:nowrap">೫೫&nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರ್&nbsp;(34&nbsp;ಮೈ)</span> ಜಲಪಾತದ ನೈಋತ್ಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ <span style="white-space:nowrap">೫೮&nbsp;ಕಿಲೋಮೀಟರ್&nbsp;(36&nbsp;ಮಿ)</span> ತ್ರಿಶೂರ್ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣೊಡು. ಚಾಲಕ್ಕುಡಿಡ್ದ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಾಲಕ್ಕುಡಿ ಬಸ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಡ್ದ್ ಬಸ್ ಡ್ ಅತೀರಪ್ಪಿಲ್ಲಿಗ್ ಸುಲಬೊಡು ಪೋವೊಲಿ. ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಬೊಕ್ಕ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳೊನು]] ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಡ್, ಮಲ್ಲ ಕಾಡ್ ಡ್ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ರಾತ್ರೆದ ಪ್ರಯಾಣೊಗು ಅನುಮತಿ ಇಜ್ಜಿ. ರಡ್ಡ್ ಕೊಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಚೆಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಲು 6:30 pm IST ಗ್ ಮುಚ್ಚುಂಡು, ಅಯಿಕ್ ದುಂಬು ಮಾತಾ ವಾಹನೊಲು ಒಂಜಿ ಚೆಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬರೊಡು. ಚಲಕ್ಕುಡಿಡ್ದ್ ಅಥಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತೊಗು ಪೋಪಿನ ಯಾತ್ರೆ ಕುಂಟು ರಸ್ತೆಲು, ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಊರುಲು ಬೊಕ್ಕ ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಮರಕುಲೆನ ಭೂದೃಶ್ಯೊಡ್ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ದಪ್ಪದ ಬೆದುರುದ ಗುಂಪುಲೆಡ್ದ್ ಪೋಪಿನ ಒಂಜಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮಾರ್ಗೊಡ್ದ್ ಸೈತಿನಕುಲು ಜಲಪಾತದ ಮಿತ್ತ್ ಪೋವೊಲಿ. ಅಂಗಮಾಲಿಡ್ದ್, ಈ ಮಾರ್ಗ ಎಝಟ್ಟುಮುಘಮ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಗ್ರಾಮೊಡು ಒಂಜಿ ಆಯಿಲ್ ಪಾಮ್ ರಿಸರ್ವ್ ದ ನಡುಟು ಉಂಡು. ಜಲಪಾತದ ತಿರ್ತ್ ಒಂಜಿ ಕಮ್ಮಿದ ಎಲ್ಯ ಮಾರ್ಗ ಅತ್ತಂಡ ಅಗಲವಾಯಿನ ಮೆಟ್ಟುದ ಮಾರ್ಗಡೆಲಾ ಪೋವೊಲಿ. ಈ ಜಲಪಾತೊಲು ಭಾರತೊದ ಮಾತಾ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ಸೈತಿನಕ್ಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಮರಿಯಾಲೊಡು (ಜೂನ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್). ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರ್ 7 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಲು ಜಲಪಾತೊಗು ಬೊಕ್ಕ ವಝಾಚಲ್ ಪಿಕ್ನಿಕ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. == ಕಾಡ್ ಸಫಾರಿ == ಚಾಲಕುಡಿಡ್ದ್ ಮಲಕಪ್ಪರ ಮುಟ್ಟ ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಮಂಡಳಿದೊಟ್ಟುಗು ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಳಿಡ್ದ್ ಏಪಲೊದ ಕಾಡ್ ಸಫಾರಿ ಪ್ರವಾಸೊಲೆನ್ ಆಯೋಜಿಸವೊಂಡುಂಡು. == ಸಿನಿಮಾಲು == ಅಥಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತೊನು ಕೆಲವು ಮಲಯಾಳಂ ಚಿತ್ರೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಭಾರತೊದ ಬಾಸೆಲು|ಭಾರತೊಡು ಬೇತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆದ ಚಿತ್ರೊಲೆಗ್]] ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದೆರ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [https://www.keralatourism.org/news/birthday-prince-charles/1691 ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್, ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿಡ್ ತನ್ನ 65ನೇ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್] * [https://www.zamorinholidays.com/kerala/things-to-do/athirappilly-falls-kerala/ ಅಥಿರಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತೊಲೆಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪುನವು - ದಾದ ತೆರಿಯೊನೊಡು]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20081015183333/http://www.chalakudyriver.org/ ಚಲಕುಡಿ ನದಿ ರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ (ಸಿ.ಪಿ.ಎಫ್.)] * [https://web.archive.org/web/20160420075403/http://www.athirappillydmc.com/ ಅತಿರಪ್ಪಿಳ್ಳಿ - ವಝಚಲ - ತುಂಬೂರುಮುಳಿ - ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನಾ ಮಂಡಳಿ] * [https://web.archive.org/web/20070102132131/http://thrissur.nic.in/forestDept.htm ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ: www.thrissur.nic.in] * [https://web.archive.org/web/20070313092133/http://www.hindu.com/2006/08/06/stories/2006080603750500.htm ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಲು] * [https://web.archive.org/web/20100423161541/http://www.blonnet.com/2002/05/03/stories/2002050302601700.htm ಮಾಯ ಆಪಿನ ಜಲಪಾತೊಲು] * [https://web.archive.org/web/20060629005051/http://www.hindu.com/2006/06/16/stories/2006061609940400.htm ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆದ ವಿಚಾರಣೆನ್ ಗುರುತಿಸವುನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಲು] * [https://web.archive.org/web/20071008141605/http://www.salimalifoundation.org/cpss.html ಸಲೀಮ್ ಅಲಿ ಫೌಂಡೇಶನ್] * [https://myholidayhappiness.com/ ಕೇರಳೊಗು ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪಿನ ಜಾಗೆಲು] ==ಉಲ್ಲೇಖೊಲು== l8w4bt4jx8illlwziky9rveymbfuyfw 0 27593 363851 363446 2026-08-03T10:31:20Z Mahaveer Indra 1023 /* */ 363851 wikitext text/x-wiki '''ತಿರುವನಂತಪುರಂ''' (ತ್ರಿವೇಂಡ್ರಂ ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅರಸುಲೆ ಆಡಳಿತ ಇಪ್ಪುನಗ ಇಂದೆಕ್ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.) [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆತ ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ೨೧೪.೮೬ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ೨೦೧೧ತ ಜಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪೇಂಟೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೯೫೭,೭೩೦ ಉಂಡು.<ref name="citypop">{{cite web |title=General Information |url=https://tmc.lsgkerala.gov.in/index.php/en/general-information |website=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |publisher=Government of Kerala |access-date=12 February 2025}}</ref> ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂದರು ರಡ್ಡ್‌ಲಾ ಇಪ್ಪುನ ಜಗತ್ತ್‌ದ ಕೆಲವು ನಗರೊಲೆಡ್ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್‌ಲಾ ಒಂಜಿ.<ref>{{Cite web | title = Draft EIA Report for Vizhinjam Port (Phase III) |url=https://kspcb.kerala.gov.in/assets/uploads/widget/public_hearing_files/Vizhinjam_Port_(Phase_IIIII)_-Draft_EIA_Report.pdf | website = Vizhinjam Port Official Website | publisher = L&T, VISL, Government of Kerala | date = 15 June 2021 | access-date = 15 August 2024 | page = 36}}</ref> ನಮ ದೇಸೊದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿಡ್, ತೆಂಕಾಯಿದ ಕಡೆಕ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ನಗರ, ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬಂದರು ನಗರ. ಭಾರತದ ಸುರುತ್ತ ಆಳ-ನೀರಿನ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಶಿಪ್ಮೆಂಟ್ ದಕ್ಕೆ ಆಯಿನ 'ವಿಳಿಂಜಂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಕ್ಕೆ' ಈ ನಗರೊಡು ಉಂಡು.<ref>{{cite web | url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2032811#:~:text=The%20Union%20Minister%20of%20Ports,port%20in%20Vizhinjam%2C%20Kerala%20today | title=Union Minister Shri Sarbananda Sonowal receives First Mother Ship at Vizhinjam- India's first deep water Container Transhipment Port|website=Pib.gov.in }}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ಪುಗರ್ತೆದ ಕವಿ ಸಂಗೀತಕಾರೆ ಅಂಚನೆ ಅರಸು ಆಯಿನ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ರಾಮವರ್ಮ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮನೆತನದ ಅರಸುಲು. ಆರ್ ಅರಸುಲಾದ್ ಇಪ್ಪುನಗ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ತಿರುವಾಂಕೂರ್ ಅರಸೆರ್ನ ರಾಜದಾನಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆರೆನ ಆಡಳಿತಡ್ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ್ ಬುಳೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಪುಗರ್ತೆದ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್, ಸಂಗೀತಜ್ನೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಬತ್ತ್‌ದ್ ತನ್ಕುಲೆ ಪ್ರತಿಬೆನ್ ತೋಜಾವರ ವೇದಿಕೆ ಕಲ್ಪಿಸಾದ್ ಕೊರ್ಯೆರ್. ಉಂದು ಮಾತ್ತ್ರ ಅತ್ತ್, ಜಗತ್‌ದ ಎಚ್ಚ ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿನ ದೇವಸ್ತಾನ ಶ್ರೀ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ತಾನೊಲ ಮುಲ್ಪನೇ ಉಂಡು.<ref>{{cite web | url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/richest-hindu-temple | title=Richest Hindu temple | work=Guinness World Records }}</ref> ಇತ್ತೆದ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಆಯ್ ವಂಶದಕುಲು ಆಳೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಚೋಳ ಅರಸುಲೆನ ಆಕ್ರಮಣ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಈ ವಂಸೊದ ಶಕ್ತಿ ಕುಂದೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಕಡೆಕ್ ಆಯ್ ರಾಜವಂಸೊ ವೇನಾಡ್ ರಾಜವಂಸೊದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್‌ದ್ ಪೋಂಡು. ಈ ವೇನಾಡ್ ವಂಸೊ ದುಂಬಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ರಾಜವಂಸೊ ಆಯಿನ ತಿರುವಾಂಕೂರ್ ರಾಜವಂಸೊ ಆದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮ನೇ ಶತಮಾನೊಡು, ರಾಜಾ ಮಾರ್ತಾಂಡವರ್ಮೆರ್ ಈ ಜಾಗೆನ್ ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ತಿರುವಂಕೂರು ಸಂಸ್ಥಾನೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ತಿರುವನಂತಪುರಂನು ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್.<ref name="history1">{{cite book |last1=Boland-Crewe |first1=Tara |last2=Lea |first2=David |title=The Territories and States of India |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=9781135356255 |url=https://books.google.com/books?id=M2uPAgAAQBAJ |language=en}}</ref> ೧೭೫೫ಡ್ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‍ದ ಅರಸು ಝಾಮೋರಿನ್‍ನ್ ಸೋಪಾದ್ ತಿರುವಂಕೂರು ಕೇರಳದ ಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯ ಆಂಡ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಡ್ದು ಬುಕ್ಕ ೧೯೫೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡಾಪುನ ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ತಿರುವಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite book |last1=Abram |first1=David |last2=Edwards |first2=Nick |title=The Rough Guide to South India |date=2003 |publisher=Rough Guides |isbn=9781843531036 |page=306 |url=https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC |access-date=9 July 2018}}</ref><ref>{{Cite book |last=Padmanabhan |first=N |title=Formation of Kerala Society and Culture |publisher=University Of Calicut , Distant Education |year=2011 |pages=5 |language=English}}</ref> ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಒಂಜಿ ಮಾಮಲ್ಲ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಉಂಡು. ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಇಸ್ರೋದ ವಿಕ್ರಮ್ ಸಾರಾಭಾಯ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ, ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ- ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಪುಗರ್ತೆದ ಮಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮುಲ್ಪರ್ದೇ ಸುರು ಆಯಿನಿ ಪನೊಲಿ. ==ಪುದರ್== ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಸಬ್ದೊನು ವಿಬಾಗಿಸಾಂಡ ''ತಿರು-ಅನಂತ-ಪುರಂ'' ಅಂದ್ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ಥ 'ಶ್ರೀ ಅನಂತಗ್ ಸೇರ್ದಿನ ನಗರ ಪಂದ್. ಅನಂತ ಪಂಡ ಅಕೇರಿ ದಾಂತಿನ, ಅತ್ತ್ಂಡ ಶಾಶ್ವತವಾಯಿನ ಪಂಡ್‌ದ್ ಅರ್ಥ. ವಿಷ್ಣು ದೇವೆರೆಗ್ ಅನಂತ ಪಂದ್‌ಲಾ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮುಲ್ಪ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಜಾಗೆಗ್ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="Meaning of name">{{cite web |title=About Thiruvananthapuram |url=http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=158&Itemid=11 |publisher=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |access-date=29 October 2010 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918085703/http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&view=article&id=158&Itemid=11 |archive-date=18 September 2010}}</ref> ತಿರುವನಂತಪುರೊನು ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಜನಕುಲು 'ಅನಂತಪುರಿ' ಪಂಡ್‌ದ್‌ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ತಿರುವಾಂಕೂರುದ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಮಹಾರಾಜೆರಾಯಿನ ಸ್ವಾತಿ ತಿರುನಾಳ್ ಬರೆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೀರ್ತನೆಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ 'ಸ್ಯಾನಂದೂರಪುರಂ' (ಸಂತೋಸದ ನಗರ) ಪನ್ಪಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದೊಡ್ದು ಬೈದ್ಂಡ್.<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/swati-manuscripts-found/article1836941.ece |title=Swati manuscripts found |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 August 2016}}</ref> ೧೯೯೧ನೆ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಈ ನಗರೊನು 'ಟ್ರಿವೇಂಡ್ರಂ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆಗ್ ಆತ್ ಉದ್ದದ ಪುದರ್ ಪನರ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡ್ ಪಂದ್ ಇಂಚ ಲೆತ್ತೋಂದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{cite web |title=What's in a name?: Why is our city called Thiruvananthapuram? |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2022/May/31/whats-in-a-name-why-is-our-city-called-thiruvananthapuram-2459866.html |website=newindianexpress.com |publisher=ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ |access-date=27 July 2026}}</ref> ಐಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸರಕಾರೊ ಉಂದೆತ್ತ ಮೂಲ ಪುದರಾಯಿನ ತಿರುವನಂತಪುರಮ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ದೀಯೆರೆ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ==ಇತಿಹಾಸೊ== ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] bi8qdm8ew7iwnk2mlng8q6gwosvhf34 0 27661 363826 363664 2026-08-03T00:41:10Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363826 wikitext text/x-wiki {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Chalakudy</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">Town</div> |- class="mergedtoprow ib-settlement-official" | colspan="2" class="infobox-full-data" |Chalakudy |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Chalakudy_South_Jn.jpg|250x250px|Chalakudy South Junction]]<div class="ib-settlement-caption">Chalakudy South Junction</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ಫೈಲ್:India_Kerala_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|364x364px|Chalakudy is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:54%;left:52.286%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[ಫೈಲ್:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Chalakudy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Chalakudy</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location in Kerala, India</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Kerala</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ಫೈಲ್:India_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|269x269px|Chalakudy is located in India]]<div class="od notheme" style="top:83.692%;left:29.156%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[ಫೈಲ್:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Chalakudy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Chalakudy</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Chalakudy (India)</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of India</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chalakudy&params=10.30_N_76.33_E_type:city(49525)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°18′N</span> <span class="longitude">76°20′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.30°N 76.33°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">10.30; 76.33</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chalakudy&params=10.30_N_76.33_E_type:city(49525)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°18′N</span> <span class="longitude">76°20′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.30°N 76.33°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">10.30; 76.33</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |India |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |State | class="infobox-data" |[[ಕೇರಳ|Kerala]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ಭಾರತೊದ ಜಿಲ್ಲೆಲು|District]] | class="infobox-data" |Thrissur |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Established | class="infobox-data" |1970 |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Type | class="infobox-data" |Taluk |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Body | class="infobox-data agent" |Chalakkudy Municipality |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;MLA | class="infobox-data" |T. J. Saneesh Kumar Joseph |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |25.23&nbsp;km² (9.74&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Elevation<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |16&nbsp;m (52&nbsp;ft) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2011)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |49,525 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |1,963/km² (5,084/sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Time zone | class="infobox-data" |UTC+5:30 (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |PIN | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">680307</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Telephone code | class="infobox-data" |0480 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vehicle registration | class="infobox-data" |KL-64, KL-8, KL-45 |} {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Chalakudy</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">Town</div> |- class="mergedtoprow ib-settlement-official" | colspan="2" class="infobox-full-data" |Chalakudy |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Chalakudy_South_Jn.jpg|250x250px|Chalakudy South Junction]]<div class="ib-settlement-caption">Chalakudy South Junction</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ಫೈಲ್:India_Kerala_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|364x364px|Chalakudy is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:54%;left:52.286%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[ಫೈಲ್:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Chalakudy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Chalakudy</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location in Kerala, India</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Kerala</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ಫೈಲ್:India_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|269x269px|Chalakudy is located in India]]<div class="od notheme" style="top:83.692%;left:29.156%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[ಫೈಲ್:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Chalakudy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Chalakudy</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Chalakudy (India)</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of India</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chalakudy&params=10.30_N_76.33_E_type:city(49525)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°18′N</span> <span class="longitude">76°20′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.30°N 76.33°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">10.30; 76.33</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chalakudy&params=10.30_N_76.33_E_type:city(49525)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°18′N</span> <span class="longitude">76°20′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.30°N 76.33°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">10.30; 76.33</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |India |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |State | class="infobox-data" |[[ಕೇರಳ|Kerala]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ಭಾರತೊದ ಜಿಲ್ಲೆಲು|District]] | class="infobox-data" |Thrissur |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Established | class="infobox-data" |1970 |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Type | class="infobox-data" |Taluk |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Body | class="infobox-data agent" |Chalakkudy Municipality |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;MLA | class="infobox-data" |T. J. Saneesh Kumar Joseph |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |25.23&nbsp;km² (9.74&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Elevation<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |16&nbsp;m (52&nbsp;ft) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2011)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |49,525 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |1,963/km² (5,084/sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Time zone | class="infobox-data" |UTC+5:30 (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |PIN | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">680307</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Telephone code | class="infobox-data" |0480 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vehicle registration | class="infobox-data" |KL-64, KL-8, KL-45 |} {| class="infobox ib-settlement vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" |<div class="fn org">Chalakudy</div> |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<div class="category">Town</div> |- class="mergedtoprow ib-settlement-official" | colspan="2" class="infobox-full-data" |Chalakudy |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[File:Chalakudy_South_Jn.jpg|250x250px|Chalakudy South Junction]]<div class="ib-settlement-caption">Chalakudy South Junction</div> |- class="mergedtoprow" | colspan="2" class="infobox-full-data" |<div class="switcher-container"><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ಫೈಲ್:India_Kerala_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|364x364px|Chalakudy is located in Kerala]]<div class="od notheme" style="top:54%;left:52.286%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[ಫೈಲ್:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Chalakudy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Chalakudy</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Location in Kerala, India</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of Kerala</span></div></div></div><templatestyles src="Module:Location map/styles.css"></templatestyles><div class="center"><div class="locmap" style="width:250px;float:none;clear:both;margin-left:auto;margin-right:auto"><div style="width:250px;padding:0"><div style="position:relative;width:250px">[[ಫೈಲ್:India_location_map.svg|class=notpageimage noviewer|269x269px|Chalakudy is located in India]]<div class="od notheme" style="top:83.692%;left:29.156%;font-size:91%"><div class="id" style="left:-3px;top:-3px">[[ಫೈಲ್:Red_pog.svg|link=|class=notpageimage noviewer|6x6px|Chalakudy]]</div><div class="pr" style="width:6em;left:4px"><div>Chalakudy</div></div></div></div><div style="padding-top:0.2em">Chalakudy (India)</div><span class="switcher-label" style="display:none">Show map of India</span></div></div></div></div> |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |Coordinates: <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles><span class="geo-inline"><span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chalakudy&params=10.30_N_76.33_E_type:city(49525)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°18′N</span> <span class="longitude">76°20′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xFEFF; / &#xFEFF;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.30°N 76.33°E</span><span style="display:none">&#xFEFF; / <span class="geo">10.30; 76.33</span></span></span>]</span></span><indicator name="coordinates"><span id="coordinates">[[Geographic coordinate system|Coordinates]]: {{#parsoid�fragment:9}}<span class="plainlinks nourlexpansion">[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Chalakudy&params=10.30_N_76.33_E_type:city(49525)_region:IN-KL <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dms" title="Maps, aerial photos, and other data for this location"><span class="latitude">10°18′N</span> <span class="longitude">76°20′E</span></span></span><span class="geo-multi-punct">&#xfeff; / &#xfeff;</span><span class="geo-default"><span class="geo-dec" title="Maps, aerial photos, and other data for this location">10.30°N 76.33°E</span><span style="display:none">&#xfeff; / <span class="geo">10.30; 76.33</span></span></span>]</span>[[Category:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]</span></indicator> |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |India |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |State | class="infobox-data" |[[ಕೇರಳ|Kerala]] |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |[[ಭಾರತೊದ ಜಿಲ್ಲೆಲು|District]] | class="infobox-data" |Thrissur |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Established | class="infobox-data" |1970 |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Government<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Type | class="infobox-data" |Taluk |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Body | class="infobox-data agent" |Chalakkudy Municipality |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;MLA | class="infobox-data" |T. J. Saneesh Kumar Joseph |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Area<div class="ib-settlement-fn"></div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |25.23&nbsp;km² (9.74&nbsp;sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Elevation<div class="ib-settlement-fn"></div> | class="infobox-data" |16&nbsp;m (52&nbsp;ft) |- class="mergedtoprow" ! colspan="2" class="infobox-header" |Population<div class="ib-settlement-fn"><span class="nowrap">&nbsp;</span>(2011)</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |<div style="white-space:nowrap;">&nbsp;•&nbsp;Total</div> | class="infobox-data" |49,525 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |&nbsp;•&nbsp;Density | class="infobox-data" |1,963/km² (5,084/sq&nbsp;mi) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |Time zone | class="infobox-data" |UTC+5:30 (IST) |- class="mergedtoprow" ! class="infobox-label" scope="row" |PIN | class="infobox-data adr" |<div class="postal-code">680307</div> |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Telephone code | class="infobox-data" |0480 |- class="mergedrow" ! class="infobox-label" scope="row" |Vehicle registration | class="infobox-data" |KL-64, KL-8, KL-45 |} '''ಚಾಲಕುಡಿ''' (  ) ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಚಾಲಕುಡಿ ತುದೆತ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪುರಸಭೆ ಊರು. ಉಂದು ಚಾಲಕುಡಿ ತಾಲೂಕುದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ . [[ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತ]] ಬೊಕ್ಕ ವಝಾಚಲ್ ಜಲಪಾತೊಗು ಪೋಪಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆಗ್ ಉಂದು ಬೇಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಆದುಂಡು. ಚಾಲಕುಡಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೪೪ ಬೊಕ್ಕ ಸುಮಾರ್ ೪೭ ಡ್ ಉಂಡು&nbsp;ಕಿ.ಮೀ (23&nbsp;ಮಿ) ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರೊದ ಉತ್ತರೊಗು, ಬೊಕ್ಕ 30&nbsp;ಕಿ.ಮೀ (೧೯&nbsp;ಮಿ) ತ್ರಿಶೂರ್ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣೊಗು ಉಂಡು. == ವ್ಯಾಕರಣ == ರಡ್ಡನೆ ಚೇರ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲೊಡು, [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳೊದ]] ಪಿದಯಿದ ಜನಕುಲು ಚಾಲಕುಡಿಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ದು ಚುಕ್ಕಿಕುಲಂ ಶಾಲೆಡ್ದ್ [[ವೇದ|ವೇದೊಲೆನ್]] ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲರಿಪಯಟ್ಟುನ್ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಬತ್ತೆರ್ ''.'' ಈ ಜನಾಂಗ ಚಾಲಕುಡಿ ಸುದೆ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆಯಾದಿತ್ತೆರ್ ಈ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ''ಕುಡಿ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'' ''ಶಾಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡಿ ಪನ್ಪಿನ'' ಈ ರಡ್ಡ್ ಶಬ್ದೊಲೆನ ಸೇರಿಗೆಡ್ ಶಾಲಾಕುಡಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುನರ್ ಆಂಡ್ . ಅವು ದುಂಬುಗು ಚಾಲಕುಡಿ ಪಂಡ್ದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|title=ചരിത്രം {{!}} Chalakudy Municipality|url=http://www.chalakudymunicipality.lsgkerala.gov.in/history|accessdate=24 January 2022|website=www.chalakudymunicipality.lsgkerala.gov.in|archivedate=15 June 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220615062942/http://www.chalakudymunicipality.lsgkerala.gov.in/history}}</ref> == ಆಡಳಿತ == ಚಾಲಕುಡಿ ಪುರಸಭೆ 1970ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೨೫.೨೩ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊನು ಪಡೆಯಿರಿ ಈ ಪುರಸಭೆ&nbsp;ಕಿ.ಮೀ. ^{2 ನ್} 36 ಚುನಾವಣಾ ವಾರ್ಡ್ ಲಾದ್ ವಿಂಗಡಿಸವೊಂದುಂಡು. ಚಾಲಕುಡಿ ರಡ್ಡನೇ ದರ್ಜೆದ ಪುರಸಭೆ. ಭಾರತದ ಗಡಿ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸುಲೆನ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆನ ಗಡಿ ನಿಗದಿ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1957 ಡ್ದ್ 2008 ಮುಟ್ಟ ಚಾಲಕುಡಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಮುಟ್ಟ ಉಂದು ಮುಕುಂದಾಪುರಂ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ರಡ್ಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಏಳು ವಿಧಾನಸಭೆ ವಿಭಾಗೊಲು ಉಂಡು—ತ್ರಿಶೂರು (3) ಬೊಕ್ಕ ಎರ್ನಾಕುಲಂ (4). 2013ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಚಾಲಕುಡಿ ತಾಲೂಕು ಆಂಡ್. <ref>{{Cite web|url=http://www.janasevanakendram.org/Content/M080400.htm|title=Profile|publisher=Janasevana Kendram|accessdate=7 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110324193510/http://www.janasevanakendram.org/Content/M080400.htm|archivedate=24 March 2011}}</ref> ಚಾಲಕುಡಿ ಒಂಜಿ ಕೇರಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ & ಒಂಜಿ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ. <ref>{{Cite web|url=http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf|title=Assembly Constituencies&nbsp;— Corresponding Districts and Parliamentary Constituencies|accessdate=19 October 2008|website=Kerala|publisher=Election Commission of India|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081030085443/http://archive.eci.gov.in/se2001/background/S11/KL_Dist_PC_AC.pdf|archivedate=30 October 2008}}</ref> == ಸಾಗಾಣಿಕೆ == === ತಾದಿ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೪೪(NH544) ಚಾಲಕುಡಿ ಊರುದ ಮೂಲಕ ಪೋದು ತ್ರಿಶೂರ್ ಬೊಕ್ಕ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ ನಡುಟು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದು ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಅಂತಾನೇ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಲು – SH 21, SH 51 ಬೊಕ್ಕ SH 61 ಜಿಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಪಶ್ಚಿಮೊಗು ಕೆಳಮಟ್ಟೊದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವೊಗು ಎತ್ತರೊದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶೊನು ಒದಗಾವುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಲು. ಚಾಲಕುಡಿಡ್ದ್ ಸುರು ಆದ್ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡುದ]] ರಾಜ್ಯ ಗಡಿಟ್ ಮಲಕಪ್ಪರಡ್ ಮುಗಿಪುನ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 21 86.0&nbsp;ಕಿ.ಮೀ (೫೩.೪&nbsp;ಮೈ) ಉದ್ದ ಉಂದೆಟ್ ೫೦.೧&nbsp;ಕಿ.ಮೀ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶೊಡೆ ಪೋಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಭಾರತೊಡು ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲುದ ಬರ್ಸ ಕಾಡುಲು ಬೊಕ್ಕ ವನ್ಯಜೀವಿಲೆನ ದೃಶ್ಯೊಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಎಡ್ಡೆ ದೃಶ್ಯ ಮಾರ್ಗ ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. <ref>{{Cite web|title=Drive along one of India's most beautiful forest road|url=https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2020/01/18/drive-chalakudy-valparai-pollachi-route.html|accessdate=16 July 2023|website=OnManorama|archivedate=16 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716153515/https://www.onmanorama.com/travel/kerala/2020/01/18/drive-chalakudy-valparai-pollachi-route.html|url-status=dead}}</ref> [[ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಜಲಪಾತ]] ಬೊಕ್ಕ ವಝಚಲ ಜಲಪಾತ ಈ ಮಾರ್ಗೊಡು ಉಂಡು. ಚಾಲಕುಡಿ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಕೇರಳದ ಪ್ರಮುಖ ಊರುಲು ಬೊಕ್ಕ ನಗರೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ‌ಉಲಾಯಿ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೂರದ ಜಾಗೆಲೆಗ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರಯಾಣೊಗು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು. ಪುತುಕ್ಕಾಡ್, ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ, ಮಲಕಪ್ಪರೊಗು ನಿಯಮಿತವಾದ್ ಕೆಎಸ್ಆರ್ಟಿಸಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಲು ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡುದ]] ವಾಲ್ಪರಾಯಿ ಗುಡ್ಡೆ ನಿಲ್ದಾಣೊಗು ಅಂತರ ರಾಜ್ಯ ಸೇವೆಲು ಉಂಡು. ಚಾಲಕುಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಇರಿಂಜಲಕುಡ, ಆಲೂರು, ಕೊಡಕಾರ, ಕೊಡುಂಗಲ್ಲೂರು, ಮಾಲಾ, ಅಷ್ಟಮಿಚಿರ, ಪುತೆನ್ವೆಲಿಕ್ಕಾರ, [[Meloor|ಮೆಲೂರು]], ಕೊರಟ್ಟಿ, ಅಂಗಮಲಿ, ಕೊಡಸ್ಸೆರಿ, ಅತಿರಪ್ಪಿಲ್ಲಿ, ವಾಲ್ಪರಾಯಿಗ್ ಅಪ್ಪಗ ಬಸ್ ಸಂಚಾರಲಾ ಉಂಡು. === ರೈಲ್ವೆ === ಚಾಲಕುಡಿ ತ್ರಿಶೂರ್ ಡ್ 2ನೇ ಮಲ್ಲ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಆದುಂಡು ಉಂದು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆದ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯೊಡು ನಡಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತರ ಕೇರಳೊಗು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕೊನು ಒದಗಾವುನ ತಿರುವನಂತಪುರಂ ರೈಲ್ವೆ ವಿಭಾಗೊದ ಅಡಿಟ್ ಬರ್ಪುಂಡು. <ref>{{Cite web|title=Categorization of Stations|url=https://sr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1641895515486-ANNUAL%20EARNINGS.pdf|accessdate=1 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201172748/https://sr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1641895515486-ANNUAL%20EARNINGS.pdf|archivedate=1 February 2022}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Southern Railway Welcomes You|url=https://sr.indianrailways.gov.in/view_section.jsp?lang=0&id=0,1,304,371,403|accessdate=1 February 2022|website=sr.indianrailways.gov.in}}</ref> === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ === ಕೈತಲ್ದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪಂಡ ನೆಡುಂಬಾಸೆರಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಉಂದು &nbsp;ಚಾಲಕುಡಿಡ್ದ್ 19ಕಿ.ಮೀ. ಮಾತಾ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನೊಲು ಮುಲ್ಪ ಲಭ್ಯ ಉಂಡು. ನ್ಯೂ ದೆಹಲಿ, [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈ]], [[ಚೆನ್ನೈ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]], ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ, [[ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭಾರತ|ಹೈದರಾಬಾದ್]], ಪುಣೆ, ಗೋವಾ, [[ಕುಡ್ಲ|ಮಂಗಳೂರು]], ಕೊಜಿಕೋಡ್ [[ಸಿಂಗಾಪುರ|,]] [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರಂ]], ಲಂಡನ್, ದುಬೈ, ಶಾರ್ಜಾ, ಅಬುಧಾಬಿ, ದೋಹಾ, ಬಹ್ರೇನ್, [[ಕುವೈತ್|ಕುವೈಟ್]], ಮಸ್ಕಟ್, ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಕುಲೊ, ಕುಲೊ, ಸಲಾಲಾ, ಜೆಡ್ಡಾ, ಬೊಕ್ಕ ರಿಯಾದ್ . ೨೦೧೧ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಚಾಲಕುಡಿದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೧೪,೯೦೧. ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗ್ 4554 ಉಂಡು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್, 55,276 ಪುರುಷೆರ್ ಬೊಕ್ಕ 59625 ಪೊಣ್ಣುಲು. ಜೋಕುಲು (6-10 ವರ್ಸೊದಕುಲು) 8.86% ನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ ಆದುಂಡು ಅವು 10.93%. ಚಾಲಕುಡಿದ ಸಾಕ್ಷರತೆದ ಪ್ರಮಾಣ 96.42% ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು ಉಂದು 85% ಆದುಂಡು ಉಂದೆಟ್ ಪುರುಷ ಸಾಕ್ಷರತೆದ ಪ್ರಮಾಣ 97.53% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆದ ಪ್ರಮಾಣ 95.41% ಉಂಡು. ಚಾಲಕುಡಿದ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ 96.42% ಉಂಡು. <ref>{{Cite web|title=Profile of Chalakudy, History of Chalakudy, Introduction of Chalakudy|url=https://chalakudy.keralaonline.in/guide/about-chalakudy}}</ref> == ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆ == ಚಾಲಕುಡಿಡ್ ಉನ್ನತ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಲು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಲು, ಒಂಜಿ ಏರೋನಾಟಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಒಂಜಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ಒಂಜಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜ್, ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಮಸ್ತ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಉಂಡು. === ಶಾಲೆಲು === * ಸರಕಾರಿ ಬಾಲಕ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಚಾಲಕುಡಿ * ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಚಲಕುಡಿ * ಸ್ಯಾಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಬಾಲಕಿಯರ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ ಚಲಕುಡಿ * ಸಿ ಕೆ ಎಂ ಎನ್ ಎಸ್ ಎಸ್ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ * ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಚಾಲಕುಡಿ * ವ್ಯಾಸ ವಿದ್ಯಾನಿಕೇತನ ಕೇಂದ್ರ ಶಾಲೆ, ಚಲಕುಡಿ * ಸಿ.ಎಂ.ಐ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಚಾಲಕುಡಿ * ಸರ್ಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ವಿ.ಆರ್.ಪುರಂ * ಸರಕಾರಿ ಬಾಲಕಿಯರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ,ಚಲಕುಡಿ * ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸಿಎಂಐ ಐಸಿಎಸ್ಇ ಶಾಲೆ,ಚಲಕುಡಿ === ಕಾಲೇಜುಲು === * [[Panampilly Memorial Government College|ಪಣಂಪಿಳ್ಳಿ ಸ್ಮಾರಕ ಸರಕಾರಿ ಕಾಲೇಜು]] * ಸ್ಯಾಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜು ಚಲಕುಡಿ * ಸದರ್ನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ & ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ * ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ * ಸೈಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ * ನಿರ್ಮಲಾ ಕಲಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು * ನಿರ್ಮಲಾ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ * ನಿರ್ಮಲಾ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ * ನಿರ್ಮಲಾ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಚಾಲಕುಡಿ ಪಂಡ ಉಪನಗರ ಊರು, ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಚಾಲಕುಡಿ ತುದೆ ಬೊಕ್ಕ ಮಸ್ತ್ ಪಚ್ಚೆ ಕೃಷಿತ ಕಂಡೊಲು ಮೈದಾನೊಲೆಡ್ದ್ ಹಸಿರುದ ಸಮೃದ್ಧಿಡ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯಿನವು. ಅಥಿರಪಳ್ಳಿ ಬೊಕ್ಕ ವಝಚಲ ಜಲಪಾತೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಕಪ್ಪರ ಬೊಕ್ಕ ವಾಲ್ಪರಾಯಿದ ಗುಡ್ಡೆ ನಿಲ್ದಾಣೊಲೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗ್ ಈ ಊರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಿಡಾರ್ ಆದುಂಡು. ಚಾಲಕುಡಿ ತುದೆಕ್ ಸುಮಾರ್ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುಲು ಉಂಡು. ಕೂಡಪುಝಾ ಚೆಕ್ಡಾಮ್, ಅರಂಗಲಿ ಕಡವು ಬೊಕ್ಕ ಉರುಂಬುನ್ಕುನ್ನುದಂಚಿನ ಜಾಗೆಲು ರಜೆಟ್ ಬಯ್ಯದ ಪೊರ್ತುಡು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೆತೊನೆರೆ ಎಡ್ಡೆ ಜಾಗೆ. ಅಥಿರಪಳ್ಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರೀಕರಣೊಗು ಚಾಲಕುಡಿಲಾ ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆತ್ಂಡ್. ಜಲಪಾತೊಲು ತಮನ್ನಾ ಭಾಟಿಯಾ, [[ಐಶ್ವರ್ಯಾ ರೈ|ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ ಬಚ್ಚನ್]] ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರೀತಿ ಜಿಂಟಾ ನಂಚಿನ ನಟಿಯೆರೆನ ಐಕಾನಿಕ್, ಗ್ಲಾಮರಸ್ ದೃಶ್ಯೊಲೆಗ್ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಆದುಂಡು == ಉದ್ಯಮ, ವಾಣಿಜ್ಯ, ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿ == ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಟ್ಯಾನರಿಸ್, ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಪಾಟರೀಸ್, ಟ್ರಾಮ್ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್, ಕೊಚ್ಚಿನ್ ರಬ್ಬರ್ ವರ್ಕ್ಸ್, ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್, ಟ್ಯಾಪಿಯೋಕಾ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ಟಿಂಬರ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ಸ್, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪ್ಲೈವುಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಇಂಚಿನ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ನೆಲೆಯಾತಿನ ಕಾಲೊಡು ಇತ್ತೆ ಚಾಲಕುಡಿಡ್ ಒಂಜಿ ಮುಷ್ಟಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಮಾತ್ರ ಉಂಡು. ಇಂಚ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೂಚಕೊಲೆಡ್ ಚಲಕುಡಿ ಕೇರಳೊದ ಪ್ರಮುಖ ಊರುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು. ರಾಜ್ಯೊಡು ರಿಂದ ಜಾಸ್ತಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಆಯಿನ ದಾಖಲೆಲಾ ಈ ಊರುಡು ಉಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಕುನ್ನತಂಗಡಿ ಚಂಠ ಪನ್ಪಿನ ಚಾಲಕುಡಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ರಸ್ತೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆಡ್ದ್ ಅಯಿತ ಕುಸಿತ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮಾರುಕಟ್ಟೆನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ೧೯೨೮ಡ್ ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣೊದ ನಿರ್ಮಾಣೊಡ್ದ್ ಸುರುವಾಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾರೊದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಲು ಮಂಗಳವಾರ ಬೊಕ್ಕ ಶುಕ್ರವಾರೊಡು ನಡಪುಂಡು. ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ, ಚಾಲಕುಡಿ ಕೇರಳೊಡು ಸತತವಾದ್ ಜಾಸ್ತಿ ವಿದೇಶಿ ಮದ್ಯದ ಮಾರಾಟೊಡು ದಾಖಲಾತ್ಂಡ್. ಚಲಕುಡಿಡ್ ವಿದೇಶಿ ಮದ್ಯದ ಮಾರಾಟ ₹ 6,385,290 ಆಂಡ್, 2023 ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ದ ಪೊರ್ತುಡು ಮೂಜಿ ದಿನೊತ ಅವಧಿಡ್ <ref>{{Cite web|title=It's a tipsy Christmas: Bevco sold liquor worth Rs 154.77 crore in 3 days; Chalakudy in front|url=https://www.onmanorama.com/news/kerala/2023/12/25/christmas-season-liquor-sales-break-record-bevco-outlets-chalakudy-in-front.html|accessdate=18 November 2025|website=It's a tipsy Christmas: Bevco sold liquor worth Rs 154.77 crore in 3 days; Chalakudy in front|language=en}}</ref> ೨೦೦೮ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಈವ್ ಡ್, ಚಲಕುಡಿ ರಾಜ್ಯೊಡು ₹೭೮ ಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತೊದ ಮದ್ಯದ ಮಾರಾಟೊದ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನಡೆ ಆಂಡ್. <ref>{{Cite web|title=ക്രിസ്മസിനും തലേന്നുമായി കേരളം കുടിച്ചത് 152.06 കോടിരൂപയുടെ മദ്യം; റെക്കോഡിട്ട് ബവ്കോ|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2024/12/26/kerala-christmas-liquor-sales-beverages-corporation.html|accessdate=18 November 2025|website=ക്രിസ്മസിനും തലേന്നുമായി കേരളം കുടിച്ചത് 152.06 കോടിരൂപയുടെ മദ്യം; റെക്കോഡിട്ട് ബവ്കോ|language=ml}}</ref> === ಬೇತೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಲು === ==== ಎಡ್ಡಿ ಕರೆಂಟ್ ನಿಯಂತ್ರಣೊಲು ==== ಚಾಲಕುಡಿ ದೇಶದ ಸುರುತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಇತಿಹಾಸೊಡು ಪ್ರವರ್ತಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಾಯಿನವು. <ref>{{Cite web|title=The Hindu : IT sparks a revolution in electric vehicles|url=http://www.hindu.com/thehindu/2001/09/06/stories/0806000a.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080619073121/http://www.hindu.com/thehindu/2001/09/06/stories/0806000a.htm|archivedate=19 June 2008|accessdate=18 November 2025|website=www.hindu.com}}</ref> <ref>{{Cite web|last=White|first=Black and|title=Eddy Current Controls (India) Limited – India|url=http://www.eddyindia.com/about.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090630120825/http://www.eddyindia.com/about.html|archivedate=30 June 2009|accessdate=18 November 2025|website=www.eddyindia.com}}</ref> ಸುಮಾರ್ 40 ಕಾರ್ಮಿಕೆರೆನೊಟ್ಟುಗು 1971ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಈ ಕಂಪೆನಿ [[ಡೈನಾಮೊ|ಡೈನಮೋ]] ಬೊಕ್ಕ ಬ್ಯಾಟರಿಲೆನಂಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಘಟಕೊಲೆನ ಉತ್ಪಾದನೆಡ್ ತೊಡಗಿನವು, ಸರ್ಕಾರೊಗುಲಾ ಸಾಧನೊಲೆನ್ ಸಪ್ಲೈ ಮಲ್ಪುನವು. ಕಾರ್ಮಿಕ ವಿವಾದೊಲೆನ ನಡುಟು ೧೯೮೭ಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಲು ಉಂತುಂಡು ಆಂಡಲಾ, ಬೊಕ್ಕ ಪಿರ ಕಂಪೆನಿ ಬೆಂಗಳೂರುಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಲೆನ್ ಪುನರಾರಂಭ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಚಾಲಕುಡಿಡ್ ಸೀಮಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಲು ಮುಂದುವರಿಂಡ್. ==== ಮರತ ಉದ್ಯಮ ==== ಚಾಲಕುಡಿ ಮರತ ಉದ್ಯಮೊಗು ಮಸ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನವು. ಕಾಡುಲೆಡ್ದ್ ಕಡ್ಡಿಲೆನ್ ಸಾಗಿಸೆರೆ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತಿನ ಟ್ರಾಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತೆ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಅಯಿತ ಅವಶೇಷೊಲು ಇತ್ತೆಲಾ ಉಂಡು. ಮರತ್ತ ಕರಕುಶಲ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲದ ಪೀಠೋಪಕರಣೊಲೆನ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ತೊಡಗಿನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಲು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಾವುಂಡು. ಚಾಲಕುಡಿ-ಕುನ್ನಾಥುನಡ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘದ ಅಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಪೀಠೋಪಕರಣ ಘಟಕ ಸಹಕಾರಿ ಆಧಾರೊಡು ಲಾಭದಾಯಕವಾದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ==== ಪ್ಲೈವುಡ್ ==== ಭಾರತೊಡು ಸುರುತ ಪ್ಲೈವುಡ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕೊನು ಚಾಲಕುಡಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಫರ್ನಿಚರ್ ಕಂಪೆನಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ಡ್ 1943ಡ್ ವಿಕೆ ಮೆನನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ಲೈವುಡ್ ನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಇತ್ತೆ ಕಾರ್ಖಾನೆನ್ ನಿರ್ವಹಿಸವುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ರಫ್ತು ಮಲ್ಪುಂಡು. == ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿಲು == * ಪಣಂಪಿಳ್ಳಿ ಗೋವಿಂದ ಮೆನನ್ || * ಎ ಕೆ ಲೋಹಿತಾದಾಸ್ * ಕಾಲಭವನ ಮಾಣಿ| * ಜೋಸ್ ಪೆಲ್ಲಿಸ್ಸೆರಿ * ಲಿಜೊ ಜೋಸ್ ಪೆಲ್ಲಿಸ್ಸೆರಿ * ಪಿ ಕೆ ಇಟ್ಟೂಪ್ * ಆರ್ ಎಲ್ ವಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣನ್ * ಆಂಟನಿ ತಾಚುಪರಂಬಿಲ್ * ರಾಘವನ್ ತಿರುಮುಲ್ಪದ್| * ಪೊರಿಂಜು ವೇಲಿಯತ್ * ಸಿ ಎಸ್ ವೆಂಕೀಟೇಶ್ವರನ್ * ಬಿ ಡಿ ದೇವಸ್ಸಿ * ಗಿರೀಶ್ ಎ.ಡಿ. == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == {{Kerala}} [[ವರ್ಗೊ:Articles with short description]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] gmqpb59h5c3y93dgdhqnn6fdv4rdfs8 0 27668 363831 363690 2026-08-03T02:24:55Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363831 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox person | name = ಸಬೀನಾ ರಫಿ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1918|10|6}} | birth_place = ಗೊತುರುತ್, ಇತ್ತೆ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]] ಜಿಲ್ಲೆ, [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = {{Death date and age|df=yes|1990|6|22|1924|10|6}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | alma_mater = | occupation = ಪ್ರಬಂಧಕಾರೆರ್, ಇತಿಹಾಸಕಾರೆರ್ | notable_works = {{ubl|''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರಾ ಪದನಂ''|''ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದ - ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊತ್ತಮ್''|''Kaliyugam''}} | spouse = [[ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕಾರ ರಫಿ]] | partner = | children = | parents = {{ublist|ಜೋಸೆಪ್|ಮರಿಯಮ್ಮ}} | awards = [[ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಆಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಒಟ್ಟು ಕೆಲಸೊಲೆಗ್]] | website = | image_size = }} '''ಸಬೀನಾ ರಫಿ''' (೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೧೮ - ೨೨ ಜೂನ್ ೧೯೯೦) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಬಂಧಕಾರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆರ್. ಅರೆನ ಕೃತಿಕ್‌ಲೆಡ್ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೃತಿಲು, ಒಂಜಿ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರಾ ಪದನಂ'', ಒಂಜಿ ಒಪೆರಾಟಿಕ್ ನಲಿಕೆದ ರೂಪೊ ಆಯಿನ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ದ ಸುರುತ ಇತಿಹಾಸೊದ ಸಾರಾಂಸ ಉಂಡು. ಅರೆನ ಪುಸ್ತಕ, ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಅರೆನ ಕಂಡನಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿನೊಟ್ಟುಗು ಜಂಟಿಯಾದ್ ಬರೆತಿನ ಒಂಜಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೃತಿ, 1972ಡ್ ಅರೆಗ್ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ವಿವಿಧ ಕೃತಿಕ್‌ಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್‌ದಿನವು. == ಜೀವನ == ಸಬೀನಾ 6 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1918 ಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯೊದ ಇತ್ತೆದ <nowiki>[[ಎರ್ನಾಕುಲಂ]]</nowiki> ಜಿಲ್ಲೆದ ಪರಿಧಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರು ಗೊತುರುತ್ ಡ್ ಜೋಸೆಫ್ ಬೊಕ್ಕ ಮರಿಯಮ್ಮನ ಇಲ್ಲಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. <ref name="Biography on Kerala Sahitya Akademi portal">{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/Sebinarafigraphy.htm|title=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal|date=2019-04-09|website=Biography on Kerala Sahitya Akademi portal|accessdate=2019-04-09}}</ref> ಆರ್ ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ರಡ್ಡ್ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಲೆನ್ ಪಡೆದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಒರ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಕಿಯಾದ್ ಬೆನೊಂದಿತ್ತಿನಾರ್. 1963ಡ್ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, <ref name="Ponjikkara Rafi">{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/PonjikkaraRafi/Html/PRafigraphy.htm|title=Sabeena Rafi|date=2019-04-10|website=Kerala Sahitya Akademi|accessdate=2019-04-10}}</ref> <ref name="പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?">{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411|title=പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെ മറന്നതെങ്ങനെ ?|last=ഉണ്ണികൃഷ്ണൻ|first=കെ|website=Mathrubhumi|language=en|accessdate=2019-04-10|archivedate=10 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410083610/https://www.mathrubhumi.com/books/features/ponjikkara-rafi-malayalam-news-1.1333411}}</ref> ಆಂಡ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಾಂಡ್.<ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile">{{Cite web|url=https://www.veethi.com/india-people/ponjikkara_rafi-profile-10260-25.htm|title=Ponjikkara Rafi - Veethi profile|date=2019-04-10|website=veethi.com|accessdate=2019-04-10}}</ref> ಜೂನ್ ೨೨, ೧೯೯೦ಡ್ ೬೫ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಆರ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್; <ref name="കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?">{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/literaryworld/remembering-ponjikkara-rafi.html|title=കേട്ടിട്ടുണ്ടോ പോഞ്ഞിക്കര റാഫിയെന്ന്?|website=ManoramaOnline|accessdate=2019-04-10}}</ref> <ref name="Ponjikkara Rafi" /> == ನಡತ್‌ಬತ್ತಿನ ಸಾದಿ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವೊಲು == ಸಬೀನಾ ರಫಿನ ಕೃತಿಡ್ ಐನ್ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಯಿನ ಕೃತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ''ಕೃತಿಮಸ್ ಸಮ್ಮನಂಡ್'', ಅರೆನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಉಂಡು. <ref name="List of works">{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafiPage.htm|title=List of works|date=2019-04-09|website=Kerala Sahitya Akademi|accessdate=2019-04-09}}</ref> ''ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ - ಒರು ಚರಿತ್ರಾ ಪದನಂ'', ಎರ್ನಾಕುಲಂಡ್ ಪುಟ್ಟುನ ಒಂಜಿ ಒಪೆರಾ ನಲಿಕೆದ ರೂಪೊ ಆಯಿನ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ೧೯೬೪ಡ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಆತುಂಡ್, ಈ ವಿಷಯೊದ ಬಗ್ಗೆ ಸುರುತ ಸಮಗ್ರ ಪುಸ್ತಕ ಪಂಡ್ದ್ ಉಲ್ಲೇಕ ಆತುಂಡು.<ref name="Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala">{{Cite web|url=https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0|title=Chavittunatakam: Maritime Dance Drama of Kerala|website=www.sahapedia.org|accessdate=2019-04-10}}</ref> ''ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದ - ಒರು ತಿರಿಂಜುನೊತ್ತಮ್'', ಅರೆನ ಕಂಡನಿನೊಟ್ಟುಗು ಬರೆತಿನ ಒಂಜಿ ಪುಸ್ತಕ, ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅಂಶೊಲೆನ ವಿವರವಾದ್ ಅಧ್ಯಯನ; ಈ ಪುಸ್ತಕೊಡು ''ಮದರ್'' ಆಫ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಗೊರ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಒಂಜಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಉಂಡು. <ref name="Marxism Oru Thirinjunottam">{{Cite web|url=http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi?author_id=|title=Marxism Oru Thirinjunottam|date=2019-04-10|website=www.indulekha.com|accessdate=2019-04-10|archivedate=10 April 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190410085027/http://www.indulekha.com/marxism-oru-thirinjunottam-study-ponjikkara-rafi-and-sebeena-rafi%3Fauthor_id%3D}}</ref> ''ಕಲಿಯುಗಂ'', ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಪೊಂನ್ಜಿಕ್ಕರ ರಫಿನೊಟ್ಟು ಬರೆತಿನ ಪುಸ್ತಕ, ಒಂಜಿ ತಾತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊಡು, ಸುರುತ ವಯಸ್ಸುಡ್ದ್ ನರಮಾನ್ಯನ ನಡವಳಿಕೆದ ಅಧ್ಯಯನ. <ref name="Ponjikkara Rafi - Veethi profile" /> ಈ ಪುಸ್ತಕೊಗು 1972ಡ್ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. <ref name="Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works">{{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/others.htm|title=Kerala Sahitya Akademi Award for Miscellaneous Works|date=2019-04-10|website=Kerala Sahitya Akademi|accessdate=2019-04-10}}</ref> == ಪುಸ್ತಕೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ == * {{Cite book |last=Sabeena Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=149182 |title=Chavittu Nadakam - Oru Charithra Padanam |date=1964 |publisher=Avanthi Publications |edition=1 |location=Kochi |language=ml}} * {{Cite book |last=Sabeena Rafi |url=http://103.251.43.202:8080/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=4593 |title=Christumas sammanam |date=1968 |edition=1 |language=ml }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite book |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=39730&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Kaliyugam |last2=Sebeena Rafi |date=1982 |publisher=D. C. B. Kottayam |edition=1 |language=ml}} * {{Cite book |last=Ponjikkara Rafi |url=http://122.165.117.71/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=80342&query_desc=au%253A%2522Ponjikkara%2520Rafi%2522%2520and%2520au%253APonjikkara%2520Rafi |title=Marxism Oru Thirinjunottam, Emmavoosilekkula Yathrayum |last2=Sabeena Rafi |date=1991 |publisher=Bamsuri Books |edition=0 |language=ml}} * {{Cite book |last=Sabeena Rafi |url=https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |title=Sukradasayude charitram |last2=Ponjikkara Rafi |date=1992 |publisher=D.C. Books |location=Kottayam |archive-date=2019-11-20 |access-date=2026-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191120062853/https://catalog.uoc.ac.in/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=83015&query_desc=au%252Cwrdl%253A%2520Ponjikkara%2520Rafi |url-status=dead }} <templatestyles src="Div col/styles.css" />   == ಉಲ್ಲೇಕ == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * {{Cite web|url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/PROFILES/SebinaRafi/Html/SebinaRafi.htm|title=Portrait commissioned by Kerala Sahitya Akademi|date=2019-04-05|website=Kerala Sahitya Akademi|accessdate=2019-04-05}} * {{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=NipTBVJMl7U|title=CHAVITTUNADAKAM and SEBEENA RAFI TEACHER|last=WEB ONE MEDIA|website=[[YouTube]]|date=2019-01-19|accessdate=2019-04-10}} {{Malayalam Literature|state=collapsed}}  [[ವರ್ಗೊ:ಲೇಖಕೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಮಲಯಾಲಂ ಲೇಖಕೆರ್]] syuhso7n3ax1xfblfccgyjgrynjdblt 0 27670 363821 363692 2026-08-02T23:40:30Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363821 wikitext text/x-wiki == ಅಡ ಪ್ರಥಮನ್ == [[ಫೈಲ್:അടപ്രഥമൻ.JPG|thumb|ಅಡ ಪ್ರಥಮನ್]] ಅಡ ಪ್ರಧಾನ ಪಂಡ ಅರಿತ ಅಡ (ಅರಿತ ಪಾಸ್ತಾ ಅತ್ತಂಡ ಫ್ಲೇಕ್ಸ್) ನ್ ಬೇಯ್ಪಾಯಿನ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲದ ಸಾಸ್ ಡ್ ಬಳಸದ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಕೇರಳ]]ದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿ.[[ಭಾರತ]]ದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಇಲ್ಲಲೆಡ್ [[ಓಣಮ್|ಓಣಂ]] ಪರ್ಬದಾನಿ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಅಡ ಪ್ರಧಾನನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಪಾಯಸ, ಉಂದೆನ್ ಸದ್ಯೊದ ಒಟ್ಟುಗು ಸರ್ವ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>https://www.thehindu.com/life-and-style/food/how-to-prepare-the-mainstay-of-classic-ada-pradhaman-fresh-from-the-kitchen/article32465762.ece</ref> == ಅರಿತ್ತ ಅಡೆ ತಯಾರಿ == ಅಡೆ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೋಡಾಯಿನಾತ್ ಬೊಳ್ದು ಅರಿನ್ ರಡ್ಡ್ ಮೂಜಿ ಸರ್ತಿ ನೀರ್ ಡ್ ದೆಕ್ಕ್ದ್ ೪ ಗಂಟೆ ನೆನೆಯೆರೆ ಬುಡೋಡು. ಬೊಕ್ಕ ಆ ಅರಿನ್ ನೊಂಪು ಕಡೆತ್ತ್ದ್ ಹಿಟ್ಟ್ ನೀರ್ ದೋಸೆದ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪೋಡು. ಬೊಕ್ಕ ಆ ಬಂದನ್ ಬಾರೆ ಇರೆಡ್ ತೆಳ್ಪುಗು ಪದೆರ್ದ್ ತೊಂದರೆತ್ತ ಕರಟ್ಟ್ ೨೦ ಮಿನಿಟ್ಟ್ ಬೇಯ್ಪಾವೋಡು. ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ದೆತ್ತ್ದ್ ಆ ಬಂದೊ ಬೆಯ್ಪಾಯಿನೆನ್ ಸೀದಾ ದೆತ್ತ್ದ್ ನೀರ್ಗ್ ಪಾಡೋಡು. ಅವ್ವು ಬೊಕ್ಕ ತುಂಡು ತುಂಡಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.ಉಂದು ಅರಿತ್ತ ಅಡೆ ಮಲ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ.<ref>https://www.sharmispassions.com/how-to-make-ada-for-ada-pradhaman-onam/</ref> == ಸಾಮಾನ್ಯ ತಯಾರಿ == ಬೇಯ್ಪಾಯಿನ ಅರಿ ಅಡೆನ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಗು ಸೇರಾವೊಡು, ಬೊಕ್ಕ ಬೆಲ್ಲದ ಸಿರಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಿ, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಬೊಕ್ಕ ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ದೀಪೆರ್.ಈ ಖಾದ್ಯೊನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿಯಾದ್ ಸರ್ವ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. <ref>https://www.keralatourism.org/kerala-food/ada-pradhaman-recipe/117/</ref>ಉಂದು ಕೇರಳೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.<ref>https://rakskitchen.net/ada-pradhaman-recipe-onam-recipes/</ref> == ಪಾಲಡ ಪ್ರಧಾನ, == [[ಫೈಲ್:Palada_Payasam-Aluva-Kerala-IMG_20210321_144103.jpg|thumb|ಪಾಲಡ ಪ್ರಥಮನ್]] ಪಾಲಡ ಪ್ರಥಮನ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಾಲಡ ಪಾಯಸ ಪಂಡ ಪಾಲ್ (ಹಾಲು), ಅರಿ ಅಡ, ಸಕ್ಕರೆ, ಏಲಕ್ಕಿ ಪೊಡಿ, ಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ಪಾಯಸ.ಕೇರಳದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಪ್ರಸಾದ ಆದ್ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ಪಾಲಡ ಪ್ರಧಾನ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪಾಲಡ ಪಾಯಸೊನು ವಿಶೇಷವಾದ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರಳದ ರಾಜ್ಯ ಪರ್ಬೊ ಆಯಿನ ಓಣಂಗ್ ಈ ಪಾಯಸನ್ ಮಲ್ಪುನವು ಕಡ್ಡಾಯವಾದುಂಡು.<ref>{{Cite web |url=https://food.ndtv.com/recipe-palada-pradhaman-219751 |title=Archive copy |accessdate=2026-08-01 |archivedate=2026-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260510074436/https://food.ndtv.com/recipe-palada-pradhaman-219751 |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> qfm78enaenggq2vg6a3ngtgmas1gget 0 27675 363835 363779 2026-08-03T05:28:32Z Mahaveer Indra 1023 /* ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಹಂತ */ 363835 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Naga_ashlesha_bali_pooja.jpg|thumb|ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿದ ಮಂಡಲ]] ತುಳುನಾಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಲಿ ಪಂಡ ಪ್ರಾಣಿನ್, ಅಥವಾ ಕೋರಿ ಮಾಂತ ಕಡ್ತ್ದ್ ಕೊರ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಪದ್ದತಿಂದ್ ನೆನೆಪಾಪುಂಡು. ಆಂಡ ಮೂಳು ಬಲಿ ಪಂಡ ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆ.ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಆರಾಧನೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ನಾಗನ ಸಾನಿಧ್ಯೊ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೆಡ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್ ಡ್ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಡ್ ಉಂದೆನ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ನಡಪಾವೆರ್.<ref>https://gokarnapuja.com/ashlesha-bali-pooja-benefits-procedure-and-cost/</ref> == ನಾಗನ ಅರಾಧನೆ == ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ನಾಗನ ಸಾನಿಧ್ಯ ಉಪ್ಪುನವುಲು, ನಾಗ ದೇವೆರೆನ ಸಂಪ್ರೀತಿಗೋಸ್ಕರ,ಜನ್ಮೊಡು ಜಾತಕಡ್ ಬತ್ತಿನ ರಾಹು ಕೇತು ಉಪದ್ರನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಉಂದೆನ್ ನಡಪಾವೆರ್. ನಮ ಕಷ್ಟಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ನಾಗ ದೇವೆರೆನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ ಆ ಅಡೆ ತಡೆ ಉಪ್ಪುನವು ಮೆಲ್ಲ ಪೋಪುಂಡು ಪಣ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ. ನಮ ಏತ್ ದೈವ ದೇವೆರೆನ ನಂಬುಂಡಲಾ ನಾಗನ ಆರಾಧನೆ ಕಾಲ ಕಾಲಗ್ ಆವೋಡೇ.ದಾಯೆ ಪಂಡ ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಭೂಮಿ ನಾಗ ದೇವೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಳ್ಳಾಯಿನ ಕಾರಣೊಗು.<ref>https://www.nagapratishta.com/services/ashlesha-bali-pooja</ref> ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ಪಂಡ ಸರ್ಪ ದೋಷ, ನಾಗ ದೋಷ, ಕುಜ ದೋಷ, ಮಂಗಲ್ಯ ದೋಷ, ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲ ಸರ್ಪ ದೋಷದ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಹಾರ/ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿಶೇಷ ಆರಾಧನೆ. ಅನಾದಿ ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ಚಾಲ್ತಿಡ್ ಉಂಡು. ನಾಗಾರಾಧನೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ‘ನಾಗ ಆರಾಧನೆ’ ಪನ್ಪಿನ ಉಲ್ಲೇಖ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪುರಾಣೊಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಆಶ್ಲೇಷಾ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ಕಾಯಿಲೆಡ್ ಪರಿಹಾರ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊಡು ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಮದಿಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆನ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಚರ್ಮೊಗು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಕಾಯಿಲೆಲೆನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಕೆಲಸೊಲೆಡ್ ವಿಳಂಬ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನೊಡು ಅಡೆತಡೆಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕಷ್ಟೊಲೆನ್ ಎದುರಿಸೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಆರಾಧನೆದ ಮೂಲಕ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವೆರೆನ್ ಆವಾಹನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ರಾಹು ಬೊಕ್ಕ ಕೇತುನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ತಟಸ್ಥ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮರ್ದ್ ಪಂದ್ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪನ್ಪುಂಡು.<ref>https://panditsnearme.com/blog/ashlesha-bali-pooja</ref> == ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಹಂತ == ಸಂಕಲ್ಪ ವಿನಾಯಕ ಪೂಜೆ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಕಲಶ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಶ್ಲೇಷ ಮಂಡಲ ಅರ್ಪನೆ ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಜಪ. ಆಶ್ಲೇಷ ಬಲಿ ಹೋಮ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ಪ್ರಸಾದ್ ವಿತರಣೆ ಸುರೂಕ್ಕು ಪೂಜೆದ ಮಂಡಲ ಪಾಡ್ದ್ ಅಯಿತ ಅಲಂಕಾರ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಪೂಜೆದ ಸಂಕಲ್ಪ ನಡಪುಂಡು.ಸರ್ಪದ ರೂಪೊಡು ಒಂಜಿಮಲ್ಲ ಮಂಡಲನ್ ವಿವಿಧ ರಂಗೋಲಿದ ಪೊಡಿಡ್ ಪಾಡುವೆರ್.ಅರಿ ಬೆಯ್ಪಾಯಿನ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಮಂಡಲದ ಸುತ್ತ ದೀದ್ ನಾಗ ದೇವೆರೆನ್ ನೆನೆಪಾದ್ ಪೂಜೆ ಪುನಸ್ಕಾರ ನಡಪುಂಡು. ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮಂಜಲ್ ಪೊಡಿಯೇ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿನ ವಸ್ತುಲಾ, ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಸಾದಲಾ.ನಾಗನ ಸಾನಿಧ್ಯ ಅತ್ತಂದೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡುಲಾ ಉಂದೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 4mqrxmwtjbymiurj89watymueyi1ao2 0 27677 363781 2026-08-02T13:05:51Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ಬರವು 363781 wikitext text/x-wiki ಗುಜರಾತ್‌ದ '''ಗಾಂಧಿನಗರ''' [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೪ ಮೈಲಿ) ಬಡಕಾಯಿಡ್, ದೆಹಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರೊಲೆದ ನಡುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ದ ಮದ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರ ಸಾಬರಮತಿ ಸುದೆತ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಂಡು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮುಲ್ಪನೇ ಪುಟ್ಟುದೆರ್.<ref>{{cite web |title=National Informatics Centre |url=https://gandhinagar.nic.in/history/ |website=gandhinagar.nic.in |publisher=National Informatic |access-date=25 March 2020 |archive-date=25 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325140048/https://gandhinagar.nic.in/history/ |url-status=live }}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಗಾಂಧಿನಗರಗ್ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು, ಅಪಗ ನೆನ್ನ್ ಪೆಥಾಸಿನ್ಹ ಪುದರ್‌ದ ರಾಜೇ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಅಪಗ, ಉಂದು ಶೇರ್ಥಾ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೦ಡ್ ಮುಂಬಾಯಿನ್ ಮುಂಬೈ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ನಗರೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ನಗ, ನೆಕ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊದ ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿನ ರಡ್ಡನೇ ಇಲ್ಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಆರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗು ಆರೆನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=History of Gandhinagar |url=https://www.gandhinagaronline.in/guide/about-gandhinagar |website=gandhinagaronline.in |publisher=Pan India Internet Pvt. Ltd. |access-date=2 August 2026}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 0s4gdezs1qxf32sqweerra0fy4qs9dx 363782 363781 2026-08-02T13:08:05Z Mahaveer Indra 1023 363782 wikitext text/x-wiki ಗುಜರಾತ್‌ದ '''ಗಾಂಧಿನಗರ''' [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೪ ಮೈಲಿ) ಬಡಕಾಯಿಡ್, ದೆಹಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರೊಲೆದ ನಡುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ದ ಮದ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರ ಸಾಬರಮತಿ ಸುದೆತ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಂಡು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮುಲ್ಪನೇ ಪುಟ್ಟುದೆರ್.<ref>{{cite web |title=National Informatics Centre |url=https://gandhinagar.nic.in/history/ |website=gandhinagar.nic.in |publisher=National Informatic |access-date=25 March 2020 |archive-date=25 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325140048/https://gandhinagar.nic.in/history/ |url-status=live }}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಗಾಂಧಿನಗರಗ್ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು, ಅಪಗ ನೆನ್ನ್ ಪೆಥಾಸಿನ್ಹ ಪುದರ್‌ದ ರಾಜೇ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಅಪಗ, ಉಂದು ಶೇರ್ಥಾ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೦ಡ್ ಮುಂಬಾಯಿನ್ ಮುಂಬೈ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ನಗರೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ನಗ, ನೆಕ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊದ ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿನ ರಡ್ಡನೇ ಇಲ್ಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಆರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗು ಆರೆನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=History of Gandhinagar |url=https://www.gandhinagaronline.in/guide/about-gandhinagar |website=gandhinagaronline.in |publisher=Pan India Internet Pvt. Ltd. |access-date=2 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== ಭಾರತದ ೨೦೧೧ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾಂಧಿನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೮,೨೯೯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೫೩% ಆಂಜೋವುಲು ಬೊಕ್ಕ ೪೭% ಪೊಂಜೋವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೯೦% ಆದುಂಡು. ಆಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೯೧%, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೮೯% ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರಡ್, ೧೧% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬ ವರ್ಷಡ್ದ್ ತಿರ್ತ ಪ್ರಾಯೊದಕುಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ೯೫% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=City at a Glance – Gandhinagar Municipal Corporation |url=https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |access-date=2022-12-09 |website=gandhinagarmunicipal.com |archive-date=9 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209134231/https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |url-status=live }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 0qpdcnd6bor8tvmkp0kwwd3qnmsfcdd 363783 363782 2026-08-02T13:11:59Z Mahaveer Indra 1023 /* ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ */ 363783 wikitext text/x-wiki ಗುಜರಾತ್‌ದ '''ಗಾಂಧಿನಗರ''' [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೪ ಮೈಲಿ) ಬಡಕಾಯಿಡ್, ದೆಹಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರೊಲೆದ ನಡುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ದ ಮದ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರ ಸಾಬರಮತಿ ಸುದೆತ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಂಡು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮುಲ್ಪನೇ ಪುಟ್ಟುದೆರ್.<ref>{{cite web |title=National Informatics Centre |url=https://gandhinagar.nic.in/history/ |website=gandhinagar.nic.in |publisher=National Informatic |access-date=25 March 2020 |archive-date=25 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325140048/https://gandhinagar.nic.in/history/ |url-status=live }}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಗಾಂಧಿನಗರಗ್ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು, ಅಪಗ ನೆನ್ನ್ ಪೆಥಾಸಿನ್ಹ ಪುದರ್‌ದ ರಾಜೇ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಅಪಗ, ಉಂದು ಶೇರ್ಥಾ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೦ಡ್ ಮುಂಬಾಯಿನ್ ಮುಂಬೈ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ನಗರೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ನಗ, ನೆಕ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊದ ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿನ ರಡ್ಡನೇ ಇಲ್ಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಆರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗು ಆರೆನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=History of Gandhinagar |url=https://www.gandhinagaronline.in/guide/about-gandhinagar |website=gandhinagaronline.in |publisher=Pan India Internet Pvt. Ltd. |access-date=2 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== ಭಾರತದ ೨೦೧೧ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾಂಧಿನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೮,೨೯೯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೫೩% ಆಂಜೋವುಲು ಬೊಕ್ಕ ೪೭% ಪೊಂಜೋವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೯೦% ಆದುಂಡು. ಆಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೯೧%, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೮೯% ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರಡ್, ೧೧% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬ ವರ್ಷಡ್ದ್ ತಿರ್ತ ಪ್ರಾಯೊದಕುಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ೯೫% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=City at a Glance – Gandhinagar Municipal Corporation |url=https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |access-date=2022-12-09 |website=gandhinagarmunicipal.com |archive-date=9 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209134231/https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |url-status=live }}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಮೂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಋತುಕುಲು ಉಂಡು: ಅರೆಗಾಲ, ಮರಿಯಾಲ ಬೊಕ್ಕ ಚಳಿಗಾಲ. ಮರಿಯಾಲದ ಸಮಯೊನು ಬುಡುಂಡ, ಬಾಕಿದ ಹವಾಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಲುಂಗುದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ದ್ ಮೇ ಮುಟ್ಟ ಹವಾಮಾನ ಬೆಚ್ಚಡ್ದ್ ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೩೬ ಡ್ದ್ ೪೨ °C (೯೭ ಡ್ದ್ ೧೦೮ °F) ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೧೯ ಡ್ದ್ ೨೭ °C (೬೬ ಡ್ದ್ ೮೧ °F) ದ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮುಟ್ಟ ಚಳಿಗಾಲದ ಪಗೆಲ್‌ಡ್ ಹವಾಮಾನ ಎಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆಡ್ ಬಾರಿ ಚಳಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ಸುಮಾರ್ ೨೯ °C (೮೪ °F), ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ೧೩ °C (೫೫ °F) ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಬಾರಿ ಶುಷ್ಕವಾದ್ (ಲುಂಗುದ್) ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಜೂನ್ ಮದ್ಯೊಡ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮದ್ಯೊಗು ಮುಟ್ಟ ತೇವವಾಯಿನ ಹವಾಮಾನೊನು ಕನಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ ಸುಮಾರ್ ೭೭೩.೬ ಮಿ.ಮೀ. (೩೦.೪೬ ಇಂಚು) ಬರ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite web |publisher=Yahoo! Inc. |title=Gandhinagar Weather – Records and Averages |url=http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |access-date=4 September 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060514030021/http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |archive-date=14 May 2006 |df=dmy }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} k98pdc977lnotden6a6oqksoqm2s1b4 363785 363783 2026-08-02T13:13:23Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363785 wikitext text/x-wiki ಗುಜರಾತ್‌ದ '''ಗಾಂಧಿನಗರ''' [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೪ ಮೈಲಿ) ಬಡಕಾಯಿಡ್, ದೆಹಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರೊಲೆದ ನಡುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ದ ಮದ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರ ಸಾಬರಮತಿ ಸುದೆತ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಂಡು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮುಲ್ಪನೇ ಪುಟ್ಟುದೆರ್.<ref>{{cite web |title=National Informatics Centre |url=https://gandhinagar.nic.in/history/ |website=gandhinagar.nic.in |publisher=National Informatic |access-date=25 March 2020 |archive-date=25 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325140048/https://gandhinagar.nic.in/history/ |url-status=live }}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಗಾಂಧಿನಗರಗ್ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು, ಅಪಗ ನೆನ್ನ್ ಪೆಥಾಸಿನ್ಹ ಪುದರ್‌ದ ರಾಜೇ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಅಪಗ, ಉಂದು ಶೇರ್ಥಾ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೦ಡ್ ಮುಂಬಾಯಿನ್ ಮುಂಬೈ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ನಗರೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ನಗ, ನೆಕ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊದ ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿನ ರಡ್ಡನೇ ಇಲ್ಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಆರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗು ಆರೆನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=History of Gandhinagar |url=https://www.gandhinagaronline.in/guide/about-gandhinagar |website=gandhinagaronline.in |publisher=Pan India Internet Pvt. Ltd. |access-date=2 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== ಭಾರತದ ೨೦೧೧ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾಂಧಿನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೮,೨೯೯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೫೩% ಆಂಜೋವುಲು ಬೊಕ್ಕ ೪೭% ಪೊಂಜೋವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೯೦% ಆದುಂಡು. ಆಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೯೧%, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೮೯% ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರಡ್, ೧೧% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬ ವರ್ಷಡ್ದ್ ತಿರ್ತ ಪ್ರಾಯೊದಕುಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ೯೫% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=City at a Glance – Gandhinagar Municipal Corporation |url=https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |access-date=2022-12-09 |website=gandhinagarmunicipal.com |archive-date=9 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209134231/https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |url-status=live }}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಮೂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಋತುಕುಲು ಉಂಡು: ಅರೆಗಾಲ, ಮರಿಯಾಲ ಬೊಕ್ಕ ಚಳಿಗಾಲ. ಮರಿಯಾಲದ ಸಮಯೊನು ಬುಡುಂಡ, ಬಾಕಿದ ಹವಾಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಲುಂಗುದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ದ್ ಮೇ ಮುಟ್ಟ ಹವಾಮಾನ ಬೆಚ್ಚಡ್ದ್ ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೩೬ ಡ್ದ್ ೪೨ °C (೯೭ ಡ್ದ್ ೧೦೮ °F) ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೧೯ ಡ್ದ್ ೨೭ °C (೬೬ ಡ್ದ್ ೮೧ °F) ದ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮುಟ್ಟ ಚಳಿಗಾಲದ ಪಗೆಲ್‌ಡ್ ಹವಾಮಾನ ಎಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆಡ್ ಬಾರಿ ಚಳಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ಸುಮಾರ್ ೨೯ °C (೮೪ °F), ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ೧೩ °C (೫೫ °F) ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಬಾರಿ ಶುಷ್ಕವಾದ್ (ಲುಂಗುದ್) ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಜೂನ್ ಮದ್ಯೊಡ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮದ್ಯೊಗು ಮುಟ್ಟ ತೇವವಾಯಿನ ಹವಾಮಾನೊನು ಕನಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ ಸುಮಾರ್ ೭೭೩.೬ ಮಿ.ಮೀ. (೩೦.೪೬ ಇಂಚು) ಬರ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite web |publisher=Yahoo! Inc. |title=Gandhinagar Weather – Records and Averages |url=http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |access-date=4 September 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060514030021/http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |archive-date=14 May 2006 |df=dmy }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] tffryuyvzz3bls3c8pzo1sa6993ugnm 363786 363785 2026-08-02T13:13:37Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363786 wikitext text/x-wiki ಗುಜರಾತ್‌ದ '''ಗಾಂಧಿನಗರ''' [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೪ ಮೈಲಿ) ಬಡಕಾಯಿಡ್, ದೆಹಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರೊಲೆದ ನಡುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ದ ಮದ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರ ಸಾಬರಮತಿ ಸುದೆತ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಂಡು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮುಲ್ಪನೇ ಪುಟ್ಟುದೆರ್.<ref>{{cite web |title=National Informatics Centre |url=https://gandhinagar.nic.in/history/ |website=gandhinagar.nic.in |publisher=National Informatic |access-date=25 March 2020 |archive-date=25 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325140048/https://gandhinagar.nic.in/history/ |url-status=live }}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಗಾಂಧಿನಗರಗ್ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು, ಅಪಗ ನೆನ್ನ್ ಪೆಥಾಸಿನ್ಹ ಪುದರ್‌ದ ರಾಜೇ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಅಪಗ, ಉಂದು ಶೇರ್ಥಾ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೦ಡ್ ಮುಂಬಾಯಿನ್ ಮುಂಬೈ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ನಗರೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ನಗ, ನೆಕ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊದ ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿನ ರಡ್ಡನೇ ಇಲ್ಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಆರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗು ಆರೆನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=History of Gandhinagar |url=https://www.gandhinagaronline.in/guide/about-gandhinagar |website=gandhinagaronline.in |publisher=Pan India Internet Pvt. Ltd. |access-date=2 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== ಭಾರತದ ೨೦೧೧ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾಂಧಿನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೮,೨೯೯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೫೩% ಆಂಜೋವುಲು ಬೊಕ್ಕ ೪೭% ಪೊಂಜೋವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೯೦% ಆದುಂಡು. ಆಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೯೧%, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೮೯% ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರಡ್, ೧೧% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬ ವರ್ಷಡ್ದ್ ತಿರ್ತ ಪ್ರಾಯೊದಕುಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ೯೫% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=City at a Glance – Gandhinagar Municipal Corporation |url=https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |access-date=2022-12-09 |website=gandhinagarmunicipal.com |archive-date=9 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209134231/https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |url-status=live }}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಮೂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಋತುಕುಲು ಉಂಡು: ಅರೆಗಾಲ, ಮರಿಯಾಲ ಬೊಕ್ಕ ಚಳಿಗಾಲ. ಮರಿಯಾಲದ ಸಮಯೊನು ಬುಡುಂಡ, ಬಾಕಿದ ಹವಾಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಲುಂಗುದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ದ್ ಮೇ ಮುಟ್ಟ ಹವಾಮಾನ ಬೆಚ್ಚಡ್ದ್ ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೩೬ ಡ್ದ್ ೪೨ °C (೯೭ ಡ್ದ್ ೧೦೮ °F) ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೧೯ ಡ್ದ್ ೨೭ °C (೬೬ ಡ್ದ್ ೮೧ °F) ದ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮುಟ್ಟ ಚಳಿಗಾಲದ ಪಗೆಲ್‌ಡ್ ಹವಾಮಾನ ಎಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆಡ್ ಬಾರಿ ಚಳಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ಸುಮಾರ್ ೨೯ °C (೮೪ °F), ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ೧೩ °C (೫೫ °F) ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಬಾರಿ ಶುಷ್ಕವಾದ್ (ಲುಂಗುದ್) ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಜೂನ್ ಮದ್ಯೊಡ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮದ್ಯೊಗು ಮುಟ್ಟ ತೇವವಾಯಿನ ಹವಾಮಾನೊನು ಕನಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ ಸುಮಾರ್ ೭೭೩.೬ ಮಿ.ಮೀ. (೩೦.೪೬ ಇಂಚು) ಬರ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite web |publisher=Yahoo! Inc. |title=Gandhinagar Weather – Records and Averages |url=http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |access-date=4 September 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060514030021/http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |archive-date=14 May 2006 |df=dmy }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] 7mafejdj5zck2f8uxfbtcn8pm0q65l9 363832 363786 2026-08-03T02:27:43Z Mahaveer Indra 1023 /* */ 363832 wikitext text/x-wiki ಗುಜರಾತ್‌ದ '''ಗಾಂಧಿನಗರ''' [[ಗುಜರಾತ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಅಂದ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೧೪ ಮೈಲಿ) ಬಡಕಾಯಿಡ್, ದೆಹಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರೊಲೆದ ನಡುತ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ದ ಮದ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರ ಸಾಬರಮತಿ ಸುದೆತ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು. ಅಕ್ಷರಧಾಮ ದೇವಸ್ಥಾನ ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಂಡು. ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯೊಡು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಪುಟ್ಟಿನೆಡ್ದಾವರ ಅರೆಗ್ ಗೌರವ ಕೊರ್ರೆಗಾದ್ ಈ ಪೇಂಟೆಗ್ ಗಾಂಧಿನಗರ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್.<ref>{{cite web |title=National Informatics Centre |url=https://gandhinagar.nic.in/history/ |website=gandhinagar.nic.in |publisher=National Informatic |access-date=25 March 2020 |archive-date=25 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200325140048/https://gandhinagar.nic.in/history/ |url-status=live }}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಗಾಂಧಿನಗರಗ್ ೧೩ನೇ ಶತಮಾನೊದಾತ್ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು, ಅಪಗ ನೆನ್ನ್ ಪೆಥಾಸಿನ್ಹ ಪುದರ್‌ದ ರಾಜೇ ಆಳೊಂದಿತ್ತೆ. ಅಪಗ, ಉಂದು ಶೇರ್ಥಾ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೬೦ಡ್ ಮುಂಬಾಯಿನ್ ಮುಂಬೈ ಬೊಕ್ಕ ಗುಜರಾತ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ರಡ್ಡ್ ನಗರೊಲಾದ್ ವಿಭಾಗ ಮಲ್ತ್‌ನಗ, ನೆಕ್ಕ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರೊದ ಮಾನ್ಯತೆ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ಗಾಂಧಿನಗರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿನ ರಡ್ಡನೇ ಇಲ್ಲಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಲ್ಪಡ್ದ್ ಆರ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಅಂಚಾದ್ ಈ ಊರುಗು ಆರೆನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=History of Gandhinagar |url=https://www.gandhinagaronline.in/guide/about-gandhinagar |website=gandhinagaronline.in |publisher=Pan India Internet Pvt. Ltd. |access-date=2 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== ಭಾರತದ ೨೦೧೧ತ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾಂಧಿನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨,೦೮,೨೯೯ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೫೩% ಆಂಜೋವುಲು ಬೊಕ್ಕ ೪೭% ಪೊಂಜೋವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ ೯೦% ಆದುಂಡು. ಆಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೯೧%, ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೋವುಲೆನ ಸಾಕ್ಷರತೆ ೮೯% ಉಂಡು. ಗಾಂಧಿನಗರಡ್, ೧೧% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೬ ವರ್ಷಡ್ದ್ ತಿರ್ತ ಪ್ರಾಯೊದಕುಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್. ಗಾಂಧಿನಗರದ ೯೫% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂಲು ಆದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=City at a Glance – Gandhinagar Municipal Corporation |url=https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |access-date=2022-12-09 |website=gandhinagarmunicipal.com |archive-date=9 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209134231/https://gandhinagarmunicipal.com/home/city-at-a-glance/ |url-status=live }}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಗಾಂಧಿನಗರಡ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಅಲ್ಪ ಮೂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಋತುಕುಲು ಉಂಡು: ಅರೆಗಾಲ, ಮರಿಯಾಲ ಬೊಕ್ಕ ಚಳಿಗಾಲ. ಮರಿಯಾಲದ ಸಮಯೊನು ಬುಡುಂಡ, ಬಾಕಿದ ಹವಾಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಲುಂಗುದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾರ್ಚ್‌ಡ್ದ್ ಮೇ ಮುಟ್ಟ ಹವಾಮಾನ ಬೆಚ್ಚಡ್ದ್ ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಈ ಪೊರ್ತುಡು ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೩೬ ಡ್ದ್ ೪೨ °C (೯೭ ಡ್ದ್ ೧೦೮ °F) ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ೧೯ ಡ್ದ್ ೨೭ °C (೬೬ ಡ್ದ್ ೮೧ °F) ದ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ಡ್ದ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮುಟ್ಟ ಚಳಿಗಾಲದ ಪಗೆಲ್‌ಡ್ ಹವಾಮಾನ ಎಡ್ಡೆ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ರಾತ್ರೆಡ್ ಬಾರಿ ಚಳಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನ ಸುಮಾರ್ ೨೯ °C (೮೪ °F), ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ ೧೩ °C (೫೫ °F) ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಮಾನ ಬಾರಿ ಶುಷ್ಕವಾದ್ (ಲುಂಗುದ್) ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರು ಜೂನ್ ಮದ್ಯೊಡ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮದ್ಯೊಗು ಮುಟ್ಟ ತೇವವಾಯಿನ ಹವಾಮಾನೊನು ಕನಪುಂಡು. ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ ಸುಮಾರ್ ೭೭೩.೬ ಮಿ.ಮೀ. (೩೦.೪೬ ಇಂಚು) ಬರ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite web |publisher=Yahoo! Inc. |title=Gandhinagar Weather – Records and Averages |url=http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |access-date=4 September 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060514030021/http://weather.yahoo.com/climo/INXX0048_f.html |archive-date=14 May 2006 |df=dmy }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] oa463cgjl090sl4gvfgx1xhdkpqi044 1 27678 363784 2026-08-02T13:13:06Z Mahaveer Indra 1023 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 363784 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27679 363788 2026-08-02T14:34:16Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 363788 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Chinese_Fishing_Net_Raising_Birds_Sunrise_Ashtamudi_Kollam_Mar22_A7C_01784.jpg|thumb|ಚೈನದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಬಲೆ]] [[ಚೀನಾ]] ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಜಾಲೊಲು (ಭಾರತೊಡು ಚೀನಾ ವಾಲಾ ಅತ್ತಂಡ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಡ್ ತಂಗ್ಕುಲ್) [[ಭಾರತ]] ಬೊಕ್ಕ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾಡ್ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ನಿಶ್ಚಲ ಲಿಫ್ಟ್ ಜಾಲ. ಅವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆದ ಜಾಲೊಲು ಅವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗ್ ನಿಶ್ಚಿತ ಭೂಮಿದ ಸ್ಥಾಪನೆಲು. ಭಾರತೊಡು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ "ಚೀನೀ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಜಾಲೊಲು" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಅಂಚನೆ ಜಾಲೊಲೆಗ್ "ಕರಾವಳಿಡ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸವುನ ಲಿಫ್ಟ್ ಜಾಲೊಲು" ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಉಂಡು.ಭಾರಿ ಮಲ್ಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ತಂತ್ರೊಲು 20 ಮೀ ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉದ್ದೊದ ಸಮತಲ ಜಾಲೊಲೆನ್ ಹಿಡಿಯೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ರಚನೆಲಾ ಕನಿಷ್ಠ 10 ಮೀ ಎತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಂಟಿಲಿವರ್ ನ್ ಸೇರ್ದುಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ಚಾಚಿದ ಜಾಲೊನು ಸಮುದ್ರೊದ ಮಿತ್ತ್ ತೂಕೊಡು ದೀದ್ ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ತುದಿಟ್ ಕೌಂಟರ್ ವೆಯಿಟ್ ಲೆನ ರೂಪೊಡು ಬಳ್ಳ್ ಡ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಕಲ್ಲ್ ಲೆನ್ ತೂಕೊಡು ದೀಪೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಅನುಸ್ಥಾಪನೆನ್ ಆಜಿ ಮೀನುಗಾರೆರೆನ ತಂಡೊ ನಡಪಾವುಂಡು. ಇಂಚಿನ ಜಾಲೊಲೆನ್ ಕರಾವಳಿ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಡೋಚೈನಾಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ಭಾರತೊಡು ಅವು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಭಾರತದ ಕೊಚ್ಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಲ್ಲಂ ನಗರೊಲೆಡ್ ತೋಜುಂಡು, ಅಲ್ಪ ಅವು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್.ಈ ಮೀನುಗಾರಿಕೆದ ರೀತಿ ಭಾರತೊಡು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಅನನ್ಯವಾದುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ 14ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಲ್ಪ ಬತ್ತಿನ ಚೀನೀ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್. ನಿಜವಾದ್, ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರದ ಪುದರ್ ದ ಒಂಜಿ ಅರ್ಥ 'ಕೋ-ಚಿನ್', ಅರ್ಥ 'ಚೀನಾದಲೆಕ'.<ref>https://www.backpackingbella.com/11-essential-experiences-kerala-backpacking-trip/</ref> == ಜಾಲದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಫೈಲ್:Marine_Drive_View.JPG|thumb|Chinese fishing net. A blue hour view from Marine Drive, Kochi, Kerala, India]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮತೋಲನೊಡು ಉಂಡು, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ನಡಪುನ ಒರಿ ಮನುಷ್ಯನ ತೂಕ ಜಾಲೊನು ಸಮುದ್ರೊಗುಲಾ ಪಾಡ್ಡ್ ಮೀನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪೋಲಿ. ಜಾಲೊನು ಒಂತೆ ಸಮಯೊಗು ಬುಡ್ಪೆರ್, ಬಹುಶಃ ಕೆಲವು ನಿಮಿಷೊಗು ಮಾತ್ರ, ಅಯಿನ್ ಬಲ್ಲ್ ನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಯಿಪ್ಪೆರ್. ಕ್ಯಾಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸಾಧಾರಣವಾದುಂಡು: ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಮೀನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ರಸ್ಟೇಷಿಯನ್ಸ್, ಅವು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷೊಡ್ ದಾರಿ ಪೋಪಿನಕ್ಲೆಗ್ ಮಾರಾಟ ಆಪುಂಡು. ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಬಲೆಕ್ಕ್ ಸೈಡ್ ಸೈಡ್ಗ್ ಮಲ್ಲ ಭಾರದ ಕಲ್ಲ್ನ್ ತೂಕುವೆರ್.ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಅನುಸ್ಥಾಪನೆಗ್ ಒಂಜಿ ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಆಳ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್, ಒಂಜಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜಾಲೊನು ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದ ನೀರ್ಡ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಉಬ್ಬರದ ಸ್ಥಿತಿನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅನುಸ್ಥಾಪನೆಲೆನ್ ನಡಪಾವೊಡು.<ref>https://iccicochin.com/kochi-heritage-tour/the-chinese-fishing-net-story/</ref> == ಸಂಶೋಧಕೆರ್ == [[ಫೈಲ್:Raising_a_Chinese_fishing_net.jpg|thumb|Chinese fishing net in operation in Kochi (formerly known as Cochin) in India, 1995]] ಈ ಜಾಲೊಲೆನ್ ಚೀನೀ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಝೆಂಗ್ ಹೆ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್. ಚೀನಾದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆದ ಜಾಲೊಲು ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಗಾತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಸೊಬಗುದ ನಿರ್ಮಾಣ ಫೋಟೋಜೆನಿಕ್ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆದ ನಿಧಾನ ಲಯ ಮಸ್ತ್ ಸಂಮೋಹನಕಾರಿ ಆದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ಕ್ಯಾಚ್ ಲೆನ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ಖರೀದಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಅಡುಗೆ ಮಲ್ಪುನ ಒರಿ ಬೀದಿ ಉದ್ಯಮಿಗ್ ಒಂಜಿ ಸಣ್ಣ ದೂರೊಗು ಮಾತ್ರ ದೆತೊಂದು ಪೋವೊಡು.<ref>https://singhruby.com/2018/06/02/chinese-fishing-nets-of-kochi/</ref> <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> e4wbqr43pv7c0bya1sbycjwbgwcz1zw 0 27680 363791 2026-08-02T16:08:57Z Santhosh Notagar99 5714 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ |... 363791 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. tsoruxssdclwmz2wxpc4dgg8m0zi1iu 363792 363791 2026-08-02T16:09:52Z Santhosh Notagar99 5714 363792 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> jhk1fob2cegl892qna5cngggdkjrmtv 363793 363792 2026-08-02T16:12:19Z Santhosh Notagar99 5714 363793 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == moc0g3lzf794185qhxxycz3yio9xfry 363794 363793 2026-08-02T16:16:07Z Santhosh Notagar99 5714 363794 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. glarwmalnwdidjm0emyy9ookxrnuqqy 363795 363794 2026-08-02T16:17:08Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363795 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. lq0okb2skv2uym8ckrx4sm0ql7960at 363796 363795 2026-08-02T16:17:37Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363796 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. fw80uyg7q456s28no64uvt9lgisojzm 363797 363796 2026-08-02T16:18:00Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363797 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. pq6nwuf6zwhajd9drgcwub5sxsqkp45 363798 363797 2026-08-02T16:18:25Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363798 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. pxdp9x29qsldzxkpouwv1hmt9lbq7cg 363799 363798 2026-08-02T16:18:51Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363799 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> a20s5mtgle70pzs8l4i8hqi10s98bpd 363800 363799 2026-08-02T16:25:06Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363800 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. d2ba6wb4fgx89oospkhjo525ph7bara 363801 363800 2026-08-02T16:27:09Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363801 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. t9kk8ymnsud5sorvdca2e1pd8cbjkdp 363802 363801 2026-08-02T16:27:39Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363802 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. nq540l39m16rzjlyo8yxpd2k121o6go 363803 363802 2026-08-02T16:27:58Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363803 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. l0czta0fx6u08csgr47i3vra6izsuj8 363804 363803 2026-08-02T16:28:53Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363804 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> 03qb7tchr7bpd6rwuclfbqrc2v98vxa 363805 363804 2026-08-02T16:29:57Z Santhosh Notagar99 5714 /* ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ */ 363805 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == 56t0kwdl96z4f7osvvr7iohdl8d9is8 363806 363805 2026-08-02T16:30:23Z Santhosh Notagar99 5714 /* ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ */ 363806 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠೊದ ಆಡಳಿತಗಾರೆರಾದ್ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್ exb87r4fpar4n56lc005nxxf3fbetch 363807 363806 2026-08-02T16:30:43Z Santhosh Notagar99 5714 /* ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ */ 363807 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠೊದ ಆಡಳಿತಗಾರೆರಾದ್ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್ .<ref>{{cite web |title=Chaturmasa of Ramachandrapur Math seer begins |url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jul282005/district1744392005727.asp |publisher=Deccan Herald |date=28 July 2005}}</ref> lb0yt6fileom9kwqxfba87iffve3zp2 363808 363807 2026-08-02T16:31:13Z Santhosh Notagar99 5714 /* ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ */ 363808 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠೊದ ಆಡಳಿತಗಾರೆರಾದ್ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್ .<ref>{{cite web |title=Chaturmasa of Ramachandrapur Math seer begins |url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jul282005/district1744392005727.asp |publisher=Deccan Herald |date=28 July 2005}}</ref> 2012ಡ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಪಡಿಸಾವೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಪಕ್ಷಾತೀತ ಗಣ್ಯರ ಒಂಜಿ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. s8el3mhqlgvii1y4kmvoyjvek3rb4ja 363809 363808 2026-08-02T16:31:29Z Santhosh Notagar99 5714 /* ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ */ 363809 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠೊದ ಆಡಳಿತಗಾರೆರಾದ್ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್ .<ref>{{cite web |title=Chaturmasa of Ramachandrapur Math seer begins |url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jul282005/district1744392005727.asp |publisher=Deccan Herald |date=28 July 2005}}</ref> 2012ಡ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಪಡಿಸಾವೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಪಕ್ಷಾತೀತ ಗಣ್ಯರ ಒಂಜಿ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. <ref>{{cite web |title=Eminent persons plan apolitical struggle to strengthen democracy |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/eminent-persons-plan-apolitical-struggle-to-strengthen-democracy/article4205759.ece |website=The Hindu |date=15 December 2012}}</ref> fzubsflul1h8onpg5rrq6v0s0xvhp3v 363810 363809 2026-08-02T16:32:04Z Santhosh Notagar99 5714 /* ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ */ 363810 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠೊದ ಆಡಳಿತಗಾರೆರಾದ್ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್ .<ref>{{cite web |title=Chaturmasa of Ramachandrapur Math seer begins |url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jul282005/district1744392005727.asp |publisher=Deccan Herald |date=28 July 2005}}</ref> 2012ಡ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಪಡಿಸಾವೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಪಕ್ಷಾತೀತ ಗಣ್ಯರ ಒಂಜಿ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. <ref>{{cite web |title=Eminent persons plan apolitical struggle to strengthen democracy |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/eminent-persons-plan-apolitical-struggle-to-strengthen-democracy/article4205759.ece |website=The Hindu |date=15 December 2012}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == lpkj57mdsx8q1ri8737ki5p12inr4tp 363811 363810 2026-08-02T16:32:22Z Santhosh Notagar99 5714 /* ಉಲ್ಲೇಕೊಲು */ 363811 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠೊದ ಆಡಳಿತಗಾರೆರಾದ್ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್ .<ref>{{cite web |title=Chaturmasa of Ramachandrapur Math seer begins |url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jul282005/district1744392005727.asp |publisher=Deccan Herald |date=28 July 2005}}</ref> 2012ಡ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಪಡಿಸಾವೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಪಕ್ಷಾತೀತ ಗಣ್ಯರ ಒಂಜಿ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. <ref>{{cite web |title=Eminent persons plan apolitical struggle to strengthen democracy |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/eminent-persons-plan-apolitical-struggle-to-strengthen-democracy/article4205759.ece |website=The Hindu |date=15 December 2012}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] ngsqxxxy55wrtedginerqwdc6ruwodn 363827 363811 2026-08-03T01:01:34Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 363827 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ | image = | caption = | office = ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ | term_start = 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 | term_end = 30 ಜೂನ್ 2004 | predecessor = ವಿ. ವಿ. ಭಾಸ್ಕರ್ | successor = ಎಂ. ಡಿ. ಸಿಂಗ್ | office1 = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ | term_start1 = 19 ನವೆಂಬರ್ 1999 | term_end1 = 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 | predecessor1 = ಎಲ್. ರೇವಣಸಿದ್ದಯ್ಯ | successor1 = ಎಚ್. ಟಿ. ಸಾಂಗ್ಲಿಯಾನ | birth_place = ಅಳಿಕೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | occupation = ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರ | branch = ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ | }} '''ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್''' (ಜನನ 1944) ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿನೆರ್. 2002 ಬೊಕ್ಕ 2004ರ ಮದ್ಯೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ (DGP) ಮತ್ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕ (IGP) ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್.<ref name="toi1">{{cite news |title=Madiyal assumes charge as state police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/madiyal-assumes-charge-as-state-police-chief/articleshow/23794595.cms |work=The Times of India |date=30 September 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=No plans to join politics: Madiyal |url=http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |publisher=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20040815080333/http://www.hindu.com/2004/06/25/stories/2004062507590300.htm |archive-date=15 August 2004 |date=25 June 2004}}</ref><ref name="dh1">{{cite web |last1=Kumar N. D. |first1=Shiva |title=Police do require public support, says Madiyal |url=http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |publisher=Deccan Herald |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023609/http://archive.deccanherald.com/deccanherald/jun302004/s3.asp |archive-date=5 March 2016 |date=30 June 2004}}</ref> ಉಂದೆತ ಮೊದಲು 1999 ಬೊಕ್ಕ 2001ರ ಮದ್ಯೆ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಅಳಿಕೆ ಗ್ರಾಮಡ್ ಜನಿಸಿನೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡ್ ಅಳಿಕೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಇತ್ತಿನೆ, ಇಂದ್ ಇತ್ತೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು.<ref name="dh1"/> ಆರ್ [[ಮೈಸೂರು]]ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಕಾಲೇಜ್ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> ಅವೆರ್ ಹವ್ಯಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯಗ್ ಸೇರಿನೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Dharmadhikari |first1=Sanyukta |title=A powerful Karnataka seer accused in 2 rape cases and a saga of recusals by judges |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/powerful-karnataka-seer-accused-2-rape-cases-and-saga-recusals-judges-158410 |website=The News Minute |date=6 December 2021}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == 1964ಡ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪಯ್ಯ ಮಡಿಯಾಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆದ್ ಸೇರಿನೆರ್ ಮತ್ 1965ರ ಭಾರತ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡೆರ್. 1971ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆ (IPS)ಗ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಕೇಡರ್ಗ್ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯೆರ್. .<ref name="dh1"/> ಅವೆರ್ ಯಾದಗಿರಿ ಉಪವಿಭಾಗಡ್ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ಬಳ್ಳಾರಿ, ಬೆಳಗಾವಿ ಮತ್ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. .<ref name="toi1"/>1983 ಬೊಕ್ಕ 1991ರ ಮದ್ಯೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಡ್ ನವದೆಹಲಿ ನಿಯೋಜನೆ ಆಯಿನೆರ್. ಈ ಅವಧಿಡ್ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ ಕುಟುಂಬದ ಭದ್ರತೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿನೆರ್. 1991ರ ಜೂನ್ ಮಾಸೊಡ್ ಕಾಡುಗಳ್ಳ ವೀರಪ್ಪನ್ನ ಪತ್ತೆ ಮಲ್ಪೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಪಡೆ (STF)ದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. .<ref>{{cite web |title=Catch me a colossus |url=https://www.downtoearth.org.in/environment/catch-me-a--colossus-24618 |website=Down To Earth |date=5 January 2012}}</ref> 1990ರ ದಶಕದ ಮದ್ಯಭಾಗಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್. ಪಿರೆ ರಾಜ್ಯ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. 1999ಡ್ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನೆರ್. . 2001ಡ್ Corps of Detectives (CoD) ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದೆರ್.<ref name="toi1"/> 30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರೀಕ್ಷಕೆರಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರ್. 30 ಜೂನ್ 2004ಡ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್. .<ref>{{cite news |title=M D Singh assumes charge as Karnataka police chief |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/m-d-singh-assumes-charge-as-karnataka-police-chief/articleshow/759850.cms |work=The Times of India |date=30 June 2004}}</ref> == ನಿವೃತ್ತಿ ದ ಬೊಕ್ಕ == ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಡ್ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ ಮಠೊದ ಆಡಳಿತಗಾರೆರಾದ್ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯಾದ್ ಮಸ್ತ್ ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಮಲ್ದೆರ್ .<ref>{{cite web |title=Chaturmasa of Ramachandrapur Math seer begins |url=http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jul282005/district1744392005727.asp |publisher=Deccan Herald |date=28 July 2005 |accessdate=2 August 2026 |archivedate=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204629/http://archive.deccanherald.com/Deccanherald/jul282005/district1744392005727.asp |url-status=dead }}</ref> 2012ಡ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಪಡಿಸಾವೆರೆಗಾದ್ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಪಕ್ಷಾತೀತ ಗಣ್ಯರ ಒಂಜಿ ಗುಂಪುಗ್ ಸೇರಿಯೆರ್. <ref>{{cite web |title=Eminent persons plan apolitical struggle to strengthen democracy |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/eminent-persons-plan-apolitical-struggle-to-strengthen-democracy/article4205759.ece |website=The Hindu |date=15 December 2012}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] bkoeppvgej9ato91nw2u9abxfd4ymnn 1 27681 363812 2026-08-02T16:34:32Z Santhosh Notagar99 5714 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 363812 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27682 363820 2026-08-02T18:18:23Z Kavitha G. Kana 1040 "[[:en:Special:Redirect/revision/1352127267|Vijayalakshmi (poet)]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 363820 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ | honorific_suffix = | image = Vijayalakshmi Malayalam Poet.jpg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1960|8|2|df=y}} | birth_place = [[ಮುಲನ್ತುರುತಿ]], [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], ಭಾರತ | death_date = | death_place = | resting_place = | occupation = [[ಕವಿ]] | language = [[ಮಲಯಾಲಂ ಕವಿ]] | nationality = ಭಾರತೀಯೆರ್ | citizenship = | education = | alma_mater = {{ublist|[[ಸೈಂಟ್. ತೆರೆಸಾ' ಕಾಲೇಜ್]] | [[ಮಹರಾಜಾ' ಕಾಲೇಜ್, ಎರ್ನಾಕುಲಂ|ಮಹಾರಾಜಾ' ಕಾಲೇಜ್]] }} | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = {{ublist|''ಮೃಗಾಶಿಕ್ಷಕನ್'' |''ಊಝಮ್''}} | spouse = [[ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ ಚಿಲ್ಲಿಕ್ಕಾಡು]] | children = 1 | relatives = | awards = {{ubl|1992&nbsp;[[ಮಲಯಾಲಂ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಸಮ್ಮಾಲೆನ ಪಟ್ಟಿ#ಲಲಿತಾಂಬಿಕ ಅಂತರ್ಜನಮ್ ಸ್ಮಾರಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅವಾರ್ಡ್|ಲಲಿತಾಂಬಿಕ ಅಂತರ್ಜನಮ್ ಸ್ಮಾರಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅವಾರ್ಡ್]]|1994&nbsp;[[ಕವಿತೆಲೆಗ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್]]|2001&nbsp;[[ಮಲಯಾಲಂ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಸಮ್ಮಾಲೆನ ಪಟ್ಟಿ#ಪಿ. ಕು‍ಞಿರಾಮನ್ ನಾಯರ್ ಅವಾರ್ಡ್|ಪಿ. ಕು‍ಞಿರಾಮನ್ ನಾಯರ್ ಅವಾರ್ಡ್]]|2011&nbsp;[[ಮಲಯಾಲಂ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಸಮ್ಮಾಲೆನ ಪಟ್ಟಿ#ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಪುರಸ್ಕಾರಮ್|ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಪುರಸ್ಕಾರಮ್]]|2013&nbsp;[[ಪದ್ಮಪ್ರಭ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅವಾರ್ಡ್]]|2013&nbsp;[[ಒ. ವಿ. ವಿಜಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುರಸ್ಕಾರಮ್]]}} | signature = | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc; or omit --> }} '''ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ''' (ಪುಟ್ಟುದಿನಿ ೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೦) ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]] [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯೊದ [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆದ]] ಕವಯಿತ್ರಿ. == ಬದ್‌ಕ್ == ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀ ೧೯೬೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೨ ತಾರೀಕ್ ದಾನಿ [[ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುಲನ್ತುರುತಿ ಗ್ರಾಮೊಡು ಕುಜ಼ಿಕಟ್ಟಿಲ್ ರಾಮನ್ ವೇಲಾಯುಧನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಮಲಾಕ್ಷಿ ಮೆರೆನ ಮಗಲ್. ಆರ್ ಚೊಟ್ಟಾಣಿಕ್ಕಾರ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಸೇಂಟ್ ತೆರೇಸಾ ಕಾಲೇಜ್, ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿಡ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಪದವಿ ಮುಗಿತ್‌ದ್ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ ಸುರುತ ಶ್ರೇಣಿಡ್ ಮಲಯಾಳಂ ಸಾಹಿತ್ಯೊಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ಬಾಲಚಂದ್ರನ್ ಚುಲ್ಲಿಕ್ಕಡು ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್. <ref name="എന്റെ കവയിത്രി">{{Cite web|url=https://malayalam.indianexpress.com/news/features/marakkanavathavar-ashita-vijayalakshmi/|title=എന്റെ കവയിത്രി|date=2018-07-26|website=Indian Express Malayalam|language=ml|accessdate=2019-03-25}}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಆರೆನ ಕಬಿತೆ ಸುರುಕು ೧೯೭೭ಡ್ ''ಕಾಲಕೌಮುಡಿ'' ವಾರಪತ್ರಿಕೆಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಂಡ್. <ref name="കവിതയുടെ നഷ്ടജാതകം">{{Cite web|url=https://www.manoramaonline.com/literature/indepth/world-poetry-day/poetry-world/vijayalakshmi-poet.html|title=കവിതയുടെ നഷ്ടജാതകം|website=ManoramaOnline|accessdate=2019-03-25}}</ref> ಪದವಿದ ಅವಧಿಡ್ ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯುವಜನೋತ್ಸವೊಡು ಕತೆ-ರಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾವ್ಯೊಡು ಬಹುಮಾನೊಲೆನ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಕಬಿತೆಲೆನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್. ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನರಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ದ ಸದಸ್ಯೆರಾದಿತ್ತೆರ್. ಅಕಾಡೆಮಿಡ್ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿದ ಸದಸ್ಯೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಸಮಿತಿದ ಸಂಚಾಲಕೆರ್ ಇಂಚಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಲಾ ಆರ್ ವಹಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸಮಸ್ತಾ ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್‌ದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್‌ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿನ ಮಸ್ತ್ ಕಬಿತೆಲೆಡ್ ಲಿಂಗ-ಸಮಾನತೆ ವಿಷಯೊಲು ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ದ್ವಿವಿಧತೆನ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕೆರ್ ಎಂ. ಲೀಲಾವತಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಡ್ ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ಮಲಯಾಳಂ ಕವಿ [[ಬಾಲಮಣಿ ಅಮ್ಮ|ಬಲಮಣಿ ಅಮ್ಮನ]] ಸ್ತ್ರೀವಾದದ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಮೆಚ್ಚುಗೆನ್ ತೋಜಾವೆರ್. == ಸಾಹಿತ್ಯೊಲು == * ''ಮೃಗಾಶಿಕ್ಷಕನ್'' (೧೯೯೨, ಮಲ್ಬೆರಿ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್, ಕಾಲಿಕಟ್ ) * ''ಥಾಚಂತೆ ಮಕಲ್'' (೧೯೯೨, ಡಿ.ಸಿ. ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಮಝತಾನ್ ಮತ್ತೆತೊ ಮುಖಮ್'' (೧೯೯೯, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಹಿಮಸಮಾಧಿ'' (೨೦೦೧, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಅಂತ್ಯಪ್ರಲೋಭಾನಂ'' (೨೦೦೨, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಒತ್ತಮನಲ್ತಾರಿ'' (೨೦೦೩, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಅಣ್ಣಾ ಅಖ್ಮತೋವಾಯುಡೇ ಕವಿತಾಕಲ್'' (೨೦೦೧, ಡಿ.ಸಿ. ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ, ಅನು.) * ''ಅಂಧಕನ್ಯಕ'' (೨೦೦೬, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಮಝಯ್ಕ್ಕಪ್ಪುರಂ'' (2010) (2010, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯುಡೇ ಕವಿತಾಕಲ್'' (2010, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಜ್ಞಾನ ಮಗ್ದಲೆನ'' (೨೦೧೩, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ಸೀತಾದರ್ಶನಂ'' (೨೦೧೬, ಡಿ.ಸಿ.ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) * ''ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿಯುಡೇ ಪ್ರಾಣಾಯಕವಿತಕಲ್'' (2018, ಡಿ.ಸಿ. ಬುಕ್ಸ್, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ) == ಇನಾಮುಲು == * ೧೯೯೨: ಲಲಿತಾಂಬಿಕಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೦: ಅಂಕನಂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೪: ಕೇರಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೫: ವೈಲೋಪ್ಪಿಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೫ : ಚಂಗಂಪುಝ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೧. * ೧೯೯೫: ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೧೯೯೭: ವಿ.ಟಿ.ಭಟ್ಟತಿರಿಪ್ಪಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೦೧: ''ಮಝತಾನ್ ಮತ್ತೆತೊ ಮುಖಮಂಗೆ'' ಪಿ.ಕುಂಹಿರಾಮನ್ ನಾಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೧೦: ಬಾಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೧೦: ಉಳ್ಳೂರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ * 2011: ಎ. ಅಯ್ಯಪ್ಪನ್ ಕವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/ayyappan-award-presented/article2561361.ece|title=Ayyappan award presented|date=22 October 2011|work=The Hindu|access-date=3 November 2013}}</ref> * ೨೦೧೧: ಕೃಷ್ಣಗೀತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೧೩: ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಪರಿಷತ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref name="Poet Vijayalakshmi gets Kerala State Library Council award">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2013/aug/29/poet-vijayalakshmi-gets-kerala-state-library-council-award-511309.html|title=Poet Vijayalakshmi gets Kerala State Library Council award|website=The New Indian Express|date=29 August 2013|accessdate=2019-03-25}}</ref> * <ref name="Malayalam poet Vijayalakshmi selected for Literary Award">{{Cite web|url=https://news.webindia123.com/news/articles/India/20131017/2267528.html|title=Malayalam poet Vijayalakshmi selected for Literary Award|website=news.webindia123.com|accessdate=2019-03-25|archivedate=25 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190325082605/https://news.webindia123.com/news/articles/India/20131017/2267528.html}}</ref> ''ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮೀಯುದೇ'' ಕವಿತಾಕಲ್ <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/award-for-writer-vijayalakshmi/article5246682.ece|title=Award for writer Vijayalakshmi|date=18 October 2011|work=The Hindu|access-date=3 November 2012}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖ == <references /> == ನನ ದುಂಬಾಗ್ ಬರ್ಪುನವು == * {{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/370320016/Bhagavatham-poem-by-Vijayalakshmi|title=Bhagavatham (poem) by Vijayalakshmi|date=2019-03-25|website=Scribd|language=en|accessdate=2019-03-25}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [https://web.archive.org/web/20150619011732/http://kerala.gov.in/docs/publication/2014/kc/march/42.pdf ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ: ಒರಿ ಭಕ್ತ ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ] ( ''ಕೇರಳೊಡು ಉಣ್ಣಿಕೃಷ್ಣನ್ ಅತಿಯೋಡಿ ಕಾಲಿಂಗ್'' ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೪) * *   [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] mjlsdiosu6ak2hk66b6l4207pszjzpn 0 27683 363837 2026-08-03T06:32:33Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ಬರವು 363837 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. 7sfeorwnm7tu6pdhujuljfdts5tes2r 363839 363837 2026-08-03T06:46:34Z Mahaveer Indra 1023 363839 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} rniayhnj68y0h1hw8ta91a8jyzc7djg 363840 363839 2026-08-03T06:57:55Z Mahaveer Indra 1023 363840 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} sr9t2vunpmavyipzdx5cy4rs3cmk380 363841 363840 2026-08-03T07:07:18Z Mahaveer Indra 1023 363841 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} a0gqxojex0l0o48tevn6cedjwtkz504 363842 363841 2026-08-03T07:11:17Z Mahaveer Indra 1023 /* ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ */ 363842 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು. ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್. == ದರ್ಮೊ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 80.71% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂದರ್ಮೊದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲು 13.11% ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. 4.87% ಜನಕುಲು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊದಕ್ಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತನ್‌ದಕ್ಲು 0.83%, ಜೈನೆರ್ 0.19%, ಬೌದ್ಧೆರ್ 0.11% ಉಲ್ಲೆರ್, ವಾ ಧರ್ಮೊನುಲಾ ಪನಂದಿನಕುಲು 0.10%, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಕುಲು 0.02% ಉಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 3vsabyzzxpl1p2edmzryzic196wqvg9 363843 363842 2026-08-03T07:14:14Z Mahaveer Indra 1023 /* ಹವಾಮಾನ */ 363843 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Chandigarh |url=https://weatherspark.com/y/108778/Average-Weather-in-Chandigarh-India-Year-Round |website=weatherspark.com |publisher=WeatherSpark |access-date=3 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್. == ದರ್ಮೊ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 80.71% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂದರ್ಮೊದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲು 13.11% ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. 4.87% ಜನಕುಲು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊದಕ್ಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತನ್‌ದಕ್ಲು 0.83%, ಜೈನೆರ್ 0.19%, ಬೌದ್ಧೆರ್ 0.11% ಉಲ್ಲೆರ್, ವಾ ಧರ್ಮೊನುಲಾ ಪನಂದಿನಕುಲು 0.10%, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಕುಲು 0.02% ಉಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 451pfphd621lxah05s1bgm5opvqytu8 363844 363843 2026-08-03T07:16:37Z Mahaveer Indra 1023 /* ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ */ 363844 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Chandigarh |url=https://weatherspark.com/y/108778/Average-Weather-in-Chandigarh-India-Year-Round |website=weatherspark.com |publisher=WeatherSpark |access-date=3 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|work=censusindia.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511035603/http://censusindia.gov.in/|archive-date=11 May 2008}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಉಂಡು.<ref name="chandigarh.official">{{cite web|title=Statistical Abstract of Chandigarh|url=http://chandigarh.gov.in/stat18/Abstract2018/stat18-T2.pdf|website=Official Website of Chandigarh|access-date=8 June 2020}}</ref> ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್.<ref name="2011census_lang"/><ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|title=After mother tongue, city more proficient in English|work=Tribuneindia News Service |date=3 October 2018|access-date=4 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103927/https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|archive-date=4 October 2018|url-status=live |last1=Service |first1=Tribune News }}</ref> == ದರ್ಮೊ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 80.71% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂದರ್ಮೊದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲು 13.11% ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. 4.87% ಜನಕುಲು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊದಕ್ಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತನ್‌ದಕ್ಲು 0.83%, ಜೈನೆರ್ 0.19%, ಬೌದ್ಧೆರ್ 0.11% ಉಲ್ಲೆರ್, ವಾ ಧರ್ಮೊನುಲಾ ಪನಂದಿನಕುಲು 0.10%, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಕುಲು 0.02% ಉಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 7fisqblcif0ozt5v9s34itq0bfbe608 363845 363844 2026-08-03T07:17:17Z Mahaveer Indra 1023 /* ಬಾಸೆ */ 363845 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Chandigarh |url=https://weatherspark.com/y/108778/Average-Weather-in-Chandigarh-India-Year-Round |website=weatherspark.com |publisher=WeatherSpark |access-date=3 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|work=censusindia.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511035603/http://censusindia.gov.in/|archive-date=11 May 2008}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಉಂಡು.<ref name="chandigarh.official">{{cite web|title=Statistical Abstract of Chandigarh|url=http://chandigarh.gov.in/stat18/Abstract2018/stat18-T2.pdf|website=Official Website of Chandigarh|access-date=8 June 2020}}</ref> ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|title=After mother tongue, city more proficient in English|work=Tribuneindia News Service |date=3 October 2018|access-date=4 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103927/https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|archive-date=4 October 2018|url-status=live |last1=Service |first1=Tribune News }}</ref> == ದರ್ಮೊ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 80.71% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂದರ್ಮೊದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲು 13.11% ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. 4.87% ಜನಕುಲು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊದಕ್ಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತನ್‌ದಕ್ಲು 0.83%, ಜೈನೆರ್ 0.19%, ಬೌದ್ಧೆರ್ 0.11% ಉಲ್ಲೆರ್, ವಾ ಧರ್ಮೊನುಲಾ ಪನಂದಿನಕುಲು 0.10%, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಕುಲು 0.02% ಉಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} gok7n5l0maiivhjqvipporinjzqafg1 363846 363845 2026-08-03T07:19:16Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363846 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Chandigarh |url=https://weatherspark.com/y/108778/Average-Weather-in-Chandigarh-India-Year-Round |website=weatherspark.com |publisher=WeatherSpark |access-date=3 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|work=censusindia.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511035603/http://censusindia.gov.in/|archive-date=11 May 2008}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಉಂಡು.<ref name="chandigarh.official">{{cite web|title=Statistical Abstract of Chandigarh|url=http://chandigarh.gov.in/stat18/Abstract2018/stat18-T2.pdf|website=Official Website of Chandigarh|access-date=8 June 2020}}</ref> ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|title=After mother tongue, city more proficient in English|work=Tribuneindia News Service |date=3 October 2018|access-date=4 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103927/https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|archive-date=4 October 2018|url-status=live |last1=Service |first1=Tribune News }}</ref> == ದರ್ಮೊ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 80.71% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂದರ್ಮೊದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲು 13.11% ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. 4.87% ಜನಕುಲು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊದಕ್ಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತನ್‌ದಕ್ಲು 0.83%, ಜೈನೆರ್ 0.19%, ಬೌದ್ಧೆರ್ 0.11% ಉಲ್ಲೆರ್, ವಾ ಧರ್ಮೊನುಲಾ ಪನಂದಿನಕುಲು 0.10%, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಕುಲು 0.02% ಉಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] sb7keahel9ukl1a4fpm42ujzzpvyw58 363847 363846 2026-08-03T07:19:42Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 363847 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Chandigarh |url=https://weatherspark.com/y/108778/Average-Weather-in-Chandigarh-India-Year-Round |website=weatherspark.com |publisher=WeatherSpark |access-date=3 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|work=censusindia.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511035603/http://censusindia.gov.in/|archive-date=11 May 2008}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಉಂಡು.<ref name="chandigarh.official">{{cite web|title=Statistical Abstract of Chandigarh|url=http://chandigarh.gov.in/stat18/Abstract2018/stat18-T2.pdf|website=Official Website of Chandigarh|access-date=8 June 2020}}</ref> ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|title=After mother tongue, city more proficient in English|work=Tribuneindia News Service |date=3 October 2018|access-date=4 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103927/https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|archive-date=4 October 2018|url-status=live |last1=Service |first1=Tribune News }}</ref> == ದರ್ಮೊ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 80.71% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂದರ್ಮೊದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲು 13.11% ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. 4.87% ಜನಕುಲು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊದಕ್ಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತನ್‌ದಕ್ಲು 0.83%, ಜೈನೆರ್ 0.19%, ಬೌದ್ಧೆರ್ 0.11% ಉಲ್ಲೆರ್, ವಾ ಧರ್ಮೊನುಲಾ ಪನಂದಿನಕುಲು 0.10%, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಕುಲು 0.02% ಉಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] jv3etrozj7ali609j359w7f9u6tatnw 363849 363847 2026-08-03T07:21:12Z Mahaveer Indra 1023 /* ದರ್ಮೊ */ 363849 wikitext text/x-wiki '''ಚಂಡೀಗಢ''' ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ. ಉಂದು [[ಪಂಜಾಬ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಹರ್ಯಾಣ]]- ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ರಾಜಧಾನಿ ಆದ್ ಉಂಡು. ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿವಾಲಿಕ್ ಬೆಟ್ಟೊಲೆದ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಉಂಡು. ಚಂಡೀಗಢತ್ತ ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಉಂಡು. ಒರಿದಿನ ಮೂಜಿ ದಿಕ್ಕ್‌ಡ್ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯೊದ ಗಡಿ ಉಂಡು. ಉಂದು ನವದೆಹಲಿದ ವಾಯುವ್ಯೊಗು 260 ಕಿ.ಮೀ , ಅಮೃತಸರದ ಆಗ್ನೇಯೊಗು 229 ಕಿ.ಮೀ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಮ್ಲಾದ ನೈರುತ್ಯೊಗು 104 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬತ್ತಿಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡು ಸುರುಕು ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ ಕಟ್ಟಿನ ನಗರೊಲೆಡ್ ಚಂಡೀಗಢ ಒಂಜಿ. ನೆತ್ತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸೊಗು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆದ್ಂಡ್. ಈ ನಗರದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲ್ಲುಲೆನ್ ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಲಾಯಿನ ಜೇನ್ ಡ್ರೂ, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ವೆಲ್ ಫ್ರೈ ಮೊಕುಲ್ನ ಗುಂಪು ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಲೆ ಕಾರ್ಬೂಸಿಯರ್ ನ ಜಾಗತಿಕ ಕಟ್ಟೊಣೊಲೆದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾಯಿನ ಚಂಡೀಗಢದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್, ಜುಲೈ 2016 ಡ್ ನಡತಿನ 40 ನೇ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಡು ಯುನೆಸ್ಕೋ 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣ' ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name="ci2">{{cite web|url=http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|title=Business Portal of India : Investment Opportunities and Incentives : State Level Investment : Chandigarh|work=business.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017092219/http://business.gov.in/investment_incentives/chandigarh.php|archive-date=17 October 2013}}</ref> ==ಪುದರ್== ಚಂಡೀಗಢ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಅರ್ಥ "ಚಂಡಿನ ಕೋಟೆ" ಪಂದ್. ಇಂದೆಟ್ ಚಂಡಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪನ್ಪಿ ರಡ್ಡ್ ಪದೊಕುಲು ಉಲ್ಲ. ಚಂಡಿ ಪಂಡ ಹಿಂದೂ ದೇವತೆ ಬೊಕ್ಕ ಗಢ ಪಂಡ ಕೋಟೆ ಅತ್ತಂಡ ಭದ್ರವಾಯಿನ ಜಾಗೆ ಪನ್ಪಿ ಅರ್ಥ ಉಂಡು. ಚಂಡಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಹಳ್ಳಿದ ಪುದರ್‌ಡ್ದ್ ಈ ಪುದರ್ನ್ ದೆತೊನ್‌ದೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇತ್ತೆಲಾ ನಗರದ ಪಿದಾಯಿಡ್, ಕೈತಲ್ದ ಹರಿಯಾಣದ ಪಂಚಕುಲ ಜಿಲ್ಲೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಚಂಡೀಗಢಡ್ದ್ ೧೫ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web|url=http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|title=Chandigarh: Info on geography, history, government, districts, business, economy, travel, rivers, education, food, arts, culture, music, dance, festivals|work=newkerala.com|access-date=12 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150317182551/http://www.newkerala.com/states-of-india/chandigarh.php|archive-date=17 March 2015|url-status=live}}</ref> ==ಹವಾಮಾನ== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ತೇವಾಂಶ ಉಪ್ಪುನ ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು. ಬಾರಿ ಬೆಚ್ಚದ ಅರೆಗಾಲ, ಹದ ಚಳಿ ಇಪ್ಪುನ ಚಳಿಗಾಲ, ನಂಬರೆ ಆವಂದಿನ ಬರ್ಸ, ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಮಟ್ಟ್‌ದ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ (−1 ಡ್‍ದ್ 45 °C ಅತ್ತಂಡ 30.2 ಡ್‍ದ್ 113.0 °F) ತೂವೊಲಿ. ಮುಲ್ತ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಬರ್ಸ 1,038.4 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲೆಡ್‍ದಾತ್ರ ಮುಲ್ಪ ಚಳಿಗಾಲೊಡುಲಾ ವರ ಬರ್ಸ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಪಶ್ಚಿಮದ ಅಡಚಣೆಲು ಎಚ್ಚಾದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಡುಡ್‍ದ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ಕಡೆ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಸನ್ ಕನಪುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚ ಚಳಿ ಆಂಡ (ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್), ಈ ಬರ್ಸದೊಟ್ಟುಗು ಜೋರ್ ಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಆನೆಕಲ್ಲ್ ಬೂರುನಲಾ ಉಂಡು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತ ಬುಲೆಕ್ಲೆಗ್ ಬಾರಿ ನಷ್ಟ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಹಿಮ ಬೂರುನ ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಾಲಯಡ್ದ್, ಚಳಿದ ವಾಯುವ್ಯ ಗಾಳಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮುಲ್ತಡೆ ಬೀಸುಂಡು.<ref>{{cite web |title=Climate and Average Weather Year Round in Chandigarh |url=https://weatherspark.com/y/108778/Average-Weather-in-Chandigarh-India-Year-Round |website=weatherspark.com |publisher=WeatherSpark |access-date=3 August 2026}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರ== === ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2011 ದ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಂಡೀಗಢೊಡು 1,055,450 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗ್ ಸುಮಾರ್ 9,252 (2001 ಡ್ 7,900 ಇತ್ತ್ಂಡ್) ಜನ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/|title=Census of India Website : Office of the Registrar General & Census Commissioner, India|work=censusindia.gov.in|access-date=12 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511035603/http://censusindia.gov.in/|archive-date=11 May 2008}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಆಂಜೊವುಲು 55% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲು 45% ಉಲ್ಲೆರ್. ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ 1,000 ಆಂಜೊವುಲು 818 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಜೋಕುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಆಂಜೊವುಲೆಗ್ 880 ಪೊಂಜೊವುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಚಂಡೀಗಢದ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣ 86.77% (7 ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆಡ್ದ್ ಮೇಲ್‌ದ ಪ್ರಾಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್) ಉಂಡು, ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು; ನೆಟ್ಟ್ ಆಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 90.81% ಬೊಕ್ಕ ಪೊಂಜೊವುಲೆದ ಸಾಕ್ಷರತೆ 81.88% ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 10.8% ಜನಕುಲು 6 ವರ್ಷಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ಪ್ರಾಯದಕುಲು. 2011 ಡ್ ಚಂಡೀಗಢದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 0.09 ಶೇಕಡಾದಾತ್ ಉಂಡು.<ref name="chandigarh.official">{{cite web|title=Statistical Abstract of Chandigarh|url=http://chandigarh.gov.in/stat18/Abstract2018/stat18-T2.pdf|website=Official Website of Chandigarh|access-date=8 June 2020}}</ref> ===ಬಾಸೆ=== ಚಂಡೀಗಢ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತೊಡು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಂದಿನ್ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲಾದ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಎಚ್ಚದ ಜನಕುಲು (67.76%) ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ 22.02% ಜನಕುಲು ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಲೆಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಂಜಾಬಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಲೆನ್ ಗಲಸುವೆರ್. ಪಂಜಾಬಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಶೇಕಡಾವಾರು 1981 ಡ್ 36% ಇತ್ತಿನವು 2011 ಗ್ 22% ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಹಿಂದಿ ಪಾತೆರುನಕಲ್ನ ಸಂಖ್ಯೆ 51% ಡ್‍ದ್ 67% ಗ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|title=After mother tongue, city more proficient in English|work=Tribuneindia News Service |date=3 October 2018|access-date=4 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181004103927/https://www.tribuneindia.com/news/chandigarh/after-mother-tongue-city-more-proficient-in-english/662470.html|archive-date=4 October 2018|url-status=live |last1=Service |first1=Tribune News }}</ref> === ದರ್ಮೊ=== ಚಂಡೀಗಢೊಡು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಕ್ಲು ಎಚ್ಚ ಉಲ್ಲೆರ್. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆದ 80.71% ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂದರ್ಮೊದಕ್ಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಸಿಖ್ ಧರ್ಮದಕ್ಲು 13.11% ಜನಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. 4.87% ಜನಕುಲು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮೊದಕ್ಲು ಮುಲ್ಪ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತನ್‌ದಕ್ಲು 0.83%, ಜೈನೆರ್ 0.19%, ಬೌದ್ಧೆರ್ 0.11% ಉಲ್ಲೆರ್, ವಾ ಧರ್ಮೊನುಲಾ ಪನಂದಿನಕುಲು 0.10%, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಕಿದಕುಲು 0.02% ಉಲ್ಲೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] cim8ltgtnjsi3b9lmry8bifmg5u3mlt 1 27684 363848 2026-08-03T07:20:14Z Mahaveer Indra 1023 https://fountain.toolforge.org/editathons/10wiki-tcy 363848 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆ ಪಂತೊದ ಲೇಕನೊ}} nekn5axm94un6rhhgr63qit15105phm 0 27685 363852 2026-08-03T11:36:04Z Kavitha G. Kana 1040 "[[:en:Special:Redirect/revision/1362033962|RJ Renu]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 363852 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಆರ್ ಜೆ ರೇಣು | image = RenuJospeph1.jpg | caption = | other_names = ಆರ್ ಜೆ ವಿಜೆ ರೇಣು<br/>ಲವ್ ಬೈಟ್ಸ್ ರೇಣು | birth_name = ರೇಣು ಜೋಸೆಫ್ ಎಲೆಂಜಿಕಲ್ | birth_date = | birth_place = [[ಕೊತ್ತಮಂಗಲಮ್]], [[ಕೇರಳ]] | death_date = | death_place = | occupation = [[ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ]]<br/>[[ವಿಡಿಯೋ ಜಾಕಿ]]<br/>[[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಆಂಕರ್]]<br/>[[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕಮೆಂಟೇಟರ್]]<br/>[[ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟರ್]] | years_active = 2007– | known_for = ಲವ್ ಬೈಟ್ಸ್ (ಕಪ್ಪ TV)<br/>ಸ್ಟಾರ್ ಜಾಮ್ (Club FM) | parents = | website = | image_size = }} '''ರೇನು ಜೋಸೆಫ್''' ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ '''ಆರ್ ಜೆ ರೇನು''' ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ, ವಿಡಿಯೋ ಜಾಕಿ, ಟಿಇಡಿಎಕ್ಸ್ ಸ್ಪೀಕರ್, <ref>{{Citation|title=Verbal immunity; a path to serenity {{!}} Renu Joseph {{!}} TEDxTKMCE|date=5 May 2022|url=https://www.youtube.com/watch?v=4gOokXiC2g0|language=en|access-date=15 February 2023}}</ref> ಕ್ರೀಡಾ ನಿರೂಪಕೆರ್, ಬೊಕ್ಕ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ಕೊಚ್ಚಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಸಂದರ್ಶಕೆರ್. ಎನ್ಮ ವರ್ಷೊಗು ಒಂಜೇ ಸಮಯೊಡು [[ರೇಡಿಯೋ]] ಬೊಕ್ಕ ಟಿವಿಡ್ ನಡತಿನ ಕ್ಲಬ್ ಎಫ್ ಎಂ 94.3/104.8 <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1258364.ece|title=Honour for Club FM 94.3|website=[[The Hindu]]|date=15 May 2008|accessdate=3 July 2016}}</ref> ಶೋ ''ಲವ್ ಬೈಟ್ಸ್'' ದ ಆತಿತೇಯೆರಾದ್ ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್, <ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article413193.ece?service=print|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160817015451/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article413193.ece?service=print|archivedate=17 August 2016|title=Living the RJ dream|website=[[The New Indian Express]]|date=31 January 2011|accessdate=3 July 2016}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ಫಿಫಾ ೨೦೨೨ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಮಲಯಾಲಂ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಗ್ ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಕ್ರೀಡಾ ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್ ಲಾ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. <ref name=":1">{{Citation|title=Malayali commentators get ready ahead of #FIFAWorldCupQatar2022|url=https://www.youtube.com/watch?v=Z3zKdwk0qaw|language=en|access-date=15 February 2023}}</ref> == ಬದ್‌ಕ್ == ರೇನು ವಿಡಿಯೋ ಜಾಕಿ ಬೊಕ್ಕ ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ ಆದ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು ಎರ್ನಾಕುಲಂ ದ ಸೈಂಟ್ ತೆರೇಸಾ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ದ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟಿವ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ (ಜರ್ನಲಿಸಂ ಬೊಕ್ಕ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್)ಡ್ ಬಿಎ ಪದವಿ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಗಿರಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸ್‌ಡ್ದ್ ಎಂಬಿಎ ಮಲ್ತೆರ್ . <ref>{{Cite journal|title=RJ's-പുത്തൻ ശബ്ദങ്ങൾ|journal=[[Mangalam Weekly]]|date=15 March 2010}}</ref> == ಉದ್ಯೋಗ == ರೇನು ಕೈರಾಲಿ ಟಿವಿದ ''ಹಲೋ ಗುಡ್ ಈವ್ನಿಂಗ್'' ಡ್ ನಟಿ ರೆಮ್ಯಾ ನಂಬೀಸನ್ ನ ಬದಲಿಯಾದ್ ತನ್ನ ಸುರುತ ವಿರಾಮೊನು ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಪ್ಲಸ್‌ಗ್ ''ಸ್ಪೈಸಿ ಇಂಡಿಯಾ'' ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್ ಗ್ ''ಡ್ರೀಮ್ ಹೋಮ್'' ಪನ್ಪಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ದುಂಬುಕೊನೆಯೆರ್. ಅಪಗ ಆರ್ ಮಾತೃಭೂಮಿ ಗುಂಪುಗು ರೇಡಿಯೋ ಜಾಕಿ ಆದ್ ಕ್ಲಬ್ ಎಫ್ ಎಂ 94.3/104.8 ಶೋ ''ಲವ್ ಬೈಟ್ಸ್‌ದ'' ನಿರೂಪಕೆ ಆದ್ ಸೇರ್ಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/malayalam/Love-has-a-huge-market-Renu/articleshow/37370359.cms|title=Love has a huge market: Renu|website=[[The Times of India]]|date=28 June 2014|accessdate=3 July 2016}}<br /><br />- {{Cite web|url=http://www.exchange4media.com/radio/my-fav-rjrenu-club-fm_48241.html|title=My fav RJ: Renu, Club FM|website=exchange4media|date=28 September 2012|accessdate=3 July 2016}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಂಡ್, ಕಪ್ಪಾ ಟಿ.ವಿ. ದ ತಯಾರಕೆರ್ ಅವ್ವೇ ಪುದರ್ಡ್ ಆವೆನ್ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊದ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಯೆರ್. ಅವ್ವೇ ಚಾನೆಲ್‌ಡ್ ವೈರಲ್ ಆಯಿನ ವಿಡಿಯೋಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊನ್ ''ಟ್ಯೂಬ್ ಗ್ರಿಡ್'' ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಲಬ್ ಎಫ್ ಎಂ 94.3/104.8ಡ್ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಚಾಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಯಿನ ''ಸ್ಟಾರ್ ಜಾಮ್‌ಡ್'' ಲಾ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.<ref>{{Cite journal|title=റേഡിയോ ജോക്കികളുടെ കാലം|journal=[[Vanitha]]|date=September 2014}}</ref> ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾಸ್ ಲೈವ್ ಮಲಯಾಲಂ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ <ref name=":1">{{Citation|title=Malayali commentators get ready ahead of #FIFAWorldCupQatar2022|url=https://www.youtube.com/watch?v=Z3zKdwk0qaw|language=en|access-date=15 February 2023}}<cite class="citation cs2" data-ve-ignore="">[https://www.youtube.com/watch?v=Z3zKdwk0qaw ''Malayali commentators get ready ahead of #FIFAWorldCupQatar2022'']<span class="reference-accessdate">, retrieved <span class="nowrap">15 February</span> 2023</span></cite></ref> ಸೇವೆಡ್ ಫಿಫಾ ೨೦೨೨ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗ್ ಆತಿಥೇಯೆರಾದ್ ಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. ಆರ್ ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಮಲಯಾಲಂ ಡ್ ''ದಿ ಅನ್ಸೆನ್ಸಾರ್ಡ್ ಶೋ ಪನ್ಪಿನ'' ಒಂಜಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ಶೋನ್ ಮಲ್ತ್‌ದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|last=vipinvk|title=റേറ്റിംഗ് എല്ലാം ഫേക്ക് ആണ്, 80 ശതമാനം റിവ്യൂകള്‍ പെയ്ഡാണ്: നിര്‍മ്മാതാവ് വിജയ് ബാബു|url=https://www.asianetnews.com/entertainment-news/80-percentage-of-movie-reviews-and-ratings-are-paid-and-fake-said-vijay-babu-vvk-rpqswk|accessdate=15 February 2023|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=ml}}</ref> <ref>{{Citation|title=Vijay Babu {{!}} Film Promotions|date=13 February 2023|url=https://www.youtube.com/watch?v=FCDfkwdG0y8|language=en|access-date=15 February 2023}}</ref> == ರೇಡಿಯೋ ನಿರೂಪಕೆರ್ == {| class="wikitable" !ಪ್ರದರ್ಶನ ! ಚಾನೆಲ್ ! ವಿಷಯ |- | ಲವ್ ಬೈಟ್ಸ್ <ref name=":0">{{Citation|title=CLUB FM LOVE BYTES JAN 22 RJ RENU PART 1|date=23 January 2014|url=https://www.youtube.com/watch?v=AJ94Y9p-ivo|language=en|access-date=15 February 2023}}</ref> | ಕ್ಲಬ್ ಎಫ್ ಎಂ 94.3/104.8, (ಕೇರಳ, ಭಾರತ) | ಪ್ರೀತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಬಂಧೊಲು |- | ಸ್ಟಾರ್ ಜಾಮ್ <ref>{{Citation|title=Nivin Pauly - Star Jam (Part 1) {{!}} Feb 2016 - Club FM|date=24 February 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=wrI6EI_HKAY|language=en|access-date=15 February 2023}}</ref> | ಕ್ಲಬ್ ಎಫ್ ಎಂ 94.3/104.8, (ಕೇರಳ, ಭಾರತ) | ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಚಾಟ್ |- | ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಲ್ಪಂದಿನ | ರೇಡಿಯೋ ರಸಮ್-ಆನ್ ಲೈನ್ ರೇಡಿಯೋ, (ಯುಎಇ) | ಸಂಬಂಧೊಲು |- | ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ರೇನುನೊಟ್ಟುಗು | ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ-ಆನ್ ಲೈನ್ ರೇಡಿಯೋ, (ಕತಾರ್, ಬಹ್ರೇನ್) | ಕಾಂಡೆದ ಡ್ರೈವ್ ಟೈಮ್ ಶೋ |- | ಕ್ರೇಜಿ ಲವ್ | ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ 104 ಎಫ್ ಎಂ, (ಕೇರಳ, ಭಾರತ) | ಪ್ರೀತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಬಂಧೊಲು |- | ದಿ ಅನ್ಸೆನ್ಸಾರ್ಡ್ ಶೋ (ರೇಡಿಯೋ ಆವೃತ್ತಿ) | ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ 104 ಎಫ್ ಎಂ, (ಕೇರಳ, ಭಾರತ) | ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಲೆನ ಸಂದರ್ಶನೊಲು |} == ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ದ ನಿರೂಪಕಿಯಾದ್ == {| class="wikitable" !ಪ್ರದರ್ಶನ ! ಚಾನೆಲ್ ! ವಿಷಯ |- | ''ನಮಸ್ಕಾರ ಶುಭ ಸಂಜೆ'' | ಕೈರಾಳಿ ಟಿ.ವಿ. | ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಫೋನ್ |- | ''ಮಸಾಲೆದ ಭಾರತ'' | ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಪ್ಲಸ್ | ಜೀವನಶೈಲಿದ ಪ್ರದರ್ಶನ |- | ''ಡ್ರೀಮ್ ಹೋಮ್'' | ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ನ್ಯೂಸ್ | ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ |- | ''ಮಾಸ್ಟರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್'' | ಮಾತೃಭೂಮಿ ಸುದ್ದಿ | ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ |- | ''ಲವ್ ಬೈಟ್ಸ್'' | rowspan="4" | ಕಪ್ಪ ಟಿವಿ | ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು |- | ''ಟ್ಯೂಬ್ ಗ್ರಿಡ್'' | |- | ''ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಡೈನ್ ಔಟ್'' | ಚಾಟ್ ಶೋ |- | ''ವಾರದ ಯೋಜನೆಲು'' | ಶೋಕಿ |- | ಫಿಫಾ 2022 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಮಲಯಾಳಂ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ | ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾ | ಫುಟ್ಬಾಲ್ |- | ಐಪಿಎಲ್ ಏಲಂ ೨೦೨೨-೨೩ | ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾ | ಕ್ರಿಕೆಟ್ |- | ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯೊದ ಕೇಂದ್ರ 2022-23 ಮಲಯಾಳಂ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ | ಜಿಯೋ ಸಿನಿಮಾ | ಕ್ರಿಕೆಟ್ |- | ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯೊದ ಕೇಂದ್ರ 2023-24 ಮಲಯಾಳಂ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ | ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ | ಕ್ರಿಕೆಟ್ |- | ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯೊದ ಕೇಂದ್ರ 2024-25 ಮಲಯಾಳಂ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ | ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ | ಕ್ರಿಕೆಟ್ |- | ಸುದ್ದಿ ನಿರೂಪಕೆರ್ | ಮಲ್ಲ ಟಿವಿ | ಲೈವ್ ಸುದ್ದಿ |} == ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್ == {| class="wikitable" !ಪ್ರದರ್ಶನ ! ರಂಗಸ್ಥಳ |- | ಆರ್ ಜೆ ರೇನುನ ಕ್ರೇಜಿ ಲವ್ | ಮಿರ್ಚಿ ಪ್ಲಸ್ |- | ಆರ್ ಜೆ ರೇನು ಮಲಯಾಲಂ ಪಾಡ್ಕಾಸ್ಟ್ | ಸ್ಪಾಟಿಫೈ, ಆಪಲ್ ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್, ಗಾನಾ |} == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ == {| class="wikitable" !ಪ್ರದರ್ಶನ ! ಮಾಧ್ಯಮ ! ವಿಷಯ |- | ದಿ ''ಅನ್ಸೆನ್ಸಾರ್ಡ್'' ಶೋ | ಮಿರ್ಚಿ ಮಲಯಾಲಂ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್ | ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿಲೆನ ಸಂದರ್ಶನೊಲು |- | ''ಕ್ರೇಜಿ ಲವ್'' (ಮಲಯಾಳಂ ಆವೃತ್ತಿ) | ಇನ್ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಟಿವಿ (ಐಜಿಟಿವಿ) | ಪ್ರೀತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಬಂಧೊಲು |- | ''ಕ್ರೇಜಿ ಲವ್'' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿ) | ಯೂಟ್ಯೂಬ್ | ಪ್ರೀತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಬಂಧೊಲು |} == ಉಲ್ಲೇಕ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}  [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] 18f02k23h4be7ns03q2ueeq88zrm2kk