ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 4 4774 364129 364060 2026-08-08T18:37:52Z Bharathesha Alasandemajalu 37 /* Logo change for 10th anniversary */ 364129 wikitext text/x-wiki {{ಚಾವಡಿ ಪುಟೊ header|ಪಾತೆರಕತೆ|alpha=yes|'''ಚಾವಡಿ''' [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]] ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಕಾರ್ಯೊನೀತಿಲೆನ ಬಗೆಟ್, ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಸೊಲೆನ ಬಗೆಟ್, ಅಂಚನೆ ಕೆಲಸೊ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆಟ್ ಪಟ್ಟಾಂಗ ಪಾಡುನ ಮೀಚಿಲ್ ಪುಟೊ. *ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಲೇಕನೊಲೆಗ್ ಸಂಬಂದಿಸಯಿನ ಪಟ್ಟಾಂಗೊಲೆನ್ ಅವ್ವೇ ಲೇಕನೊದ ಪಟ್ಟಾಂಗೊ ಪುಟೊಡು ಸೇರಾಲೆ. *ಅವ್ವೇ ಲೇಕನೊದ ಪಟ್ಟಾಂಗೊ ಪುಟೊಡು ಲೇಕನೊಗು ಸೇರಾಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿದ ಬಗೆಟ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ ಆವೊಡಾಪುನ ಬೇಲೆದ ಬಗೆಟ್ ಬರೆದ್ ದೀಡ್‍ಲೆ. *ಇತ್ತೇ ಇಪ್ಪುನ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್ ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಗಲಸ್‍ಲೆ. ಪೊಸ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‍ಲೆನ್ ಸೇರಾಪುನೆಡ್ದ್ ದುಂಬು ಒರೊ ನಾಡ್‍ದ್ ತೂಲೆ. *ಇಸೇಸೊ ಪುಟೊಲೆನ್ ಸಾದ್ಯೊ ಆಯಿನಾತ್ ಗಲಸ್‍ಲೆ. ಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನ ಬಗೆಟ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾಲಿಸಿಲೆನ್ (ಕಾರ್ಯೊನೀತಿಲೆನ್)‌ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೊಡಾತೆ. *ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡ್ದ್ ಚಿತ್ರೊಗಾತ್ರೊ ಇಪ್ಪುನ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಲೆನ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡು ನಕಲ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನಕುಲು ದುಂಬುಗು ಬತ್ತ್‌ದ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊನ್ಲೆ. |ವಿಪಿ:ಚಾ|WP:VPPOL}} {{Archive box| {{Search box|root=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ|search-width=20|search-button-label=ಪತ್ರಾಗಾರೊಡ್ ನಾಡ್ಲೆ|search-break=yes}} *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ|ಪಿರಾಕ್‌ತ ಚಾವಡಿದ ಪಾತೆರಕತೆತ ಪತ್ರಾಗಾರೊ]] }} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__<div id="below_toc"></div> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಸ್‍ಲು]] {{ಬಳಕೆದಾರೆ:MABot/config |archive = ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ/%(year)d |algo = old(30d) |counter = 1 |archiveheader = |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 2 |key = c8ef14985778fd1d5adc8ebcf551ddce }}</noinclude> <!-- Please do not change the key value above --> <!--- don't write above/ಈ ಮಿತ್ತುಡ್ ಒವ್ವೆ ಬರವು ಬರೆವೊಡ್ಚಿ ---> {{clear}} == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) ೧೭:೫೫, ೨೪ ಜುಲಾಯಿ ೨೦೨೬ (IST) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Invitation to Participate in Kerala Culture Month 2026 == Dear Wikimedia Contributors, We are excited to announce '''[[m:Kerala_Culture_Month_2026|Kerala Culture Month 2026]]''', a collaborative campaign launched in conjunction with '''[[m:WikiConference_India_2026|WikiConference India 2026]]'''. This initiative aims to expand and enhance content about Kerala across all Wikimedia projects, creating a comprehensive, open-access knowledge base. '''Campaign Focus:''' * Expand Wikipedia articles about Kerala in multiple languages * Improve content quality with citations, images, and comprehensive information * Populate Wikimedia Commons with freely licensed Kerala media * Enrich Wikidata with structured information about Kerala-related topics We invite you to contribute by writing new articles, enhancing existing ones, uploading media, or organizing data on Wikidata. Whether you're an experienced editor or new to Wikimedia, your participation matters. For more information and to get involved, visit the campaign page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Kerala_Culture_Month_2026 on your preferred Wikimedia project. Best regards, ''Communications Team, WCI 2026'' -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kuldeepburjbhalaike|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೧೫, ೨೬ ಜುಲಾಯಿ ೨೦೨೬ (IST) == ವಿಕಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾದ 2026ದ ಪ್ರಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ದ ಲೆಕ್ಕೊಡು ಲೇಖನ, ವಿಕಿಡಾಟ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಆಯೋಜನೆ == ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಡ್ ಮಾತೆರ್ಲಾ ಪಾಲ್‌ದೆತೊನ್ಲೆ. *[[ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತಿಂಗೊಳು 2026]]--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೨೮, ೨೭ ಜುಲಾಯಿ ೨೦೨೬ (IST) == Wiki Intership Program in Kannada- Tulu Languages == <div style="width: 95%; padding: 0.5em; border: 5px solid transparent; border-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px) 1; margin-bottom: 1em; font-size: 95%; text-align: center;"> <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> [[File:KLW-wiki-kn.svg|40px|link=https://klw-2024-25.toolforge.org/]] '''ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ''' <hr style="border: none; height: 5px; background-image: repeating-linear-gradient(-45deg, #ccc, #ccc 1px, transparent 1px, transparent 3px);" /> English:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|Kannada–Tulu WikiLearn Internship Program]]''' is a structured capacity-building initiative based on the 7-week WikiLearn course, where selected interns participate in creating new articles, improving existing articles, proofreading Wikisource pages, creating and enhancing Wikidata items, uploading media files to Commons on Kannada, Tulu Wikipedia, and Wikisource through project-based learning over a 45-day to 3-month period with weekly mentoring and progress check-ins, and successful participants are awarded certificates and community recognition. For more information check this [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] page. Kannada:'''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]'''ವು ೭-ವಾರಗಳ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಾಡುವುದು, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವರ್ಧಿಸುವುದು, ಕಾಮನ್ಸ್ಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ೪೫-ದಿನಗಳಿಂದ ೨-ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ. Tulu= '''[[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program|ಕನ್ನಡ–ತುಳು ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]''' ೭-ವಾರೊದ ವಿಕಿಲರ್ನ್ ಕೋರ್ಸ್ನ್ ಆಧಾರಿಸಾದ್ ರೂಪಿಸಾಯಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕ್ರಮೊ ಆದಿಪ್ಪುಂಡು, ಆಯ್ಕೆಯಾಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಗಳು ಕನ್ನಡ, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ಗಳೆಡ್ ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವಡಿಪ್ಪುನ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸುನಿ, ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್ ಪುಟೊಲೆನ್ ಪ್ರೂಫ್‌ರೀಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ವಿಕಿಡೇಟಾ ಐಟಂಲೆನ್ ರಚಿಸುನಿ ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಧಿಸುನಿ, ಕಾಮನ್ಸ್ಗ್ ಮಾಧ್ಯಮ ಫೈಲ್ಗಳೆನ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಲ್ಪುನಿ, ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನೆಲೆನೊಟ್ಟಿಗೆ 45-ದಿನೊಡ್ದು 2-ತಿಂಗೊಲು ಅವಧಿಡ್ ಯೋಜನಾ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸವುನಕ್ಲೆಗ್ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರೊಲು ಕೊರ್ಪುವೆರ್. ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್ ಈ [[meta:Kannada-Tulu Wikilearn/Internship_program]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. }} Thank you,ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ಸೊಲ್ಮೆಲು ---<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೦:೩೨, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:A826@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:A826/Kannada-Tulu_Project_talk_pages&oldid=30876200 --> :ಮೋಕೆತ ಎಡ್ಡೆಪುಲು --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೧೪, ೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) == Logo change for 10th anniversary == {{tracked|T434176|resolved}} I would like to propose a logo change for our 10th anniversary celebration. The new logo will be used for a duration of three months. <gallery caption="Updated logos" widths="180px" heights="120px"> File:Wikipedia-logo-v2-tcy-10-alt.svg|WP 10 sitelogo for legacy vector skin File:WP10 Vector 2022 LOGO-tcy.svg|WP10 wordmark for vector 2022 skin File:WP10 Vector 2022 LINE-tcy.svg|WP10 tagline for vector 2022 skin </gallery> [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೪೭, ೫ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) ==== Discussion for logo update==== # i will support as proposer [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೫೦, ೫ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) # Support - [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೫೪, ೫ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) # Support--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kishore Kumar Rai|Kishore Kumar Rai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kishore Kumar Rai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೦೧, ೬ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) # I Support. This logo need Tulu Wikipedia 10th Anniversary --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೪೩, ೬ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) # Support ---[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Yakshitha|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೮:೫೨, ೬ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) == ಸಮುದಾಯೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯೊಲೆನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನೊ == ಮಾತರೆಗ್ಲಾ ನಮಸ್ಕಾರೊ, ಈರ್ ಮಾತ ಉಷಾರ್ ಉಲ್ಲಾರ್ ಪಂದ್ ಎನ್ನುವೊ! ಭಾರತೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಾಸಾ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯೊಲೆನ್ ತೆರಿಯೊನೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಹಕಾರೊನ್ ಬಲಪಡುಪಾಯೆರೆ [[m:Indic_MediaWiki_Developers_User_Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] (IMDUG) ಭಾರತೊದಾದ್ಯಂತೊ ಉಪ್ಪುನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಸಂಪರ್ಕೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದ್ಂಡ್. ಕಳೆದ ವರ್ಸೊ, ರಡ್ಡ್ ಬಾಸಾ ಸಮುದಾಯೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಕೆಲಸೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಲೆನ್ ಅರ್ಥೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಸಹಕಾರೊದ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸೆರೆ ನಮ [[m:Indic_Community_Task_Force_2025|Indic Community Task Force 2025]] ಸೌಲಭ್ಯೊನ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೊ. ನಮಕ್ ತಿಕ್ಕಿನ ಅನುಭವೊ ಬೊಕ್ಕ ಸಲಹೆಲೆನ ಆಧಾರೊದ ಮಿತ್ತ್, ಮಾತಾ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ತಲುಪೆರೆ ಈ ವರ್ಸೊ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೊ. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊನ್ ತಲುಪುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಓಲು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಪೋರ್ಟ್ ಅಗತ್ಯೊ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಅರ್ಥೊ ಮಲ್ಪುನೆ ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶೊ. === ನಮಕ್ ದಾದ ಬೋಡು? === ಈರೆನ ಸಮುದಾಯೊರ್ದು ಒರಿ ಅತ್ತಂಡ ರಡ್ಡ್ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಈ ತಿರ್ತ್‌ದ ವಿವರೊಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊನೆರೆ ಲೆಪ್ಪೊಲು ಕೊರ್ಪೊ: * ಈರೆನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯೊದ ಪುದರ್. * ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಯಾಯ ಸಮುದಾಯೊದ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯಕ್ತಿ. * ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊ ಆಯಿನ ಸಂಪರ್ಕಿತರೆನ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಯೂಸರ್ ನೇಮ್. * ಈರೆನ ಸಮುದಾಯೊದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಲು, ಅಗತ್ಯೊಲು ಅತ್ತಂಡ ಆದ್ಯತೆಲೆನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರೊ. ಉಂದೆಟ್ ಈ ತಿರ್ತ್‌ದ ವಿಷಯೊಲು ಸೇರ್ದಿಪ್ಪೊಲಿ: * ಎಡಿಟ್ ಮಲ್ಪುನ ಅತ್ತಂಡ ಗಸ್ತು (patrolling) ಮಲ್ಪುನ ಸರಿ ಮಲ್ಪೊಡಾಯಿನ ಕೆಲಸೊಲು. * ಈರೆನ ಸಮುದಾಯೊಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಗ್ಯಾಜೆಟ್‌ಲು, ಟೂಲ್‌ಲು ಅತ್ತಂಡ ಬಾಟ್‌ಲು. * ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಅತ್ತಂಡ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಾಯಿನ ಸವಾಲುಲು. * ಕೊಡುಗೆದಾರರೆಗ್ ಎದುರಾಪಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಡೆತಡೆಲು. * ಈರೆನ ಸಮುದಾಯೊದ ಬೇರೆ ವಾವುದೇ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆದ್ಯತೆಲು. === ಭಾಗವಹಿಸುನೆ ಎಂಚ === ದಯವಿತ್ತ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ [[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog](https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdhpPdn0qgHkEiYZCXEumpV-WNWm6n8bZdfR6TIkGTcbuBOew/viewform?usp=dialog) form] ನ '''೧೮ ಆಗಸ್ಟ್'''ದ ಉಲಾಯಿ ದಿಂಜಲೆ. ಈರೆನ ಸಮುದಾಯೊಗ್ ಇಷ್ಟೊ ಇತ್ತೆಂಡ, ಈ ಸಂದೇಶೊಗು ನೇರವಾದ್ ಮರುಉತ್ತರೊ ಕೊರ್ಪೆರೆಲಾ ಈರೆಗ್ ಸ್ವಾಗತೊ. === ದುಂಬುಗ್ ದಾದ ಆಪುಂಡು? === ಸಂಗ್ರಹಿಸಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿಲು ನಮಕ್ ಉಂದೆಕ್ ಸಾಯೊ ಮಲ್ಪುಂಡು: * ದುಂಬುದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಕಾರೊಗ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಸಂಪರ್ಕಿತರೆನ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪೆರೆ. * ಭಾರತೀಯ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಗತ್ಯೊಲೆನ್ ಅರ್ಥೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಆದ್ಯತೆ ಕೊರೆರೆ. * ಗಮನೊ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಾಯಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಪೋರ್ಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯೊದ ಕೆಲಸೊಲೆನ್ ಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ. * ಸೂಕ್ತವಾಯಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಡೆವಲಪರ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ತಾಂತ್ರಿಕ ಯೋಜನೆಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಪರ್ಕೊ ಮಲ್ಪೆರೆ. ಈರ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಪಟ್ಟಿನ್ ನಮ ಜಾಗ್ರತೆಡ್ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ಪುವುವೊ, ಆಂಡ ಸಪೋರ್ಟ್ ಕೊರ್ಪಿನವು ಕೋರಿಕೆದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಯೂಸರ್ ಗ್ರೂಪ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕರೆನ ಸಮಯೊ ಬೊಕ್ಕ ಲಭ್ಯವಿಪ್ಪುನ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಆಧಾರಿತವಾದಿಪ್ಪುಂಡು. ಮಾತ ಕೋರಿಕೆನ್ ತಕ್ಷಣೊ ಸರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯೊ ಆಯಿಜಿಂಡಲಾ, ಸಾಧ್ಯವಾಯಿನಷ್ಟು ಸಮುದಾಯೊದ ಅಗತ್ಯೊಲೆಗ್ ಆದ್ಯತೆ ಕೊರ್ದು ಸಪೋರ್ಟ್ ಮಲ್ಪೆರೆ, ಬೊಕ್ಕ ಸೂಕ್ತವಾಯಿನ ಜಾಗೆಡ್ ಸೂಕ್ತ ಡೆವಲಪರ್‌ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಪರ್ಕೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮಾತ ಪ್ರಯತ್ನೊ ಮಲ್ಪುವುವೊ. ಈರೆನ ಸಮುದಾಯೊದೊಟ್ಟುಗು ಕೈಜೋಡಿಸಾದ್ ಕೆಲಸೊ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಾತೊಂದು ಉಲ್ಲೊ! '''Best wishes,''' ''On behalf of the Indic MediaWiki Developers User Group (IMDUG)'' c794zlgs42v0485viw0932jouhvi6dd 0 4800 364144 322164 2026-08-09T03:26:57Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364144 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = ಶಬರಿಮಲೆ ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ | image = Sabarimala 2.jpg | caption = ಕೇರಳದ ಶಬರಿಮಲೆತ ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ದೇವಸ್ಥಾನ | map_type = India Kerala#India | map_caption = Sabarimala Temple (Kerala) | coordinates = {{coord|9|26|04.6|N|77|04|53.0|E|display=inline,title}} | country = [[ಭಾರತ]] | state = [[ಕೇರಳ]] | district = [[Pathanamthitta district|Pathanamthitta]] | location = ಶಬರಿಮಲೆ | elevation_m = 1,260 | deity = [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ]] | festivals = [[Makaravilakku]], [[Makara Sankranti]] (14th January) | architecture = [[Kerala Architecture]] (Traditional Kerala Vastu Shastra) | temple_board = [[Travancore Devaswom Board]] | temple_quantity = | monument_quantity = | year_completed = 11th century; the temple site is older | creator = As per tradition [[Vishwakarma]], Pandhalam King Rajasekhara, ([[sculptor]]) is believed to be [[Parashurama]] | website = {{URL|https://sabarimala.kerala.gov.in/}} }} '''ಶಬರಿಮಲೆ''' ([[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]]:ശബരിമല, ಶಬರಿಮಲೆ [[ತಮಿಳು]]:சபரிமலை) ಶಬರಿಮಲೆ [[ಕೇರಳ]]ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಹಿಂದೂ ಪುಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ. ಉಂದು ಕೇರಳದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಡ್‌ ಉಪ್ಪುನ [[ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪತ್ತನಂತಿಟ್ಟ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ]]ನ ದೇವಾಲಯ ಉಂಡು.<ref name="sabarimalaayyappan.com">{{Cite web|url=http://www.sabarimalaayyappan.com/temple.htm|title=The complete information about sabarimala temple and sree dharma sastha|website=www.sabarimalaayyappan.com|accessdate=2015-08-16|archivedate=2015-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150502085259/http://www.sabarimalaayyappan.com/temple.htm|url-status=dead}}</ref> [[File:18 ಮುಟ್ಟುಲು.jpg|thumb|18 ಮೊಟ್ಟುಲು]] ಶಬರಿಮಲೆಯ ಶ್ರೀ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಸ್ತಾ ದೇವಾಲಯೊಲೆಡ್ ಒಂಜಾದ್‌ ಉಂಡು. ಶಬರಿಮಲೆ ದೇವಾಲಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ದೇವಾಲಯಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಾಯಿನವು. ಆವು ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ದಶಕೋಟಿಲಕ್ಷದಾತ್ ಯಾತ್ರಿನಕುಲು[ಭಕ್ತೆರ್] ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬರ್ಪೆರ್. ಪರ್ವತೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ದಟ್ಟವಾಯಿನ ಕಾಡ್‌ಲೆರ್ದ್ ಈ ಜಾಗೆ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು. ಬಹುಶ ಕೇರಳದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳ ಶಬರಿಮಲೆ ಆದ್ ಉಂಡು. ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ನವೆಂಬರ್ ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸ ತಿಂಗೊಲುಡು ಸುರು ಆಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಜನವರಿ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮುಗಿಪುಂಡು. ದೇವಾಲಯ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಲು, ದೇಶದ ಬುಕ್ಕೊ ವಿದೇಶದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆರ್ದ್‌ಲಾ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಲೆನ್ ತನ್ನ ಕೈತಡೆ ಒಯಿಪ್ಪೊಂಡು. ಶಬರಿಮಲೆ ಉಂದು ಒಂಜಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ದೇವಸ್ತಾನೊ. ಈ ದೇವಸ್ತಾನ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯೊಡು ಉಂಡು. ಇಡೆಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕಡೆತ ಜನೊಕುಲ್ ಬರ್ಪೆರ್ ಬತ್ತ್‌‍ದ್ ದೇವೆರೆನ ದರ್ಶನ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೋಪೆರ್. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನೊಗು ಪೋದು ದೇವೆರೆ ದರ್ಶನ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ ೪೮ ದಿನೊ ವೃತೊಟ್ಟು ಇತ್ತ್‌‍ದ್ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ದುತ್ತೈತೊಲೆನ್ ಪಾಡೊಂದು, ಕಾರ್‌‍ಗ್ ಮುಟ್ಟು ಪಾಡಂದೆ ಪೋಪೆರ್. ಉಂದೆತ್ತ ಉದ್ದೇಶ ಪಂಡ ದೇವೆರೆ ದರ್ಶನ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಂಜೆ ಪನ್ಪಿ ಬಾವನೆ ಬರೊಡು ಪನ್ಪಿನವೇ.<ref name="sabarimalaayyappan.com"/> == ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ ವೃತ == [[ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಸ್ವಾಮಿ]] ಸನ್ನಿಧಾನೋಗ್ ಪೋಯೆರ ಸುರುಕು ೪೮ ದಿನ ವೃತ ಪತ್ತ್‌ದ್ ಬರೋಡು ಅಪುಂಡು. ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಲಕ್‌ದ್ ಚೌಲಿ ನೀರ್ ಮೀದ್ ದೇವೆರೆನ್ ಶರಣು ಲೆಪ್ಪೋಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ಮಾಲೆಧಾರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ೪೮ ದಿನ ಮದುಮಾಂಸ ತಿನ್ಯರೆ ಇಜ್ಜಿ. ಬುಕ್ಕೊ ೪೮ ದಿನಾಲ ಕಾರ್‌ಗ್ ಮುಟ್ಟು ಪಾಡಂದೆ ಉಪ್ಪೊಡು. ಮಸ್ತ್ ಶ್ರದ್ದೆ ಭಕ್ತಿಡ್ ದೇವೆರೇನ ವೃತ ಮಲ್ಪೊಡಾಪುಂಡು. == ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆ == === ಪಂಬಾ ಗಣಪತಿ === ಉಂಡು [[ಗಣಪತಿ]] ದೇವಸ್ತಾನ. ದಕ್ಷಿಣ-ಉತ್ತರ ದ ಮುಕ್ಯ ದೇವಸ್ತಾನ ಆದ್ ಇ ದೇವಸ್ತಾನ ಉಂಡು. ಶಬರಿಮಲೆಗ್ ಪೋಪಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಸುರುಕು ಎ ದೇವಸ್ತನೋಗ್ ಪೋದು ಪೋಪೆರ್ ಪಂಬಾ ಸುದೆನ್ ಕರಿದ್ ಮಿತ್ತ್ ಪೋನಗ ಕನ್ನಿಮುಲ ಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ತಾನ ತಿಕ್ಕುಂಡ್ ಈ ದೇವಸ್ತಾನೊನು ಪಂಬಾ ಗಣಪತಿ ಪಂದ್ ಲ ಲೆಪ್ವೆರ್. ಮುಲ್ತ ಮುಕ್ಯ ಪೂಜೆ ಅದ್ "ಗಣಪತಿ ಹೊಮಂ" ಉಂಡು. === ಹೋಮಕುಂಡಂ === ಉಂದು ಶಬರಿಮಲೆತ ಸನ್ನಿಧಾನೊದ ಎದುರುಡು ಉಂಡು. ಇರುಮುಡಿನ್ ತರೆಟ್ ದಿವೊಂದ್ ಕಂತಿನಂಚಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಅಕುಲ್ ಕಂತಿನ ನೆಯಿತ [[ತಾರೆದ ಮರ|ತಾರಯಿ]] ನ್ ಈ ಹೋಮಕುಂಡೊಗು ಪಾಡುವೆರ್. ಉಂದು ವರ್ಷಲ ನಡಪುನ ಆಚರಣೆ ಯಾದ್ ಉಂಡು. === ಬಸ್ಮಕುಲಂ === ಈ ಕೊಳ ಸನ್ನಿದಾನೊಡ್ದು ೧ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡ್ ಉಂಡು. ಶಬರಿ ಪನ್ಪಿನ ತಪಸ್ವಿಡ್ದ್ ಶಬರಿಮಲೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಬಸ್ಮಕುಲಂ ದ ನೀರ್ ಪವಿತ್ರವಾಹಿನವು ಆದುಂಡು. ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆಗ್ ಬತ್ತಿನ ಭಕ್ತೆರ್ ಇಡೆಗ್ ಬತದ್ ಶುದ್ದ ಆದ್ ಪೋಪೆರ್. == ೧೮ ಮುಟ್ಟುಲು == ಉಂದು ಶಬರಿಮಲೆ ಯಾತ್ರೆದ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಭಾಗ. ೧೮ ಮುಟ್ಟುಲು ಪವಿತ್ರವಾಯಿನ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡ್. ಇಂದೆನ್ ಮಿತ್ತೇರೊಡಾಂಡ ಇರುಮುಡಿ [[ತರೆ]]ಟ್ ಉಪ್ಪೋಡಾಪುಂಡು ಇಜಿಂಡ ೧೮ ಮುಟ್ಟು ಮಿತ್ತರಿಯರೇ ಅಪುಜಿ ಉಂದು ಶಬರಿಮಲೆತ ಪವಿತ್ರವಾಯಿನನ ಅಂಗ ಆದ್ ಉಂಡು. ೧೮ ವರ್ಷ ಶಬರಿಮಲೆಗ್ ೧೮ ವರ್ಷ ಪೋಪುನ ಸ್ವಾಮಿಲೆನ ಪುದರ್‌ಲು # ೧ ನೇ ವರ್ಷ - ಕನ್ನೆಸ್ವಾಮಿ # ೨ ನೇ ವರ್ಷ - ಕತ್ತಿಸ್ವಾಮಿ # ೩ ನೇ ವರ್ಷ - ಗಂಟೆಸ್ವಾಮಿ # ೪ ನೇ ವರ್ಷ - ಗದೆಸ್ವಾಮಿ # ೫ ನೇ ವರ್ಷ - ಬಿಲ್ಲುಸ್ವಾಮಿ # ೬ ನೇ ವರ್ಷ - ಜ್ಯೋತಿಸ್ವಾಮಿ # ೭ ನೇ ವರ್ಷ - ಸೂರ್ಯಸ್ವಾಮಿ # ೮ ನೇ ವರ್ಷ - ಚಂದ್ರಸ್ವಾಮಿ # ೯ ನೇ ವರ್ಷ - ವೇಲುಸ್ವಾಮಿ # ೧೦ ನೇ ವರ್ಷ - ವಿಷ್ಣುಚಕ್ರಸ್ವಾಮಿ # ೧೧ ನೇ ವರ್ಷ - ಶಂಖಾಸ್ವಾಮಿ # ೧೨ ನೇ ವರ್ಷ - ನಾಗಾಭರಣಸ್ವಾಮಿ # ೧೩ ನೇ ವರ್ಷ - ಶ್ರೀಹರಿಸ್ವಾಮಿ # ೧೪ ನೇ ವರ್ಷ - ಪದ್ಮಸ್ವಾಮಿ # ೧೫ ನೇ ವರ್ಷ - ತ್ರಿಶೂಲಸ್ವಾಮಿ # ೧೬ ನೇ ವರ್ಷ - ಶಬರಿಗಿರಿಸ್ವಾಮಿ # ೧೭ ನೇ ವರ್ಷ - ಜಂಗಿರಸ್ವಾಮಿ # ೧೮ ನೇ ವರ್ಷ - ನಾರಿಕೇಳಸ್ವಾಮಿ == ಪಂಚ ಶಾಸ್ತ್ರ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು == ಶಬರಿಮಲೆ ಬುರ್ದು ಅಚ್ಚನ್ ಕೋಯಿಲ್, ಅರಿಯನ್ ಕಾವು, ಕುಲತ್ತುಪುಳ, ಪoಡಾಲಮ್ ವಳ್ಳಿ ದೇವಸ್ತಾನೊಲೆನ್ ಪಂಚಶಾಸ್ತ್ರ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ವೆರ್. ಈ ೬ ದೇವಸ್ಥನಲು ಮಹಾವಿಷ್ಣುನ ಅವತಾರದೋ ಉಪ್ಪುನ ಶ್ರೀ ಪರಶುರಾಮೆರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಮಂದೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.sabarimala.com/|title=Sabarimala q Online Booking, Virtual Queue system, Sabarimala Timings, Sabarimala Temple news|website=www.sabarimala.com}}</ref> == ಪೂಜೆ ನಡಪು ದಿನೊಕ್ಕುಲು == ಶಬರಿಮಲೆ ದೇವಸ್ತಾನ [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಿ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ತಮಿಳ್ ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] ಪಂಚಾಂಗದ ಪೂರ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರುತ ೫ ದಿನ ಬಾಕಿಲ್ ದೆತ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ನವಂಬರು ೧೫ ತಾರಿಕ್‌ಡ್ದ್ ದಶಂಬರ್ ೨೬ ಮುಟ್ಟ ಸ್ವಾಮಿನ ದರ್ಶನ ಮನ್ಪೋಲಿ. (ಮಂಡಲ ಪೂಜೆ), ಅಯ್ಯಪ್ಪನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಭದ ಆಚರಣೆ, [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]] (ಜ್ಯೋತಿ ಜನವರಿ) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ|ವಿಷು]] (ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪) ಕೆಲಹು ಸಮಯ ಡ್ ಪೂಜೆದ ಪೊರ್ತು ಬೆತೆ ದಿನಲ ಅಪುಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} {{commonscat|Sabarimala}} [[ವರ್ಗೊ:ದೇಸ್ಥಾನೊಲು]] 36nnyrsk4whkyauzpru23srxmymh362 0 4863 364143 326680 2026-08-09T03:26:01Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364143 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ವೀರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್ | image = Virender Sehwag at the NDTV Marks for Sports event 13.jpg | caption = 2012 ರಲ್ಲಿ ಸೆಹ್ವಾಗ್ | country = ಭಾರತ | birth_date = {{Birth date and age|1978|10|20|df=yes}} | birth_place = [[ನಜಾಫ್‌ಗರ್]], ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ | heightft = 5 | heightinch = 8 | batting = ಬಲಗೈ | bowling = ಬಲಗೈ [[:en:off spin|ಬ್ರೇಕ್ ಆಫ್]] | role = [[:en:Batting order (cricket)#Opening batters|ಆರಂಬೊದ ಆಟಗಾರೆ]] | international = ಸತ್ಯ | internationalspan = 1999–2013 | testdebutdate = 3 ನವೆಂಬರ್ | testdebutyear = 2001 | testdebutagainst = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ | testcap = 239 | lasttestdate = 2 ಮಾರ್ಚ್ | lasttestyear = 2013 | lasttestagainst = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | odidebutdate = 1 ಎಪ್ರಿಲ್ | odidebutyear = 1999 | odidebutagainst = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | odicap = 123 | lastodidate = 3 ಜನವರಿ | lastodiyear = 2013 | lastodiagainst = ಪಾಕಿಸ್ತಾನ | odishirt = 44 | T20Idebutdate = 1 ದಶಂಬರೊ | T20Idebutyear = 2006 | T20Idebutagainst = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ | T20Icap = 9 | lastT20Idate = 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ | lastT20Iyear = 2012 | lastT20Iagainst = ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ | club1 = [[:en:Delhi cricket team|ದೆಹಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]] | year1 = {{nowrap|1997/98–2014/15}} | club2 = [[:en:Leicestershire County Cricket Club|ಲೀಸೆಸ್ಟರ್ಶೈರ್]] | year2 = 2003 | club3 = [[:en:Delhi Daredevils|ದೆಹಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್]] | year3 = 2008–2013 | club4 = [[:en:Kings XI Punjab|ಕಿಂಗ್ಸ್ XI ಪಂಜಾಬ್]] | year4 = 2014–2015 | club5 = [[:en:Haryana cricket team|ಹರಿಯಾಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]] | year5 = 2015/16 | columns = 4 | column1 = [[:en:Test cricket|ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] | matches1 = 104 | runs1 = 8,586 | bat avg1 = 49.34 | 100s/50s1 = 23/32 | top score1 = 319 | deliveries1 = 3,731 | wickets1 = 40 | bowl avg1 = 47.35 | fivefor1 = 1 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 5/104 | catches/stumpings1 = 91/– | column2 = [[:en:One Day International|ಒಡಿಐ]] | matches2 = 251 | runs2 = 8,273 | bat avg2 = 35.05 | 100s/50s2 = 15/38 | top score2 = 219 | deliveries2 = 4,392 | wickets2 = 96 | bowl avg2 = 40.13 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = 4/6 | catches/stumpings2 = 93/– | column3 = [[:en:First-class cricket|ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] | matches3 = 194 | runs3 = 14,683 | bat avg3 = 47.36 | 100s/50s3 = 42/55 | top score3 = 319 | deliveries3 = 8,614 | wickets3 = 105 | bowl avg3 = 42.57 | fivefor3 = 1 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 5/104 | catches/stumpings3 = 166/– | column4 = [[:en:List A cricket|ಲಿಸ್ಟ್ ಎ]] | matches4 = 332 | runs4 = 10,454 | bat avg4 = 34.05 | 100s/50s4 = 16/57 | top score4 = 219 | deliveries4 = 6,009 | wickets4 = 142 | bowl avg4 = 36.29 | fivefor4 = 0 | tenfor4 = 0 | best bowling4 = 4/6 | catches/stumpings4 = 120/– | date = 6 ಜನವರಿ | year = 2016 | source = https://www.espncricinfo.com/sl-tri2010/content/player/35263.html ESPNcricinfo | medaltemplates = <!--MENTION HOST NATIONS FOR TEAM SPORTS--> }} '''ವೀರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್''' (ಪುಟ್ಟ್‌ನ 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1978) ಒರಿ ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Virender Sehwag, the most destructive batsman of his era |url=https://www.dnaindia.com/sports/report-virender-sehwag-the-most-destructive-batsman-of-his-era-2136764 |access-date=2024-07-27 |website=DNA India |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='One of the most destructive openers in Test history': VVS Laxman lauds Virender Sehwag |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/one-of-the-most-destructive-openers-in-test-history-vvs-laxman-lauds-virender-sehwag/story-v9ZHF10W4itf6tIeE23gUN.html |access-date=27 July 2024 |website=[[:en:Hindustan Times|Hindustan Times]]|date=5 June 2020 }}</ref> 1999ಡ್ದ್ 2013 ಮುಟ್ಟ ಭಾರತೊನು ಪ್ರತಿನಿದಿಸಯೆರ್. ಆರೆನ ಗೊಬ್ಬುದ ಪೊರ್ತುಡು ಆರಂಬಿಕ ಆಟಗಾರೆಲೆಡ್ ಒರಿಯೆ. ಬುಕ್ಕೊ ಆರೆನ್ ಒರಿ ಮಲ್ಲ ಆಟಗಾರೆಂದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. [[ದೆಹಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್]] ಡ್ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್|ಐಪಿಎಲ್]] ಬುಕ್ಕೊ [[ದೆಹಲಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ದೆಹಲಿ]] ಅಂಚನೆ [[ಹರಿಯಾಣ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಹರಿಯಾಣ]]ದ ಭಾರತೀಯ ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಡ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. ಆರ್ ಬಲತ್ತ ಕೈಟ್ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ 1999ಡ್ ಸುರುತ [[:en:One Day International|ಒನ್ ಡೇ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಗೊಬ್ಯರ ಸುರುಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ 2001ಡ್ ಭಾರತೀಯ ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡೊಗು ಸೇರ್ಯೆರ್.<ref>{{Cite web |title=On This Day In 2001: Virender Sehwag Smashed His Maiden Ton On Test Debut – News18 |url=https://www.news18.com/cricketnext/news/on-this-day-in-2001-virender-sehwag-smashed-his-maiden-ton-on-test-debut-4397840.html |access-date=2023-09-22 |website=www.news18.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Virender Sehwag Profile – Cricket Player India {{!}} Stats, Records, Video |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/virender-sehwag-35263 |access-date=2024-11-08 |website=ESPNcricinfo |language=en}}</ref> 2008ಡ್ ಗೊಬ್ಬುನೆಗಾದ್ ಎಪ್ರಿಲ್ 2009ಡ್ [[:en:Wisden Leading Cricketer in the World|ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಕ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗೆ]] ಪಂಡ್ದ್ ಗೌರವ ಪಡೆಯಿನ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯೆ.<ref>{{cite news |author=TNN |url=http://cricket.timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4377189.cms |title=Sehwag is world's top cricketer for 2008 |publisher=Cricket.timesofindia.indiatimes.com |date=9 April 2009 |access-date=12 February 2012 |archive-date=11 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411031445/http://cricket.timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4377189.cms |url-status=dead }}</ref> ಭಾರತೊ ತಂಡೊದ ನಾಯಕೆರಾದ್, ಉಪ ನಾಯಕೆರಾದ್ ತಂಡೊಗು ಬೆಂದಿನಾರ್. ಅಂಚನೆ ದೆಹಲಿ ಡೇರ್‌ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ದೆಹಲಿ '''ರಂಜಿ''' ತಂಡೊದ ಮಾಜಿ ನಾಯಕೆ. ಭಾರತ ತಂಡೊಡಿಪ್ಪುನ ಪೊರ್ತುಡು ಸೆಹ್ವಾಗ್ [[:en:2002 ICC Champions Trophy|2002 ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿ]], [[:en:2007 T20 World Cup|2007 ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್]] ಬುಕ್ಕೊ [[:en:2011 Cricket World Cupv|2011 ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್]] ಗೆಂದಿನ ತಂಡೊಲೆಡ್ ಒರಿ ಸದಸ್ಯೆ. 2002ನೆ ಐಸಿಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಟ್ರೋಫಿಡ್, ಸೆಹ್ವಾಗ್ 271 ರನ್ ಗಳಸ್‍ನ ಗೊಬ್ಬುದಾರ್. 2023ಡ್ [[:en:ICC Cricket Hall of Fame|ಐಸಿಸಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]]ಗ್ ಸೇರಾಯೆರ್.<ref>{{cite news|title=India's Virender Sehwag, Diana Edulji and Sri Lanka's Aravind D'Silva enter ICC's Hall of Fame |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/indias-virender-sehwag-diana-edulji-and-sri-lankas-aravind-dsilva-enter-iccs-hall-of-fame/article67528110.ece |access-date=15 November 2023 |work=[[The Hindu]] |date=13 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114014519/https://www.thehindu.com/sport/cricket/indias-virender-sehwag-diana-edulji-and-sri-lankas-aravind-dsilva-enter-iccs-hall-of-fame/article67528110.ece |archive-date=14 November 2023 |language=en}}</ref> == ಪುಟ್ಟು == ಮೇರ್‌ ಅಕ್ಟೋಬರ 20, 1978ಟ್ ಹರಿಯಾಣೊಡು ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. == ಸಾದನೆ == ===ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್=== {| class="wikitable" style="float:right; margin-left:1em; max-width:100%;" |- | colspan="7" align=center bgcolor="black" |{{color|white|'''ಟಿ20 ಗೊಬ್ಬುಲೆಡ್ ಸೆಹ್ವಾಗ್‌ನ ದಾಕಲೆ'''}} |- |&nbsp; !ಮ್ಯಾಚ್ !ರನ್ನ್‌ಲು !HS !100s !50s !Avg. |- |[[:en:Twenty20 International|ಟಿ20I]] |19 |394 |68 |0 |2 |21.88 |- |[[:en:Indian Premier League|ಐಪಿಎಲ್]]<ref>{{cite web|title=Sehwag profile in IPL|url=http://www.iplt20.com/teams/kings-xi-punjab/squad/45/Virender-Sehwag|access-date=8 March 2015|archive-date=21 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321113316/http://www.iplt20.com/teams/kings-xi-punjab/squad/45/Virender-Sehwag|url-status=dead}}</ref> |104 |2728 |122 |2 |16 |27.55 |- |[[:en:Champions League Twenty20|ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಟಿ20]]<ref>{{cite web|title=CLT20 Records-Most Runs|url=https://stats.espncricinfo.com/champions-league-twenty20-2013/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=120;type=trophy|publisher=ESPNcricinfo|access-date=25 April 2012}}</ref> |12 |314 |66 |0 |3 |28.54 |} == ಹುದ್ದೆ == ರಾಹುಲ್‌ ಡ್ರಾವಿಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆದ್ ಉಪ್ಪುನಗ ಸೆಹ್ವಾಗ್ ವೈಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆದ್ ಇತ್ತೆರ್. == ಗೌರವ == ಎಪ್ರಿಲ್ 2009ಟ್ ಸೆವಾಗ್ ಮೇರೆಗ್ ಒನ್ ಡೇ ವೈಸ್ಡೆನ್ ಪನ್ಪುನ ಗೌರವ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರಿಕೆಟ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಸಾಧಕೆರ್]] 88do3vaqpg2e7pu653j8uqmli8utw3b 0 4961 364136 363982 2026-08-09T01:25:19Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364136 wikitext text/x-wiki {{Short description|ಭಾರತದ ರಾಜಕಾರಣಿ (ಜನನ 1966)}} {{Use dmy dates|date=May 2024}} {{Infobox officeholder | name = ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ | image = BJP_election_candidate_Mangalore_(cropped).jpg | birth_date = {{Birth date and age|1966|12|07|df=y}} | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ, ಭಾರತ<ref>Lok Sabha</ref> | office2 = ಲೋಕಸಭೆ ಸಂಸದೆರ್ | constituency2 = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ | term_start2 = 16 ಮೇ 2009 | term_end2 = 4 ಜೂನ್ 2024 | predecessor2 = ''ಕ್ಷೇತ್ರೊ ಪುದು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತಿನ'' | successor2 = ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟ | party = ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ | spouse = ಶ್ರೀದೇವಿ | children = 2 | office1 = ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ | term_start1 = 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | term_end1 = 10 ನವೆಂಬರ್ 2023 | predecessor1 = ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ | 1blankname1 = ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ | successor1 = ಬಿ. ವೈ. ವಿಜಯೇಂದ್ರ }} '''ನಳಿನ್ ನಿರಂಜನ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಕಟೀಲ್''' (ಜನ್ಮ: 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1966) ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಮೇರ್ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]]ದ ಮುಖಂಡೆರ್. 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 ದ್ 10 ನವೆಂಬರ್ 2023 ವರೇಗು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ, ಕರ್ನಾಟಕದ 9ನೇ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಯಿನೆರ್.<ref>udayvani</ref> ಅಂಚನೆ 2009 ಡ್ದ್ 2024 ಮುಟ್ಟ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ ಲೋಕಸಭೆ ಸಂಸದೆರಾಯಿನೆರ್.<ref>{{cite web |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/amp/nalin-kumar-kateel-elected-karnataka-bjp-chief/1709774 |title=Nalin Kumar Kateel elected Karnataka BJP chief |date=16 January 2020 |work=Outlook India |access-date=16 January 2020 }}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನೊ == ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್, 18 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ್ '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ''' (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್)ಡ್ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ (''ಪ್ರಚಾರಕ್'') ಆಯಿನಪ್ಪುನೊಟ್ಟುಗೇ ತನ ರಾಜಕೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆದ ಬದುಕುನ ಆರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್. ಇರ್ ಸುಮಾರು 12 ವರ್ಷ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಡ್ ಪ್ರಚಾರಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನೆರ್.<ref>{{Citation needed|date=July 2023}}</ref> ಇರ್ ಪುತ್ತೂರ್ದ ಸೇಂಟ್ ಫಿಲೋಮಿನಾ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ಡ್ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite web |title=About Nalinkumar |url=https://nalinkateel.com/about-nalinkumar/ |website=Nalin Kumar Kateel |accessdate=18 July 2026 |archivedate=18 July 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260718171110/https://nalinkateel.com/about-nalinkumar/ |url-status=dead }}</ref> ದುಂಬು ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿನೆತ್ತೊಂಡ್ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸೊಲೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಚನೆ ನಾಗರಿಕ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಾದ್ (ಸಿವಿಲ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್) ವೃತ್ತಿ ಆರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಗ್ ಸೇರಿನ ಇರ್, 2004ಡ್ ಪಾರ್ಟಿದ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿರಾದ್ ಆಯಿನೆರ್. 2009ಡ್ ಇರ್ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತುದ ಕಿಜೆರ್ ಸದನ ಆಯಿನ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ಪ್ರತಿನಿಧಿರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್. 2014ಡ್ ನಡಾತಿನ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಡ್ ಕುಡೊರ ಸಂಸದೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನಾರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.mangalorean.com/not-smart-constructing-pumpwell-flyover-with-height-of-4-5-mts-when-legally-it-should-be-5-5-mts/|title=Not Smart! Constructing Pumpwell Flyover with Height of 4.5 mts, when Legally it should be 5.5 mts – Mangalorean.com|last1=Dsouza|first1=Alfie|last2=Mangalorean|first2=Team|date=2019-02-23|access-date=2019-03-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=521748|title=Mangaluru: Pumpwell flyover protest – Nalin does not deserve to be MP – J R Lobo|website=daijiworld.com|access-date=2019-03-22}}</ref> 20 ಆಗಸ್ಟ್ 2019ಡ್ ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಯಿನೆರ್ ಪಿರಾವು, ಅವೆರ್ ಜಾಗೆಡ್ ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ನೆ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]]ದ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/280219/voices-in-bjp-replace-shobha-karandlaje-nalin-kumar-kateel.html|title=Voices in Karnataka BJP: Replace Shobha Karandlaje, Nalin Kumar Kateel|website=Deccan Chronicle|date=28 February 2019 |access-date=2019-03-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=522601|title=Mangaluru: Public lash out at MP Nalin Kumar, launch campaign seeking his removal|website=daijiworld.com|access-date=2019-03-22}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/in-nations-interest-we-have-to-suffer-non-performers-rss-member/articleshow/68477943.cms|title=In nation's interest, we have to suffer non-performers: RSS member |website=The Times of India|date=19 March 2019 |access-date=2019-03-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/110818/in-dakshina-kannada-nalin-hatao-campaign-gains-momentum.html|title=In Dakshina Kannada, 'Nalin Hatao' campaign gains momentum|date=2018-08-11|website=Deccan Chronicle|access-date=2019-03-22}}</ref> ಸಂಸದೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿನ ಕಾಲೊಡ್ ಇರ್ 45 ಚರ್ಚೆಲೆ ಭಾಗವಹಿಸ್ದೆರ್ ಮತ್ 687 ಪ್ರಶ್ನೆಲೆತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.prsindia.org/mptrack/nalinkumarkateel|title=PRS India -MP Track}}</ref> 2024ಡ್ ನಡಪುನ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗ್ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಮೆರೆಗ್ ಟಿಕೆಟ್ ಕೊರಂದೆ, '''ಬ್ರಿಜೇಶ್ ಚೌಟ'''ರೆನ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ್ ಉಂತಾಯೆರ್.<ref>{{Cite web |date=2024-03-13 |title=BJP Drops Big Names Including Ramesh Pokhriyal, Nalin Kateel From 2nd Lok Sabha List |url=https://www.news18.com/elections/bjp-drops-big-names-including-ramesh-pokhriyal-nalin-kateel-from-2nd-lok-sabha-list-8814463.html |access-date=2024-03-17 |website=News18}}</ref> ```wiki ==ವಿವಾದೊಲು== * 14 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ಡ್ ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್, [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]]ನ ಬೆಂಬಲ ಮಲ್ಪುನಕುಲು ರಾಜ್ಯೊ ಬುಡ್ದು ಪೊವೊಡು ಪಂತೆರ್. ಅಂಚನೆ, ರಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಹನುಮಂತನ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುನವ್ ಮಾತ್ರ ರಾಜ್ಯಡ್ ಇಪ್ಪೊಡು ಪಂಡೆರ್. ಉಂದೆಡ್ ದುಂಬು ರಸ್ತೆ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲೆನ ಮಿತ್ತು ಗಮನ ಕೊರ್ತಿನ ಬದಲು ''ಲವ್ ಜಿಹಾದ್'' ಪಂದ್ ಪರಿಚಿತ ಆಯಿನ ವಿಷಯೊಲೆದ ಮಿತ್ತು ಗಮನ ಕೊರೊಡು ಪಂದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/people-loving-tipu-cannot-stay-state-only-for-ram-hamunman-worshippers-ktaka-bjp-chief-2334838-2023-02-14|title=People loving Tipu can't stay, state only for Ram, Hanuman worshippers: K'taka BJP chief|date=14 February 2023}}</ref> * 5 ಆಗಸ್ಟ್ 2019ಡ್ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನ್ಯಾಯಾಲಯೊ, ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಣ ಮಲ್ತಿನ ಆರೋಪಡ್ ಮೆರೆನ ವಿರುದ್ದ ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/bengaluru-court-issues-non-bailable-warrant-against-mp-nalin-kumar-1577635-2019-08-06|title=Bengaluru court issues non-bailable warrant against MP Nalin Kumar|date=6 August 2019}}</ref> 3 ಜೂನ್ 2017ಡ್ [[ಮಂಗಳೂರು]] ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ಕೊಣಾಜೆ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆದ ಮುಕಾಂಡ್ ನಡೆತಿನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಡ್ ಮೇರ್ ಪ್ರಚೋದನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಣ ಮಲ್ತಿನ ಆರೋಪ ಉಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/bengaluru-court-issues-non-bailable-warrant-against-mp-nalin-kumar-1577635-2019-08-06|title=India Today|last=India|first=Today|website=Indiatoday.in|date=6 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aninews.in/news/national/politics/bengaluru-court-issues-non-bailable-warrant-against-mp-nalin-kumar20190805232820/|title=ANI News|last=ANI|first=NEWS|website=aninews.in}}</ref> * 2022ಡ್ ಬಿಜೆಪಿ ಯುವ ಮೋರ್ಚಾದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆರ್, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲಸೊಲೆಡ್ ಸಂಸದರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಕಡಮೆ ಆಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಯುವ ಮೋರ್ಚಾ ಮುಖಂಡ ಪ್ರವೀಣ್ ನೆಟ್ಟಾರುನ ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣದ ತನಿಖೆಡ್ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮ ಸಮರ್ಪಕ ಆಯಿಜ್ಜೆ ಪಂದ್ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತ ಮಲ್ತೆರ್. ಪ್ರತಿಭಟನೆದ ಸಮಯಡ್ ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ದ ಕಾರಿನ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ತಳ್ಳುನ ಘಟನೆ ನಡೆದಿತ್ತುಂಡು.<ref>{{Cite web |date=2022-07-27 |title=Karnataka BJP Worker Murder: Protesters Gherao, Push MP Nalin Kumar Kateel's Car {{!}} WATCH |url=https://news.abplive.com/karnataka/karnataka-bjp-yuva-morcha-member-praveen-kumar-nettaru-murder-protesters-gherao-push-mp-nalin-kumar-kateel-car-1544770 |access-date=2022-07-31 |website=news.abplive.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-07-27 |title=Karnataka: Protesters jolt BJP MP's car over Yuva Morcha worker's murder |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-protesters-jolt-bjp-mp-s-car-over-yuva-morcha-worker-s-murder-101658919319219.html |access-date=2022-07-31 |website=Hindustan Times}}</ref> ಕುಡ ಕಟೀಲ್ದ ತಂಡ, ಇರೆನ ರಾಜಕೀಯ ಚಿತ್ರಣೊಲೆ ಹಾನಿ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊಡ್ಡ್ ಸಂಚು ಮಲ್ತಿನ ಕಾರಣಡ್ ಈ ಘಟನೆ ನಡತ್ತುಂಡು ಪಂದ್ ಮಾಧ್ಯಮೊಲೆಗ್ ಪಂಡೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Mangaluru: Conspiracy against Nalin Kumar Kateel over Praveen's murder – BJP |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=984928 |access-date=2022-08-03 |website=daijiworld.com}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನೊ == ನಳಿನ್ ಕುಮಾರ್ ಕಟೀಲ್ ಮೇರ್ ಶ್ರೀದೇವಿ ಶೆಟ್ಟಿ ಪನ್ಪುನಾರೆನ್ [[ಮದಿಮೆ]] ಆತೆರ್. ಇಂಬೆರೆಗ್ ರಡ್ದ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<span title="This claim needs references to reliable sources. (April 2012)">citation needed</span>''&#x5D;</sup> ```wiki ==ವಹಿಸಿದ ಹುದ್ದೆಲು== {| class="wikitable" ! ವರ್ಷ ! ಹುದ್ದೆ / ಜವಾಬ್ದಾರಿ |- |2009 |15ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗ್ ಸಂಸದೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್. |- |31 ಆಗಸ್ಟ್ 2009 |ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯರಾಯಿನೆರ್. |- |ಮೇ 2014 |16ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗ್ (2ನೇ ಅವಧಿ) ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್. |- |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2014 – 30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 |ಅಂದಾಜು ಸಮಿತಿದ (Committee on Estimates) ಸದಸ್ಯರಾಯಿನೆರ್. |- |1 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 – 25 ಮೇ 2019 |ಕೃಷಿ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯರಾಯಿನೆರ್. ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯರಾಯಿನೆರ್. |- |ಮೇ 2019 |17ನೇ ಲೋಕಸಭೆಗ್ (3ನೇ ಅವಧಿ) ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನೆರ್. |- |13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019ದ ಪಿರಾಂತ |ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯರಾಯಿನೆರ್. |- |9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019ದ ಪಿರಾಂತ |ಸರ್ಕಾರಿ ಭರವಸೆಗಳ ಸಮಿತಿದ (Committee on Government Assurances) ಸದಸ್ಯರಾಯಿನೆರ್. ಭಾರತದ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿದ ಸದಸ್ಯರಾಯಿನೆರ್. |} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಪಿದಾಯಿ ಕೊಂಡಿ == * <span class="official-website"><span class="url">[https://web.archive.org/web/20161009005835/http://nalinkateel.com/ Official website]</span></span> [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜಕಾರಣಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲದಕುಲು]] km74qq9ljf5nifz1m5mqauh70tdkjvr 0 8197 364138 281707 2026-08-09T01:46:15Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364138 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ | image = |caption = ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ | birth_date = ೧೭‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೯೮೮ |birth place = [[ಉಡುಪಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | nationality = ಭಾರತೀಯೆ | education = ದಂಡತೀರ್ಥ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ, [[ಕಾಪು]]<br />ದಂಡತೀರ್ಥ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು, ಕಾಪು<br />ಪೂರ್ಣಪ್ರಜ್ಞ ಕಾಲೇಜು, [[ಉಡುಪಿ]]<br />ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು, [[ಮಂಗಳೂರು]]. | occupation = ಆರ್.ಜೆ, ವಿ.ಜೆ, ಮಾಡೆಲ್, ನಟೆ. | known for = |other names = ನಾಗರಾಜ್ ಅಂಬಾರ್ |parents = ವೀರಪ್ಪ ಅಂಬಾರ್ (ಅಪ್ಪ), ಸುಜಾತ ಅಂಬಾರ್ (ಅಮ್ಮ)<ref>{{cite web |last1=D |first1=Deepa L. |title=PRUTHVI AMBER |url=https://www.tulucinema.com/realistic-actor-pruthvi-amber/ |accessdate=23 May 2020 |date=29 August 2016}}</ref> | years_active = }} '''ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್''', ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ. ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಬುಕ್ಕೊ [[ತುಳು]] ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ರೇಡಿಯೊ ಜಾಕಿಯಾದ್‌‍ಲಾ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್‌. ೨೦೧೪ ನೇ ಇಸವಿಡ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿನ ''ಬರ್ಕೆ'' ಪನ್ಪಿನ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಮೇರ್ ಮಲ್ಲ ಪರದೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ನ ರಡ್ಡನೇ ಚಿತ್ರ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ''ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ'', ಉಂದೇನ್ ಕೆ. ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಮೇರ್ ''ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ'',''ಪಮ್ಮಣ್ಣೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್''<ref>{{cite news |title=Pruthvi Ambar in Pammanne the Great tulu movie |url=http://m.varthabharati.in/article/2018_08_24/149767 |accessdate=29 May 2020 |work=Varthabharati}}</ref>, ''ಗೋಲ್ ಮಾಲ್'', ''2 ಎಕ್ರೆ'', ''ಇಂಗ್ಲಿಷ್'', ''ಆಟಿಡೊಂಜಿ ದಿನ''<ref>{{cite news |title=‘ಆಟಿಡೊಂಜಿ ದಿನ’ ತುಳು ಸಿನಿಮೊಡು ಪ್ರಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ |url=https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/aatidonji-dina-tulu-movie-to-be-released-on-6th-december-q1ywf1 |accessdate=29 May 2020 |work=Asianet News Network Pvt Ltd |language=kn}}</ref>, ''ಎನ್ನ'', ''ಕುದುಕನ ಮದಿಮೆ'' ಪನ್ಪಿನ ತುಳು, ''ರಾಜರು'', ''ಡಿ.ಕೆ ಬೋಸ್'', ''ದಿಯಾ'' ನಾಮೊದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರನೊಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ==ಜನನ,ಜೀವನ ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ== ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ ಮೇರ್ ೧೭ ನೇ ಆಗಸ್ಟ್ ಡ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ತುಳು ಪಾತೆರುನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಪುಟ್ಯೆರ್. ಮೇರ್ ಉಡುಪಿದ ದಂಡತೀರ್ಥ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆ, [[ಕಾಪು]]‌ ಡ್ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಪುದ ದಂಡತಿರ್ಥ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜ್ ಡ್ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣನು ಪಡೆಯೆರ್. ಉಡುಪಿದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಜ್ಞ ಕಾಲೇಜ್‌ ಡ್ ಬಿಬಿಎಂ ಪದವಿ ಪಡೆದ್‌, ಮಾಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಡ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯರೆ ಕುಡ್ಲದ ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಸೇರ್ಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=Pruthvi Ambar: Age, Wiki, Biography {{!}} FilmiFeed |url=https://www.filmifeed.com/celebrity/pruthvi-ambar/ |website=www.filmifeed.com |accessdate=28 May 2020 |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603120951/https://www.filmifeed.com/celebrity/pruthvi-ambar/ |dead-url=yes }}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಮೇರ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ಆರ್.ಜೆ. ಆದ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನನ್ ಶುರು ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{cite news |title=NK TV: Pruthvi Amber is Mangaluru's new sensation |url=https://www.newskarnataka.com/features/nk-tv-pruthvi-amber-is-mangalurus-new-sensation |accessdate=28 May 2020 |work=NewsKarnataka |language=en |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603120949/https://www.newskarnataka.com/features/nk-tv-pruthvi-amber-is-mangalurus-new-sensation |url-status=dead }}</ref> ಮೇರ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊದ ಸುರುತ ಹಂತಡ್, ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ಕಿರುಚಿತ್ರಲೆನ್ ನಿರ್ದೇಶನೆ ಮಲ್ತ್‌ ದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ [[ಉಡುಪಿ]] ಬುಕ್ಕೊ ಕುಡ್ಲಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಆರ್.ಜೆ. ಮೇರ್ ಆರ್.ಜೆ. ನಾಗರಾಜ್ ಪಂದ್ ಜನಪ್ರಿಯರಾದಿತ್ತೆರ್‌. ಮೇರ್ ೨೦೧೪ ಡ್ ''ಬರ್ಕೆ'' ಪನ್ಪಿನ [[ತುಳು]] ಸಿನಿಮೊದ ಮೂಲಕ ಮಲ್ಲ ಪರದೆಗ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೦೧೬ ಡ್ ಮೇರ್ ಕೆ.ಸೂರಜ್ ಶೆಟ್ಟಿ ಅರೆನ ರಡ್ಡನೇ ತುಳು ಚಿತ್ರ ''ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ''ಡ್ ಸೋನಲ್ ಮೊಂಟಿರೊ ಅರೆನೊಟ್ಟುಗು ನಟಿನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಚಿತ್ರೊ ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಹಿಟ್ ಆದ್, ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗೊಡು ಹಲವಾರ್ ದಾಖಲೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ ಮೇರ್ ಸುಮಾರ್ ತುಳು ಬುಕ್ಕೊ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ ಮೇರ್‌ ತನ್ನ ಗೆಳತಿ ಪಾರುಲ್ ಶುಕ್ಲಾ ಮೆರೆನ್ ೨೦೧೯ ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೩ ಕ್ ಕುಡ್ಲಡ್ ತಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯ ಜೀವನೊಗು ಕಾರ್‌ ದೀಯೆರ್.<ref>{{cite web |last1=Pathur |first1=Shashikara |title=ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ ಬಾಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಮ ಪಯಣದ ಆರಂಭ |url=https://kannada.filmibeat.com/interview/kannada-actor-pruthvi-ambaar-marraige-with-parul-shukla-039812.html |website=https://kannada.filmibeat.com |accessdate=29 May 2020 |language=kn |date=3 November 2019}}</ref> ==ಫಿಲ್ಮೋಗ್ರಾಫಿ== ===ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತಿನ ಧಾರವಾಹಿಲು=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" |- ! scope="col" |ವರ್ಸೊ ! scope="col" |ಪುದರ್ ! scope="col" |ಪಾತ್ರೊ ! scope="col" |ಉಲ್ಲೇಕೊ |- |rowspan="1"|೨೦೦೮ ||ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ||ಶೀಲಂ||<ref>{{cite web |last1=D |first1=Deepa L. |title=ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರವಾಹಿಡ್ ಪ್ರಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್|url=https://www.tulucinema.com/realistic-actor-pruthvi-amber/ |accessdate=28 May 2020 |date=29 August 2016}}</ref> |- |rowspan="1"|೨೦೧೫ ||ಲವ್ ಲವಿಕೆ|||| |- |rowspan="1"| ೨೦೧೪||ಸಾಗರ ಸಂಗಮ||ಸಂಜು|| |- |rowspan="1"| ೨೦೨೦||ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ||ನೀಲ್||<ref>{{cite news |title='ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ' ಧಾರವಾಹಿಡ್ 'ದಿಯಾ' ಸಿನಿಮೊದ ನಟೆ ಪ್ರಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್! |url=https://vijaykarnataka.com/tv/news/jothe-jotheyali-30-march-2020-written-update-neel-fame-actor-pruthvi-ambar-quit-serial/articleshow/74873472.cms |accessdate=28 May 2020 |work=Vijaya Karnataka |language=kn}}</ref> |} ===ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್‌ನ ತುಳು ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" |- ! scope="col" |ವರ್ಸೊ ! scope="col" |ಪುದರ್ ! scope="col" |ಪಾತ್ರೊ ! scope="col" |ಉಲ್ಲೇಕೊ |- |rowspan="1"| ೨೦೧೪||ಬರ್ಕೆ||||<ref>{{cite web |last1=D |first1=Deepa L. |title=PRUTHVI AMBER |url=https://www.tulucinema.com/realistic-actor-pruthvi-amber/ |accessdate=29 May 2020 |date=29 August 2016}}</ref> |- |rowspan="1"| ೨೦೧೬||ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ||||<ref>{{cite news |title=ತುಳು ಚಿತ್ರ ರಂಗೊಡು ದಾಖಲೆ ಬರೆಯಿನ 'ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ' |url=https://kannada.filmibeat.com/news/pilibail-yamunakka-filled-new-record-in-tulu-film-industry-023264.html |accessdate=28 May 2020 |work=https://kannada.filmibeat.com |date=24 December 2016 |language=kn}}</ref><ref>{{cite news |title=ಭರಪೂರ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲದ ’ಪಿಲಿಬೈಲ್ ಯಮುನಕ್ಕ’ ಅರುಣಾ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ವಾರಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆ |url=https://puttur.suddinews.com/archives/285858 |accessdate=28 May 2020 |work=ಸುದ್ದಿ ಪುತ್ತೂರು |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603120947/https://puttur.suddinews.com/archives/285858 |url-status=dead }}</ref> |- |rowspan="1"| ೨೦೧೮||ಪಮ್ಮಣ್ಣೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ||||<ref>{{cite news |title=​ಆ. 24: 'ಪಮ್ಮಣ್ಣೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್' ಬಿಡುಗಡೆ - Varthabharathi |url=https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/varthabharathi-epaper-varthabh/aa+24+pammanne+di+gret+bidugade-newsid-95045325 |accessdate=29 May 2020 |work=Dailyhunt |language=en |archive-date=13 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220813000330/https://m.dailyhunt.in/news/india/kannada/varthabharathi-epaper-varthabh/aa+24+pammanne+di+gret+bidugade-newsid-95045325 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=ಪಮ್ಮಣೆ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಸಿನಿಮಾ ಬಿಡುಗಡೆ: ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ 14 ಟಾಕೀಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆಗೆ - BUNTS NEWS WORLD |url=https://www.buntsnews.com/2018/08/pammanne-tulu-cinema.html |accessdate=29 May 2020 |work=www.buntsnews.com }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |rowspan="3"|೨೦೧೯ ||ಗೋಲ್ಮಾಲ್||||<ref>https://www.youtube.com/watch?v=MePoPzlgW04</ref><ref>{{cite web |last1=Cinema |first1=Tulu |title="Golmaal" Tulu Movie Review |url=https://www.tulucinema.com/golmaal-tulu-movie-review/ |accessdate=29 May 2020 |date=19 April 2019}}</ref> |- | ಆಟಿಡೊಂಜಿ ದಿನ|| ||<ref>{{cite news |title=Pruthvi Amber in Atidonji Dina film|url=https://vijaykarnataka.com/entertainment/news/dia-kannada-movie-hero-pruthvi-ambar-marriage-with-parul-shukla/articleshow/74900526.cms |accessdate=29 May 2020 |work=Vijaya Karnataka |language=kn}}</ref><ref>{{cite news |title=`ಆಟಿಡೊಂಜಿ ದಿನ' ತುಳು ಸಿನೆಮಾ ಅಕ್ಟೋಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ತೆರೆಗೆ |url=http://canaranews.com/kannada/6439 |accessdate=29 May 2020 |work=canaranews.com}}</ref> |- |ಇಂಗ್ಲಿಷ್ || || <ref>{{cite web |title=Pruthvi Ambar in English titled movie |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=669540 |website=www.daijiworld.com |accessdate=29 May 2020}}</ref> |- |rowspan="3"|೨೦೨೦ ||ಕುದ್ಕನ‌ ಮದ್ಮೆ||||<ref>{{cite news |title='ಕುದ್ಕನ ಮದ್ಮೆ' ಚಿತ್ರೊಗು ತುಳುನಾಡ್‌ ಡ್ ಉತ್ತಮ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್‌ |url=https://citizenlive.news/cinima/best-response-to-kudukana-madime-tulu-movie/ |accessdate=29 May 2020 |work=CitizenLive News |date=4 January 2020 |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603120951/https://citizenlive.news/cinima/best-response-to-kudukana-madime-tulu-movie/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=​‘ಕುದ್ಕನ ಮದ್ಮೆ’ ಸಿನಿಮೊಡು ಪ್ರಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ |url=http://www.varthabharati.in/article/karavali/226389 |accessdate=29 May 2020 |work=Vartha Bharati- ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ |language=en}}</ref> |- | ಎನ್ನ || || <ref>{{cite web |title=ಎನ್ನ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿ |url=https://www.gloriousangelore.com/more/news-events/news-events1/106-yenna-feb14-release |accessdate=29 May 2020 |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603120950/https://www.gloriousangelore.com/more/news-events/news-events1/106-yenna-feb14-release |url-status=dead }}</ref> |- | ರಡ್ಡ್ ಎಕ್ರೆ || || <ref>{{cite news |last1=Kapikad |first1=Sathish |title=`ರಡ್ಡ್ ಎಕ್ರೆ’ ಸಿನಿಮೊಡು ಪ್ರಥ್ವಿ ಅಂಬಾರ್ |url=https://www.kannadigaworld.com/news/topnews/411971.html |accessdate=29 May 2020 |work=KANNADIGA WORLD}}</ref> |- |rowspan="1"| ||VIP'S LAST ಬೆಂಚ್||||<ref>{{cite web |last1=Cinema |first1=Tulu |title=Young talents to make youth based Tulu film “Last Bench” |url=https://www.tulucinema.com/young-guns-to-make-tulu-film-last-bench/ |accessdate=29 May 2020 |date=27 December 2017}}</ref> |} ===ಅಭಿನಯ ಮಲ್ತ್‌ನ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲು=== {| class="wikitable plainrowheaders unsortable" |- ! scope="col" |ವರ್ಸೊ ! scope="col" |ಪುದರ್ ! scope="col" |ಪಾತ್ರೊ ! scope="col" |ಉಲ್ಲೇಕೊ |- |rowspan="1"| ೨೦೧೬||ಕರ್ವ||||<ref>{{cite web |title=ಪ್ರಯೋಗಮುಖಿ ಪೃಥ್ವಿ ಅಂಬರ್‌ |url=https://www.prajavani.net/entertainment/cinema/prutvi-ambar-591665.html |website=Prajavani |accessdate=29 May 2020 |language=en |date=4 December 2018}}</ref> |- |rowspan="1"| ೨೦೧೭||ರಾಜರು||||<ref>{{cite web |title=ಕೋಸ್ಟಲ್ ವುಡ್ ನ ಸಕಲಕಲಾವಲ್ಲಭ... |url=http://www.newskannada.com/entertainment/46166 |website=NewsKannada |accessdate=29 May 2020 |date=8 December 2016 |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603062007/https://newskannada.com/entertainment/46166 |dead-url=yes }}</ref> |- |rowspan="1"|೨೦೧೯ ||ಡಿಕೆ ಬಾಸ್||||<ref>{{cite web |title=ಕನ್ನಡ-ತುಳು ಚಿತ್ರರಂಗದ ಸಕಲಕಲಾವಲ್ಲಭ ನಮ್ಮ ಈ ಕೀರ್ತನ್ ಭಂಡಾರಿ |url=https://kalpa.news/this-is-keerthan-bhandari-the-director-of-kannada-tulu-film-industry-special-article-by-swathi-suraj/ |website=Kalpa.news |accessdate=29 May 2020 |date=13 December 2019}}</ref> |- |rowspan="1"|೨೦೨೦ ||ದಿಯಾ||||<ref>{{cite web |title=Mangaluru: Tulu actor Pruthvi Ambar starrer Kannada movie 'Diya' to release on Feb 7 |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay.aspx?newsID=669540 |website=www.daijiworld.com |accessdate=28 May 2020}}</ref> |} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಿನೆಮೊ ನಟೆರ್]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜನಕುಲು]] s1dajgnjr5ej7tuz9jqhl0ghf11w455 0 12626 364133 281245 2026-08-09T00:58:03Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364133 wikitext text/x-wiki '''ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್''' ಉಂದು ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಭೋಸೆರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ, ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆರ್ಮಿ(INA ಅತ್ಂಡ ಆಝಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಝ್)ದ ಪೊಂಜವುಲೆನ ಪಡೆ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಕ್ಯಾ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೆಹೆಗಲ್ ಈ ಪಡೆತ್ತ ಮುಕ್ಯಸ್ತೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್<ref>{{cite web|title=Jhansi Regiment Case in Army (1940)|url=https://amritmahotsav.nic.in/freedom-movement-detail.htm?13|website=amritmahotsav.nic.in|publisher=Azadi Ka Amrit Mahotsav is an initiative of the Government of India|accessdate=28 July 2022}}</ref>. ಸಿಂಗಪುರಡ್ ಸ್ತಾಪನೆ ಆಯಿನ ಈ ಪಡೆಟ್, ಮಲೇಷ್ಯಾ, [[ಸಿಂಗಾಪುರ|ಸಿಂಗಾಪುರಡ್]] ಇತ್ತಿನ ರಬ್ಬರ್‌ದ ತೋಟಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೊಂಜವುನಕುಲು ಎಚ್ಚ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಇತ್ತೆರ್. == ಇತಿಹಾಸೊ == ೧೨ನೇ ಜುಲೈ ೧೯೪೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಭೋಸೆರ್ ಪೊಂಜವುನಕ್ಲೆನ ಪಡೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref>{{cite web|title=Breaking Treditions|url=https://www.nas.gov.sg/archivesonline/online_exhibit/indian_national_army/breaking.htm|website=www.nas.gov.sg|publisher=National Archives of Singapore.|accessdate=28 July 2022|archive-date=28 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728105626/https://www.nas.gov.sg/archivesonline/online_exhibit/indian_national_army/breaking.htm|url-status=dead}}</ref>. ಪಡೆ ಸುರು ಆನಗ ಅಂದಾಜಿ ೧೫೦ ಜನ ಪೊಂಜವುಲಕುಲು ಈ ಪಡೆಕ್ ಸೇರಿಯೆರ್. ಮಲೇಷ್ಯಾ ಸಿಂಗಾಪುರಡ್ ಇತ್ತಿನ ರಬ್ಬರ್‌ದ ತೋಟಲೆಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಪೊಂಜವುನಕುಲು ಎಚ್ಚ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಇತ್ತೆರ್<ref>{{cite web|title=My days in the Indian National Army by Lakshmi Sahga|url=https://www.ndtv.com/india-news/my-days-in-the-indian-national-army-by-lakshmi-sahgal-493887|website=ndtv.com|publisher=NDTV|accessdate=28 July 2022}}</ref>. ನನ ಕೆಲವೆರ್ ಈ ಪಡೆಕ್ ಸೇರರಗಾದ್ [[ಭಾರತ]] ದೇಸೊಡ್ದು ಸಿಂಗಾಪುರಗ್ ಬತ್ತೆರ್. ಪೊಂಜವುನಕುಲು ಕಲ್ತಿನ ಕಲ್ಪಾಟಿಗೆದ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ ಅಕ್ಲೆಗ್ ಸಿಪಾಯಿ, ನಾನ್ ಕಮಿಶನ್ಡ್ ಆಫೀಸರ್ ಹಂತೊದ ಜಬದಾರಿನ್ ಕೊರಿಯೆರ್<ref name="Breaking Treditions">{{cite web|title=Breaking Treditions|url=https://www.nas.gov.sg/archivesonline/online_exhibit/indian_national_army/life.htm|website=www.nas.gov.sg|publisher=National Archives of Singapore.|accessdate=28 July 2022|archive-date=28 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728105627/https://www.nas.gov.sg/archivesonline/online_exhibit/indian_national_army/life.htm|url-status=dead}}</ref>. ೧೯೪೩ನೇ ನವಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಪೊರ್ತುಗು ಪಡೆಟ್ ೩೦೦ಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಪೊಂಜವುನಕುಲು ಸೇರ್ದಿತ್ತೆರ್. ಇಂಚ, ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಪಡೆಕ್ಲೆನ್ ಸುರುಟು ರಂಗೂನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಪೇಂಟೆಡ್ ನಿಲೆ ಮಲ್ತೆರ್<ref name="Breaking Treditions"/>. == ತರಬೇತಿ == [[ಸಿಂಗಾಪುರ]] ಬುಕ್ಕೊ ರಂಗೂನ್ ಪೇಂಟೆದ್ ಇತ್ತಿನ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‍ದ ಶಿಬಿರೊಲೆಡ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ ೧೯೪೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಿಲಿಟರಿ ತರಬೇತಿ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಪಡೆಟ್ ಇತ್ತಿನ ಪೊಂಜವುನಕುಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸೆಕ್ಷನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ಲಟೂನ್‌ಡ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತೀರ್. ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರೊಡು ಪೊಂಜವು ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ಕಟ್‌ನಿಟ್ ಆಯಿನ ತರಬೇತಿ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಣಬಾರೊದ ಗೋಣಿ, ಬೆಡಿ ಪತೊಂದು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಪೋಪುನಿ, ಕೈಬಾಂಬ್ ಗಲಸುನಿ, ಬಯೋನೆಟ್(ಬೆಡಿತ್ತ ಎದುರು ತಿಕ್ಕಾದಿನ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ ಬೀಸತ್ತಿ) ಗಲಸುನಿ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬಗೆತ್ತ ತರಬೇತಿಲೆನ್ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್<ref>{{cite web|title=Jhansi Regiment Case in Army (1940)|url=https://amritmahotsav.nic.in/freedom-movement-detail.htm?13|website=amritmahotsav.nic.in|publisher=Azadi Ka Amrit Mahotsav is an initiative of the Government of India|accessdate=28 July 2022}}</ref>. ಅಂಚನೇ ಈ ತರಬೇತಿನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ್ ಮುಗಿತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಪೊಂಜವು ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಬರ್ಮಾ ದೇಸೊದ ಕಾಡ್‌ಡ್ ತರಬೇತಿಗಾದ್ ಕಡಪುಡ್ಯೆರ್. ರೆಜಿಮೆಂಟ್‍ದ ಕಮಾಂಡರ್ ಆದಿತ್ತಿನ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೆಹೆಗಲ್, ಈ ಗುಂಪುಡು ೫೦ ಪೊಂಜವುನಕುಲೆನ್ ದೆತೊಂದು ಅಕುಲೆಗ್ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಬುಕ್ಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತರಬೇತಿನ್‌ಲಾ ಕೊರ್ಪಾಯೆರ್<ref name="Breaking Treditions"/>. ತರಬೇತಿ ಸೂರು ಆಯಿನ ೪ ತಿಂಗೊಲ್ಡು, ತರಬೇತಿ ದೆತೊಂದಿನ ೫೦೦ ಪೊಂಜವುನಕುಲೆನ ಸುರುತ ಗುಂಪು ೩೦ನೇ ಮಾರ್ಚಿ ೧೯೪೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ಂಡ್<ref name="Breaking Treditions"/>. == ಭಾರತೊಗು ಬರ್ಪಿನ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ == ಇಂಪಾಲ್ ಲಡಾಯಿ<ref>{{cite web|title=Forgotten Voices of the Japan Laan - The Battle of Imphal and the Second World War in Manipur|url=https://www.battleofimphal.com/books|website=battleofimphal.com|publisher=battleofimphal|accessdate=29 July 2022|archivedate=8 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220808015435/https://www.battleofimphal.com/books|url-status=dead}}</ref>(ರಡ್ಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧೊದ ಪೊರ್ತುಗು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಭಾಗೊಲೆನ್ ವಶ ಮಲ್ತಿನ ಜಪಾನ್ ಪಡೆ, ಬರ್ಮಾ ದೇಸೊದ ಬಡಕಾಯಿದ ಗಡಿತ ಮೂಲಕ ಭಾರತೊಗು ಪೊಗ್ಗರ ತೂನಗ, ಅಕಲೆನ್ ತಡೆವರ ೧೯೪೫ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಮಲ್ತಿನ ಲಡಾಯಿ)ದ ಪೊರ್ತುಗು ಝಾನ್ಸಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‍ದ ಸುಮಾರ್ ೧೦೦ ತುಕಡಿಲೆನ್ ಬರ್ಮಾ ದೇಸೊದ ಮೇಮ್ಯೊ ಪ್ರದೇಸೊಗು ಕಡಪುಡುದು ಕೊರೊಡಾಂಡ್. ಅಲ್ಪ ಜಪಾನೀ ಪಡೆತ್ತ ಬೆರಿಸಾಯ ದೆತೊಂದು ಭಾರತೊ ದೇಸೊದ ಉಲಾಯಿ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆನ ಎದುರು ಹೋರಾಟ ಮಲ್ಪುನಿ ಭೋಸೆರೆನ ಯೋಚನೆ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಬರ್ಮಾ ಗಡಿ ಭಾಗೊಡು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆನ ಪಡೆ, ಜಪಾನ್ ಪಡೆಕ್ಲೆಗ್ ಅತ್ತಂದೆ ಭೋಸೆರೆನ ಐಎನ್‌ಎ‌ಗ್ಲಾ ಮಾಮಲ್ಲ ರೂಪೊದ ಪೆಟ್ಟ್ ಕೊರಿಯೊ, ಇಂಫಾಲ್ ಲಡಾಯಿಡ್ ಜರ್ಮನಿದ ಪಡೆಕುಲು ಸೋತು ಪೋಯೆರ್, ಭೋಸೆರೆನ ಪೊಂಜವು ಪಡೆ ಭಾರತದ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪುನ ಯೋಜನೆ ವಿಫಲ ಆಂಡ್<ref name="biblioasia.nlb.gov.sg">{{cite web|title=Warrior Women: The Rani of Jhansi Regiment|url=https://biblioasia.nlb.gov.sg/vol-14/issue-1/apr-jun-2018/warrior-women-rani/|website=biblioasia.nlb.gov.sg|publisher=BiblioAsia, National Library Board|accessdate=29 July 2022}}</ref>. ಈ ಪೊಂಜವು ಪಡೆತ್ತ ಪೊಂಜವುನಕುಲೆನ್, ಲಡಾಯಿಡ್ ಗಾಯ ಆದ್ ಪಿರ ಬತ್ತಿನ ಐಎನ್‌ಎದ ಸೈನಿಕೆರೆಗ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಯ ಮಲ್ಪರಗಾದ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. == ರೆಜಿಮೆಂಟ್‍ದ ವಿಸರ್ಜನೆ == ೧೯೪೫ನೇ ಇಸವಿ ಅಗೋಸ್ತುದ ಪೊರ್ತುಗು, ಅಮೇರಿಕಾ ಜಪಾನ್‌ದ ಮಿತ್ ರಡ್ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ಲೆನ್ ಪಾಡಿಬುಕ್ಕೊ ರಡ್ಡನೇ ವಿಶ್ವಯುಧ್ಹ ಮುಗಿಯೋಂದು ಬತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಜಪಾನ್ ಪಡೆತ್ತ ಬೆರಿಸಾಯ ದೆತೊಂದು ಭಾರತದ ಉಲಾಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಐಎನ್‌ಎದ ಯೋಜನೆಲಾ ವಿಫಲ ಆಂಡ್. ಅಂಚಾಯಿನೆಡ್‌ದಾವರ ಬೋಸೆರ್ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಾವೊಡಾಂಡ್<ref name="biblioasia.nlb.gov.sg"/>. ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಪಡೆಡ್‌ದ್ ಬುಡ್ಕಡೆ ಪಡೆಯಿನ ಪೊಂಜವುನಕುಲೆನ್ ಭೋಸೆರ್ ಅಕುಲೆನ್ ಕುಟುಮೊಲೆಗ್ ಪಿರ ಕಡಪುಡ್ದು ಕೊರ್ಯೆರ್<ref name="biblioasia.nlb.gov.sg"/>. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} 1c84gfz16gsb22hx39sf9pplhi7z6bv 0 18666 364131 360977 2026-08-09T00:47:03Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364131 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2024}} [[File:Chinese Chongqing Dog Hündin.jpg|thumb|'''ಚೀನೀ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿ''']] [[File:Chongqing-black3.jpg|thumb|'''ಕಪ್ಪುದ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್'''ನ ಮೋನೆ]] '''ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್''' ಮಾಸ್ಟಿಫ್ ತುಗೌನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್, [[ಚೀನಾ]] ಡ್ ಬೇಟೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾವಲುಗಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020-01-01 |title=Chinese Dog Breeds – Top List, Origins, Specificities & Prices |url=https://breedingbusiness.com/chinese-dog-breeds/ |access-date=2022-06-14 |website=Breeding Business |language=en-US}}</ref><ref name="CKU" /><ref>{{Cite web |last=Reeves |first=Laura |date=2020-05-21 |title=Chongqing Dogs: Saving a Primitive Breed from Extinction |url=https://puredogtalk.com/captivate-podcast/394-chongqing-dogs-saving-a-primitive-breed-from-extinction/ |access-date=2022-03-12 |website=Pure Dog Talk |language=en-US}}</ref> ಇನಿ ಈ ತಳಿನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಕುಟುಂಬ ಬುಕ್ಕೊ ಇಲ್ಲ್ ದ ನಿರ್ಭಯ ಬುಕ್ಕೊ ಉಗ್ರ ರಕ್ಷಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಗೌರವಿಸವೆರ್.<ref name="CKU" /><ref name=":0">{{Cite web |title=Chinese Chongqing Dog Facts - Wisdom Panel™ Dog Breeds |url=https://www.wisdompanel.com/en-us/dog-breeds/chongqing-dog |access-date=2022-03-12 |website=Wisdom Panel™ |language=en-us}}</ref> "ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್ ಡಾಗ್" ಈ ಪದನ್ ಚುವಾಂಡೊಂಗ್ ಹೌಂಡ್ ನ್ ಸೂಚಿಸರೆಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಉಂದು ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಡ್ ಉಂಡು. ರಡ್ಡ್ ನಾಯಿಲುಲಾ ಒಂಜೇ ರೀತಿದ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ನ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ತುಗೌದ ಭಾಗ ಆದುಂಡು.<ref name=Embark>{{Cite web |title=Chinese Chongqing Dog |url=https://embarkvet.com/resources/dog-breeds/chinese-chongqing-dog/ |access-date=2022-04-01 |website=Embarkvet |language=en-US}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರೊಡು ಉಪ್ಪುನವು ಕಾಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಸ್ನಾಯು ದೇಹೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಬಾಲ ಎಲ್ಯ ಆದ್ ನೇರವಾದ್ ಉಪ್ಪೊಡು, ಉಂದೆನ್ "ಬಿದಿರುದ ಕಡ್ಡಿ" ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name=":1">{{Cite web |title=Breed Information |url=http://www.chongqingdog.com/#breed |access-date=2022-04-01 |website=The Chongqing Dog Conservation Project |archivedate=2022-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529000454/http://www.chongqingdog.com/#breed |url-status=dead }}</ref> ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಕೂದಲ್ದ ಕೋಟ್ ಎಲ್ಯ, ಒರಟು ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="Majestic Chongqing Temple 2020">{{cite web | title=Breed Standard – Majestic Chongqing Temple | website=Majestic Chongqing Temple | date=2020-03-24 | url=https://www.chongqingdogclubuk.com/breed-standard/ | access-date=2022-07-25 | archivedate=2024-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241220012948/https://www.chongqingdogclubuk.com/breed-standard/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Choron |first1=Sandra |url=https://archive.org/details/planetdog00sand/page/176/mode/2up?q=Chongqing+Dog |title=Planet Dog: A Doglopedia |last2=Choron |first2=Harry |publisher=Houghton Mifflin Co |year=2005 |isbn=978-0618517527 |location=Boston |page=176 |url-access=registration}}</ref> ಅವು ನೀಲಿ-ಕಪ್ಪು ನಾಲಯಿ, ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲುಗಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚೌಕದ ತಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="CKU" /> ಅಯಿತ ಕೆಬಿಲು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಚುಚ್ಚುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕಡ್ತ್ ದ್ ಇಜ್ಜಿ.<ref>{{Cite journal |last=Beregovoy |first=Vladimir |date=2011-12-01 |title=Aboriginal Dogs of Southern China |url=https://padsociety.org/wp-content/uploads/2018/06/Journal-of-PADS-29.Engl-1.pdf |journal=Primitive and Aboriginal Dog Society |volume=28 |pages=35}}</ref> ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪಿದಯಿ ಪೋಪಿನ ಸ್ವಭಾವ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ವರ್ತನೆ, ಬಲವಾದ್ ಬೇಟೆದ ಹಟ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಹಸ ಬುಕ್ಕೊ ಮೋಜಿದ ಪ್ರೀತಿ ಇಪ್ಪುನ ಬಲವಾದ್ ಪಾತ್ರೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಪ್ರೀತಿ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಕುಟುಂಬದ ಕಾವಲುನಾಯಿಲೆನಲೆಕ ವರ್ತಿಸವುಂಡು. ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲೆಗ್ ಎಚ್ಚಿನ ಬೇಟೆದ ಹಟ ಬುಕ್ಕೊ ಎಡ್ಡೆ ಸುವಾಸನೆದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉಂಡು. ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಲು ಮೊಲೊಡ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ಬ್ಯಾಡ್ಜರ್, ನರಿ, ಪಂಜಿ, ಆಡು, ಜಿಂಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಎಲ್ಯ ಕರಡಿಲೆನ್ ಬೇಟೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜೊಂಜಿ ಅತ್ತ್ಂಡ ಗುಂಪುಡು ಬೇಟೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಅವು 15 ವರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ದೀರ್ಘ ಆಯುಷ್ಯೊನು ಪಡೆಯೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು.<ref name=":1" /> == ಇತಿಹಾಸ == ಬೇತೆ ತುಗೌಲೆನಲೆಕನೆ, ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ಚೀನಾದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುನವು, ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲೊಡು ಸುರುಕು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name=":2" /><ref>{{Cite book |last1=Choron |first1=Sandra |url=https://books.google.com/books?id=KuZnxSXErqUC&dq=chongqing+dog&pg=PA355 |title=Planet Dog: A Doglopedia |last2=Choron |first2=Harry |date=2005 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-618-51752-7 |pages=176 |language=en}}</ref> ಸೆರಾಮಿಕ್ ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿ ಮೂರ್ತಿಲು ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ದ ಜಿಯಾಂಗ್ಬೀ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸ್ಮಶಾನೊಲೆನ್ ಕಾಪುನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಸುಮಾರ್ 206 BCE- 220 AD ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು.<ref name="CKU" /><ref name=":0" /> ಮೂಲತಃ ಒಂಜಿ ಪೂರ್ವ ಸಿಚುವಾನ್ ದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಬೇಟೆದ ನಾಯಿ, ಚೊಂಗ್ಕಿಂಗ್ ದ ತ್ವರಿತ ನಗರೀಕರಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿತೊಗು ಕಾರಣವಾದ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="CKU" /> ಆಂಡಲಾ, ೧೯೭೦ ದಶಕೊಡು. ದಶಕೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಈ ತಳಿನ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸೆರೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ನಡತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಒಂಜಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಹಚರ ನಾಯಿ ಆದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್.<ref name="CKU">{{Cite web |title=Chongqing Dog |url=http://old.cku.org.cn/nativedog/hound.html |access-date=2022-03-12 |website=CKU: China Native Breed Conservation Club |language=Chinese, English |archive-date=1 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101032139/http://old.cku.org.cn/nativedog/hound.html |url-status=dead }}</ref><ref name=Embark /><ref>Dogs: The List of 90 Selected Dog Breed, Lovly John, Osmora Incorporated, 2015, p28</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} {{Chinese dogs}}{{Mastiffs}} [[ವರ್ಗೊ:Dog breeds originating in China]] [[ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2024]] 8wi2augbocrr9z7crkooa61h0thgs9o 3 19057 364134 212267 2026-08-09T01:17:46Z Deepfriedokra 4351 Deepfriedokra, ಪುಟೊ [[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Ibrahim Sani Mustapha]] ನ್ [[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:IB Muazzam]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Ibrahim Sani Mustapha|Ibrahim Sani Mustapha]]" to "[[Special:CentralAuth/IB Muazzam|IB Muazzam]]" 212267 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Ibrahim Sani Mustapha}} -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೫೩, ೧೪ ಪೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST) kdn0tzzfp0u01jjretvejzxbdjiow8d 0 25652 364141 356159 2026-08-09T02:37:11Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364141 wikitext text/x-wiki  {{Infobox cricketer | name = ಮಿನ್ನು ಮಣಿ | female = true | image = Minnu Mani.jpg | image_size = }} '''ಮಿನ್ನು ಮಣಿ''' (ಪುಟ್ಟು ೨೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೯) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುದಾರ್]] ಆದ್ [[ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಡಿ.|ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡೊನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್. ಆರ್ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಡ್ ದೆಹಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ಗ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಡ್, ಆರ್ ಕೇರಳ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್. ಆರ್ [[ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಡಿ.|ಭಾರತೊಗು]] ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತಿನ ಸುರುತ ಕೇರಳದ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗೆರ್ ಆಯೆರ್. == ಸುರುತ ಜೀವನ == ಮಿನ್ನು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಚೋಯಿಮೂಲೊಡ್ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಅಲೆನ ಅಮ್ಮೆ, ಮಣಿ ಸಿ.ಕೆ., ಒರಿ ದೈನಂದಿನ ಬೇಲೆದಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ, ವಸಂತ, ಒರಿ ಇಲ್ಲದ ಕೆಲಸದಾರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/sports/minnu-mani-labourer-s-daughter-becomes-first-from-kerala-to-make-indian-women-s-cricket-team-news-300117|title=Minnu Mani, Labourer's Daughter, Becomes First From Kerala to Make Indian Women's Cricket Team|website=Outlook India|accessdate=6 July 2023}}</ref> ಅಲೆಗ್ ಒರ್ತಿ ಎಲ್ಯ ಅಕ್ಕ ಉಂಡು, ಮಿಮಿತಾ. <ref>{{Cite web|url=https://www.mathrubhumi.com/sports/features/minnu-mani-interview-who-earns-maiden-india-call-up-1.8700070|title='സ്‌പെഷ്യല്‍ ക്ലാസുണ്ടെന്നുവരെ പറഞ്ഞ് ക്രിക്കറ്റ് കളിക്കാന്‍ പോയിട്ടുണ്ട്' - മിന്നുമണി|website=Mathrubhumi|accessdate=6 July 2023|language=ml}}</ref> ಮೇರ್ ಮನಂತವಾದಿ ಸರ್ಕಾರಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಉನ್ನತ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಎಡಪ್ಪಾಡಿಡ್ 8ನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ಬೊಕ್ಕ 10ನೇ ತರಗತಿ ಮುಟ್ಟ ತೋಡುಪುಝಾದ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬಾಸ್ಟಿಯನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ ಓದುದು, ಸುಲ್ತಾನ್ ಬಾತೆರಿದ ಸರ್ವಜನ ಉನ್ನತ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಡ್ ಉನ್ನತ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿತ್ ದ್ ಮಹಿಳಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜ್, ತಿರುನಾನ್ಪುರಂಥರ್ ಡ್ದ್ ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.madhyamam.com/sports/cricket/minnu-mani-first-malayalee-women-in-indian-cricket-1177458|title=മിന്നുകയാണു കേരളത്തിന്റെ പൊന്നുമണി|website=Madhyamam|accessdate=6 July 2023|language=ml}}</ref> 2023 ಡ್ದ್, ದೂರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಬಿ.ಎ. ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. <ref name=".0">{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/meet-minnu-mani-tribal-woman-cricketer-kerala-who-s-set-play-india-179343|title=Meet Minnu Mani, tribal woman cricketer from Kerala who's set to play for India|website=The News Minute|accessdate=6 July 2023}}</ref>ಅಲ್ 10 ವರ್ಸೊಡು ಜೋಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಬೇಳೆದ ಕಂಡೊಡು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಸುರುಟು, ಅಲೆನ ಕುಟುಂಬದಕುಲು ಅಲೆನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬಿನ ಗೇನೊಗ್ ಬೆಂಬಲ ಕೊರ್ಜೆರ್. ಅಲೆನ ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಿಕ್ಷಕಿ, ಎಲ್ಸಮ್ಮ ಅಲೆನ ಕೌಶಲ್ಯೊನು ಗಮನಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ್ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಅಂಡರ್-13 ತಂಡೊದ ಆಯ್ಕೆದ ಪರೀಕ್ಷೆಗ್ ಲೆತೊಂದು ಪೋಯೆರ್. ದುಂಬುದ ವರ್ಷ, ಆರ್ ಕೇರಳ ಅಂಡರ್-೧೬ ತಂಡೊಡು ಆಡೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ೧೬ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಕೇರಳೊನು ಹಿರಿಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಯೆರ್. ಮಿನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಭ್ಯಾಸೊಗು ತನ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ದ್ ಸಮೀಪದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣೊಗು ಪೋಯೆರೆ ದಿನೊಲ ಒಂಜಿ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್, ನಾಲ್ ಬಸ್ ಲೆನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪೊಡಾಂಡ್. <ref name=".0" /> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/wpl/wpl-auction-tribal-girl-minnu-mani-reaps-rich-rewards-for-her-sacrifices/articleshow/97904549.cms?from=mdr|title=WPL Auction: Tribal girl Minnu Mani reaps rich rewards for her sacrifices|website=The Times of India|accessdate=6 July 2023}}</ref> == ದೇಶೀಯ ವೃತ್ತಿ == ಮಿನ್ನು 16 ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಕೇರಳ ತಂಡೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. 2018ಡ್ ಕೇರಳ ಅಂಡರ್-23 ಮಹಿಳಾ ತಂಡ 188 ರನ್ ಬೊಕ್ಕ 11 ವಿಕೆಟ್ ಲೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟಿ20 ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗೆಂದಿನಗ ಆರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊರ್ತೆರ್. ೨೦೧೯ಡ್, ಆರ್ ಅಂಡರ್-೨೩ ಒನ್ ಡೇ ಚಾಲೆಂಜರ್ ಟ್ರೋಫಿಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಬ್ಲೂನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಯೆರ್. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶೊಗು ಪ್ರವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಇಂಡಿಯಾ ಎ ತಂಡೊಗು ಆರ್ ತನ್ನ ಸುರುತ ಲೆಪ್ಪುನು ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅದೇ ವರ್ಷ ಎಸಿಸಿ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಗ್ ಆರ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.onmanorama.com/sports/cricket/2019/10/02/tribal-girl-from-wayanad-minnu-mani-chases-dream.html|title=Wielding the willow, this tribal girl from Wayanad chases a dream|website=OnManorama|accessdate=6 July 2023}}</ref> == ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ == ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ಡ್, ೨೦೨೩ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಗ್ ದುಂಬು ಡಬ್ಲ್ಯುಪಿಎಲ್ ಹರಾಜುಡ್ ದೆಹಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ಡ್ದ್ ಅರೆನ್ ಕೊಂಡೊಂತೆರ್. <ref>{{Cite web|last=Sudarshanan|first=S|title=Bid-by-bid updates - 2023 WPL auction|url=https://www.espncricinfo.com/live-blog/live-blog-2023-wpl-auction-1358703|website=ESPNcricinfo|accessdate=6 July 2023|date=13 February 2023}}</ref> == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ == ಜುಲೈ ೨೦೨೩ಡ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶೊಗು ಪ್ರವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಭಾರತೀಯ ತಂಡೊಗು ಅರೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಅರೆನ್ ಕೇರಳೊಡ್ದ್ ಭಾರತೊದ ಲೆಪ್ಪುನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತಿನ ಸುರುತ ಪೊಣ್ಣು ಕ್ರಿಕೆಟಿಗೆ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|title=India's tour of Bangladesh: Minnu Mani becomes the first from Kerala to get picked in Indian women's squad|url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/indias-tour-of-bangladesh-minnu-mani-becomes-the-first-from-kerala-to-get-picked-in-indian-womens-squad/article67037214.ece|website=The Hindu|accessdate=6 July 2023}}</ref> 9 ಜುಲೈ 2023 ಗ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮಹಿಳಾ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಮಹಿಳಾ ಪರವಾದ್ ಮಹಿಳಾ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ (WT20I) ಡ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1382163.html|title=1st T20I, Mirpur, July 09, 2023, India Women tour of Bangladesh|website=ESPNcricinfo|accessdate=9 July 2023}}</ref> ಮೂಜಿ ಪಂದ್ಯೊಲೆಡ್ 5 ವಿಕೆಟ್ ದೆತೊನುನ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಕೆಟ್ ದೆತೊನುನ ಆಟಗಾರೆ ಆದ್ ಸರಣಿನ್ ಮುಗಿತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/records/series/bowling-most-wickets-career/india-women-in-bangladesh-t20i-series-2023-15514/women-s-twenty20-internationals-10|title=India Women tour of Bangladesh- Records|website=ESPNcricinfo|accessdate=13 July 2023}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೩ಡ್, ಆರ್ ಭಾರತದ ೨೦೨೩ ಏಷ್ಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ತಂಡೊಗು ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|title=Ruturaj Gaikwad, Harmanpreet Kaur to lead as BCCI announces India men's and women's squads for 19th Asian Games|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/bcci-announces-indias-womens-squad-for-19th-asian-games-at-hangzhou-8837968/|website=The Indian Express|accessdate=23 July 2023}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೩ಡ್, ಮಣಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತದ ಟಿ೨೦ಐ ಸರಣಿಡ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|accessdate=25 December 2023|title=Team India’s ODI & T20I squad against Australia announced|url=https://www.bcci.tv/articles/2023/news/55556077/team-india-s-odi-t20i-squad-announced?platform=international&type=women|website=Board of Control for Cricket in India|archivedate=25 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231225071907/https://www.bcci.tv/articles/2023/news/55556077/team-india-s-odi-t20i-squad-announced?platform=international&type=women|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * Minnu Mani at ESPNcricinfo * Minnu Mani at CricketArchive (subscription required) 1abntngval08xobf4xjzr8hdwwr1yql 0 26225 364145 357287 2026-08-09T03:48:54Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364145 wikitext text/x-wiki   ಸೊಪ್ಪಧಂಡಿ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಯಶಶ್ರೀ (ಪುಟ್ಟು ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೩) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬುದಾರ್, ಡಬ್ಲ್ಯುಪಿಎಲ್ ಡ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುಪಿ ವಾರಿಯರ್ಜ್ ತಂಡೊಗು ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಧ್ಯಮ ವೇಗದ ಬೌಲರ್ ಆದ್ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. == ಕೆಲಸ == 2018-19 ಸೀನಿಯರ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಒನ್ ಡೇ ಲೀಗ್ ಡ್ 2018 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಒಡಿಶಾ ವಿರುದ್ಧ ಲಿಸ್ಟ್ ಎ ಆದ್ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗ್ ಹಿರಿಯ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. [ <ref>{{Cite web|url=https://www.cricketarchive.com/Archive/Players/2193/2193993/Womens_List_A_Matches.html|title=Women's List A Matches played by Soppadhandi Yashasri|website=CricketArchive|accessdate=6 November 2024}}</ref>​​ <ref>{{Cite web|url=https://www.cricketarchive.com/Archive/Players/2193/2193993/Womens_Twenty20_Matches.html|title=Women's Twenty20 Matches played by Soppadhandi Yashasri|website=CricketArchive|accessdate=6 November 2024}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ಡ್, ಯಶಾಶ್ರಿ ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಡರ್-೧೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡೊಡು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಂಡರ್-೧೯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡೊದ ವಿರುದ್ಧ ಟಿ೨೦ ಸರಣಿಗ್ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೨೩ ಅಂಡರ್-೧೯ ಮಹಿಳಾ ಟಿ೨೦ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಡ್ ರಿಸರ್ವ್ ಆಟಗಾರೆ ಆದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್.[1] ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಆರ್ ಗಾಯೊಗು ಕಾರಣವಾದ್ ಹರ್ಲಿ ಗಾಲಾನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್[೨.] ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ಡ್, ಯುಪಿ ವಾರಿಯರ್ಜ್ ಡ್ದ್ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಡ್ ಆಟ ಆಡೆರೆ ₹೧೦ ಲಕ್ಷ ದರೊಟು ಸೈನ್ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="SY">{{Cite web|url=https://www.wplt20.com/players/s-yashasri-wpl-profile-83674|title=Soppadhandi Yashasri|website=Women's Premier League|accessdate=6 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|first=Zenia|last=D'cunha|url=https://www.espncricinfo.com/story/wpl-opens-a-whole-new-world-for-womens-cricket-in-india-1365243|title=WPL opens a whole new world for women's cricket in India|website=[[ESPNcricinfo]]|accessdate=6 November 2024|date=25 March 2023}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೨೩ಡ್, ಯಶಾಶ್ರಿ ಭಾರತೊಡು ಮಹಿಳಾ ಟಿ೨೦ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಟೀಮ್ಸ್ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಗ್ ಎ ತಂಡೊಗು ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/india-a-squad-acc-emerging-womens-asia-cup-2023-schedule-venue-teams-groups/article66922663.ece|title=BCCI announces India ‘A’ squad for Emerging Women’s Asia Cup 2023|website=[[Sportstar]]|date=2 June 2023|accessdate=6 November 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/bcci-announces-india-a-squad-for-acc-emerging-womens-asia-cup-8641813/|title=BCCI announces India ‘A’ squad for ACC Emerging Women’s Asia Cup|website=[[The Indian Express]]|date=2 June 2023|accessdate=6 November 2024}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೪ಡ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿರುದ್ಧದ ಬಹು-ಸ್ವರೂಪದ ಸರಣಿಗ್ ಭಾರತ ಎ ತಂಡೊಡು ಆರ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/OPdzzIhF|title=India A Women’s Squad for multi-format series against Australia A announced|website=[[Board of Control for Cricket in India|BCCI]]|accessdate=6 November 2024|date=14 July 2024|archivedate=15 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240715123020/https://www.bcci.tv/bccilink/articles/OPdzzIhF|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/india-a-women-announce-squad-for-australia-tour-minnu-mani-to-captain/articleshow/111733627.cms|title=India 'A' Women announce squad for Australia tour, Minnu Mani to captain|website=[[The Times of India]]|accessdate=6 November 2024}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * Soppadhandi Yashasri at ESPNcricinfo [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] 7mqew8hhs5pohe371wb2m7y86rzaigp 0 26229 364146 357332 2026-08-09T03:49:38Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364146 wikitext text/x-wiki  {{Infobox cricketer | name = ಸ್ನೆಹ್ ರಾಣ | female = true | image = Sneh Rana in 2025.jpeg }} '''ಸ್ನೇಹ್ ರಾಣಾ''' (ಪುಟ್ಟು ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೯೪) ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್|ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ]] . <ref name="Cricinfo">{{Cite web|title=Sneh Rana|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/player/556537.html|accessdate=18 April 2016|website=ESPNcricinfo}}</ref> ಆರ್ [[ಭಾರತದ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ ಡಿ.|ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡೊಗು]] ಬಲಗೈ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬೌಲರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಲಗೈ ಬ್ಯಾಟರ್ ಆದ್ ಆಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ರಾಣಾ ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಡ್ ರೈಲ್ವೆಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ ಡ್ ದೆಹಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/karuna-jain-left-out-of-india-women-s-one-day-squad-802131|title=Karuna Jain left out of India women's one-day squad|accessdate=21 November 2014|website=ESPNcricinfo}}</ref> 2025 ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಬೊಕ್ಕ 2022 ಮಹಿಳಾ ಏಷ್ಯಾ ಕಪ್ ಗೆಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ತಂಡೊದ ಭಾಗವಾದ್ ಆರ್ ಇತ್ತೆರ್. == ಸುರುತ ಜೀವನ == ರಾಣಾ ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್ ದ ಊರುದ ಪಿದಯಿದ ಸಿನೌಲಾಡ್ದ್ ಬತ್ತಿನಕುಲು. <ref>{{Cite web|last=Menon|first=Vishal|date=2021-06-22|title=Sneh Rana overcomes personal tragedy, injury to script India's Bristol rearguard|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/sneh-rana-india-women-bristol-rearguard-tragedy-injury-7367900/|accessdate=2021-06-26|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ಅಲೆನ ಅಪ್ಪೆ ಒರಿ ರೈತೆ. <ref>{{Cite web|last=Banerjee|first=Kathakali|last2=Anab|first2=Mohammad|date=2021-06-21|title=Farmer's daughter creates cricketing history in Bristol|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/farmers-daughter-creates-cricketing-history/articleshow/83694835.cms|accessdate=2021-06-26|website=The Times of India|language=en}}</ref> == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿ == ಆರ್ 2014ಡ್ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ವಿರುದ್ಧ ಮಹಿಳಾ ಒನ್ ಡೇ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೊಕ್ಕ ವುಮೆನ್ಸ್ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಂದ್ಯೊಲೆಡ್ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.womenscriczone.com/india-test-newbies-where-were-they-in-november-2014|title=India's potential Test debutantes: Where were they in November 2014?|website=Women's CricZone|accessdate=10 June 2021|archivedate=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610111751/https://www.womenscriczone.com/india-test-newbies-where-were-they-in-november-2014|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೬ಡ್ ಮಂಡೆಗ್ ಗಾಯ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡೊಡ್ದ್ ಪಿದಯಿ ಬತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಐನ್ ವರ್ಸೊಗು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಗೊಬ್ಬೊಂ ದಿಜ್ಜೆರ್.[1] ಈ ಅವಧಿಡ್, ಆರ್ ದೇಶೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಡೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಇಂಡಿಯಾ ಬಿ ತಂಡೊಗುಲಾ ಗೊಬ್ಬೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮೇ ೨೦೨೧ಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡೊದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂಜಿ ಸಲದ ಪಂದ್ಯೊಗು ಭಾರತದ ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡೊಗು ಸೇರ್ದೆರ್. ರಾಣಾ ೧೬ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ಡ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಟೆಸ್ಟ್ ತಂಡೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್..<ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260093.html|title=Only Test, Bristol, Jun 16 - 19 2021, India Women tour of England|website=ESPNcricinfo|accessdate=16 June 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.womenscriczone.com/off-spinner-sneh-rana-shines-on-test-debut-v-england|title=Turning it in: Sneh Rana shines on Test debut|website=Women's CricZone|accessdate=17 June 2021|archivedate=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210045952/https://www.womenscriczone.com/off-spinner-sneh-rana-shines-on-test-debut-v-england|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೨೨ಡ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಡ್ ನಡಪುನ ೨೦೨೨ ಮಹಿಳಾ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗ್ ಭಾರತದ ತಂಡೊಗು ಸೇರ್ದೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/womens-odi-world-cup-2022-renuka-singh-meghna-singh-yastika-bhatia-break-into-indias-world-cup-squad-1295643|title=Renuka Singh, Meghna Singh, Yastika Bhatia break into India's World Cup squad|website=ESPNcricinfo|accessdate=6 January 2022}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೨೨ಡ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ದ ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಡ್ ನಡತಿನ ೨೦೨೨ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಡ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗ್ ಭಾರತದ ತಂಡೊಗು ಸೇರ್ದೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/EBVEjCHH|title=Team India (Senior Women) squad for Birmingham 2022 Commonwealth Games announced|website=Board of Control for Cricket in India|accessdate=11 July 2022}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2024ಡ್ ಚೆಪಾಕ್ ಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮಹಿಳಾ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂಜಿ ಸಲದ ಟೆಸ್ಟ್ ಡ್, ರಾಣಾ ಸುರುತ ಐನ್ ವಿಕೆಟ್ ಗೆಂದಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಡ್ ಪತ್ತ್ ವಿಕೆಟ್ ಗೆಂದಿನ ರಡ್ಡನೆ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ಸುರುತ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಪಿನ್ನರ್ ಆಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://femalecricket.com/south-africa-tour-of-india/45855-sneh-rana-picks-8-wicket-in-a-test-inning-becomes-only-3rd-player-to-take-a-8-fer.html|title=Sneh Rana picks 8 wicket in a Test Inning, becomes only 3rd player to take a 8-fer|website=Female Cricket|accessdate=30 June 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/sneh-rana-ten-wicket-haul-india-women-test-match-south-africa-indw-vs-saw-stats-records-news/article68354680.ece|title=Sneh Rana becomes second Indian to register a ten-wicket match haul in Women's Tests|website=[[Sportstar]]|accessdate=1 July 2024}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://femalecricket.com/south-africa-tour-of-india/46006-sneh-rana-becomes-first-indian-spinner-to-take-10-fer-in-a-womens-test-match.html|title=Sneh Rana becomes First Indian Spinner to take 10-fer in a Women's Test match|website=Female Cricket|accessdate=1 July 2024}}</ref> ] <ref>{{Cite web|title=Best bowling figures in a Test in women's cricket {{!}} ESPNcricinfo|url=https://www.espncricinfo.com/records/best-figures-in-a-match-283968}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೯, ೨೦೨೫ ಡ್ ಟ್ರೈ-ಸೀರಿಸ್ ಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿರುದ್ಧದ ಒಡಿಐಡ್ ರಾಣಾ ಸುರುತ ಐನ್ ವಿಕೆಟ್ ದೆತೊನುವೆರ್ == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * Sneh Rana at ESPNcricinfo * Sneh Rana at CricketArchive (subscription required) [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] 4gm9dg285flgvt01gxns2a11bxufh1n 0 27132 364137 360955 2026-08-09T01:42:27Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364137 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox Indian state or territory | name = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | image_skyline = {{Multiple image |border = infobox |total_width = 270 |image_style = |perrow = 1/2/2/2/2/2/2/2/1 |image1 = Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG |caption1 = ದಕ್ಷಿಣೇಶ್ವರ ಕಾಳಿ ಮಂದಿರ |image2 = Morgan House Kalimpong 2.jpg |caption2 = ಮೋರ್ಗನ್ ಹೌಸ್ |image3 = Bbbagh.png |caption3 = ರೈಟರ್ಸ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ |image4 = Ramakrishna Belur Math, Howrah.jpg |caption4 = ಬೇಲೂರು ಮಠ |image5 = Shyamrahi Temple.jpg |caption5 = ಶಾಮರಾಯ ಮಂದಿರ |image6 = Victoria Memorial situated in Kolkata.jpg |caption6 = ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮೇಮೋರಿಯಲ್ |image7 = Howrah Station.jpg |caption7 = ಹೌರಾ ರೈಲ್ವೇ ನಿಲ್ದಾಣ |image8 = Darjeeling.jpg |caption8 = ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ |image9 = The Eden Gardens panoramic view.jpg |caption9 = ಈಡನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮೈದಾನೊ |image10 = Rasmancha Arnab Dutta 2011.JPG |caption10 = ರಸ್ ಮಂಚ |image11 = Jor Bangla Temple Arnab Dutta 2011.JPG |caption11 = ಜೋರ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇವಾಲಯ |image12 = Nizamat Imambara 2.jpg |caption12 = ನಿಜಾಮತ್ ಇಮಾಂಬ್ರಾ |image13 = Firoze Minar at Gaur in Malda district 10.jpg |caption13 = ಫಿರೋಝ್ ಮಿನಾರ್ |image14 = Sundarban Tiger.jpg |caption14 = ಬೆಂಗಾಲ್ ಪಿಲಿ |image15 = বাগবাজার সার্বজনীন দুর্গোৎসব ২০১৮.jpg |caption15 = ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆ |image16 = কোচবিহার রাজবাড়ি.jpg |caption16 = ಕೂಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಅರಮನೆ }} | type = ರಾಜ್ಯೊ | image_seal = [[File:Seal of West Bengal.svg|175px]] | etymology = ಸ್ವಾತಂತ್ರೊಗು ದುಂಬು ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊದ, ಪಡ್ಡಾಯಿ ಬಾಗ ಆಯಿನೆಡ್ದಾರ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಪುದರ್. | nickname = "ಎಲ್ಲಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಕೇಂದ್ರ" | motto = ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ | image_map = IN-WB.svg | coordinates = {{Coord|22.57|N|88.37|E|type:adm1st_scale:3000000_region:IN-WB|display=inline,title}} | region = ಮೂಡಾಯಿದ ಭಾರತ | before_was = ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ | formation_date3 = | formation_date4 = ೧೫ನೇ ಅಗೋಸ್ತು ೧೯೪೭ | capital = ಕೊಲ್ಕತಾ | largestcity = ರಾಜಧಾನಿ | metro = ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ | anthem = ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಮಾಟಿ ಬಾಂಗ್ಲಾರ್ ಜೊಲ್ <br/> (''ಬಂಗಾಳದ ಮಣ್ಣ್, ಬಂಗಾಳದ ನೀರ್'')<ref>{{cite news |title=West Bengal Assembly passes resolution declaring Rabindranath Tagore composition as state anthem |url=https://scroll.in/latest/1055604/west-bengal-assembly-passes-resolution-declaring-rabindranath-tagore-composition-as-state-anthem |access-date=8 September 2023 |work=Scroll.in |date=7 September 2023}}</ref> | districts = ೨೩ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ೫ ಆಡಳಿತ ಇಬಾಗೊ | Governor = ಆರ್. ಎನ್. ರವಿ | Chief_Minister = ಸುವೇಂದು ಅಧಿಕಾರಿ (ಬಿಜೆಪಿ) | legislature_type = ಏಕಸಭೆ | assembly = ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ವಿಧಾನ ಸಭೆ | assembly_seats = ೨೯೪ ಸೀಟ್ | rajya_sabha_seats = ೧೬ ಸೀಟ್ | lok_sabha_seats = ೪೨ ಸೀಟ್ | judiciary = ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ | area_total_km2 = 88752 | area_rank = ೧೩ನೇ | length_km = 320 | width_km = 623 | elevation_m = | elevation_max_m = 3,636 | elevation_max_point = ಸಂದಕಫು<ref>{{cite web |date=25 December 2008 |title=Sandakphu |url=http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |access-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225044655/http://www.sandakphu.com/sandakphu/Sandakphu.htm |archive-date=25 December 2008}}</ref> | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ | population_footnotes = <ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> | population_total = {{Increase}} ~106031000 | population_as_of = 2026 est. | population_rank = ೪ನೇ | population_density = 1,194 | population_urban = 31.87% | population_rural = 68.13% | population_demonym = ಬಂಗಾಳಿಲು | 0fficial_Langs = ಬಂಗಾಳಿ<ref name=nclmanurep2010/>{{*}}ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | additional_official = ನೇಪಾಳಿ{{*}}ಉರ್ದು{{*}}ಹಿಂದಿ{{*}}ಒಡಿಯಾ{{*}}ಸಂತಾಲಿ{{*}}ಪಂಜಾಬಿ{{*}}ಕಮ್ತಾಪುರಿ{{*}}ರಾಜಬನ್ಷಿ{{*}}ಕುರ್ಮಾಲಿ{{*}}ಕುರುಕ್{{*}}ತೆಲುಗು<ref name=nclmanurep2010/> | official_script = ಬಂಗಾಳಿ-ಅಸ್ಸಾಮೀ ಲಿಪಿ | GDP_footnotes = <ref>{{Cite web |last=Bhattacharya |first=Smt. Chandrima |date=5 February 2026 |title=Budget Statement {{!}} ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರ |url=https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf |url-status=dead |access-date=29 April 2026 |archivedate=21 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260521082048/https://finance.wb.gov.in/writereaddata/Budget_Speech/2026-2027_English_I.pdf }}</ref> | GDP_total = {{increase}} ೨೧.೪೮ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ | GDP_year = 2026-27 FY | GDP_rank = ೬ನೇ | GDP_per_capita = {{Increase}}~೨,೦೨,೭೦೦ (೨೦೨೬ ಇಸವಿದ ಅಂದಾಜಿ){{Efn|Based on an estimated population of 106 million for West Bengal in 2026,<ref>{{Cite web |date=July 2020 |title=Population Projections for India and States (2011–2036), Report of the Technical Group on Population Projections. |url=https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240730211004/https://main.mohfw.gov.in/sites/default/files/Population%20Projection%20Report%202011-2036%20-%20upload_compressed_0.pdf |archive-date=30 July 2024 |access-date=2 May 2026 |publisher=National Commission on Population, Ministry of Health & Family Welfare, Nirman Bhawan, New Delhi – 110011}}</ref> the per capita figure has been calculated approximately.}} | GDP_per_capita_rank = ೨೪ನೇ | HDI = {{Increase}} 0.635 {{color|#fc0|Medium}}<ref>{{cite web |title=India: Subnational HDI |url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/ |website=Global Data Labs |access-date=8 June 2025}}</ref> | HDI_year = 2022 | HDI_rank = ೨೭ನೇ | literacy = 82.6%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = ೨೫ನೇ | sex_ratio = ೯೫೦/೧೦೦೦ (೯೫೦ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ೧೦೦೦ ಆಣ್‌ಲು) <ref>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |title=Sex ratio, 0–6 age population, literates and literacy rate by sex for 2001 and 2011 at a glance for West Bengal and the districts: provisional population totals paper 1 of 2011: West Bengal |publisher=Government of India:Ministry of Home Affairs |access-date = 29 January 2012 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107060612/http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_wb.html |archive-date = 7 January 2012}}</ref> | sexratio_year = 2011 | sexratio_rank = ೮ನೇ | iso_code = IN-WB | registration_plate = WB | website = wb.gov.in | mammal = ಫಿಶಿಂಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ (ಮೀನ್ ಬೋಟೆ ಮಲ್ಪುನ ಪುಚ್ಚೆ) | bird = ಬೊಳ್ದು ಕೆಕ್ಕ್‌ಲ್‌ದ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಷರ್ | fish = ಇಲಿಷ್ | flower = [[ಪಾರಿಜಾತ]] | tree = [[ಪಾಲೆ ಮರ|ಪಾಲೆದ ಮರ]] | fruit = [[ಕುಕ್ಕು]] | image_highway = SH IN-WB.png | SH_numbers = [[List of state highways in West Bengal|WB SH1 – WB SH15]] | footnotes = {{ref|cap|^}}ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊನು ೧೯೪೭ದ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆದ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ (ಇತ್ತೆದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ) ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ರಾಜ್ಯೊಲಾದ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ತೆರ್{{sfn|Mukherjee|1987|p=230}}<br /> }} '''ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ''' ಭಾರತದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. ಉಂದು [[ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ]]ದ ಬರಿಟ್ ನೆಲೆ ಆತ್ಂಡ್, ಅಂಚನೆ ೮೮,೭೫೨ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೩೪,೨೬೭ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಉಂಡು. ೨೦೨೬ ನೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಅಂದಾಜುದ ಲೆಕ್ಕೊಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧೦.೬ ಕೋಟಿ ಆದುಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕೊಗು ದೆತೊಂಡ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ದೇಸೊಡು ನಾಲನೆ ಮಲ್ಲ ಅಂಚನೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಡು ಪದಿಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ರಾಜ್ಯೊ ಆದುಂಡು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮೂಡಾಯಿಡ್ [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಅಂಚನೆ ಬಡಕಾಯಿಡ್ [[ನೇಪಾಳ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಭೂತಾನ್]] ದೇಸೊಲೆದೊಟ್ಟುಗು ತನ್ನ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಅಂಚನೆ ನಮ ದೇಸೊದ [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಸಿಕ್ಕಿಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆದೊಟ್ಟುಗುಲಾ ಗಡಿನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]. ಉಂದು ಭಾರತದ ಮೂಜನೆ ಮಾಮಲ್ಲ ಮಹಾನಗರ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಏಳನೆ ಮಲ್ಲ ನಗರೊ ಆತ್ಂಡ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್]] ಹಿಮಾಲಯದ ಗುಡ್ಡೆದ ಪ್ರದೇಶ, ಗಂಗಾ ಸುದೆತ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ (ಡೆಲ್ಟಾ), ರಾರ್ ಪ್ರದೇಶ, ಕರಾವಳಿ ಸುಂದರಬನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಉಲಯಿ ಪಾಡೊಂದುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು ಗುಪ್ತೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಇತ್ತಿನ ಬಂಗಾಳ, ೭ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಗೌಡ ದೇಸೊದ ಸಮರ್ಥ ಅರಸೆ ಶಶಾಂಕನ ನೇತೃತ್ವೊಡು ಪ್ರಬಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಐರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬತ್ತಿನ ಅರಾಜಕತೆನ್ ಕಡೆಮಲ್ತಿನ ಪಾಲ ವಂಶದ ಅರಸೆರ್ (ಗೋಪಾಲ, ಧರ್ಮಪಾಲ, ದೇವಪಾಲ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ನಾಲಂದಾ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕ್ರಮಶಿಲೆತಂಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿದ್ಯಾಕೇಂದ್ರೊಲೆದ ಮೂಲಕ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೧ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಧಿಕಾರೊಗು ಬತ್ತಿನ ಸೇನ ಮನೆತನೊ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯೊನು ಪೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ, ೧೨೦೨ಡ್ ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿನ ದಾಳಿದೊಟ್ಟುಗು ಬಂಗಾಳೊಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರುವಾತ್, ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ, ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ಮನೆತನೊಲೆದ ಆಡಳಿತರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಬರನ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಮೊಘಲೆರೆನ ವಶ ಆಂಡ್. ೧೭೫೭ದ ಪ್ಲಾಸಿ ಕದನೊಡು ನವಾಬ ಸಿರಾಜುದ್ದೌಲನ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಸೋಪಾಯೆರ್. ಕಲ್ಕತ್ತಾನ್ ಅಕ್ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಮಲ್ತೊಂದು ಆಡಳಿತೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೦೫ಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್ ಕೊನತಿನ ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ ತೀವ್ರ 'ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿ'ಗ್ ಕಾರಣವಾದ್ ೧೯೧೧ಡ್ ರದ್ದಾಂಡಲಾ, ಕಡೆಕ್ ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತೊಗು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿಬೊಕ್ಕ ಬಂಗಾಳ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮಿತ್ತ್ ಪಿರ ವಿಭಜನೆ ಆತ್, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯವಾದ್ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] 3lzxdz5uqb370wiwo6ljfg0rmxg3mlv 0 27574 364140 363978 2026-08-09T02:13:05Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364140 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಬೆಳ್ಳೆ ಮೋನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆ | image = BelleMonappaHegde.JPG | caption = 2005ಡ್ ಬಿ. ಎಂ. ಹೆಗ್ಡೆ | birth_date = {{Birth date and age|1938|08|18}} | birth_place = [[ಉಡುಪಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]] | occupation = ಹೃದಯ ರೋಗ ತಜ್ಞ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಲೇಖಕ | education = ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು | awards = ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ (2021)<br>ಪದ್ಮಭೂಷಣ (2010)<br>ಡಾ. ಬಿ. ಸಿ. ರಾಯ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1999)<br>ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (1997) }} '''ಬೆಳ್ಳೆ ಮೋನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆ''' (ಜನನ: 18 ಆಗಸ್ಟ್ 1938) ಭಾರತೊದ ಹೃದಯ ರೋಗ ತಜ್ಞೆರ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಬೊಕ್ಕ ಲೇಖಕಕೆರ್. ಮೇರ್ 1999 ಡ್ದು 2003 ಮುಟ್ಟ ಮಣಿಪಾಲ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಕುಲಪತಿಯಾದ್ (Vice Chancellor) ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="toipadma" /> 2010ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ 2021ಡ್ ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯೆರ್.<ref name="toipadma" /> ಮೇರ್ ಹೋಮಿಯೋಪತಿನ್ ಬೆಂಬಲೊನು ಕೊರ್ತಿನಾರ್. <ref name="homeo-defense"/>. ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಒಂಜಿ ಪದ್ಮವಿಜ್ಞಾನ ಪರ್ಯಾಯ ವೈದ್ಯಪದ್ಧತಿ ಪದ್ಧತಿಯಾದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆವೊಡು ಬೊಕ್ಕ<ref name="PoP"/> ಮೇರ್ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆದ ಬಗ್ಗೆಲಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಾದೆರ್.<ref name="quantkmj"/> == ಆರಂಭೊದ ಜೀವನ == ಬೆಳ್ಳೆ ಮೋನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆ 1938 ಆಗಸ್ಟ್ 18ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಡುಪಿ ಸಮೀಪದ ಪಾಂಗಾಳಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.<ref name="mt" /> ಮೇರ್ 1960ಡ್ ಚೆನ್ನೈದ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಡ್ ಎಂ.ಬಿ.ಬಿ.ಎಸ್. (MBBS) ಪದವಿ ಪಡೆದ್, ಪಿರ ಲಕ್ನೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜುಡ್ ಎಂ.ಡಿ. (MD) ಪದವಿ ಪಡೆದ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರೈಸಿಯೆರ್.<ref name="toipadma" /><ref>{{Cite web |title=RESUME OF |url=https://www.bmhegde.com/resume1.html |access-date=2025-06-17 |website=www.bmhegde.com}}</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == ಬೆಳ್ಳೆ ಮೋನಪ್ಪ ಹೆಗ್ಡೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಸ್ತೂರ್ಬಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರುಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೇರ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ ಬೊಕ್ಕ ಡೀನ್ ಆದ್ ವಿವಿಧ ಹುದ್ದೆಲುಡ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಾದೆರ್. 1999ಡ್ ಮೇರೆನ್ ಮಣಿಪಾಲ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಕುಲಪತಿಯಾದ್ (Vice Chancellor) ನೇಮಕ ಮಲ್ತ್, 2003 ಮುಟ್ಟ ಆ ಹುದ್ದೆಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="toipadma" />ಮೇರ್ ಝೈಡಸ್ ವೆಲ್‌ನೆಸ್ ಕಂಪೆನಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಕೂಡ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="et" />ಅಂಚನೆ, ಬಿಹಾರ ರಾಜ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸೊಸೈಟಿದ (Bihar State Health Society) ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಾದೆರ್.<ref name="bihar" />ಹೆಗ್ಡೆ [[ಮಂಗಳೂರು]] ಶಾಖೆದ ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯಾ ಭವನೊದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಕೂಡ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="bhav" /> ಮೇರ್''ಗುಣಪಡಿಸುನ ಫಲಿತಾಂಶೊದ ವಿಜ್ಞಾನೊದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'' ಪಂದ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೊನು ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತ್, ಅಯಿತ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾದ್ (Editor-in-Chief) ಸೇವೆ ಮಲ್ಪೆರ್.<ref name="jsho" /><ref name="jshobio" /> 2016 ಮುಟ್ಟ ಪಿರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಫೆಲೋ (Fellow) ಆದ್ ಇತ್ತಿನಾರ್.<ref name="nams" /> ಬಿ. ಎಂ. ಹೆಗ್ಡೆ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪಿನ ''ಮಹಾವೀರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'' ಪ್ರಶಸ್ತಿದ ಆಯ್ಕೆ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಸಮಿತಿದ (Selection Jury) ಸದಸ್ಯ ಆತೆರ್.<ref>{{cite web | url=https://theprint.in/ani-press-releases/bhagwan-mahaveer-foundation-invites-nominations-for-26th-mahaveer-awards-carrying-cash-prize-of-rs-40-lakhs-across-4-categories-2/1111621/ | title=Bhagwan Mahaveer Foundation invites nominations for 26th Mahaveer Awards carrying cash prize of Rs 40 lakhs across 4 categories | website=[[ThePrint]] | date=September 2022 }}</ref> == ಸುಳ್ಳು ವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ವಿವಾದೊಲು == ಮೇರೆನ ''ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ'' ಪನ್ಪುನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ರೋಗಿಲೆನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗ್ ಮರ್ಲೆ ತರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="quantkmj" /><ref name="hinduoped" /> ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದ ಬಹುಪಾಲು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆನ್ ಸುಳ್ಳು ವಿಜ್ಞಾನ (pseudoscience) ಪಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name="slate" /><ref name="wapo" /> 2019ಡ್ ಭಾರತೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮದ್ರಾಸ್ ಆವರಣಡ್ "Sauce of Happiness" ವಿಷಯದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊರಿಯರೆ ಆಹ್ವಾನ ಮಲ್ತೆರ್. ಆ ಸಮಯಡ್ ಸಂಶೋಧಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು ಮೇರೆನ್ "ಸುಳ್ಳು ವಿಜ್ಞಾನ ಬೊಕ್ಕ ನಕಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಲ (quackery) ಬೆಂಬಲಿಗ" ಪಂದ್ ಟೀಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಮಿತ್ತ್ ಮೇರ್ ಮಲ್ತಿನ ಟೀಕೆಲೆನ್ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ತ್, ವಿವಿಧ ರೋಗಲೆಗಾದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾದ್ ದೃಢೀಕರಣ ಆಪಿನಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಲೆನ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮಲ್ಪೆರ್ ಪಂದ್ ಆರೋಪ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="tnie" /> ಮೇರ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರ್ದು, "ವಿರೋಧ ಮಲ್ತಿನೆರ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಎಂಚಿನ ಅರಿವೆ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಉಂದು ತೊಜಾಪಾವುಂಡು" ಪಂದ್ ಪನ್ತೆರ್.<ref name="ptiprotest" /> "Change is Life" ಪನ್ಪುನ ಮೆರೆನ TEDx ಉಪನ್ಯಾಸೊನು TED ಸಂಸ್ಥೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪ್ಪು ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣೊಲು (sweeping generalizations) ಉಂಡು ಪಂದ್ ಗುರುತಿಸಾಂಡ್. ಆ ಉಪನ್ಯಾಸಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಲೆಗಾದ್ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರ ಇಜ್ಜಿನೆ ಪಂದ್ TED ಪನ್ತುಂಡು.<ref>{{Citation |title=Change is life {{!}} Dr. B M HEGDE {{!}} TEDxGlobalAcademy | date=23 May 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=wBhxIW24jaE |access-date=2023-11-24 |language=en}}</ref> ಹೆಗ್ಡೆ ಹೋಮಿಯೋಪತಿದ ಬೆಂಬಲಡ್ ಲೇಖನೊಲು ಬರೆಯಿನೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಪನ್ಯಾಸೊಲು ಕೊರ್ತಿನಾರ್. ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹುಸಿ ವಿಜ್ಞಾನ (pseudoscience) ಪಂದ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆಪುಂಡು.<ref name="PoP">{{cite book |author=Ladyman J |veditors=Pigliucci M, Boudry M |year=2013 |pages=48–49 |publisher=University of Chicago Press |chapter=Chapter 3: Towards a Demarcation of Science from Pseudoscience |title=Philosophy of Pseudoscience: Reconsidering the Demarcation Problem |quote=Yet homeopathy is a paradigmatic example of pseudoscience. It is neither simply bad science nor science fraud, but rather profoundly departs from scientific method and theories while being described as scientific by some of its adherents (often sincerely). |isbn=978-0-226-05196-3}}</ref> ಹೋಮಿಯೋಪತಿ ಕೇವಲ ''placebo'' ಪಂದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಮಲ್ಪುನಾದಲಾ, ಅದ್ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ್ ಉಂಡು; ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಬಹುಪಾಲು ಚಿಕಿತ್ಸಾಲೆ ''placebo''ಗಿಂತಲಾ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪಂದ್ ಇರ್ ವಾದ ಮಲ್ಪೆರ್.<ref name="homeo-money" /><ref name="yt" /><ref name="homeo-defense" /> == ಗ್ರಂಥೊಲು == {{div col}} * ''ಮಾನವ ದೇಹದ ವಿವೇಕ'' (2001) * ''ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಕಲಿಯದ ವಿಷಯಗಳು'' (2006) * ''ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ: ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳು'' (1995) * ''ಹೃದಯದ ಕೈಪಿಡಿ'' (2000) * ''ನೀವು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು'' (2004) * ''ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹೇಗೆ'' * ''ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ'' (2000) * ''ಸಮಗ್ರ ಜೀವನಶೈಲಿ'' * ''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣ ಕಲೆ'' {{div col end}} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == <references> <ref name="toipadma">{{cite web |title=Padma Vibhushan awardee Dr B M Hegde says award is for all doctors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/padma-vibhushan-awardee-dr-b-m-hegde-says-award-is-for-all-doctors/articleshow/80471091.cms |website=The Times of India |access-date=17 June 2025 }}</ref> <ref name="mt">{{cite web |title=Dr B M Hegde |url=https://www.manipal.edu/ |website=Manipal Academy of Higher Education |access-date=17 June 2025 }}</ref> <ref name="et">{{cite web |title=Independent Directors – Zydus Wellness |url=https://www.zyduswellness.com/ |website=Zydus Wellness |access-date=17 June 2025 }}</ref> <ref name="bihar">{{cite web |title=Bihar State Health Society Expert Committee |url=https://statehealthsocietybihar.org/ |website=State Health Society Bihar |access-date=17 June 2025 |archivedate=23 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523210949/http://statehealthsocietybihar.org/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="bhav">{{cite web |title=Bharatiya Vidya Bhavan, Mangalore |url=https://bhavanmangalore.org/ |website=Bharatiya Vidya Bhavan |access-date=17 June 2025 |archivedate=9 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160109140936/http://bhavanmangalore.org/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="jsho">{{cite web |title=Journal of the Science of Healing Outcomes |url=https://www.jsho.org/ |website=JSHO |access-date=17 June 2025 |archivedate=20 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251220015326/https://jsho.org/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="jshobio">{{cite web |title=Editor-in-Chief – Dr B M Hegde |url=https://www.jsho.org/ |website=Journal of the Science of Healing Outcomes |access-date=17 June 2025 |archivedate=20 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251220015326/https://jsho.org/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="nams">{{cite web |title=National Academy of Medical Sciences Fellows |url=https://namsindia.in/ |website=National Academy of Medical Sciences |access-date=17 June 2025 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="quantkmj">{{cite journal |title=Quantum healing: A review |journal=Kerala Medical Journal }}</ref> <ref name="hinduoped">{{cite web |title=Quantum healing article |url=https://www.thehindu.com/ |website=The Hindu }}</ref> <ref name="slate">{{cite web |title=Quantum healing is pseudoscience |url=https://slate.com/ |website=Slate }}</ref> <ref name="wapo">{{cite web |title=Quantum healing |url=https://www.washingtonpost.com/ |website=The Washington Post }}</ref> <ref name="tnie">{{cite web |title=IIT Madras lecture controversy |url=https://www.newindianexpress.com/ |website=The New Indian Express }}</ref> <ref name="ptiprotest">{{cite web |title=BM Hegde reacts to IIT Madras protest |url=https://www.ptinews.com/ |website=Press Trust of India }}</ref> <ref name="homeo-defense">{{cite web |title=Dr B M Hegde defends homeopathy |url=https://www.deccanherald.com/ |website=Deccan Herald }}</ref> <ref name="homeo-money">{{cite web |title=Homeopathy and placebo |url=https://www.bmhegde.com/ |website=Official website of Dr B M Hegde }}</ref> <ref name="yt">{{cite web |title=Dr B M Hegde on Homeopathy |url=https://www.youtube.com/ |website=YouTube }}</ref> </references> [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲದಕುಲು]] hqx3r8t7ye9oeta7lu2eez2um8tb49n 0 27654 364132 363963 2026-08-09T00:49:57Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364132 wikitext text/x-wiki '''ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೂಜ''' ಎಸ್.ಜೆ.; 6 ಆಗಸ್ಟ್ 1897 – 12 ಆಗಸ್ಟ್ 1977 ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಪಾದ್ರಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ಲೇಖಕ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆದ (1946–1950) ಸದಸ್ಯ ಆದ್ ಇತ್ತಿನಾರ್.<ref name="Parliamentofindia.nic.in">{{cite web |url=http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol1p1.htm |title=CONSTITUENT ASSEMBLY OF INDIA – Volume I |publisher=Parliament of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20160706203405/http://parliamentofindia.nic.in/ls/debates/vol1p1.htm |archive-date=6 July 2016 |url-status=dead |access-date=28 December 2017}}</ref> [[File:Jerome D'Souza 2 (1897-1977).jpg|thumb|ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೂಜ]] ==ಆರಂಭೊದ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ== ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೂಜರ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಅಂದಿನ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಮೂಲ್ಕಿ]] ಪಟ್ಟಣದ ಒಂಜಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಕುಟುಂಬೊಡು 6 ಆಗಸ್ಟ್ 1897ಡ್ ಜನನ ಆಯೆರ್. ಬುದ್ದಿವಂತಿಕೆದ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತಿನ ಕುಟುಂಬೊಡು ಬುಳೆದಿನ ಕಾರಣೊಡ್ದು, ಬಾಲ್ಯೊಡೇ ಮಸ್ತ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಲೆನು ಪೂರಾ ಕಲ್ತಿನಾರ್. ಅರೆನ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಸೇಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಗಳೂರುಡ್ ಪೂರೈಸಿಯೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣನ್ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು, ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿ, [[ತಮಿಳುನಾಡು]])ಡ್ ಮಂತೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪದವಿನ್ ಸಂಪಾದಿಸಾಯೆರ್. ಪದವಿ ಮುಗಿತ್ತಿನ ಪಿರ ಒಂಜಿ ವರ್ಷ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು, ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿಡ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪಿರ 29 ಮೇ 1921ಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಸೇರರೆ ನಿರ್ಣಯ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Fr Jerome D'Souza: A pioneering Mangalorean Jesuit |url=https://konkancatholic.com/fr-jerome-dsouza-a-pioneering-mangalorean-jesuit/ |website=KONKANCATHOLIC.COM |language=en |access-date=2025-02-14}}</ref> ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೂಜರ್ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ತರಬೇತಿನ್ ಪೂರೈಸಿನಾರ್. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನನ್ ಬೆಲ್ಜಿಯಂಡ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಪಾದ್ರಿಲೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಪಿನಾರ್. 30 ಆಗಸ್ಟ್ 1931ಡ್ ಎಂಘಿಯನ್, ಬೆಲ್ಜಿಯಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪಾದ್ರಿಯಾದ್ ಅಭಿಷೇಕ ಆಯೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Jerome D'Souza |url=https://www.constitutionofindia.net/members/jerome-dsouza-2/ |website=Constitution of India |language=en-US |access-date=2025-02-14}}</ref> ಅತ್ತಂದೆ [[ಮಂಗಳೂರು]] ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಸದಸ್ಯೆಲಾ ಆಯೆರ್. ==ತಮಿಳುನಾಡುದ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ== 1933ಡ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬತ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್ ಓದುದಿನ ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜು, ತಿರುಚಿರಾಪಳ್ಳಿಡ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಆವು ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂತೆ ಸಮಯೊದ ಅ ಕಾಲೇಜ್ದ್ ರೆಕ್ಟರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ದಿನಾರ್. ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಭಾಷಣಕಾರ ಆಪಿನ ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೋಜರ್, ಅದಗ ಅಪಗದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸರ್ ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ (ರಾಜಾಜಿ) ಯೆರ್ ಗಮನನ್ ಸೆಳೆದೆರ್. 1942ಡ್ ಅವೆರ್ನ್ ಲೊಯೊಲಾ ಕಾಲೇಜು, ಚೆನ್ನೈಗ್ (ಅದಗದ ಮದ್ರಾಸ್) ರೆಕ್ಟರ್‌ ಆದ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಆಯೆರ್. ಅನಂತರ ಕಾಲೇಜ್ದ್ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪಿನಾರ್.<ref>{{Cite news |last=Raghavan |first=Vikram |date=26 January 2020 |title=The forgotten founders of India |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/the-forgotten-founders-of-india/articleshow/73617916.cms?from=mdr |work=The Economic Times |issn=0013-0389 |access-date=28 February 2025}}</ref> ಆರ್ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯೊದ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸದಿನಾರ್. ಭಾರತೊದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೈತಲ್ಡ್ ದೇಶೊಗ್ ಸಂವಿಧಾನೊದ ರಚನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜಿ ಸಭೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಮಯೊಡ್, ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿಯೆರ್ ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೋಜರರನ ಪುದರ್‌ನ್ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಧಾನಸಭೆಗ್ ಶಿಫಾರಸು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ [[ದೆಹಲಿ]]ಡ್ ನಡೆತಿನ [[ಭಾರತ]]ದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಗ್ ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಧಾನಸಭೆದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ==ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆದ ಸದಸ್ಯ== 1946ದಿಂಚ 1950 ವರಗೆ ನಡೆತಿನ ಭಾರತೊದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಡ್, ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ನಾಯಕ ಎಚ್. ಸಿ. ಮುಖರ್ಜಿರ್ ಒಟ್ಟುದ್ ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೋಜರ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಲೆನ ಹಕ್ಕುಲೆ—ವಿಶೇಷಾದ್ ಆರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣೊದ ಹಕ್ಕುಲೆ—ಸಂವಿಧಾನದ ಮಸೂದೆಡ್ ಸಂಪೂರ್ಣಾದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಆಪುನ ಪಾಡ್ದ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಾದೆರ್. ಧರ್ಮ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ಪುನ ಹಕ್ಕು ಭಾರತೀಯ ಪೌರರೆಲ್ಲೆಗ್ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾದ್ ಸೇರೆರೆನ ಆರ್ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಾದೆರ್.<ref>{{Cite web |date=2023-08-08 |title=Pride of Kanara; True Son of India, Fr Jerome D'Souza SJ |url=https://www.jaaindia.com/news/book-release-function-%E2%80%9Cpride-kanara-true-son-india-fr-jerome-d%E2%80%99souza-sj%E2%80%9D |website=[www.jaaindia.com](http://www.jaaindia.com) |language=en |access-date=2025-02-14 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ರಾಜಕಾರಣಿ ಬುಕ್ಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ== ದೆಹಲಿ್ಡ್ ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೋಜೆರ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತೊದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ವಿಶ್ವಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವನ್ ಸಂಪಾದಿಸಾಯೆರ್. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟುದಿನ ವಿಷಯಲೆಡ್ ನೆಹರೂ ಅರೆನ ಸಲಹೆನ್ ಆದಗದಗ ಪಡೆಯೆರ್. ಅರೆನ ಭಾಷೊಣ ಕೌಶಲ್ಯನ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ನೆಹರೂ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಡ್ ಲಾ ಅರೆನ ಪಾಲುಗಾರರಾಯಿನ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Jerome D'Souza: The man who helped shape India's freedom book - Living in Faith |url=https://www.livingfaith.in/daily-reflection/jerome-dsouza-the-man-who-helped-shape-indias-freedom-book/?srsltid=AfmBOor1QRO83ZtrAMkrlEDrQnuQ6xjS_5sDJJaFD4Nhq_MDQpMRg2uS |website=[www.livingfaith.in](http://www.livingfaith.in) |language=en-US |access-date=2025-02-14}}</ref> * ಭಾರತಡ್ ಬಿಷಪ್ಲೆನ ನೇಮಕ ಮಲ್ಪುನ ವಿಷಯಡ್ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ಗ್ ಅನಗತ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ಕೊರ್ತಿತ್ತಿನ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ದ ಪಾದ್ರೊವಾಡೊ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಕೊನೆಗಾಣಿಸಾವೆರೆನ ಮಾತುಕತೆಡ್ ಆರ್ ಪಾಲುಪಡುದ್ ಇತ್ತೆರ್. * ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರೊಟ್ಟುಗು ನಡೆತಿನ ಮಾತುಕತೆಲೆಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡುದೆರ್, ಚಂದನನಗರ, ಪುದುಚೇರಿ ಅಂಚಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶೊಲೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾದ್ ಭಾರತೊಗ್ ಸೇರ್ಪಡೆ ಆಪುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತಿನಾರ್. * ನಾಲ್ ಸರ್ತಿ ಭಾರತೊದ ನಿಯೋಗದ ಸದಸ್ಯರಾದ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾಸಭೆಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದಿನಾರ್. * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬುಡ್ದು ಫ್ರೆಂಚ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಇತ್ತಿನ ಕಾರಣೊಡ್ದು, ಜಗತ್ತುದ ಹಲವಾರು ದೇಶಲೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಇತಿಹಾಸ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊರಿಯೆರೆಗ್ ಅವೆರ್ನ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಾವೊಂದುನಿನಾರ್. ==ಇಂಡಿಯನ್ ಸೋಶಿಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್== '''ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ದ''' ಸುಪೀರಿಯರ್ ಜನರಲ್‌ದ ವಿನಂತಿದ ಮೇರೆಗ್ ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೂಜರ್ ಪುಣೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪಿನಾರ್. (ಇತ್ತೆ ಸಂಸ್ಥೆ [[ನವದೆಹಲಿ]]ಡ್ ಉಂಡು.) 1951ಡ್ ''ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆ'' ಪುದರ್‌ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕನ್ ಆರಂಬ ಮಲ್ಪಿನಾರ್. ಅ ಪತ್ರಿಕೆ ಇಂದ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯೊಡ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡ್ದುಂಡು. 1951ದಿಂಚ 1956 ಮುಟ್ಟ ಅರ್ ಅ ಸಂಸ್ಥೆದ ಸುರುತ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1957ಡ್ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಸಂಘದ ಸುಪೀರಿಯರ್ ಜನರಲ್ '''ಜೀನ್-ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಜಾನ್ಸೆನ್ಸ್''' ರೆರ್ ಭಾರತೀಯ ಬೊಕ್ಕ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ವಿಷಯಲೆಗ್ ಸಹಾಯಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ್ ಅರೆನ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. 1968ಡ್ ಭಾರತೊಗ್ ತಿರುಗಿ ಬತ್ತಿನ ಪಿರ, ಲೇಖನ ಬೊಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕಲೆ ಬರೆಯೆರೆಡ್, ಉಪನ್ಯಾಸ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಠ ಮಲ್ಪೆರೆಡ್ ಅರೆನ ಅಕೇರಿದ ವರ್ಷಲೆನು ಕಳೆತೆರ್. 1977ಡ್ ಮದ್ರಾಸ್ಡ್ ನಿಧನ ಆಯೇರ್. ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೋಜರ್ ಅರೆನ ಕಾಲೊದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೆಸುಯಿಟ್ ಪಾದ್ರಿಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಆದ್ ಪರಿಗಣನೆ ಆತೇರ್. [[ಚೆನ್ನೈ]]ದ ಲೊಯೊಲಾ ಕಾಲೇಜು, [[ಚೆನ್ನೈ]] ಆವರಣೊದ ''ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ದ ಕಿಂಗ್ ಚರ್ಚ್''ಡ್ ಉಂಡು ಅರೆನ ಸಮಾಧಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಜನ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಾವೆರೆಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ==ಗೌರವ== [[File:Jerome D'Souza 1997 stamp of India.jpg|thumb|upright=1.1|1997ಡ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪಿನ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಡ್ ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೋಜ]] 1997ಡ್ ಜೆರೋಮ್ ಡಿ'ಸೋಜರ್ ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web |title=Jerome D'Souza, SJ |url=https://www.manresa-sj.org/stamps/1_DSouza.htm |website=[www.manresa-sj.org](http://www.manresa-sj.org) |access-date=2025-02-14}}</ref> ==ಕೃತಿಲು== * ''Sardar Panikkar and the Christian Missions'', ತಿರುಚಿ, 1957. * ''The Church and Civilization'', Garden City, 1967. * ''Speeches and Writings'', ಮದ್ರಾಸ್, 1972. ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲದಕುಲು]] hvvwurwiat7bhoigweuyv82x8ceg554 0 27659 364142 363960 2026-08-09T03:17:19Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364142 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ | birth_date = 8 ಫೆಬ್ರವರಿ 1924 | birth_place = [[ಬಂಟ್ವಾಳ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]], ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ<br>(ಈಗೊ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಭಾರತ) | death_date = {{Death date and age|df=y|1983|10|13|1924|02|08}} | death_place = ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ ಹೊಟೇಲ್, ಮುಂಬೈ, [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]], ಭಾರತ | education = ದಿ ಡೂನ್ ಸ್ಕೂಲ್<br>ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ | occupation = ಉದ್ಯಮಿ | years_active = 1947–1983 | organization = ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಗ್ರೂಪ್ | known_for = ಮದ್ಯ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ | boards = ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಗ್ರೂಪ್<br>ಮೈಸೂರು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಕೆಮಿಕಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್<br>ಕಿಸ್ಸಾನ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್<br>ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಕೋಕೋ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್<br>ಇಂಡಿಯನ್ ಸೀವಿಂಗ್ ಮಷೀನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ<br>ಹೋಕ್ಸ್ಟ್ ಎಜಿ<br>ಇಸ್ಮಾಕೊ<br>ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೇಂಟ್ಸ್<br>ಕ್ಯಾಡ್ಬರಿ ಇಂಡಿಯಾ<br>ಹಿಂದುಸ್ತಾನ್ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್<br>ಬುಶ್ ಬೋಕ್ ಅಲೆನ್ | children = ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯ | relatives = ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ್ ಮಲ್ಯ (ಮೊಮ್ಮಗ) }} '''ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ''' (8 ಫೆಬ್ರವರಿ 1924 – 13 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1983) ಭಾರತದ ಒಂಜಿ ಉದ್ಯಮಿಯಾದ್ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಭಾರತೊದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಗ್ರೂಪ್ದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ್. ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯೊ ಅರೆನ ಮಗೆ. ==ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ 1924ದ ಫೆಬ್ರವರಿ 8ಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಬಂಟ್ವಾಳ ಗಣಪತಿ ಮಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ದೇವಿ ಮಲ್ಯರ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲೆಡ ಕಡೆತಾರ್. ಆರ್ ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಮಾಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಕುಟುಂಬೊದರ್.<ref>{{cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2016/dec/14/the-beautiful-in-a-city-gone-askew-1548639.html|title=The beautiful in a city gone askew|work=The New Indian Express|access-date=14 December 2016}}</ref> ಕುಟುಂಬೊ ಮೂಲತಃ [[ಮಂಗಳೂರು]]ದ ಸಮೀಪದ [[ಬಂಟ್ವಾಳ]]ದವೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |first=Bhupesh |last=Bhandari |url=http://www.rediff.com/money/2005/apr/08mallya.htm |title=Vijay Mallya: Mr High Spirits |work=Rediff.com |date=8 April 2005 |access-date=17 March 2016}}</ref> ಬಾಲ್ಯೊದ ಕಾಲೊಡ್ ಅರ್ ಭಾರತದ ಅವೆತೊ ಸೈನಿಕ ಶಿಬಿರೊ ಪಟ್ಟಣೊಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತಿನ ಕಾರಣೊಡು, ಭಾರತೊದ ಪಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಲೆನ ಅನುಭವ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುಮಾರು 12 ವರ್ಷೊದ ಪಿರಾವು, ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಸೈನಿಕ ಹುದ್ದೆ ಬೊಕ್ಕ ಐಶ್ವರ್ಯೊದ ಮೂಲಕ ದಿ ಡೂನ್ ಸ್ಕೂಲ್ಡ್ ಸೇರ್ಯೆರ್. ಶಾಲೆಡ್ ವಿಠ್ಠಲ ಮಲ್ಯ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾದ್ ಮಿಂಚಿನಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಾದ್ ಅವೆತೊ ಸಲ ಡಬಲ್ ಪ್ರೊಮೋಷನ್ ಪಡದಿನಾರ್. ಶಾಲೆ ಮುಗಿತ್ ಬೊಕ್ಕ, ಅರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕಾಲೇಜು, ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಗ್ ಸೇರಾಯೆರ್. ಆ ಸಮಯೊಡ್ ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂಡಿತ್ತಿನ ಕಾರಣೊಡು ಈ ಕಾಲೇಜುದ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪದವಿ ಮುಗಿಸಾಯಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಅರೆರ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷಲೆನ ಮೀರಿನ ಅವಧಿಗ್ ಯೂರೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಗ್ ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಪ್ರಯಾಣೊದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್—ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ಡ್ ಕಲಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಆಂಗ್ಲಾಭಿಮಾನಿ—ಮಗಗ್ ಯೂರೋಪ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ವೊದ ಅನುಭವ ಕೊಡ್ಪುನ ಬಯಕೆ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯಗ್ ಪುಸ್ತಕೊದ ವಿದ್ಯೆಡ್ದು ನೇರ ಅನುಭವ ಜಾಸ್ತಿ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು ಪಂದ್ ನಂಬಿಕೆ ಇತ್ತುಂಡು. ಈ ಪ್ರಯಾಣೊದ ಸಮಯೊಡ್ ಅರ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆನೂ ಲಾ ಕಲ್ತೆರ್.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://theubgroup.com/group_information.aspx|title=UB Group|website=UB Group (official website)|access-date=17 March 2016|archive-date=6 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131206135034/http://theubgroup.com/group_information.aspx|url-status=dead}}</ref> == ಉದ್ಯಮೊದ ಜೀವನ == 1946–47ಡ್ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ದ ಷೇರುಲೆನ ಕೊರ್ಪುನೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19820731-vittal-mallya-the-industrialist-with-the-midas-touch-772013-2013-10-09 |title=Vittal Mallya: The industrialist with the Midas touch |website=India Today |date=9 October 2013 |access-date=17 March 2016}}</ref> 1947ಡ್ ಅರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಗ್ರೂಪ್ದ ಪ್ರಥಮ ಭಾರತೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ಒಂಜಿ ವರ್ಷೊದ ಬೊಕ್ಕ, ಆರ್. ಜಿ. ಎನ್. ಪ್ರೈಸ್‌ನ ಬದಲಾದ್ ಕಂಪೆನಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಾಯೆರ್. 1951ಡ್ ಅರೆರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೋವೆಲ್ ಆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೆರ್. 1952ಡ್ [[ಬೆಂಗಳೂರು]]ಗ್ ಬರ್ಪಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಿಸ್ಟಿಲರಿಲೆನ ಕೊರ್ಪುನ ಕಾರ್ಯೊ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ್ ಮುಂದುವರೆಸಾಯೆರ್. ಪೊಸ ಬ್ರೂವರೀಸ್ [[ಕೇರಳ]]ದ ಚೇರ್ತಲ, [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಹೈದರಾಬಾದ್, [[ಗೋವಾ]]ದ ಪೊಂಡಾ ಬೊಕ್ಕ [[ಬಿಹಾರ]]ದ ಹತಿದಾಹಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್. 1960ರ ದಶಕೊದ ಆರಂಭೊಡ್ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಡ್ ಇತ್ತೆರ್, ಆರ್ ಕೇರ್ಯೂ ಆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಫಿಪ್ಸನ್ ಆಂಡ್ ಕಂಪೆನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಮದ್ಯ ವಿತರಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಡ್ ನನಲ ಜಾಸ್ತಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಾಯೆರ್. 1970ರ ದಶಕೊದ ಆರಂಭೊಡ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ಸನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೂ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದೇ ಅವಧಿಡ್ ಜರ್ಮನಿದ ಹೋಕ್ಸ್ಟ್ ಎಜಿ ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಹೋಯ್‌ಸ್ಟ್ ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಇತ್ತೆದ ಅವೆಂಟಿಸ್ ಫಾರ್ಮಾ) ಸ್ಥಾಪನೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಾಯೆರ್. ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನೊದ ಕ್ಷೇತ್ರಗ್ ಪ್ರವೇಶ 1950ಡ್ ಕಿಸ್ಸಾನ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಆರಂಭ ಆಂಡ್. ಹರ್ಬರ್ಟ್ಸನ್ಸ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಅರೆನ ಡಿಪಿಸ್ ವಿಭಾಗೊನೂ ಪಡೆಯೆರ್. ಉಂದೆಡ್ದ್ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರೊ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆಡ್ ಅರೆನ ಪ್ರಭಾವ ಗಣನೀಯವಾದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ್. 1977ಡ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮದ್ಯನಿಷೇಧ ನೀತಿ ಬ್ರೂವರೀಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಿಸ್ಟಿಲರಿಲೆಗ್ ತೊಂದರೆ ಆಂಡಲಾ, ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ಭವಿಷ್ಯೊದ ದೃಷ್ಟಿನ್ ತೋರಿಸಾಯೆರ್. ಪ್ರೀಮಿಯರ್, ಜ್ಯುಪಿಟರ್, ಪಂಜಾಬ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಡೋ-ಲೋವೆನ್‌ಬ್ರೌ ಬ್ರೂವರೀಸ್, ಉದಯಪುರ, ಅಲ್ವಾರ್, ಮಿರ್‌ಗಂಜ್, ಸೆರಾಂಪೂರ್ದ ಡಿಸ್ಟಿಲರಿಲೆನ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತಾಯೆರ್. ಅಂಚನೆ ಪುದುಚೇರಿಡ್ ಹೊಸ ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯೆರ್. ಈ ಕ್ರಮೊದ ಫಲಿತಾಂಶಾದ್, ಅರೆನ ಮೋಹನ್ ಮೀಕಿನ್ನ ಮೀರ್ದ್ ಭಾರತೊದ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಯರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ಯ ಉದ್ಯಮಿಯಾದ್ ಗುರುತಾಯೆರ್. ಆರ್ ಜಮ್ಮು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಶ್ಮೀರ ಸರ್ಕಾರಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಏಕರೆ ಜಾಗೆ ಬಾಡಿಗೆನ್ ಪಡೆದು ಹಾಪ್ಸ್ ಸಸಿಲೆನ ಬೆಳೆಸುನ ನರ್ಸರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಾಯೆರ್. ಆ ಸಸಿಲೆನ ಕಾಶ್ಮೀರದ ರೈತರೆಗ್ ಕೊರ್ದು, ಉತ್ಪಾದನೆ ಪೂರ್ತಿ ತಾನೇ ಕೊರ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಬಿಯರ್ ತಯಾರಿಕೆಗ್ ಅಗತ್ಯವಾಯಿನ ಹಾಪ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಾಯೆರ್. ಹೋಕ್ಸ್ಟ್ ಎಜಿದ ಸಹಕಾರೊಡನೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೇಂಟ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಆಯೆರ್. ಕಿಸ್ಸಾನ್ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್‌ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾಲುದಾರ '''ಕ್ಯಾಡ್ಬರಿ ಷ್ವೆಪ್ಸ್''' ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಡ್ಬರಿ ಇಂಡಿಯಾದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಗ್ ಸೇರ್ದ್, ಕೆಲವು ವರ್ಷೊ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಲೆಡ್ ಹೂಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ತಿತ್ತಿನ ಸಮಯೊಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೀವಿಂಗ್ ಮಷೀನ್ ಕಂಪೆನಿ, ಮಲಯಾಳಂ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಬುಶ್ ಬೋಕ್ ಅಲೆನ್‌ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಹುದ್ದೆಲೆನ್ ವಹಿಸಾಯೆರ್. ಅರೆನ ಬಾಕಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾಧೀನೊಲೆಡ್ ಶ್ರೀರಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್ಡ್ದ್ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೈಸೂರು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋ-ಕೆಮಿಕಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್ (MEC ಬ್ಯಾಟರಿಲೆನ ತಯಾರಿಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಸ್ಥೆ) ಸೇರುದುಂಡು. 1981ಡ್ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ 10 ಬ್ರೂವರೀಸ್, 14 ಡಿಸ್ಟಿಲರೀಸ್, ಏಲ್ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರ ಕಂಪೆನಿಲು, ಆಜಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಲು, ರಡ್ಡ್ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಘಟಕಲು, ಮೂಜಿ ಔಷಧ ಕಂಪೆನಿಲು, ತಂಪು ಪಾನೀಯ ಬಾಟಲಿಂಗ್ ಘಟಕಲು, ಒಂಜಿ ಬ್ಯಾಟರಿ ಘಟಕ ಬೊಕ್ಕ ಪಲ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಉಂಡಾದ್ ಭಾರತೊದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಿಯಾದ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯೆರ್. == ವಿವಾದೊಲು == ಕೆಲ ವ್ಯವಹಾರ ಪೈಪೋಟಿದಾರೆರ್, ಮದ್ಯ ಉದ್ಯಮದ ಅನೈತಿಕ ಕ್ರಮಲೆನ ಅರ್ ಅನುಸರಿಸಾಯೆರ್ ಪಂದ್ ಆರೋಪ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name=":1" /> ವಿಶೇಷವಾದ್, ಮಾಲ್ಟೆಡ್ ಬಾರ್ಲಿಗ್ ಬದಲಾದ್ ಕರಂಬುದ ಪಾಕಡ್ದ್ ವಿಸ್ಕಿ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯೆರ್ ಪಂಡ್ ಟೀಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ವಿಧಾನೊಡನೆ ತಯಾರಾದ್ ಮದ್ಯ ಆರೋಗ್ಯಗ್ ಹಾನಿಕರ ಪಂದ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಲೂ ಉಂಡು. 1980ಡ್ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎ. ಆರ್. ಅಂತುಲೆ ಮದ್ಯ ಪೂರೈಕೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಲ್ತಿನ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಣಯಲೆ ಜತೆ ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯನ ಪುದರ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿತ್ತ್ ಪಂಡ್ ಮಾಧ್ಯಮಲೆ ವರದಿ ಮಲ್ತಿನರ್.{{citation needed|date=October 2021}} == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ಮೂಜಿ ಮದುವೆ ಆಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/delhi-times/Vijay-Mallya-The-spirit-shall-prevail/articleshow/7498023.cms|title=Vijay Mallya: The spirit shall prevail|website=The Times of India|date=20 April 2002|access-date=17 March 2016}}</ref> ಅರೆನ ಸುರುತ ಮದುವೆ ಲಲಿತಾ ರಾಮಯ್ಯ ನ ಜೊತೆ ಆಂಡ್. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಒಂಜಿ ಮಗೆ ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯ ಜನಿಸಾಯೆರ್.ಬೊಕ್ಕ, ಇತ್ತೆಲಾ ರಡ್ಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಉಂಡುಂಡಿತ್ತಿನ ವಿಚ್ಛೇದಿತೆ ಅಥಾವ ವಿಧವೆ ಒರ್ತಿನ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ/ಮದುವೆ ಆಯೆರ್. ಈ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಜೋಕುಲು ಇಜ್ಜಿ. ಮೂಜನೆ ಮದುಮೆ ಮುಂಬೈದ ಸಿಂಧಿ ಮೂಲೊದ, ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ತಿತ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ ವಸ್ತ್ರ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸೊಡುಂಡಿತ್ತಿನ ಕೈಲಾಶ್ ಅಡ್ವಾಣಿ (ಮದುಮೆದ ಬೊಕ್ಕ ರಿತು ಮಲ್ಯ) ನ ಒಟ್ಟುಗು ಆಂಡ್.<ref>{{Cite web|first=Stephen|last=David|url=https://www.indiatoday.in/magazine/supplement/story/20080414-theres-spring-in-autumn-735863-2008-04-03|title=There's spring in autumn|website=India Today|date=3 April 2008|access-date=17 March 2016}}</ref> ಇಂಚಿನ ದಂಪತಿಗ್ ಮಕ್ಕೆಲು ಇಜ್ಜಿ. ವಿಠ್ಠಲ್ ಮಲ್ಯ ಸರಳ ಜೀವನೊದ ಅಭ್ಯಾಸ ಉಂಡುಂಡಿತ್ತಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ್ ಇತ್ತೆರ್. ಮಿತವ್ಯಯ ಬೊಕ್ಕ ಆಡಂಬರರಹಿತ ಜೀವನೊಲೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಮಲ್ತಿನೆರ್. ಇಂಚಿನ ಮೌಲ್ಯಲೆನ ಮಗ ವಿಜಯ್ ಮಲ್ಯಗ್ ಕಲ್ಪುನ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತಾಯೆರ್. ಅರೆನ ಖರ್ಚುಗ್ ಕಾಸ್ ಮಿತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪುನುದ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವಂತ ಕಾರು ಪಂಡಿನ ಆಡಂಬರೊಲೆಗ್ ಅವಕಾಶ ಕೊರುಂದೆ ಈ ಮೌಲ್ಯಲೆನ ರೂಢಿಸಾಯೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [https://web.archive.org/web/20101206041637/http://kingfisherworld.com/corporate/history.aspx United Breweries History] * [https://web.archive.org/web/20140925123831/http://theubgroup.com/profile_genesis.aspx The UB Group – Genesis] [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲದಕುಲು]] 7tzbiedv6n92x0aq0djrtt0lby9xp9u 0 27665 364139 363956 2026-08-09T02:10:57Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364139 wikitext text/x-wiki '''ಬೆಳ್ಳಿಕೊತ್ ರಘುನಾಥ ಶೆಣೈ''' (3 ಜೂನ್ 1905 – 8 ಫೆಬ್ರವರಿ 1978) ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ಜ್ಞೆರ್. ಭಾರತದೊಂಜಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದಾರವಾದ (Classical Liberalism) ದ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಪಾದಕೆರ್. ಐತ ಭಾರತ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಘ (Indian Economic Association) ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೆಡ್ ಉಂಡಿತ್ತೆರ್ ಬೊಳ್ಳಿ ಮಾಂಟ್ ಪೆಲೆರಿನ್ ಸೊಸೈಟಿ ದ ಸದಸ್ಯರಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |last=Chamberlin |first=William Henry |title=India's Economic Road |url=https://fee.org/articles/indias-economic-road/}}</ref> == ಜೀವನ == ಶೆಣೈ [[ಮಂಗಳೂರು]]ದ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಡ್ ಜನ್ಮ ಪಡೆಯೆರ್. ಮೆರೆನ ಪೂರ್ವಜೆರ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಅಜಾನುರ್ ಕೈತಲ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಕೊತ್ ಗ್ರಾಮೊದಕುಲು. ಮೆರ್ ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಓದಿತ್ತೆರ್. ಆನಂತರ ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪಿನೆರ್. ಅತ್ತೆ ಜರ್ಮನ್-ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ '''ಫ್ರಿಡ್ರಿಕ್ ಹಾಯೆಕ್''' ರ ಚಿಂತನೆಲೆನ ಪ್ರಭಾವೊನ್ದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |title=B R Shenoy |url=https://indianliberals.in/bn/content/b-r-shenoy/}}</ref> 1931ಡ್ ಹಾಯೆಕ್ ಮಲ್ಪಿನ "Prices and Production" (ಬೆಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ) ಉಪನ್ಯಾಸೊಲೆನ ಕೇಳ್ದ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಚಿಂತನೆಲೆಗ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆಯೆರ್. ಅವ್ವೆ ವರ್ಸೊ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪತ್ರಿಕಾಂಡ್ ಪ್ರಕಟ ಆಯಿನ ಸುರುತ ಭಾರತೀಯರ್ ಆಯೆರ್. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನೊಡ್ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟೊಡ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತ್ತೆರ್. ಈ ಕಾರಣಂದ್ ನಾಗಪುರ ಜೈಲ್ದ್ ಬಂಧನ ಅನುಭವಿಸಿತ್ತೆರ್. ಮೇರ್ '''ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಮಾಳವೀಯ'''ರೆನ ಪ್ರಭಾವೊನ್ದಿತ್ತೆರ್. ಶೆಣೈ ವಾಡಿಯಾ ಕಾಲೇಜು (ಪುಣೆ), ಸಿಲೋನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗುಜರಾತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್ಡ್ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಸಿಲೋನ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಕಮಿಷನ್, ಸಿಲೋನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF) ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್. ನಂತರ ದೆಹಲಿಡ್ "Economic Research Centre" ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನ, ಭಾರತಡ್ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದಾರವಾದ ಚಿಂತನೆಲೆನ ಪ್ರಸಾರ ಮಲ್ತಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|title=India's Great Free-Market Economist|url=https://mises.org/mises-daily/indias-great-free-market-economist}}</ref> == ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆ == 1946ಡ್ ಶೆಣೈ "Sterling Balances of Reserve Bank of India"(ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್ ಶಿಲ್ಕುಗಳು) ಪಂದ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೃತಿ ಬರೆಯೆರ್. ಈ ಕೃತಿಡ್ ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ ಕಾಲೊದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಸಂಗ್ರಹದ ನಿಜ ಮೌಲ್ಯೊನ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಆಂಡ್ ಪರಿಗಣನೆ ಉಂಡು.<ref>{{Cite web|title=The unheeded lesson from BR Shenoy|url=https://www.financialexpress.com/archive/the-unheeded-lesson-from-br-shenoy/1278218/}}</ref> 1955ಡ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅರೆನ ರಡ್ಡನೇ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಲ್ಪರೆ ರಚನೆ ಆಯಿನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗ್ ಸದಸ್ಯರೆಡ್ ನೇಮಕ ಆಯೆರ್. ಅದಗ ಶೆಣೈ ಒರಿಯೇ ಯೋಜನೆ ವಿರುದ್ದ "Note of Dissent"(ಭಿನ್ನಮತದ ಟಿಪ್ಪಣಿ) ಪೆರ್ದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಾದ್ ಇತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|title=India's Great Free-Market Economist|url=https://mises.org/mises-daily/indias-great-free-market-economist}}</ref> ಮೆರನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೊ ವೇಗದ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗ್ ಬೋಡಾಯಿನ ಕಾಸ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒದಗಿಸರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆಪುನ ಇಜ್ಜಿ. ಸರ್ಕಾರೊದ ಅತಿಯಾಯಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಬೆಲೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸರಕು ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಡುಮಲ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್ ಐರ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊರ್ಪಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಆಮದು ಬದಲಾವಣೆ ನೀತಿ (Import Substitution), ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Licence Raj) ಬೊಕ್ಕ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಯೋಜನೆಗ್ ಐರ್ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತೆರ್. ಪರವಾನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು ಪಂಡ್ ಐರ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಂದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|title=Note of Dissent on the Memorandum of the Panel of Economists|url=https://indiapolicy.org/debate/Notes/shenoy.PDF|accessdate=2026-08-01|archivedate=2024-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223172344/https://www.indiapolicy.org/debate/Notes/shenoy.PDF|url-status=dead}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಶೆಣೈ ಅರೆನ ಮಗಳ್ '''ಸುಧಾ ಆರ್. ಶೆಣೈ''' ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್. ಆರ್ ಲಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದಾರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಿಂತನೆಲೆನ ಅನುಸರಿಸಿದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|title=Sudha R. Shenoy|url=https://indianliberals.in/content/sudha-r-shenoy/}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * https://www.cobdencentre.org/2011/11/20-years-since-indias-economic-reforms/ * https://web.archive.org/web/20071021180101/http://www.ccsindia.org/ccsindia/people_brs_shenoy.htm {{DEFAULTSORT:ಶೆಣೊಯ್, ಬೆಳ್ಳಿಕೊತ್ ರಘುನಾಥ}} [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲದಕುಲು]] 22nmbhts0v236vi95zguxi08ehtjt1k 0 27694 364150 363887 2026-08-09T07:07:06Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 364150 wikitext text/x-wiki '''ರಾಂಚಿ''' ನಮ ದೇಸೊದ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಧಾರೊಡು ಮಾಮಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆ ಆದುಂಡು. ರಾಂಚಿ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಚಳುವಳಿದ ಕೇಂದ್ರಲಾ ಆದಿತ್ಂಡ್. ಪನ್ನಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಹಾರ, ಉತ್ತರ ಒಡಿಶಾ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಲದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗೊ ಬೊಕ್ಕ ಇತ್ತೆದ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಮೂಡಾಯಿ ಬಾಗೊಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯೊ ಬೋಡು ಪನ್ಪಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಈ ಚಳುವಳಿಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web | url=http://www.country-studies.com/india/jharkhand-movement.html | archive-url=https://web.archive.org/web/20050318181629/http://www.country-studies.com/india/jharkhand-movement.html | url-status=dead | archive-date=2005-03-18 | title=Jharkhand Movement | publisher= Country Studies | access-date=2009-05-07}}</ref> ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ೧೫ನೇ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಬಿಹಾರದ ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ ಬೊಕ್ಕ ಸಂತಾಲ್ ಪರಗಣ ವಿಭಾಗೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್‌ದ ಅಡಿಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಯಿನ ನೂರು ನಗರೊಲೆಡ್ ರಾಂಚಿಲಾ ಒಂಜಿ.<ref>{{cite news|title=Only 98 cities instead of 100 announced: All questions answered about the smart cities project|url=http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html|access-date=2017-03-14|work=Firstpost|date=2015-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170119003746/http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html|archive-date=19 January 2017|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> ರಾಂಚಿ ಜಿಲ್ಲೆದೊರ್ಮೆ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬರಿಟ್ ಇಪ್ಪುನ ಅರ್ಬಿಡ್ದಾವರ ರಾಂಚಿಗ್ ಅರ್ಬಿದ ಪೇಂಟೆ- ಜಲಪಾತದ ನಗರ ಪನ್ಪಿ ಪುಗರ್ತೆ ಉಂಡು. ಎಚ್ಚ ಪುದರ್ ಪೋತಿನ ಅರ್ಬಿಲು ಪನ್ನಗ, ಹಿಂದ್ರೂ, ದಸ್ಸಾಮ್, ಜೋನಾ ಸೀತಾ.<ref>{{cite web |title=Which city is known as the City of Waterfalls in India? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/travel/destinations/which-city-is-known-as-the-city-of-waterfalls-in-india/articleshow/126449440.cms |website=timesofindia.indiatimes.com |publisher=TOI |access-date=4 August 2026}}</ref> ಅಂಚನೆ ರಾಂಚಿಡ್ ೧೭ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಕಟ್ಟಾದಿನ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲ ಉಂಡು. ==ಪುದರ್== ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರಾಯಿನ ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ರಾಯೆರ್ ಬರೆತಿನ 'ದಿ ಮುಂಡಾಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಕಂಟ್ರಿ' ಬೂಕುಡು, ಈ ನಗರದ ಪುದರ್ 'ಅರಾಂಚಿ' ಪನ್ಪಿನ ಮುಂಡಾರಿ ಪದೊರ್ದು ಬೈದ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಬರೆತೆರ್. ಅರಾಂಚಿ ಪಂಡ ಕಂಜಿ-ಕೈಕಂಜಿಲೆನ್ ಗಿಡಪರ ಗಲಸುನ ಎಲ್ಯ ಕೋಲು. ನನ ಕೆಲವೆರ್ ಅರಾಂಚಿ ಪಂಡ ವಾರೊಗು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ನಡಪುನ ಸಂತೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref>{{Cite book|last=Roy|first=Sarat Chandra|title=The Mundas and Their Country|publisher=Jogendra Nath Sarkar at City Book Society|year=1912|location= Calcutta.|pages=142–143 |url=https://books.google.com/books?id=xzIkAAAAMAAJ }} [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.215493/page/n176/ Alt URL]</ref> ನನೊಂಜಿ ಕತೆತ ಪ್ರಕಾರೊಡು, ರಾಂಚಿದ ಪುದರ್ ಪಹಾರಿ ಮಂದಿರದ ಕೈತಲ್ ಜಾಸ್ತಿ ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕೊಂದಿತ್ತಿನ 'ರಿಚಿ' ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಕಿರ್ದ್ ಬೈದ್ಂಡ್. ಮುಂಡಾರಿ ಬಾಸೆಡ್ 'ರಿಚಿ' ಪಂಡ ಕಪ್ಪು ಗಿಡು ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ರಾಂಚಿ ನಗರದ ಇತ್ತೆದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆಯಾಯಿನ ಪಹಾರಿ ಮಂದಿರೊನು 'ರಿಚಿ ಬುರು' - ಪಂಡ ಗಿಡುಕ್ಲೆನ ಗುಡ್ಡೆ ಪಂದ್ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{Cite book|title=Sylvan tales : stories from the Munda country|last=Samar|first=Bosu Mullick|isbn=9789384465056|location=Kolkata, India|publisher=Adivaani|oclc=935915532|year = 2015}}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಥಾಮಸ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ 'ಅರ್ಚಿ' (ಒರಾಂವ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗ್ರಾಮ) ಪನ್ಪಿನ ಊರುನು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗ್ಪುರಿ ಬಾಸೆಡ್ ಅರ್ಚಿ ಪಂಡ ಬೆದ್ರ್‌ದ ಕಾಡ್ (ಬೊಂಬುದ ಕಾಡ್) ಪಂದ್ ಅರ್ಥ. ವಿಲ್ಕಿನ್‌ಸನ್‌ನ ಬಾಯಿಡ್ ಆರ್ಚಿ ರಾಂಚಿ ಆಂಡ್. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಿಶುನ್‌ಪುರ ಗ್ರಾಮನ್ ರಾಚಿ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೨೭ ಮುಟ್ಟ, ಈ ಜಾಗೆನ್ ರಾಚಿ ಪಂದೇ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕಮಿಷನರ್ ಥಾಮಸ್ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ಆ ಜಾಗೆಡ್ 'ಬಡಾ ತಾಲಾಬ್' ನ್ ಕಟ್ಟುನ ಮೂಲಕ ರಿಚಿ ಬುರುದ ಗುಡ್ಡೆದ ಅಡಿಭಾಗೊಡು ಈ ನಗರ ಸುರುವಾಂಡ್.<ref name="focusmagazine">{{cite web|url=https://www.focusmagazine.in/1800s-when-british-developed-ranchi-as-summer-capital/|title=1800s: When British Developed Ranchi As Summer Capital|website=focusmagazine|date=13 August 2018|access-date=16 January 2020|archive-date=21 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521213241/https://www.focusmagazine.in/1800s-when-british-developed-ranchi-as-summer-capital/|url-status=dead}}</ref><ref>Cultural Configuration of Ranchi, Lalita Prasad Vidyarthi, Rajendra Behari Lal, India. Planning Commission. Research Programmes Committee, 1969, p. 306.</ref><ref>Journal and Proceedings of the Asiatic Society Of Bengal, Volume 4, No. 11, 1927, "The Etymology of Ranchi", p. 601.</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಾಲೊಡು, ಇತ್ತೆದ ರಾಂಚಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೈತಲ್ದ ಪರಗಣಲೆಗ್ ಸಮ ಆಪಿನ ಈ ಪ್ರದೇಸೊ, ಮುಂಡಾ ಬೊಕ್ಕ ಒರಾಂವ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಕುಲೆನ ಕೈಟ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ, ಈ ಜಾಗೆನ್ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ 'ಕಾಡ್‌ದ ಪ್ರದೇಸೊ' ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಭಾರತೊಡು ಈ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಸೊಗು ನೇರವಾದ್ ಒವ್ವೇ ಅರಸು ವಂಶೊದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ತಿಜಿ. ಮಹಾಭಾರತದ ಕಾಲೊಡು ರಾಜಗೃಹದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಯಿನ ಜರಾಸಂಧಗ್ ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ದುಂಬಗ್, ಇಡೀ ದೇಶೊನು ಒಡಿಶಾ ಮುಟ್ಟ ಗೆಂದಿನ ಮಗಧದ ಮಹಾಪದ್ಮನಂದ ಅಗ್ರಸೇನ ಅರಸುಗು ಈ ಜಾಗೆದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂತೆ ಆಡಳಿತದ ಅಧಿಕಾರ ಇತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web |title=EARLY HISTORY |url=https://www.ranchimunicipal.com/Other_Pages.aspx?wid=City_History |website=ranchimunicipal.com |publisher=IT SECTION, RMC |access-date=4 August 2026}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ 10ನೇ ವರ್ಸಾಂತ್ಯೊ]] 5j9bxz1r7swbrg10ak8hmdkbkc0jqbb 0 27705 364151 364003 2026-08-09T07:07:50Z Mahaveer Indra 1023 added [[Category:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 364151 wikitext text/x-wiki '''ಇಂಫಾಲ್''' ಭಾರತದ [[ಮಣಿಪುರ]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. ಮಣಿಪುರದ ದುಂಬುದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಂಗ್ಲಾ ಅರಮನೆ ಬುಕ್ಕ ಕೋಟೆದ ಒರಿದಿನ ಬಾಗೊಲು ಈ ಪೇಂಟೆದ ಉಲಾಯಿಡ್ ಉಂಡು. ಈ ಪೇಂಟೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಇಂಫಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಪರಡ್‌ದ್ ಉಂಡು. ವಸತಿ ಬೊಕ್ಕ ನಗರ ವ್ಯವಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ 'ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್ ಮಿಷನ್'ಗ್ ಇಂಫಾಲನ್ ಅಜತ್‌ದೆರ್.<ref>{{Cite web|title=Imphal Smart City Limited|url=http://imphalsmartcitylimited.com/|access-date=16 October 2020|language=en-US|archive-date=1 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160831/http://imphalsmartcitylimited.com/|url-status=live}}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿನ ಇಂಫಾಲ್, ನೇಕಾರಿಕೆ, ಪಿತ್ತಾಳೆದ ವಸ್ತುಲು, ಕಂಚಿದ ವಸ್ತುಲು ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪಡೆದ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web |date=13 November 2023 |title=Imphal {{!}} Manipur, Battle of Imphal, WWII {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Imphal |access-date=19 November 2023 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ಇಂಫಾಲ್ ಉಪಭಾಷೆ ಮೈತೇಯಿ ಭಾಷೆದ ಉಪಭಾಷೆಯಾದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಪ್ರದೇಶಡ್ ಜನಕುಲು ನೆನ್ನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.<ref name=":Springer_Imphal_dialect">{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=SUp3EAAAQBAJ&pg=PA698&dq=imphal+dialect&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjb-o6Gg7eVAxXCd2wGHWMLAmIQ6AF6BAgMEAM#v=onepage&q=imphal%20dialect&f=false|title=Advanced Machine Intelligence and Signal Processing|last=Gupta|first=Deepak|last2=Sambyo|first2=Koj|last3=Prasad|first3=Mukesh|last4=Agarwal|first4=Sonali|date=2022-06-25|publisher=Springer Nature|isbn=978-981-19-0840-8|pages=698|language=en|quote=the Imphal dialect is considered to be the standard one as it is spoken in the capital city, Imphal ...}}</ref> ರಡ್ಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪೊರ್ತುಡು ಇಂಫಾಲ್ ಲಡಾಯಿಡ್ ಪೊರ್ಂಬಾಟ ಮಲ್ತಿನ ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕೆರೆನ ನೆನಪುಗು, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆತ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ-ಕ್ಲಾಸ್ ಸ್ಟೆಲ್ತ್ ಗೈಡೆಡ್ ಮಿಸೈಲ್ ಡೆಸ್ಟ್ರಾಯರ್ ದ ಮೂಜನೇ ಹಡಗ್‌ಗ್ 'ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಇಂಫಾಲ್' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ದುಂಬು ಖಾಬಾ ಅರಸು ಮನೆತನದ ಅರಸೆರ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ ನಿಂಗ್ಥೌಜಾ ರಾಜವಂಶ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಅರಸುವಂಸೊದ ಸುರುತ ಅರಸೆ ನೊಂಗ್ಡಾ ಲೈರೆನ್ ಪಖಾಂಗ್ಬ ಪಂಡ್ದ್. ನಿಂಗ್ಥೌಜಾ ವಂಶ ಬೇಗನೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಯುದ್ಧಡ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಾಂಡ್. ರಾಜ ಖಗೆಂಬಾ ಬೊಕ್ಕ ಆಯನ ಮಗೆ ಖುಂಜಾವೋಬಾ, ಇತ್ತೆ ಇಪ್ಪುನ ಕಾಂಗ್ಲಾ ಅರಮನೆನ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಆಂಡ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮಣಿಪುರ ಯುದ್ಧದ ಪೊರ್ತುಡು ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಈ ಅರಮನೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಹಾರಾಜ ಭಾಗ್ಯಚಂದ್ರೆರೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲಡ್, ಬರ್ಮಾ ದೇಶದಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಂಡಲಾ, ಮಹಾರಾಜ ಗಂಭೀರ್ ಸಿಂಗ್‌ರೆನ ಸಹಾಯರ್ದಾತ್ರ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಒರಿಂಡ್. ೧೮೯೧ ನೇ ಇಸವಿ ಮುಟ್ಟ ಇಂಫಾಲ್ ಶಾಂತಿಯುತವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಆಂಡ ಅವ್ವೇ ಪೊರ್ತುಗು ರಾಜಮನೆತನದ ಉಲಯಿ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯೊಲು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಕ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಜೆ.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಕ್ವಿಂಟನ್ ಪನ್ಪಿನಾಯನ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್, ಆಂಡ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನನಲಾ ಹಾಳಾದ್, ಸೇನಾಪತಿ ಟಿಕೇಂದ್ರಜಿತ್‌ಗ್ ಪಾಸಿ ಪಾಡಿಯೆರ್. ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆನ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ನಡವಳಿಕೆ ಜನಕುಲೆಗ್ ಕೋಪ ಬರ್ಪಂಡ್. ನೆತ್ತ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ೧೮೯೧ ಡ್ ಆಂಗ್ಲೋ-ಮಣಿಪುರ ಯುದ್ಧ ನಡತ್ಂಡ್. ನೆಟ್ಟ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಗೆಂದ್ಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.iloveindia.com/travel/imphal/history-of-imphal.html|title=History of Imphal - Imphal History|website=iloveindia.com|access-date=22 February 2020|archive-date=22 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222111052/https://www.iloveindia.com/travel/imphal/history-of-imphal.html|url-status=live}}</ref> ರಡ್ಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪೊರ್ತುಡು, ೧೯೪೪ ದ ಮಾರ್ಚ್ ಬೊಕ್ಕ ಜುಲೈ ತಿಂಗೊಲುದ ನಡುಟು ಇಂಫಾಲ್ ಕದನ ನಡತ್ಂಡ್. ಮಿತ್ರಪಡೆನ್ ನಾಶ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ಮಿತ್ತ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಜಪಾನ್‌ದಕ್ಲು ಇಂಫಾಲದ ಮಿತ್ತ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ತ್‌ದಿತ್ತೆರ್, ಆಂಡ ಅಕುಲು ಸೋತ್‌ದ್ ಪಿರ ಪೋವೊಡಾಯಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ದಾಳಿದ ಬೊಕ್ಕ, ಇಂಫಾಲ್‌ದ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಯಕಟ್ಟ್ ದ ಜಾಗದ ಮಹತ್ವ ಬ್ರಿಟೀಷೆರೆಗ್ ಅರ್ಥ ಆಂಡ್.<ref>{{cite web |title=Imphal and Kohima |url=http://www.nam.ac.uk/exhibitions/online-exhibitions/britains-greatest-battles/imphal-kohima |work=Britain's Greatest Battles |publisher=[[National Army Museum]] |access-date=9 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150207003427/http://www.nam.ac.uk/exhibitions/online-exhibitions/britains-greatest-battles/imphal-kohima|archive-date=7 February 2015}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕ == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಲು]] holn8wfgezhqgm0yh7jjlzv2bex7iru 0 27715 364130 364111 2026-08-09T00:18:51Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 364130 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ಕೇರಳ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊ | native_name = | image_name = Kerala Veterinary and Animal Sciences University 05922.JPG | image_size = | image_alt = | caption = | latin_name = | motto = | mottoeng = ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ ಬರ್ಪಿನ ಆಲೋಚನೆಲು | established = 12 ಜೂನ್ 2010 | closed = | type = ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊ | affiliation = | endowment = | budget = | officer_in_charge = | chairman = | chancellor = ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ್ | president = | vice-president = | superintendent = | provost = | vice_chancellor = ಡಾ. ಎಂ. ಆರ್. ಶಶೀಂದ್ರನಾಥ್ | rector = | principal = | dean = | director = | head_label = | head = | academic_staff = | administrative_staff = | students = | undergrad = | postgrad = | doctoral = | other = | city = ಪೂಕ್ಕೋಡ್ | state = | province = ವಯನಾಡು ಜಿಲ್ಲೆ | country = [[ಭಾರತ]] | coor = | campus = ಗ್ರಾಮೀಣ | former_names = | free_label = | free = | colors = | colours = | athletics = | sports = | nickname = | mascot = | affiliations = | website = [[http://www.kvasu.ac.in/|kvasu.ac.in]] | logo = | footnotes = }} "ಕೇರಳ ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊ" ಕೇರಳದ ವಯನಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೂಕೋಡ್ ಡ್ ಉಂಡು. ಕೇರಳ ಸರಕಾರೊದ ಅಡಿಟ್ 2010ಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ 2013ಟ್ಟ್ 'ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆನ ಜಾಲಬಂಧ'ಗ್ ಸೇರುಂಡು, ಉಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆನ ಜಾಗತಿಕ ಜಾಲತಾಣ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mathrubhumi.com/palakkad/news/2308539-local_news-alanalloor-%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |title=മാതൃഭൂമി വാർത്ത ശേഖരിച്ചത്: 2013 മെയ് 30 |access-date=2013-06-11 |archive-date=2013-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530134445/http://www.mathrubhumi.com/palakkad/news/2308539-local_news-alanalloor-%E0%B4%85%E0%B4%B2%E0%B4%A8%E0%B4%B2%E0%B5%8D%E0%B4%B2%E0%B5%82%E0%B4%B0%E0%B5%8D%E2%80%8D.html |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಟ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುನ ತಿರುವಿಜಂಕುನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಪನ್ಪಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಕೊರ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/130601/news-current-affairs/article/livestock-centre-alanallur-achieves-rare-feat |title=Archive copy |accessdate=2026-08-08 |archivedate=2024-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240113102835/https://www.deccanchronicle.com/130601/news-current-affairs/article/livestock-centre-alanallur-achieves-rare-feat |url-status=dead }}</ref> ==ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಡಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಂಸ್ಥೆಲು== # ಕೇರಳ ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಮಣ್ಣುತಿ # ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾಲೇಜು, ಪೂಕೋಡ್ # ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ವೆಟರ್ನರಿ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಕಾಲೇಜು ಆಫ್ ವೆಟರ್ನರಿ ಅಂಡ್ ಅನಿಮಲ್ ಸೈನ್ಸ್, ಪೂಕೋಡ್ # ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಡೈರಿ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಮಣ್ಣುತಿ # ಸೂಚನಾತ್ಮಕ ಫಾರ್ಮ್ಸ್, ಪೂಕೊಡ್ # ಜಾನುವಾರು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ತಿರುವಳಂಕುನ್ನು, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ # ಬೇಸ್ ಫಾರಂ, ಕೊಳಲಮೇಡು, ಇಡುಕ್ಕಿ # ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಪೂಕೋಡ್ # ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಬಾತುಕೋಳಿ ಫಾರ್ಮ್, ಮಣ್ಣುತಿ. # ಹಂದಿ ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ, ಮನ್ಮೂಟಿ. # ಮೇಕೆ ಕುರಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ, ಮಣ್ಣುತಿ. # ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾನುವಾರು ಬಂಜೆತನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಕೊಜಿಕೋಡ್. # ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪಶುಸಕಾಸು ಕೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಮೇವು ಸಂಶೋಧನಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ, ಮಣ್ಣುತಿ. # ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕುರಿತು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸಮಗ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆ, ಮಣ್ಣುತಿ. # ಕೋಳಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸುಧಾರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಮಣ್ಣುತಿ. # ಪ್ರಾಣಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಡ್ ಸುಧಾರಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಮಣ್ಣುತಿ. # ಮಾಸ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕ, ಮನುತಿ. # ಡೈರಿ ಪ್ರೊಸೆಸಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಂಟ್, ಮಣ್ಣುಟಿ. # ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಕೊಕ್ಕಲಾಯಿ, ತ್ರಿಶೂರು. # ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಮನುತಿ. # ಜಾನುವಾರು ತಳಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ, ತುಂಬುರ್ಮುಜಿ. ==ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣೊ == {{commons category|Kerala Veterinary and Animal Sciences University}} * [http://www.kvasu.ac.in/ Home page of KVASU] ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== [[ವರ್ಗೊ:ಕೇರಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾಸ ೨೦೨೬ ]] 987d7jhcws3ttv6xmts3poh2z8mmhlj 0 27717 364126 2026-08-08T12:21:57Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ಬರವು 364126 wikitext text/x-wiki '''ಇರಾಕ್''' ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಇರಾಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ಬಡಕಾಯಿಡ್ ಟರ್ಕಿ, ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಮೂಡಾಯಿಡ್ ಇರಾನ್, ಪಡ್ಡಾಯಿಡ್ ಸಿರಿಯಾ, ಆಗ್ನೇಯೊಡು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುವೈಟ್, ನೈಋತ್ಯೊಡು ಜೋರ್ಡಾನ್ ದೇಶೊಲು ಉಂಡು. ೪೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಇರಾಕ್ ಜಗತ್‌ಡ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡು ೩೫ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಇರಾಕ್‌ದ ಒಟ್ಟು ಇಸ್ತೀರ್ನೊ ೪೩೮,೩೧೭ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್. ಇಸ್ತೀರ್ನೊನು ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ ಇರಾಕ್ ಜಗತ್‌ಡ್ ೫೮ನೇ ಸಾನೊಡು ಉಂಡು. ಬಾಗ್ದಾದ್ ನಗರ ಇರಾಕ್‌ದ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು. ಇರಾಕ್‌ಡ್ ಅರಬ್ಬೆರ್, ಕುರ್ದ್ ಲು, ತುರ್ಕಮೆನ್ ಲು, ಯಜೀದಿಲು, ಅಸಿರಿಯನ್ ಲು, ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಲು, ಮಂಡೀಯನ್ ಲು, ಪರ್ಷಿಯನ್ ಲು ಬೊಕ್ಕ ಶಬಾಕಿಲು ವಾಸಿಸೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಹೆಚ್ಚಿನ ಇರಾಕಿಯೆರ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ದರ್ಮೊನು ಪಾಲಿಸಾವೆರ್. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ, ಯಜಿದಿಸಂ, ಜೊರಾಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಧರ್ಮ, ಮ್ಯಾಂಡೈಸಂ, ಯಾರ್ಸಾನಿಸಂ ಬೊಕ್ಕ ಜುದಾಯಿಸಂ ದರ್ಮೊಲು ಇರಾಕ್‌ದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ದರ್ಮೊಲು ಆದು ಉಂಡು. ಇರಾಕ್ ದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಲು ಅರೇಬಿಕ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುರ್ದಿಷ್. ಉಂದು ಬುಡಿಂಡ ಬೇತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತೊಲೆಡ್ ಅಸಿರಿಯನ್, ಟರ್ಕಿಶ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಜನೊಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್. ಇರಾಕ್‌ದ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುಫ್ರೆಟಿಸ್ ಸುದೆಕುಲೆನ ನಡುಟು ಇತ್ತಿನ ಫಲವತ್ತಾಯಿನ ಜಾಗೆನ್ 'ಮೆಸಪೊಟೊನಿಯಾ' ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಸುಮೇರ್, ಅಕ್ಕಾಡ್, ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಸಿರಿಯಾದಂಚಿನ ಪಿರಾಕ್‌ದ ನಗರೊಲು, ನಾಗರಿಕತೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಲು ಉದಿತ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮೆಸಪೊಟೊನಿಯಾಗ್ 'ನಾಗರಿಕತೆದ ತೊಟ್ಟಿಲ್' ಪಂಡ್‌ದ್ ಪುದರ್ ಇತ್ಂಡ್. ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ, ಗಣಿತ, ನೌಕಾಯಾನ, ಸಮಯದ ಲೆಕ್ಕ, ಬರೆಪಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಚಕ್ರ, ಪಾಯಿದ ದೋಣಿ, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಾನೂನುದ ನಿಯಮೊಲು- ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಾಮಲ್ಲ ಇಸಯೊಲು ಮಾತ ಮುಲ್ಪ ಪುಟ್ಟ್ಉದು ಲೋಕೊರ್ಮೆ ಪಗರಿಂಡ್. ಏಳನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಮೆಸೊಪೊಟೇಮಿಯಾನ್ ಅರಬ್ ಅರಸುಲು ಗೆಂದಿಯೆರ್. ಐಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ, ಅಬ್ಬಾಸಿಡ್ ಖಿಲಾಫತ್‌ದ ಮಲ್ಲ ನಗರವಾದ್ ಬದಲಾಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಬಾಗ್ದಾದ್ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಬುಳೆಂಡ್. 1258ದ ಪೊರ್ತುಡ್ ಮಂಗೋಲೆರ್ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ದ ಮಿತ್ ದಾಳಿ ಮಲ್ತ್ ನಾಶ ಮಲ್ತಿನ ಬೊಕ್ಕ, ಇರಾಕ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ವಶೊಗು ಪೋಂಡ್. 16ನೇ ಶತಮಾನಡ್ದ್ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮುಟ್ಟ ಈ ಜಾಗೆ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ತುರ್ಕೆ ಅರಸುಲೆನ ಕೈಕ್ ಬತ್‌ಂಡ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಇರಾಕ್‌ಡ್ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಘರ್ಷದ ಅವಧಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಮಹತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಲು ತೋಜುದು ಬತ್ತ. ಸುರುತ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ಕಡೆಮುಟ್ಟ ಉಂದು ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಒಂಜಿ ಭಾಗವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1921ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಇರಾಕ್ ನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ 1932ಡ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಇರಾಕ್ ರಾಜ್ಯೊನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1958ಡ್ ಒಂಜಿ ದಂಗೆದ ನಂತರ, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾದ್ ಉದಿತ್ ಬತ್ಂಡ್. eig3trjvzsosogni0ysf8w35a5328t1 0 27718 364127 2026-08-08T13:17:39Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364127 wikitext text/x-wiki == ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಬೀಚ್ == [[ಫೈಲ್:Alleppey_beach.jpg|thumb|Sunset at Alleppey beach]] ಅಲಪ್ಪುಜಾ ಬೀಚ್ ಪಂಡ ಅಲಪ್ಪುಜಾ ಊರುಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಬೀಚ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳೊ]]ಡು ಒಂಜಿ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣ.ಬೀಚ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಪಿರಾಕ್ ದ ಪಿಯರ್ ಉಂಡು ಉಂದು 150 ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪಿರಾಕ್ ದ ಸಮುದ್ರೊಗು ವಿಸ್ತಾರವಾದುಂಡು<ref>https://www.keralatourism.org/destination/alappuzha-beach/60/</ref>. ಅಲಪ್ಪುಜಾ ಬೀಚ್ ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ ಅಲಪ್ಪುಜಾ ಬೀಚ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್,ಸ್ಯಾಂಡ್ ಆರ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಮಸ್ತ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಆಯೋಜಿಸವುಂಡು. <ref>https://www.dtpcalappuzha.com/destination/alappuzha-beach</ref> === ಅವಲೋಕನ === [[ಫೈಲ್:INFACT_81_Fast_Attack_Craft.jpg|thumb|Decommissioned INFACT 81 Fast Attack Craft of Indian Navy at Alappuzha Beach]] ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಬೀಚ್ ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಊರುಡು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. [[ಕಡಲ್‍|ಕಡಲ]]ತೀರೊಗು ಸಮೀಪೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಲೈಟ್ ಹೌಸ್.ಕಡಲತೀರೊಗು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಊರುದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ದ್ ಪೋವೊಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಎತ್ತರದ ಹೆದ್ದಾರಿ ಕಡಲತೀರೊದ ಬರಿಟ್ ಅಲಪ್ಪುಜಾ ಬೈಪಾಸ್ ದ ಭಾಗವಾದ್ ಪೋದು ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಸೌಂದರ್ಯೊನು ಕಾಪಾಡ್ಂಡು.ಒಂಟೆ ಸಫಾರಿಲು ಕಡಲತೀರೊಡು ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಸುರು ಆಂಡ್ ಆಂಡ ಅಧಿಕಾರಿಲು ಅಯಿನ್ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಬೀಚ್ ಡ್ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆದ INFACT 81 ಫಾಸ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ನ್ ಡಿಕಮಿಷನ್ ಮಲ್ತೆರ್ == ಅಲಪ್ಪುಜಾ ಬೀಚ್ ಡ್ ನಡತಿನ ಘಟನೆಲು == ಅಲಪ್ಪುಝಾ ಬೀಚ್ ಪರ್ಬ ಪಂಡ ಪೊಸ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆದ ಭಾಗವಾದ್ ಆಯೋಜಿಸಾಯಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಉಂದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊದ ರೂಪೊಡು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುಂಡು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಸಾವಿರಾರು ಜನಕುಲು ಒಟ್ಟು ಸೇರುವೆರ್ ಬೇತೆ ಜಿಲ್ಲೆಡ್ದ್ ಲಾ ಸೇರ್ದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ಕೇರಳದ ಸುರೂತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರಳು ಕಲಾ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 26-2015 ರಂದು ಅಲಪ್ಪುಜ ಕಡಲತೀರ್ಡ್ ನಡೆತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಡು ಮಸ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರಳು ಕಲಾವಿದೆರ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆಪ್ಪೆ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಜಂಟಿಯಾದ್ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊನು ಆಯೋಜಿಸಯೆರ್<ref>https://www.thehindu.com/news/national/kerala/alappuzha-beach-to-host-sand-art-festival-in-april/article7020264.ece</ref>. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> 66vaptd5x069f9c89wbgfko4om1ajuv 0 27719 364128 2026-08-08T13:36:50Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364128 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Kerala_-_Sentinel_Falls_(15784346247).jpg|thumb|Kerala - Sentinel Falls (15784346247)]] ಸೂಚಿಪಾರ ಜಲಪಾತ ಸೆಂಟಿನೆಲ್ ರಾಕ್ ಜಲಪಾತ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು [[ಭಾರತ]]ದ [[ವಯನಾಡ್ ಚೆಟ್ಟಿ ಬಾಸೆ|ವಯನಾಡ್]] ದೇಶದ ವೆಲ್ಲಾರಿಮಲೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮೂಜಿ ಮಟ್ಟೊದ ಜಲಪಾತ. ಉಂದು ಪಚ್ಚೆ, ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ವತ ಕಾಡುಲೆಡ್ ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು. ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಸೂಚಿಪಾರ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ("ಸೂಚಿ" ಪಂಡ "ಸೂಜಿ" ಬೊಕ್ಕ "ಪರಾ" ಪಂಡ "ಕಲ್ಲ್"), ಮೆಪ್ಪಾಡಿಡ್ದ್ ಸೆಂಟಿನೆಲ್ ರಾಕ್ ಜಲಪಾತೊಗು 15-20 ನಿಮಿಷೊದ ಡ್ರೈವ್ ಡ್ ವಯನಾಡ್ ದ ಕೆಲವು ಟೀ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಲೆನ ನೋಟೊಲು ಉಂಡು<ref>https://www.keralatourism.org/destination/sentinel-rock-falls-wayanad/556/</ref>.ಸೆಂಟಿನೆಲ್ ರಾಕ್ ಜಲಪಾತೊಲು 200 ಮೀಟರ್ (656 ಅಡಿ) ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಬಂಡೆದ ಮುಖೊನು ಒದಗಾವುಂಡು ಉಂದೆನ್ ರಾಕ್ ಕ್ಲೈಂಬಿಂಗ್ ಗ್ ಬಳಸುವೆರ್.ಸೂಚಿಪರ ಜಲಪಾತ ಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ನೀರ್ ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳೊ]]ದ ಚೆರಂಬಾಡಿ ([[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು)]] ದ ಸಮೀಪೊಡು ವೇಲಾರಿಮಲೆ ಬೆಟ್ಟೊಲೆನ ಪುದರ್ ಡ್ ಚುಲಿಕಾ ನದಿ ಅತ್ತಂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಚಳಿಯಾರ್ ನದಿ ಪಂಡ್ ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನ ನೀರ್ ಗ್ ಸೇರುಂಡು. <ref>https://www.keralatourism.org/wayanad/waterfalls-wayanad.php</ref> == ಎಂಚ ಬರೋಡು == [[ಫೈಲ್:Soochippara_Waterfall.3.jpg|thumb|Soochippara Waterfall.3]] ಜನಕುಲು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಏರಿಯಾಗ್ ಬನ್ನಗ, ಅಕುಲು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರೊಡು ಒಂಜಿ ಸುರಕ್ಷತಾ ತಪಾಸಣೆನ್ ಪಾಸ್ ಮಲ್ಪೊಡು ಅಲ್ಪ ನಿಕುಲು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ದೆತೊಂದು ಪೋವೊಂದಿಜ್ಜೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಖಚಿತ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜಲಪಾತೊಲೆಗ್ ಪೋಯೆರೆ 10-15 ನಿಮಿಷೊದ ನಡಿಗೆ ಬೋಡಾಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಬೇಸ ಋತುಡು ನೀರ್ ದ ಪ್ರವಾಹ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು, ಅಂಚಾದ್ ನೀರ್ ಬೂರುನ ಕಲ್ಲ್ ಲೆನ್ ತಲುಪೆರೆ ಸುಲಭ ಆಪುಂಡು. ಜಲಪಾತೊಲೆಗ್ ಪೋಯೆರೆ ಸುಮಾರ್ 1.2 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ನಡತೊಂದು ಪೋವೊಡು. ಜಲಪಾತೊಗು ತಿರ್ತ್ ಪೋಪಿನ ದುಂಬು ಸಾಕಷ್ಟ್ ನೀರ್ ಪರ್ಪುನವು ಎಡ್ಡೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20180327144957/http://www.toptraveldestinationsindia.com/2018/03/soochipara-falls-explore-the-unique-sentinel-rock-waterfalls-with-family-at-kerala/</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> [[ಫೈಲ್:Soochiopara_water_falls.jpg|thumb|Soochiopara water falls]] ie3wka7gxnae8r8b8i62avvp4l1vhf5 3 27720 364135 2026-08-09T01:17:46Z Deepfriedokra 4351 Deepfriedokra, ಪುಟೊ [[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Ibrahim Sani Mustapha]] ನ್ [[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:IB Muazzam]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Ibrahim Sani Mustapha|Ibrahim Sani Mustapha]]" to "[[Special:CentralAuth/IB Muazzam|IB Muazzam]]" 364135 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:IB Muazzam]] mub0qj1iu0lofo1soe665cd88wi25fn 0 27721 364147 2026-08-09T04:34:17Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364147 wikitext text/x-wiki == ಬೋಂಡ (ತಿಂಡಿ) == [[ಫೈಲ್:The_real_South_Indian_Bonda.jpg|thumb|The real South Indian Bonda]] ಬೋಂಡಾ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಡೀಪ್-ಫ್ರೈಡ್ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]]ದ ಆಲೂಗಡ್ಡೆದ ತಿಂಡಿ.ಉಂದೆಟ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಿಹಿ ಬೊಕ್ಕ ರುಚಿಯಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಅಲೂ ಬೊಂಡಾ (ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೊಂಡಾ), ಬೊಕ್ಕ ಇತರ ಪ್ರದೇಶ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಲು ಸಿಹಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ, ಟ್ಯಾಪಿಯೋಕಾ, ತುರಿದ ಅನಾನಸ್, ಹಸಿರು ಬಟಾಣಿ, ಪನೀರ್, ಅತ್ತಂದೆ ಅರಿ ಸೇರ್ದ್ ಇತರ ಪದಾರ್ಥೊಲೆನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುನವು. <ref>https://www.hindustantimes.com/brunch/take-pride-in-the-bonda-or-pakora-it-is-our-gift-to-the-world/story-khxwM10l0NT8HLZ8ik9G7I.html</ref> == ಚರಿತ್ರೆ == [[ಫೈಲ್:Bonda_soup.jpg|thumb|Bonda served with hot dal soup]] ಇತ್ತೆದ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕೊ]]ಡ್ದ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಸೋಮೇಶ್ವರ ಸಂಕಲನ ಮಲ್ತಿನ 12ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವಕೋಶೊ ಆಯಿನ ಮನಸೊಲ್ಲಾಸೊಡು ಬೊಂಡೊದ (ಪರಿಕಾ ಆದ್) ಒಂಜಿ ಪಾಕವಿಧಾನೊನು ಉಲ್ಲೇಖ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>https://food.ndtv.com/lists/10-best-karnataka-kannada-recipes-1275758</ref> == ಅಟ್ಟಣೆ == [[ಫೈಲ್:Bonda_(1).jpg|thumb|Bonda (1)]] [[ಮಂಗಳೂರು]] ಬೊಂಡ ಬೊಂಡದ ಸೂಪ್: ಉರಡ್ ದಾಲ್ ಬೊಂಡನ್ ಬಿಸಿ ದಾಲ್ ಸೂಪ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಬಲಸುವೆರ್ ಮಸಾಲೆದ ಬೊಂಡಾ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಡ್ ಆಲೂಗಡ್ಡೆದ ತುಂಬುನವು ಉಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಗ್ರಾಮ್ ಹಿಟ್ಟುದ ಪಿಂಗಾರೊಡು ಮುರ್ಕುದು ಡೀಪ್ ಫ್ರೈ ಮಲ್ಪುವೆರ್. <ref>https://udupi-recipes.com/vegetable-bonda-veg-bonda-recipe</ref> ಬೊಂಡೊಗು ಒಂಜಿ ಸಿಹಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಮಸಾಲೆದ ರೂಪಾಂತರ ಉಂಡು. ಕೇರಳೊಡು ಕೆಲವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೂಪಾಂತರೊಲು ಆಲೂಗಡ್ಡೆನ್ ಟ್ಯಾಪಿಯೋಕಾ (ಟ್ಯಾಪಿಯೋಕಾ ಬೊಂಡಾ) ಅತ್ತ್ಂಡ ಸಿಹಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಈರುಳ್ಳಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಬೇಯ್ಪಾಯಿನ ಮೊಟ್ಟೆ (ಮುಟ್ಟ ಬೊಂಡ), ಮಸಾಲೆ, ಕಡ್ಲೆಕಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಸಾಮಗ್ರಿಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ಡ್ ಬೊಂಡೊನು ಕಪ್ಪು ಗ್ರಾಮೆದ (ಉಂದು) ಪಿಂಗಾರೊಡು ಮಲ್ಪುವೆರ್. [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶೊ]]ಡು ಉಂದೆನ್ ಬೊಂಡಾಲು ಅತ್ತ್ಂಡ ಪೂರ್ಣಾಲು ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ತರಕಾರಿ ಬೊಂಡ ಪಂಡ ಉಡುಪಿ ಪಾಕಪದ್ಧತಿದ ಒಂಜಿ ಖಾದ್ಯ, ಉಂದೆಟ್ ತಾಜಾ ಪಚ್ಚೆ ಬಟಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಫ್ರೆಂಚ್ ಬೀನ್ಸ್, ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಎಲೆಲೆನಂಚಿನ ಮೃದುವಾದ್ ಕಡ್ತ್ ದ್ ದೀತಿನ ತರಕಾರಿಲೆನ್ ತುಂಬುನವು ಆದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. [[ಗೋಳಿ ಬಜೆ]] (ಮಂಗಳೂರು ಬೊಂಡ ಅತ್ತ್ಂಡ ಮಂಗಳೂರು ಬಜ್ಜಿ ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಕರ್ನಾಟಕೊದ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ರೂಪ. ಈ ಬೊಂಡೊನು, ಆಂಡಲಾ, ಮೈದಾ ಹಿಟ್ಟುಡ್ದ್ (ರಿಫೈನ್ಡ್ ಹಿಟ್ಟು) ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> j6q3jzkybvt04iyxwuqfona42e4l1rw 0 27722 364148 2026-08-09T06:22:59Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364148 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Krishnanattam_Mudra.jpg|thumb|Krishnanattam Mudra]] ಕೃಷ್ಣನಾಟ್ಟಮ್ ಭಾರತ ದೇಶದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಲೆ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ನಲಿಕೆದ ನಾಟಕ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷ್ಣನ ಕತೆನ್ ಎಂಟು ನಾಟಕೊಲೆನ ಸರಣಿಡ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಉತ್ತರ ಕೇರಳೊದ ಕೊಜಿಕೋಡದ ಅಪಗದ ಜಮೊರಿನ್ ರಾಜ ಮಾನವವೇದ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೮೫-೧೬೫೮) ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.ಆಜಿ ನಾಟಕೊಲು: ಅವತಾರಂ, ಕಾಳಿಯಾಮರ್ದನಂ, ರಸಕೃದ, ಕಾಮಸವಧಾಮ, ಸ್ವಯಂವರಂ, ಬನಯುದ್ಧಾಂ, ವಿವಿದಾವಧಾಂ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವರ್ಗರೋಹಣಂ.[[ಗುರುವಾಯುರ್|ಗುರುವಾಯೂರು]] ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ದೇವಸ್ಥಾನ (ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆ, ಕೇರಳ, ಭಾರತ) ಮಹಿಮೆಡ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಕಥಕಳಿ ಪನ್ಪಿನ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕೊದ ನೇರ ಮೂಲ. ಜಮೊರಿನ್ ನಡಪಾವೊಂದಿತ್ತಿನ ಆಟಗಾರೆರೆನ ತಂಡ 1958ಡ್ ಗುರುವಾಯೂರ್ ದೇವಸ್ವೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲು ಇತ್ತೆ ಮುಟ್ಟ ದೇವಸ್ತ್ಮೊಡ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ನಡಪಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಕಲಾವಿದೆರೆನ ತಂಡ.<ref>https://web.archive.org/web/20181029034755/http://chintha.com/kerala/krishnanattam-history-origin.html</ref> == ಮೂಲ == [[ಫೈಲ್:Krishnanattam_(théâtre_rituel_du_Kerala).jpg|thumb|Krishnanattam (théâtre rituel du Kerala)]] ಕೃಷ್ಣನಟ್ಟಂ ಕೊಜಿಕೋಡೆದ ಜಮೊರಿನ್ ರಾಜ ಮಾನವವೇದ ಬರೆತಿನ ಕೃಷ್ಣಗಿತಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೫೪) ನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬರೆತೆರ್.ಜಮೊರಿನ್ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ತೂದು ಅರಸುಗು ಒಂಜಿ ನವಿಲುದ ಗರಿ ಕೊರ್ದು ಈ ನಲಿಕೆ-ನಾಟಕೊದ ಜೀವಂತ ಸಂಕೇತ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಕೃಷ್ಣನಟ್ಟಂ ಗೊಬ್ಬುನಕುಲು ನವಿಲುದ ಗರಿನ್ ತುತ್ತುವೆರ್ ಅಂಚ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರೆನ ದರ್ಶನೊನು ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ದಂತಕಥೆ == ಕೃಷ್ಣನ್ ತೂಯೆರೆ ತನ್ನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ ಮಾನವವೇದೆರ್ ವಿಲ್ವಾಮಂಗಲಗ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬೊಕ್ಕದ ದಿನ ಸ್ವಾಮಿಯಾರ್ ಗುರುವಾಯುರಪ್ಪನ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನವವೇದೆರ್ ಎಲಂಜಿ ಮರತ ವೇದಿಕೆಡ್ ಬೊಳ್ಪುದ ಸುರುತ ಗಂಟೆಡ್ ಗುರುವಾಯುರಪ್ಪನ್ ಆಟ ಆಡೊಂದಿಪ್ಪುನವು ತೂವೊಲಿ.ಆರ್ ತೂಯೆರೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಆಂಡ್ ಅರೆನ್ ಸ್ಪರ್ಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾನವವೇದೆರ್ ಗುರುವಾಯುರಪ್ಪನ್ ನ್ ಎಲ್ಯ ಬಾಲೆ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪೊಡು ತೂನಗ, ಆರ್ ಮಸ್ತ್ ಉಲ್ಲಾಸೊಡು ತನ್ನನ್ ತಾನ್ ಮರೆತ್ ದ್, ಎಲ್ಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ್ ತಬ್ಬಿಬ್ಬು ಮಲ್ಪೆರೆ ಧಾವಿಸಯೆರ್. ಇಂಚ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ವಿಲ್ವಾಮಂಗಲಂ ಪನ್ಪುಜೆರ್ ಪಂದ್ ಗುರುವಾಯೂರಪ್ಪನ್ ತಕ್ಷಣ ಮಾಯ ಆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ ಮಾನವವೇದೆರೆಗ್ ಭಗವಾನ್ ಕೃಷ್ಣನ ತಲೆಬುರುಡೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ನವಿಲುದ ಗರಿ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಧ್ಯಾಯೊಲೆಡ್ದ್ ಕೂಡಿನ ಅರೆನ ಸ್ವಂತ ಪಠ್ಯ ಕೃಷ್ಣಗೀತಿನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ದ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾತ್ರೊಗು ನವಿಲುದ ಗರಿನ್ ಕೃಷ್ಣನಟ್ಟಂ ಪನ್ಪಿನ ನೃತ್ಯ ನಾಟಕೊಡು ಸೇರಾವೊಂಡೆರ್. ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಬಳಿ ನಡೆಯಿತು. ನವನೇ ದಿನೊಟು, ಕೃಷ್ಣ ದೇವೆರೆನ ಮರಣೊಡು ಸರಣಿನ್ ಮುಗಿಪಾವುನವು ಶುಭ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ಜಮೊರಿನ್ ಗ್ ಅನಿಸಿಕೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಅವತಾರಂ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಂಡ್. ಆಶೀರ್ವದಿತ ಕಲಾ ರೂಪೊನು ಇತ್ತೆಲಾ ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ವೊಲು ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಭಕ್ತೆರ್ ಅರ್ಪಣೆ ಆದ್ ರಂಗಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಬರೆತಿನಾರ್ == ಸಾಮೂದಿರಿ ಮಾನವವೇದನ್ ರಾಜೆರ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೫೮೫–೧೬೫೮) ಅನಾಯತ್ ಕೃಷ್ಣ ಪಿಶಾರೋಡಿ ಬೊಕ್ಕ ದೇಸಮಂಗಲತ್ ವರಿಯರ್ ರ್ದ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯೆರ್. <ref>https://www.justkerala.in/culture/kerala-dance-forms/krishnanattam</ref> == ಕೃಷ್ಣಗೀತಿ == [[ಫೈಲ್:Krishnanattam_Guruvayur_2.jpg|thumb|Krishnanattam Guruvayur 2]] ಕೃಷ್ಣನಾಟ್ಟಂ ರಚನೆ ಆಯಿನ [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಗ್ರಂಥೊನು ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೬೫೩ಡ್, ೬೮ ವರ್ಸೊದ ಪ್ರಾಯೊಡು ಬರೆಯೆರ್. ಉಂದೆಟ್ ಎಂಟು ನಾಟಕೊಲು ಉಂಡು: ಅವತಾರಂ, ಕಾಳಿಯಾಮರ್ದನಂ, ರಸಕೃದ, ಕಾಮ್ಸವಧಾಮ, ಸ್ವಯಂವರಂ, ಬನಾಯುಧಾಮ, ವಿವಿದಾವಧಾಮ, ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವರ್ಗಾರೋಹಣಂ. ಉಂದು ಭಾಗವತ ಪುರಾಣೊದ 10ನೇ ಬೊಕ್ಕ 11ನೇ ಸ್ಕಂಧೊಲೆನ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಉಂಡು, ಉಂದು ಕೇವಲ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನ ಕತೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು ಜಯದೇವೆರೆನ ಗೀತಾ ಗೋವಿಂದಾ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ವಿಲಾಸಂ ಮಹಾಕವ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಮೇಲ್ಪಾತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟಾತಿರಿನ ನಾರಾಯಣ್ಯಂದ್ ಲಾ ಉಂದು ಸ್ಫೂರ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೊಂಡುಂಡು<ref>https://sangeethasabha.blogspot.com/2010/08/manavedans-krishnageethi-story.html</ref> == ಕತೆಕುಲು == ಬಾಲೆದ ಪುಟ್ಟುಗು ಅವತಾರಂ. ವಿಷದ ಪರಿಣಾಮ ದೂರ ಮಲ್ಪುನ ಕಾಳಿಯಾಮರ್ಧನಂ. ಜೋಡಿಲೆನ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಜಗಳೊಲೆನ್ ಮುಗಿಪಾವುನ ನಿಟ್ಟಿಡ್ ಅವಿವಾಹಿತ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ರಸಕರೀದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ. ಶತ್ರುಲೆನ್ ದೂರ ಮಲ್ಪುನ ಕಂಸವಧಾಮ. ಸುಖದ ಮದಿಮೆಗಾದ್ ಸ್ವಯಂವರಂ. ಬಡವು ದೂರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬನ ಯುದ್ಧ, ಎಡ್ಡೆ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾದ್. ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದ್ ಇಳುವರಿ ಏರಾವುನ ವಿವಿಧ ವಧಂ. ದಿವಂಗತ್ ಆತ್ಮನ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗರೋಹಣಂ == ವೇಷಭೂಷಣೊಲು, ಮೇಕಪ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಆಚರಣೆಲು == ಭರತ ಮುನಿ ಪಣ್ತಿನ-ವಿಜ್, ಅಂಗಿಕಾ, ವಾಚಿಕಾ, ಅಹರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಾತ್ವಿಕ ಪನ್ಪಿನ ನಾಟಕೊದ ನಾಲ್ ಭಾಗೊಲುಲಾ ಅಯಿಟ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಸಮನ್ವಯೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref>https://web.archive.org/web/20130811155136/http://kerala.me/art_krishnanaattam.php</ref> ಒಂಜಿ ಪಿತ್ತರಸೊಡು ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತಿನ ಪೆಟಿಕೋಟ್ ತಿರ್ತ ಭಾಗೊಡು ಕಿತ್ತಳೆ/ಕಿತ್ತಳೆ-ಕೆಂಪು ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಸಮತಲ ಪಟ್ಟೆಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಬಿಳುಪುದ ಸ್ಕರ್ಟ್ ತರೆತ್ತ ತಿರ್ತ್ಗ್ ಕಟ್ಟೆರೆ ಚರ್ಮದ ಪ್ಯಾಡ್ ಲೆಗ್ ಲಗತ್ತಿನ ಗಂಟೆಲು ಒಂಜಿ ಉದ್ದದ ತೋಳುದ ಶರ್ಟ್ ಪಿರವುಡು ತೆರೆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಟೈಡ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ್ ಉಂಡು ಒಂಜಿ ಸ್ತನ-ತಟ್ಟೆ ಮಣಿಲೆನ ಬೊಕ್ಕ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಎದೆತ ಆಭರಣೊಲು ಒಂಜಿ ಕಟ್ಟೆ ಮಿತ್ತ್ ದ ಕೈ ಬೊಕ್ಕ ಮಣಿಕಟ್ಟ್ ದ ಆಭರಣೊಲು ಒಂಜಿ ಶಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜರ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಒಂಜಿ ಕನ್ನಡಿ ಉಪ್ಪುಂಡು ಕಿನ್ನಿ ಬೊಕ್ಕ ಹಣೆತ ಆಭರಣೊಲು; ಬೊಕ ಒಂಜಿ ತಲೆಬುರುಡೆ. == ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು == ಉತ್ತರೊಡು [[ಗುರುವಾಯುರ್|ಗುರುವಾಯೂರು]] ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ರಾತ್ರೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ಗುರುವಾಯುರಪ್ಪನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಭಕ್ತೆರೆನ ಅರ್ಪಣೆ ಆದ್ ನಡಪುಂಡು. ಭಾರತೊದ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ಪುನ ಜೊತೆಗೆ, [[ಯುರೋಪ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ಅಮೇರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಲು|ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊ]]ಲೆಡ್ ಅಯಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಉಂಡು. ಯುರೋಪ್-೧೯೮೦, ಯು.ಎಸ್.ಎ-೧೯೮೫,ಸಿಂಗಾಪುರ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್. ಇತ್ತೆದ ಸೆಟಪ್ ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ವೊದ ಅಡಿಟ್ 70 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಉದ್ಯೋಗಿಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು. ಬುಕ್ಕಿಂಗ್ ನ್ ದೇವಸ್ವೋಮ್ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಮಲ್ಪೊಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Momth 2026]]</nowiki> 4tijmf5pt7yka2331txnz9fcxonjsp2 0 27723 364149 2026-08-09T06:37:22Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364149 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Bekal.jpg|thumb|Bekal]] ಬೇಕಲ್ (ಮಲಯಾಳ: [beːkːɐl]) ಭಾರತ ದೇಶೊದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾಸರಗೋಡು ಜಿಲ್ಲೆದ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರು.<ref>https://www.keralatourism.org/bekal</ref> == ಸ್ಥಳ == [[ಫೈಲ್:Bakel_fort_Kasargod_wide_view.jpg|thumb|Bakel fort Kasargod wide view]] ಬೇಕಲ್ ಪಂಡ [[ಕಾಸರಗೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಕಾಸರಗೋಡು]] ಊರುಡ್ದ್ ದಕ್ಷಿಣೊಗು ೧೪ ಕಿ.ಮೀ (೮.೭ ಮೈಲ್) ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೫೭ಡ್ ಕಾನ್ಹಂಗಡ್ ಡ್ದ್ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ (೭.೫ ಮೈಲ್) ಉತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಊರು. ಬೇಕಲ್ ಕೋಟೆ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಕಡಲತೀರೊಗು ಪಕ್ಕೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಕೋಟೆ. ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕೀಹೋಲ್ ದ ಆಕಾರೊಡು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಕಲ್ ಕೋಟೆ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ಶತಮಾನೊಲೆ ದುಂಬು ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಫಿರಂಗಿಲೆನ್ ದೀತಿನ ಎತ್ತರದ ವೀಕ್ಷಣಾ ಗೋಪುರೊಲೆಡ್ದ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊದ ನೋಟೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು. <ref>https://web.archive.org/web/20120922162742/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=199042196</ref> ಬೇಕಲ್ ನ್ ಕೊಲ್ಲಂ ಅಷ್ಟಮುಡಿ, ಕುಮಾರಕೊಂ, ಪುಣ್ಣಮಡ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರವೂರುದ ಹಿಮ್ಮುಖ ನೀರ್ ಲೆಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಸೀಪ್ಲೇನ್ ಸೇವೆಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುನ ಯೋಜನೆನ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ಉತ್ತರ ಕೇರಳೊಡುಪ್ಪುನ ಬೇಕಲ್ ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಪತ್ತ್ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.ಸ್ಥಳೀಯ ರಸ್ತೆಲು NH 66 ಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಉಂಡು ಉಂದು ಉತ್ತರೊಡು ಕುಡ್ಲೊಗು ಬೊಕ್ಕ ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಕಾಲಿಕಟ್ ಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸಮೀಪದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಪಂಡ ಕುಡ್ಲ-ಪಲಕ್ಕಡ್ ಮಾರ್ಗದ ಕಾಣಂಗಡ. ಕುಡ್ಲ, ಕಾಳಿಕಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಣ್ಣೂರುಡು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಲು ಉಂಡು. <ref>https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/bekal</ref> == ಸಾಗಾಟ == [[ಫೈಲ್:Bekal_Fort-Pallikere.JPG|thumb|Bekal Fort-Pallikere]] ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಉತ್ತರಡ್ ಕಾಸರಗೋಡು ಬೊಕ್ಕ ತೆನ್ಕಾಯಿಡ್ ಕಾನ್ಹಂಗಡ್ ಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸಮೀಪದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣೊಲು ಬೆಕಲ್ ಕೋಟೆ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕೋಟಿಕುಲಂ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಕುಡ್ಲ-ಪಲಕ್ಕಡ್ ಮಾರ್ಗದ ಕಾನ್ಹಂಗಡ್ [[ರೈಲ್|ರೈಲ್ವೆ]] ನಿಲ್ದಾಣ. ಕುಡ್ಲ, [[ಕಣ್ಣೂರ್|ಕಣ್ಣೂರು]], ಕಾಲಿಕಟ್‌ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಲು ಉಂಡು. <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> 0hcjjt92ngmt9dc4ewnj07srwgoq9qy 0 27724 364152 2026-08-09T07:13:44Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364152 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Ponmudi_travelogue_1.jpg|thumb|Ponmudi travelogue 1]] ಪೊನ್ಮುಡಿ(ಸುವರ್ಣ ಶಿಖರ) ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆದ ಪೆರಿಂಗಮಲ ಗ್ರಾಮಪಂಚಾಯತ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗುಡ್ಡೆ.ಉಂದು ವಿಥುರಾ ಊರುಡ್ದ್ 22 ಕಿ.ಮೀ ಪಶ್ಚಿಮೊಗು, ತಿರುವನಂತಪುರ ನಗರೊಡ್ದ್ 53 ಕಿ.ಮೀ ಈಶಾನ್ಯೊಗು, ವರ್ಕಳ ಊರುಡ್ದ್ 78 ಕಿ.ಮೀ ಆಗ್ನೇಯೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಕೊವಲಂ ಬೀಚ್ ಡ್ದ್ 69 ಕಿ.ಮೀ ಈಶಾನ್ಯೊಗು 1,100 ಮೀ (3,600 ಅಡಿ) ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು. ಪೊನ್ಮುಡಿ (ವರಯದುಮೊತ್ತ) ಶಿಖರೊ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ದ ​​ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದುಂಡು ಉಂದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸಮಾನಾಂತರವಾದ್ ನಡಪುಂಡು. ಪೊನ್ಮುಡಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಧುಚಂದ್ರದ ತಾಣ. ಪೊನ್ಮುಡಿದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ 14 ಬೊಕ್ಕ 25 °C (57 ಬೊಕ್ಕ 77 °F) ನಡುಟು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಚಳಿಗಾಲೊಡು, ಉಷ್ಣಾಂಶ 10 ಬೊಕ್ಕ 19 °C (50 ಬೊಕ್ಕ 66 °F) ನಡುಟು ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು ವಿಶೇಷವಾದ್ ರಾತ್ರೆದ ಪೊರ್ತುಡು. ಪೊನ್ಮುಡಿಡ್ ಇತ್ತೆ ಮುಟ್ಟ ದಾಖಲಾತಿನ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನ 8°C.<ref>https://www.keralatourism.org/destination/ponmudi-hills/243/</ref> == ಆಕರ್ಷಣೆಲು == [[ಫೈಲ್:Ponmudi_ktdc.jpg|thumb|Ponmudi ktdc]] ಪೊನ್ಮುಡಿ ತಿರುವನಂತಪುರೊಗು ರಡ್ಡ್ ಲೇನ್ ಹೆದ್ದಾರಿಡ್ದ್ (SH2 & SH 45) ಸಂಪರ್ಕ ಉಂಡು. ಅನಾಪರೊಡ್ದ್ ಸುರು ಆಪಿನ ಕಡೆತ 18 ಕಿ.ಮೀ.ಡ್ ಸುಂದರವಾದ್ ತೋಜುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಪರ್ವತೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಟೀ ತೋಟೊಲೆಡ್ದ್ ಸುತ್ತುದು ಪೋಪುಂಡು. ಈ ಭಾಗೊಡು ಪ್ರಯಾಣ ಮಲ್ಪುನವು ಒಂಜಿ ರೋಮಾಂಚಕ ಅನುಭವೊನು ಒದಗಾವುಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಡ್ರೈವರ್ ಲು ಬೊಕ್ಕ ಸವಾರೆರ್ 22 ಹೇರ್ಪಿನ್ ಟರ್ನ್ ಲೆನ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಲ್ಪೊಡು.[tone] ಪೊನ್ಮುಡಿ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ ಲಾ ಒಂಜಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾಗೆ. ವಾತಾವರಣ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾದುಂಡು.<ref>https://www.keralatourism.org/destination/ponmudi-hills/243/</ref> ಪೊನ್ಮುಡಿದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಆಕರ್ಷಣೆಲು ಗೋಲ್ಡನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸಂಖ್ಯೆದ ನದಿಲು ಬೊಕ್ಕ ರಾಪಿಡ್ಸ್, ಕೆಲವು ರಸ್ತೆದ ಅಡ್ಡೊಡುಲಾ ಉಂಡು. ಸೊಬಗಿನ ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯವರ್ಗ ಉಂಡು.ಗುಡ್ಡೆಲೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿದ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಲು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಗೋಲ್ಡನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ದೃಶ್ಯೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲರ್ ನದಿಗ್ ಪ್ರವೇಶೊನು ಒದಗಾವುಂಡು. ಒಂಜಿ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಪರಪುನ, ಉಂದೆಟ್ ಸುತ್ತು ಕಲ್ಲುಲು, ತಂಪು ನೀರ್, ಮೀನ್, ಬೊಕ್ಕ ಪಚ್ಚೆ ಪಚ್ಚೆ ಮರಕುಲು ಉಂಡು.<ref>https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram/ponmudi</ref> ಪೊನ್ಮುಡಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಲು ಪೆಪ್ಪಾರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಎಕೋ ಪಾಯಿಂಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ತಾಣೊಲು. ಮಂಜು ತುಂಬಿದ ಕಣಿವೆಲು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಕಲ್ಲಾರ್ ನದಿತ್ತ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಗೋಲ್ಡನ್ ವ್ಯಾಲಿಲಾ ಪ್ರವಾಸಿಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರ್ ಒಂಜಿ ಜಿಂಕೆದ ಉದ್ಯಾನವನೊನು ಬೊಕ್ಕ ಮರತ್ತ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲ್ ದ ಕಾಟೇಜ್ ಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. ಬೆಟ್ಟದ ನಿಲ್ದಾಣೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 1.5 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪೊನ್ಮುಡಿ ಜಲಪಾತ. ಪೊನ್ಮುಡಿ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು, ಡೀರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಉಂಡು. ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆಯಿನ ಮೀನ್ಮುಟ್ಟಿ ಜಲಪಾತ ಕಲ್ಲರ್ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೩ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಪೊನ್ಮುಡಿದ ಪಿದಯಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಪೆಪ್ಪಾರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, 53 ಕಿ.ಮೀ.2 (20 ಚದರ ಮೈಲಿ) ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಏಷ್ಯಾದ ಆನೆಲು, ಸಾಂಬಾರ್, ಚಿರತೆಲು, ಸಿಂಹ-ಬಾಲದ ಮ್ಯಾಕ್ಯಾಕ್ ಲು, ಮಲಬಾರ್ ಬೂದು ಕೊಂಬುದ ಪಕ್ಕಿಲು ಇಂಚಿನ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಪಕ್ಕಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ಪುಂಡು. <ref>https://www.keralabackwater.com/ponmudi/</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ ಪಂಡ ಅಗಸ್ತ್ಯರ್ಕೂಡಂ, ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿದ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ, ಉಂದೆತ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರೊ 1868 ಮೀ. ಈ ಶಿಖರೊ ಅರಣ್ಯೊಗು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆದ ಅನುಮತಿಡ್ ಮಾತ್ರ ಪೋವೊಲಿ. ಅಗಸ್ತ್ಯಮಲೈ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ನೇಯರ್, ಪೆಪ್ಪಾರ, ಶೆಂಡೂರ್ನಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಚೆನ್ಕೋಯಿಲ್, ಥೆನ್ಮಾಲಾ, ಕೊನ್ನಿ, ಪುನಲೂರು, ಬೊಕ್ಕ ತಿರುವನಂತಪುರದ ವಿಭಾಗೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತೊಂಜಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆದುಂಡು. === ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ === [[ಫೈಲ್:Ponmudi_travelogue_1.jpg|thumb|Ponmudi travelogue 1]] [[ಫೈಲ್:PONMUDI.jpg|thumb|PONMUDI]] ಪೊನ್ಮುಡಿದ ಭೂದೃಶ್ಯ ಕಣಿವೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ ನಡುಟು ಕಾಡು ಬೊಕ್ಕ ತೋಟೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಉಂಡು. ಪೊನ್ಮುಡಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯೊಂದುಂಡು, ಉಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನೊನು ನಡಪಾಯೆರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂಡುಂಡು. ಪೊನ್ಮುಡಿ 283 ಜಾತಿದ ಪಕ್ಕಿಲೆಗ್ ಆತಿಥ್ಯ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ಅವುಲು ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿಲು ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಬೊಕ್ಕ ಬೆದರಿಕೆಡ್ ಉಲ್ಲ. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಪಕ್ಕಿಲು ಪಂಡ ಪೇಂಟೆಡ್ ಬುಷ್ ಕ್ವಾಯಿಲ್, ಮಲಬಾರ್ ಗ್ರೇ ಹಾರ್ನ್ಬಿಲ್, ವಯನಾಡ್ ಲಾಫಿಂಗ್ಥ್ರಷ್, ಬ್ರಾಡ್-ಟೈಲ್ಡ್ ಗ್ರಾಸ್ ಬರ್ಡ್ ಬೊಕ್ಕ ನೀಲಗಿರಿ ಪಿಪಿಟ್. ಪೊನ್ಮುಡಿದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲು ಬೆದರಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾತಿದ ಅಗಲ ಬಾಲದ ಹುಲ್ಲು ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿದ ಜಾಗೆ. ಕೇರಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ 483 ಪಕ್ಕಿ ಜಾತಿಲೆಡ್ 59 ಶೇಕಡಾ ಪೊನ್ಮುಡಿಡ್ ಉಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟೊಡು ಉಪ್ಪುನ 16 ಜಾತಿದ ಪಕ್ಕಿಲೆಡ್ 15 ಜಾತಿಲು ಪೊನ್ಮುಡಿಡ್ ಉಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​332 ಜಾತಿದ ಚಿಟ್ಟೆಲೆಡ್ 195 ಜಾತಿಲು ಮುಲ್ಪ ಉಂಡು. ಘಾಟಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ 37 ಚಿಟ್ಟೆ ಜಾತಿಲೆಡ್ 24 ಚಿಟ್ಟೆ ಜಾತಿಲು ಪೊನ್ಮುಡಿಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಸ್ಪಾಟ್ ಪಫಿನ್, ಒಂಜಿ ಅಪರೂಪದ ಚಿಟ್ಟೆ, ಇಸ್ರೋದ ಜಮಿನ್ ಬರ್ಪಿನ ಕುಲಚಿಕರಾಯಿ-ಪನಾಯಂ-ಮೆರ್ಚಿಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ, ಪೊನ್ಮುಡಿ ಮಸ್ತ್ ಅಪಾಯೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಟ್ರಾವಂಕೂರ್ ಆಮೆ, ಮಲಬಾರ್ ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಫ್ರಾಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಬಾರ್ ಟ್ರೀ ಟೋಡ್ ಸೇರ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾತಿದ ಸರೀಸೃಪೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಉಭಯಚರೊಲೆಗ್ ಲಾ ಆತಿಥ್ಯ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಪೊನ್ಮುಡಿ ಗುಡ್ಡೆದ ಮಿತ್ತ್‌ಡ್ಲಾ ನೀಲಗಿರಿ ತಹರ್ ಉಂಡು. ಕಲ್ಲಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೆನ್ಮುಟ್ಟಿ ಜಲಪಾತ <ref>https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/greener-pastures-for-tourists/article6984688.ece</ref> ಪೊನ್ಮುಡಿ ಗುಡ್ಡೆ ನಿಲ್ದಾಣೊಗು ಪೋಪಿನ ದಾರಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಲ್ಲಾರ್, ಕಲ್ಲಾರ್ ಗ್ ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಪರಪುನ ಕಲ್ಲಾರ್ ನದಿಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಕಲ್ಲು ಪಂಡ ಕಲ್ಲ್, ಅರು ಪಂಡ ಸುದೆ, ಅಂಚಾದ್ ಕಲ್ಲಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ನದಿ ಆಕರ್ಷಕವಾದ್, ಸುತ್ತು ಆಕಾರದ ಕಲ್ಲುಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲುಲೆನ ಸಮೃದ್ಧಿಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ದ ಭಾಗೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಮಧ್ಯದ ಭಾಗೊಡು. ತಂಪು ಆಯೆರೆ ಸ್ಫಟಿಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ನೀರ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಡಿಪ್ ದೆತೊನೊಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ನದಿತ ಎಡ್ಡೆ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅನೇಕ ರಾಪಿಡ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಕೆರೆಕುಲೆನ್ ತೂವೊಲಿ. [[ಫೈಲ್:Ponmudi_panorama.jpg|thumb|Ponmudi panorama]] ಮೀನ್ಮುಟ್ಟಿ ಜಲಪಾತ, ತಿರುವನಂತಪುರಂ ಪೊನ್ಮುಡಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆನ ಸಮೀಪೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ತಿರುವನಂತಪುರಂಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 45 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಈ ಜಲಪಾತ ಕಲ್ಲಾರ್-ಪೊಣ್ಮುಡಿ ಸಾದಿಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 3 ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಲು ಜಲಪಾತೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಜಲಪಾತೊಲೆಗ್ ಪೋಪಿನ ದಾರಿದ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೆರೆಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲುಲು. ಆ ಜಾಗೆಗ್ ಪೋಯೆರೆ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಡ್ದ್ ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ದೆತೊನುನ ಬುಕ್ಕೊ, ದಟ್ಟವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕಾಡುಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಟ್ರೆಕ್ ಮಲ್ಪೊಡು. ಪ್ರವಾಸಿ ಗುಂಪುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒರಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿನ್ ಜಲಪಾತೊಗು ಕಡಪುಡುವೆರ್. ಕಲ್ಲಾರ್ ಡ್ ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಣೆದ ಗುಂಪು ಆಯಿನ ಕಲ್ಲಾರ್ ವನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಡ್ ಟ್ರೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ ಸೌಲಭ್ಯೊಲೆನ್ ಸುಲಭವಾದ್ ಒದಗಾವೊಲಿ. <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> d6xncqoimvt6mz45imb3r8dy1xhjq5j 0 27725 364153 2026-08-09T07:18:15Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ಬರವು 364153 wikitext text/x-wiki '''ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್''' ಭಾರತದ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಿರಿಧಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಲಾ ಅಂದ್. ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೪೩,೨೨೯ ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡಿಂಡ ಭಾರತದ ೩೩೦ನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಟೆ ಆದುಂಡು. ಈ ಪೇಟೆದ ಸುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ್ ತೂದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದ ನೆನಪಾಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್, ಅಕುಲು ನೆನ್ನ್ "ಪೂರ್ವದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್" ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೪ ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಖಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಂತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ದ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮಲ್ಲ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೭೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರೆನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಆದ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ನ್ ಪೊಸ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೊಸ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ ಆಪುನೆಟ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಅವಿಭಜಿತ ಅಸ್ಸಾಂ ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮೇಘಾಲಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ದಿಸ್ಪುರ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್. 3qcnl92lqqdved7m24yjreboyhazqaw 364154 364153 2026-08-09T07:27:26Z Mahaveer Indra 1023 364154 wikitext text/x-wiki '''ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್''' ಭಾರತದ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಿರಿಧಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಲಾ ಅಂದ್. ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೪೩,೨೨೯ ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡಿಂಡ ಭಾರತದ ೩೩೦ನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಟೆ ಆದುಂಡು. ಈ ಪೇಟೆದ ಸುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ್ ತೂದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದ ನೆನಪಾಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್, ಅಕುಲು ನೆನ್ನ್ "ಪೂರ್ವದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್" ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೪ ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಖಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಂತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ದ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮಲ್ಲ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೭೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರೆನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಆದ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ನ್ ಪೊಸ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೊಸ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ ಆಪುನೆಟ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಅವಿಭಜಿತ ಅಸ್ಸಾಂ ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮೇಘಾಲಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ದಿಸ್ಪುರ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್. ==ಪುದರ್== ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಬೊಟ್ಟದ ಕೊಡಿಟ್ 'ಲೈ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವೆರ್ ನೆಲೆ ಆತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ದೇವೆರ್ ಊರು ಕಾತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಆ ದೇವೆರನ ಪುದರ್ ರ್ದೇ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ಗ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |title=Shillong: Destination for Higher Learning |url=https://megeducation.gov.in/edu_dept/pages/shillong.html |website=megeducation.gov.in |publisher=National Informatics Centre |access-date=9 August 2026}}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} byzgv4o5fpophbgxyrxye3a72oqg0tx 364155 364154 2026-08-09T07:28:53Z Mahaveer Indra 1023 364155 wikitext text/x-wiki '''ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್''' ಭಾರತದ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಿರಿಧಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಲಾ ಅಂದ್.<ref>{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/Shillong |title=Define Shillong |publisher=Dictionary.com |access-date=31 October 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/Shillong |title=Definition of Shillong |publisher=The Free Dictionary |access-date=31 October 2013 }}</ref> ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೪೩,೨೨೯ ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡಿಂಡ ಭಾರತದ ೩೩೦ನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಟೆ ಆದುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php|title=List of Most populated cities of India|website=www.census2011.co.in|access-date=25 December 2019}}</ref> ಈ ಪೇಟೆದ ಸುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ್ ತೂದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದ ನೆನಪಾಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್, ಅಕುಲು ನೆನ್ನ್ "ಪೂರ್ವದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್" ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೪ ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಖಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಂತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ದ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮಲ್ಲ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೭೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರೆನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಆದ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ನ್ ಪೊಸ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೊಸ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ ಆಪುನೆಟ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಅವಿಭಜಿತ ಅಸ್ಸಾಂ ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮೇಘಾಲಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ದಿಸ್ಪುರ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Shillong |title=Shillong {{!}} India |website=Encyclopædia Britannica |access-date=16 July 2019}}</ref> ==ಪುದರ್== ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಬೊಟ್ಟದ ಕೊಡಿಟ್ 'ಲೈ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವೆರ್ ನೆಲೆ ಆತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ದೇವೆರ್ ಊರು ಕಾತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಆ ದೇವೆರನ ಪುದರ್ ರ್ದೇ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ಗ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |title=Shillong: Destination for Higher Learning |url=https://megeducation.gov.in/edu_dept/pages/shillong.html |website=megeducation.gov.in |publisher=National Informatics Centre |access-date=9 August 2026}}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} fpjtajzx6i3fgswmjxwgn4y5vlqk9zz 364156 364155 2026-08-09T07:42:14Z Mahaveer Indra 1023 /* ಇತಿಯಾಸೊ */ 364156 wikitext text/x-wiki '''ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್''' ಭಾರತದ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಿರಿಧಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಲಾ ಅಂದ್.<ref>{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/Shillong |title=Define Shillong |publisher=Dictionary.com |access-date=31 October 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/Shillong |title=Definition of Shillong |publisher=The Free Dictionary |access-date=31 October 2013 }}</ref> ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೪೩,೨೨೯ ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡಿಂಡ ಭಾರತದ ೩೩೦ನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಟೆ ಆದುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php|title=List of Most populated cities of India|website=www.census2011.co.in|access-date=25 December 2019}}</ref> ಈ ಪೇಟೆದ ಸುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ್ ತೂದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದ ನೆನಪಾಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್, ಅಕುಲು ನೆನ್ನ್ "ಪೂರ್ವದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್" ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೪ ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಖಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಂತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ದ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮಲ್ಲ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೭೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರೆನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಆದ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ನ್ ಪೊಸ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೊಸ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ ಆಪುನೆಟ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಅವಿಭಜಿತ ಅಸ್ಸಾಂ ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮೇಘಾಲಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ದಿಸ್ಪುರ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Shillong |title=Shillong {{!}} India |website=Encyclopædia Britannica |access-date=16 July 2019}}</ref> ==ಪುದರ್== ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಬೊಟ್ಟದ ಕೊಡಿಟ್ 'ಲೈ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವೆರ್ ನೆಲೆ ಆತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ದೇವೆರ್ ಊರು ಕಾತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಆ ದೇವೆರನ ಪುದರ್ ರ್ದೇ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ಗ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |title=Shillong: Destination for Higher Learning |url=https://megeducation.gov.in/edu_dept/pages/shillong.html |website=megeducation.gov.in |publisher=National Informatics Centre |access-date=9 August 2026}}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗ್ ದುಂಬು ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ೧೯೭೨ ಡ್ ಪೊಸ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ ಆಪುನೆಟ ೨೫ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಅವಿಭಜಿತ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿನಾಡ್ದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್‌ನ ಏಜೆಂಟ್ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಸುರುತ ಆಂಗ್ಲೋ-ಬರ್ಮೀಸ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲೊಡು, ಸಿಲ್ಹೆಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಸ್ಸಾಂ ನಡುಟು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜಿ ಸಾದಿದ ಅಗತ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಲೆಗ್ ತೊಜಿಂಡ್. ಆ ಸಾದಿ ಖಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಂತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ದ ಮುಖಾಂತರ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸಾದಿ ಮಲ್ಪನಗ ಖಾಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ರಾಜೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜನಕುಲೆನ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡಲಾ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಪರಿಹರಿಸಾವೊಂದು ಸಾದಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟದ ಎಡ್ಡೆ ಚಳಿ ವಾತಾವರಣೊನು ಮೆಚ್ಚಿದ್, ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರನ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಖಾಸಿ-ಜೈಂತಿಯಾ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆ ಆಡಳಿತ ಬಲ ಆಯೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ೧೮೨೯ ದ ಸುರುಟು, ಖಾಸಿ ಸಂಘಟನೆ ಚಿರಾಪುಂಜಿಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂಜಿ ದಂಗೆ ಲಕ್ಕಾಂಡ್. ಆಂಡ ಜನವರಿ ೧೮೩೩ ದ ಪೊರ್ತುಗು ಅಕ್ಲೆನ ನಾಯಕೆ ತಿರೋಟ್ ಸಿಂಗ್ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಗ್ ಶರಣಾಯೆರ್. ಸಿಂಗ್‌ನ್ ಬಂದಿಸಾದ್ ಡಾಕಾಡ್ ಬಂದನೊಡು ದೀಯೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಚಿರಾಪುಂಜಿಡ್ ಒರಿ ರಾಜಕೀಯ ಏಜೆಂಟ್‌ನ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನ ಬೊಕ್ಕ ಸೌಲಭ್ಯೊಲು ಇಷ್ಟ ಆಯಿಜಿ, ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲು ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ಗ್ ಬತ್ತೆರ್. "ಯೇವ್‌ಡುಹ್" ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ಮಲ್ಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆದುಂಡು. ಈ ಪೊಸ ಪೇಟೆ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಶಿಖರದ ತಿರ್ತ್ ಇತ್ತಿನೆರ್ದಾವರ, ಬೊಕ್ಕ ನೆಕ್ಕ್ "ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್" ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ೧೮೭೪ ಡ್ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನ್ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರ್‌ಶಿಪ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೊಸ ಆಡಳಿತೊಡು ಇತ್ತೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಭಾಗವಾದಿಪ್ಪುನ ಸಿಲ್ಹೆಟ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ನಾಗಾ ಹಿಲ್ಸ್ (ಇತ್ತೆದ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್), ಲುಶೈ ಹಿಲ್ಸ್ (ಇತ್ತೆದ ಮಿಜೋರಾಂ), ಬೊಕ್ಕ ಖಾಸಿ, ಜೈಂತಿಯಾ, ಗಾರೋ ಹಿಲ್ಸ್ ಕೂಡ ಈ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರ್‌ಶಿಪ್‌ಡ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ೧೮೭೮ ದ ಕಾಲೊಗು ಸೇರ್ದುಂಡು; ಅಪಗ ೧೮೭೬ ದ ಬೆಂಗಾಲ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಮಾವ್ಖಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಬಾನ್ ಗ್ರಾಮಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಾವ್ಖಾರ್ (ಎಸ್.ಇ. ಮಾವ್ಖಾರ್, ಜೈಯಾವ್, ಬೊಕ್ಕ ಝಲುಪಾರ-ಮಾವ್‌ಪ್ರೇಮ್ ದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು) ಬೊಕ್ಕ ಲಾಬಾನ್ (ಲುಂಪಾರಿಂಗ್, ಮದನ್ ಲಾಬಾನ್, ಕೆಂಚ್ಸ್ ಟ್ರೇಸ್, ರಿಲ್ಬಾಂಗ್) ಗ್ರಾಮಲೆನ್ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಡ್ ಸೇರ್ಸಾವೆರೆ ಮೈಲಿಯಮ್‌ನ ಹೈನ್ ಮಾಣಿಕ್ ಸಿಯಾಮ್ ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೭೮ ದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಟ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರಿಯೆರ್. ೧೨ ಜೂನ್ ೧೮೯೭ ಡ್ ಆಯಿನ ೮.೧ ತೀವ್ರತೆದ ಮಲ್ಲ ಭೂಕಂಪೊಡು ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ೨೭ ಜನ ತೀರಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಡೀ ಪೇಟೆ ಮಸ್ತ್ ಹಾಳಾಂಡ್. ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 61pvcp8k7pp6zreyg0yvswshiafs6c7 364157 364156 2026-08-09T07:43:38Z Mahaveer Indra 1023 /* ಇತಿಯಾಸೊ */ 364157 wikitext text/x-wiki '''ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್''' ಭಾರತದ [[ಮೇಘಾಲಯ]] ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಗಿರಿಧಾಮ ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಲಾ ಅಂದ್.<ref>{{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/Shillong |title=Define Shillong |publisher=Dictionary.com |access-date=31 October 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/Shillong |title=Definition of Shillong |publisher=The Free Dictionary |access-date=31 October 2013 }}</ref> ೨೦೧೧ನೇ ಇಸವಿದ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೧,೪೩,೨೨೯ ಉಂಡು. ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪಾಡಿಂಡ ಭಾರತದ ೩೩೦ನೆ ಮಲ್ಲ ಪೇಟೆ ಆದುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/city.php|title=List of Most populated cities of India|website=www.census2011.co.in|access-date=25 December 2019}}</ref> ಈ ಪೇಟೆದ ಸುತ್ತ ಉಪ್ಪುನ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ್ ತೂದು ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ದ ನೆನಪಾಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಂಚಾದ್, ಅಕುಲು ನೆನ್ನ್ "ಪೂರ್ವದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್" ಪಂದ್ ಲೆತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೬೪ ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಖಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಂತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ದ ಸಿವಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಗುರುತು ಮಲ್ತಿನೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮಲ್ಲ ಆವೊಂದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ೧೮೭೪ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಈ ಜಾಗೆಡ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರೆನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಆದ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಪಗ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ನ್ ಪೊಸ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೨೧ ಜನವರಿ ೧೯೭೨ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪೊಸ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ ಆಪುನೆಟ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಅವಿಭಜಿತ ಅಸ್ಸಾಂ ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅವೆರ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮೇಘಾಲಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ದಿಸ್ಪುರ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯೊದ ರಾಜಧಾನಿ ಆಂಡ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Shillong |title=Shillong {{!}} India |website=Encyclopædia Britannica |access-date=16 July 2019}}</ref> ==ಪುದರ್== ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಬೊಟ್ಟದ ಕೊಡಿಟ್ 'ಲೈ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್' ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ದೇವೆರ್ ನೆಲೆ ಆತೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಈ ದೇವೆರ್ ಊರು ಕಾತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್. ಆ ದೇವೆರನ ಪುದರ್ ರ್ದೇ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ಗ್ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite web |title=Shillong: Destination for Higher Learning |url=https://megeducation.gov.in/edu_dept/pages/shillong.html |website=megeducation.gov.in |publisher=National Informatics Centre |access-date=9 August 2026}}</ref> ==ಇತಿಯಾಸೊ== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗ್ ದುಂಬು ಬೊಕ್ಕ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ೧೯೭೨ ಡ್ ಪೊಸ ಮೇಘಾಲಯ ರಾಜ್ಯ ರಚನೆ ಆಪುನೆಟ ೨೫ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ಅವಿಭಜಿತ ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿನಾಡ್ದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್‌ನ ಏಜೆಂಟ್ ಆದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite thesis |last=Barooah |first=Niroda Kumar |title=David Scott on the North-East Frontier of India and in Assam |date=1964 |url=https://soas-repository.worktribe.com/output/380911 |doi=10.25501/SOAS.00034126 |publisher=SOAS University of London}}</ref> ಸುರುತ ಆಂಗ್ಲೋ-ಬರ್ಮೀಸ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲೊಡು, ಸಿಲ್ಹೆಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಸ್ಸಾಂ ನಡುಟು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಂಜಿ ಸಾದಿದ ಅಗತ್ಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಲೆಗ್ ತೊಜಿಂಡ್. ಆ ಸಾದಿ ಖಾಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೈಂತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್ ದ ಮುಖಾಂತರ ಪೋವೊಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಸಾದಿ ಮಲ್ಪನಗ ಖಾಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ರಾಜೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜನಕುಲೆನ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡಲಾ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಪರಿಹರಿಸಾವೊಂದು ಸಾದಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಖಾಸಿ ಬೆಟ್ಟದ ಎಡ್ಡೆ ಚಳಿ ವಾತಾವರಣೊನು ಮೆಚ್ಚಿದ್, ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಒಂಜಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣಾ ಕೇಂದ್ರನ್ ಕಟ್ಟಾಯೆರ್. ಇಂದೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕ ಖಾಸಿ-ಜೈಂತಿಯಾ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆ ಆಡಳಿತ ಬಲ ಆಯೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ೧೮೨೯ ದ ಸುರುಟು, ಖಾಸಿ ಸಂಘಟನೆ ಚಿರಾಪುಂಜಿಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂಜಿ ದಂಗೆ ಲಕ್ಕಾಂಡ್. ಆಂಡ ಜನವರಿ ೧೮೩೩ ದ ಪೊರ್ತುಗು ಅಕ್ಲೆನ ನಾಯಕೆ ತಿರೋಟ್ ಸಿಂಗ್ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಗ್ ಶರಣಾಯೆರ್. ಸಿಂಗ್‌ನ್ ಬಂದಿಸಾದ್ ಡಾಕಾಡ್ ಬಂದನೊಡು ದೀಯೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಚಿರಾಪುಂಜಿಡ್ ಒರಿ ರಾಜಕೀಯ ಏಜೆಂಟ್‌ನ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷೆರೆಗ್ ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಪ್ರದೇಶದ ಹವಾಮಾನ ಬೊಕ್ಕ ಸೌಲಭ್ಯೊಲು ಇಷ್ಟ ಆಯಿಜಿ, ಅಂಚಾದ್ ಅಕುಲು ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ಗ್ ಬತ್ತೆರ್. "ಯೇವ್‌ಡುಹ್" ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ಮಲ್ಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆದುಂಡು. ಈ ಪೊಸ ಪೇಟೆ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಶಿಖರದ ತಿರ್ತ್ ಇತ್ತಿನೆರ್ದಾವರ, ಬೊಕ್ಕ ನೆಕ್ಕ್ "ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್" ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ದೀಯೆರ್. ೧೮೭೪ ಡ್ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ನ್ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರ್‌ಶಿಪ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಪೊಸ ಆಡಳಿತೊಡು ಇತ್ತೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಭಾಗವಾದಿಪ್ಪುನ ಸಿಲ್ಹೆಟ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚನೆ ನಾಗಾ ಹಿಲ್ಸ್ (ಇತ್ತೆದ ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್), ಲುಶೈ ಹಿಲ್ಸ್ (ಇತ್ತೆದ ಮಿಜೋರಾಂ), ಬೊಕ್ಕ ಖಾಸಿ, ಜೈಂತಿಯಾ, ಗಾರೋ ಹಿಲ್ಸ್ ಕೂಡ ಈ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರ್‌ಶಿಪ್‌ಡ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite book|last1=Syiemlieh|first1=David R.|title=Reflections From Shillong: Speeches of M.M. Jacob (Volume 3)|date=2005|publisher=Daya Books|isbn=8189233297}}</ref> ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ೧೮೭೮ ದ ಕಾಲೊಗು ಸೇರ್ದುಂಡು; ಅಪಗ ೧೮೭೬ ದ ಬೆಂಗಾಲ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಮಾವ್ಖಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಾಬಾನ್ ಗ್ರಾಮಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಂದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಾವ್ಖಾರ್ (ಎಸ್.ಇ. ಮಾವ್ಖಾರ್, ಜೈಯಾವ್, ಬೊಕ್ಕ ಝಲುಪಾರ-ಮಾವ್‌ಪ್ರೇಮ್ ದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು) ಬೊಕ್ಕ ಲಾಬಾನ್ (ಲುಂಪಾರಿಂಗ್, ಮದನ್ ಲಾಬಾನ್, ಕೆಂಚ್ಸ್ ಟ್ರೇಸ್, ರಿಲ್ಬಾಂಗ್) ಗ್ರಾಮಲೆನ್ ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಡ್ ಸೇರ್ಸಾವೆರೆ ಮೈಲಿಯಮ್‌ನ ಹೈನ್ ಮಾಣಿಕ್ ಸಿಯಾಮ್ ೧೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೭೮ ದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಟ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರಿಯೆರ್.<ref>{{cite web|url=http://smb.gov.in/history.html |title=Shillong Municipal Board – History |publisher=Shillong Municipal Board|access-date=21 May 2014}}</ref> ೧೨ ಜೂನ್ ೧೮೯೭ ಡ್ ಆಯಿನ ೮.೧ ತೀವ್ರತೆದ ಮಲ್ಲ ಭೂಕಂಪೊಡು ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್‌ದ ೨೭ ಜನ ತೀರಿಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇಡೀ ಪೇಟೆ ಮಸ್ತ್ ಹಾಳಾಂಡ್. ==ಉಲ್ಲೇಕ== {{reflist}} 9lr00n3l90w8oas2bm5mgezxw4x1yrl 0 27726 364158 2026-08-09T08:06:16Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364158 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Vaikom_Temple_Sreekovil_Murals.jpg|thumb|Vaikom Temple Sreekovil Murals]] [[ಕೇರಳ]]ದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರಕಲೆಲು ಕೇರಳೊಡು ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುನ ಫ್ರೆಸ್ಕೊಲು. ಭಾರತದ ಕೇರಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಾಚೀನ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಅರಮನೆಲು, ಈ ಕಲೆತ ರಾಜಮನೆತನೊದ ಪೋಷಣೆನ್ ಪಡೆಯಿನ 9ನೆಡ್ದ್ 12ನೆ ಶತಮಾನೊದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆನ ಮಸ್ತ್ ಸಂಪ್ರದಾಯೊನು ತೋಜಾವುಂಡು. ಈ ಚಿತ್ರೊಲೆನ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಧಾರೊನು [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಬಾಸೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ತೂವೊಲಿ, ಚಿತ್ರಸೂತ್ರ - (ಚಿತ್ರಸೂತ್ರ ಪಂಡ ವಿಷ್ಣು ಧರ್ಮೋತ್ತರಪುರಾಣೊದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ, ಉಂದು ಸುಮಾರ್ 1500 ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಸಂಸ್ಕೃತೊಡು ಬರೆತಿನ ಪುಸ್ತಕ. ಉಂದೆಟ್ 287 ಸಣ್ಣ ಶ್ಲೋಕೊಲು ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಾಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಗದ್ಯೊಲು ಉಂಡು. ಒಂಜಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಪಂಡ ದಾದ, ದಾಯೆ, ಅಯಿತ ಉದ್ದೇಶ, ಪಾತ್ರ, ಚಿತ್ರಕಾರೆರ್ನೊಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುನ ಸಂಬಂಧ, ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಕಲೆತ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಸೂತ್ರ ನಿಜವಾದ್ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆನ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಈ ಪುಸ್ತಕೊಡು ನೂದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆಗ್ ಉತ್ತರ ಉಂಡು.)ತಂತ್ರಸಮುಚಾಯ, ನಾರಾಯಣನ್ ಬರೆತಿನ ಪದಿನೈನ್ ಶತಮಾನೊದ ಗ್ರಂಥ, ಅಭಿಲಾಶಿತಾರ್ಥ ಚಿಂತಾರ್ಥ ಚಿಂತಾರ್ಥ್ ಟ್ವೀಲ್ಫ್ ಶತಮಾನದ ಕುಂಟುಮಣಿ. ಪದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನೊದ.ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರೊದ ಐಕಾನೊಗ್ರಫಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಲೋಕೊಲೆನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಉಂಡು.<ref>https://www.keralatourism.org/kerala-article/2015/mural-paintings-kerala/549</ref> ತಿರುನಾಧಿಕ್ಕರ ಗುಹೆ ದೇವಸ್ಥಾನ (ಇತ್ತೆ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ಗ್ ಬುಡುಗಡೆ ಆತ್ಂಡ್) ಬೊಕ್ಕ ತಿರುವಂಚಿಕುಲಂ ದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಕೇರಳದ ಸ್ವಂತ ಶೈಲಿದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆನ ಪಿರಾಕ್ ದ ಅವಶೇಷೊಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. ಕೇರಳದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಕಲೆತ ಮೇರುಕೃತಿಲು: ಎಟ್ಟುಮನೂರುದ ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತಂಚೇರಿ ಅರಮನೆದ ರಾಮಾಯಣ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ವಡಕ್ಕೂಮನಾಥ ಕ್ಷೇತ್ರ. ತೊಡಿಕ್ಕಳಂ (ತೊಡಿಕ್ಕಳಂ) ಶಿವ ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ಕಣ್ಣೂರ್|ಕಣ್ಣೂರು]] ಜಿಲ್ಲಾ ತ್ರಿಕೋಡಿತನಂ, ವೈಕೋಂ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪುಂಡರಿಕಪುರಂ, ಉದಯನಪುರಂ, ತ್ರಿಪ್ರಂಗೋಡೆ, [[ಗುರುವಾಯುರ್|ಗುರುವಾಯೂರು,]] ಕುಮಾರನಲ್ಲೂರು, ಅಯ್ಮನಂ, ತ್ರಿಚೂರುದ ವಡಕ್ಕುನಾಥನ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಕನ್ನೂರುದ ತೋಡಿಕ್ಕಲಂ ದೇವಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ [[ತಿರುವನಂತಪುರಮ್|ತಿರುವನಂತಪುರದ]] ಶ್ರೀ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಇತರ ಉತ್ತಮ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಚಿತ್ರಿಸವೊಂಡುಂಡು. ಬೇತೆ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆನ ಜಾಗೆಲು ಒಲ್ಲೂರು, ಚಲಕ್ಕುಡಿ, ಕಾಂಜೂರು, ಎಡಪ್ಪಳ್ಳಿ, ವೇಚೂರು, ಬೊಕ್ಕ ಮುಳಂತುರುತಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಚರ್ಚ್ ಲೆಡ್ ಉಂಡು,ಬೊಕ್ಕ ಕಾಯಂಕುಲಂ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕೃಷ್ಣಾಪುರಂ ಅರಮನೆ ಬೊಕ್ಕ ಪದ್ಮನಾಭಪುರಂ ಅರಮನೆ ಇಂಚಿನ ಅರಮನೆಲೆಡ್ ಉಂಡು. ಡಾ ಎಂಜಿ ಶಶಿಭೂಷಣ್ ತನ್ನ ಕೃತಿಡ್ ಕೇರಳತಿಲೆ ಚೂವರ್ ಚಿತ್ರರಂಗಲ್ ಕೇರಳ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರಕಲೆನ್ ನಾಲ್ ಹಂತೊಲೆಡ್ ವಿಂಗಡಿಸವೆರ್. == ಪುನರುತ್ಥಾನ == [[ಫೈಲ್:Thodeekalam_mural_paintings2.jpg|thumb|Thodeekalam mural paintings2]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊದ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಲು ಕೇರಳೊಡು ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಗಾರೆರೆನ ಪೋಷಣೆಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್]] ಆಡಳಿತೊಡು ಈ ಕಲೆತ ರೂಪೊ ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಅಪಾಯೊಡುಲಾ ಮಸ್ತ್ ನಷ್ಟೊಗು ಒಳಗಾಂಡ್. ೧೯೪೭ಡ್ ಭಾರತ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೊ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಪಡೆಯಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಕೇರಳೊಡು ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆನ ರೂಪೊಡು ಕೇರಳೊಡು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯೊದ ಪುನರುತ್ಥಾನ ನಡತ್ಂಡ್. ಮಮ್ಮಿಯೋರ್ ಕೃಷ್ಣನ್ ಕುಟ್ಟಿ ನಾಯರ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಶಿಕ್ಷಕತ್ವೊಡು ಕೇರಳದ ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆಡ್ ಗುರುವಾಯೂರು ದೇವಸ್ವೋಮ್ ಮಂಡಳಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆ ಆಯಿನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ಈ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಹಂತೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು. == ತಂತ್ರ == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ ನಾಲ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿಪ್ಪುಂಡು, <ref>https://www.exoticindiaart.com/article/kerala-mural-paintings/?srsltid=AfmBOopzUip51M9zdXY33PNUNcziEXjs0TJVrWDg5iGIMN0aQYZPt88x</ref> ನೆಲತ ತಯಾರಿ (ಗ್ರಾನೈಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಗೋಡೆಲು) ರೂಪರೇಖೆದ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಬಣ್ಣೊಲೆನ ಅನ್ವಯೊ ಬೊಕ್ಕ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿವರೊಲೆನ ಸೇರ್ಪಡೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥೊಲು ಶೈಲಿ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಣ್ಣೊಲೆನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯೊಲೆನ್ ಮಿಶ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಸಂಯೋಜನೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಬಣ್ಣೊಲೆನ ಅನ್ವಯೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲೊಲೆಡ್ದ್ ಬಣ್ಣೊಲೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿಧಾನೊಲೆನ್ ವಿವರವಾದ್ ಚರ್ಚಿಸವೆರ್ == ಗೋಡೆದ ತಯಾರಿ == [[ಫೈಲ್:Mural_Paintings_in_Brihadeeswara_Temple_02.jpg|thumb|Mural Paintings in Brihadeeswara Temple 02]] ಗೋಡೆನ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುನಗ ಗೋಡೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವಸ್ತುಲೆಡ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಜಿ ಹಂತೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. 1:2 ಅನುಪಾತೊಡು ಸುಣ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ವಚ್ಛ ಮರಳುದ ಮಿಶ್ರಣೊದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್. 1:2 ಅನುಪಾತೊಡು ಸುಣ್ಣ ಬೊಕ್ಕ ಮರಳುದ ಮಿಶ್ರಣೊದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್, ಬೊಕ್ಕ ಹತ್ತಿ (ಗೊಸ್ಸಿಪಿಯಂ ಹರ್ಬೇಸಿಯಂ). ಗೋಡೆಗ್ ಮಿಂಚುನ ಬಿಳುಪುದ ರಚನೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನಗ ಹತ್ತಿನ್ ಬಳಸುವೆರ್. ಕ್ ವಿಕ್ ಲೈಮ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಾರಿ ಮೃದುವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿದ ರಸೊದ ಮಿಶ್ರಣೊಡು 25-30 ಸರ್ತಿ ದೆಕ್ಕೊಡು. == ಬಣ್ಣದ ತಯಾರಿ == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಪಂಚವರ್ಣ (ಸಂಸ್ಕೃತ: ಐನ್ ಬಣ್ಣೊಲು) ನ್ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಅಂಚನೆ ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಪಚ್ಚೆ, ಕಪ್ಪು ಬೊಕ್ಕ ಬಿಳುಪು, ಬಿಳುಪು ಪಂಡ ಗೋಡೆದ ಬಣ್ಣ. ಬಣ್ಣೊಲೆನ್ ತರಕಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಖನಿಜ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯೊಲೆಡ್ದ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಹಳದಿ ಲ್ಯಾಟರೈಟ್ ಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಬೊಲ್ದು ಬಣ್ಣ ಸುಣ್ಣೊಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಎಣ್ಣೆ-ದೀಪದ ಮಸಿಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ನೀಲಾಮರಿ (ಭಾರತೀಯ ಇಂಡಿಗೊ; ಇಂಡಿಗೊಫೆರಾ ಟಿಂಕ್ಟೋರಿಯಾ) ಸಸ್ಯೊದ ಎಲೆನ್ ಒಯ್ತ್ ದ್ ಒಣಸ್ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಸಿರು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯೊನು ಪಡೆಯೆರೆ ಎರಾವಿಕ್ಕಾರ (ಗಾರ್ಸಿನಿಯಾ ಮೊರೆಲ್ಲಾ) ನ್ ಬೆರೆಸೊಡು. ಬಣ್ಣೊಲೆನ್ ಬೆರೆಸೆರೆ ಮರತ ಪಾತ್ರೆಲೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬಂಧನ ಮಾಧ್ಯಮೊನು ಮೃದುವಾದ್ ತೆಂಗಿನ ನೀರ್ ಬೊಕ್ಕ ನೀಮ್ ಮರತ (ಅಜಾದಿರಾಚ್ಟಾ ಇಂಡಿಕಾ) ಸಾರೊಲೆಡ್ದ್ ದೆತೊನುವೆರ್.ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಅನುಗುಣವಾದ್ ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ದೆರ್, ಉಂದು ಸಂಬಂಧಿತ ಹಿಂದೂ ಪುರಾಣ ಗ್ರಂಥೊಲೆಡ್ ತೋಜಾದ್ಂಡ್. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ದೈವಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ (ಸಾತ್ವಿಕಾ) ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣೊಡು ತೋಜಾವೊಲಿ. ಶಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಭೌತಿಕ ಸಂಪತ್ತು (ರಾಜಸಿಕ್) ದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ್ ಉಪ್ಪುನಕುಲು ಕೆಂಪುಡ್ದ್ ಚಿನ್ನದ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣೊಗು ಬಣ್ಣ ಪಾಡ್ದೆರ್. ದುಷ್ಟ, ದುಷ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಟ್ಟ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ (ತಮಸಿಕ್) ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೊಲ್ದು ಅತ್ತ್ಂಡ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣೊಡು ಚಿತ್ರಿಸವೆರ್.<ref>https://www.artzolo.com/blogs/art-logs/kerala-mural-art?srsltid=AfmBOooJoPPBcmC3CPy3rH6MCXD03UnHGij6UAESi0PsI0l7y-DrSz45</ref> <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> c1ik8hov6olo48pkezw6smvsnlfhvuv 0 27727 364159 2026-08-09T11:36:17Z Shreelatha.Halemane 6351 ಪೊಸೊ ಲೇಖನೊ 364159 wikitext text/x-wiki [[ಫೈಲ್:Kumarkom.jpg|thumb|Vembanad, a portion of Kerala backwaters, the longest lake in India]] ವೆಂಬನಾಡ್ (ಮಲಯಾಳ: [ʋeːmbɐnaːɖə̆]) ಭಾರತದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಕೆರೆ,ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಕೆರೆ. ಈ ಕೆರೆತ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ೨,೦೩೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೭೮೫ ಚದರ ಮೈಲಿ) ಬೊಕ್ಕ ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದ ೯೬.೫ ಕಿ.ಮೀ (೬೦ ಮೈಲ್) ಉಂಡು.<ref>https://kottayam.nic.in/en/tourist-place/vembanad-lake/</ref> ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊದ ಮೂಜಿ ಜಿಲ್ಲೆಲೆನ್ ವ್ಯಾಪಿಸಾಯಿನ ಉಂದು ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಡ್ ವೆಂಬನಾಡ್ ಕೆರೆ, ವೈಕೋಂ, ಚಂಗನಸೆರಿ, ಅಲಪ್ಪುಜೊಡು ಪುಣ್ಣಮಡ ಕೆರೆ, ಪುಣ್ಣಪ್ರಾ, ಕುತ್ತನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೊಚ್ಚಿಡ್ ಕೊಚ್ಚಿ ಕೆರೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಕೊಚ್ಚಿ ಕೆರೆತ ಭಾಗೊಡು ವೈಪಿನ್, ಮುಲಾವುಕಾಡ್, ಮರಡು, ಉದಯಂಪೇರೂರು, ವಲ್ಲರ್ಪಡಂ, ಬೊಕ್ಕ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ದ್ವೀಪೊಲು ಸೇರ್ದ್ ಕೆಲವು ಎಲ್ಯ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಗುಂಪುಲು ಉಂಡು. ಕೊಚ್ಚಿ ಬಂದರ್ ನ್ ವಿಲ್ಲಿಂಗ್ಡನ್ ದ್ವೀಪ ಬೊಕ್ಕ ವಲ್ಲರ್ಪಡಮ್ ದ್ವೀಪೊದ ಸುತ್ತ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಉಂಡು. ಕುಟ್ಟನಾಡ್, ದಿ ರೈಸ್ ಬೌಲ್ ಆಫ್ [[ಕೇರಳ]] ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಭಾರತೊಡು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರೊಡು ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಜಗತ್ತ್ ದ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.ಕುಟ್ಟನಾಡ್ ವೆಂಬನಾಡ್ ದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಭಾಗೊಡು ಉಂಡು. ಕೆರೆತ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊಡು ನೆಹರೂ ಟ್ರೋಫಿ ಬೋಟ್ ರೇಸ್ ನಡಪುಂಡು. ವೆಂಬನಾಡ್ ಹಿನ್ನೆಲೆತ ಕೆಲವು ಹಾಟ್ ಸ್ಪಾಟ್ ಲೆಡ್ ಎಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟೊದ ಮಾಲಿನ್ಯ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಭೂಮಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಟ್ ವೆಂಬನಾಡ್ ಜಲಭೂಮಿನ್ ಗುರುತಿಸದ್ಂಡ್.<ref>https://www.keralatourism.org/destination/vembanad-lake-kumarakom/111/</ref> == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಈ ಕೆರೆ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ, ಈ ಜಾಗೆಡ್ 2004ಡ್ ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಡ್ ವರದಿ ಆಯಿನ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರವಾಸಿ ಕಿರುಕುಳದ ಒಂಜಿ ಘಟನೆ ಮಾತ್ರ ನಡತ್ಂಡ್.<ref>https://roundglasssustain.com/conservation/vembanad-lake</ref> == ಇಲ್ಲ್ ದೋಣಿಲು == [[ಫೈಲ್:Kumarakom.jpg|thumb|Kumarakom]] ವೆಂಬನಾಡ್ ಕೆರೆ ಕೇರಳದ ಬ್ಯಾಕ್ ವಾಟರ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಆದುಂಡು ಉಂದೆಟ್ ನೂದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಹೌಸ್ಬೋಟ್ ಲು (ಮಲಯಾಳೊಡು ಕೆಟ್ಟುವಲ್ಲಾಮ್ಸ್) ನಡಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ದಂಡೆಡ್ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಲು ಉಂಡು. == ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಅಭಯಾರಣ್ಯ == ಕುಮಾರಕೋಂ ಪಕ್ಷಿಧಾಮ ಕೆರೆತ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಂಡು. == ದೋಣಿ ಓಟೊಲು == ಆಗಸ್ಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಲುಡು, ಕೊಟ್ಟಾಯಂ ಬೊಕ್ಕ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ನದಿಲು ಈ ದೋಣಿ ಓಟೊಲೆಡ್ದ್ ಚಟುವಟಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಆಕರ್ಷಣೆದ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಗ್ ಬದಲಾಪುಂಡು,ಒಂಜಿ ಕೇರಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ. <ref>https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/breathing-life-into-vembanad-lake/article69509605.ece</ref> ಹಾವುದ ದೋಣಿ ಓಟೊಲು - ಈ ಜಲಕ್ರೀಡೆಡ್ ಓಣಂ ದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೆರೆಕುಲು ಬೊಕ್ಕ ನದಿಲು ಜೀವಂತವಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕೆರೆತ ದ್ವೀಪೊಲು ಈ ಕೆರೆಟ್ ಪಾತಿರಾಮಣಲ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ದ್ವೀಪ ಉಂಡು, ಉಂದೆಕ್ ದೋಣಿದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಪೋವೊಲಿ. ಬೇತೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಪಂಡ ಕಕ್ಕತೂರುತ್ ದ್ವೀಪ. == ಒಳನಾಡು ಸಾರಿಗೆ == ವೆಂಬಾನಾಡ್ ಜಲಭೂಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣೊಡು 196 ಕಿ.ಮೀ (122 ಮೈಲ್) ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಲೆಡ್ 29 ಕಿ.ಮೀ. (18 ಮೈಲ್) ದೂರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ನದಿಲು, ಕಡಲತೀರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಲುವೆಲೆನ ಒಂಜಿ ಜಟಿಲ ಜಾಲೊನು ರೂಪಿಸದ್ಂಡ್. ಈ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಬಹುತೇಕ ಮಾತಾ ಊರುಲೆಗ್ ನೀರ್ ದ ಸಾರಿಗೆದ ಮೂಲಕ ಪೋವೊಲಿ. ಮುವಟ್ಟುಪುಝಾ, ಮೀನಾಚಿಲ್, ಪಂಬಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಚೆಂಕೊವಿಲ್ ನದಿಲೆನ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಲು, ಉಬ್ಬರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಸುಮಾರ್ 30 ಕಿ.ಮೀ (19 ಮೈಲ್) ಮುಟ್ಟ ನೌಕಾಯಾನೊಗು ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನವು. ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಕೊಟ್ಟಪುರಂ-ಕೊಲ್ಲಂ ಭಾಗೊಡು ವೆಂಬನಾಡ್ ಕೆರೆತ ಮೂಲಕ ಪೋಪಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಟ್ಟು 209 ಕಿ.ಮೀ (130 ಮೈಲ್) ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಮಾರ್ಗ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಆತ್ಂಡ್. == ಕುಮಾರಕೊಂತಿ ವೆಂಬನಾಡ್ ಕೆರೆ| == [[ಫೈಲ್:Vembanad_Lake_at_Kumarakom.jpg|thumb|Vembanad Lake at Kumarakom, Kerala, India]] ವೆಂಬಾನಾಡ್ ಕಾಯಲ್ ಜಲಭೂಮಿನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ ಜಲಭೂಮಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಸೇರ್ಪಾದ್ಂಡ್, ಉಂದು ಜಲಭೂಮಿಲೆನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆಗ್ ರಾಮ್ಸರ್ ಒಪ್ಪಂದೊಡು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಾಯಿನಂಚ. ಉಂದು 20,000 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜಲಪಕ್ಷಿಲೆಗ್ ನೆಲೆಯಾತ್ಂಡ್ - ಭಾರತೊಡು ಇಂಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಮೂಜಿನೆ ಮಲ್ಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆ. ಉಂದು ಸೀಗಡಿಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಆದರ್ಶ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಲಾ ಅಂದ್. <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> i5djzi2da91wx94a1f5oo7x5ulo14ho