ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 6241 370087 369973 2026-09-24T09:17:31Z BENET G AMANNA 60 /* ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ */ 370087 wikitext text/x-wiki '''ಸುಶಾಂತಿ''' ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ. == ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ == ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ '''ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ''' ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ.ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಂತೂರು-ಕೇರಳ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಶಿವಬಾಗ್‌ದಲ್ಪ ಉಲಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿ, ಇತ್ತೆ ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುದುಂಡು.ಈ ಸಾದಿಡೇ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ,ಎಲಕ್ಕಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್.ಅಗುಲು ಪಿರ ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅರಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಕುಲು ವಾರಗಟ್ಲೆ ಕುಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಇತ್ತೆ ಉಪ್ಪು ಸಾದಿ ಆನೆಟ್ಟ ಉಂದುವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ಂಡ್‌ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದಿನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. <ref>{{cite news |last1=Mangalore |first1=Mangalore Today |title=CSI Sushanthi Church celebrates harvest festival |url=https://www.mangaloretoday.com/main/CSI-Sushanthi-Church-celebrates-harvest-festival.html |work=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನಿ ೧೮೩೪. ಈ ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ದೇವಾಲಯೊಗು ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, [[ಕದ್ರಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, [[ಬೊಂದೆಲ್]], [[ಕಾವೂರು]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಆಯಿ ಪ್ರೆಸ್,ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕಲೆಗ್‌ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಂತೂರುದ ತಾರೆ ತೋಟೊಡು ಸುಮಾರ್ ೮೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೮೭ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆಲಾ ೧೯೯೨ ಡ್ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್‌ ೧೮೯೦ ಡು ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುಲ್ಪ ಸ್ಧಾಪನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿ ರಸ್ತೆ ಸುರು ಆಪುನಲ್ಪನೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬುದವಾರ ಬಯ್ಯಗ್ ಆರಾಧನೆ, ೧೮೯೨ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಶಾಲೆ, ೧೮೯೫ ಡ್ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ೧೯೦೭ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣು ನಡತೊಂದಿತ್ಂಡ್‌ . == ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ಜಾಗೆದ ಬದಲಾವಣೆ == ಇತ್ತೆ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯದಲ್ಪ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಆರಂಭ ಆಯಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆ ಒಂಜಿ ೧೮೮೭ಡ್ ಆರಂಭ ಆಪುಂಡು. ೧೯೧೪ ಆಯಿ ಯುದ್ದದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬಂದ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಗ್ಗದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಆ ಕಟ್ಟೋಣೊನು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಮಗ್ಗ ನೆಯ್ಯೊಂದಿತ್ತೆರ್‌.1926ಟ್ಟ್‌ . ಬಾಡಿಗೆಡಿತ್ತಿನಕಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್‌ ರಸ್ತೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಶಾಲೆ, ಬುಧವಾರದ ಆರಾದನೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ,ಐತಾರ ಶಾಲೆ ಉಂದು ಮಾತಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣೊಡು ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ == ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಬಲ್ಮಠ ಅಂಗವಾದಿತ್ತಿ ಸುಶಾಂತಿ ಸಭೆ ಪತ್ಯೇಕ ಆದ್ ಐತಾರದ ಆರಾದನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಸೇರಾದ್‌ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಜವನೆರೆ ಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ವದ ನೆನೆಪುಗಾದ್ ಮಂಟಪಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಲಾ ಆತ್ಂಡ್‌.<ref>{{cite web |title=CSI - Church of South India |url=https://karnatakasouthern.csi1947.com/ |website=karnatakasouthern.csi1947.com}}</ref> == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆ == ೧೮೯೨ ಡು ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಆಯಿನ ಸುರುಟ್ಟು ಆಯಿನ ಶಾಲೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ೧೮೯೪ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ೧೯೧೨ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಶಾಲೆ, ೧೯೧೪ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಬ ಆತ್ಂಡ್. ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಡ್ ೧೯೦೫ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದಿ, ಬಾಯಿ ಬರಂದಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦೨ ವರ್ಷ ನಡತಿ ಈ ಶಾಲೆ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡಾಂಡ್. ಈ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲು ಎಂಕಲ್ನ ಶಾಲೆ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಆ ಜಾಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆಡುಂಡು. == ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ== ೧೯೫೭ಕ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆತಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ೧೯೭೭ಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಪೋಂಡು. ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ಇತ್ತಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್‌ ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಚತುವಟಿಕೆಲು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್. ಕಟ್ಟೋಣ ಪರತ್ತಾದ್ ಮರ, ಗೋಡೆ ಬಲ ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಗಿರ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಒರಿಪೊಡು, ಅಂಚಿನನೇ ಕಟ್ಟೋಣ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ನೆಂಪುಗು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕುತುಂಭದ ಆಸೆ. ಅಂಚ ಸುಶಾತಿ ನಿಲಯೊನು ಎಲಿಯ ಜೋನ್ಃಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಲೋಚನಿ ಜೋನಸ್ ಪನ್ಪಿ ನೆಂಪುಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. == ಚಟುವಟಿಕೆಲು == ಪ್ರತಿ [[ಐತಾರೊ|ಐತಾರ]] ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] hh8fjidujvr3lobzw9yfgmno0qhtrq3 370088 370087 2026-09-24T09:20:42Z BENET G AMANNA 60 /* ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ */ 370088 wikitext text/x-wiki '''ಸುಶಾಂತಿ''' ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ. == ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ == ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ '''ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ''' ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ.ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಂತೂರು-ಕೇರಳ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಶಿವಬಾಗ್‌ದಲ್ಪ ಉಲಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿ, ಇತ್ತೆ ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುದುಂಡು.ಈ ಸಾದಿಡೇ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ,ಎಲಕ್ಕಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್.ಅಗುಲು ಪಿರ ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅರಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಕುಲು ವಾರಗಟ್ಲೆ ಕುಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಇತ್ತೆ ಉಪ್ಪು ಸಾದಿ ಆನೆಟ್ಟ ಉಂದುವೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ಂಡ್‌ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿದಿನಕುಲು ಪನ್ಪೆರ್. <ref>{{cite news |last1=Mangalore |first1=Mangalore Today |title=CSI Sushanthi Church celebrates harvest festival |url=https://www.mangaloretoday.com/main/CSI-Sushanthi-Church-celebrates-harvest-festival.html |work=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನಿ ೧೮೩೪. ಈ ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ದೇವಾಲಯೊಗು ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, [[ಕದ್ರಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, [[ಬೊಂದೆಲ್]], [[ಕಾವೂರು]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಆಯಿ ಪ್ರೆಸ್,ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕಲೆಗ್‌ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಂತೂರು ತಾರೆ ತೋಟ, ಬೆಂದೂರು, ನಂತೂರು ಪದವು ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೮೭ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆಲಾ ೧೯೯೨ ಡ್ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್‌ ೧೮೯೦ ಡು ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುಲ್ಪ ಸ್ಧಾಪನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿ ರಸ್ತೆ ಸುರು ಆಪುನಲ್ಪನೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬುದವಾರ ಬಯ್ಯಗ್ ಆರಾಧನೆ, ೧೮೯೨ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಶಾಲೆ, ೧೮೯೫ ಡ್ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ೧೯೦೭ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣು ನಡತೊಂದಿತ್ಂಡ್‌ . == ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ಜಾಗೆದ ಬದಲಾವಣೆ == ಇತ್ತೆ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯದಲ್ಪ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಆರಂಭ ಆಯಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆ ಒಂಜಿ ೧೮೮೭ಡ್ ಆರಂಭ ಆಪುಂಡು. ೧೯೧೪ ಆಯಿ ಯುದ್ದದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬಂದ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಗ್ಗದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಆ ಕಟ್ಟೋಣೊನು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಮಗ್ಗ ನೆಯ್ಯೊಂದಿತ್ತೆರ್‌.1926ಟ್ಟ್‌ . ಬಾಡಿಗೆಡಿತ್ತಿನಕಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್‌ ರಸ್ತೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಶಾಲೆ, ಬುಧವಾರದ ಆರಾದನೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ,ಐತಾರ ಶಾಲೆ ಉಂದು ಮಾತಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣೊಡು ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ == ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಬಲ್ಮಠ ಅಂಗವಾದಿತ್ತಿ ಸುಶಾಂತಿ ಸಭೆ ಪತ್ಯೇಕ ಆದ್ ಐತಾರದ ಆರಾದನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಸೇರಾದ್‌ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಜವನೆರೆ ಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ವದ ನೆನೆಪುಗಾದ್ ಮಂಟಪಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಲಾ ಆತ್ಂಡ್‌.<ref>{{cite web |title=CSI - Church of South India |url=https://karnatakasouthern.csi1947.com/ |website=karnatakasouthern.csi1947.com}}</ref> == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆ == ೧೮೯೨ ಡು ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಆಯಿನ ಸುರುಟ್ಟು ಆಯಿನ ಶಾಲೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ೧೮೯೪ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ೧೯೧೨ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಶಾಲೆ, ೧೯೧೪ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಬ ಆತ್ಂಡ್. ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಡ್ ೧೯೦೫ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದಿ, ಬಾಯಿ ಬರಂದಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦೨ ವರ್ಷ ನಡತಿ ಈ ಶಾಲೆ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡಾಂಡ್. ಈ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲು ಎಂಕಲ್ನ ಶಾಲೆ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಆ ಜಾಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆಡುಂಡು. == ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ== ೧೯೫೭ಕ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆತಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ೧೯೭೭ಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಪೋಂಡು. ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ಇತ್ತಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್‌ ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಚತುವಟಿಕೆಲು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್. ಕಟ್ಟೋಣ ಪರತ್ತಾದ್ ಮರ, ಗೋಡೆ ಬಲ ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಗಿರ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಒರಿಪೊಡು, ಅಂಚಿನನೇ ಕಟ್ಟೋಣ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ನೆಂಪುಗು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕುತುಂಭದ ಆಸೆ. ಅಂಚ ಸುಶಾತಿ ನಿಲಯೊನು ಎಲಿಯ ಜೋನ್ಃಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಲೋಚನಿ ಜೋನಸ್ ಪನ್ಪಿ ನೆಂಪುಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. == ಚಟುವಟಿಕೆಲು == ಪ್ರತಿ [[ಐತಾರೊ|ಐತಾರ]] ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] n1kfpqxgmqgx1d1y7zt8toc4wskbo1w 370089 370088 2026-09-24T09:35:53Z BENET G AMANNA 60 /* ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ */ 370089 wikitext text/x-wiki '''ಸುಶಾಂತಿ''' ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ. == ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ == ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ '''ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ''' ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ.ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಂತೂರು-ಕೇರಳ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಶಿವಬಾಗ್‌ದಲ್ಪ ಉಲಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿ, ಇತ್ತೆ ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುದುಂಡು.ಈ ಸಾದಿಡೇ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ,ಎಲಕ್ಕಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್.ಅಗುಲು ಪಿರ ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅರಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಕುಲು ವಾರಗಟ್ಲೆ ಕುಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಈ ಸಾದಿ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಡತ್ ಬರ್ಪಿ ಸಾದಿಲುಲಾ ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮಿಶನ್‌ದ ಜಾಗೆಲು ಕೆಲವು ಸಿಎಸ್‌ಐ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಡ್‌ಮ ಇತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು, ಮೂಲಗೇಣಿ, ಚಾಲಗೇಣಿ, ತಲಬಾಡಿಗೆಡೇ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್ ಕೊರ್ದು ಸ್ವಂತೊಗು ಮಲ್ತೊಂದೆರ್.ಇಡೆಗ್ ಬರ್ಪಿ ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರಿಯೆರೆ ಇತ್ತೆದ ಪೊಸ ಸಾದಿ ಉಂಡು. ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ಬುಡಾರದಕಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗ ಆತ್ಂಡ್. <ref>{{cite news |last1=Mangalore |first1=Mangalore Today |title=CSI Sushanthi Church celebrates harvest festival |url=https://www.mangaloretoday.com/main/CSI-Sushanthi-Church-celebrates-harvest-festival.html |work=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನಿ ೧೮೩೪. ಈ ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ದೇವಾಲಯೊಗು ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, [[ಕದ್ರಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, [[ಬೊಂದೆಲ್]], [[ಕಾವೂರು]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಆಯಿ ಪ್ರೆಸ್,ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕಲೆಗ್‌ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಂತೂರು ತಾರೆ ತೋಟ, ಬೆಂದೂರು, ನಂತೂರು ಪದವು ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೮೭ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆಲಾ ೧೯೯೨ ಡ್ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್‌ ೧೮೯೦ ಡು ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುಲ್ಪ ಸ್ಧಾಪನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿ ರಸ್ತೆ ಸುರು ಆಪುನಲ್ಪನೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬುದವಾರ ಬಯ್ಯಗ್ ಆರಾಧನೆ, ೧೮೯೨ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಶಾಲೆ, ೧೮೯೫ ಡ್ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ೧೯೦೭ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣು ನಡತೊಂದಿತ್ಂಡ್‌ . == ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ಜಾಗೆದ ಬದಲಾವಣೆ == ಇತ್ತೆ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯದಲ್ಪ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಆರಂಭ ಆಯಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆ ಒಂಜಿ ೧೮೮೭ಡ್ ಆರಂಭ ಆಪುಂಡು. ೧೯೧೪ ಆಯಿ ಯುದ್ದದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬಂದ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಗ್ಗದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಆ ಕಟ್ಟೋಣೊನು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಮಗ್ಗ ನೆಯ್ಯೊಂದಿತ್ತೆರ್‌.1926ಟ್ಟ್‌ . ಬಾಡಿಗೆಡಿತ್ತಿನಕಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್‌ ರಸ್ತೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಶಾಲೆ, ಬುಧವಾರದ ಆರಾದನೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ,ಐತಾರ ಶಾಲೆ ಉಂದು ಮಾತಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣೊಡು ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ == ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಬಲ್ಮಠ ಅಂಗವಾದಿತ್ತಿ ಸುಶಾಂತಿ ಸಭೆ ಪತ್ಯೇಕ ಆದ್ ಐತಾರದ ಆರಾದನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಸೇರಾದ್‌ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಜವನೆರೆ ಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ವದ ನೆನೆಪುಗಾದ್ ಮಂಟಪಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಲಾ ಆತ್ಂಡ್‌.<ref>{{cite web |title=CSI - Church of South India |url=https://karnatakasouthern.csi1947.com/ |website=karnatakasouthern.csi1947.com}}</ref> == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆ == ೧೮೯೨ ಡು ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಆಯಿನ ಸುರುಟ್ಟು ಆಯಿನ ಶಾಲೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ೧೮೯೪ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ೧೯೧೨ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಶಾಲೆ, ೧೯೧೪ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಬ ಆತ್ಂಡ್. ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಡ್ ೧೯೦೫ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದಿ, ಬಾಯಿ ಬರಂದಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦೨ ವರ್ಷ ನಡತಿ ಈ ಶಾಲೆ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡಾಂಡ್. ಈ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲು ಎಂಕಲ್ನ ಶಾಲೆ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಆ ಜಾಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆಡುಂಡು. == ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ== ೧೯೫೭ಕ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆತಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ೧೯೭೭ಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಪೋಂಡು. ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ಇತ್ತಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್‌ ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಚತುವಟಿಕೆಲು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್. ಕಟ್ಟೋಣ ಪರತ್ತಾದ್ ಮರ, ಗೋಡೆ ಬಲ ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಗಿರ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಒರಿಪೊಡು, ಅಂಚಿನನೇ ಕಟ್ಟೋಣ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ನೆಂಪುಗು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕುತುಂಭದ ಆಸೆ. ಅಂಚ ಸುಶಾತಿ ನಿಲಯೊನು ಎಲಿಯ ಜೋನ್ಃಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಲೋಚನಿ ಜೋನಸ್ ಪನ್ಪಿ ನೆಂಪುಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. == ಚಟುವಟಿಕೆಲು == ಪ್ರತಿ [[ಐತಾರೊ|ಐತಾರ]] ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] 8mz1kpdcis9cyy14tns3s799leygmbx 370090 370089 2026-09-24T09:42:30Z BENET G AMANNA 60 /* ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ */ 370090 wikitext text/x-wiki '''ಸುಶಾಂತಿ''' ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ. == ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ == ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ '''ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ''' ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ.ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಂತೂರು-ಕೇರಳ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಶಿವಬಾಗ್‌ದಲ್ಪ ಉಲಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿ, ಇತ್ತೆ ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುದುಂಡು.ಈ ಸಾದಿಡೇ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ,ಎಲಕ್ಕಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್.ಅಗುಲು ಪಿರ ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅರಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಕುಲು ವಾರಗಟ್ಲೆ ಕುಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಈ ಸಾದಿ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಡತ್ ಬರ್ಪಿ ಸಾದಿಲುಲಾ ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮಿಶನ್‌ದ ಜಾಗೆಲು ಕೆಲವು ಸಿಎಸ್‌ಐ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಡ್‌ಮ ಇತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು, ಮೂಲಗೇಣಿ, ಚಾಲಗೇಣಿ, ತಲಬಾಡಿಗೆಡೇ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್ ಕೊರ್ದು ಸ್ವಂತೊಗು ಮಲ್ತೊಂದೆರ್.ಇಡೆಗ್ ಬರ್ಪಿ ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರಿಯೆರೆ ಇತ್ತೆದ ಪೊಸ ಸಾದಿ ಉಂಡು. ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ಬುಡಾರದಕಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗ ಆತ್ಂಡ್. <ref>{{cite news |last1=Mangalore |first1=Mangalore Today |title=CSI Sushanthi Church celebrates harvest festival |url=https://www.mangaloretoday.com/main/CSI-Sushanthi-Church-celebrates-harvest-festival.html |work=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನಿ ೧೮೩೪. ಈ ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ದೇವಾಲಯೊಗು ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, [[ಕದ್ರಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, [[ಬೊಂದೆಲ್]], [[ಕಾವೂರು]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಆಯಿ ಪ್ರೆಸ್,ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕಲೆಗ್‌ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಂತೂರು ತಾರೆ ತೋಟ, ಬೆಂದೂರು, ನಂತೂರು ಪದವು ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೮೭ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆಲಾ ೧೯೯೨ ಡ್ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್‌ ೧೮೯೦ ಡು ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುಲ್ಪ ಸ್ಧಾಪನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿ ರಸ್ತೆ ಸುರು ಆಪುನಲ್ಪನೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬುದವಾರ ಬಯ್ಯಗ್ ಆರಾಧನೆ, ೧೮೯೨ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಶಾಲೆ, ೧೮೯೫ ಡ್ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ೧೯೦೭ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣು ನಡತೊಂದಿತ್ಂಡ್‌ . == ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ಜಾಗೆದ ಬದಲಾವಣೆ == ಇತ್ತೆ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯದಲ್ಪ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಆರಂಭ ಆಯಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆ ಒಂಜಿ ೧೮೮೭ಡ್ ಆರಂಭ ಆಪುಂಡು. ೧೯೧೪ ಆಯಿ ಯುದ್ದದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬಂದ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಗ್ಗದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಆ ಕಟ್ಟೋಣೊನು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಮಗ್ಗ ನೆಯ್ಯೊಂದಿತ್ತೆರ್‌.1926ಟ್ಟ್‌ . ಬಾಡಿಗೆಡಿತ್ತಿನಕಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್‌ ರಸ್ತೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಶಾಲೆ, ಬುಧವಾರದ ಆರಾದನೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ,ಐತಾರ ಶಾಲೆ ಉಂದು ಮಾತಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣೊಡು ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ == ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಬಲ್ಮಠ ಅಂಗವಾದಿತ್ತಿ ಸುಶಾಂತಿ ಸಭೆ ಪತ್ಯೇಕ ಆದ್ ಐತಾರದ ಆರಾದನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಬಲ್ಮಠ- ಶಾಂತಿ, ಜಪ್ಪು-ಕಾಂತಿ, ಬೊಕ್ಕಪಟ್ನ-ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಪುದರ್ ಆಯಿಲೆಕ್ಕ ಮುಲ್ತ ದೇವಾಲಯೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಸೇರಾದ್‌ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಜವನೆರೆ ಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ವದ ನೆನೆಪುಗಾದ್ ಮಂಟಪಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಲಾ ಆತ್ಂಡ್‌.<ref>{{cite web |title=CSI - Church of South India |url=https://karnatakasouthern.csi1947.com/ |website=karnatakasouthern.csi1947.com}}</ref> == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆ == ೧೮೯೨ ಡು ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಆಯಿನ ಸುರುಟ್ಟು ಆಯಿನ ಶಾಲೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ೧೮೯೪ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ೧೯೧೨ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಶಾಲೆ, ೧೯೧೪ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಬ ಆತ್ಂಡ್. ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಡ್ ೧೯೦೫ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದಿ, ಬಾಯಿ ಬರಂದಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦೨ ವರ್ಷ ನಡತಿ ಈ ಶಾಲೆ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡಾಂಡ್. ಈ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲು ಎಂಕಲ್ನ ಶಾಲೆ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಆ ಜಾಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆಡುಂಡು. == ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ== ೧೯೫೭ಕ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆತಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ೧೯೭೭ಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಪೋಂಡು. ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ಇತ್ತಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್‌ ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಚತುವಟಿಕೆಲು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್. ಕಟ್ಟೋಣ ಪರತ್ತಾದ್ ಮರ, ಗೋಡೆ ಬಲ ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಗಿರ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಒರಿಪೊಡು, ಅಂಚಿನನೇ ಕಟ್ಟೋಣ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ನೆಂಪುಗು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕುತುಂಭದ ಆಸೆ. ಅಂಚ ಸುಶಾತಿ ನಿಲಯೊನು ಎಲಿಯ ಜೋನ್ಃಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಲೋಚನಿ ಜೋನಸ್ ಪನ್ಪಿ ನೆಂಪುಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. == ಚಟುವಟಿಕೆಲು == ಪ್ರತಿ [[ಐತಾರೊ|ಐತಾರ]] ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] rh2d3qdybxghi5gorslb742619waej1 370091 370090 2026-09-24T09:43:38Z BENET G AMANNA 60 /* ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ */ 370091 wikitext text/x-wiki '''ಸುಶಾಂತಿ''' ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ. == ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ == ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ '''ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ''' ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ.ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಂತೂರು-ಕೇರಳ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಶಿವಬಾಗ್‌ದಲ್ಪ ಉಲಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿ, ಇತ್ತೆ ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುದುಂಡು.ಈ ಸಾದಿಡೇ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ,ಎಲಕ್ಕಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್.ಅಗುಲು ಪಿರ ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅರಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಕುಲು ವಾರಗಟ್ಲೆ ಕುಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಈ ಸಾದಿ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಡತ್ ಬರ್ಪಿ ಸಾದಿಲುಲಾ ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮಿಶನ್‌ದ ಜಾಗೆಲು ಕೆಲವು ಸಿಎಸ್‌ಐ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಡ್‌ಮ ಇತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು, ಮೂಲಗೇಣಿ, ಚಾಲಗೇಣಿ, ತಲಬಾಡಿಗೆಡೇ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್ ಕೊರ್ದು ಸ್ವಂತೊಗು ಮಲ್ತೊಂದೆರ್.ಇಡೆಗ್ ಬರ್ಪಿ ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರಿಯೆರೆ ಇತ್ತೆದ ಪೊಸ ಸಾದಿ ಉಂಡು. ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ಬುಡಾರದಕಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗ ಆತ್ಂಡ್. <ref>{{cite news |last1=Mangalore |first1=Mangalore Today |title=CSI Sushanthi Church celebrates harvest festival |url=https://www.mangaloretoday.com/main/CSI-Sushanthi-Church-celebrates-harvest-festival.html |work=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನಿ ೧೮೩೪. ಈ ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ದೇವಾಲಯೊಗು ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, [[ಕದ್ರಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, [[ಬೊಂದೆಲ್]], [[ಕಾವೂರು]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಆಯಿ ಪ್ರೆಸ್,ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕಲೆಗ್‌ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಂತೂರು ತಾರೆ ತೋಟ, ಬೆಂದೂರು, ನಂತೂರು ಪದವು ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೮೭ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆಲಾ ೧೯೯೨ ಡ್ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್‌ ೧೮೯೦ ಡು ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುಲ್ಪ ಸ್ಧಾಪನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿ ರಸ್ತೆ ಸುರು ಆಪುನಲ್ಪನೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬುದವಾರ ಬಯ್ಯಗ್ ಆರಾಧನೆ, ೧೮೯೨ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಶಾಲೆ, ೧೮೯೫ ಡ್ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ೧೯೦೭ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣು ನಡತೊಂದಿತ್ಂಡ್‌ . == ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ಜಾಗೆದ ಬದಲಾವಣೆ == ಇತ್ತೆ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯದಲ್ಪ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಆರಂಭ ಆಯಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆ ಒಂಜಿ ೧೮೮೭ಡ್ ಆರಂಭ ಆಪುಂಡು. ೧೯೧೪ ಆಯಿ ಯುದ್ದದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬಂದ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಗ್ಗದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಆ ಕಟ್ಟೋಣೊನು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಮಗ್ಗ ನೆಯ್ಯೊಂದಿತ್ತೆರ್‌.1926ಟ್ಟ್‌ . ಬಾಡಿಗೆಡಿತ್ತಿನಕಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್‌ ರಸ್ತೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಶಾಲೆ, ಬುಧವಾರದ ಆರಾದನೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ,ಐತಾರ ಶಾಲೆ ಉಂದು ಮಾತಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣೊಡು ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ == ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಬಲ್ಮಠ ಅಂಗವಾದಿತ್ತಿ ಸುಶಾಂತಿ ಸಭೆ ಪತ್ಯೇಕ ಆದ್ ಐತಾರದ ಆರಾದನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಬಲ್ಮಠ- ಶಾಂತಿ, ಜಪ್ಪು-ಕಾಂತಿ, ಬೊಕ್ಕಪಟ್ನ-ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಪುದರ್ ಆಯಿಲೆಕ್ಕ ಮುಲ್ತ ದೇವಾಲಯೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಸೇರಾದ್‌ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಜವನೆರೆ ಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ವದ ನೆನೆಪುಗಾದ್ ಮಂಟಪಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಲಾ ಆತ್ಂಡ್‌.<ref>{{cite web |title=CSI - Church of South India |url=https://karnatakasouthern.csi1947.com/ |website=karnatakasouthern.csi1947.com}}</ref> == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆ == ೧೮೯೨ ಡು ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಆಯಿನ ಸುರುಟ್ಟು ಆಯಿನ ಶಾಲೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ೧೮೯೪ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ೧೯೧೨ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಶಾಲೆ, ೧೯೧೪ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಬ ಆತ್ಂಡ್. ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಡ್ ೧೯೦೫ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದಿ, ಬಾಯಿ ಬರಂದಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦೨ ವರ್ಷ ನಡತಿ ಈ ಶಾಲೆ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡಾಂಡ್. ಈ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲು ಎಂಕಲ್ನ ಶಾಲೆ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಆ ಜಾಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆಡುಂಡು. == ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ== ೧೯೫೭ಕ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆತಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ೧೯೭೭ಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಪೋಂಡು. ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ಇತ್ತಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್‌ ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಚತುವಟಿಕೆಲು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್. ಕಟ್ಟೋಣ ಪರತ್ತಾದ್ ಮರ, ಗೋಡೆ ಬಲ ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಗಿರ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಒರಿಪೊಡು, ಅಂಚಿನನೇ ಕಟ್ಟೋಣ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ನೆಂಪುಗು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕುತುಂಭದ ಆಸೆ. ಅಂಚ ಸುಶಾತಿ ನಿಲಯೊನು ಎಲಿಯ ಜೋನ್ಃಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಲೋಚನಿ ಜೋನಸ್ ಪನ್ಪಿ ದಂಪತಿಲೆ ನೆಂಪುಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. == ಚಟುವಟಿಕೆಲು == ಪ್ರತಿ [[ಐತಾರೊ|ಐತಾರ]] ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] 4hqftlsdbmwcoblad7ytnijbnitpl7s 370092 370091 2026-09-24T10:08:49Z Kavitha G. Kana 1040 370092 wikitext text/x-wiki '''ಸುಶಾಂತಿ''' ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ. [[File:ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ.jpg|thumb|Protestant Christian Church, ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ]] == ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ == ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ '''ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ''' ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ.ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಂತೂರು-ಕೇರಳ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಶಿವಬಾಗ್‌ದಲ್ಪ ಉಲಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿ, ಇತ್ತೆ ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುದುಂಡು.ಈ ಸಾದಿಡೇ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ,ಎಲಕ್ಕಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್.ಅಗುಲು ಪಿರ ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅರಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಕುಲು ವಾರಗಟ್ಲೆ ಕುಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಈ ಸಾದಿ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಡತ್ ಬರ್ಪಿ ಸಾದಿಲುಲಾ ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮಿಶನ್‌ದ ಜಾಗೆಲು ಕೆಲವು ಸಿಎಸ್‌ಐ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಡ್‌ಮ ಇತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು, ಮೂಲಗೇಣಿ, ಚಾಲಗೇಣಿ, ತಲಬಾಡಿಗೆಡೇ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್ ಕೊರ್ದು ಸ್ವಂತೊಗು ಮಲ್ತೊಂದೆರ್.ಇಡೆಗ್ ಬರ್ಪಿ ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರಿಯೆರೆ ಇತ್ತೆದ ಪೊಸ ಸಾದಿ ಉಂಡು. ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ಬುಡಾರದಕಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗ ಆತ್ಂಡ್. <ref>{{cite news |last1=Mangalore |first1=Mangalore Today |title=CSI Sushanthi Church celebrates harvest festival |url=https://www.mangaloretoday.com/main/CSI-Sushanthi-Church-celebrates-harvest-festival.html |work=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನಿ ೧೮೩೪. ಈ ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ದೇವಾಲಯೊಗು ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, [[ಕದ್ರಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, [[ಬೊಂದೆಲ್]], [[ಕಾವೂರು]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಆಯಿ ಪ್ರೆಸ್,ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕಲೆಗ್‌ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಂತೂರು ತಾರೆ ತೋಟ, ಬೆಂದೂರು, ನಂತೂರು ಪದವು ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೮೭ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆಲಾ ೧೯೯೨ ಡ್ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್‌ ೧೮೯೦ ಡು ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುಲ್ಪ ಸ್ಧಾಪನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿ ರಸ್ತೆ ಸುರು ಆಪುನಲ್ಪನೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬುದವಾರ ಬಯ್ಯಗ್ ಆರಾಧನೆ, ೧೮೯೨ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಶಾಲೆ, ೧೮೯೫ ಡ್ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ೧೯೦೭ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣು ನಡತೊಂದಿತ್ಂಡ್‌ . == ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ಜಾಗೆದ ಬದಲಾವಣೆ == ಇತ್ತೆ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯದಲ್ಪ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಆರಂಭ ಆಯಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆ ಒಂಜಿ ೧೮೮೭ಡ್ ಆರಂಭ ಆಪುಂಡು. ೧೯೧೪ ಆಯಿ ಯುದ್ದದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬಂದ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಗ್ಗದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಆ ಕಟ್ಟೋಣೊನು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಮಗ್ಗ ನೆಯ್ಯೊಂದಿತ್ತೆರ್‌.1926ಟ್ಟ್‌ . ಬಾಡಿಗೆಡಿತ್ತಿನಕಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್‌ ರಸ್ತೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಶಾಲೆ, ಬುಧವಾರದ ಆರಾದನೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ,ಐತಾರ ಶಾಲೆ ಉಂದು ಮಾತಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣೊಡು ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ == ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಬಲ್ಮಠ ಅಂಗವಾದಿತ್ತಿ ಸುಶಾಂತಿ ಸಭೆ ಪತ್ಯೇಕ ಆದ್ ಐತಾರದ ಆರಾದನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಬಲ್ಮಠ- ಶಾಂತಿ, ಜಪ್ಪು-ಕಾಂತಿ, ಬೊಕ್ಕಪಟ್ನ-ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಪುದರ್ ಆಯಿಲೆಕ್ಕ ಮುಲ್ತ ದೇವಾಲಯೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಸೇರಾದ್‌ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಜವನೆರೆ ಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ವದ ನೆನೆಪುಗಾದ್ ಮಂಟಪಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಲಾ ಆತ್ಂಡ್‌.<ref>{{cite web |title=CSI - Church of South India |url=https://karnatakasouthern.csi1947.com/ |website=karnatakasouthern.csi1947.com}}</ref> == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆ == ೧೮೯೨ ಡು ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಆಯಿನ ಸುರುಟ್ಟು ಆಯಿನ ಶಾಲೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ೧೮೯೪ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ೧೯೧೨ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಶಾಲೆ, ೧೯೧೪ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಬ ಆತ್ಂಡ್. ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಡ್ ೧೯೦೫ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದಿ, ಬಾಯಿ ಬರಂದಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦೨ ವರ್ಷ ನಡತಿ ಈ ಶಾಲೆ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡಾಂಡ್. ಈ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲು ಎಂಕಲ್ನ ಶಾಲೆ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಆ ಜಾಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆಡುಂಡು. == ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ== ೧೯೫೭ಕ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆತಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ೧೯೭೭ಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಪೋಂಡು. ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ಇತ್ತಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್‌ ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಚತುವಟಿಕೆಲು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್. ಕಟ್ಟೋಣ ಪರತ್ತಾದ್ ಮರ, ಗೋಡೆ ಬಲ ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಗಿರ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಒರಿಪೊಡು, ಅಂಚಿನನೇ ಕಟ್ಟೋಣ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ನೆಂಪುಗು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕುತುಂಭದ ಆಸೆ. ಅಂಚ ಸುಶಾತಿ ನಿಲಯೊನು ಎಲಿಯ ಜೋನ್ಃಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಲೋಚನಿ ಜೋನಸ್ ಪನ್ಪಿ ದಂಪತಿಲೆ ನೆಂಪುಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. == ಚಟುವಟಿಕೆಲು == ಪ್ರತಿ [[ಐತಾರೊ|ಐತಾರ]] ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] ctjnmx8b47zw6twnpgz5myy5mmcb9xm 370097 370092 2026-09-24T10:56:09Z BENET G AMANNA 60 /* ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ */ 370097 wikitext text/x-wiki '''ಸುಶಾಂತಿ''' ದೇವಾಲಯ ಉಂದು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪು ದೇವಾಲಯ. ಕುಡ್ದದ ಬಲ್ಮಠೊಡ್ದು ಕದ್ರಿಗ್ ಪೋನಗ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಕಾಲೆಜ್ ಡ್ದ್ ಒಂತೆ ದುಂಬು ಪೋನಗ ಬಲತ್ತ ಮರ್ಗಿಲ್ಡ್ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಉಲಯಿ ಪೋಪುಂಡು. ಆ ಮಾರ್ಗೊಡು ಪೋನಗ ತಿಕ್ಕುನ ಜಾಗೆನೇ ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ. [[File:ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ.jpg|thumb|Protestant Christian Church, ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ, ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ]] == ಸ್ಥಳ ಪುರಾಣ == ಕದ್ರಿ ಶಿವಬಾಗ್ ರಸ್ತೆಡ್ದ್ ಬಲ ಮರ್ಗಿಲ್ ತೂನಗ '''ಮಡಿಕೇರಿ ಗುಡ್ಡೆ''' ಮಲ್ಲ ಗುಡ್ಡೆ ಪ್ರದೇಶ. ಆಂಡ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೆಸ್ ದಲ್ಪ ತೂಂಡ ಅಂಚ ತೋಜೂಜಿ.ದುಂಬು ಈ ಜಾಗೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಂತೂರು-ಕೇರಳ ರಾಜಮಾರ್ಗೊಡು ಶಿವಬಾಗ್‌ದಲ್ಪ ಉಲಯಿ ಬರ್ಪಿನ ಸಾದಿ, ಇತ್ತೆ ಅವು ದೇವಾಲಯದ ಪಿರವುಡು ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮುಚ್ಚುದುಂಡು.ಈ ಸಾದಿಡೇ ಮಡಿಕೇರಿಡ್ದ್ ಕಾಪಿದ ಬಿತ್ತ್ ,ಎಲಕ್ಕಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಬತ್ತಿ ಬೋರಿದ ಗಾಡಿಲು ಉಂತುನು ಈ ಎತ್ತರದ ಜಾಗೆಡ್.ಅಗುಲು ಪಿರ ಪೋನಗ ಮುಲ್ಪಡ್ದ್ ಅರಿ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮುಲ್ಪ ಅಕುಲು ವಾರಗಟ್ಲೆ ಕುಲೊಂದಿತ್ತೆರ್‌ಗೆ. ಈ ಸಾದಿ ಅತ್ತಂದೆ ಇಡೆಗ್ ಬರಿಯೆರೆ ನಡತ್ ಬರ್ಪಿ ಸಾದಿಲುಲಾ ಇತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಮಿಶನ್‌ದ ಜಾಗೆಲು ಕೆಲವು ಸಿಎಸ್‌ಐ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಡ್‌ಮ ಇತ್ಂಡ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು, ಮೂಲಗೇಣಿ, ಚಾಲಗೇಣಿ, ತಲಬಾಡಿಗೆಡೇ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲು ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್ ಕೊರ್ದು ಸ್ವಂತೊಗು ಮಲ್ತೊಂದೆರ್.ಇಡೆಗ್ ಬರ್ಪಿ ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರಿಯೆರೆ ಇತ್ತೆದ ಪೊಸ ಸಾದಿ ಉಂಡು. ಓಣಿ ಒರ್ಕುಲು ಬಂದಾದ್ ಬುಡಾರದಕಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗ ಆತ್ಂಡ್. <ref>{{cite news |last1=Mangalore |first1=Mangalore Today |title=CSI Sushanthi Church celebrates harvest festival |url=https://www.mangaloretoday.com/main/CSI-Sushanthi-Church-celebrates-harvest-festival.html |work=www.mangaloretoday.com}}</ref> == ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ== [[ಕುಡ್ಲ]]ದ ಬಲ್ಮಠದ ಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಪಿನಿ ೧೮೩೪. ಈ ಸಭೆ ಮಲ್ಲೆ ಆವೊಂದು ಬನ್ನಗ ದೇವಾಲಯೊಗು ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋಪಿ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಕಂಕನಾಡಿ, ಬೆಂದೂರು, [[ಕದ್ರಿ]], ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ಕುಲಶೇಖರ, ಬಿಕರ್ನಕಟ್ಟೆ, ನಂತೂರು, [[ಬೊಂದೆಲ್]], [[ಕಾವೂರು]] ಇಂಚಿತ್ತಿ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಆಯಿ ಪ್ರೆಸ್,ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕರ್ಬದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕಲೆಗ್‌ ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ನಂತೂರು ತಾರೆ ತೋಟ, ಬೆಂದೂರು, ನಂತೂರು ಪದವು ಇಂಚ ಸುಮಾರ್ ೧೨೦ ಕುಟುಂಬೊಲೆಗ್ ಇಲ್ಲ್ ಜಾಗೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ಕೊರ್ದು ವಾಸ ಮಲ್ಪುನೆಕ್ಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಲ್ತ್ ದಿತ್ತೆರ್. ೧೮೮೭ನೇ ವರ್ಷೊಡು ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆದ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆಲಾ ೧೮೯೨ ಡ್ ಒಂಜಿ ಶಾಲೆಲಾ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಂಡ್. ಮೊಕುಲು ಮಾತೆರ್ ದೂರದ ಬಲ್ಮಠ್ ದೇವಾಲಯೊಗೇ ಆರಾಧನೆಗ್ ಪೋವೊಂಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್‌ ೧೮೯೦ ಡು ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕೇಂದ್ರ ಮುಲ್ಪ ಸ್ಧಾಪನೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಜಾಗೆ ಇತ್ತೆ ದೇವಾಲಯೊಗು ಬರ್ಪಿ ರಸ್ತೆ ಸುರು ಆಪುನಲ್ಪನೇ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಮುಲ್ಪ ಬುದವಾರ ಬಯ್ಯಗ್ ಆರಾಧನೆ, ೧೮೯೨ ಪ್ರಾರಂಭ ಆಯಿ ಶಾಲೆ, ೧೮೯೫ ಡ್ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಜವನೆರೆ ಕೂಟ, ೧೯೦೭ ಆರಂಭ ಆಯಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣು ನಡತೊಂದಿತ್ಂಡ್‌ . == ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಆರಾಧನಾ ಜಾಗೆದ ಬದಲಾವಣೆ == ಇತ್ತೆ ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆಡ್ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಕೈತಲ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯದಲ್ಪ ಬಲ್ಮಠೊಡು ಆರಂಭ ಆಯಿ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್ ನೇಯಿಗೆ ಕಾರ್ಖಾನೆದ ಶಾಖೆ ಒಂಜಿ ೧೮೮೭ಡ್ ಆರಂಭ ಆಪುಂಡು. ೧೯೧೪ ಆಯಿ ಯುದ್ದದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬಂದ್ ಆಯಿನೆಡ್ದ್ ಮುಲ್ಪ ಮಗ್ಗದ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನಕುಲು ಆ ಕಟ್ಟೋಣೊನು ಬಾಡಿಗೆಗ್ ದೆತೊಂದು ಮಗ್ಗ ನೆಯ್ಯೊಂದಿತ್ತೆರ್‌.1926ಟ್ಟ್‌ . ಬಾಡಿಗೆಡಿತ್ತಿನಕಲೆನ್ ಬುಡ್ಪಾದ್‌ ರಸ್ತೆ ಬರಿಟ್ಟ್ ಶಾಲೆ, ಬುಧವಾರದ ಆರಾದನೆ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ,ಐತಾರ ಶಾಲೆ ಉಂದು ಮಾತಲಾ ಉಂದುವೇ ಕಟ್ಟೋಣೊಡು ನಡಪೆರೆ ಸುರು ಆಂಡ್. == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಬಲ್ಮಠ ಸಭೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭೆ ಆದ್‌ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ ಬದಲಾವಣೆ == ೧೯೫೭ ಟ್ಟ್ ಬಲ್ಮಠ ಅಂಗವಾದಿತ್ತಿ ಸುಶಾಂತಿ ಸಭೆ ಪತ್ಯೇಕ ಆದ್ ಐತಾರದ ಆರಾದನೆ ನಡಪೆರೆ ಸುರುವಾಂಡ್. ಬಲ್ಮಠ- ಶಾಂತಿ, ಜಪ್ಪು-ಕಾಂತಿ, ಬೊಕ್ಕಪಟ್ನ-ವಿಶ್ರಾಂತಿ ದೇವಾಲಯದ ಪುದರ್ ಆಯಿಲೆಕ್ಕ ಮುಲ್ತ ದೇವಾಲಯೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಾಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಕಟ್ಟೋಣದ ಎದುರು ಗೋಪುರ ಸೇರಾದ್‌ ಒಂತೆ ಮಲ್ಲೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಶಾಲೆಲಾ ಉಂದುವೇ ದೇವಾಲಯೊಡು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್. ೧೯೭೭ ಟ್ಟ್ ಬೇತೆನೇ ಪೊಸತ್ತ್ ದೇವಾಲಯೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಂಡ್. ಗಂಟೆ ಗೋಪುರ ಜವನೆರೆ ಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ವದ ನೆನೆಪುಗಾದ್ ಮಂಟಪಲಾ ನಿರ್ಮಾಣಲಾ ಆತ್ಂಡ್‌.<ref>{{cite web |title=CSI - Church of South India |url=https://karnatakasouthern.csi1947.com/ |website=karnatakasouthern.csi1947.com}}</ref> == ಮಡಿಕೇರಿಗುಡ್ಡೆ ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆ == ೧೮೯೨ ಡು ಈ ಪರಿಸರೊಡು ಆಯಿನ ಸುರುಟ್ಟು ಆಯಿನ ಶಾಲೆ. ಈ ಶಾಲೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕನೇ ೧೮೯೪ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ ಮಲ್ಲಿಕಟ್ಟೆ, ೧೯೧೨ ಸೈಂಟ್ ಸೆಬೆಸ್ಟಿನ್ ಶಾಲೆ, ೧೯೧೪ ಸೈಂಟ್ ಆಗ್ನೇಸ್ ಶಾಲೆ ಪ್ರಾರಂಬ ಆತ್ಂಡ್. ಮಿಶನ್ ಶಾಲೆಡ್ ೧೯೦೫ ಕೆಬಿ ಕೇನಂದಿ, ಬಾಯಿ ಬರಂದಿ ಜೋಕುಲೆಗ್ಲಾ ಕಲ್ಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ೧೦೨ ವರ್ಷ ನಡತಿ ಈ ಶಾಲೆ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಮುಚ್ಚೊಡಾಂಡ್. ಈ ಶಾಲೆಡ್ ಕಲ್ತಿನ ಸಾರ ಸಾರ ಜೋಕುಲು ಎಂಕಲ್ನ ಶಾಲೆ ಇಜ್ಜಿಡಲಾ ಆ ಜಾಗೆ ಇನಿಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡತ್ತ ಪನ್ಪಿ ಪೆರ್ಮೆ ಅಕ್ಲೆಡುಂಡು. == ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ== ೧೯೫೭ಕ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭ ಆತಿ ಸುಶಾಂತಿ ದೇವಾಲಯ ೧೯೭೭ಟ್ಟ್ ಪೊಸ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಪೋಂಡು. ಶಾಲೆ ಬೊಕ್ಕ, ಜವನೆರೆ ಕೂಟ ಇತ್ತಿ ಕಟ್ಟೋಣೊಗು ಸುಶಾಂತಿ ನಿಲಯ ಪನ್ಪಿ ಪುದರಾಂಡ್‌ ೧೯೮೪ ಡು ಜೋಕುಲು ದಾಂತೆ ಮುಚ್ಚಿಬೊಕ್ಕ ಸಭೆತ್ತ ಚತುವಟಿಕೆಲು ನಡತೊಂದಿತ್ತ್. ಕಟ್ಟೋಣ ಪರತ್ತಾದ್ ಮರ, ಗೋಡೆ ಬಲ ದಾಂತಿನೆಡ್ದ್ ಗಿರ್ತ್‌ದ್ ಕಟ್ಟೊಡಾಂಡ್. ಈ ಜಾಗೆನ್ ಒರಿಪೊಡು, ಅಂಚಿನನೇ ಕಟ್ಟೋಣ ಬಾಸೆಲ್ ಮಿಶನ್‌ದ ನೆಂಪುಗು ಉಪ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸಭೆತ್ತ ಒಂಜಿ ಕುತುಂಭದ ಆಸೆ. ಅಂಚ ಸುಶಾತಿ ನಿಲಯೊನು ಎಲಿಯ ಜೋನ್ಃಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುಲೋಚನಿ ಜೋನಸ್ ಪನ್ಪಿ ದಂಪತಿಲೆ ನೆಂಪುಡು ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್. == ಚಟುವಟಿಕೆಲು == ಪ್ರತಿ [[ಐತಾರೊ|ಐತಾರ]] ಕಾಂಡೆ ಪೂಜೆ ನಡಪುಂಡು, ಶನಿವಾರ ಪೊಂಜೋವುಲೇ ಕೂಟ ನಡಪುಂಡು, ಐತಾರ ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಐತಾರ ಶಾಲೆ ನಡಪುಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬೈಬಲ್ ಅಬ್ಯಾಸ ನಡಪುಂಡು. ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆರಾಧನೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್]] 2202v2u8u4jexynad6k8sujvmlne3kl 10 6666 370082 358026 2026-09-24T06:39:06Z ChiK 1136 370082 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="5" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|start=Sunday|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- | || || || || ||{{{01}}}||{{{02}}} |- |{{{03}}}||{{{04}}}||{{{05}}}||{{{06}}}||{{{07}}}||{{{08}}}||{{{09}}} |- |{{{10}}}||{{{11}}}||{{{12}}}||{{{13}}}||{{{14}}}||{{{15}}}||{{{16}}} |- |{{{17}}}||{{{18}}}||{{{19}}}||{{{20}}}||{{{21}}}||{{{22}}}||{{{23}}} |- |{{{24}}}||{{{25}}}||{{{26}}}||{{{27}}}||{{{28}}}||{{{29|}}}||{{{30|}}} |- {{#if:{{{31|}}}{{{6row|}}}| {{!}}{{{31|}}} {{!}}colspan=6{{!}}&nbsp; }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="7"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=7{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content= This is a calendar template used for when the first day of a month is on a Friday. }} </noinclude> sbbmvsmnhqrj0sxgat73efte1jwic85 10 6667 370083 358027 2026-09-24T06:39:46Z ChiK 1136 370083 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="5" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|start=Sunday|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- | ||{{{01}}}||{{{02}}}||{{{03}}}||{{{04}}}||{{{05}}}||{{{06}}} |- |{{{07}}}||{{{08}}}||{{{09}}}||{{{10}}}||{{{11}}}||{{{12}}}||{{{13}}} |- |{{{14}}}||{{{15}}}||{{{16}}}||{{{17}}}||{{{18}}}||{{{19}}}||{{{20}}} |- |{{{21}}}||{{{22}}}||{{{23}}}||{{{24}}}||{{{25}}}||{{{26}}}||{{{27}}} |- |{{{28}}}||{{{29|}}}||{{{30|}}}||{{{31|}}} |colspan=3|&nbsp; {{#if:{{{6row|}}}| {{!}}- {{!}}colspan=7{{!}}&nbsp; }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="7"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=7{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content= This is a calendar template used for when the first day of a month is on a Monday. }} </noinclude> aqedzhoms4hsoa44jf2fdmzrqsfumgq 10 6668 370081 358024 2026-09-24T06:37:24Z ChiK 1136 370081 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="5" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|start=Sunday|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- | || || || || || ||{{{01}}} |- |{{{02}}}||{{{03}}}||{{{04}}}||{{{05}}}||{{{06}}}||{{{07}}}||{{{08}}} |- |{{{09}}}||{{{10}}}||{{{11}}}||{{{12}}}||{{{13}}}||{{{14}}}||{{{15}}} |- |{{{16}}}||{{{17}}}||{{{18}}}||{{{19}}}||{{{20}}}||{{{21}}}||{{{22}}} |- |{{{23}}}||{{{24}}}||{{{25}}}||{{{26}}}||{{{27}}}||{{{28}}}||{{{29|}}} |- {{#if:{{{30|}}}{{{6row|}}}| {{!}}{{{30}}}{{!}}{{!}}{{{31|}}} {{!}}colspan=5{{!}}&nbsp; }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="7"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=7{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content= This is a calendar template used for when the first day of a month is on a Saturday. }} </noinclude> ab4xvxo8dnp204fu3288jx84dzgxktq 10 6669 370078 358031 2026-09-24T06:34:21Z ChiK 1136 370078 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="5" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|start=Sunday|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- |{{{01}}}||{{{02}}}||{{{03}}}||{{{04}}}||{{{05}}}||{{{06}}}||{{{07}}} |- |{{{08}}}||{{{09}}}||{{{10}}}||{{{11}}}||{{{12}}}||{{{13}}}||{{{14}}} |- |{{{15}}}||{{{16}}}||{{{17}}}||{{{18}}}||{{{19}}}||{{{20}}}||{{{21}}} |- |{{{22}}}||{{{23}}}||{{{24}}}||{{{25}}}||{{{26}}}||{{{27}}}||{{{28}}} |- {{#if:{{{6row|}}}| {{!}}{{{29|}}}{{!}}{{!}}{{{30|}}}{{!}}{{!}}{{{31|}}} {{!}}colspan=4{{!}}&nbsp; {{!}}- {{!}}colspan=7{{!}}&nbsp; |{{#if:{{{29|}}}| {{!}}{{{29}}}{{!}}{{!}}{{{30|}}}{{!}}{{!}}{{{31|}}} {{!}}colspan=4{{!}}&nbsp; }} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="7"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=7{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content= This is one of many variants of a calendar template. }} </noinclude> 0k5p2zz0b9zwwedqfkrn9spj5z84jyz 10 6670 370079 358028 2026-09-24T06:35:52Z ChiK 1136 370079 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="5" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|start=Sunday|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- | || || || ||{{{01}}}||{{{02}}}||{{{03}}} |- |{{{04}}}||{{{05}}}||{{{06}}}||{{{07}}}||{{{08}}}||{{{09}}}||{{{10}}} |- |{{{11}}}||{{{12}}}||{{{13}}}||{{{14}}}||{{{15}}}||{{{16}}}||{{{17}}} |- |{{{18}}}||{{{19}}}||{{{20}}}||{{{21}}}||{{{22}}}||{{{23}}}||{{{24}}} |- |{{{25}}}||{{{26}}}||{{{27}}}||{{{28}}}||{{{29|}}}||{{{30|}}}||{{{31|}}} {{#if:{{{6row|}}}| {{!}}- {{!}}colspan=7{{!}}&nbsp; }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="7"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=7{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content= This is a calendar template used for when the first day of a month is on a Thursday. }}</noinclude> bp1w5y4a4225q4jwan1hf86wqfyec6v 10 6671 370077 358032 2026-09-24T06:33:59Z ChiK 1136 370077 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="5" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|start=Sunday|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- | || ||{{{01}}}||{{{02}}}||{{{03}}}||{{{04}}}||{{{05}}} |- |{{{06}}}||{{{07}}}||{{{08}}}||{{{09}}}||{{{10}}}||{{{11}}}||{{{12}}} |- |{{{13}}}||{{{14}}}||{{{15}}}||{{{16}}}||{{{17}}}||{{{18}}}||{{{19}}} |- |{{{20}}}||{{{21}}}||{{{22}}}||{{{23}}}||{{{24}}}||{{{25}}}||{{{26}}} |- |{{{27}}}||{{{28}}}||{{{29|}}}||{{{30|}}}||{{{31|}}} |colspan=2|&nbsp; {{#if:{{{6row|}}}| {{!}}- {{!}}colspan=7{{!}}&nbsp; }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="7"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=7{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content= This is a calendar template used when the first day of a month is a Tuesday. }} </noinclude> dvtl2ybixj3w9rm4zcze1x6nknbf6ch 10 6672 370080 358033 2026-09-24T06:36:40Z ChiK 1136 370080 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Template:Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="5" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|start=Sunday|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- | || || ||{{{01}}}||{{{02}}}||{{{03}}}||{{{04}}} |- |{{{05}}}||{{{06}}}||{{{07}}}||{{{08}}}||{{{09}}}||{{{10}}}||{{{11}}} |- |{{{12}}}||{{{13}}}||{{{14}}}||{{{15}}}||{{{16}}}||{{{17}}}||{{{18}}} |- |{{{19}}}||{{{20}}}||{{{21}}}||{{{22}}}||{{{23}}}||{{{24}}}||{{{25}}} |- |{{{26}}}||{{{27}}}||{{{28}}}||{{{29|}}}||{{{30|}}}||{{{31|}}} |&nbsp; {{#if:{{{6row|}}}| {{!}}- {{!}}colspan=7{{!}}&nbsp; }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="7"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=7{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content= This is a calendar template used for when the first day of a month is on a Wednesday. }} </noinclude> 3ua36uebbmqe05qij4gebzwa3w067dv 10 6673 370076 358077 2026-09-24T06:27:45Z ChiK 1136 /* Examples */ 370076 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{Uses TemplateStyles}} <!-- Categories and interwikis go at the bottom of this page. --> This template displays either a yearly or monthly calendar (from 1970–2037). If you need a feature that isn't on this template, consider {{tl|ISOCALENDAR}}, or maybe [[Module:Calendar widget]]. ==Parameters== ;month :To display a single month the parameter <code>month</code> must be defined. This parameter can be a month name or number, the current month use <code>month=current</code> (<code>next</code> and <code>last</code> are also accepted). ;year :The parameter <code>year</code> sets the year of the calendar the default being the current year. ;format :To start the week on Monday use either <code>format=Mon1st</code> or, to include [[ISO week date|ISO week numbers]], <code>format=iso</code>. The keywords are case-sensitive. {{calendar|lk=on|show_year=on|float=right|month=current|format=iso}} ;show_year :To display the year use <code>show_year=on</code>. To show the year after the month use <code>show_year=with month</code>. ;txt_pref_m :This adds a prefix to the month name. ;txt_suff_m :This adds a suffix to the month name. ;float :To float the calendar left or right use <code>float=left</code> or <code>float=right</code>. ;lk :To link days, months and years use <code>lk=on</code>. :To link days and months use <code>lk=dm</code>. :To link months and years use <code>lk=my</code>. :To link days and years use <code>lk=dy</code>. :To link days only use <code>lk=d</code>. :To link months only use <code>lk=m</code>. :To link years only use <code>lk=y</code>. ;lk_pref :This adds a prefix to all links. ;lk_pref_d :This adds a prefix to day links. ;lk_pref_m :This adds a prefix to month links. ;lk_pref_mnext :This adds a prefix to the next month's link. ;lk_pref_mprev :This adds a prefix to the previous month's link. ;lk_suff :This adds a suffix to all links. ;lk_suff_d :This adds a suffix to day links. ;lk_suff_m :This adds a suffix to month links. ;lk_suff_mnext :This adds a suffix to the next month's link. ;lk_suff_mprev :This adds a suffix to the previous month's link. ;prevnext :To add links to the previous and next months use <code>prevnext=on</code>. ;title_colour :Use this to change the background colour of the title bar with name of the month, and the bottom bar (e.g. <code>title_colour=#2e8b57</code>). ;week_colour :Use this to change the colour of the bar listing the days of the week (e.g. <code>week_colour=#2e8b57</code>). ;colour :This is shorthand for both of the above. ;fc :This is for the text colour. ;wknum_colour :Use this to change the background colour of the ISO week numbers, when using <code>format=iso</code> (e.g. <code>wknum_colour=#2e8b57</code>). ;wk5253 :Use <code>wk5253=on</code> to start the year with week 52/53, when using <code>format=iso</code> with a year calendar. The only use case for this, is when the year is unknown and it starts with a Saturday. See [[Common year starting on Saturday]] as an example. ;EndNote :This adds text to the bottom bar. {{TemplateDataHeader}} <templatedata>{ "description": "Display a year or month calendar", "params": { "year": { "label": "Year", "description": "the ordinal year number of the calendar", "suggested": true, "default": "current", "type": "number" }, "month": { "label": "Month", "description": "whether to display a single month instead of a whole year, and which one", "example": "current, next, last, 1, January", "default": "empty", "suggested": true, "type": "string" }, "show_year": { "label": "Show year", "description": "whether to display the year number, and where", "example": "with month, off", "default": "on", "type": "boolean" }, "title": { "label": "Title text", "description": "text in the top bar", "type": "content" }, "EndNote": { "label": "End note", "description": "text in the bottom bar", "type": "content" }, "format": { "label": "Week format", "description": "The string to be trimmed and counted", "example": "iso, Mon1st", "default": "Sun1st", "type": "string" }, "col": { "label": "Months per row", "description": "Display this many months per row (1, 3, 4 or 6 rows)", "example": "2, 3, 12", "default": "4", "type": "number" }, "row": { "label": "Months per column", "description": "Display this many months per column (3 or 4 cols). If set, overrides ‘col’ parameter.", "example": "3, 4", "default": "empty", "type": "number" }, "float": { "label": "Float side", "description": "Horizontally align the calendar", "example": "right, left", "default": "none", "required": false, "type": "string" }, "prevnext": { "label": "Serial navigation", "description": "Add links to the previous and next months", "example": "on", "type": "boolean" }, "colour": { "label": "Background color", "description": "Default for Title and Week background", "example": "#2E8B57", "type": "string" }, "title_colour": { "label": "Title background", "description": "change the background colour of the title bar with name of the month, and the bottom bar", "inherits": "colour" }, "week_colour": { "label": "Week background", "description": "change the colour of the bar listing the days of the week", "inherits": "colour" }, "wknum_colour": { "label": "ISO week numbers background", "description": "change the colour of the bar listing the ISO week numbers", "inherits": "colour" }, "wk5253": { "label": "Fixed starting week workaround", "description": "start the year with week 52/53, when the first day is a Saturday.", "required": false, "type": "boolean" }, "txt_pref_m": { "label": "Month name prefix", "description": "Text to add before month names", "required": false, "type": "line" }, "txt_suff_m": { "label": "Month name suffix", "description": "Text to add after month names", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk": { "label": "Link", "description": "whether to automatically link days (d), months (m) and years (y)", "example": "on = dmy, dm, my, dy, d, m, y", "default": "off", "required": false, "type": "string" }, "lk_pref": { "label": "Link prefix", "description": "Text to add before all links", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_suff": { "label": "Link suffix", "description": "Text to add after all links", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_pref_d": { "label": "Day link prefix", "description": "Text to add before links to days", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_suff_d": { "label": "Day link suffix", "description": "Text to add after links to days", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_pref_m": { "label": "Month link prefix", "description": "Text to add before links to months", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_suff_m": { "label": "Month link suffix", "description": "Text to add after links to months", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_pref_mnext": { "label": "Next link prefix", "description": "Text to add before the link to the next month (or year)", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_suff_mnext": { "label": "Next link suffix", "description": "Text to add after the link to the next month (or year)", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_pref_mprev": { "label": "Previous link prefix", "description": "Text to add before the link to the previous month (or year)", "inherits": "txt_pref_m" }, "lk_suff_mprev": { "label": "Previous link suffix", "description": "Text to add after the link to the next month (or year)", "inherits": "txt_pref_m" }, "fc": { "label": "Text colour", "description": "Adds the colour of the text", "example": "inherit", "type": "string", "suggestedvalues": [ "inherit" ] } } }</templatedata> ==Examples== <code><nowiki>{{calendar|lk=on|show_year=on|float=right|month=current}}</nowiki></code> produces the calendar above. The calendars below are produced by <code><nowiki>{{calendar}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{calendar|prevnext=true|format=iso|zero=0|row=3}}</nowiki></code>, respectively. {{calendar}} {{calendar|prevnext=true|format=iso|zero=0|row=3}} ==See also== {{Calendar, clock, date and time computing templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories and interwikis go here: --> [[Category:Calendar templates|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 6qmlgqm8xyq4vya5we8qz6l0kbqsc74 10 6679 370084 358557 2026-09-24T06:41:46Z ChiK 1136 370084 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Calendar/styles.css"/> {| class="toccolours {{#if:{{{float|}}}|float{{{float}}}|}}" style="text-align:center;" cellpadding=2 cellspacing=0 |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" |{{{prev_month|}}} !colspan="6" style="text-align: center;"| {{{cur_month|ತಿಂಗೊಲು}}} |{{{next_month|}}} {{DOWs|left=ವಾರೊ|width=12%|class=calendar-purple|style=border: none; {{{weekstyle|}}}}} |- |class="calendar-lightpurple" style="{{{wknumstyle|}}}"|{{{wk{{#time:W|1 {{{month|{{CURRENTMONTHNAME}}}}} {{{year|}}}}}}}} | ||{{{01}}}||{{{02}}}||{{{03}}}||{{{04}}}||{{{05}}}||{{{06}}} |- |class="calendar-lightpurple" style="{{{wknumstyle|}}}"|{{{wk{{#time:W|7 {{{month|{{CURRENTMONTHNAME}}}}} {{{year|}}}}}}}} |{{{07}}}||{{{08}}}||{{{09}}}||{{{10}}}||{{{11}}}||{{{12}}}||{{{13}}} |- |class="calendar-lightpurple" style="{{{wknumstyle|}}}"|{{{wk{{#time:W|14 {{{month|{{CURRENTMONTHNAME}}}}} {{{year|}}}}}}}} |{{{14}}}||{{{15}}}||{{{16}}}||{{{17}}}||{{{18}}}||{{{19}}}||{{{20}}} |- |class="calendar-lightpurple" style="{{{wknumstyle|}}}"|{{{wk{{#time:W|21 {{{month|{{CURRENTMONTHNAME}}}}} {{{year|}}}}}}}} |{{{21}}}||{{{22}}}||{{{23}}}||{{{24}}}||{{{25}}}||{{{26}}}||{{{27}}} |- |class="calendar-lightpurple" style="{{{wknumstyle|}}}"|{{{wk{{#time:W|28 {{{month|{{CURRENTMONTHNAME}}}}} {{{year|}}}}}}}} |{{{28}}}||{{{29|}}}||{{{30|}}}||{{{31|}}} {{!}}colspan=3{{!}}&nbsp; {{#if:{{{6row|}}}| {{!}}- {{!}}class="calendar-lightpurple" style="{{{wknumstyle|}}}"{{!}}&nbsp; {{!}}colspan=7{{!}}&nbsp; }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{{EndNote|}}}|{{!}}colspan="8"{{!}}{{{EndNote}}} }} |- class="calendar-purple" style="{{{titlestyle|}}}" {{#if:{{#ifeq:{{{show_year}}}|off||{{{year|}}}}}|{{!}}colspan=8{{!}}<b>{{#ifeq:{{{lk}}}|on |[[{{{year}}}]] |{{{year}}} }}</b>}} |}<noinclude> {{documentation|content=This subtemplate is used by [[Template:Calendar]]}} </noinclude> 83gee1r67o3smseib5kqb7nua8prj31 3 9575 370086 367129 2026-09-24T08:00:42Z ChiK 1136 this my page bcoze moved to [[ಪಾತೆರ:ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ#ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ದ ಬಗೆಟ್]] 370086 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ChidanandaKampa}} == [[ಚಂದ್ರೆ]] == Hello, Is [https://tcy.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%9A%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%86&type=revision&diff=143298&oldid=143297 this] correct? Thanks, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kwamikagami|Kwamikagami]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kwamikagami|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೫೭, ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೨ (IST) == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == Archiver bot == Hello. I was reviewing [[Special:Contribs/MABot|MABot]] logs and saw that [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ]] is now being archived at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ]]. Is this intended? I'm asking as I'd rather avoid archiving in the wrong place. If this is now where you'd like to archive threads for that project, I can continue. Thanks in advance for your answer. Sincerely, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MarcoAurelio|MarcoAurelio]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MarcoAurelio|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೨೫, ೮ ಪೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ (IST) :Thank you for your response this [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ ಪತ್ರಾಗಾರೊ]] is right place. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೩೮, ೯ ಪೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you. I'll re-configure the bot. Sincerely, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MarcoAurelio|MarcoAurelio]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MarcoAurelio|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೫:೦೬, ೧೦ ಪೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ (IST) == Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon Barnstar Award == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" | rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" |[[ಫೈಲ್:Special_Gold_Barnstar.png|100x100px]] | style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''Congratulations!!!''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |Thank you for contributing to the [[:meta:Karavali Wikimedians/Events/Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Mahatma Gandhi as well as other Independence movements on your local Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to improve articles. We are lucky to have amazing Wikimedian like you in our movement. Thank you for your contribution to Wikipedia. Hopefully, Wikipedia will continue to enrich your active constructive editing in the future. Thanks for your contribution <br/> '''Tamanpreet Kaur''' <br/> ''Punjabi Wikimedian''. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Tamanpreet Kaur|Tamanpreet Kaur]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Tamanpreet Kaur|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೪:೩೧, ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೩ (IST) |} == Organising Feminism and Folklore == [[File:Feminism and Folklore 2024 logo.svg | 350px | right]] Hello Community Organizers, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: *First Prize: $15 USD *Second Prize: $10 USD *Best Jury Article: $5 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 50 organizers and Jury members for who request for it. Remember, only 50 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 50 registrations, and the deadline is March 15, 2024. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdnytyact-HR6DvsWwnrVeWuzMfuNH1dSjpF24m6od-f3LzZQ/viewform here]. Each organizer/jury who gets support will receive $30 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for office hours on '''Saturday, March 2, 2024'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Folklore_2024_Office_Hour_2 meta page]. Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Rockpeterson [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೧:೨೬, ೨೯ ಪೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:Rockpeterson@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Rockpeterson/fnf2024golbal&oldid=26304232 --> == Translation request == Hello, ChiK. Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijani manat]], [[:en:Azerbaijani manat sign]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Tulu Wikipedia? Yours sincerely, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Oirattas|Oirattas]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Oirattas|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೫೬, ೧೫ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :Thank you very much for the [[ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನಿ ಮನಾತ್ ಗುರ್ತ]] article. Can you also translate and upload the articles [[:en:Azerbaijani manat]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Tulu Wikipedia (and also all these three articles in Kannada Wikipedia)? [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Oirattas|Oirattas]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Oirattas|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೧೧, ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Organising Tuluvas Aati Month == [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg| 150px | right]] Hello Organizers, We want to extend our heartfelt gratitude to you for making the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' event a success. Your time, dedication, and expertise brought this cultural celebration to life, creating meaningful experiences for everyone involved. To help us improve future events and celebrate the efforts of everyone. Each organizer/jury who gets support will receive in gift card format. please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form]. Best regards,<br> '''Tuluvas Aati Month Team'''. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೮:೫೬, ೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/JuryList&oldid=27685549 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (ಅಂತರಮುಕ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್) will expire on 2025-11-29 15:03:18. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Leaderbot|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೧:೧೩, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> == Invitation: Karavali Wikimedians Stall & Community Meetup at Mangaluru Lit Fest 2026 == <div style="margin: 1em auto; padding: 15px; border: 2px solid #4b0082; border-radius: 15px; background-color: #fdfaf5; box-shadow: 5px 5px 15px rgba(0,0,0,0.1); max-width: 100%;"> <div style="text-align: center; margin-bottom: 20px;"> <span style="font-size: 160%; font-weight: bold; color: #cc5500; text-shadow: 1px 1px 2px #ddd;">✨ Karavali Wikimedians @ Mangaluru Lit Fest 2026 ✨</span><br> <span style="font-size: 120%; color: #4b0082; font-weight: bold;">Celebrating 10th Years of Tulu Wikipedia & 25th Years of Wikipedia</span></div> Dear Wikimedians, Warm greetings from '''Karavali Wikimedians User Group'''! 🌟 We are thrilled to invite you to the '''[[:m:Karavali Wikimedians Stall & Community Meetup at Mangaluru Lit Fest 2026|8th Edition of the Mangaluru Literature Festival (#MlrLitFest)]]'''. This year is a historic milestone as we kick-start the '''[[:m:Tulu Wikipedia 10th Anniversary|10th Anniversary of Tulu Wikipedia]]'''! <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 10px; width: 100%; background: transparent;"> <div style="flex: 1; min-width: 250px; padding: 10px; border: 1px dashed #cc5500; border-radius: 10px; background: #ffffff; box-sizing: border-box;"> <span style="font-size: 110%; color: #cc5500;">📅 '''When:'''</span><br> '''10th & 11th January 2026''' <br><br> <span style="font-size: 110%; color: #cc5500;">📍 '''Where:'''</span><br> '''Dr. TMA Pai International Convention Centre, Mangaluru''' </div> <div style="flex: 1; min-width: 250px; padding: 10px; border: 1px dashed #2e8b57; border-radius: 10px; background: #ffffff; box-sizing: border-box;"> <span style="font-size: 110%; color: #2e8b57;">🚀 '''The Wiki Stall:'''</span><br> Visit our stall to see our work in language documentation and cultural preservation. We need your energy to help manage and showcase our projects! </div></div> <div style="margin-top: 20px; padding: 15px; background-color: #f3eafb; border-left: 10px solid #4b0082; border-radius: 5px;"> <span style="font-size: 130%; font-weight: bold; color: #202122;">📌 Special Community Meetup</span><br> '''Date:''' 11th January 2026 (Day 2)<br> '''Time:''' 11:00 AM (Followed by Lunch 🍛)<br> '''Agenda:''' '''''Future roadmaps, upcoming projects, Community health and capacity building.''''' </div> <br> * We warmly invite all community members to attend both days of the festival, and we strongly encourage you not to miss the second day’s meetup, which will be an important space for collective reflection and future planning. We look forward to your presence, participation, and support in making this celebration and gathering meaningful and successful. '''Warm regards,'''<br/> <span style="color: #4b0082; font-weight: bold;">President and Secretary</span><br/>Karavali Wikimedians User Group, Mangaluru</div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Karavali_Wikimedians/Events/delivery_list/MlrLitFest&oldid=29873017 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wikimedian, We thank you for taking an initiative to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;Checklist for Organizers Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us in upcoming office hours We look forward to your presence in the upcoming office hours where the community and the international Team can interact with each other and know more about the contest. resister yourself for the [[:m:Event:Wiki Loves Folklore 2026 Office Hours|office hours event]]. Thank you and all the best, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೦೦, ೧೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=29948401 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಪೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026ದ ಪುಗರ್ತೆ == <div lang="tcy" dir="ltr"> <div style="border: 2px solid maroon; background-color: #FAFAD2; color: #202122; padding: 1em; text-align: left;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo-tcy.svg | 350px | right]] '''ನಮಸ್ಕಾರ {{ROOTPAGENAME}}''',<br/> [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026|ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026]] ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ ಧನ್ಯವಾದೊಲು!<br/> ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡು ಜಾನಪದೊಡು ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಕನೊಲೆನ್ ಬರೆಯೆರೆ ನಿಕ್ಲೆನ ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಪ್ರಯತ್ನೊಗು ಎಂಕುಲು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡು ಲಿಂಗ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂತರೊನು ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿಕ್ಲೆನ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು, ಸಮರ್ಪಣೆಡ್ದ್ ಎಂಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯೊಂದುಲ್ಲ. ಈರ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಲಾ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೊಡು ಪಂದ್ ಎಂಕುಲು ಆಸೆ ಮಲ್ಪುವ! ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ್,<br/> '''ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2026 - ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆ ತಂಡ''' </div></div> <!-- Message sent by User:ChiK@tcywiki using the list at https://tcy.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF:%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%A6%E0%B3%8A_%E0%B2%AC%E0%B3%81%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%8A_%E0%B2%9C%E0%B2%BE%E0%B2%A8%E0%B2%AA%E0%B2%A6%E0%B3%8A_2026/%E0%B2%AA%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%8D_%E0%B2%A6%E0%B3%86%E0%B2%A4%E0%B3%8A%E0%B2%A8%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%B2%E0%B3%81/list&oldid=357914 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಎಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == Meeting Invitation: Karavali Wikimedians User Group (KWUG) == '''Namaskara!''' You are cordially invited to the upcoming online meeting of the Karavali Wikimedians User Group. We will be discussing key projects, including the 10th-anniversary celebrations for Tulu Wikipedia and our cultural heritage campaigns. '''Meeting Details:''' <br/> 📅 Date: Thursday, 23 April 2026 <br/> ⏰ Time: 07:30 PM (IST) <br/> 📍 Venue: Google Meet (Online) <br/> 🔗 Meeting Link: https://meet.google.com/xgs-fodf-ouy '''Agenda:''' <br/> Wiki Loves Tuluvas: Living and Cultural Heritage campaign. <br/> Tulu Wikipedia 10th Anniversary: Planning the milestone celebration. <br/> In-person Meeting: Scheduling our next physical gathering. <br/> GLAM Activity: Updates on gallery and library collaborations. <br/> Open Discussion: Other community matters. Your participation and ideas are vital to the growth of our community. See you there... '''More:''' <br/> https://meta.wikimedia.org/wiki/Karavali_Wikimedians/Meetups/Online_Meetup_23_April_2026 '''On behalf''', <br/> Karavali Wikimedians <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Karavali_Wikimedians/Events/delivery_list&oldid=30440036 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ೧೦ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆದ ಬರೆವು ಪಂತೊಗು ಲೆಪ್ಪೋಲೆ! == {| style="border: 2px solid #FFCC00; background-color: #FFF9E6; padding: 10px; border-radius: 8px; font-family: sans-serif; width: 100%;" |- | '''ನಮಸ್ಕಾರ!''' 🙏 ನಮ್ಮ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುರು ಆದ್ ಇತ್ತೆ ಪತ್ತ್ ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮೋಡುಂಡು. ಈ ಎಡ್ಡೆ ಲೇಸ್‌ದ ನೆನಪುಗಾದ್, ನಮ್ಮ ತುಳು ಬಾಸೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ಡ್ ಜಗತ್ತ್‌ಗೇ ತೆರಿಪಾಯೆರೆ ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ '''ಲೇಖನ ಬರೆಪುನ ಪಂತೊನು''' ದೀಡುಂಡು. ನಮ್ಮ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಇತಿಹಾಸ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ-ವಿಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಜ್ಞಾನ ಉಪ್ಪುನ ಮಾತೆರೆಗ್‌ಲಾ ಮುಲ್ಪ ಮುಕ್ತ ಆಯಿನ ಅವಕಾಶ ಉಂಡು! === 📅 ಪಂತೊದ ದಿನೊಕ್ಕುಲು === * '''ಸುರು ಆಪುನ ದಿನ:''' ಜೂನ್ ೫, ೨೦೨೬ (00:00 UTC) * '''ಮುಗಿಯುನಾ ದಿನ:''' ಆಗಸ್ಟ್ ೪, ೨೦೨೬ (11:59 UTC) === 📝 ಪಂತೊದ ನಿಯಮೊಲು === # '''ವಿಷಯ:''' ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಬಗ್ಗೆ ಇಪ್ಪೊಡು. # '''ಗಾತ್ರ:''' ಪೊಸ ಲೇಖನ ಅತ್ತಂಡ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾಂಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಲೇಖನ ಕಮ್ಮಿ ಪಂಡಲಾ '''೩೦೦ ಪದೊಕುಲು''' (ಅತ್ತಂಡ ೩,೦೦೦ ಬೈಟ್ಸ್) ಇಪ್ಪೊಡು. # '''ಗುಣಮಟ್ಟ:''' ಸ್ವಂತ ಬರೆತಿನ ಇಪ್ಪೊಡು (Copy-paste ಬುಕ್ಕೊ ಮೆಷಿನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟ್ ಮಲ್ದಿನ ಲೇಖನೊಲು ಬಲ್ಲಿ). ಸರಿಯಾಯಿನ ಆಧಾರ/ಲಿಂಕ್ ದೀಡೊಡು. === 🏆 ಬೊಮ್ಮನೊಲು === * ವಿಶೇಷ ಬಹುಮಾನೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ಲು ಉಂಡು! (ವಿವರೊಲು ಬೇಗನೇ ಪ್ರಕಟ ಆಪುಂಡು). ---- 📢 '''ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯರೆ ಈ ಪುಟೊಗು ಬಲೆ:''' [[tcy:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆದ ಬರವು ಪಂತೊ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:10ನೇ ವರ್ಸಂತಿಗೆದ ಬರವು ಪಂತೊ]] ನಿಕ್ಲೆನ ಅಕ್ಷರೊಲು ನಮ್ಮ ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಬಲ ಕೊರಡ್. ಬಲೆ, ಮಾತೆರ್ಲಾ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ದ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ ಬಂಗಾರ ಮಲ್ಪುಗ! |} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೪೮, ೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tulu_Wikipedia_10th_Anniversary/delivery_list&oldid=30611683 --> == Thank you for organising Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your dedication, coordination, and hard work played a vital role in making this year's [[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign successful. We truly appreciate the time and effort you invested in engaging your community and supporting participants. As we have completed the jury phase and begin planning for next year's campaign, we would like to learn from your experiences. Please complete the organisers' feedback form and share your insights, challenges, and suggestions on how we can improve the campaign. '''This feedback form is mandatory for all organisers''', as it helps us evaluate the campaign and make meaningful improvements for future editions. '''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf6IsGAsxkTEWTwueyLg-gBjRVlY3g2kTNj3xRhDiILiQnQwQ/viewform?usp=dialog here]''' Please submit your response by '''25 June 2026'''. Thank you once again for your invaluable contributions and for helping make Feminism and Folklore a global success. We look forward to working with you again in the future! Regards, '''Feminism and Folklore Team''' --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೩೫, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704175 --> == Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects. As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions. As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world. '''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]''' Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''. Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns! Best regards, Feminism and Folklore international Team. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:MediaWiki message delivery|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೦೧, ೧೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30704478 --> == [[Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques]] == Hi, I noticed that you imported the article “Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques” in May, but the text is still in English. Could you please take another look at this when you have a chance? Thanks! [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Icodense|Icodense]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Icodense|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೪೮, ೧೨ ಜುಲಾಯಿ ೨೦೨೬ (IST) PS: Same for [[The Partisan]]. == ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ೧೦ನೇ ವರ್ಸೊದ ಸಂಭ್ರಮದ ಉಚ್ಚಯ == <div style="background: #fffdf5; border: 2px solid #800000; border-radius: 8px; padding: 18px; max-width: 650px; margin: 15px auto; font-family: sans-serif; color: #222; line-height: 1.6;"> <!-- Banner Header --> <div style="text-align: center; border-bottom: 2px solid #ffe082; padding-bottom: 10px; margin-bottom: 15px;"> <h2 style="color: #d84315; margin: 0 0 5px 0; border: none; font-size: 22px;">🎉 ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೧೦ನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆ</h2> <p style="margin: 0; font-weight: bold; color: #555;">ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲು!</p></div> <p>ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ಬುಕ್ಕೊ 13ನೇ ತಾರೀಕ್ದಾನಿ ಕುಡ್ಲಡ್ ನಡಪರೆ ಇಪ್ಪುನ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಪತ್ತನೇ ವರ್ಷದ ಆಚರಣೆನ್ ತೆರಿಪಾವರೆ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಕುಸಿ ಆವೊಂದುಂಡು.</p> <!-- Key Event Details --> <div style="background: #fff8e1; border-left: 4px solid #ff8f00; padding: 10px 14px; margin: 12px 0;"><b>📅 ತಾರೀಕ್:</b> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 12 ಬುಕ್ಕೊ 13<br><b>📍 ಜಾಗೆ:</b> ಕುಡ್ಲ (ಜಾಗೆ ನಿಗಾಂಟಾತ್ಜಿ)</div> <p>ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಸುರು ಆತ್ಂಡ್. ಜವಾಬ್ದಾರಿಲೆನ್ ತಂಡೊ ಆದ್ ಪಟ್ಟೊಂದು, ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲ್ನ್ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಒಂಜಿ ನೆಂಪು ಇಪ್ಪುನಂನೆ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಎಂಕುಲು ಎದುರು ತೂವೊಂದುಲ್ಲ.</p> <p>ಜವಾಬ್ದಾರಿ ದೆತೊಂದು ಸ್ವಯಂಸೇವಕೆರಾದ್ ಈ ಲೇಸ್ಗ್ ಸಕಾಯೊ ಕೊರಿಯರ ಇಚ್ಚೆ ಇತ್ತ್ಂಡ, ದಯಮಲ್ತ್ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾಲೆ. ಪಾಲ್ ದೆತೊನಿಯರ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಅವಕಾಸೊ ಉಂಡು ಅಂಚನೆ ನಿಕ್ಲೆನ ಬೆರಸಾಯೊ ಇತ್ತ್ಂಡ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ಕುಸಿಯಾಪುಂಡು.</p> <p>ವ್ಯವಸ್ತೆ ಮಲ್ಲಪುನೆ - ವಿಸೇಸವಾದ್ ಒನಸ್ ತೆನಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಯೋಜಿಸಯರ ದಯಮಲ್ತ್ ಲಗತ್ತಿಸಾಯಿನ ಗೂಗಲ್ ಫಾರ್ಮ್ನ್ ಬರ್ತಿ ಮಲ್ತ್ದ್ ನಿಗ್ಲ್ ಬರ್ಪುನೆನ್ ಎಂಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾಲೆ.</p> <!-- CTA Registration Button --> <div style="text-align: center; margin: 20px 0; background: #fff8e1; color: #ffffff !important; padding: 10px 20px; text-decoration: none; font-weight: bold; border-radius: 4px; display: inline-block;">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSenIOP2YtOn3bbxSU2ijO5YeYveIECUu_UovVREKz7Iy-jkjg/viewform?usp=dialog📝 ಗೂಗಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಬರ್ತಿ ಮಲ್ಪಿ (ಆಗಸ್ಟ್ 13 ಮುಟ್ಟ)]</div> <!-- Note Box --> <div style="background: #e8f5e9; border: 1px solid #c8e6c9; border-radius: 4px; padding: 10px 14px; font-size: 14px; color: #1b5e20; margin: 12px 0;"><b>📌 ಗಮನಿಸಲೆ:</b> ನಮೊ ಒಂಜಿ ಕಿನ್ಯ ಬಜೆಟ್ಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದಿಪ್ಪುನೆ. ಅಯಿಡ್ದಾದ್ ನೆರೆಕರೆ ತಾಲೂಕು, ಜಿಲ್ಲೆದಗ್ಲ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊನ್ಬೆರ್. ಅಂಚನೇ ದೂರೊದ ಜಿಲ್ಲೆದಕ್ಲ್ ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಪಿದಯಿಡ್ದ್ ಬರ್ಪುನಕ್ಲೆಗ್ ಉಂತುನೆಗ್ ಬೆಂಬಲೊ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೊ. ದೂರೊದಕ್ಲೆಗ್ ಉಂತುನ ವ್ಯವಸ್ತೆನ್ ಮಲ್ಪೊಡು, ಅಂಚನೆ ವನಸ್ಗ್ ಪನೊಡು ಪನ್ಪುನ ನೆಲೆಟ್ ನಿಕ್ಲ್ ಬರ್ಪುನೆನ್ ದುಂಬೆ ಪನ್ಲೆಂದ್ ವಿನಂತಿ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೊ.</div> <p>ಕುಡ್ಲದ ಮಾತೆರೆನ್ಲಾ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ 10 ವರ್ಸೊದ ಗೌಜಿನ್ ಒಟ್ಟಾದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪಿಯರ ಎದುರು ತೂವೊಂದುಲ್ಲೊ! 🙌</p> <!-- Signature --> <div style="text-align: right; margin-top: 15px; font-size: 14px; color: #666; border-top: 1px solid #eee; padding-top: 8px;"> ಪತ್ತನೇ ವರ್ಸೊದ ತಯಾರಿಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯಿನ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಎಡ್ಡೆಪುದ ಸೊಲ್ಮೆಲು.<br> <b>ಈವೆಂಟ್ ಕೋ-ಆರ್ಡಿನೇಟರ್</b>, ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪತ್ತನೆ ವರ್ಸಾಚರಣೆ</div> </div> <!-- Message sent by User:ChiK@tcywiki using the list at https://tcy.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BF%E0%B2%AA%E0%B3%80%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%AF:10%E0%B2%A8%E0%B3%87_%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86/%E0%B2%B2%E0%B3%86%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%AA%E0%B3%8B%E0%B2%B2%E0%B3%86&oldid=365205 --> kjbqquccba6pk60jo42oqee4p84dlj1 0 9741 370063 364237 2026-09-24T01:43:50Z InternetArchiveBot 4316 Add 7 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370063 wikitext text/x-wiki {{under construction}} [[File:Corona virus Covid-19 Single Virion.png|thumb|Corona virus Covid-19 Single Virion]] '''ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‍ಲ್ (ರೋಗಾಣುಲು)''' ನರಮಾನಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಕ್ಕಿಲು ಸೇರಿನಂಚ ಸಸ್ತನಿಲೆಡ್ ರೋಗೊಲೆನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ಪುನ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸ್‍ಲೆನ]] ಒಂಜಿ ಗುಂಪು. ನರಮಾನಿಡ, ವೈರಸ್ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕುನು ಉಂಡು ಮಲ್ಪುಂಡು, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೌಮ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ವಿರಳವಾದ್ ಮಾರಕ ಆಪುಂಡು. ಕೈಕಂಜಿಲೆಡ ಬುಕ್ಕೊ ಪಂಜಿಲೆಡ ಅವು ಅತಿಸಾರೊಗು ಕಾರಣ ಅವು, ಆಂಡ ಕೋರಿಲೆಡ ಉಂದು ಮಿತ್ತ ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ ಕಾಯಿಲೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ತಡೆಗಟ್ಯೆರೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾದ್ ಅನುಮೋದಿಸಾಯಿನ ಓವ್ವೆ ಲಸಿಕೆಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಆಂಟಿವೈರಲ್ ಮರ್ದ್‌ಲ್ ಇಜ್ಜಿ. ಮುಕುಟವೈರಾಣುಲು ಉಪಕುಟುಂಬ ವೈರಸ್‍ಲೆನ್ ''ಆರ್ಥೋಕೊರೋನಾವಿರಿನೆ (Orthocoronavirinae)'' ಕುಟುಂಬೊಡು ''ಕೊರೋನಾವಿರಿಡೆ (Coronaviridae)'' ಸಲುವಾದ್, ನಿಡೋವೈರಲ್ಸ್ (Nidovirales).<ref name="groot">{{Cite book|title=Ninth Report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|vauthors=de Groot RJ, Baker SC, Baric R, Enjuanes L, Gorbalenya AE, Holmes KV, Perlman S, Poon L, Rottier PJ, Talbot PJ, Woo PC, Ziebuhr J|publisher=Elsevier, Oxford|year=2011|isbn=978-0-12-384684-6|editor-last=AMQ King|pages=806–828|chapter=Family ''Coronaviridae''|author-link2=Susan Baker (virologist)|editor-last2=E Lefkowitz|editor-last3=MJ Adams|editor-last4=EB Carstens}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/msl/1231/download.aspx|title=ICTV Master Species List 2009 – v10|last=International Committee on Taxonomy of Viruses|date=24 August 2010|format=xls|access-date=4 April 2020|archive-date=15 April 2013|archive-url=https://archive.today/20130415045936/http://talk.ictvonline.org/files/ictv_documents/m/msl/1231/download.aspx|url-status=dead}}</ref> ಕೊರೋನಾವೈರನುಲು ಧನಾತ್ಮಕ-ಪ್ರಜ್ಞೆದದ ಏಕ-ಎಳೆಯ [[ಆರ್.ಎನ್.ಎ|ಆರಎನ್ಎ]] [[ಜಿನೊಮ್‌|ಜೀನೋಮ್]] ಬುಕ್ಕೊ ಹೆಲಿಕಲ್ ಸಮ್ಮಿತಿದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆವರಿಸಾದ್ ವೈರಸ್‍ಲ್ ಅಪುಂಡು. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‍ಲೆನ್ ಜೀನೋಮಿಕ್ ಗಾತ್ರದ ಸುಮಾರ್ 26 ರ್ಜ್ 32 ಕಿಲೋಬೇಸ್‌ ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಸ್‌ಗ್ ಮಲ್ಲೆಆದ್ ಉಂಡು. [[File:Corona Virus LifeCycle.webm|thumb|Corona Virus LifeCycle]] "ಕೊರೋನಾವೈರಸ್" ಪನ್ಪನ ಪುದರ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕೊರೋನಾ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರೀಕ್ ಬಾಸೆರ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನವು. ಲುವಾಡು ಲುವಾ ದೋಷ: ಮಾಡ್ಯೂಲ್ 'ಮಾಡ್ಯೂಲ್: ಘಾತೀಯ ಹುಡುಕಾಟೊಡು' ತೋಜಿದ್ ಬೈದ್‍ಜಿ.(''korṓnē'', "garland, wreath"), ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ಥ ಕಿರೀಟ ಅತ್ತ್ಂಡ ಪ್ರಭಾವಲಯ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪಿರ್ದ್ ವೈರಿಯನ್‌ಲೆನ (ವೈರಸ್‌ನ ಸೋಂಕಿನ ರೂಪೊ) ವಿಶಿಷ್ಟ ನೋಟನ್ ಉಂದು,ಮಲ್ಲ ಆಯಿನ, ಬಲ್ಬಸ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಲೆನ ಅಂಚ್‍ನ್ ಹೊಂದ್‍ದ್ ಇತ್ತ್‌ದ್, ರಾಜಮನೆತನದ ಕಿರೀಟೊನು ಅತ್ತ್ಂಡ ಸೌರ ಕೊರೋನಾನನ್ ನೆನೆಪು ಮಲ್ಪುನ ಚಿತ್ರೊನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನೊನು ವೈರಲ್ ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್) ಪೆಪ್ಲೋಮರ್‌ಲು ರಚಿಸಾದ್ಂಡ್, ಅವು ವೈರಸ್‌ದ ಮೇಲ್ಮೈನ್ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುನ ಬುಕ್ಕೊ ಆತಿಥೇಯ ಉಷ್ಣವಲಯೊನು ನಿರ್ಧರಿಸುನ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಲ್ ಆದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಮಾತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‌ಲೆನ ಒಟ್ಟಾರೆ ರಚನೆಗ್ ಕಾರಣವಾಯಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಸ್ಪೈಕ್ (ಎಸ್), ಎನ್ವೆಲಪ್ (ಇ), ಮೆಂಬರೇನ್ (ಎಂ) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಕ್ಯಾಪ್ಸಿಡ್ (ಎನ್). SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ( ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ ), S ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾದ ರಿಸೆಪ್ಟರ್(ಅಣುವಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ತಿಸುವ ಜೀವಕೋಶ) -ಬಂಧಿಸುವ ಡೊಮೇನ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್, ಆಂಜಿಯೋಟೆನ್ಸಿನ್-ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಕಿಣ್ವ 2 (ACE2) ಗೆ ಜೋಡಿಸುವುದನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="li">{{Cite journal|date=September 2005|title=Structure of SARS coronavirus spike receptor-binding domain complexed with receptor|url=https://semanticscholar.org/paper/bbedaafec1ea70e9ae405d1f2ac4c143951630bc|journal=Science|volume=309|issue=5742|pages=1864–1868|bibcode=2005Sci...309.1864L|doi=10.1126/science.1116480|pmid=16166518}}</ref> ಕೆಲವು ಕೊರೋನಾ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸದಸ್ಯರು ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ ಉಪಪಂಗಡ ಎ) ಸಹ ಕಡಿಮೆ ಶೀರ್ಷಕ ತರಹದ ಎಂಬ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೆಮಗ್ಗ್ಲುಟಿನಿನ್ ಎಸ್ಟೆರೇಸ್ (ಎಚ್.ಇ.) hemagglutinin esterase (HE).<ref name="groot"/> == ನರಮಾನಿ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಲು == ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಲ್ ನರಮಾನಿನ ಪ್ರಾಯದಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಜೋಕುಲೆಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೆಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಉದಾ. ಜ್ವರ, ಗಂಟಲು ಊದಿಕೊಂಡ ಅಡೆನಾಯ್ಡಗಳು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲದ ಋತುಗಳಲ್ಲಿ.<ref>{{Cite journal|date=November 2017|title=Prevalence and genetic diversity analysis of human coronaviruses among cross-border children|journal=Virology Journal|language=En|volume=14|issue=1|pages=230|doi=10.1186/s12985-017-0896-0|pmc=5700739|pmid=29166910}}</ref> ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಗಳು ನ್ಯುಮೋನಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ನೇರ [[ವೈರಲ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯ|ವೈರಲ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ]] ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅವು [[ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್|ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ನೇರ ವೈರಲ್ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯಕ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್.<ref name="pmid19199189">{{Cite journal|date=February 2009|title=Healthcare-associated atypical pneumonia|journal=Seminars in Respiratory and Critical Care Medicine|volume=30|issue=1|pages=67–85|doi=10.1055/s-0028-1119811|pmid=19199189}}</ref> ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ [[:en:Severe acute respiratory syndrome|(severe acute respiratory syndrome]] - SARS) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ SARS-CoV 2003 ರಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಮಾನವ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರೋಗಕಾರಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನರಮಾನಿಲೆನ ಕೊರೋನಾ ವೈರಸ್‌ಲೆಡ್ ಏಳ್ ತಳಿಕುಲು ಉಂಡು ಅವು: # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229 ಇ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ -229 ಇ) # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ OC43 (HCoV-OC43) # SARS-CoV # ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ NL63 (HCoV-NL63, ನ್ಯೂ ಹೆವನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್) # ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ HKU1 # ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV), ಇದನ್ನು ನೊವೆಲ್ ''ಕೊರೊನಾವೈರಸ್'' ''2012'' ಮತ್ತು ''HCoV-EMC ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು''. # ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-ಎನ್ ಸಿಒವಿ),<ref name="WHO20200110&quot;">{{Cite web|url=https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/330374/WHO-2019-nCoV-laboratory-2020.1-eng.pdf|title=Laboratory testing of human suspected cases of novel coronavirus (nCoV) infection. Interim guidance, 10 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120043516/https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/330374/WHO-2019-nCoV-laboratory-2020.1-eng.pdf|archive-date=20 January 2020|access-date=14 January 2020}}</ref> ಇದನ್ನು ವುಹಾನ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಅಥವಾ ವುಹಾನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|title=Pneumonia of unknown cause – China|date=5 January 2020|publisher=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107032945/https://www.who.int/csr/don/05-january-2020-pneumonia-of-unkown-cause-china/en/|archive-date=7 January 2020|access-date=23 January 2020}}</ref> (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ನೊವೆಲ್' ಎಂದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾದ, ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ಲೇಸ್‌ಹೋಲ್ಡರ್ ಹೆಸರು. ) <ref name="CDC20200113">{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html|title=Novel Coronavirus 2019, Wuhan, China &#124; CDC|date=23 January 2020|website=www.cdc.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120144040/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html|archive-date=20 January 2020|access-date=23 January 2020}}</ref> ಕರೋನವೈರಸ್‌ಗಳು HCoV-229E, -NL63, -OC43, ಮತ್ತು -HKU1 ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಉಸಿರಾಟದ ಸೋಂಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="pmid29551135">{{Cite journal|title=Hosts and Sources of Endemic Human Coronaviruses|journal=Advances in Virus Research|volume=100|issue=|pages=163–188|date=2018|pmid=29551135|doi=10.1016/bs.aivir.2018.01.001|url=|isbn=978-0-12-815201-0}}</ref> === ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-nCoV) === [[ಚಿತ್ರ:3D medical animation corona virus.jpg|alt=Cross-sectional model of a coronavirus|thumb|227x227px| ಕರೋನವೈರಸ್ನ ಅಡ್ಡ-ವಿಭಾಗದ ಮಾದರಿ]] 2019-20 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ವೂಹಾನಡ್ ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಏಕಾಏಕಿ ಒಂದು ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು <ref name="WHO9Jan2020">{{Cite web|url=https://www.who.int/china/news/detail/09-01-2020-who-statement-regarding-cluster-of-pneumonia-cases-in-wuhan-china|title=WHO Statement Regarding Cluster of Pneumonia Cases in Wuhan, China|date=9 January 2020|website=www.who.int|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114133102/https://www.who.int/china/news/detail/09-01-2020-who-statement-regarding-cluster-of-pneumonia-cases-in-wuhan-china|archive-date=14 January 2020|access-date=10 January 2020}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ 2019-nCoV ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್ಒ]] ದ ಮೂಲಕ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="WHO20200110&quot;"/><ref name="CDC20200113"/> === ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ (Severe acute respiratory syndrome - SARS) === 2003 ಟ್, ಏಷ್ಯೊಡು ಪಿರವುದ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿನ ಕಠೋರ ತೀವ್ರ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣ (SARS) ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆಡೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ನಂತರ, [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] (ಡಬ್ಲ್ಯುಎಚ್‌ಒ) ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿ, SARS ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಏಜೆಂಟ್ ಒಂದು ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (SARS-CoV) ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. 8,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 10% ಜನರು ಸಾವನಪ್ಪಿದರು.<ref name="li"/> === ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ಲಕ್ಷಣಗಳು (Middle East respiratory syndrome) ಮೆರ್ಸ === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ರೀತಿಯ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೊವೆಲ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ 2012 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="NPR">{{Cite news|url=https://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus|title=Scientists Go Deep On Genes Of SARS-Like Virus|last=Doucleef|first=Michaeleen|date=26 September 2012|work=Associated Press|access-date=27 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120927043755/http://www.npr.org/blogs/health/2012/09/25/161770135/scientists-go-deep-on-genes-of-sars-like-virus|archive-date=27 September 2012}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://thechart.blogs.cnn.com/2012/09/24/new-sars-like-virus-poses-medical-mystery/?hpt=he_c2|title=New SARS-like virus poses medical mystery|last=Falco|first=Miriam|date=24 September 2012|work=CNN Health|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101042029/http://thechart.blogs.cnn.com/2012/09/24/new-sars-like-virus-poses-medical-mystery/?hpt=he_c2|archive-date=1 November 2013}}</ref> ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜಾಗತಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/09/2012924182013530585.html|title=New SARS-like virus found in Middle East|date=24 September 2012|work=Al-Jazeera|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130309203607/http://www.aljazeera.com/news/middleeast/2012/09/2012924182013530585.html|archive-date=9 March 2013}}</ref> 28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು WHO ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವೈರಸ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.<ref name="Reuters2012">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/2012/09/28/us-virus-who-idUSBRE88R0F220120928|title=New virus not spreading easily between people: WHO|last=Kelland|first=Kate|date=28 September 2012|work=Reuters|access-date=16 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121124005044/http://www.reuters.com/article/2012/09/28/us-virus-who-idUSBRE88R0F220120928|archive-date=24 November 2012}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 12 ಮೇ 2013 ರಂದು, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯ ದೃಡಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಟುನೀಶಿಯ|ಟುನೀಶಿಯಾದ]] ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಮಾನವನಿಂದ ಮಾನವನಿಗೆ ಹರಡುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ದೃಡಪಡಿಸಿದ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಈ ರೋಗವು ತಮಗೆ ಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸೋಂಕಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ವೈರಸ್ ಹರಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ವೈರಸ್ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಹರಡಲು ತೊಂದರೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/about/transmission.html|title=MERS Transmission|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191207073553/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/about/transmission.html|archive-date=7 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> 30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ 124 ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮತ್ತು 52 ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ.<ref name="may22">{{Cite web|url=http://www.who.int/csr/don/2013_05_22_ncov/en/index.html|title=Novel coronavirus infection – update|date=22 May 2013|publisher=World Health Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607163823/http://www.who.int/csr/don/2013_05_22_ncov/en/index.html|archive-date=7 June 2013|access-date=23 May 2013}}</ref> ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/us.html|title=MERS in the U.S.|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215030453/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/US.html|archive-date=15 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|, ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="Sang-Hun">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2015/06/09/world/asia/mers-viruss-path-one-man-many-south-korean-hospitals.html|title=MERS Virus's Path: One Man, Many South Korean Hospitals|last=Sang-Hun|first=Choe|date=8 June 2015|work=The New York Times|access-date=1 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715170528/https://www.nytimes.com/2015/06/09/world/asia/mers-viruss-path-one-man-many-south-korean-hospitals.html|archive-date=15 July 2017}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%.<ref name="who.int">{{Cite web|url=http://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/|title=Middle East respiratory syndrome coronavirus (MERS-CoV)|website=WHO|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018010957/https://www.who.int/emergencies/mers-cov/en/|archive-date=18 October 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಡಚ್ ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ವೈರಸ್ ಅನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್‌ಗೆ ಹ್ಯೂಮನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್-ಎರಾಸ್ಮಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಎಚ್‌ಸಿಒವಿ-ಇಎಂಸಿ) ಎಂಬ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ವೈರಸ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹೆಸರು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (MERS-CoV). ಮೇ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ ಮೆರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಸೋಂಕಿನ ಎರಡು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ, ಎರಡೂ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುಎಸ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಇಂಡಿಯಾನಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಒಂದು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಇಬ್ಬರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/us.html|title=MERS in the U.S.|last=CDC|date=2 August 2019|website=Centers for Disease Control and Prevention|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215030453/https://www.cdc.gov/coronavirus/mers/US.html|archive-date=15 December 2019|access-date=10 December 2019}}</ref> ಮೇ 2015 ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ|, ಕೊರಿಯಾ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮರ್ಸ್-ಕೋವಿ ಏಕಾಏಕಿ ಸಂಭವಿಸಿದೆ, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಸಿಯೋಲ್ ಪ್ರದೇಶದ 4 ವಿವಿಧ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಅವರ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಹೊರಗೆ MERS-CoV ಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕಾಏಕಿ ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="Sang-Hun"/> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2,468 MERS-CoV ಸೋಂಕಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ದೃಡಪಟ್ಟವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 851 ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು 34.5%.<ref name="who.int"/> == ಪುನರಾವರ್ತನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Coronavirus replication.png|thumb| ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ನ ಸೋಂಕಿನ ಚಕ್ರ]] ಈ ವೈರಸ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, ವೈರಸ್ ಕಣವನ್ನು [[ವೈರಾಣು|ಜೋಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ]] ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಸೈಟೋಪ್ಲಾಸಂಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ 5 ′ ಮೆತಿಲೇಟೆಡ್ ಕ್ಯಾಪ್ ಮತ್ತು 3 ಪಾಲಿಅಡೆನಿಲೇಟೆಡ್ ಬಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ಅನುವಾದಕ್ಕಾಗಿ]] ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ [[ರೈಬೋಸೋಮ್‌|ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಲಗತ್ತಿಸಲು ಇದು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ಗಳು ಅದರ ಜೀನೋಮ್ನಲ್ಲಿ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿವೆ, ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ವೈರಲ್ ಜೀನೋಮ್ ಅನ್ನು ಆತಿಥೇಯ ಕೋಶದ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಗಳಾಗಿ ನಕಲಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರೋಟೀನ್; ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಜೀನ್ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅನುವಾದವನ್ನು ಸ್ಟಾಪ್ ಕೋಡಾನ್ ಮೂಲಕ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು <nowiki><i id="mwpw">ನೆಸ್ಟೆಡ್</i></nowiki> ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಮ್ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪ್ರತಿಲೇಖನವು ಒಂದು ಜೀನ್ ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ''ಮೊನೊಸಿಸ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಆಗಿದೆ''. ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರೂಫ್ ರೀಡಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ,<ref name="SextonSmith2016">{{Cite journal|date=August 2016|title=Homology-Based Identification of a Mutation in the Coronavirus RNA-Dependent RNA Polymerase That Confers Resistance to Multiple Mutagens|journal=Journal of Virology|volume=90|issue=16|pages=7415–7428|doi=10.1128/JVI.00080-16|pmc=4984655|pmid=27279608}}</ref> ಇದು ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ-ಅವಲಂಬಿತ ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಪಾಲಿಮರೇಸ್ ಕಿಣ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಆರ್‌ಎನ್‌ಎ ಜೀನೋಮ್ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾದ ಪಾಲಿಪ್ರೊಟೀನ್ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ಗಳು ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಕರೋನವೈರಸ್ಗಳು ರಚನೆಯೇತರ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ - ಪ್ರೋಟಿಯೇಸ್ - ಇದು ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈರಸ್‌ಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್|ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಎನ್ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref name="pmid25720466">{{Cite book|title=Coronaviruses|vauthors=Fehr AR, Perlman S|year=2015|isbn=978-1-4939-2437-0|series=Methods in Molecular Biology|volume=1282|pages=1–23|chapter=Coronaviruses: an overview of their replication and pathogenesis|doi=10.1007/978-1-4939-2438-7_1|pmc=4369385|pmid=25720466}}</ref> == ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ == * Genus: '''''[[Alphacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Alphacoronavirus 1]]''<ref name="ReferenceA" /><ref name="ReferenceB" /> ** Species: ''[[Alpaca coronavirus]]'', ''[[Alphacoronavirus 1]]'', ''[[Human coronavirus 229E]]'', ''[[Human Coronavirus NL63]]'', ''[[Miniopterus Bat coronavirus 1]]'', ''[[Miniopterus Bat coronavirus HKU8]]'', ''[[Porcine epidemic diarrhea virus]]'', ''[[Rhinolophus Bat coronavirus HKU2]]'', ''[[Scotophilus Bat coronavirus 512]]'' * Genus '''''[[Betacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Murine coronavirus]]'' ** Species: ''[[Betacoronavirus 1]]'', ''[[Human coronavirus HKU1]]'', ''[[Murine coronavirus]]'', ''[[Pipistrellus Bat coronavirus HKU5]]'', ''[[Rousettus Bat coronavirus HKU9]]'', ''[[SARS coronavirus]]'', ''[[Tylonycteris Bat coronavirus HKU4]]'', ''[[MERS-CoV]]'', ''[[Human coronavirus OC43]]'', ''[[Hedgehog coronavirus 1]]'' (EriCoV), [[Wuhan coronavirus]] (2019-nCoV) * Genus '''''[[Gammacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Avian coronavirus]]'' ** Species: ''[[Avian coronavirus]]'', ''[[Beluga whale coronavirus SW1]]'', ''[[Duck coronavirus]]'', ''[[Infectious bronchitis virus]]'' * Genus '''''[[Deltacoronavirus]]'''''; type species: ''[[Bulbul coronavirus HKU11]]'' ** Species: ''[[Bulbul coronavirus HKU11]]'', ''[[Munia coronavirus HKU13]]'', ''[[Thrush coronavirus HKU12]]'' == ಇತಿಹಾಸ == ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳನ್ನು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು; ಆರಂಭಿಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಗಳ ಮತ್ತು ಎರಡು ವೈರಸಗಳು ಮೂಗಿನ ಕುಹರಗಳನ್ನು ಜೊತೆ ಮಾನವ ರೋಗಿಗಳ [[ನೆಗಡಿ|ನೆಗಡಿಯು]] ತರುವಾಯ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229E ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ OC43.<ref name="pmid23202515">{{Cite journal|date=November 2012|title=Human coronaviruses: insights into environmental resistance and its influence on the development of new antiseptic strategies|journal=Viruses|volume=4|issue=11|pages=3044–3068|doi=10.3390/v4113044|pmc=3509683|pmid=23202515}}</ref> ಈ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 2003 ರಲ್ಲಿ SARS-CoV, 2004 ರಲ್ಲಿ HCoV NL63, 2005 ರಲ್ಲಿ HKU1, 2012 ರಲ್ಲಿ MERS -CoV, ಮತ್ತು 2019 ರಲ್ಲಿ 2019 -nCoV ಸೇರಿದಂತೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಗಂಭೀರ ಉಸಿರಾಟದ ಪ್ರದೇಶದ ಸೋಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿವೆ. 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2019, ರಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸನ ನೊವೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು 2019-nCoV ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಮೂಲಕ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದೆ, 2019-20 ವೂಹಾನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಏಕಾಏಕಿಯು ವೂಹಾನ್, [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]]ದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/2019-novel-coronavirus-infection.html|title=2019 Novel Coronavirus infection (Wuhan, China): Outbreak update|date=21 January 2020|website=Canada.ca|accessdate=4 April 2020|archivedate=25 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200125011050/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/2019-novel-coronavirus-infection.html|url-status=dead}}</ref> 24 ಜನವರಿ 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ, 25 ಸಾವುಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು 547 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದೃಡಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/01/22/asia/china-wuhan-coronavirus-deadly-intl-hnk/index.html|title=Wuhan coronavirus death toll rises, as city imposes transport lockdown|last=James Griffiths|last2=Nectar Gan|website=CNN|last3=Tara John|last4=Amir Vera}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-idUSKBN1ZM087|title=China virus death toll mounts to 25, infections spread|date=24 January 2020|work=Reuters|access-date=24 January 2020|language=en}}</ref> ವುಹಾನ್ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಅನ್ನು ಗುಂಪು 2ಬಿ ಯಿಂದ ಬೆಟಕೊರೊನವೈರಸ್ನ ಹೊಸ ಸ್ಟ್ರೈನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು SARS-CoV ಗೆ ~ 70% ಆನುವಂಶಿಕ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.clinicalkey.com/#!/content/playContent/1-s2.0-S1201971220300114?returnurl=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1201971220300114?showall=true&referrer=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/|title=ClinicalKey|website=www.clinicalkey.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130425174959/https://www.clinicalkey.com/#!/content/playContent/1-s2.0-S1201971220300114?returnurl=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1201971220300114?showall=true&referrer=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/|archive-date=25 April 2013|access-date=23 January 2020}}</ref> ಈ ವೈರಸ್ [[ಹಾವು|ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite journal|title=Global Health Concern Stirred by Emerging Viral Infections|journal=Journal of Medical Virology|doi=10.1002/jmv.25683|pmid=31967329|year=2020|last=Luo|first=Guangxiang (George)|last2=Gao|first2=Shou‐Jiang}}</ref> ಆದರೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. === ವಿಕಸನ === ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಒಸಿ43 ರ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ 1950 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Lau2011">{{Cite journal|date=November 2011|title=Molecular epidemiology of human coronavirus OC43 reveals evolution of different genotypes over time and recent emergence of a novel genotype due to natural recombination|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2011-11_85_21/page/11325|journal=Journal of Virology|volume=85|issue=21|pages=11325–11337|doi=10.1128/JVI.05512-11|pmc=3194943|pmid=21849456}}</ref> ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಉಸಿರಾಟದ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಹಲವಾರು ಬಾವಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೂ, ಇವುಗಳು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="Lau2013">{{Cite journal|date=August 2013|title=Genetic characterization of Betacoronavirus lineage C viruses in bats reveals marked sequence divergence in the spike protein of pipistrellus bat coronavirus HKU5 in Japanese pipistrelle: implications for the origin of the novel Middle East respiratory syndrome coronavirus|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2013-08_87_15/page/8638|journal=Journal of Virology|volume=87|issue=15|pages=8638–8650|doi=10.1128/JVI.01055-13|pmc=3719811|pmid=23720729}}</ref> ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಎನ್ಎಲ್63 ಮತ್ತು ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 563–822 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಎಂಆರ್‌ಸಿಎ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Huynh2012">{{Cite journal|date=December 2012|title=Evidence supporting a zoonotic origin of human coronavirus strain NL63|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2012-12_86_23/page/12816|journal=Journal of Virology|volume=86|issue=23|pages=12816–12825|doi=10.1128/JVI.00906-12|pmc=3497669|pmid=22993147}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು SARS ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 1986 ರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಯಿತು.<ref name="Vijaykrishna2007">{{Cite journal|date=April 2007|title=Evolutionary insights into the ecology of coronaviruses|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2007-04_81_8/page/4012|journal=Journal of Virology|volume=81|issue=8|pages=4012–4020|doi=10.1128/jvi.02605-06|pmc=1866124|pmid=17267506}}</ref> SARS ವೈರಸ್‌ನ ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Gouilh2011">{{Cite journal|date=October 2011|title=SARS-Coronavirus ancestor's foot-prints in South-East Asian bat colonies and the refuge theory|journal=Infection, Genetics and Evolution|volume=11|issue=7|pages=1690–702|doi=10.1016/j.meegid.2011.06.021|pmid=21763784}}</ref><ref name="pmid18258002">{{Cite journal|date=October 2007|title=Evolutionary relationships between bat coronaviruses and their hosts|journal=Emerging Infectious Diseases|volume=13|issue=10|pages=1526–1532|doi=10.3201/eid1310.070448|pmc=2851503|pmid=18258002}}</ref> ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಬಾವಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು SARS ವೈರಸ್ನ ಪೂರ್ವಜವು ಮೊದಲು ''ಹಿಪ್ಪೋಸಿಡೆರಿಡೆ'' ಕುಲದ ಪ್ರಭೇದಕ್ಕೆ ಸೋಂಕು ''ತಗುಲಿತು'', ತರುವಾಯ ''ರೈನೋಲೋಫಿಡೆ'' ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸಿವೆಟ್ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಹರಡಿತು ಎಂದು ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಪಕಾ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ 229ಇ 1960 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ..<ref name="Crossley2012">{{Cite journal|date=December 2012|title=Identification and characterization of a novel alpaca respiratory coronavirus most closely related to the human coronavirus 229E|journal=Viruses|volume=4|issue=12|pages=3689–3700|doi=10.3390/v4123689|pmc=3528286|pmid=23235471}}</ref> == ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು == ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಔಷಧದಲ್ಲಿ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏವಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜಠರಗರುಳು ವ್ಯೂಹ|ಕರುಳಿನ]] ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{Cite book|title=Veterinary Virology|last=Murphy, FA|last2=Gibbs, EPJ|last3=Horzinek, MC|last4=Studdart MJ|publisher=Academic Press|year=1999|isbn=978-0-12-511340-3|location=Boston|pages=495–508}}</ref> === ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ === ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ [[ಉಸಿರಾಟದ ಮಂಡಲದ ಅಂಗರಚನೆ|ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಶ್ವಾಸೇಂದ್ರಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಠರಗರುಳು ವ್ಯೂಹ|ಜಠರಗರುಳಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ]] ಸೋಂಕು ತರುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗಂಭೀರವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಕೋಳಿಗಳ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (IBV), ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಶ್ವಾಸನಾಳಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮೂತ್ರಾಂಗಕ್ಕೂ ಹರಡುತ್ತವೆ. ವೈರಸ್ ಕೋಳಿಯ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಬಹುದು.<ref name="pmid25954763">{{Cite journal|year=2015|title=Progress and challenges toward the development of vaccines against avian infectious bronchitis|journal=Journal of Immunology Research|volume=2015|pages=1–12|doi=10.1155/2015/424860|pmc=4411447|pmid=25954763}}</ref> ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಂದಿ|ಪೊರ್ಸಿನ್]] ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ( ಹರಡುವ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಟಿಜಿಇ) ಮತ್ತು ಬೋವಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸೇರಿವೆ, ಇವೆರಡೂ ಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಅತಿಸಾರ|ಅತಿಸಾರಕ್ಕೆ]] ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಫೆಲೈನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ : ಎರಡು ರೂಪಗಳು, ಫೆಲೈನ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಣ್ಣ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ರೋಗಕಾರಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ವೈರಸ್ನ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ [[ವ್ಯತ್ಯಯನ|ರೂಪಾಂತರವು]] ಫೆಲೈನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೆರಿಟೋನಿಟಿಸ್ (ಎಫ್ಐಪಿ) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿಸುವ ಎರಡು ವಿಧದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್‌ಗಳಿವೆ: ಫೆರೆಟ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೊನಾವೈರಸ್ ಎಪಿಜೂಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಟರಾಲ್ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ (ಇಸಿಇ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಜಠರಗರುಳಿನ ರೋಗಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ ವೈರಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಕ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಆವೃತ್ತಿ (ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಪಿ ನಂತಹ) ಫೆರೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಫ್‌ಎಸ್‌ಸಿ).<ref>{{Cite web|url=http://www.smallanimalchannel.com/ferrets/ferret-health/whats-new-with-ferret-fiplike-disease.aspx|title=What's New With Ferret FIP-like Disease?|last=Murray|first=Jerry|date=16 April 2014|format=xls|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424203951/http://www.smallanimalchannel.com/ferrets/ferret-health/whats-new-with-ferret-fiplike-disease.aspx|archive-date=24 April 2014|access-date=24 April 2014}}</ref> ಎರಡು ವಿಧದ ಕ್ಯಾನೈನ್ (ನರಿ) ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಸಿಸಿಒವಿ) ಇದೆ, ಇದು ಒಂದು ಸೌಮ್ಯ ಜಠರಗರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮೌಸ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಂಹೆಚ್‌ವಿ) ಒಂದು ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮುರೈನ್ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pmid16339739">{{Cite journal|date=December 2005|title=Coronavirus pathogenesis and the emerging pathogen severe acute respiratory syndrome coronavirus|url=https://archive.org/details/sim_microbiology-and-molecular-biology-reviews_2005-12_69_4/page/635|journal=Microbiology and Molecular Biology Reviews|volume=69|issue=4|pages=635–664|doi=10.1128/MMBR.69.4.635-664.2005|pmc=1306801|pmid=16339739}}</ref> ಸಿಯಾಲೊಡಾಕ್ರಿಯೊಡೆನಿಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಡಿಎವಿ) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಲಿಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ವಾಯುದ್ರವ ಮೂಲಕ ಹರಡಬಹುದು. ತೀವ್ರವಾದ ಸೋಂಕುಗಳು ಲಾಲಾರಸ, ಲ್ಯಾಕ್ರಿಮಲ್ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ <ref>{{Cite web|url=https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/rat-coronavirus|title=Rat Coronavirus - an overview &#124; ScienceDirect Topics|website=www.sciencedirect.com}}</ref> ಹಂದಿ ತೀವ್ರ ಅತಿಸಾರ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಸ್‌ಎಡಿಎಸ್-ಕೋವಿ) ಎಂಬ ಎಚ್‌ಕೆಯು2 ಸಂಬಂಧಿತ ಬಾವಲಿ ಕೊರೋನವೈರಸ್ ಹಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. SARS-CoV ಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, MHV ''ವಿವೋ'' ಮತ್ತು ''ವಿಟ್ರೊ'' ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಆಗಿತ್ತು. MHV ಯ ಕೆಲವು ತಳಿಗಳು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಡಿಮೈಲೀನೇಟಿಂಗ್ ಎನ್ಸೆಫಾಲಿಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸಗೆ ಮುರೈನ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸಗಳ ವೈರಲ್ ರೋಗಕಾರಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಝೂನೋಟಿಕ್ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಲಜಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pmid20627412">{{Cite journal|date=July 2010|title=Cell replacement therapies to promote remyelination in a viral model of demyelination|journal=Journal of Neuroimmunology|volume=224|issue=1–2|pages=101–107|doi=10.1016/j.jneuroim.2010.05.013|pmc=2919340|pmid=20627412}}</ref> === ಸಾಂಕುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ === * ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸ್ ವೈರಸ್ (ಐಬಿವಿ) ಏವಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಬ್ರಾಂಕೈಟಿಸಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. * ಪೋರ್ಸಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಪಂಜಿಲೆನ ಪರಡುನ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್, ಟಿಜಿಇವಿ).<ref name="ReferenceA">{{Cite journal|date=June 2011|title=Coronavirus gene 7 counteracts host defenses and modulates virus virulence|journal=PLoS Pathogens|volume=7|issue=6|pages=e1002090|doi=10.1371/journal.ppat.1002090|pmc=3111541|pmid=21695242}}</ref><ref name="ReferenceB">{{Cite journal|date=September 2013|title=Alphacoronavirus protein 7 modulates host innate immune response|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2013-09_87_17/page/9754|journal=Journal of Virology|volume=87|issue=17|pages=9754–67|doi=10.1128/JVI.01032-13|pmc=3754097|pmid=23824792}}</ref> * ಬೋವಿನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಬಿಸಿವಿ), ಎಳೆಯ ಕರುಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. * ಫೆಲೈನ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಎಫ್‌ಸಿಒವಿ) ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಎಂಟರೈಟಿಸ್ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಫೆಲೈನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಪೆರಿಟೋನಿಟಿಸ್ (ಅದೇ ವೈರಸ್‌ನ ಇತರ ರೂಪಾಂತರಗಳು) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಎರಡು ವಿಧದ ನರಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (ಸಿಸಿಒವಿ) (ಒಂದು ಎಂಟರೈಟಿಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ). * ಟರ್ಕಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (TCV) ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟೆರಿಟಿಸ್ ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಫೆರೆಟ್ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಪಿಜೂಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಟರಾಲ್ ಎಂಟೆರಿಟಿಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಫೆರೆಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಫೆರೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಪಿ ತರಹದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.merckvetmanual.com/|title=Merck Veterinary Manual|website=Merck Veterinary Manual|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213145951/https://www.merckvetmanual.com/|archive-date=13 December 2019|access-date=24 January 2020}}</ref> * ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕ್ ನರಿ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್. * ಮೊಲದ ಎಂಟರಿಕ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಜಠರಗರುಳಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಯುವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಸಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite web|url=http://dora.missouri.edu/rabbits/enteric-coronavirus/|title=Enteric Coronavirus|website=Diseases of Research Animals|archive-url=https://web.archive.org/web/20190701054046/http://dora.missouri.edu/rabbits/enteric-coronavirus/|archive-date=1 July 2019|access-date=24 January 2020}}</ref> ಪೋರ್ಸಿನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಅತಿಸಾರ ವೈರಸ್ (ಪಿಇಡಿ ಅಥವಾ ಪಿಇಡಿವಿ) ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಪಶುವೈದ್ಯ ರೋಗವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹಂದಿಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. == ತೂಲೆ == * ಬಾವಲಿ-ಪರಡುನ ವೈರಸ್ * ಝೂನೋಸಿಸ್ ==ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/explainer/coronavirus-in-enter-into-kerala-india-under-threat-701917.html ನೆಮ್ಮದಿ ಕಸಿದ ಕೊರೊನಾ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ;d: 31 ಜನವರಿ 2020,- ಭಾರತದ ರವೀಶ್ ಕುಮಾರ್, ವಿದೇಶಾಂಗ ಇಲಾಖೆ ವಕ್ತಾರ] *[https://www.prajavani.net/health/protect-yourself-from-coronavirus-symptoms-701275.html ಏನಿದು ಕೊರೊನಾ ವೈರಸ್? ಸೋಂಕು ತಿಳಿಯುವುದು ಹೇಗೆ? ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮಗಳು ಏನು?-ಪ್ರಜಾವಾಣಿ;d: 28 ಜನವರಿ 2020,] *[https://web.archive.org/web/20200315174711/https://www.udayavani.com/district-news/kalburagi-news/3-journalist-isolation-in-kalaburagi ಕೊರೊನಾ ಭೀತಿ: ಮೃತಪಟ್ಟ ಕಲಬುರಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಗನ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಮೇಲೂ ನಿಗಾ-ಉದಯವಾಣಿ;d: 14 ಮಾರ್ಚ್ 2020] *[https://web.archive.org/web/20200315142339/https://www.udayavani.com/district-news/chikkamagaluru-news/corona-suspect-in-chikamagaluru ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಮಹಿಳೆಗೆ ಕೊರೊನಾ ಶಂಕೆ: ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲು-ಉದಯವಾಣಿ;d: 14 ಮಾರ್ಚ್ 2020] *[https://web.archive.org/web/20200317183509/https://www.udayavani.com/district-news/kalburagi-news/eye-on-71-people-in-kalaburagi-in-corona-case ಕಲಬುರಗಿ ಸೋಂಕು ಪೀಡಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದವರ ಮೇಲೂ ನಿಗಾ-ಉದಯವಾಣಿ;d: 14 ಮಾರ್ಚ್ 2020] *[https://web.archive.org/web/20200315165121/https://www.udayavani.com/district-news/kalburagi-news/precaution-measures-in-kalaburgi-district ಅಗತ್ಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರ ಬನ್ನಿ, ಬಸ್ ಸೇವೆ ಕಡಿತ: ಕಲಬುರಗಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ-ಉದಯವಾಣಿ;d: 14 ಮಾರ್ಚ್ 2020] *ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ:[https://www.prajavani.net/explainer/coronavirus-sanitizer-712081.html ಕೋವಿಡ್‌–19: ಸ್ಯಾನಿಟೈಜರ್‌ನ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಸೋಪು–ನೀರೇ ಒಳ್ಳೆಯದುಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ ;d: 14 ಮಾರ್ಚ್ 2020] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಎಚ್ಚ ಓದುನಕುಲೆಗ್ == {{Refbegin}} * {{Cite journal|date=2013|title=Novel coronavirus infection: time to stay ahead of the curve|url=http://www.emro.who.int/emhj-volume-19-2013/volume-19-supplement-1-coronavirus/volume-19-supplement-1-coronavirus.htm|journal=Eastern Mediterranean Health Journal|volume=19 Suppl 1|pages=S3–4|pmid=23888787|access-date=2020-04-04|archive-date=2020-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324010733/http://www.emro.who.int/emhj-volume-19-2013/volume-19-supplement-1-coronavirus/volume-19-supplement-1-coronavirus.htm|dead-url=yes}} * {{Cite journal|date=June 1990|title=Molecular biology of transmissible gastroenteritis virus|url=https://archive.org/details/sim_veterinary-microbiology_1990-06_23_1-4/page/147|journal=Veterinary Microbiology|volume=23|issue=1–4|pages=147–54|doi=10.1016/0378-1135(90)90144-K|pmid=2169670}} * {{Cite journal|date=April 2003|title=Engineering the transmissible gastroenteritis virus genome as an expression vector inducing lactogenic immunity|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-virology_2003-04_77_7/page/4357|journal=Journal of Virology|volume=77|issue=7|pages=4357–69|doi=10.1128/JVI.77.7.4357-4369.2003|pmc=150661|pmid=12634392}} * {{Cite journal|year=1970|title=Morphology of transmissible gastroenteritis virus of pigs. A possible member of coronaviruses. Brief report|journal=Archiv für die Gesamte Virusforschung|volume=29|issue=1|pages=105–8|doi=10.1007/BF01253886|pmid=4195092}} {{Refend}} == ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 ನೊವೆಲ್ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ (2019-nCoV)], [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ|ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]] flfbqumg14ya6zocr6ig5qncnut9bta 0 9998 370069 349833 2026-09-24T01:52:05Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370069 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Nokate.jpg | image_caption = ''[[Gnetum luofuense]]'' in China | grandparent_authority = [[Carl Friedrich Philipp von Martius|Mart]] | parent_authority = [[Carl Ludwig Blume|Blume]] | taxon = Gnetum | authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | type_species = ''[[Gnetum gnemon]]'' | type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | synonyms_ref = <ref>[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=334088 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> |synonyms = *''Gnemon'' <small>Rumph. ex Kuntze</small> *''Thoa'' <small>Aubl.</small> *''Abutua'' <small>Lour.</small> *''Arthostema'' <small>Neck.</small> | range_map = Gnetum distribution.PNG | range_map_alt = Map showing the range of ''Gnetum'' | range_map_caption = Distribution }} ನೋಕಟೆ / '''''ಗ್ನೆಟಮ್''''' [[:en:gymnosperm|ಬೆತ್ತಲೆಬಿತ್ತ್‌‌]]ಲೆನ [[:en:Gnetophyta|ಜಿನೊಫೈಟಾ]]ದ '''ಗ್ನೆಟಾಸಿ''' ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಒಂಜೇ ಕುಲೊ. ಅವು ಉಷ್ಣವಲಯೊಡು ಏಪಲಾ ಪಚ್ಚೆಯಾದಿಪ್ಪುನ [[ಮರ]]ಕ್ಕುಲು, [[ಪೊದೆಲ್‌]]ಲು ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಲ್ಲ್‌]]ಲು. ಬೇತೆ ಬಿತ್ತ್‌ಲೆನ ಲೆಕೊ ಅತ್ತ್. ಅಯಿತ [[ಬೇರ್‌]]ಲೆಡ್ [[:en:vessel elements|ನಾಳದ ಅಂಶೊಲು]] ಇಪ್ಪುಂಡು.<ref name="Ren-2009">{{Cite journal |doi=10.1126/science.1178338 |title=A Probable Pollination Mode Before Angiosperms: Eurasian, Long-Proboscid Scorpionflies |url=https://archive.org/details/sim_science_2009-11-06_326_5954/page/840 |date=2009 |last1=Ren |first1=Dong |last2=Labandeira |first2=Conrad C. |last3=Santiago-Blay |first3=Jorge A. |last4=Rasnitsyn |first4=Alexandr |last5=Shih |first5=Chungkun |last6=Bashkuev |first6=Alexei |last7=Logan |first7=M. Amelia V. |last8=Hotton |first8=Carol L. |last9=Dilcher |first9=David |journal=Science |volume=326 |issue=5954 |pages=840–847 |pmid=19892981 |pmc=2944650 |bibcode=2009Sci...326..840R }}</ref> '''ನೋಕಟೆ''' ಪಂಡ ಕಾಡ್ ಬೂರು. ಬೇತೆ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಮರನ್ ಸುತ್ತೊಂದು ಉಂದು ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಆದ್ ಬುಲೆವುಂಡು. == ಬೇತೆ ಪುದರ್ == ನೋಕಟೆ ಬೂರುನು ಕನ್ನಡೊಡು '''ನೋಕಟೆ ಬಲ್ಲ್''' ಪುದರುಂಡು. ಇಂಗ್ಲಿಸ್‌ಡ್ Gnetum ಪನ್ಪೆರ್. ಉಂದು Gnetaceae ಕುಟುಮ್ಮೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಬೂರು. == ಚಿತ್ತೊಲು == <gallery> ಫೈಲ್:Gnetum luofuense 125787614.jpg|thumb|ನೋಕಟೆ ಕಾಯಿ File:倪藤果 Gnetum gnemon -檳城熱帶果園 Tropical Fruit Farm, Penang- (9222653200).jpg|''ನೋಕೊಟೆ'' ಕಾಯಿ File:Gnetum latifolium - കറുത്ത ഓടൽ.jpg|''ನೋಕೊಟೆ'' ಸ್ಟಾಮಿನಾ/ರೇನ್ ಕಾನ್ಸ್ File:Gnetum africanum Leaves (Eru, Okok).jpg|ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತಿನ ಇರೆಕುಲು ''ನೋಕೊಟೆ'' ಬಿತ್ತ್‌ಲು </gallery> == ಕಾಯಿ == ನೋಕಟೆ ಬೂರುಡು ಎಲ್ಯೆಲ್ಯ ಕಾಯಿ ಆಪುಂಡು. ಉಂದೆಕ್ ನೋಕಟೆ ಕಾಯಿ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಕಾಯಿನ್ ಪಕ್ಕಿಲು, ಮಂಗೆರ್ಲು, ಬೆರು, ಕುಂಡಚ್ಚನಂಚಿನ ಕಾಡ್ ಪ್ರಾಣಿಲು ತಿನ್ಪ. == ಮರ್ದ್ == ನೋಕಟೆ ಕಾಯಿಡ್ ಮರ್ದ್‌ದ ಅಂಶೊಲು ಉಂಡು. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಾಯಿನ್ ನುಂಗಾದ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್ ನರಮಾನಿ ತಿನೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಆಯುರ್ವೇದಡ್ ಕೆಲವು ಮರ್ದ್‌ಗ್ ಈ ಕಾಯಿನ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್. == ನಾರ್ == ಬೂರುದ್ ನಾರ್ ಲಾ ಬಾರಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಇಪ್ಪುಂಡು. ನೇತ ನಾರ್ ನ್ ಬಲ್ಲ್ ಮಲ್ಪರೆ, ಕನಕ್ ಕಟ್ಟರೆ ಗಲಸುವೆರ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಬೂರುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು]] rvj0upziixjkskr6b0lbsyfky8txoda 0 12878 370073 280440 2026-09-24T01:59:06Z Mahaveer Indra 1023 /* */ ಚಿತ್ರ ಬದಲ್ತೆ 370073 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | image = File:Dadasaheb Phalke Awardee Shri Anant Nag.jpg | caption = | birth_name = ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ | birth_date = ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-೦೪-೧೯೪೮ | birth_place = ಶಿರಾಲಿ, ಹೊನ್ನಾವರ (ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ) | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ನಟ/ರಾಜಕಾರಣಿ | spouse = ಗಾಯತ್ರಿ (m. ೧೯೮೭) | children = ಅದಿತಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | website | signature = }} '''ಡಾ ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ''' (ಜನನೊ: 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1948) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ. ಮೇರ್ 200 ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಅಂಚನೆ [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]], ಮರಾಠಿ, [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾತೆರೊ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಬಾಸೆದ 300 ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ರಂಗಭೂಮಿ ನಾಟಕ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.<ref>{{cite news|title=An ode to the supporting actor|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/an-ode-to-the-supporting-actor-826628.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Herald|date=17 April 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=SM|first1=Shashiprasad|title=A brilliant ‘NAG’otiator|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/070916/a-brilliant-nagotiator.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Chronicle|date=7 September 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Versatile veteran|url=https://www.deccanherald.com/content/233424/versatile-veteran.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Herald|date=10 March 2012|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Khajane|first1=Muralidhara|title=Anant Nag returns to small screen|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/anant-nag-returns-to-small-screen/article4900193.ece|accessdate=5 August 2022|work=The Hindu|date=9 July 2013|language=en-IN}}</ref> ಪ್ರೊ. ಪಿ.ವಿ.ನಂಜರಾಜ್ ಅರಸ್ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ''ಸಂಕಲ್ಪ'' (1973) ಪನ್ಪಿನ ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಮೇರ್ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ''ಸಂಕಲ್ಪ'' ಸಿನಿಮೊ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಏಳ್ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್‍ದ್ಂಡ್. == ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು == ಅನಂತನಾಗ್ ಮೇರ್ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೪, [[೧೯೪೮]]ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಆನಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸದಾನಂದ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕುದ ಶಿರಾಲಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಕ್ಕ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಮೆಗ್ಗೆ [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್]] ಮೆರೆನ ಅಕ್ಕಲಾ ಮೆಗ್ಗೆಲಾ.<ref>{{cite news|title=A stroll down memory lane|url=https://www.deccanherald.com/content/514668/a-stroll-down-memory-lane.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Herald|date=29 November 2015|language=en}}</ref> ಮೇರ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]]ದ ಅಜ್ಜರಕಾಡ್‌‍ದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆಡ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಬರವುನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಆನಂದ ಆಶ್ರಮ ಬುಕ್ಕೊ ದುಂಬುದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊದ (ಇತ್ತೆದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]) ಅಂಚನೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠೊಟ್ಟು ಕಲ್ತೆರ್. 9ನೇ ತರಗತಿಡುಪ್ಪುನಗ, ನನ ದುಂಬುದ ಬರವು ಕಲ್ಪರೆ ಮುಂಬೈಗ್ ಕಡಪುರಿಯೆರ್.<ref>{{cite news|last1=Oct 18|first1=G. S. KUMAR / TNN /|title=About real life and reel lives {{!}} Bengaluru News - Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/About-real-life-and-reel-lives/articleshow/6765949.cms|accessdate=5 August 2022|work=The Times of India|language=en}}</ref><br>ಅರೆಗ್ ಆರ್ಮಿ ಸೇರೊಡು ಪಂದ್ ಆಸೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಆಂಡ್ ಕಮ್ಮಿ ತೂಕೊ ಇತ್ತಿನೈರ್ದಾವರ ಅರೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ದಿಜೆರ್. ಮುಂಬೈಡ್ ರಂಗಭೂಮಿದಂಚಿ ಪೋಯ್ನ ಮೆರೆನ ಮನಸ್ಸ್ ಅವರು ಕೊಂಕಣಿ, [[ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರೊ|ಕನ್ನಡ]] ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆದ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪರೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ ಅಂಚಾದ್ 22 ವರ್ಸ ಮುಟ್ಟ ಮೇರ್ ಅವೆನೇ ಮುಂದುವರಿಸಾಯೆರ್.<ref>{{cite web|title=Latest News & Dispatches on Politics, Social Issues, Economy|url=http://www.frontline.in/arts-and-culture/cinema/films-were-bolder-in-the-past/article5184996.ece|website=frontline.thehindu.com|accessdate=5 August 2022|language=en}}</ref> == ಸಿನಿಮೊಲು == ಅನಂತನಾಗ್ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಬೈದಿನಿ ೧೯೭೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪಿ.ವಿ. ನಂಜರಾಜ ಅರಸ್ ಮೆರೆನ ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ. ಮೇರ್ ''ಹಂಸಗೀತೆ'', ‘''ಕನ್ನೇಶ್ವರ ರಾಮ''’, ‘''ಬರ''’, ‘''ಅವಸ್ಥೆ''’, ‘''ಉದ್ಭವ''’, ‘''ಮಿಂಚಿನ ಓಟ''’, ‘''ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್''’, ‘''ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ''’, ‘''ಮತದಾನ''’, ‘''ಮೌನಿ''’, ‘''ಅನುರೂಪ''’, ‘''ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ''’, ‘''ಸಿಂಹಾಸನ''’, ‘''ಅನ್ವೇಷಣೆ''’, ‘''ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್''’ ಇಂಚಿನ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ‘''ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ''’, ‘''ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ''’, ‘''ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು''’, ''ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು'', ‘''ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ''’, ‘''ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ''’, ‘''ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ''’, ‘''ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ''’, ‘''ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ''’ ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.<ref>{{cite news|title=Anant Nag Movies: Latest and Upcoming Films of Anant Nag {{!}} eTimes|url=https://m.timesofindia.com/topic/Anant-Nag/movies|accessdate=5 August 2022|work=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ == == ಮಾನಾದಿಗೆಲು == ===ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು=== * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಹೊಸ ನೀರು (1985-86) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಅವಸ್ಥೆ (1987-88) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗಂಗವ್ವ ಗಂಗಾಮಾಯಿ (1994-95) * ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರೊ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) [ಶಂಕರ ನಾಗ್ ಜೊತೆ] * ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2010)<ref>{{cite news|title=The Times of India|url=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Times_of_India|accessdate=5 August 2022|work=Wikipedia|date=19 July 2022|language=en}}</ref> ===ಫಿಲಂಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ ಕನ್ನಡ=== * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (1979) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಬರ (1982) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಹೆಂಡ್ತಿಹೇಳ್ಬೇಡಿ (1989) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಉದ್ಭವ (1990) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗೌರಿ ಗಣೇಶ (1991) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗೋದಿ ಬಣ್ಣ ಸಾಧಾರಣ ಮೈಕಟ್ಟು (2016) * ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ - "ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಶಂಕರ" * ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2007) == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್]] 1kr3dpeliiy7kzuy545cro5d6nz18bj 370075 370073 2026-09-24T06:03:12Z ChiK 1136 370075 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | image = File:Dadasaheb Phalke Awardee Shri Anant Nag.jpg | caption = | birth_name = ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ | birth_date = {{birth date and age|1948|09|04|df=y}} | birth_place = ಶಿರಾಲಿ, ಹೊನ್ನಾವರ ([[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]]) | nationality = ಭಾರತೀಯ | occupation = ನಟ/ರಾಜಕಾರಣಿ | spouse = ಗಾಯತ್ರಿ (m. ೧೯೮೭) | children = ಅದಿತಿ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ | website | signature = }} '''ಡಾ ಅನಂತ್ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ''' (ಪುಟ್ಟು: 4 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1948) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ನಟೆ. ಮೇರ್ 200 ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆನ್ ಅಂಚನೆ [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]], [[ತೆಲುಗು ಬಾಸೆ|ತೆಲುಗು]], ಮರಾಠಿ, [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳಂ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪಾತೆರೊ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಬಾಸೆದ 300 ರ್ದ್ಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಚಲನಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ನಟನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ಮೇರ್ ರಂಗಭೂಮಿ ನಾಟಕ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.<ref>{{cite news|title=An ode to the supporting actor|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/an-ode-to-the-supporting-actor-826628.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Herald|date=17 April 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=SM|first1=Shashiprasad|title=A brilliant ‘NAG’otiator|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/070916/a-brilliant-nagotiator.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Chronicle|date=7 September 2016|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Versatile veteran|url=https://www.deccanherald.com/content/233424/versatile-veteran.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Herald|date=10 March 2012|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Khajane|first1=Muralidhara|title=Anant Nag returns to small screen|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/anant-nag-returns-to-small-screen/article4900193.ece|accessdate=5 August 2022|work=The Hindu|date=9 July 2013|language=en-IN}}</ref> ಪ್ರೊ. ಪಿ.ವಿ.ನಂಜರಾಜ್ ಅರಸ್ ಮೆರೆನ ನಿರ್ದೇಶನೊದ ''ಸಂಕಲ್ಪ'' (1973) ಪನ್ಪಿನ ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ ಮೇರ್ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಗು ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ''ಸಂಕಲ್ಪ'' ಸಿನಿಮೊ ಕರ್ನಾಟಕಡ್ ಏಳ್ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಗೆಂದ್‍ದ್ಂಡ್. == ಪುಟ್ಟು ಬುಕ್ಕೊ ಬರವು == ಅನಂತನಾಗ್ ಮೇರ್ [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೪, [[೧೯೪೮]]ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಆನಂದಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸದಾನಂದ ನಾಗರಕಟ್ಟೆ ದಂಪತಿಲೆಗ್ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಟ್ಕಳ ತಾಲೂಕುದ ಶಿರಾಲಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್. ಅಕ್ಕ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಮೆಗ್ಗೆ [[ಶಂಕರ್ ನಾಗ್]] ಮೆರೆನ ಅಕ್ಕಲಾ ಮೆಗ್ಗೆಲಾ.<ref>{{cite news|title=A stroll down memory lane|url=https://www.deccanherald.com/content/514668/a-stroll-down-memory-lane.html|accessdate=5 August 2022|work=Deccan Herald|date=29 November 2015|language=en}}</ref> ಮೇರ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊನು [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]]ದ ಅಜ್ಜರಕಾಡ್‌‍ದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆಡ್ ಪಡೆಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಬರವುನು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]]ದ ಆನಂದ ಆಶ್ರಮ ಬುಕ್ಕೊ ದುಂಬುದ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯೊದ (ಇತ್ತೆದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]) ಅಂಚನೆ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಚಿತ್ರಾಪುರ ಮಠೊಟ್ಟು ಕಲ್ತೆರ್. 9ನೇ ತರಗತಿಡುಪ್ಪುನಗ, ನನ ದುಂಬುದ ಬರವು ಕಲ್ಪರೆ ಮುಂಬೈಗ್ ಕಡಪುರಿಯೆರ್.<ref>{{cite news|last1=Oct 18|first1=G. S. KUMAR / TNN /|title=About real life and reel lives {{!}} Bengaluru News - Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/About-real-life-and-reel-lives/articleshow/6765949.cms|accessdate=5 August 2022|work=The Times of India|language=en}}</ref><br>ಅರೆಗ್ ಆರ್ಮಿ ಸೇರೊಡು ಪಂದ್ ಆಸೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಆಂಡ್ ಕಮ್ಮಿ ತೂಕೊ ಇತ್ತಿನೈರ್ದಾವರ ಅರೆನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ದಿಜೆರ್. ಮುಂಬೈಡ್ ರಂಗಭೂಮಿದಂಚಿ ಪೋಯ್ನ ಮೆರೆನ ಮನಸ್ಸ್ ಅವರು ಕೊಂಕಣಿ, [[ಕನ್ನಡ ಪಾತೆರೊ|ಕನ್ನಡ]] ಬುಕ್ಕೊ ಮರಾಠಿ ಬಾಸೆದ ನಾಟಕೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ಪರೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್ ಅಂಚಾದ್ 22 ವರ್ಸ ಮುಟ್ಟ ಮೇರ್ ಅವೆನೇ ಮುಂದುವರಿಸಾಯೆರ್.<ref>{{cite web|title=Latest News & Dispatches on Politics, Social Issues, Economy|url=http://www.frontline.in/arts-and-culture/cinema/films-were-bolder-in-the-past/article5184996.ece|website=frontline.thehindu.com|accessdate=5 August 2022|language=en}}</ref> == ಸಿನಿಮೊಲು == ಅನಂತನಾಗ್ ಮೇರ್ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗೊಗ್ ಬೈದಿನಿ ೧೯೭೩ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪಿ.ವಿ. ನಂಜರಾಜ ಅರಸ್ ಮೆರೆನ ‘ಸಂಕಲ್ಪ’ ಚಿತ್ರೊದ ಮೂಲಕ. ಮೇರ್ ''ಹಂಸಗೀತೆ'', ‘''ಕನ್ನೇಶ್ವರ ರಾಮ''’, ‘''ಬರ''’, ‘''ಅವಸ್ಥೆ''’, ‘''ಉದ್ಭವ''’, ‘''ಮಿಂಚಿನ ಓಟ''’, ‘''ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್''’, ‘''ಬೆಳದಿಂಗಳ ಬಾಲೆ''’, ‘''ಮತದಾನ''’, ‘''ಮೌನಿ''’, ‘''ಅನುರೂಪ''’, ‘''ರಾಮಾಪುರದ ರಾವಣ''’, ‘''ಸಿಂಹಾಸನ''’, ‘''ಅನ್ವೇಷಣೆ''’, ‘''ಮಾಲ್ಗುಡಿ ಡೇಸ್''’ ಇಂಚಿನ ಸೀರಿಯಲ್‍ಡ್ಲಾ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್. ‘''ಬೆಂಕಿಯ ಬಲೆ''’, ‘''ಚಂದನದ ಗೊಂಬೆ''’, ‘''ಇಬ್ಬನಿ ಕರಗಿತು''’, ''ಮುದುಡಿದ ತಾವರೆ ಅರಳಿತು'', ‘''ಮಕ್ಕಳಿರಲವ್ವ ಮನೆತುಂಬ''’, ‘''ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದು ಹೀಗೆ''’, ‘''ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ''’, ‘''ಧೈರ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ''’, ‘''ಬಿಡುಗಡೆಯ ಬೇಡಿ''’ ಇಂಚಿನ ಸುಮಾರ್ ಸಿನಿಮೊಲೆಡ್ ಅಭಿನಯ ಮಲ್ದೆರ್.<ref>{{cite news|title=Anant Nag Movies: Latest and Upcoming Films of Anant Nag {{!}} eTimes|url=https://m.timesofindia.com/topic/Anant-Nag/movies|accessdate=5 August 2022|work=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನೊ == == ಮಾನಾದಿಗೆಲು == ===ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು=== * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಹೊಸ ನೀರು (1985-86) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಅವಸ್ಥೆ (1987-88) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗಂಗವ್ವ ಗಂಗಾಮಾಯಿ (1994-95) * ರಡ್ಡನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರೊ - ಮಿಂಚಿನ ಓಟ (1979-80) [ಶಂಕರ ನಾಗ್ ಜೊತೆ] * ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2010)<ref>{{cite news|title=The Times of India|url=https://en.wikipedia.org/wiki/The_Times_of_India|accessdate=5 August 2022|work=Wikipedia|date=19 July 2022|language=en}}</ref> ===ಫಿಲಂಫೇರ್ ಅವಾರ್ಡ ಕನ್ನಡ=== * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ (1979) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಬರ (1982) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಹೆಂಡ್ತಿಹೇಳ್ಬೇಡಿ (1989) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಉದ್ಭವ (1990) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗೌರಿ ಗಣೇಶ (1991) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟೆ - ಗೋದಿ ಬಣ್ಣ ಸಾಧಾರಣ ಮೈಕಟ್ಟು (2016) * ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ - "ನನ್ನ ತಮ್ಮ ಶಂಕರ" * ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2007) == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರ್]] 6k7xm9a1uiwcetz7h69bwqqwlzfxmym 828 14269 370039 369023 2026-09-20T05:10:35Z en>Ahechtbot 0 [[Wikipedia:BOT|Bot]]: Updated page. 370039 Scribunto text/plain return { ["U"] = 282000, ["U.S._Coast_Guard_Cutter"] = 2800, ["U.S._House_of_Representatives_abbreviation"] = 17000, ["UAF_player"] = 2700, ["UCI_team_code"] = 14000, ["UEFA_player"] = 6000, ["UK"] = 4300, ["UK-LEG"] = 3000, ["UKR"] = 15000, ["UK_Parliament_by-election_footer"] = 2100, ["UK_legislation"] = 3700, ["URL"] = 438000, ["URL2"] = 21000, ["URS"] = 7300, ["URU"] = 2000, ["URY"] = 2400, ["US$"] = 7600, ["US-railway-routemap"] = 2100, ["US20_Invite"] = 3700, ["USA"] = 45000, ["USBill"] = 2500, ["USCGC"] = 2800, ["USCongRep-end"] = 5400, ["USCongRep-row"] = 5900, ["USCongRep-start"] = 5400, ["USCongressOrdinal"] = 6400, ["USCongressOrdinal/code"] = 6400, ["USD"] = 6500, ["USGS_gazetteer"] = 5600, ["USGovernment"] = 2100, ["USNS"] = 3500, ["USN_flag"] = 10000, ["USPL"] = 2300, ["USRaceRating"] = 2900, ["USS"] = 39000, ["USSR"] = 2200, ["USStat"] = 2600, ["US_Census_population"] = 41000, ["US_Census_population/styles.css"] = 41000, ["US_House_succession_box"] = 8200, ["US_State_Abbrev"] = 18000, ["US_county_navigation_box"] = 99000, ["US_dollar"] = 14000, ["US_government_sources"] = 2700, ["US_patent"] = 2900, ["US_political_race_rating"] = 2900, ["US_state_abbreviation_to_name"] = 19000, ["US_state_disestablishment_category"] = 5200, ["US_state_disestablishment_category/core"] = 5200, ["US_state_establishment_category"] = 10000, ["US_state_establishment_category/core"] = 10000, ["US_state_navigation_box"] = 16000, ["US_state_sports_year_category"] = 6700, ["US_state_sports_year_category/core"] = 6700, ["UTRS"] = 8800, ["UTRS-unblock-user"] = 4900, ["UTZ"] = 4400, ["UZB"] = 3000, ["Ubl"] = 302000, ["Ubli"] = 6300, ["Ublist"] = 7400, ["Ucat"] = 42000, ["Uir"] = 33000, ["Ul"] = 5900, ["Ulist"] = 8000, ["Umbox"] = 80000, ["Umbox/styles.css"] = 80000, ["Unassessed-Class"] = 10000, ["Unblock-auto_reviewed"] = 5600, ["Unblock-spamun_reviewed"] = 5400, ["Unblock-un_reviewed"] = 22000, ["Unblock_reviewed"] = 82000, ["Unblock_wizard_link"] = 7500, ["Unbulleted_indent_list"] = 8400, ["Unbulleted_list"] = 776000, ["Unbulleted_list_citebundle"] = 2700, ["Under_construction"] = 2600, ["Underline"] = 4900, ["Undisclosed_paid"] = 2900, ["Unindent"] = 4600, ["United_States_Code"] = 3700, ["United_States_Naval_Ship"] = 3500, ["United_States_Ship"] = 39000, ["United_States_presidential_election_results_table_footer"] = 3300, ["United_States_presidential_election_results_table_header"] = 3900, ["United_States_presidential_election_results_table_row"] = 3900, ["United_States_topic"] = 6000, ["Unknown"] = 3600, ["Unknown-Class"] = 10000, ["Unlikely"] = 2300, ["Unlink"] = 22000, ["Unreferenced"] = 84000, ["Unreferenced_section"] = 42000, ["Unrelated"] = 6200, ["Unreliable_source?"] = 14000, ["Unreliable_sources"] = 11000, ["Unsourced"] = 2300, ["Unsourced_section"] = 2400, ["Unspaced_apostrophe"] = 4600, ["Update"] = 36000, ["Update_after"] = 4200, ["Update_inline"] = 9400, ["Update_inline_span"] = 2500, ["Update_section"] = 5300, ["Update_span"] = 2600, ["Updated"] = 72000, ["Uploader_information"] = 159000, ["Url"] = 60000, ["Use_American_English"] = 728000, ["Use_Australian_English"] = 142000, ["Use_British_English"] = 431000, ["Use_Canadian_English"] = 62000, ["Use_Hiberno-English"] = 36000, ["Use_Hong_Kong_English"] = 4900, ["Use_Indian_English"] = 173000, ["Use_Irish_English"] = 11000, ["Use_New_Zealand_English"] = 39000, ["Use_Nigerian_English"] = 11000, ["Use_Oxford_spelling"] = 5100, ["Use_Pakistani_English"] = 10000, ["Use_Philippine_English"] = 12000, ["Use_South_African_English"] = 13000, ["Use_dmy_dates"] = 1990000, ["Use_list-defined_references"] = 6600, ["Use_mdy_dates"] = 1120000, ["Use_shortened_footnotes"] = 3000, ["User"] = 725000, ["User-generated_source"] = 4700, ["User-multi"] = 404000, ["User0"] = 44000, ["User19"] = 11000, ["User2"] = 4000, ["User21"] = 60000, ["User3"] = 290000, ["User4"] = 4000, ["User5"] = 7000, ["UserSummary"] = 125000, ["User_American"] = 2400, ["User_COI"] = 40000, ["User_Copy_Edit"] = 2600, ["User_Firefox"] = 6100, ["User_HTML"] = 3000, ["User_OS:Dos/style.css"] = 2200, ["User_QAIbox"] = 7300, ["User_QAIbox/auto"] = 4900, ["User_Translator"] = 2500, ["User_UN"] = 2400, ["User_WP"] = 21000, ["User_WP/switch"] = 21000, ["User_Wikipedia"] = 2700, ["User_Wikipedia/RC_Patrol"] = 3900, ["User_Wikipedia/Rollback"] = 2400, ["User_Wikipedia/WikiGnome"] = 3000, ["User_Wikipedia_reference"] = 2800, ["User_Wikipedian_For"] = 11000, ["User_Wikipedian_for"] = 17000, ["User_Wikipediholic"] = 2500, ["User_category_header"] = 2200, ["User_committed_identity"] = 2400, ["User_contrib"] = 5100, ["User_contributions"] = 5300, ["User_current_age"] = 2500, ["User_current_age/days"] = 2500, ["User_current_age/months"] = 2500, ["User_current_age/years"] = 2500, ["User_de"] = 6000, ["User_de-1"] = 8100, ["User_de-2"] = 4700, ["User_de-3"] = 2400, ["User_en"] = 42000, ["User_en-1"] = 2500, ["User_en-2"] = 7900, ["User_en-3"] = 16000, ["User_en-4"] = 10000, ["User_en-5"] = 7300, ["User_en-N"] = 5500, ["User_en-us"] = 2200, ["User_es"] = 4100, ["User_es-1"] = 7600, ["User_es-2"] = 5100, ["User_es-3"] = 2800, ["User_fr"] = 4300, ["User_fr-1"] = 9500, ["User_fr-2"] = 6800, ["User_fr-3"] = 4000, ["User_html"] = 2700, ["User_in_region"] = 33000, ["User_in_the_United_Kingdom"] = 2300, ["User_in_the_United_States"] = 5000, ["User_infobox"] = 3100, ["User_instrument"] = 2900, ["User_invitation"] = 5900, ["User_iso15924"] = 2700, ["User_iso15924/level-text"] = 3100, ["User_iso15924/user_script_catlink"] = 3000, ["User_it"] = 2000, ["User_it-1"] = 2900, ["User_ja-1"] = 3200, ["User_la-1"] = 2900, ["User_link"] = 287000, ["User_lives_in"] = 7300, ["User_male"] = 2900, ["User_oops"] = 2600, ["User_other"] = 582000, ["User_page"] = 47000, ["User_precious"] = 2100, ["User_proud"] = 5700, ["User_rights"] = 5800, ["User_ru"] = 3200, ["User_ru-1"] = 2200, ["User_sandbox"] = 204000, ["User_summary"] = 125000, ["User_talk_other"] = 82000, ["User_time_zone"] = 4300, ["User_visited"] = 6700, ["User_wikipedia"] = 2200, ["User_wikipedia/RC_Patrol"] = 3500, ["User_wikipedia/WikiGnome"] = 2900, ["User_wishes_to_visit"] = 6200, ["User_x"] = 2100, ["User_zh"] = 2500, ["Userbox"] = 345000, ["Userbox-2"] = 37000, ["Userbox-level"] = 111000, ["Userbox-r"] = 6800, ["Userbox/styles.css"] = 352000, ["UserboxCOI"] = 39000, ["Userbox_table_bottom"] = 11000, ["Userbox_table_category"] = 2400, ["Userbox_table_top"] = 11000, ["Userbox_table_userbox"] = 11000, ["Userboxbottom"] = 57000, ["Userboxtop"] = 62000, ["Usercheck-short"] = 3900, ["Userlinks"] = 35000, ["Userpage"] = 31000, ["Userpage_blanked"] = 11000, ["Userspace_draft"] = 34000, ["Userspace_file"] = 2200, ["Usertalk_other"] = 2300, ["Uses_TemplateStyles"] = 2500, ["Usgs-gazetteer"] = 5600, ["Ushr"] = 17000, ["Ussc"] = 6200, ["Usurped"] = 64000, ["Utrs"] = 5300, ["Uwl"] = 7500, ["Module:URL"] = 678000, ["Module:Unicode_data"] = 1730000, ["Module:Unicode_data/scripts"] = 401000, ["Module:Unstrip"] = 138000, ["Module:Unsubst"] = 14800000, ["Module:Unsubst-infobox"] = 208000, ["Module:Urldecode"] = 9600, ["Module:User"] = 725000, ["Module:User:AnomieBOT/Auto-G8"] = 525000, ["Module:UserLinks"] = 1120000, ["Module:UserLinks/config"] = 1120000, ["Module:UserLinks/extra"] = 23000, ["Module:UserLinks/shared"] = 1120000, ["Module:User_contrib"] = 5300, ["Module:User_name_utils"] = 121000, ["Module:Userbox"] = 352000, ["Module:Uses_TemplateStyles"] = 2500, ["Module:Uses_TemplateStyles/config"] = 2500, ["Module:Uses_Wikidata"] = 3600, ["Module:Ustring"] = 818000, } ejmtcj3lw8i3xm7pugaj4f7kpoai1o9 370040 370039 2026-09-23T13:06:41Z ChiK 1136 ೧ revisions imported from [[:en:Module:Transclusion_count/data/U]] 370039 Scribunto text/plain return { ["U"] = 282000, ["U.S._Coast_Guard_Cutter"] = 2800, ["U.S._House_of_Representatives_abbreviation"] = 17000, ["UAF_player"] = 2700, ["UCI_team_code"] = 14000, ["UEFA_player"] = 6000, ["UK"] = 4300, ["UK-LEG"] = 3000, ["UKR"] = 15000, ["UK_Parliament_by-election_footer"] = 2100, ["UK_legislation"] = 3700, ["URL"] = 438000, ["URL2"] = 21000, ["URS"] = 7300, ["URU"] = 2000, ["URY"] = 2400, ["US$"] = 7600, ["US-railway-routemap"] = 2100, ["US20_Invite"] = 3700, ["USA"] = 45000, ["USBill"] = 2500, ["USCGC"] = 2800, ["USCongRep-end"] = 5400, ["USCongRep-row"] = 5900, ["USCongRep-start"] = 5400, ["USCongressOrdinal"] = 6400, ["USCongressOrdinal/code"] = 6400, ["USD"] = 6500, ["USGS_gazetteer"] = 5600, ["USGovernment"] = 2100, ["USNS"] = 3500, ["USN_flag"] = 10000, ["USPL"] = 2300, ["USRaceRating"] = 2900, ["USS"] = 39000, ["USSR"] = 2200, ["USStat"] = 2600, ["US_Census_population"] = 41000, ["US_Census_population/styles.css"] = 41000, ["US_House_succession_box"] = 8200, ["US_State_Abbrev"] = 18000, ["US_county_navigation_box"] = 99000, ["US_dollar"] = 14000, ["US_government_sources"] = 2700, ["US_patent"] = 2900, ["US_political_race_rating"] = 2900, ["US_state_abbreviation_to_name"] = 19000, ["US_state_disestablishment_category"] = 5200, ["US_state_disestablishment_category/core"] = 5200, ["US_state_establishment_category"] = 10000, ["US_state_establishment_category/core"] = 10000, ["US_state_navigation_box"] = 16000, ["US_state_sports_year_category"] = 6700, ["US_state_sports_year_category/core"] = 6700, ["UTRS"] = 8800, ["UTRS-unblock-user"] = 4900, ["UTZ"] = 4400, ["UZB"] = 3000, ["Ubl"] = 302000, ["Ubli"] = 6300, ["Ublist"] = 7400, ["Ucat"] = 42000, ["Uir"] = 33000, ["Ul"] = 5900, ["Ulist"] = 8000, ["Umbox"] = 80000, ["Umbox/styles.css"] = 80000, ["Unassessed-Class"] = 10000, ["Unblock-auto_reviewed"] = 5600, ["Unblock-spamun_reviewed"] = 5400, ["Unblock-un_reviewed"] = 22000, ["Unblock_reviewed"] = 82000, ["Unblock_wizard_link"] = 7500, ["Unbulleted_indent_list"] = 8400, ["Unbulleted_list"] = 776000, ["Unbulleted_list_citebundle"] = 2700, ["Under_construction"] = 2600, ["Underline"] = 4900, ["Undisclosed_paid"] = 2900, ["Unindent"] = 4600, ["United_States_Code"] = 3700, ["United_States_Naval_Ship"] = 3500, ["United_States_Ship"] = 39000, ["United_States_presidential_election_results_table_footer"] = 3300, ["United_States_presidential_election_results_table_header"] = 3900, ["United_States_presidential_election_results_table_row"] = 3900, ["United_States_topic"] = 6000, ["Unknown"] = 3600, ["Unknown-Class"] = 10000, ["Unlikely"] = 2300, ["Unlink"] = 22000, ["Unreferenced"] = 84000, ["Unreferenced_section"] = 42000, ["Unrelated"] = 6200, ["Unreliable_source?"] = 14000, ["Unreliable_sources"] = 11000, ["Unsourced"] = 2300, ["Unsourced_section"] = 2400, ["Unspaced_apostrophe"] = 4600, ["Update"] = 36000, ["Update_after"] = 4200, ["Update_inline"] = 9400, ["Update_inline_span"] = 2500, ["Update_section"] = 5300, ["Update_span"] = 2600, ["Updated"] = 72000, ["Uploader_information"] = 159000, ["Url"] = 60000, ["Use_American_English"] = 728000, ["Use_Australian_English"] = 142000, ["Use_British_English"] = 431000, ["Use_Canadian_English"] = 62000, ["Use_Hiberno-English"] = 36000, ["Use_Hong_Kong_English"] = 4900, ["Use_Indian_English"] = 173000, ["Use_Irish_English"] = 11000, ["Use_New_Zealand_English"] = 39000, ["Use_Nigerian_English"] = 11000, ["Use_Oxford_spelling"] = 5100, ["Use_Pakistani_English"] = 10000, ["Use_Philippine_English"] = 12000, ["Use_South_African_English"] = 13000, ["Use_dmy_dates"] = 1990000, ["Use_list-defined_references"] = 6600, ["Use_mdy_dates"] = 1120000, ["Use_shortened_footnotes"] = 3000, ["User"] = 725000, ["User-generated_source"] = 4700, ["User-multi"] = 404000, ["User0"] = 44000, ["User19"] = 11000, ["User2"] = 4000, ["User21"] = 60000, ["User3"] = 290000, ["User4"] = 4000, ["User5"] = 7000, ["UserSummary"] = 125000, ["User_American"] = 2400, ["User_COI"] = 40000, ["User_Copy_Edit"] = 2600, ["User_Firefox"] = 6100, ["User_HTML"] = 3000, ["User_OS:Dos/style.css"] = 2200, ["User_QAIbox"] = 7300, ["User_QAIbox/auto"] = 4900, ["User_Translator"] = 2500, ["User_UN"] = 2400, ["User_WP"] = 21000, ["User_WP/switch"] = 21000, ["User_Wikipedia"] = 2700, ["User_Wikipedia/RC_Patrol"] = 3900, ["User_Wikipedia/Rollback"] = 2400, ["User_Wikipedia/WikiGnome"] = 3000, ["User_Wikipedia_reference"] = 2800, ["User_Wikipedian_For"] = 11000, ["User_Wikipedian_for"] = 17000, ["User_Wikipediholic"] = 2500, ["User_category_header"] = 2200, ["User_committed_identity"] = 2400, ["User_contrib"] = 5100, ["User_contributions"] = 5300, ["User_current_age"] = 2500, ["User_current_age/days"] = 2500, ["User_current_age/months"] = 2500, ["User_current_age/years"] = 2500, ["User_de"] = 6000, ["User_de-1"] = 8100, ["User_de-2"] = 4700, ["User_de-3"] = 2400, ["User_en"] = 42000, ["User_en-1"] = 2500, ["User_en-2"] = 7900, ["User_en-3"] = 16000, ["User_en-4"] = 10000, ["User_en-5"] = 7300, ["User_en-N"] = 5500, ["User_en-us"] = 2200, ["User_es"] = 4100, ["User_es-1"] = 7600, ["User_es-2"] = 5100, ["User_es-3"] = 2800, ["User_fr"] = 4300, ["User_fr-1"] = 9500, ["User_fr-2"] = 6800, ["User_fr-3"] = 4000, ["User_html"] = 2700, ["User_in_region"] = 33000, ["User_in_the_United_Kingdom"] = 2300, ["User_in_the_United_States"] = 5000, ["User_infobox"] = 3100, ["User_instrument"] = 2900, ["User_invitation"] = 5900, ["User_iso15924"] = 2700, ["User_iso15924/level-text"] = 3100, ["User_iso15924/user_script_catlink"] = 3000, ["User_it"] = 2000, ["User_it-1"] = 2900, ["User_ja-1"] = 3200, ["User_la-1"] = 2900, ["User_link"] = 287000, ["User_lives_in"] = 7300, ["User_male"] = 2900, ["User_oops"] = 2600, ["User_other"] = 582000, ["User_page"] = 47000, ["User_precious"] = 2100, ["User_proud"] = 5700, ["User_rights"] = 5800, ["User_ru"] = 3200, ["User_ru-1"] = 2200, ["User_sandbox"] = 204000, ["User_summary"] = 125000, ["User_talk_other"] = 82000, ["User_time_zone"] = 4300, ["User_visited"] = 6700, ["User_wikipedia"] = 2200, ["User_wikipedia/RC_Patrol"] = 3500, ["User_wikipedia/WikiGnome"] = 2900, ["User_wishes_to_visit"] = 6200, ["User_x"] = 2100, ["User_zh"] = 2500, ["Userbox"] = 345000, ["Userbox-2"] = 37000, ["Userbox-level"] = 111000, ["Userbox-r"] = 6800, ["Userbox/styles.css"] = 352000, ["UserboxCOI"] = 39000, ["Userbox_table_bottom"] = 11000, ["Userbox_table_category"] = 2400, ["Userbox_table_top"] = 11000, ["Userbox_table_userbox"] = 11000, ["Userboxbottom"] = 57000, ["Userboxtop"] = 62000, ["Usercheck-short"] = 3900, ["Userlinks"] = 35000, ["Userpage"] = 31000, ["Userpage_blanked"] = 11000, ["Userspace_draft"] = 34000, ["Userspace_file"] = 2200, ["Usertalk_other"] = 2300, ["Uses_TemplateStyles"] = 2500, ["Usgs-gazetteer"] = 5600, ["Ushr"] = 17000, ["Ussc"] = 6200, ["Usurped"] = 64000, ["Utrs"] = 5300, ["Uwl"] = 7500, ["Module:URL"] = 678000, ["Module:Unicode_data"] = 1730000, ["Module:Unicode_data/scripts"] = 401000, ["Module:Unstrip"] = 138000, ["Module:Unsubst"] = 14800000, ["Module:Unsubst-infobox"] = 208000, ["Module:Urldecode"] = 9600, ["Module:User"] = 725000, ["Module:User:AnomieBOT/Auto-G8"] = 525000, ["Module:UserLinks"] = 1120000, ["Module:UserLinks/config"] = 1120000, ["Module:UserLinks/extra"] = 23000, ["Module:UserLinks/shared"] = 1120000, ["Module:User_contrib"] = 5300, ["Module:User_name_utils"] = 121000, ["Module:Userbox"] = 352000, ["Module:Uses_TemplateStyles"] = 2500, ["Module:Uses_TemplateStyles/config"] = 2500, ["Module:Uses_Wikidata"] = 3600, ["Module:Ustring"] = 818000, } ejmtcj3lw8i3xm7pugaj4f7kpoai1o9 0 18667 370068 365194 2026-09-24T01:51:04Z InternetArchiveBot 4316 Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370068 wikitext text/x-wiki '''"ಶರ್ಪಾಯಿ"''' ಪಂಡ ನಾಯಿ ತಳಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಆಸ್ತಿದ ರಕ್ಷಕೆ ಆದ್ ದೀತಿನ ಶಾರ್ಪೆಯಿನ್ 20ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿಗ್ ತಳ್ಳಿಯೆರ್. ಈ ತಳಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೊಡು ಅಯಿತ ಆಳೊದ ಸುಕ್ಕುಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು, ಆಂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಮ್ಮಿ ಸುಕ್ಕುದ ರೂಪೊನು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ಡ್ ನಡಪಾವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Shar Pei Dog Sculpture, Eastern Han dynasty, Indianapolis Museum ofArt.jpg|thumb|left|220px|Chinese sculpture of a shar pei dog from the [[Eastern Han dynasty]] {{circa|100 CE}} <ref>[http://collection.imamuseum.org/artwork/76692/ Indianapolis Museum of Art - Seated Shar Pei Dog]</ref> Kept in the [[Indianapolis Museum of Art]].]] {{multiple image | align = right | direction = vertical | width = 200 | header = | image1 = Gorda - 100.jpg | alt1 = | caption1 = "ಸುಕ್ಕು-ಬಾಯಿ" ಶಾರ್ ಪೆನ್ | image2 = Shar-Pei bone mouth.JPG | alt2 = | caption2 = "ಅಸ್ಥಿ-ಬಾಯಿ" ಶಾರ್ ಪೆನ್ }} ಶಾರ್-ಪೈದ ಮೂಲೊನು ಸೂಚಿಸವುನ ದಾಖಲೆಲು ಇಜ್ಜಿ, ಆಂಡಲಾ ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾಡ್ ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ಕಾಲೊಡು ದೀತಿನ ಸುಕ್ಕು ಮುಕ್ತ ರೀತಿದ [[ಕಾಪುನ ನಾಯಿ]] ಮೂರ್ತಿಲೆನ್ ಹೋಲುಂಡು; ಕೆಲವೆರ್ ನಂಬುನಂಚಿನ ಆಧುನಿಕ ತಳಿ, ಚೌ ಚೌ ನೊಟ್ಟುಗು, ಈ ನಾಯಿಲೆಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬತ್ತ್ಂಡ್.{{r|Morris|Tatler}} ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಆಧುನಿಕ ತಳಿ ಪುಟ್ಟುನ ದುಂಬುದ ತಳಿನ್ ಮೂಲ ತಳಿ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಯೆರ್.{{r|Larson}} ಶಾರ್-ಪೀ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಆಂಡ 20ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಚೀನಾಡ್ ಯುದ್ಧ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕೀಯ ಗೊಂದಲೊಲು ಈ ತಳಿನ್ ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ತುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ 1970 ದಶಕೊಡು ಉಂದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಸ್ಥಿತಿಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್.{{r|Morris|Tatler}} 277 / 5,000 ೧೯೭೩ಡ್ ಮ್ಯಾಟ್ಗೊ ಲಾ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಉದ್ಯಮಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯೊಗು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್]] ಗ್, ತಳಿನ್ ಉಳಾಯೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮನವಿ ಮಲ್ತೆರ್; ೧೯೭೮ಡ್ ಈ ತಳಿನ್ ದಿ ಗಿನ್ನೆಸ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಡ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ಅಪರೂಪದ ತಳಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ೬೦ ಮಾತ್ರ ಉಂಡು.{{r|Morris|Tatler|Fogle}} ಫಲಿತಾಂಶದ ಪ್ರಚಾರೊಡ್ದ್ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ಈ ತಳಿತ ಉದಾಹರಣೆಲೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಡಿಕೆ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, [[ಮಕಾವು]] ಬುಕ್ಕೊ [[ತೈವಾನ್]] ಡ್ ಅನೈತಿಕ ತಳಿಗಾರೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಉಳಿಯಿನ ಶುದ್ಧ ತಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಎರುಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ಬೇತೆ ತಳಿಲೆನೊಟ್ಟುಗು ದಾಟೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಟೆರಿಯರ್, ಪಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬುಲ್ಡಾಗ್, ಬುಕ್ಕೊ ಅಜ್ಞಾತ ಅಮೆರಿಕನ್ ಖರೀದಿದಾರೆರೆಗ್ ಸಂತಾನೊನು ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುನವು.{{r|Tatler}} ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ ದ ಫಲಿತಾಂಶೊಲು ಮೂಲ ತಳಿಡ್ದ್ ಮಾಂಸದ ಬಾಯಿದ ನಾಯಿನ್ ಫಲಿತಾಂಶ ಕೊರ್ತುಂಡು, ಈ ನಾಯಿಲೆನ್ "ಮಾಸ-ಬಾಯಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಶಾರ್ಪಿಸ್, ಆಂಡ ಮೂಲ ನಾಯಿಲೆನ್ "ಎಲುಬು-ಬಾಯಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಶಾರ್ಪಿಸ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.{{r|Tatler}} ೧೯೭೦ ದಶಕೊಡು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ನಾಯಿಲೆನ್ ಬಳಸುವ ಉತ್ಸಾಹಿ ತಳಿಗಾರೆರ್ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ತಳಿನ್ ಉಳಾಯೆರೆ ಕಾರಣೊನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆರ್, ಒಂಜಿ ತಳಿ ಕ್ಲಬ್ ನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ೧೯೯೨ಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕೆನ್ನೆಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಮಾನ್ಯತೆನ್ ಗಳಸೊಂಡು, ತಳಿ ಮಾನದಂಡೊಡು ಒಂಜಿ ಮಾಂಸ-ಬಾಯಿದ ರೀತಿದ ನಾಯಿನ್ ಸೂಚಿಸಯೆರ್.{{r|Morris|Tatler}}ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಡ್ ಕೆಲವು ತಳಿಗಾರೆರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೂಳೆ-ಬಾಯಿದ ಬಗೆನ್ ನಡಪಾವೆರ್, ಆಂಡಲಾ ಈ ಬಗೆತ 50 ರ್ದ್ 100 ಉದಾರ್ಮೆಲು ಮಾತ್ರ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು.{{r|Tatler}} ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು, ಕೆಲವು ತಳಿಗಾರೆರ್ ಶಾರ್-ಪೀನ್ ಅಯಿತ ಎಲ್ಯ ಗಾತ್ರೊಗು ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಕುಲು "ಮಿನಿಯೇಚರ್ ಶಾರ್-ಪೀ" ಪನ್ಪಿನವು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಗಾತ್ರೊದ ಶಾರ್-ಪೀ ದ ಅನೇಕ ತಳಿಗಾರೆರೆನ ವಿರೋಧೊಗು ಮಸ್ತ್.{{r|Morris}} ಗರಿಷ್ಠ {{convert|40|cm|in}} ಡ್ ನಿಲೆಯಾದ್, ಮಿನಿಯೇಚರ್ ಶಾರ್ಪೆಯಿನ್ ಅಯಿತ ಎಲ್ಯ ಗಾತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಕ್ಕುಲೆನ್ ಹೆಚ್ಚಾವುನ ರಡ್ಡ್ ಲೆಕ್ಕೊಗುಲಾ ಬುಲೆಪಾವೆರ್.{{r|Morris}} == ವಿವರಣೆ == [[File:Sharpei tongue.jpg|thumbnail|200px|"ಮೆಲಾತ್-ಬಾಯಿ" ಶರ್ ಪೀ ನೀಲಿ-ಕಪ್ಪು ನಾಲಯಿ]] ಶಾರ್-ಪೀ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಸಣ್ಣ ಲೇಪನದ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ನಾಯಿ ತಳಿ ಉಂದು ಅಯಿತ ಅತಿಯಾದ್ ಸುಕ್ಕುದ ಚರ್ಮೊಗು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ಈ ತಳಿ ಮಾಸ್ಟಿಫ್ ಕುಟುಂಬೊದ ಮಸ್ತ್ ನಾಯಿ ತಳಿಲೆನ್ ಹೋಲುಂಡು; ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಸ್ಪಿಟ್ಜ್ ತಳಿಗ್ ಜಾಸ್ತಿ ನಿಕಟವಾದ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು, ಚೌ ಚೌ ಉಂದೆತ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿ. ರಡ್ಡ್ ತಳಿಲು ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ನೀಲಿ-ಕಪ್ಪು ನಾಲಯಿನ್ ಪಡೆಯಿನವು ಉಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದುಂಡು.{{r|Morris|Fogle|Wilcox-Walkowicz}} ಈ ನಾಯಿ ಚೌ-ಚೌ, ಅಕಿತಾ, ಶಿಬಾ ಇನು, ಮಲಾಮುಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರೀನ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಾಯಿಲೆನ ಒಂಜೇ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಗುಂಪುಗು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name=Parker2017/> ವಯಸ್ಕ ಶಾರ್ಪೀಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ 44 ಬುಕ್ಕೊ 51 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್ (17 ಬುಕ್ಕೊ 20 ಇಂಚ್) ನಡುಟು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ 16 ಬುಕ್ಕೊ 20 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ (35 ಬುಕ್ಕೊ 44 ಪೌಂಡ್) ನಡುಟು ತೂಕ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅವು ಬಿಳುಪು ಬುಕ್ಕೊ ಏತ್ ಘನ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ಕಪ್ಪು, ಕೆಂಪು, ಫಾನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆನೆ ಮಸ್ತ್ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಚೀನೀ ತಳಿದ ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಅವು ಕ್ಲ್ಯಾಮ್-ಶೆಲ್ ಕಿನ್ನಿಲೆನ್, ಒಂಜಿ ಚಿಟ್ಟೆ ಮೂಂಕುನ್, ಒಂಜಿ ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ಆಕಾರದ ತಲೆನ್, ಒಂಜಿ ಅಜ್ಜಿ ಮೋನೆನ್, ಒಂಜಿ ವಾಟರ್ ಬಫೆಲೊ ಕತ್ತಿನ್, ಒಂಜಿ ಕುದುರೆದ ಬಟ್ಟೆನ್, ಬುಕ್ಕೊ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಕಾರ್ ಲೆನ್ ಪಡೆಯೊಂದಿತ್ತೆ.{{r|Fogle}} ಈ ತಳಿತ ತಲೆ ಅಯಿತ ದೇಹೊಗು ಹೋಲಿಕೆಡ್ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಮಲ್ಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಅಗಲವಾದ್ ಮೂಗು ಉಪ್ಪುಂಡು ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಳಿಯಿನ ಕೋಟ್ ಡ್ದ್ ಕಪ್ಪು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಬುಡೊಟು ಒಂಜಿ ಉಬ್ಬು ಬುಲೆಪುಂಡು, ಕಿನ್ನಿಲು ಅಗಲ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿಕ್ಕ ಬುಕ್ಕೊ ತ್ರಿಕೋನ ಆಕಾರೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಕಣ್ಣ್ ಲು ಜೋಡಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ತಲೆತ ಮಿತ್ತ್ ಚರ್ಮದ ಮಡಿಕೆಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಆಳೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.{{r|Fogle|Banks}} ಈ ತಳಿಗ್ ನೇರವಾದ್, ಎಡ್ಡೆ ಮೂಳೆ ಉಪ್ಪುನ, ಇಳಿಜಾರುದ ಭುಜೊಲೆನ ಕೆಳಗ್ ಸ್ನಾಯುಲು ಉಪ್ಪುನ ಕಾಲುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಪಿಟ್ಜ್-ಪ್ರಕಾರದ ನಾಯಿಲೆನ ರೀತಿಡ್ ಬೆನ್ನಿದ ಮಿತ್ತ್ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುನ ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ದದ ಅಗಲದ ಬಾಲ ಉಪ್ಪುಂಡು.{{r|Fogle|Banks}} ==ಆರೋಗ್ಯ== ===ಜೀವನ ನಿರೀಕ್ಷೆ=== ಯುಕೆಡ್ 2024 ಡ್ ನಡತಿನ ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊಡು ಈ ತಳಿಗ್ 10.6 ವರ್ಸೊದ ಆಯುಷ್ಯ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಂಡ್, ಶುದ್ಧ ತಳಿಲೆಗ್ ಸರಾಸರಿ 12.7 ಬುಕ್ಕೊ ಮಿಶ್ರತಳಿಲೆಗ್ 12 ವರ್ಸೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು.</ref> ===ಚರ್ಮದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ=== ಸಿಡ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬೋಧನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಡ್ದ್ 23,000 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಲೆನ ವಿಮರ್ಶೆಡ್ 7.7% ಶಾರ್-ಪೀಸ್ ಗ್ ಅಟೊಪಿಕ್ ಡರ್ಮಟೈಟಿಸ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್, ಒಟ್ಟಾರೆ 3.1% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ.<ref>{{cite journal|last1=Mazrier|first1=Hamutal|last2=Vogelnest|first2=Linda J.|last3=Thomson|first3=Peter C.|last4=Taylor|first4=Rosanne M.|last5=Williamson|first5=Peter|title=Canine atopic dermatitis: breed risk in Australia and evidence for a susceptible clade|journal=Veterinary Dermatology|date=June 2016|volume=27|issue=3|pages=167–e42|doi=10.1111/vde.12317|pmid=27188769}}</ref> 600 600 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಯುಎಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದಾಖಲೆಲೆನ ವಿಮರ್ಶೆಡ್ 2 ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ ವಯಸ್ಸ್ ದ ಶಾರ್-ಪೀಸ್ ಡ್ 4% ಜನ ಜುವೆನೈಲ್ ಡೆಮೊಡಿಕೋಸಿಸ್ ಡ್ದ್ ಬಳಲೊಂದಿತ್ತೆರ್, ಒಟ್ಟಾರೆ 0.58% ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ.<ref>{{cite journal | last1=Plant | first1=Jon D. | last2=Lund | first2=Eli M. | last3=Yang | first3=Mingyin | title=A case–control study of the risk factors for canine juvenile-onset generalized demodicosis in the USA | journal=Veterinary Dermatology | volume=22 | issue=1 | date=2011 | issn=0959-4493 | doi=10.1111/j.1365-3164.2010.00922.x | pages=95–99| pmid=20707860 }}</ref> ಯುಕೆಡ್ ನಡತಿನ ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊಡು ಶಾರ್-ಪೀ ಒಟ್ಟಾರೆ 0.9% ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಂಡ್, ಆಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ 0.17% ಉಂಡು. ಜುವೆನೈಲ್ ಡೆಮೊಡಿಕೋಸಿಸ್ ಗ್ (2 ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ) ಶಾರ್-ಪೀ 0.48% ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ 1.8% ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಂಡು. ವಯಸ್ಕ-ಆರಂಭದ ಡೆಮೊಡಿಕೋಸಿಸ್ (4 ವರ್ಷೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ) ಗ್ 0.05% ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಶಾರ್-ಪೀ 0.6% ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಉಂಡು.<ref>{{cite journal | last1=O'Neill | first1=D. G. | last2=Turgoose | first2=E. | last3=Church | first3=D. B. | last4=Brodbelt | first4=D. C. | last5=Hendricks | first5=A. | title=Juvenile-onset and adult-onset demodicosis in dogs in the UK: prevalence and breed associations | journal=Journal of Small Animal Practice | volume=61 | issue=1 | date=2020 | issn=0022-4510 | pmid=31584708 | pmc=7003809 | doi=10.1111/jsap.13067 | pages=32–41}}</ref> ಶಾರ್-ಪೀ ಒಂಜಿ ಸಂಖ್ಯೆದ ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಲೆಗ್ ಒಳಗಾಪುಂಡು: ಅಲರ್ಜಿಕ್ ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆ, ಚರ್ಮದ ಮ್ಯೂಸಿನೋಸಿಸ್, ಇಂಟರ್ಟ್ರಿಗೊ, ಓಟಿಟಿಸ್ ಎಕ್ಸ್ಟರ್ನಾ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಸ್ಕುಲೋಪತಿ.<ref name="small animal dermatology">{{cite book | last1=Hnilica | first1=Keith A. | last2=Patterson | first2=Adam P. | title=Small Animal Dermatology | publisher=Saunders |location=St. Louis (Miss.) | date=2016-09-19 | isbn=978-0-323-37651-8 | page=}}</ref> ===ಕುಟುಂಬೊದ ಶಾರ್ಪೈ ಜ್ವರ=== [[Image:Botox, resting, Winter 2013.jpg|thumb|right| ಶಾರ್ ಪ್ಯೆ ಜ್ವರೊತ]] ಶಾರ್ಪೆಯಿ ಜ್ವರ (ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯಲ್ ಶಾರ್ಪೆಯಿ ಜ್ವರ ಅತ್ತಂದೆ ಎಫ್ ಎಸ್ ಎಫ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಪಂಡ ಶಾರ್ಪೆಯಿಡ್ ತೋಜುನ ಒಂಜಿ ಕಾಯಿಲೆ, ಉಂದೆಟ್ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಜ್ವರ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಂಡೆ ಊದುನವು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ನರಮಾನಿಲೆಡ್ ಕುಟುಂಬದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಜ್ವರೊನು ಹೋಲುಂಡು. ಕಾರಣ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಿ, ಆಂಡ ಉಂದು ಆನುವಂಶಿಕವಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref name=Ettinger_1995>{{cite book|author1=Ettinger, Stephen J. |author2=Feldman, Edward C. |title=Textbook of Veterinary Internal Medicine|url=https://archive.org/details/isbn_072166797_2 |edition=4th|publisher=W.B. Saunders Company|year=1995|isbn=0-7216-6795-3}}</ref> ಶಾರ್ಪೆ ಜ್ವರ ಆ ಅಂಗೊಲೆಡ್ ಅಮಿಲಾಯಿಡ್ ನಿಕ್ಷೇಪೊದ ಮೂಲಕ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ವೈಫಲ್ಯೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು (ಅಮಿಲೋಯಿಡೋಸಿಸ್). ಬಾಧೆಗ್ ಒಳಗಾಯಿನ ಶಾರ್ ಪೀ ಡ್ ಇಂಟರ್ ಲ್ಯೂಕಿನ್ 6 ದ ಮಟ್ಟೊಲು ಎಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಜ್ವರದ ಪೊರ್ತುಡು ದೇಹೊಡು ತೀವ್ರ ಹಂತದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಲೆನ ಸಂಗ್ರಹೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. ತೀವ್ರ ಹಂತದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಲು ಮುರಿದ್ ಎಎ ಅಮಿಲಾಯಿಡ್ ನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು, ಉಂದು ಮೂತ್ರಪಿಂಡೊಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಮ್ಮಿ ಸರ್ತಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ, ಗುಲ್ಮ ಬುಕ್ಕೊ ಜಠರಗರುಳಿನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಜಮಾ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite journal |author=Tellier L |title=Immune-mediated vasculitis in a shar-pei with swollen hock syndrome |url=https://archive.org/details/sim_the-canadian-veterinary-journal_2001-02_42_2/page/137 |journal=Can Vet J |volume=42 |issue=2 |pages=137–9 |year=2001 |pmid=11272460 |pmc=1476484}}</ref> ಉಂದು ಕಡೆಕ್ ಆಜಿ ವರ್ಸೊಗು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಅತ್ತಂಡ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ವೈಫಲ್ಯೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು.<ref name=Ettinger_1995/> ಶಾರ್ಪೆಯಿ ಜ್ವರದ ಲಕ್ಷಣೊಲು ಜ್ವರ, ಊತ, ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಂಡೆದ ನೋವು, ಉಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊಟು ಪರಿಹಾರ ಆಪುಂಡು. ಹಾಕ್ಸ್ ಡ್ ಊದಿಪುನವು ಸುಲಭವಾದ್ ಗುರುತಿಸವೊಲಿ - ಒಂಜಿ ಹಾಕ್ ಸ್ಪ್ರೇನ್ ಅತ್ತಂದೆ ಬ್ರೇಕ್ ನಂತರ ಗಟ್ಟಿಯಾದ್ ಊದಿಪುನ ಬದಲ್ ಒಂಜಿ ಫ್ಲಾಸಿಡ್ ವಾಟರ್ ಬಲೂನ್ ನ್ ಹೋಲುಂಡು. ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಕಾರ್ಪ್ರೊಫೆನ್ ದಂಚಿನ ಎನ್ಎಸ್ಎಐಡಿಲೆಡ್ದ್ ಗುಣ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಬುಕ್ಕೊ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ವೈಫಲ್ಯೊಗು ಆ ಕಾಯಿಲೆಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನೊಲೆನ್ ಬುಡ್ದು ಗುಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಶಾರ್ಪೆ ಜ್ವರದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕಂತುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಅಮಿಲೋಯಿಡೋಸಿಸ್ ನ್ ತಡೆಪುನವು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ನಾಯಿಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಕೊಲ್ಚಿಸಿನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಡೈಮೆಥೈಲ್ ಸಲ್ಫಾಕ್ಸೈಡ್ ನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name=Ettinger_1995/> ಈ ಕಾಯಿಲೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಾಯಿಲೆಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು ಬುಕ್ಕೊ ಅಮೇರಿಕೊಡು 23% ನಾಯಿಲೆನ್ ಬಾಧೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು.<ref>{{Cite journal | last1 = Olsson | first1 = M. | last2 = Meadows | first2 = J. R. S. | last3 = Truvé | first3 = K. | last4 = Rosengren Pielberg | first4 = G. | last5 = Puppo | first5 = F. | last6 = Mauceli | first6 = E. | last7 = Quilez | first7 = J. | last8 = Tonomura | first8 = N. | last9 = Zanna | first9 = G. | last10 = Docampo | first10 = M. J. | last11 = Bassols | first11 = A. | last12 = Avery | first12 = A. C. | last13 = Karlsson | first13 = E. K. | last14 = Thomas | first14 = A. | last15 = Kastner | first15 = D. L. | last16 = Bongcam-Rudloff | first16 = E. | last17 = Webster | first17 = M. T. | last18 = Sanchez | first18 = A. | last19 = Hedhammar | first19 = A. | last20 = Remmers | first20 = E. F. | last21 = Andersson | first21 = L. | last22 = Ferrer | first22 = L. | last23 = Tintle | first23 = L. | last24 = Lindblad-Toh | first24 = K. | editor1-last = Georges | editor1-first = Michel | title = A Novel Unstable Duplication Upstream of HAS2 Predisposes to a Breed-Defining Skin Phenotype and a Periodic Fever Syndrome in Chinese Shar Pei Dogs | doi = 10.1371/journal.pgen.1001332 | journal = PLOS Genetics | volume = 7 | issue = #3 | pages = e1001332 | year = 2011 | pmid = 21437276| pmc =3060080 | doi-access = free }}</ref> ===ಬೇತೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲು=== ಶಾರ್-ಪೀ ಹೈಪೋಥೈರಾಯ್ಡಿಸಮ್ ಗ್ ಒಳಗಾಪುಂಡು.<ref name="small animal dermatology"/> ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಪಂಡ ಕಣ್ಣ್ ದ ನೋವುದ ಕಾಯಿಲೆ, ಎಂಟ್ರೊಪಿಯನ್, ಉಂದೆಟ್ ಕಣ್ಣ್ ದ ರೆಪ್ಪೆಲು ಒಳಗ್ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತುದು ಕಣ್ಣ್ ಗ್ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಲ್ಪಂದೆ ಬುಡ್ಂಡ ಕುರುಡುಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್ ಸರಿ ಮಲ್ಪೊಲಿ - ಕಣ್ಣ್ ರೆಪ್ಪೆಲೆನ್ "ಟ್ಯಾಕ್" ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಅವು ನಾಯಿ ಮರಿಲೆಡ್ ಕಣ್ಣ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಉರುಳುಜಿ, ಅತ್ತಂದೆ ಹದಿಹರೆಯದ ಬುಕ್ಕೊ ಹಿರಿಯ ಶಾರ್ಪಿಲೆಡ್ ಅಧಿಕ ಚರ್ಮನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಡ್ ದೆಪ್ಪೊಲಿ.<ref name=Gelatt_1999>{{cite book|editor=Gelatt, Kirk N. |title=Veterinary Ophthalmology|url=https://archive.org/details/veterinaryophtha0000unse_m3f2 |edition=3rd|publisher=Lippincott, Williams & Wilkins|year=1999|isbn=978-0-683-30076-5}}</ref> ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ ೧೨ ಕೊರತೆ ಶಾರ್-ಪೀಡ್ ಒಂಜಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಆದುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಆನುವಂಶಿಕವಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಶಂಕೆ ಉಂಡು.<ref>{{cite journal|last1=Grützner|first1=Niels|last2=Bishop|first2=Micah A.|last3=Suchodolski|first3=Jan S.|last4=Steiner|first4=Jörg M.|title=Association Study of Cobalamin Deficiency in the Chinese Shar Pei|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-heredity_march-april-2010_101_2/page/211|journal=Journal of Heredity|date=1 March 2010|volume=101|issue=2|pages=211–217|doi=10.1093/jhered/esp100|language=en|issn=0022-1503|pmid=19926684|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Bishop|first1=Micah A.|last2=Xenoulis|first2=Panagiotis G.|last3=Berghoff|first3=Nora|last4=Grützner|first4=Niels|last5=Suchodolski|first5=Jan S.|last6=Steiner|first6=Jörg M.|title=Partial characterization of cobalamin deficiency in Chinese Shar Peis|journal=The Veterinary Journal|date=1 January 2012|volume=191|issue=1|pages=41–45|doi=10.1016/j.tvjl.2011.05.008|pmid=21652239}}</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕೊಡು 250,000 ಮೊಣಕೈ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಲೆನ ಒಂಜಿ ವಿಮರ್ಶೆಡ್ 2 ವರ್ಷೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ವಯಸ್ಸ್ ದ 24% ಶಾರ್-ಪೈಸ್ ಮೊಣಕೈ ಡಿಸ್ಪ್ಲಾಸಿಯಾಡ್ದ್ ಬಳಲೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನವು ತೆರಿಂಡ್.<ref>{{cite journal | last1=Oberbauer | first1=A. M. | last2=Keller | first2=G. G. | last3=Famula | first3=T. R. | title=Long-term genetic selection reduced prevalence of hip and elbow dysplasia in 60 dog breeds | journal=PLOS ONE | publisher=Public Library of Science (PLoS) | volume=12 | issue=2 | date=2017-02-24 | issn=1932-6203 | doi=10.1371/journal.pone.0172918 | doi-access=free | page=e0172918| pmid=28234985 | pmc=5325577 }}</ref> ಶಾರ್-ಪೀ ಪಂಡ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಓಪನ್-ಆಂಗಲ್ ಗ್ಲುಕೋಮಾಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಾಧೆಗ್ ಒಳಗಾಯಿನ ತಳಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ADAMTS17 ಜೀನ್ ದ ಆಟೋಸೋಮಲ್ ರಿಸೆಸಿವ್ ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ತಳಿತ ಸ್ಥಿತಿಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite book |author1-first=James A.C. |author1-last=Oliver |author2-first=Cathryn S. |author2-last=Mellersh | editor1-first=Barbara | editor1-last=Cooper | editor2-first=Elizabeth |editor2-last=Mullineaux |editor3-first=Lynn | editor3-last=Turner |title=BSAVA Textbook of Veterinary Nursing |date=2020 |publisher=British Small Animal Veterinary Association |isbn=978-1-910-44339-2 |edition=Sixth|chapter=Genetics| page=131}}</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕೊಡು ಆಸ್ಪತ್ರೆದ ದಾಖಲೆಲೆನ ಒಂಜಿ ವಿಮರ್ಶೆಡ್ 4.4% ಜನಕುಲು ಸಣ್ಣ ಕಣ್ಣ್ ದ ಗ್ಲುಕೋಮಾಡ್ದ್ ಬಳಲೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನವು ತೆರಿಂಡ್, ಮಿಶ್ರ-ಜನಾಂಗದಕ್ಲೆನ 0.71% ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ.<ref>{{cite journal | last1=Gelatt | first1=Kirk N. | last2=MacKay | first2=Edward O. | title=Prevalence of the breed-related glaucomas in pure-bred dogs in North America | journal=Veterinary Ophthalmology | volume=7 | issue=2 | date=2004 | issn=1463-5216 | doi=10.1111/j.1463-5224.2004.04006.x | pages=97–111| pmid=14982589 }}</ref> ಹಿಯಾಟಲ್ ಹರ್ನಿಯಾಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಾಧೆಗ್ ಒಳಗಾಯಿನ ರಡ್ಡ್ ತಳಿಲೆಡ್ ಶಾರ್ಪೆಯಿ ಒಂಜಿ.<ref>{{cite book |last1=Monnet | first1=Eric | first2=Ronald |last2=Bright| title=Small Animal Soft Tissue Surgery | publisher=John Wiley & Sons |location=Hoboken, NJ | date=2023-05-31 | isbn=978-1-119-69368-0 | pages=29–36 |chapter=Hiatal hernia}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist|refs= <ref name=Banks>{{cite book |last=Banks |first=Edward |date=2013 |title=Dogs: the ultimate dog lover's guide |url=https://archive.org/details/dogsultimatedogl0000bank |location=Sywell |publisher=Igloo Books Ltd |pages=[https://archive.org/details/dogsultimatedogl0000bank/page/138 138]–139 |isbn=978-1-78197-890-0}}</ref> <ref name=Fogle>{{cite book |last=Fogle |first=Bruce |author-link=Bruce Fogle|date=2009 |title=The encyclopedia of the dog |url=https://archive.org/details/encyclopediaofdo0000fogl |location=New York |publisher=DK Publishing |page=[https://archive.org/details/encyclopediaofdo0000fogl/page/254 254] |isbn=978-0-7566-6004-8}}</ref> <ref name=Larson>{{cite journal|author=Larson, G|year=2012|title=Rethinking dog domestication by integrating genetics, archeology, and biogeography|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2012-06-05_109_23/page/8878|doi=10.1073/pnas.1203005109|pmid=22615366|pmc=3384140|volume=109|issue=23|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|pages=8878–83|bibcode=2012PNAS..109.8878L|doi-access=free}}</ref> <ref name=Morris>{{cite book |last=Morris |first=Desmond |author-link=Desmond Morris |date=2001 |title=Dogs: the ultimate dictionary of over 1,000 dog breeds |url=https://archive.org/details/isbn_9781570762192 |location=North Pomfret, VT|publisher=Trafalgar Square Publishing |pages=355–357 & 563–564 |isbn=1-57076-219-8}}</ref> <ref name=Parker2017>{{cite journal |last1=Parker |last2=Dreger |last3=Rimbault |last4=Davis |last5=Mullen |last6=Carpintero-Ramirez |last7=Ostrander |display-authors=1 |year=2017 |title=Genomic Analyses Reveal the Influence of Geographic Origin, Migration, and Hybridization on Modern Dog Breed Development |journal=[[Cell Reports]] |volume=19 |issue=4 |pages=697–708 |doi=10.1016/j.celrep.2017.03.079 |pmid=28445722 |pmc=5492993}} Figure 1</ref> <ref name=Tatler>{{cite magazine |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Discovering the Shar Pei: an endangered dog breed |url=https://www.tatlerasia.com/homes/decor/discovering-the-shar-pei-an-endangered-dog-breed |magazine=[[Tatler|Hong Kong Tatler]] |location=Hong Kong |publisher=Tatler Asia Limited |date=23 Jul 2012 |access-date=21 July 2020 }}</ref> <ref name=Wilcox-Walkowicz>{{cite book |last1=Wilcox |first1=Bonnie |last2=Walkowicz |first2=Chris |date=1995 |title=Atlas of dog breeds of the world |location=Neptune City, N.J. |publisher=TFH Publications |page=22}}</ref> }} slousoj4azqyxgs2qnrq6i46qyx0idh 0 19691 370072 364240 2026-09-24T01:56:02Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370072 wikitext text/x-wiki '''ನಾರ್ವೆಡ್ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ''' ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ನಾರ್ವೆದ ಮಾತಾ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಋತುಲೆಡ್ ಎಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚಿನ ಆರ್ದ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲೆನ್ ಉಂಟುಮಾಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು. ತಲಾ ಆಧಾರೊಡು, ನಾರ್ವೆನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯೊದ ಪಿದಯಿ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲೊನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ರಫ್ತು ಮಲ್ಪುನ ಜಗತ್ತ್ ದ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.<ref>{{Cite web |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616021045/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2249rank.html |archive-date=16 June 2013 |access-date=21 May 2017 |website=www.CIA.gov}}</ref> 2016ಡ್, ಲೋಫೊಟೆನ್ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಸಮೀಪೊಡು ಎಣ್ಣೆ ಅನ್ವೇಷಣೆಗ್ 56 ಪೊಸ ಪರವಾನಗಿಲೆನ್ ಮಂಜೂರು ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ನಾರ್ವೆದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯೊಲೆಡ್ 98 ಶೇಕಡಾ ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲೊಲೆಡ್ದ್ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುಂಡು, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ - ಉಂದು ನಾರ್ವೆದ ಅಪಾರ ಸಿಹಿನೀರ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್.<ref name=":16">{{Cite web |title=Vannkraftpotensialet |url=https://www.nve.no/energiforsyning-og-konsesjon/vannkraft/vannkraftpotensialet/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170118041239/https://www.nve.no/energiforsyning-og-konsesjon/vannkraft/vannkraftpotensialet/ |archive-date=18 January 2017 |access-date=21 May 2017 |website=[[nve.no]]}}</ref> ನಾರ್ವೆ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನೊಲೆನ ಬಳಕೆಡ್ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕ ಆಂಡಲಾ, ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು ಇತ್ತೆಲಾ ನಡಪುಂಡು. ನಾರ್ವೆಡ್ ಏರುನ ಉಷ್ಣಾಂಶೊಲು ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ನ್ ಕರಗಾವೊಂದುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಮಮಾನವೊಲು ಪಿರ ಪೋವೊಂದುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಮಳೆತ ನಮೂನೆಲೆಡ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಬದಲಾವಣೆಲು ಉಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ನಾರ್ವೆದ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಗಂಭೀರವಾದ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು, ಉಂದೆತ ಫಲವಾದ್ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರೊಡು ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಲು ಬರ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಬದಲಾವಣೆಲು ದೇಶದ ಕೃಷಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ಥಿಕತೆದ ಮಿತ್ತ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರೊಂದುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಡ್ದ್ ಮೂಲ ಸಾಮಿ ಜನಕುಲೆನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಲುಲಾ ಕಷ್ಟೊಗು ಗುರಿಯಾವೊಂದುಂಡು. ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸೇರ್ದ್ ಕೆಲವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಲೆನ್ ರೂಪಿಸವುನ ಮೂಲಕ ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಕ್ರಮೊಲೆನ್ ದೆತೊನುಂಡು. ವಿದೇಶೊಡು ಕಾರ್ ಉತ್ಸರ್ಜನ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಯೋಜನೆಲೆಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಪಾಡುನ ಮೂಲಕ 2030 ಡ್ದ್ ಕಾರ್ಬನ್ ತಟಸ್ಥತೆನ್ ಸಾಧಿಸೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶ ಉಂಡು. 2050 ಡ್ದ್ ದುಂಬು ದೇಶೊದ ಒಳಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಉತ್ಸರ್ಜನೊದ ಗುರಿನ್ ಸಾಧಿಸೆರೆ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು.<ref>{{Cite web |title=Norway: Carbon-neutral as soon as 2030 |url=https://www.nordicenergy.org/figure/ambitious-climate-targets-and-visions-for-all-nordic-countries/carbon-neutral-as-soon-as-2030/ |access-date=11 May 2020 |website=Nordic Energy Research}}</ref> ೨೦೨೦ಡ್, ನಾರ್ವೆ ೧೯೯೦ದ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ ೨೦೩೦ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆಡ್ ೫೦ ರ್ದ್ ೫೫ ಶೇಕಡಾ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಘೋಷಣೆನ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಗ್ದಾನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web |date=7 February 2020 |title=Norway steps up 2030 climate goal to at least 50 % towards 55 % |url=https://www.regjeringen.no/en/aktuelt/norge-forsterker-klimamalet-for-2030-til-minst-50-prosent-og-opp-mot-55-prosent/id2689679/ |access-date=11 May 2020 |website=Government.no}}</ref> {{TOC limit|3}} == ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಉತ್ಸರ್ಜನ == === ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆ === ೨೦೧೫ಡ್, ನಾರ್ವೆದ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ೧.೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಗ್ ತಲುಪುಂಡು. ೧೯೯೦ಡ್ದ್ ಇತ್ತೆ ಮುಟ್ಟ ೩೧೧.೩% ಏರಿಕೆ ಆತ್ಂಡ್.<ref name=":15">{{Cite web |title=Emissions of greenhouse gases, 1990-2015, final figures |url=https://www.ssb.no/en/natur-og-miljo/statistikker/klimagassn/aar-endelige |website=SSB}}</ref> ಬುಕ್ಕೊ ಅಕ್ಲೆನ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆ 2015ಡ್ 213 ಟೆರಾವಟ್ ಗಂಟೆಲು (TWh) ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಅಯಿಟ್ 89 TWh ನ್ ಇಲ್ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸೇವೆಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆಡ್ 2% ಏರಿಕೆ ಆತ್ಂಡ್, ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನೊಡ್ದ್ ತಾಪನ ಬೇಡಿಕೆಡ್ ಏರಿಕೆ ಆತ್ಂಡ್,<ref name=":14">{{Cite web |title=Production and consumption of energy, energy balance, 2014-2015, final figures |url=http://www.ssb.no/en/energi-og-industri/statistikker/energibalanse |website=ssb.no}}</ref> ಜೈವಿಕ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ 2014 ಡ್ದ್ 7% ಏರ್ದ್ಂಡ್. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆಗ್ ಜಾಗತಿಕ ಬೇಡಿಕೆ ಏರುನ ಕಾರಣ, ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರ, ಬ್ಯಾರೆಂಟ್ಸ್ ಸಮುದ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಲೋಫೊಟೆನ್ ದ್ವೀಪೊಲೆನ ಸಮೀಪೊಡು ಎಣ್ಣೆ ಅನ್ವೇಷಣೆಗ್ ಅನುವು ಮಲ್ಪೆರೆ ಜನವರಿ 2016ಡ್ 56 ಪೊಸ ಪರವಾನಗಿಲೆನ್ ಮಂಜೂರು ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |last=Vidal |first=John |date=2016-01-29 |title=Norwegian industry plans to up fossil fuel production despite Paris pledge |url=https://www.euractiv.com/section/climate-environment/news/norwegian-industry-plans-to-up-fossil-fuel-production-despite-paris-pledge/ |website=euractiv.com}}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ಪರಿಸರ ರೇಟಿಂಗ್ ಲೆನ್ ಸುಧಾರಿಸವುನ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಭರವಸೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದೊಗು ಬದ್ಧತೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಲು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮೀನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಲೆಗ್ ಬೆದರಿಕೆನ್ ತೂಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್, ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಗತ್ಯೊಲೆನ್ 98% ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿಡ್ ಪೂರೈಸವುಂಡು, ಅಯಿಟ್ 95% ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name=":16"/> ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲೊಲೆಡ್ದ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಆವೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗೃತಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆದ ಬಾರಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ನಾರ್ವೆಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ಸರಾಸರಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಬಳಕೆಡ್ದ್ ಮೂಜಿ ಬಾರಿ ಜಾಸ್ತಿ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣೊಲು.<ref name=":15" /> ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಇಲ್ಲಡ್, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ ಒಟ್ಟು ಇಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಡ್ 77 ಶೇಕಡಾ ಉಂಡು. {| class="wikitable" border="1" |+2011-2021 ಶಕ್ತಿಡ್ದ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಸರ್ಜನ ( '''MtCO2''' ) <ref name=":122">{{Cite web |first= |date=2022 |title=bp Statistical Review of World Energy |url=https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2022-full-report.pdf |access-date=7 June 2024 |website=www.bp.com |page= |edition=71st}}</ref> Reference page |'''2011''' | '''2012''' | '''2013''' | '''2014''' | '''2015''' | '''2016''' | '''2017''' | '''2018''' | '''2019''' | '''2020''' | '''2021''' |- | 37.1 | 36.8 | 37.0 | 36.1 | 36.0 | 35.1 | 35.1 | 35.3 | 34.3 | 32.9 | 33.4 |} ೨೦೨೩ಡ್, ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ಇಂಗಾಲದ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಡು ೪.೭% ಕಡಿಮೆನ್ ಸಾಧಿಸಾಯಿನವು - ೨೦೨೨ಡ್ ೪೮.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ CO2 ಗ್ ಸಮಾನವಾದ್ ೪೬.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಗ್ ಕುಸಿತ್ಂಡ್. ಈ ಸಾಧನೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕೆಳಮಟ್ಟೊದ ಪ್ರವೃತ್ತಿದ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಅತ್ತ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ 1990 ಡ್ದ್ ಇತ್ತೆ ಮುಟ್ಟ 2007 ಡ್ ಗರಿಷ್ಠ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು 56.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಇತ್ತೆದ ಕಡಿಮೆ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಪಂಡ ವಾಹನೊಲೆನ ದಟ್ಟಣೆಡ್ದ್ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆಡ್ ಕಡಿಮೆ ಆಯಿನವು, ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನೊಲೆನ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಅಳವಡಿಸವುನ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ (EV) ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಧನೊಲೆನ ಬಳಕೆಡ್ ಏರಿಕೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ.<ref name=":18">{{Cite web |last=Lundgren |first=Kari |date=June 7, 2024 |title=Norway's Emissions Fell Last Year on EV Boom, Metal Output Fall |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-06-07/norway-s-emissions-fell-last-year-on-ev-boom-metal-output-fall |access-date=2024-06-07 |website=www.bloomberg.com}}</ref> === ಸಾರಿಗೆ === ನಾರ್ವೆಡ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಪಿನ ಒಟ್ಟು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ (CO2 ಸಮಾನ) ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆಡ್ ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸುಮಾರ್ 16.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO2 ನ್ ಉತ್ಸರ್ಜನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದೆಟ್, ~10 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO2 ರಸ್ತೆ ಸಂಚಾರೊಡ್ದ್ ಮಾತ್ರ ಬುಡುಗಡೆ ಆಪುಂಡು.<ref name=":17">{{Cite web |last=Avinor |first=Jernbaneverket |title=Norwegian Coastal Administration and the Public Roads Administration, 2016. Nasjonal Transportplan 2018-2029. |url=http://www.ntp.dep.no/Nasjonale+transportplaner/2018-2029/Plangrunnlag/_attachment/1215451/binary/1108802?_ts=154a51c1a38 |access-date=16 March 2017 |archive-date=3 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200603194035/https://www.regjeringen.no/no/tema/transport-og-kommunikasjon/nasjonal-transportplan/ntp-2022-2033-i-arbeid-ny/nasjonal-transportplan-2022-2033---i-arbeid/id2643246/?_ts=154a51c1a38 |url-status=dead }}</ref> [[ನಾರ್ವೆ]] ದ ಸಾರಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣೊನು ಅಯಿತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಉದ್ದ ಬುಕ್ಕೊ ಕಿರಿದಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಆಕಾರ, ಬುಕ್ಕೊ ಅನೇಕ ಎಲ್ಯ ದ್ವೀಪೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಅನನ್ಯ ಕರಾವಳಿ ರಚನೆಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಆತ್ಂಡ್. ನಾರ್ವೆದ ಸಾರಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆ ಬುಕ್ಕೊ ರೈಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆದ ಭಾಗವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಕರಾವಳಿ ದೋಣಿ ಸೇವೆಲು, ಕರಾವಳಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕಡಲ ಪರಿಸರ, ಬುಕ್ಕೊ ಬಂದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡಲ ಸಾರಿಗೆ ನೀತಿಗ್ ಜವಾಬ್ದಾರ ಆದುಂಡು. ಕೆಲವು ಕೌಂಟಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಪುರಸಭೆಲೆಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ರಸ್ತೆ-ಸಂಬಂಧಿತ ನಿರ್ವಹಣೆದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಲೆನ್ ನಿಯೋಜಿಸವುನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯೊಗು ಉಂಡು. ನಾರ್ವೆಡ್ ಬಹುತೇಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಟ್ಟುಗು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಅಯಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಲೆಗ್ ಒಪ್ಪಂದೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆತ್ಂಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಒಸ್ಲೋಡ್. ಒಸ್ಲೋಡ್ ಯುರೋಪ್ ದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಧಾರಿತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಉಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ಮೆಟ್ರೊ, ಬಸ್ಸುಲು, ಟ್ರಾಮ್ ಲು ಬುಕ್ಕೊ ದೋಣಿಲೆನ ಜಾಲ ಉಂಡು. ಇವು ಮಾತ ಇತ್ತೆದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊನು ಬಳಸದ್ ಒಂಜಿ ವಲಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಕಮ್ಮಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲೆನ ಕೊರತೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಲೆಗ್ ಅಕ್ಲೆನ ಸ್ವಂತ ಕಾರ್ ನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಲೆಗ್ ಸರ್ಕಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಸೇವೆಲೆನ ನಿರ್ವಹಣೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಾಗರಿಕೆರೆಗ್ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಪ್ರವೇಶೊಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂಡುಂಡು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Record passenger numbers |url=https://www.ssb.no/en/transport-og-reiseliv/statistikker/kolltrans/aar |access-date=1 May 2017 |work=ssb.no}}</ref> ==== ರೈಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆ ==== ರೈಲುಲೆನ ಇಂಗಾಲದ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂದ್ರತೆನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾಯಿನವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್, ರೈಲುಲು ಒಂಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗ್ ಸುಮಾರ್ 18 ರ್ದ್ 36 ಗ್ರಾಂ CO2 ನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಬೇತೆ ಸಾರಿಗೆದ ವಿಧಾನೊಲೆಡ್ದ್ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.<ref name=":0">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Choppin |first=Simon |date=2 September 2009 |title=Emissions by transport type |url=https://www.theguardian.com/environment/datablog/2009/sep/02/carbon-emissions-per-transport-type |work=The Guardian}}</ref> ನಾರ್ವೆದ ಮುಖ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲೊಡು ಒಟ್ಟು 4,087 ಕಿ.ಮೀ (2,556 ಮೈ) ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಗೇಜ್ ಮಾರ್ಗೊಲು ಉಂಡು, ಅವುಲು 242 ಕಿ.ಮೀ (150 ಮೈ) ಡಬಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್, ಬುಕ್ಕೊ 64 ಕಿ.ಮೀ (40 ಮೈ) ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲ್ ಮಾರ್ಗೊಲು, ಗರಿಷ್ಠ 210 ಕಿ.ಮೀ/ಗಂಟೆದ ವೇಗೊಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಜಾಲಬಂಧೊಡು 15 ಕೆವಿ 16 2⁄3 ಹರ್ಟ್ಸ್ ಎಸಿ ಓವರ್ಹೆಡ್ ತಂತಿಲೆನ ಮೂಲಕ 2,622 ಕಿ.ಮೀ (ಸುಮಾರ್ 64%) ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲಬಂಧ ಉಂಡು. ನಾರ್ವೆ 98% ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿಡ್ದ್ (134 TWh ಡ್ದ್ 129 TWh) ಸಪ್ಲೈ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಟ್ 95% ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಾರಣೊಗು, ರೈಲ್ವೆ ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ನಾರ್ವೆಡ್ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊನು ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುನಗ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂದುಂಡು.<ref>{{Cite web |last=Energy |first=Ministry of Petroleum and |date=11 May 2016 |title=Renewable energy production in Norway |url=https://www.regjeringen.no/en/topics/energy/renewable-energy/renewable-energy-production-in-norway/id2343462/. |access-date=21 April 2017 |website=Government.no}}</ref> ನಾರ್ವೆಡ್ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ವಿದ್ಯುತ್ ರಹಿತ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗೊಲು ಮೊರ್ ದ ಉತ್ತರೊಡು ಉಪ್ಪುನವು, ಡೊವ್ರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಒಫೊಟೆನ್ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ್ ಬುಡ್ದು. ಡೀಸೆಲ್ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಲು ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಮಾರ್ಗೊಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಮಾತಾ ನಗರ ರೈಲ್ವೆಲು ಟ್ರಾಮ್ ವೇಲೆಡ್ ಓವರ್ಹೆಡ್ ತಂತಿಲೆನ ಮೂಲಕ 750 ವಿ ಡಿಸಿನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಒಸ್ಲೋ ಟಿ-ಬಾನ್ ಡ್ ಮೂಜಿನೆ ರೈಲ್ವೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್. ೨೦೧೫ಡ್, ನಾರ್ವೆದ ರೈಲ್ವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ೩,೫೫೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಗು ೭೩,೮೩೬,೨೩೭ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ಸರಕು ೩,೪೯೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಗು ೩೧,೫೮೫,೪೩೭ ಟನ್ ಸರಕುಲೆನ್ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=More passengers and less goods |url=http://www.ssb.no/en/jernbane/ |access-date=21 April 2017 |work=ssb.no}}</ref> === ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ === ===== ಕಾರ್ ಲು ===== ನಾರ್ವೆ 98% ವಿದ್ಯುತ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರೊಲೆಡ್ದ್ ದೆತೊನುನೆರ್ದಾತ್ರ, ನಾರ್ವೆದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಾರ್ ನೌಕಾಪಡೆ ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ವಿಷಯೊಡು ಆಸಕ್ತಿ ನಿರಂತರವಾದ್ ಏರೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಗಮನಿಸವೊಲಿ. ೨೦೧೬ ದ ಅಂತ್ಯೊಗು, ನಾರ್ವೆದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ ೫% (೧೩೫,೦೦೦) ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಕಾರ್ ಲೆನ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ಲೆನ್ ಪರಿಗಣಿಸಯೆರ್.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Cobb |first=Jeff |date=17 January 2017 |title=Top 10 Plug-in Vehicle Adopting Countries of 2016 |url=http://www.hybridcars.com/top-10-plug-in-vehicle-adopting-countries-of-2016/. |access-date=16 March 2017 |work=Hybrid Cars}}</ref> ನಾರ್ವೆಡ್, ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನೊಲೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸೆರೆ ಸರ್ಕಾರ ಕೆಲವು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಮಾತಾ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ವಾಹನೊಲೆಗ್ ವಿನಾಯಿತಿ ಉಂಡು (ಖರೀದಿ ತೆರಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಖರೀದಿಲೆಡ್ 25% ವ್ಯಾಟ್ ಸೇರ್ದ್), ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಲೆಗ್ ತೆರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬುಕ್ಕೊ ರಸ್ತೆ ದೋಣಿಲೆಗ್ ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶ ಉಂಡು. ಕೆಲವು ಪುರಸಭೆಲೆಡ್, ಅವೆನ್ ಉಚಿತವಾದ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಈ ನೀತಿಲೆನ ಯಶಸ್ವಿ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ನಾರ್ವೆಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನೊಲೆನ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಾರಣವಾತ್ಂಡ್, ಸರ್ಕಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆ (ಎನ್ ಟಿ ಪಿ) ದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಚಾರೊಲೆನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸೆರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ಅವಕಾಶ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಎನ್ ಟಿ ಪಿ 2025 ಡ್ದ್ ದುಂಬು ಮಾತಾ ಪೊಸ ಕಾರ್ ಲು, ಬಸ್ ಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಲೈಟ್ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ವಾಹನೊಲು ಶೂನ್ಯ-ಉತ್ಸರ್ಜನ ವಾಹನೊಲು (ಅಂದರೆ ಪೂರ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಅತ್ತಂದೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್-ಚಾಲಿತ) ಆವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಉದ್ದೇಶೊನು ದೀತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ಅತಿಯಾದ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಬ್ಸಿಡಿಲು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗೊಲೆಡ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ದಟ್ಟಣೆ ಏರುನವು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ ಲೆಗ್ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಜಾಗೆಲೆನ ಕೊರತೆ (ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ್), ಬುಕ್ಕೊ ದೋಣಿ ಆಪರೇಟರ್ ಲೆಗ್ ಆದಾಯದ ನಷ್ಟ ಕೆಲವು ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು. ಜನವರಿ-ಜೂನ್ ೨೦೧೯ ದ ಅವಧಿಡ್, ನಾರ್ವೆಡ್ ಸುಮಾರ್ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪೊಸ ಕಾರ್ ಲು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ಲು. ೨೦೧೮ಡ್, ಆ ಕಾಲೊಡು ಮಾರಾಟ ಆಯಿನ ಕಾರ್ ಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಕಾಲು ಭಾಗೊ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ (ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್) ಕಾರ್ ಲು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ ಡ್ದ್, ನಾರ್ವೆಡ್ ಕಾರ್ ಮಾರಾಟೊಡು ೫೫.೯% ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ಲು, ಬುಕ್ಕೊ ೨೬.೪% ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಕಾರ್ ಲು (ಪ್ಲಗ್ ಲೆನ್ ದೀದ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಇಜ್ಜಂದಿನವು).<ref>{{Cite web |last=Holland |first=Maximilian |date=2 April 2020 |title=Norway EV Market Share Breaks All Records — 75% Of Vehicles Sold Have Plugs! |url=https://cleantechnica.com/2020/04/02/norway-ev-market-share-breaks-all-records-75-of-vehicles-sold-have-plugs/ |access-date=11 May 2020 |website=CleanTechnica}}</ref> ೨೦೨೩ ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ನಾರ್ವೆದ ರಸ್ತೆಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಮಾತಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಾಹನೊಲೆಡ್ ೨೪% ನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಕಾರ್ ಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ನಾರ್ವೆನ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ದೇಶೊದ ಸ್ಥಾನೊನು ಒತ್ತಿ ತೋಜಾವುಂಡು.<ref name=":18"/> ===== ಬಸ್ಸುಲು ===== ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಕೌಂಟಿಲಾ ಅಕ್ಲೆನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ದೋಣಿ ಸಾರಿಗೆಗ್ ಜವಾಬ್ದಾರ ಆದುಂಡು, ಆಂಡ ರಾಜ್ಯ ರೈಲ್ವೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕರಾವಳಿ ದೋಣಿಲೆಗ್ ನಿಧಿ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ೨೦೧೫ಡ್, ಬಸ್ಸುಲು ೪ ಬಿಲಿಯನ್ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಗು ೩೫೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ್ ಕರೆತೊಂದು ಪೋಯೆರ್. 2050 ಡ್ದ್ ಕಾರ್ಬನ್-ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಆಯೆರೆ ಅಕ್ಲೆನ ಗುರಿನ್ ಸಾಧಿಸೆರೆ (2030 ಗ್ ಷರತ್ತುಬದ್ಧವಾದ್), ಒಸ್ಲೋ ನಗರ CO ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಗ್ಯಾಸ್ ಪರ್ಯಾಯೊಲೆಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಪ್ರತಿ ಬಸ್ ಗ್ ವರ್ಷೊಗು 44 ಟನ್ CO ಉಳಿತಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆಕ್, ಪುರಸಭೆದ ಬಸ್ಸುಲೆನ್ ಮಾನವ ತ್ಯಾಜ್ಯೊಡ್ದ್ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಿನ ಬಯೋಮೀಥೇನ್ ಡ್ ಓಡಾಡೆರೆ ಪರಿವರ್ತಿಸವೊಂದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Demerjian |first=Dave |date=30 January 2009 |title=Norway or the Highway: Poo Powers Oslo Buses |url=https://www.wired.com/2009/01/oslos-buses-to/. |access-date=10 March 2017}}</ref> ==== ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ==== ವಿಮಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾದ್, ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಒಂಜಿ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗ್ ~220-455 ಗ್ರಾಂ CO2 ನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name=":0"/> ನಾರ್ವೆಡ್ 98 ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಲು ಉಂಡು, ಅವುಲು 51 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಮಾನೊಲೆನ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಒಂಜಿ ಹೆಲಿಪೋರ್ಟ್ ಸೇರ್ದ್ ಉಂಡು. 45/51 ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣೊಲೆನ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುನ ಅವಿನೊರ್ ನಡಪಾವೊಂದುಂಡು. ನಾರ್ವೆ ಪಂಡ ಯುರೋಪ್ ಡ್ ವಿಮಾನ ಪ್ರಯಾಣೊಡು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನೊಕುಲು ಭೇಟಿ ಕೊರ್ಪಿನ ದೇಶ, ಬುಕ್ಕೊ ಒಸ್ಲೋಡ್ದ್ ಟ್ರೊಂಡ್ಹೀಮ್, ಬರ್ಗನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಟಾವಾಂಗರ್ ಮುಟ್ಟದ ಮಾರ್ಗೊಲು ಯುರೋಪ್ ಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಜಿ ಆಯಿನ ಪತ್ತ್ ಮಾರ್ಗೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಒಳನಾಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಕಠಿಣ ಭೂಗೋಳ, ಬುಕ್ಕೊ ದುರ್ಬಲ ರಸ್ತೆ ಬುಕ್ಕೊ ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲೆಡ್ದ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವಾಹನ ಆದುಂಡು. ಓಸ್ಲೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಗಾರ್ಡರ್ಮೋಯೆನ್) ನಾರ್ವೆಗ್ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರ ಆದುಂಡು, ಉಂದು ೫೦ ಕಿ.ಮೀ ದೂರೊಡು ಉಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಬುಕ್ಕೊ ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಏರ್ ಶಟಲ್/ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಏರ್ ಶಟಲ್ ವಿಮಾನಯಾನೊಲು ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ==== ನೀರ್ ಸಾರಿಗೆ ==== ಕಾರ್ ದೋಣಿಲು ಜಲಸಂಧಿಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪರ್ಕ ಇಜ್ಜಂದಿನ ದ್ವೀಪೊಲೆಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಂವಹನ ಕೊಂಡಿಲೆನ ರೂಪೊಡು ಸೇವೆ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ನಾರ್ವೆಡ್ ಇತ್ತೆ ನೂದುಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಕಾರ್ ದೋಣಿ ಸಂಪರ್ಕೊಲು ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಗೊತ್ತುಂಡು. ೨೦೧೫ಡ್, ದೋಣಿಲು ೧೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನೊಗು ಕರೆತೊಂದು ಪೋಯೆರ್, ಉಂದು ೨೦೧೪ದ ಅಂಕಿ ಅಂಶೊಗು ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ೧೦% ಏರಿಕೆ. ನಾರ್ವೆ ಬ್ಯಾಟರಿ-ವಿದ್ಯುತ್ ದೋಣಿಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿನ್ ಬಳಸುವ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸವುನ ಅಸ್ತಿತ್ವೊಡುಪ್ಪುನ ದೋಣಿಲೆನ ಹಾರ್ಡ್ವೇರ್ ನ್ ವಿಸ್ತರಿಸೆರೆ ಯೋಜನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Batterifergen har måttet stå over avganger. Nå er løsningen klar |url=https://www.tu.no/artikler/batterifergen-har-mattet-sta-over-avganger-na-er-losningen-klar/364633 |access-date=21 April 2017 |work=Tu.no |language=no}}</ref> ಕೋಸ್ಟಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ (ಹರ್ಟಿಗ್ರುಟೆನ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಬರ್ಗನ್ ಡ್ದ್ ಕಿರ್ಕೆನೆಸ್ ಮುಟ್ಟ ದಿನೊಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸವುಂಡು, 35 ಬಂದರುಲೆಡ್ ನಿಲ್ಲುಂಡು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮಹತ್ವದ ಸೇವೆ ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದೊಡು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ವಾಯುಯಾನ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ಆಡಳಿತೊನು ಸುಧಾರಿಸೆರೆ ವಿಫಲವಾತ್ಂಡ್. === ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆ === ೨೦೧೬ಡ್, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ತಿನ ೧೮೦ ದೇಶೊಲೆಡ್, ನಾರ್ವೆ ೧೭ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು.<ref>{{Cite web |date=2017 |title=GLOBAL METRICS FOR THE ENVIRONMENT |url=http://epi.yale.edu/sites/default/files/2016EPI_Policymakers_Summary.pdf |access-date=25 May 2017 |website=epi.yale.edu |archive-date=20 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620200518/https://epi.yale.edu/sites/default/files/2016EPI_Policymakers_Summary.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಂಡಲಾ, ನಾರ್ವೆ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮಲ್ಲ ಎಣ್ಣೆ ರಫ್ತು ಮಲ್ಪುನ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ಒವ್ವೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ಲಾ ಮಲ್ಲ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪೊತ್ತು ನಿಧಿನ್ ಪಡೆಯೊಂದುಂಡು. ೨೦೧೫ಡ್, ನಾರ್ವೆ ೫೩.೯ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ್ (ಜಿಎಚ್ಜಿ) ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಅಯಿಟ್ ೧೫.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲೊದ ಉತ್ಪಾದನೆಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name=":14"/> ಶಕ್ತಿ ಪೂರೈಕೆ, ಕೃಷಿ, ಬುಕ್ಕೊ ರಸ್ತೆ ಸಂಚಾರ ಸೇರ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಾತಾ ಉತ್ಸರ್ಜನ ಮೂಲೊಲೆಡ್ದ್ ಉಂದು ಎಚ್ಚ ಉಂಡು. ಒಟ್ಟು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು 2014ಡ್ದ್ 600,000 ಟನ್ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆತ್ಂಡ್, 1990 ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲೊದ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು 83.3% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆತ್ಂಡ್. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರೊಡು, CO2 ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆಡ್ 25% ಏರಿಕೆ, ಮೀಥೇನ್ ಡ್ 10% ಇಳಿಕೆ, ಬುಕ್ಕೊ ನೈಟ್ರಸ್ ಡ್ 38% ಇಳಿಕೆ; 44.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO2, 5.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CH4, ಬುಕ್ಕೊ 2.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ N2O ಇತ್ತ್ಂಡ್.<ref name=":14" /> ನಾರ್ವೆದ ಖಂಡೀಯ ಶೆಲ್ಫ್ ಡ್ ಒಟ್ಟು 9,481 ಪೈಪ್ ಲೈನ್ ಲೆನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಬುಕ್ಕೊ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಉತ್ಪಾದನೆಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕೊಲೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶೊಲೆಗ್ ಸಾಗಿಸವುಂಡು. ದೂರೊನು ಜಯಿಪುಂಡು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=The oil and gas pipeline system - Norwegianpetroleum.no |url=http://www.norskpetroleum.no/en/production-and-exports/the-oil-and-gas-pipeline-system/#gas-pipelines. |access-date=21 April 2017 |work=Norwegianpetroleum.no}}</ref> === ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು === ==== ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ==== ೨೦೧೫ಡ್, ಉತ್ಪಾದನಾ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ೧೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO2 ಸಮಾನ ಬುಕ್ಕೊ ೬೬ TWh ವಿದ್ಯುತ್ ನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೆರ್, ೧೯೯೦ ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಡು ೩೯% ಕಡಿಮೆ ಆತ್ಂಡ್, ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲೊನು ತೆಗೆಯೆರೆ ರಡ್ಡನೆ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು.<ref name=":15"/> ಈ ಉದ್ಯಮ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಡು ಕೆಳಮಟ್ಟೊದ ಪ್ರವೃತ್ತಿನ್ ತೋಜಾವೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, 2014 ಬುಕ್ಕೊ 2015 ನಡುಟು 3.1% ದ ಏರಿಕೆ ಉಂಡು. ==== ಕೃಷಿ ==== 2015ಡ್ ಗೊಬ್ಬರೊಲೆನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಳಕೆ ಏರುನವು CO ಬುಕ್ಕೊ ನೈಟ್ರಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಡು ಮಸ್ತ್ ಏರಿಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್.<ref name=":14"/> ಉಂದು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ನಡಪುನ ಮಲ್ಲ ಉತ್ಸರ್ಜನೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು. ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರ 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO ಸಮಾನೊಲೆನ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಆಂಡಲಾ, ಈ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು 1990 ಡ್ದ್ ನಿರಂತರವಾದ್ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದುಂಡು. == ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರೊದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಪರಿಣಾಮೊಲು == {{Multiple image | align = right | direction = vertical | total_width = 300 | image1 = Koppen-Geiger Map NOR present.svg | caption1 = [[Köppen climate classification]] map for Norway for 1980–2016 | image2 = Koppen-Geiger Map NOR future.svg | caption2 = 2071–2100 map under [[Representative Concentration Pathway|the most intense climate change scenario]]. Mid-range scenarios are currently considered more likely<ref name="HausfatherPeters2020">{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}</ref><ref name="Schuur2022">{{Cite journal |last1=Schuur |first1=Edward A.G. |last2=Abbott |first2=Benjamin W. |last3=Commane |first3=Roisin |last4=Ernakovich |first4=Jessica |last5=Euskirchen |first5=Eugenie |last6=Hugelius |first6=Gustaf |last7=Grosse |first7=Guido |last8=Jones |first8=Miriam |last9=Koven |first9=Charlie |last10=Leshyk |first10=Victor |last11=Lawrence |first11=David |last12=Loranty |first12=Michael M. |last13=Mauritz |first13=Marguerite |last14=Olefeldt |first14=David |last15=Natali |first15=Susan |last16=Rodenhizer |first16=Heidi |last17=Salmon |first17=Verity |last18=Schädel |first18=Christina |last19=Strauss |first19=Jens |last20=Treat |first20=Claire |last21=Turetsky |first21=Merritt |year=2022 |title=Permafrost and Climate Change: Carbon Cycle Feedbacks From the Warming Arctic |journal=Annual Review of Environment and Resources |volume=47 |pages=343–371 |doi=10.1146/annurev-environ-012220-011847 |quote="Medium-range estimates of Arctic carbon emissions could result from moderate climate emission mitigation policies that keep global warming below 3°C (e.g., RCP4.5). This global warming level most closely matches country emissions reduction pledges made for the Paris Climate Agreement..." |doi-access=free }}</ref><ref name="Phiddian2022">{{Cite web |last=Phiddian |first=Ellen |date=5 April 2022 |title=Explainer: IPCC Scenarios |url=https://cosmosmagazine.com/earth/climate/explainer-ipcc-scenarios/ |website=[[Cosmos (magazine)|Cosmos]] |access-date=30 September 2023 |quote="The IPCC doesn’t make projections about which of these scenarios is more likely, but other researchers and modellers can. [[The Australian Academy of Science]], for instance, released a report last year stating that our current emissions trajectory had us headed for a 3°C warmer world, roughly in line with the middle scenario. [[Climate Action Tracker]] predicts 2.5 to 2.9°C of warming based on current policies and action, with pledges and government agreements taking this to 2.1°C. |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920224129/https://cosmosmagazine.com/earth/climate/explainer-ipcc-scenarios/ |url-status=live }}</ref> }} {{Multiple image | align = right | direction = vertical | total_width = 300 | image1 = Koppen-Geiger Map NOR present.svg | caption1 = [[Köppen climate classification]] map for Norway for 1980–2016 | image2 = Koppen-Geiger Map NOR future.svg | caption2 = 2071–2100 map under [[Representative Concentration Pathway|the most intense climate change scenario]]. Mid-range scenarios are currently considered more likely<ref name="HausfatherPeters2020">{{cite journal|last1=Hausfather|first1=Zeke|last2=Peters|first2=Glen|title=Emissions – the 'business as usual' story is misleading|journal=Nature|date=29 January 2020|volume=577|issue=7792|pages=618–20|doi=10.1038/d41586-020-00177-3|pmid=31996825|bibcode=2020Natur.577..618H|doi-access=free}}</ref><ref name="Schuur2022">{{Cite journal |last1=Schuur |first1=Edward A.G. |last2=Abbott |first2=Benjamin W. |last3=Commane |first3=Roisin |last4=Ernakovich |first4=Jessica |last5=Euskirchen |first5=Eugenie |last6=Hugelius |first6=Gustaf |last7=Grosse |first7=Guido |last8=Jones |first8=Miriam |last9=Koven |first9=Charlie |last10=Leshyk |first10=Victor |last11=Lawrence |first11=David |last12=Loranty |first12=Michael M. |last13=Mauritz |first13=Marguerite |last14=Olefeldt |first14=David |last15=Natali |first15=Susan |last16=Rodenhizer |first16=Heidi |last17=Salmon |first17=Verity |last18=Schädel |first18=Christina |last19=Strauss |first19=Jens |last20=Treat |first20=Claire |last21=Turetsky |first21=Merritt |year=2022 |title=Permafrost and Climate Change: Carbon Cycle Feedbacks From the Warming Arctic |journal=Annual Review of Environment and Resources |volume=47 |pages=343–371 |doi=10.1146/annurev-environ-012220-011847 |quote="Medium-range estimates of Arctic carbon emissions could result from moderate climate emission mitigation policies that keep global warming below 3°C (e.g., RCP4.5). This global warming level most closely matches country emissions reduction pledges made for the Paris Climate Agreement..." |doi-access=free }}</ref><ref name="Phiddian2022">{{Cite web |last=Phiddian |first=Ellen |date=5 April 2022 |title=Explainer: IPCC Scenarios |url=https://cosmosmagazine.com/earth/climate/explainer-ipcc-scenarios/ |website=[[Cosmos (magazine)|Cosmos]] |access-date=30 September 2023 |quote="The IPCC doesn’t make projections about which of these scenarios is more likely, but other researchers and modellers can. [[The Australian Academy of Science]], for instance, released a report last year stating that our current emissions trajectory had us headed for a 3°C warmer world, roughly in line with the middle scenario. [[Climate Action Tracker]] predicts 2.5 to 2.9°C of warming based on current policies and action, with pledges and government agreements taking this to 2.1°C. |archive-date=20 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230920224129/https://cosmosmagazine.com/earth/climate/explainer-ipcc-scenarios/ |url-status=live }}</ref> }} ಈ ಶತಮಾನೊಡು ನಾರ್ವೆದ ಮಾತಾ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಮಾತಾ ಋತುಲೆಡ್ ತಾಪಮಾನ ಏರುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಮಾತಾ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಲು ಸೂಚಿಸವುಂಡು.<ref name=":2"/><ref name=":6"/> ಕಡಿಮೆ, ಮಧ್ಯಮ ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚಿನ ಅಂದಾಜಿಲೆ ಪ್ರಕಾರ, ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ 2100 ಗ್ ಕ್ರಮಾಂಕೊಡು 2.3&nbsp;°C, 3.4&nbsp;°C ಬುಕ್ಕೊ 4.6&nbsp;°C ಏರುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು (ಕೋಷ್ಟಕ 1). ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಡ್, ಪಶ್ಚಿಮ ನಾರ್ವೆಡ್ 3.1&nbsp;°C (1.9-4.2&nbsp;°C) ಡ್ ಕಡಿಮೆ ಏರಿಕೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು, ಆಂಡ ನಾರ್ವೆದ ಉತ್ತರ ಭಾಗೊಡು (ಫಿನ್ಮಾರ್ಕ್) 4.2&nbsp;°C (3.0-5.4&nbsp;°C) ಡ್ ಎಚ್ಚಿನ ಏರಿಕೆ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು. ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜನ ಮೇಯೆನ್ ಕಡಲತೀರೊದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಈ ಏರಿಕೆ ಇನ್ನಗಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಲಿ, ಕೆಲವು ಮುನ್ಸೂಚನೆಲು 8 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name=":8"/> ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ಏರಿಕೆ ಆಪಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು, ಆಂಡ ಬೇಸಿಗೆಡ್ ಮಧ್ಯಮ ಏರಿಕೆ ಆಪುಂಡು. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಡ್ದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಋತುವಿಡ್ ಮಸ್ತ್ ಏರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ದೇಶದ ಮಸ್ತ್ ಭಾಗೊಡು ಹಿಮ ಕವರ್ ಡ್ ಕಡಿಮೆ ಆಪುಂಡು.<ref name=":8"/> ಅಂಚಾದ್, ಬಿಸಿ ಋತುಲೆನ ಅವಧಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಲಿ, ಆಂಡ ಚಳಿಗಾಲೊಲು ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಲಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವು ತಾಪಮಾನ ವಲಯೊಲೆಡ್ ಅಪರೂಪೊಡು ಮಾತ್ರ ಅನುಭವಿಸವೊಲಿ.<ref name=":2"/> ==== ಪರ್ಮಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಕರಗುನವು ==== ಕಾರ್ಬನ್ ಚಕ್ರೊಡು ಭೂಮಿದ ವಾತಾವರಣ, ಜಲಗೋಳ ಬುಕ್ಕೊ ಭೂಗೋಳೊದ ನಡುಟು ಕಾರ್ಬನ್ ದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಗ್ರಹ ಬುಕ್ಕೊ ವಿನಿಮಯೊನು ತೋಜಾವುಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಗಿಗಾಟನ್ - ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ - ಕಾರ್ಬನ್ (ಜಿಟಿಸಿ) ಡ್ ಅಳೆಯೊಲಿ. ಕನಿಷ್ಠ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಶೂನ್ಯ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಉಪ್ಪುನ ಮಣ್ಣ್, ಕಲ್ಲ್ ಅತ್ತಂಡ ಐಸ್ ದ ರೂಪೊಡು ನೆಲ ಮಲ್ಪುನವು ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ನ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಲೆನ್ ಲಾ ಒಳಗೊಂಡಿಪ್ಪೊಲಿ. ಈ ಪರ್ಮಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧೊದ ಸುಮಾರ್ ೨೪% ಭಾಗೊನ್ (ಅಂದರೆ ೨೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್) ಆವರಿಸವುಂಡು. ಸುಮಾರ್ 120 ವರ್ಸೊದ ದುಂಬು ಲಿಟ್ಲ್ ಐಸ್ ಏಜ್ ದ ಅಂತ್ಯೊಡ್ದ್ ಇನಿಕ್ ಮುಟ್ಟ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಹಾಳಾವೊಂದುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ರಮೇಣ ಕರಗೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ಮಾದರಿ ತಯಾರಿಕೆಡ್ ತೋಜುಂಡು. ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ದ ಇತ್ತೆದ ಜಾಗತಿಕ ವಿತರಣೆನ್ ಇಲ್ಲ್ ತೂಲೆ.<ref name=":10">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=The Circle 04.15 |url=http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/arctic/publications/the_circle/?255730/The-Circle-0415 |access-date=1 May 2017}}</ref> ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಸಂದರ್ಭೊಡು, ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಮೂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ವಹಿಸೊಂಡುಂಡು: ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆನ್ ತಾಪಮಾನ ದಾಖಲೆಲೆಗ್ ಅನುವಾದ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆ ಆದ್, ಸಬ್ಸಿಡೆನ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಕ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ ಮೂಲಕ, ಬುಕ್ಕೊ ಜಾಗತಿಕ [[ಕಾರ್ಬನ್ ಚಕ್ರ]] ದ ಮಿತ್ತ್ ಅಯಿತ ಪ್ರಭಾವೊದ ಮೂಲಕ ಮುಂದೆದ ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಒಂಜಿ ವೇಗವರ್ಧಕವಾದ್.<ref>{{Cite journal|last=Nelson|first=Frederick E.|last2=Anisimov|first2=Oleg A.|last3=Shiklomanov|first3=Nikolay I.|title=Subsidence risk from thawing permafrost|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-04-19_410_6831/page/889|journal=Nature|date=April 2001|volume=410|issue=6831|pages=889–890|doi=10.1038/35073746|pmid=11309605|bibcode=2001Natur.410..889N}}</ref> ಪರ್ವತ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್, ಅಯಿತ ಹವಾಮಾನ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ (ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲ ಬುಕ್ಕೊ ತಂಪು ಬೇಸಿಗೆ) ಕಾರಣ, ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಉಂದು ಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ದಕ್ಷಿಣ ನಾರ್ವೆಡ್, ಕೆಳಮಟ್ಟೊದ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ 1300 ರ್ದ್ 1600 ಮೀಟರ್ ಮುಟ್ಟ ಉಂಡು. ಉತ್ತರೊಡು, ಪರ್ವತ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಪಶ್ಚಿಮೊಡು ಸುಮಾರ್ 900ಮಾಸ್ಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ವೊಡು 400ಮಾಸ್ಲ್ (ಫಿನ್ಮಾರ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ) ತಾಪಮಾನೊಡು ಸುರುವಾಪುಂಡು. ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ಸುಮಾರ್ 60% ನಿರಂತರ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾಡ್ ಜನಕುಲು ನೇರವಾದ್ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಪ್ರದೇಶ. ಒಸ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಬುಕ್ಕೊ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಲ್ತಿನ ನೆಲತ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಅಳತೆಲು 1% ಏರಿಕೆನ್ ತೋಜಾದ್ಂಡ್. ೧೯೯೯ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್ (NORPERM) ದ ಪ್ರಕಾರ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಥಳೊಲೆಡ್ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಅವನತಿದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name=":10"/><ref>{{Cite journal|last=Juliussen|first=H.|last2=Christiansen|first2=H. H.|last3=Strand|first3=G. S.|last4=Iversen|first4=S.|last5=Midttømme|first5=K.|last6=Rønning|first6=J. S.|title=NORPERM, the Norwegian Permafrost Database – a TSP NORWAY IPY legacy|journal=Earth System Science Data|date=8 October 2010|volume=2|issue=2|pages=235–246|id={{ProQuest|845814331}}|doi=10.5194/essd-2-235-2010|bibcode=2010ESSD....2..235J}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> ಪರ್ವತದ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ದ ಕೆಳಮಟ್ಟ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನೊಗು ಮಸ್ತ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ತಾಪಮಾನೊಲು ದುಂಬೇ 0&nbsp;°C ಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಉಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಲು ಮುಂದುವರಿಂಡ ಅವು ಕರಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆದ ಜಲಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶೊಲು (ಪಾಲ್ಸಾ ಬುಕ್ಕೊ ಪೀಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಲು) ಏರಿಯಲ್ ಫೋಟೋಗ್ರಫಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ 1950 ಡ್ದ್ 50% ಮುಟ್ಟ ನೆಲತ ಐಸ್ ಕವಚೊಡು ಕಡಿಮೆ ಆಯಿನ ಮಟ್ಟೊಗು ತಲುಪುಂಡು.<ref name=":10"/><ref>{{Cite journal|last=Borge|first=Amund F.|last2=Westermann|first2=Sebastian|last3=Solheim|first3=Ingvild|last4=Etzelmüller|first4=Bernd|title=Strong degradation of palsas and peat plateaus in northern Norway during the last 60 years|journal=The Cryosphere|date=2 January 2017|volume=11|issue=1|pages=1–16|doi=10.5194/tc-11-1-2017|bibcode=2017TCry...11....1B}}</ref> ಉಂದು ಪರ್ಮಫ್ರಾಸ್ಟ್ ದ ಮಲ್ಲ ನಷ್ಟೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ದುಂಬು ಘನವಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ (ಒಂಜಿ ಧನಾತ್ಮಕ-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆ) ಉತ್ಸರ್ಜನೊನು ಹೆಚ್ಚಾವುಂಡು, ಆಂಡ ಇತ್ತೆ ಹಾಳಾವೊಂದುಂಡು. ನಾರ್ವೆಡ್ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ದ ಬಹುಪಾಲು ಜನವಸತಿ ಇಜ್ಜಂದಿನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ, ಅಯಿತ ಪರಿಣಾಮ ಸಮಾಜೊದ ಮಿತ್ತ್ ಸೀಮಿತವಾದುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಹಿಮಮಾನವೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಹಿಮನದಿ ಸವೆತ ನಾರ್ವೆದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ರೂಪೊ ಕೊರ್ರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದೆಡ್ದ್ ಅನೇಕ ಕಡಿಮೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಸ್ಥಿರ ಇಳಿಜಾರುಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟ್ರೊಮ್ಸೊದ ಈಶಾನ್ಯೊಡುಪ್ಪುನ ನಾರ್ಡ್ನೆಸ್ ಪರ್ವತ).<ref name=":10"/> ಈ ಇಳಿಜಾರುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪರ್ಮಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ವೈಫಲ್ಯ ರಸ್ತೆಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಊರುಲೆನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಮಲ್ಲ ಕಲ್ಲುಲು ಕಡಲತೀರೊಗು ಅತ್ತಂಡ ಕೆರೆಕುಲೆಡ್ ಬೂರ್ಂಡ, ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸುನಾಮಿಲೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು.<ref name=":10" /> ಇತ್ತೆದ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಡ್ದ್ ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಎಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಡ್ದ್ ಹಿಮ ಕರಗುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ ಭೂಗತ ಸುರಂಗೊಗು ಸೇರುಂಡು. ಉಂದು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಒಂಜಿ ಪರ್ವತೊದ ಒಳಗೆ ಇತ್ತಿನ ಜಾಗತಿಕ ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನ್ ನಾಶ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಾರಣ ಆಂಡ್.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Carrington |first=Damian |date=19 May 2017 |title=Arctic stronghold of world's seeds flooded after permafrost melts |url=https://www.theguardian.com/environment/2017/may/19/arctic-stronghold-of-worlds-seeds-flooded-after-permafrost-melts |work=The Guardian}}</ref> ಏರುನ ತಾಪಮಾನೊಡ್ದ್ ಪರ್ಮಾಫ್ರಾಸ್ಟ್ ಕರಗೊಂದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಅನಿಲ ಬುಕ್ಕೊ ಎಣ್ಣೆದ ಪೈಪ್ ಲೈನ್ ಲೆಡ್ ಬಿರುಕುಲು ರೂಪೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ನೆಲತ ಅಸ್ಥಿರತೆಡ್ದ್ ಕಟ್ಟಡೊಲು ಕ್ರಮೇಣ ಕುಸಿಪುಂಡು. ==== ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ರಿಟ್ರೀಟ್ ==== ನಾರ್ವೆದ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಮನದಿಲು ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅಲ್ಪ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಪರಿಮಾಣ ಸುಮಾರ್ 7,000 ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಬುಕ್ಕೊ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 36,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಉಂಡು. ಇಂದೆಕ್ ವಿರುದ್ಧವಾದ್, ನಾರ್ವೆದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಮಾನವೊಲು ಕೇವಲ 64 ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪರಿಮಾಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ 1,000 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊನು ಆವರಿಸವುಂಡು.<ref name=":5"/> ಗ್ರೀನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ್ ಬುಡ್ದು, ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ದ ಹಿಮಮಾನವೊಲು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಭೂಮಿದ ಐಸ್ ದ ಸುಮಾರ್ 11% ನ್ ಆವರಿಸವುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊದ ಏರಿಕೆಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನೊದ ಫ್ರೋಜನ್ ಸ್ವಭಾವೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಹಿಮದ ಮಹತ್ವದ ಕರಗುವಿಕೆ ಅನುಭವಿಸೊಂದುಂಡು.<ref name=":5" /> ನಾರ್ವೆಡ್, ಹಿಮನದಿಲೆನ ಪ್ರಮಾಣ ಬುಕ್ಕೊ ಐಸ್ ಶೀಟ್ ಲೆನ ದಪ್ಪ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿನ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊದ ಏರಿಕೆಗ್ ಕ್ರಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ದ ಕೊಡುಗೆನ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗ್ ಹಿಮಮಾನವೊಲೆನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲೆನ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆ – ಉಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Andreassen|first=Liss M.|last2=Elvehøy|first2=Hallgeir|last3=Kjøllmoen|first3=Bjarne|last4=Engeset|first4=Rune V.|last5=Haakensen|first5=Nils|date=1 August 2005|title=Glacier mass-balance and length variation in Norway|journal=Annals of Glaciology|volume=42|issue=1|pages=317–325|bibcode=2005AnGla..42..317A|doi=10.3189/172756405781812826}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Vaughan|first=David|date=2013|title=Observations of the Cryosphere|url=http://cci.esa.int/sites/default/files/content/docs/4_Vaughn_cryosphere04.pdf|journal=Working Group I Contribution to the IPCC Fifth Assessment Report|access-date=2025-04-29|archive-date=2019-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20190810085400/http://cci.esa.int/sites/default/files/content/docs/4_Vaughn_cryosphere04.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹಿಮಮಾನವೊಲು ಕರಗುನಗ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣೊಲೆನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುನ ಹಿಮದ ಬಿಳುಪುದ ಮೇಲ್ಮೈ ಕುಗ್ಗುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಕ್ ಬದಲಾದ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುನ ಕಪ್ಪು ಅತ್ತಂಡ ಕಪ್ಪು ಮೇಲ್ಮೈ ಬರ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸವುಂಡು, ಉಂದೆರ್ದ್ ಮುಂದೆ ಹಿಮ ಕರಗುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಏರುಂಡು. ನಾರ್ವೆದ ಹಿಮಮಾನವೊಲು, ೧೯೪೦ ಬುಕ್ಕೊ ೧೯೯೦ ದಶಕೊದ ನಡುಟು ಚಳಿಗಾಲೊದ ಹಿಮಪಾತೊದ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಗು ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಇತ್ತಿನವು, ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ಹಿಮಪಾತ ಕಮ್ಮಿ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಸಿಗೆದ ಉಷ್ಣಾಂಶೊದ ಏರಿಕೆಡ್ದ್ (ಮುಂದೆ ಕರಗುನ ಕಾರಣೊಡ್ದು) ಕುಗ್ಗುನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{Cite journal|last=Rasmussen|first=L.A.|last2=Andreassen|first2=L.M.|date=1 December 2005|title=Seasonal mass-balance gradients in Norway|journal=Journal of Glaciology|volume=51|issue=175|pages=601–606|bibcode=2005JGlac..51..601R|doi=10.3189/172756505781828990}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Nesje|first=Atle|last2=Bakke|first2=Jostein|last3=Dahl|first3=Svein Olaf|last4=Lie|first4=Øyvind|last5=Matthews|first5=John A.|date=1 January 2008|title=Norwegian mountain glaciers in the past, present and future|journal=Global and Planetary Change|series=Historical and Holocene glacier – climate variations|volume=60|issue=1–2|pages=10–27|bibcode=2008GPC....60...10N|doi=10.1016/j.gloplacha.2006.08.004}}</ref> ಉಂದು 21ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಅಂತ್ಯೊಗು ಬೇಸಿಗೆದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಕನಿಷ್ಠ 2.3 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಏರುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಲೆಗ್ ಕಾರಣವಾತ್ಂಡ್. ಫಲಿತಾಂಶವಾದ್, ನಾರ್ವೆದ ಹಿಮಮಾನವೊಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ 98% 2100 ಗ್ ಕಳೆವೊಂದಿಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಒಟ್ಟು ಹಿಮನದಿ ಪ್ರದೇಶ ಸುಮಾರ್ 34% ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಲಿ.<ref name=":7" /> ಉಂದು 21ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಉಳಿಯಿನ ಭಾಗೊಡು ಜಾಗತಿಕ ಹಿಮಮಾನವೊಲೆನ ಪರಿಮಾಣೊಡು ಭಾರಿ ಕುಸಿತೊನು ತೋಜಾವುಂಡು, ಉಂದು ಹಿಮಮಾನವೊಲೆನ ಸವೆತ ಬುಕ್ಕೊ ಭೂಮಿದ ಕುಸಿತದ ದರೊನು ಹೆಚ್ಚಾವುಂಡು.<ref name=":6"/> ==== ಮಳೆತ ನಮೂನೆಲು ==== ಬಲವಾದ್ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುದ ಗಾಳಿ ಸಾಗರೊಡ್ದ್ ತೇವಾಂಶೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಗಾಳಿನ್ ತೂಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ನಾರ್ವೆದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗೊಡು ಮಳೆ ಅತ್ತಂಡ ಹಿಮ ಆದ್ ಬೂರುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಈ ಮಳೆತ ಪ್ರಮಾಣ ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲು ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ 3500 ಎಂಎಂ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮಳೆ ಬರ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ಆಗ್ನೇಯ ನಾರ್ವೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಫಿನ್ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಿಡ್ಡಾ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿದ ಲೀವರ್ಡ್ ಬದಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಉಂದು 300 ಎಂಎಂ ಡ್ದ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು.<ref name=":2">{{Cite web |last=Environment |first=Ministry of the |date=13 January 2012 |title=NOU 2010: 10 Adapting to a changing climate |url=https://www.regjeringen.no/en/dokumenter/nou-2010-10-2/id668985/ |access-date=21 April 2017 |website=Government.no}}</ref><ref>{{Cite report|date=26 March 2010|title=Long-term climate trends of Finnmarksvidda, Northern-Norway|url=https://www.met.no/publikasjoner/met-report/met-report-2010/_/attachment/download/822ad8c7-a542-42a8-aa8e-d826a16b168a:0be8eef9ad5abde5a9085313a97c6033013e26a4/MET-report-06-2010.pdf}}</ref> 1961-1990 ದ ಅವಧಿಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿ ನಾರ್ವೆ 2100 ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 18% (ವ್ಯಾಪ್ತಿ 5-30%) ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆತ ಏರಿಕೆನ್ ಅನುಭವಿಸವುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಮಾದರಿ ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name=":8">{{Cite report|title=Climate development in North Norway and the Svalbard region during 1900–2100|date=8 May 2009}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |last=Sorteberg |first=Asgeir |last2=Anderson |first2=Marianne Skolem |date=2008 |title=Regional precipitation and temperature changes for Norway 2010 and 2025. Bjerknes Centre for Climate Research, Bergen, p.36. |url=http://folk.uib.no/gbsag/Publications/Sorteberg_Andersen_2008.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171113160628/http://folk.uib.no/gbsag/Publications/Sorteberg_Andersen_2008.pdf |archive-date=13 November 2017}}</ref> ಶರತ್ಕಾಲೊಡು (+23%) ಮಲ್ಲ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಈ ಸಮಯೊಡು ಮಳೆ ಏರುಂಡು, ಹಿಮದ ಬದಲ್ ಮಳೆ ಆದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಬೇಸ ಋತುಡು, ಕನಿಷ್ಠ 9% ಆನಗ (-3 ರ್ದ್ 17% ಮುಟ್ಟ), ಉಂದು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬಹುತೇಕ ಮಾತಾ ಮಳೆ ದುಂಬೇ ಮಳೆತ ರೂಪೊಡು ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name=":8" /><ref name=":9" /> ಮುನ್ಸೂಚನೆಲು ನಾರ್ವೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾತಾ ಋತುಲೆಡ್ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಬುಕ್ಕೊ ಮಳೆತ ಮೌಲ್ಯೊಲೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ದಿನೊಕುಲೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಉಂದು ವಿಶೇಷವಾದ್ ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಶರತ್ಕಾಲೊಡು ಗಮನಾರ್ಹವಾದುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಈ ಸಮಯೊಡು ಭಾರೀ ಮಳೆ ಬರ್ಪಿನ ದಿನೊಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ರಡ್ಡ್ ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಆಪುಂಡು.<ref name=":8" /> ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯೊಗು ಹಿಮಪಾತದ ಅವಧಿ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಂದಾಜಿಲು ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಪಶ್ಚಿಮ, ಮಧ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆದ ಕೆಳ ಎತ್ತರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಸುಮಾರ್ 2-3 ತಿಂಗೊಲುದ ಹಿಮಪಾತದ ಅವಧಿಡ್ ಇಳಿಕೆನ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್ (1961-1990 ದ ಅವಧಿ ಬುಕ್ಕೊ 2071-2100 ದ ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿನ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ).<ref>{{Cite journal|last=Vikhamar Schuler|first=Dagrun|last2=Beldring|first2=Stein|last3=Førland|first3=Eirik J.|last4=Roald|first4=Lars A.|last5=Skaugen|first5=Torill Engen|date=2006|title=Snow cover and snow water equivalent in Norway: -current conditions (1961-1990) and scenarios for the future (2071-2100)|url=http://www.uio.no/studier/emner/matnat/geofag/GEO4430/v07/undervisningsmateriale/met.no-report01_2006.pdf|journal=Norwegian Meteorological Institute}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಚಳಿಗಾಲದ ಋತು ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ, ಶರತ್ಕಾಲ ಬುಕ್ಕೊ ವಸಂತ ಋತುಡು ಹಿಮಪಾತ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಕರಾವಳಿಡ್ದ್ ಎತ್ತರ ಬುಕ್ಕೊ ದೂರ ಏರೊಂದಿಪ್ಪುನಗ, ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಹಿಮಪಾತದ ಇಳಿಕೆದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಕೆಲವು ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಹಿಮಪಾತ ಸ್ವಲ್ಪ ಏರುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Stranden|first=Heidi Bache|last2=Skaugen|first2=Thomas|date=2009|title=Trends in annual maximum snow water equivalent in South-Norway (1914 - 2008) Norwegian Water Resources & Energy Directorate (NVE), Oslo|url=http://arc.lib.montana.edu/snow-science/objects/issw-2009-0224-0228.pdf|journal=International Snow Science Workshop, Davos 2009, Proceedings.|archivedate=2021-10-23|access-date=2025-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023212329/https://arc.lib.montana.edu/snow-science/objects/issw-2009-0224-0228.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Skaugen|first=Thomas|last2=Stranden|first2=Heidi Bache|last3=Saloranta|first3=Tuomo|title=Trends in snow water equivalent in Norway (1931–2009)|journal=Hydrology Research|date=1 August 2012|volume=43|issue=4|pages=489–499|doi=10.2166/nh.2012.109}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Dyrrdal|first=Anita Verpe|last2=Saloranta|first2=Tuomo|last3=Skaugen|first3=Thomas|last4=Stranden|first4=Heidi Bache|title=Changes in snow depth in Norway during the period 1961–2010|journal=Hydrology Research|date=1 February 2013|volume=44|issue=1|pages=169–179|doi=10.2166/nh.2012.064}}</ref> ಕಳೆದ್ 40 ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ಇತ್ತೆದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಲು ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಮುಂದುವರಿಂಡ, ನಾರ್ವೆ ಒಂಜಿ ಶತಮಾನೊದ ಅವಧಿಡ್ 30% ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಬದಲಾವಣೆನ್ ಅನುಭವಿಸೊಲಿ. ಉಂದು ದುಂಬು ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕೊಡ್ದ್ 2-3 ಬಾರಿ ಜಾಸ್ತಿ.<ref name=":9"/> ==== ಗಾಳಿದ ವೇಗ ==== ೧೯೬೧ ಡ್ದ್ ೧೯೯೦ ಮುಟ್ಟದ ಅವಧಿನ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ೨೧೦೦ ಮುಟ್ಟದ ಅಂದಾಜಿಲು ಸರಾಸರಿ ಗಾಳಿದ ವೇಗೊಡು ಕಮ್ಮಿ ಅತ್ತಂಡ ಒವ್ವೆ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಲು ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.<ref name=":8"/> ಬದಲಾವಣೆಲು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬದಲಾವಣೆಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅವು ನಡಪುನ ಸಂದರ್ಭೊನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾದ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಬೀರುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು. ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಸಮುದ್ರೊಡು ಜಾಗತಿಕ ಗಾಳಿದ ವೇಗ 2-6% ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು, ಆಂಡ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್ ದ ದಕ್ಷಿಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಅದೇ ವೇಗ 2-4% ಏರುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Nikulin∗|first=Grigory|last2=Kjellstro¨M|first2=Erik|last3=Hansson|first3=Ulf|last4=Strandberg|first4=Gustav|last5=Ullerstig|first5=Anders|title=Evaluation and future projections of temperature, precipitation and wind extremes over Europe in an ensemble of regional climate simulations|journal=Tellus A: Dynamic Meteorology and Oceanography|date=January 2011|volume=63|issue=1|pages=41–55|doi=10.1111/j.1600-0870.2010.00466.x|bibcode=2011TellA..63...41N}}</ref> === ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ === ಜಗತ್ತ್ ದ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆನಲೆಕ ಅತ್ತ್, ನಾರ್ವೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊದ ಏರಿಕೆಡ್ದ್ ಏರ್ಲಾ ನಾಟಕೀಯ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಅನುಭವಿಸವುಜಿ, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕಡೆತ ಹಿಮಯುಗೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಭೂಮಿ ಏರುನ ಮುಂದುವರಿಸೊಂದುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಕಡಿಮೆ ಉಂಡು. ಕಡೆತ ಹಿಮಯುಗದ ಅಂತ್ಯೊಡು, ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆನ್ 3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದಪ್ಪೊದ ಐಸ್ ದ ಪದರೊ ಮುಚ್ಚಿದ್ಂಡ್. ಐಸ್ ಕರಗ್ನಗ, ಅಯಿತ ತೂಕ ಭೂಮಿದ ಉಚ್ಚುನ್ ಮ್ಯಾಂಟಲ್ ಗ್ ತಳ್ಳುನಗ ಭೂಮಿ ಪುನರ್ ಏರುನ ಸುರು ಆಂಡ್. ಐಸ್ ಕರಗಿನ ತಕ್ಷಣನೇ ಭೂಮಿದ ಎತ್ತರೊಡು ಮಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಲು ನಡತ್ಂಡ್, ಆಂಡಲಾ, ಉಂದು ಇನ್ನಗಲಾ 10,000 ವರ್ಸೊಗು ಏರುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು. ಅಧ್ಯಯನೊಲು ತೋಜಾವುನಂಚಿನ ನಾರ್ವೆ 2100 ಡ್ ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ 10 ಸೆಂ.ಮೀ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊದ ಏರಿಕೆನ್ ಅನುಭವಿಸೊಡು. ನಿಕುಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರಿಕೆನ್ ಅನುಭವಿಸೊಲಿ.<ref name=":5"/> ಮಾತಾ ಮಾಹಿತಿಡ್ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಐಪಿಸಿಸಿ ಈ ಶತಮಾನೊಡು ಸೆಂ.ಮೀ.ಡ್ 10-90% ಜಾಗತಿಕ ಏರಿಕೆನ್ ಯೋಜಿಸಾಯಿನವು. ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name=":6">{{Cite web |title=Fifth Assessment Report - Synthesis Report |url=https://www.ipcc.ch/report/ar5/syr/ |access-date=21 April 2017 |website=www.ipcc.ch}}</ref> 2009ಡ್ NOU ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಅಡಾಪ್ಟೇಶನ್ ಮಲ್ತಿನಂಚಿನ ಬೇತೆ ಅಧ್ಯಯನೊಲು, 2100ಡ್ ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಡ್ 40-95 ಸೆಂ.ಮೀ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊದ ಏರಿಕೆನ್ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಭೂಮಿದ ಎತ್ತರೊಗು ಸರಿಹೊಂದಿಸವೊಂಡುಂಡು. ಉಂದು ಕರಾವಳಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲೆಗ್ ಹಾನಿ ಮಲ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುಂಡು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಮಯೊಡು.<ref name=":5" /> === ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು === ==== ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಡುಲು ==== ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಡ್ ಕೃಷಿಗ್ ಸುಮಾರ್ 3% ಮಾತ್ರ ಭೂಮಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ಕಾಡುಲು ಸುಮಾರ್ 37% ನ್ ಆವರಿಸೊಂದುಂಡು. ಅವುಲು, ಸುಮಾರ್ 47% ಜಮಿನ್ ಮರತ ರೇಖೆಡ್ದ್ ಮಿತ್ತ್ ದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಉಂಡು ಅವು ಮರತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಜಿ.<ref name=":2"/> ಭವಿಷ್ಯದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಲು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಬೆಳೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಗ್ ಲಾಭ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಡ್ದ್ ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿ ಏರುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=":3">{{Cite journal|last=O'Brien|first=Karen|last2=Eriksen|first2=Siri|last3=Sygna|first3=Linda|last4=Naess|first4=Lars Otto|title=Questioning Complacency: Climate Change Impacts, Vulnerability, and Adaptation in Norway|url=https://archive.org/details/ambio_2006-03_35_2/page/50|journal=Ambio: A Journal of the Human Environment|date=March 2006|volume=35|issue=2|pages=50–56|doi=10.1579/0044-7447(2006)35[50:qccciv]2.0.co;2|pmid=16722249}}</ref> ಈ ಪರಿಣಾಮ ಕ್ರಮೇಣ ದಕ್ಷಿಣೊಡ್ದ್ ಉತ್ತರೊಗು ಏರುಂಡು. ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಡ್, ಈ ಬದಲಾವಣೆ 1961-1990 ದ ಅವಧಿಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ 2021-2050 ಡ್ 1-4 ವಾರೊಲೆನ ಏರಿಕೆದ ದರೊಟು ನಡಪುಂಡುಂದು ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Uleberg|first=Eivind|last2=Hanssen-Bauer|first2=Inger|last3=van Oort|first3=Bob|last4=Dalmannsdottir|first4=Sigridur|title=Impact of climate change on agriculture in Northern Norway and potential strategies for adaptation|journal=Climatic Change|date=January 2014|volume=122|issue=1–2|pages=27–39|doi=10.1007/s10584-013-0983-1|bibcode=2014ClCh..122...27U}}</ref> ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನವು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ, ಅತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಫೋರ್ಜ್ ಹುಲ್ಲುಲು, ತರಕಾರಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ ಬಳಕೆನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name=":4" /> ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಬುಲೆಯಿನ ಋತು ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷಿದ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಸಂಬಂಧ ರೇಖೀಯ ಅತ್ತ್.<ref name=":4"/> ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆನ್ ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪಂದೆ ಬೆಳವಣಿಗೆದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಪುನ ಕಾರಣ, ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಬುಲೆಯಿನ ಋತು ಇತ್ತೆಲಾ ಕಡಿಮೆ ಆಯಿನ ಫೋಟೋಪೀರಿಯಡ್ ಡ್ದ್ ಸೀಮಿತವಾದುಂಡು. ಅಂಚಾದ್, ಹಿಮದ ಅಪಾಯೊನು ತೂಂಡ, ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಶರತ್ಕಾಲ ಬುಕ್ಕೊ ಒಂಜಿ ಸುರುತ ವಸಂತ ಋತು ರಡ್ಡ್ ಲಾ ಅಗತ್ಯ. ಹಿಮರಹಿತ ಮಣ್ಣುಡ್ ಹಿಮಪಾತ ಫ್ರೋಜನ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ದಪ್ಪ ಪದರೊಲೆನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಋತುವಿನ ಸುರುತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಮಣ್ಣ್ ದ ಉಷ್ಣಾಂಶೊನು ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಶರತ್ಕಾಲೊಡು ಮಳೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ ಕೊಯ್ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷಿ ಕ್ರಮೊಕುಲು ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಡ್ದ್ ಉದ್ಭವ ಆಪಿನ ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಕೃಷಿ ಉದ್ಯಮ ದುಂಬೇ ನಿರ್ವಹಿಸೊಂದುಂಡು. ಅವುಲು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕೃಷಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ವಯಸ್ಸಾಯಿನಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಶಿಕ್ಷಣ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಜವನೆರ್ ನಗರೊಲೆಗ್ ವಲಸೆ ಪೋಪಿನವು.<ref name=":3"/><ref>{{Cite journal|last=Gaasland|first=Ivar|title=Agriculture versus fish – Norway in WTO|journal=Food Policy|date=August 2009|volume=34|issue=4|pages=393–397|doi=10.1016/j.foodpol.2009.02.005}}</ref> ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾರಣೊಗು, ಕೃಷಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಲೆಡ್ ಏತ್ ಕಡಿಮೆ ಆಂಡಲಾ ಬುಕ್ಕೊ ಕೃಷಿಡ್ದ್ ನಿಜವಾದ್ ಬರ್ಪಿನ ಆದಾಯೊಡು ಏರಿಕೆ ಆವಂದಿನವು ಸಮಸ್ಯೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಪುಂಡು..<ref name=":3" /> ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ತೋಜುನ ಪರಿಣಾಮ ಪಂಡ ಅರಣ್ಯೊಡು ಬದಲಾವಣೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಕೋನಿಫೆರಸ್ ಕಾಡುಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಆಪುಂಡು. ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊಡು ಬೆಚ್ಚ ಆಪಿನೆಡ್ದಾವರ ಅವು ಉತ್ತರೊಗು ಬುಕ್ಕೊ ಎಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರೊಗು ಪಗರುಂಡು. ಬರ್ಚ್ ಕಾಡುಲುಲಾ ಇಂಚಿನ ಒಂಜಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿನ್ ತೋಜಾವುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು. ಉಂದು ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಡ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಮಲ್ಲ ಏರಿಕೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಆಂಡ ಒಂಜಿ ಮರತ ಸಾಲು ಸುಮಾರ್ 300 ಮೀಟರ್ ಪರ್ವತದ ಇಳಿಜಾರುಗು ಏರುಂಡು.<ref name=":5">{{Cite web |title=New report: Climate Change in the Norwegian Arctic - Implications for life in the North |url=http://www.npolar.no/en/news/2011/2011-02-09-new-report-climate-change.html |access-date=21 April 2017 |website=Norwegian Polar Institute}}</ref> ==== ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ==== ನಾರ್ವೆದ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಕ್ರಮೇಣ ಬೆಚ್ಚ ಬುಕ್ಕೊ ಒದ್ದೆ ಆವೊಂದುಂಡು, ಆಂಡ ಈ ಬದಲಾವಣೆಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟೊಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.<ref name=":5"/> ಉಂದು ಬಹುತೇಕ ಮಾತಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ದುಂಬೇ ತೋಜುಂಡು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಲೆಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಭೂಮಿದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು, ಉಂದೆತ ಫಲವಾದ್ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ತ್ವರಿತ ವಲಸೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಸುರುತ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ, ಸಸ್ಯೊಲೆಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಾಣಿಲೆಡ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಮೊಳಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಾಗ ಉತ್ಪಾದನೆದ ಆರಂಭೊಡು ಬದಲಾವಣೆಲು ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name=":2"/> ಉಂದು ಕಾಡುಲೆಡ್ಲಾ ತೋಜುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬೆಚ್ಚ ಆನಗ ಮರಕುಲೆನ ಸಾಲು ಎಚ್ಚ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಉತ್ತರೊಗು ಬುಕ್ಕೊ ಮಿತ್ತ್ ಗ್ ಜಾತಿಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಆತ್ಂಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಕೋನಿಫೆರಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬರ್ಚ್ ಕಾಡುಲು.<ref name=":5" /> ಈ ಚಲನೆ ಉತ್ತರ ಬೋರಿಯಲ್ ಕಾಡುಲು ದೀರ್ಘಕಾಲೊಡು ಟಂಡ್ರಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಭೂಮಿಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಉತ್ತರ ನಾರ್ವೆಡ್, ಉಷ್ಣ ಒತ್ತಡ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಆವರೆ ಸಾಧ್ಯ ಇಜ್ಜಿ, ಆಂಡ ಎಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶೊಲು ರೋಗ ಕರೆತೊಂದು ಪೋಪಿನ ಕೀಟೊಲೆನ (ವಿಶೇಷವಾದ್ ಶೀತ ಉಷ್ಣಾಂಶೊಡು ನಿಯಂತ್ರಣೊಡು ಉಪ್ಪುನವು) ಬುಕ್ಕೊ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಾತಿಲೆನ ವಿಸ್ತರಣೆಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಲೆನ, ಜಾನುವಾರುಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾನವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಲೆನ ದುರ್ಬಲತೆನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name=":4"/><ref>{{Cite web |date=2013-11-19 |title=The Institute for Prospective Technological Studies |url=http://ipts.jrc.ec.europa.eu/publications/pub.cfm?id=2900 |access-date=21 April 2017 |website=ipts.jrc.ec.europa.eu |archive-date=2017-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317090058/http://ipts.jrc.ec.europa.eu/publications/pub.cfm?id=2900 |url-status=dead }}</ref> ಏರುನ ತಾಪಮಾನೊಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಾರ್ವೆದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು. ಸಮುದ್ರದ ಐಸ್ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದುಂಡು, ಐಸ್-ಅವಲಂಬಿತ ಜಾತಿಲೆಗ್ ದುಂಬು ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕೊಡ್ದ್ ವೇಗವಾದ್ ಬೆದರಿಕೆ ಆವೊಂದುಂಡು.<ref name=":6"/> ಸಮುದ್ರದ ಮಂಜುದ ನಷ್ಟ, ಸೂರ್ಯನ ಬೊಲ್ಪುದ ಹೀರಿಕೆದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್, ಉಷ್ಣಾಂಶ ತ್ವರಿತವಾದ್ ಏರುಂಡು.<ref name=":5"/> ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾತಿಲು ಸಮುದ್ರದ ಐಸ್ ನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಉಂದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯೊಗು ಹಾನಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಂಜುದ ಒಳಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಳಗ್ ಜೀವನ, ಸಮುದ್ರದ ಮಂಜು ಮುದ್ರೆಲೆಗ್ ಒದಗಾವುನ ಪಾಚಿಲು, ಮುದ್ರೆಲೆನ್ ಬೇಟೆ ಮಲ್ಪುನ ಧ್ರುವ ಕರಡಿಲು, ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವು ಜಾತಿದ ಪಕ್ಕಿಲು.<ref name=":5" /> ಏರುನ ತಾಪಮಾನೊಲು ಸಿಹಿನೀರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಲಭೂಮಿಲೆನ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು. ನಾರ್ವೆದ ಕರಾವಳಿ ನದಿಲೆಡ್ ತೋಜುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೀನ್ ಜಾತಿ ಆಯಿನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಲ್ಮನ್ ಗ್ ಎಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಮಿತಿ ಉಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಭವಿಷ್ಯೊಡು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಏರುಂಡ ಇತ್ತೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಮಟ್ಟೊನು ನಡಪಾಯೆರೆ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು. ಸುರುಟು, ಉಷ್ಣಾಂಶೊಡು ಏರಿಕೆ ಆಂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ಪಾದನೆಡ್ ಏರಿಕೆ ಆಪುಂಡು, ಆಂಡ ದೀರ್ಘಕಾಲೊಡು, ತಾಪಮಾನೊಡು ಏರಿಕೆದ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಮಹತ್ವದ ಕುಸಿತ ಆಪುಂಡು.<ref name=":5"/> ಇತ್ತೆದ ಕುಸಿತ ಮೀನುಲೆನ ಸರಾಸರಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಬುಕ್ಕೊ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಉದ್ದೊಡು ತೋಜುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Jonsson|first=Bror|last2=Jonsson|first2=Nina|title=Fecundity and water flow influence the dynamics of Atlantic salmon|journal=Ecology of Freshwater Fish|date=July 2017|volume=26|issue=3|pages=497–502|doi=10.1111/eff.12294|bibcode=2017EcoFF..26..497J}}</ref> ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರೊಡೊ ಡ್, ಪೆಲಾಜಿಕ್ ಮೀನುಲೆನ ಸಮೃದ್ಧಿಡ್ ಕುಸಿತ ಬುಕ್ಕೊ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣೊಲು, ಜೂಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ಸಮೃದ್ಧಿಡ್ ಸೌಮ್ಯ ಇಳಿಕೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಡ್ದ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಲ್ಮನ್ ದ ಗಾತ್ರೊಡು ಬದಲಾವಣೆಲು ಉಂಡು. ಉಂದು ಜೆನೆಟಿಕ್ ಅಸಹಜತೆಲು, ಮೇದೋಜ್ಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ ಕಾಯಿಲೆ (ಪಿಡಿ), ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಸಾಲ್ಮನ್ ರಕ್ತಹೀನತೆ ವೈರಸ್ (ಐಎಸ್ಎ) ಇಂಚಿನ ಕಾಯಿಲೆಲೆನ ಹರಡುವಿಕೆನ್ ಉತ್ತೇಜಿಸವುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Elliott|first=J.M.|title=The effects of temperature and ration size on the growth and energetics of salmonids in captivity|journal=Comparative Biochemistry and Physiology Part B: Comparative Biochemistry|date=January 1982|volume=73|issue=1|pages=81–91|doi=10.1016/0305-0491(82)90202-4}}</ref> ಅತ್ತಂದೆ, ಕೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ನದಿಲೆನ ಮೇಲ್ಮೈದ ನೀರ್ದ ಉಷ್ಣಾಂಶೊಲು ಮಸ್ತ್ ಏರುಂಡು, ಉಂದು ಬೇಸಿಗೆದ ಸ್ತರೀಕರಣದ ಅವಧಿನ್ ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಸೈನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಏರಾವುಂಡು.<ref name=":2"/> ಅತ್ತಂದೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಲ್ಮನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಚಾರ್ ರಡ್ಡ್ ಲಾ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಲೆನ್ ಅನುಭವಿಸಯೆರ್.<ref>{{Cite journal|last=Svenning|first=Martin-A.|last2=Sandem|first2=Kjetil|last3=Halvorsen|first3=Morten|last4=Kanstad-Hanssen|first4=Øyvind|last5=Falkegård|first5=Morten|last6=Borgstrøm|first6=Reidar|title=Change in relative abundance of Atlantic salmon and Arctic charr in Veidnes River, Northern Norway: a possible effect of climate change?|journal=Hydrobiologia|date=December 2016|volume=783|issue=1|pages=145–158|doi=10.1007/s10750-016-2690-1}}</ref> ರಡ್ಡ್ ಜಾತಿಲುಲಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ್ ಒಟ್ಟುಗು ಉಪ್ಪುನವು ಆಂಡಲಾ, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಚಾರ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಯಿತ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಕುಸಿತೊನು ತೂದುಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಪರಿಸರೊದ ಬದಲಾವಣೆಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಅನುಭವಿಸವುಂಡು. ಏರುನ ಸಾಗರದ ಉಷ್ಣಾಂಶೊಲು ಕಡಲ, ಮುಖ್ಯ ನದಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಅಂತರ ಉಬ್ಬರದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು. ಬೆಚ್ಚ ಸಾಗರೊದ ನೀರ್ ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೂಪ್ಲಾಂಕ್ಟನ್ ದ ಸಮೃದ್ಧಿನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ಬೇತೆ ಜಾತಿಲು ಈ ಏರಿಕೆ ಆಯಿನ ಆಹಾರ ಸರಬರಾಜುನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾತ್ ಇಜ್ಜಿ.<ref name=":5"/> ಈ ಬದಲಾವಣೆ ಬೆಚ್ಚ ನೀರ್ ನ್ ಆದ್ಯತೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಜಾತಿಲೆಗ್ ಲಾಭ ಕೊರ್ಪುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಲೆನ್ ಮಿತ್ತ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾರಣೊಗು, ವಾತಾವರಣೊಡು CO2 ಸಾಂದ್ರತೆಲು ಏರುನವು ಸಾಗರೊದ ಆಮ್ಲೀಕರಣೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ದುಂಬುದ ಶತಮಾನೊಡು 20 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷೊಡು ತೋಜಿಜಿ ಪನ್ಪಿನ ಮಟ್ಟೊಗು ಏರುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು.<ref name=":5" /> ನೀರ್ದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರೊನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುನವು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂನೊಟ್ಟುಗು ಕ್ಯಾಲ್ಕೇರಿಯಸ್ ಚಿಪ್ಪುಲೆನ್ ರೂಪಿಸವುನ ಜೀವಿಲೆಗ್ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು, ಉಂದು ಹವಳದ ಜಾತಿಲೆನ ಅಳಿವಿಗ್ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Albright|first=Rebecca|last2=Caldeira|first2=Lilian|last3=Hosfelt|first3=Jessica|last4=Kwiatkowski|first4=Lester|last5=Maclaren|first5=Jana K.|last6=Mason|first6=Benjamin M.|last7=Nebuchina|first7=Yana|last8=Ninokawa|first8=Aaron|last9=Pongratz|first9=Julia|title=Reversal of ocean acidification enhances net coral reef calcification|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-03-17_531_7594/page/362|journal=Nature|date=March 2016|volume=531|issue=7594|pages=362–365|doi=10.1038/nature17155|pmid=26909578|bibcode=2016Natur.531..362A}}</ref><ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Manzello |first=Derek P. |title=Coral Reefs of the Eastern Tropical Pacific |last2=Eakin |first2=C. Mark |last3=Glynn |first3=Peter W. |date=1 January 2017 |publisher=Springer Netherlands |isbn=9789401774987 |editor-last=Glynn |editor-first=Peter W. |series=Coral Reefs of the World |pages=517–533 |doi=10.1007/978-94-017-7499-4_18 |editor-last2=Manzello |editor-first2=Derek P. |editor-last3=Enochs |editor-first3=Ian C.}}</ref> ==== ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ====   ಭೂಮಿದ ಉತ್ತರ ಧ್ರುವೊದ ಮಿತ್ತ್ ದ ಐಸ್ ಶೀಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಡ್ ಬೇಸಿಗೆದ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟೊಗು ಬುಕ್ಕೊ ಫೆಬ್ರವರಿದ ಕಡೆಟ್ ಅತ್ತಂಡ ಮಾರ್ಚ್ ದ ಸುರುಟು ಚಳಿಗಾಲೊದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ೧೯೭೯ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಉಪಗ್ರಹೊಲೆನ ಅವಲೋಕನೊಲು ಬೇಸ ಋತುಡು ಉಪ್ಪುನ ಐಸ್ ದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್; ಕಳೆದ್ ದಶಕೊಡು ಈ ಕುಸಿತ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ ಆತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ, ನಾಸಾ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿಮ ಬುಕ್ಕೊ ಐಸ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ದ ವಿಜ್ಞಾನಿಲು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಐಸ್ ಬದಲಾವೊಂದುಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ರೀತಿನ್ ವಿವರಿಸಯೆರ್: ಬೇಸಿಗೆದ ಕರಗುನ ಋತು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ ಉದ್ದ ಆವೊಂದುಂಡು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು.]] ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಡ್ದ್ ವೇಗವಾದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆವೊಂದುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಭೂಮಿದ ಸರಾಸರಿ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಸಾಗರೊದ ಉಷ್ಣಾಂಶೊಡ್ದ್ ಎಚ್ಚ ಆತ್ಂಡ್. ಅಧ್ಯಯನೊಲು ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಎಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು, 3 ಬುಕ್ಕೊ 12 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ನಡುಟು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಉಂಡು.<ref name=":6"/> ಕಳೆದ್ ರಡ್ಡ್ ದಶಕೊಡು, ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಐಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ವಸಂತ ಹಿಮ ಕವಚ ಕಳೆದ್ 1,450 ವರ್ಷೊಡು ತೋಜಿಜಿನ ದರೊಟು ಕುಸಿತೊನು ಮುಂದುವರಿಸೊಂದುಂಡು.<ref name=":6" /> ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನೊಲು ಏರುನಗ, ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಯುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು. ೧೯೭೯-೨೦೧೨ ದ ಅವಧಿಡ್, ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರದ ಹಿಮದ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರತಿ ದಶಕೊಗು ೩.೫ ರ್ದ್ ೪.೧% ಮುಟ್ಟ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್ (ಪ್ರತಿ ದಶಕೊಗು ೦.೪೫ ರ್ದ್ ೦.೫೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.). ಬೇಸಿಗೆದ ಸಮುದ್ರದ ಹಿಮದ ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಇಳಿಕೆ ಈ ದರೊನು ದಶಕೊಗು 9.4 ರ್ದ್ 13.6% ಮುಟ್ಟ ತೂಪುಂಡು (ದಶಕೊಗು 0.73 ರ್ದ್ 1.07 ಮಿಲಿಯನ್ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್); ಅಂಚಾದ್, ಈ ಇಳಿಕೆ ಬೇಸಿಗೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ವೇಗೊಡು ನಡಪುಂಡು (ಚಿತ್ರ ೩). ಅತ್ತಂದೆ, ಐಪಿಸಿಸಿದ 5ನೇ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ವರದಿ 1900 ಬುಕ್ಕೊ 2100 ನಡುಟು ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಜುಲೈ-ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ (ಬೇಸಿಗೆ) ಸರಾಸರಿ ಸಮುದ್ರ ಮಂಜುದ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ನಿರಂತರ ಇಳಿಕೆನ್ ವಿವರಿಸವುಂಡು.<ref name=":6"/> ಬಹು-ಮಾದರಿ ಸರಾಸರಿಲೆನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ದ್, 21ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೆಟ್ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಮಂಜುದ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಇಳಿಕೆನ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇಳಿಕೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಡ್ 43% ಡ್ದ್ 94% ಮುಟ್ಟ ಬುಕ್ಕೊ ಫೆಬ್ರವರಿಡ್ 8% ಡ್ದ್ 34% ಮುಟ್ಟ ಉಪ್ಪೊಲಿ. ಅಂಚ, ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊನು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯೊನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾದ್, 21ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಅಂತ್ಯೊಗು ಅತ್ತಂದೆ ಮಧ್ಯ ಶತಮಾನೊದ ದುಂಬು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಡ್ ಬಹುತೇಕ ಐಸ್ ಮುಕ್ತ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಾಗರೊನು ತೂಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ೧೯೭೯ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಹಿಮದ ನಷ್ಟೊಡು ಮಾನವಜನ್ಯ ಕಾರಣೊಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂದಿತ್ತೆ.<ref name=":6"/> ಭೂಮಿದ ಉಷ್ಣಾಂಶೊನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನಗ ಸಮುದ್ರದ ಮಂಜಲ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸವುಂಡು, ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿಕ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ವಿಚಾರೊಲು ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವೊದವು. ಸಮುದ್ರದ ಹಿಮ ಅಯಿತ ಆಲ್ಬೆಡೊ (ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಶಕ್ತಿ)ದ ಮೂಲಕ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣೊಲೆನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುನಗ, ಉಂದು ತ್ವರಿತ ಬೆಚ್ಚ ಆಪಿನೆನ್ ತಡೆಪುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಸಮುದ್ರದ ಐಸ್ ಕಮ್ಮಿ ಆನಗ, ಸಾಗರ ಈ ಉಷ್ಣೊನು ಆಳೊಗು ಹೀರೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು, ಉಂದೆಡ್ದ್ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಏರುಂಡು, ಒಂಜಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಲೂಪ್ ನ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಸಮುದ್ರದ ಐಸ್ ನ್ ಅವಲಂಬಿಸಾಯಿನ ಪ್ರಾಣಿಲೆಗ್ ನಷ್ಟೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಧ್ರುವ ಕರಡಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವು ಸೀಲ್ ಜಾತಿಲು. == ಜನಕುಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಪರಿಣಾಮ == === ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮೊಲು === ==== ಕೃಷಿ ==== ಬೆಚ್ಚ ವಾತಾವರಣ ನಾರ್ವೆದ ಕೃಷಿಗ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಡು ಉಪಯುಕ್ತ ಆವೊಲಿ, ಆಂಡ ಉಂದೆಟ್ ಕೆಲವು ಅನನುಕೂಲೊಲುಲಾ ಉಂಡು. ಬೆಚ್ಚ ಆಪಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಸೌಮ್ಯ ವಾತಾವರಣೊದ ಪರಿಣಾಮವಾದ್, ಪೊಸ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಲೆನ್ ಬುಳೆಪಾವುನ ಅವಕಾಶ ತೆರೆದು ಬರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ವರ್ಷೊಗು ರಡ್ಡ್ ಸರ್ತಿ ಕೊಯ್ಲು ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಏರುಂಡು. ಆಂಡ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆಪುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಇತ್ತೆದಲೆಕನೆ ಮಳೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಹವಾಮಾನ ಗುಣಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಬದಲಾವಣೆಲು ಉಂಡು. ಒಣಸ್ ದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಹಿಮ ಕರಗುನ ಕಾರಣ ಬೆಳೆ ಬೇಗ ಒಣಸ್ ಆಪುಂಡು, ಆಂಡ ಆರ್ದ್ರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಳೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆಂಡ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ರೋಗೊಲು ಬೆಳೆಕ್ಲೆಗ್ ಹಾನಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು. ==== ಅರಣ್ಯ ==== ನಾರ್ವೆಡ್ ಉತ್ಪಾದಕ ಅರಣ್ಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಡ್ದ್ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ ಏರುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು, ಆಂಡ ತೊಂದರೆಲು ಇಜ್ಜಿ. ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲೊಲು ಮರಕುಲೆನ ಪ್ರತಿರೋಧೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಹಿಮ ಸಹಿಷ್ಣುತೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಸೌಮ್ಯ ಚಳಿಗಾಲೊಡು ಫ್ರೀಜ್-ಥಾವ್ ಚಕ್ರೊಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಮರಕುಲೆಗ್ ಹಾನಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಪೊಸ ಕೀಟೊಲು ಉತ್ತರೊಗು ತ್ವರಿತವಾದ್ ಪೋನಗ ಕೀಟೊಲೆನ ಆಕ್ರಮಣೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾಯಿಲೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು. ಎಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶೊಡ್ದ್, ಕೀಟೊಲು ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಡ್ ಒಂಜಿ ತರೆಮರೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಡು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಬಾರ್ಕ್ ಬೀಟಲ್ ಬೇಸಿಗೆಡ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೋಂಕುದೊಟ್ಟುಗು ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಮರಕುಲೆನ್ ಹಾನಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. === ಸಾಮಾಜಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಿಣಾಮೊಲು === ಸಾಮಿ ಜನಕುಲು ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಹಿಮಸಾರದ ಹಿಂಡುಲೆನ್ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮುಂದುವರಿಯುನಗ, ಸಾಮಿಡ್ ಚಳಿಗಾಲ ದಿನೊಟು ಕಮ್ಮಿ ಗಮನೊಗು ಬರ್ಪುಂಡು. ಏರುನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ನೆಲಟ್ ಐಸಿಂಗ್ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಜಿಂಕೆಲೆಗ್ ಆಹಾರ ಲಭ್ಯ ಆಪುಜಿ. ಪ್ರದೇಶದ ಬಳಕೆದ ಬಗ್ಗೆ ಘರ್ಷಣೆಲು ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಹಿಮಸಾರಂಗೊಲೆನ್ ಪೊಸ ಮೇಯಿಸುವ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಲ್ಪುನವು ಕಷ್ಟ. ಕೆರೆಕುಲು ಬುಕ್ಕೊ ನದಿಲೆಗ್ ಸರಿಯಾಯಿನ ವಾತಾಯನದ ಕೊರತೆಡ್ದ್, ಚಳಿಗಾಲದ ಸುರುತ ಭಾಗೊಡು ನಿಶ್ಚಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಹಿಮಸಾರಸೊಲು ಬೇಸಿಗೆದ ಮೇಯಿಸುವ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಗ್ ವಲಸೆ ಪೋಪಿನವು ಈರ್ದ್ಂಚಿ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಉಂಟು ಮಲ್ಪುಂಡು. ಏರಿಕೆದ ತಾಪಮಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ದ್ರತೆ ಕೀಟೊಲೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪರೋಪಜೀವಿಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು ಅವು ಹಿಮಸಾರಂಗೊಲೆನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನೊಲು ಹಿಮಸಾರಂಗದ ಹಿಂಡುದ ಮಿತ್ತ್ ಕೆಲವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಬೀರುಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬೇಸಿಗೆದ ಮೇಯಿಸುವ ಅವಧಿಡ್ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಹಾರ ಲಭ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾವೊಲಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಬೇಸಿಗೆದ ಮೇಯಿಸುವ ಅವಧಿನ್ ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಸುರುತ ಭಾಗೊಗು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ಪೊಲಿ.{{Fact|date=July 2022}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2022)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> == ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ == === ನೀತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಾನೂನುಲು === ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆದ ಪ್ರಯಾಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆ ವರದಿ ೨೦೧೫ (ದ್ವಿವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ) ಪ್ರಕಾರ, ನಾರ್ವೆ ವಾಯು ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಡು ೯/೧೪೧, ರೈಲ್ವೆ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊದ ಗುಣಮಟ್ಟೊಡು ೩೫/೧೪೧, ಭೂಮಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂದರ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಡು ೫೬/೧೪೧, ಬುಕ್ಕೊ ರಸ್ತೆ ಗುಣಮಟ್ಟೊಡು ೭೪/೧೪೧ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಂಡು.<ref>{{Cite report|last1=Crotti|first1=Roberto|last2=Misrahi|first2=Tiffany|date=2015|title=The Travel & Tourism Competitiveness Report 2015|url=http://www3.weforum.org/docs/TT15/WEF_Global_Travel&Tourism_Report_2015.pdf}}</ref> ನಾರ್ವೆ ಉತ್ಸರ್ಜನ ಮುಕ್ತ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಸಾಧಿಸೆರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಲೆನ್ ದೀತ್ಂಡ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆ (ಎನ್ ಟಿ ಪಿ) ಸರಕು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ ಸಾರಿಗೆಡ್ದ್ 1/3 ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ನಿಗದಿ ಮಲ್ತ್ ಂಡ್.<ref name=":17"/> ೨೦೨೫ ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಮಾತಾ ಪೊಸ ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ ಲು, ಬಸ್ ಲು ಬುಕ್ಕೊ ಲೈಟ್ ಕಮರ್ಷಿಯಲ್ ವಾಹನೊಲು ಶೂನ್ಯ-ಉತ್ಸರ್ಜನ ಆವೊಡು. ೨೦೩೦ ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಪೊಸ ಭಾರೀ ವ್ಯಾನ್ ಲು, ಶೇಕಡಾ ೭೫ ಶೇಕಡಾ ಪೊಸ ದೂರದ ಬಸ್ಸುಲು ಬುಕ್ಕೊ ೫೦ ಶೇಕಡಾ ಪೊಸ ಟ್ರಕ್ ಲು ಶೂನ್ಯ ಉತ್ಸರ್ಜನೊನು ಸಾಧಿಸೊಡು ಪನ್ಪಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಉಂಡು. ಅಂಚನೆ, ೨೦೩೦ ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಸಣ್ಣ ಸಮುದ್ರೊಡು ನಡಪುನ ಮಾತಾ ನೌಕೆಲೆಡ್ ೪೦% ನೌಕೆಲು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಅತ್ತಂಡ ಶೂನ್ಯ-ಉತ್ಸರ್ಜನ ಅತ್ತಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಉಪ್ಪೊಡು. ೨೦೩೦ ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಜೈವಿಕ ಇಂಧನೊಲು ವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ ೧.೭ ಬಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಲೆನ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, GHG ಲೆಡ್ ಮಾತ್ರ ~೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO ಸಮಾನೊದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಡಿಮೆನ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ೨೦೩೦ ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲೆನ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ನಿರ್ವಹಣೆಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಸಾಧನೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಲೆಡ್ದ್ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊನು ೪೦% ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುನ ಗುರಿ ಉಂಡು. ==== ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಟೋರೇಜ್ (ಸಿಸಿಎಸ್) ==== ಇತ್ತೆ, ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ (ಸಿಸಿಎಸ್) ನೀತಿದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಪಂಡ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುನ ಬುಕ್ಕೊ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್ ಗುರುತಿಸವುನವು. ಅತ್ತಂದೆ, 2020 ಡ್ದ್ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಜಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಘಟಕೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಕುಲು ಗುರಿ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.<ref name=":1">{{Cite web |last=Energy |first=Ministry of Petroleum and |date=13 July 2016 |title=Good potential for succeeding with CCS in Norway |url=https://www.regjeringen.no/en/aktuelt/good-potential-for-succeeding-with-ccs-in-norway/id2506973/. |access-date=21 April 2017 |website=Government.no}}</ref> ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಬುಕ್ಕೊ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯ (ಒಟ್ಟಾರೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ), ಗ್ಯಾಸ್ನೋವಾ ಎಸ್ ಎಫ್ (ಯೋಜನೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡುವಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸೆರೆಹಿಡಿಯೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗ್ ಜವಾಬ್ದಾರ), ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ಯಾಸ್ಕೊ ಎಎಸ್ (ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗ) ಮಲ್ತಿನ ಇತ್ತೆದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಅಧ್ಯಯನೊಡು, ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಬನ್ ಸೆರೆಹಿಡಿಯೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (ಸಿಸಿಎಸ್) ಯೋಜನೆಲೆಗ್ ಮೂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಯೆರ್. ಅವು ಬ್ರೆವಿಕ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ನಾರ್ಸೆಮ್ ಎಎಸ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಹರೋಯ್ಸ್, ಪೊರ್ಸ್ಗ್ರುನ್ ಡ್ ಯಾರಾ ನಾರ್ಜ್ ಎಎಸ್ ಅಮೋನಿಯ ಪ್ಲಾಂಟ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ಲೆಮೆಟ್ಸ್ರುಡ್ ಡ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಚೇತರಿಕೆ ಪ್ಲಾಂಟ್ (ಒಸ್ಲೋ ಮೂಲದ ತ್ಯಾಜ್ಯ-ಶಕ್ತಿ ಕಂಪೆನಿ) ನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು.<ref name=":1"/> ಆಂಡಲಾ, ಸ್ಟಾಟೊಯಿಲ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ಯಾಸ್ನೋವಾ CO2 ಸಂಗ್ರಹೊಗು ನೌಕೆಡ್ ಪ್ರವೇಶೊಡು ಒಂಜಿ ಕಡಲತೀರೊದ ಸೌಲಭ್ಯೊನು ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಮಿಯಾಹಿಯಾಗ್ ಒಂಜಿ ಪೈಪ್ ಲೈನ್ ಮಾರ್ಗೊನು ಎಡ್ಡೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್. ಅಕ್ಲೆನ ಹೇಳಿಕೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂಚನೆ ಒಂಜಿ ಕಾರಣಕಾರಿ ಸರಪಳಿಗ್ ಯೋಜನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಡವಾಳೊದ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ ಸುಮಾರ್ 7.2 ರ್ದ್ 12.6 ಬಿಲಿಯನ್ ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಕ್ರೋನರ್ (ಸುಮಾರ್ US$852 ರ್ದ್ $1492 ಮಿಲಿಯನ್) ಆವೊಲಿ, ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಅಂದಾಜಿಡ್ +/- 40% ಅತ್ತಂದೆ ಅಯಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆದ ಮಟ್ಟ ಉಪ್ಪೊಲಿ. ಈ ಕಾರಣೊಗು, ಈ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಯೋಜನೆನ್ 2022 ಡ್ದ್ ದುಂಬು ಜಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಜ್ಜಿ. ೨೦೧೭ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್ ಡ್, ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರ ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ (ಸಿಸಿಎಸ್) ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಜಾಸ್ತಿ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪುನ ಆಸೆನ್ ತೋಜಾಂಡ್. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಗರದ ಆಮ್ಲೀಕರಣದ ಮಿತ್ತ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಲೆಡ್ದ್ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊದ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಹಾರ ಪಂಡ ಸಿ.ಸಿ.ಎಸ್. ಆಂಡ ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಡ್ ಬಹುತೇಕ ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿನ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊಡು ನಾರ್ವೆನ್ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವುನವು ಒಂತೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಯಿನವು. ಉಂದೆನ್ ವಿವರಿಸೆರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣೊಲು ಉಂಡು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Meadowcroft |first=James |title=Caching the Carbon |last2=Langhelle |first2=Oluf |publisher=Edward Elgar Publishing |year=2009}}</ref> ಮಲ್ಲ ಕಡಲತೀರೊದ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲ ಉದ್ಯಮೊದ ಪಿರವುಡು, ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು ಏರುನೆಡ್ದಾವರ, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜೊಡ್ದ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಾಯಿನ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಆವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಒತ್ತಡ ಉಂಡು. ಉಂದು ಹವಾಮಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಶಕ್ತಿ ನೀತಿ ಗುರಿಲೆನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಉದ್ಯಮದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆದ ನಡುಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಸಂಘರ್ಷೊನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ೧೯೯೭ ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೦೫ ನಡುಟು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರೊಲೆನ್ ಪರಿಚಯಿಸವುನ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ತ್ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ ನಡತ್ಂಡ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ದೇಶ ಇತ್ತೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ-ಉತ್ಸರ್ಜನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್. ಈ ಚರ್ಚೆಲೆನ ನಡುಟು ಉದಿತ್ ಬತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷೊನು ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪರೆ, ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (ಸಿಸಿಎಸ್) ನ್ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಪರಿಹಾರ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಯೆರ್. ಸಿ.ಸಿ.ಎಸ್. ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರೊಡು ಸ್ಲೀಪ್ನರ್ ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲೊಡ್ದ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ನ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಸೆರೆಹಿಡಿಯೆರೆ ಸ್ಟಾಟೊಯಿಲ್ ನ ಸುರುತ ಪೈಲಟ್ ಯೋಜನೆ ಉಂದೆಕ್ ಒಂಜಿ ಉದಾರ್ಮೆ. ==== ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ==== ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಒಪ್ಪಂದೊಲೆಗ್ ನಾರ್ವೆದ ಮುಂದುವರಿಕೆದ ಬದ್ಧತೆಲೆನ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನಾರ್ವೆ ಮೇ ೩೦, ೨೦೦೨ಡ್ ಕ್ಯೋಟೋ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ (ಸಿಪಿ೧) ನ್ ಅನುಮೋದಿಸಯೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೬, ೨೦೦೫ಡ್ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಜಾರಿಗ್ ಬನ್ನಗ ಒಂಜಿ ಪಕ್ಷ ಆಂಡ್. ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾರಣೊಗು, ಜೂನ್ ೧೨, ೨೦೧೪ಡ್ ದೋಹಾ ತಿದ್ದುಪಡಿಲೆನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ಯೋಟೋ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ದ ರಡ್ಡನೆ ಅವಧಿನ್ (ಸಿಪಿ೨) ಅನುಮೋದಿಸಯೆರ್. ಜನವರಿ ೨೫ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಕೋಪನ್ ಹ್ಯಾಗನ್ ಒಪ್ಪಂದೊಡು, ನಾರ್ವೆ ೨೦ ಜೂನ್ ೨೦೧೬ ಡ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದೊನು ಅನುಮೋದಿಸಾಯಿನ ಸುರುತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನ ದೇಶ ಆಂಡ್, ೧೯೯೦ ದ ಮಟ್ಟೊಗು ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ೨೦೩೦ ಡ್ದ್ ೪೦% ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುರಿ ಉಂಡು.<ref name="Tracker">{{Cite web |title=Norway - Climate Action Tracker |url=http://climateactiontracker.org/countries/norway.html |access-date=1 May 2017 |website=ClimateActionTracker.org}}</ref>]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ನೀತಿಲೆನ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರ ಸಕ್ರಿಯವಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಂಡು. ನಾರ್ವೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಮಾತುಕತೆಲೆಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಬದ್ಧತೆನ್ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಾಯಿನವು, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆನ್ ಪೂರ್ವ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಟ್ಟೊಲೆಡ್ದ್ 2 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಡ್ದ್ ಕೆಳಗ್ ಸೀಮಿತ ಮಲ್ಪುನ ಗುರಿನ್ ಮೂಲರೇಖೆ ಆದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತ್ ದ್. ಆಂಡಲಾ, ಈ ಮಾತಾ ಪ್ರಯತ್ನೊಲೆನ ನಡುಟು, ನಾರ್ವೆ ಇತ್ತೆಲಾ ಕಾರ್ಬನ್ ರಫ್ತು ಮಲ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದುಂಡು, ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬುಕ್ಕೊ ವ್ಯಾಪಾರೊಡ್ದ್, ತಲಾ ಕಾರ್ಬನ್ ರಫ್ತು ದರೊ ಜಗತ್ತ್ ದ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ಐನ್ ಬಾರಿ ಎಚ್ಚ ಉಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Davis|first=S. J.|last2=Peters|first2=G. P.|last3=Caldeira|first3=K.|title=The supply chain of {{CO2}} emissions|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|date=17 October 2011|volume=108|issue=45|pages=18554–18559|doi=10.1073/pnas.1107409108|pmid=22006314|pmc=3215011|bibcode=2011PNAS..10818554D}}</ref> ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗ್ ನಾರ್ವೆದ ಕೊಡುಗೆ ಅಯಿತ ದೇಶೀಯ ಬಳಕೆಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆಡ್ದ್ ಮಸ್ತ್ ಮಲ್ಲ. ೧೯೯೨ಡ್, ಜಗತ್ತ್ ದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೊಲು ಸುರುತ ಸರ್ತಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಆನ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೆಂಜ್ (ಯುಎನ್ಎಫ್ಸಿಸಿಸಿ) ಗ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್, ಉಂದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಗಂಭೀರತೆನ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡ ಈ ಸಮಯೊಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲು ನಿರಂತರವಾದ್ ಏರುನವು ನಮ ತೂವೊಲಿ.<ref>{{Cite journal|last=Raupach|first=Michael R.|last2=Marland|first2=Gregg|last3=Ciais|first3=Philippe|last4=Le Quéré|first4=Corinne|last5=Canadell|first5=Josep G.|last6=Klepper|first6=Gernot|last7=Field|first7=Christopher B.|title=Global and regional drivers of accelerating {{CO2}} emissions|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2007-06-12_104_24/page/10288|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|date=12 June 2007|volume=104|issue=24|pages=10288–10293|doi=10.1073/pnas.0700609104|pmc=1876160|pmid=17519334|bibcode=2007PNAS..10410288R}}</ref> ==== ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಆಪುಂಡು ==== ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯, ೨೦೦೭ಡ್, ಪ್ರಧಾನಿ ಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟೋಲ್ಟೆನ್ಬರ್ಗ್ ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಡ್ ನಾರ್ವೆ ೨೦೧೨ ಡ್ದ್ ಕ್ಯೋಟೋ ಬದ್ಧತೆಡ್ದ್ ೧೦% ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊನು ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಶ್ರೀಮಂತ ದೇಶೊಲು ಅದೇ ಮಾರ್ಗನ್ ಅನುಸರಿಸೊಡು.<ref>{{Cite web |date=19 April 2007 |title=Speech to the congress of the Labour Party |url=http://www.regjeringen.no/en/dep/smk/primeminister/Prime-Minister-Jens-Stoltenberg/Speeches-and-Articles/2007/Speech-to-the-congress-of-the-Labour-Par.html?id=463749 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120191323/https://www.regjeringen.no/no/dokumentarkiv/stoltenberg-ii/smk/taler-og-artikler/2007/det-norske-arbeiderpartis-61-ordinare-la/id463749/ |archive-date=20 November 2021 |access-date=9 February 2012 |publisher=regjeringen.no}}</ref> ಈ ಕಾರ್ಬನ್ ತಟಸ್ಥತೆನ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಆಫ್ಸೆಟಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಭಾಗಶಃ ಸಾಧಿಸೆರೆ ಯೋಜಿಸವೊಂಡುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಗ್ರೀನ್ ಪೀಸ್ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವೊನು ಟೀಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದೆತ ಕಾರಣೊಗು ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲ ರಫ್ತುಡ್ದ್ ಉಂಡಾಪುನ 500 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಗು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ದೆತೊನೊಡಾಪುಂಡು.<ref>{{Cite web |date=4 December 2011 |title=Science News &#124; Technology News - ABC News |url=https://abcnews.go.com/Technology/story?id=3057439&page=2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629123047/https://abcnews.go.com/Technology/story?id=3057439&page=2 |archive-date=29 June 2011 |access-date=9 February 2012 |publisher=Abcnews.go.com}}</ref> ನಾರ್ವೆಗ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಲೆನ್ ಖರೀದಿ ಮಲ್ಪುನವು ಸೂಕ್ತ ಅತ್ತ್ ಪಂದ್ ವಿಶ್ವ ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿಧಿ ನಂಬುಂಡು. "ನಾರ್ವೆ ವಿದೇಶೊಡು ಹವಾಮಾನ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲೆನ್ ಕೊಂಡುಕೊನುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಚೀನಾ ಅವೆನ್ ಒಂಜಿ ಕೊರ್ತಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುನವು ಒಂಜಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಾಹಸ" ಪಂಡ್ದ್ ಅಯಿಟ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="norwaypost.no2">[https://web.archive.org/web/20070929092923/http://www.norwaypost.no/cgi-bin/norwaypost/imaker?id=71002] {{Webarchive|date=29 September 2007}}</ref> ನಾರ್ವೆದ ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆ ಬೆಲ್ಲೋನಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ದ ಪ್ರಕಾರ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ ವಿರೋಧಿ ಸದಸ್ಯೆರೆನ ಒತ್ತಡೊಡ್ದ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರೊಗು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸೊಡಾಪುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊ ಈ ಘೋಷಣೆನ್ "ಅರ್ಥರಹಿತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊಲು" ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಯೆರ್..<ref name="norwaypost.no2" /> ಜನವರಿ ೨೦೦೮ಡ್, ನಾರ್ವೆ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೩೦ ಡ್ದ್ ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಆಯೆರೆ ಒಂಜಿ ಗುರಿನ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ದೇಶೀಯವಾದ್ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪುನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಂದಿನವು; ಈ ಗುರಿ ಬೇತೆ ದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಆಫ್ಸೆಟ್ ಲೆನ್ ಖರೀದಿ ಮಲ್ಪುನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನೊಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನೀತಿನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತಿನ ನಡುಟು, ನಾರ್ವೆದ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬೇತೆ ಕ್ರಮೊಕುಲು ಮಸ್ತ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆದಿಜ್ಜಿ.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Rosenthal |first=Elisabeth |date=22 March 2008 |title=Lofty Pledge to Cut Emissions Comes With Caveat in Norway - New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/03/22/world/europe/22norway.html?pagewanted=print |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130618145947/http://www.nytimes.com/2008/03/22/world/europe/22norway.html?pagewanted=print |archive-date=18 June 2013 |access-date=9 February 2012 |work=[[The New York Times]] |location=Norway}}</ref> ನಾರ್ವೆ 2050 ಡ್ದ್ ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಆಯೆರೆ ತನ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಗುರಿನ್ ದೀತ್ಂಡ್ (2030 ದ ಗುರಿಟ್) ಇಯು ಉತ್ಸರ್ಜನ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಉತ್ಸರ್ಜನ ಕಡಿಮೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರೊನ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಅನುಸರಿಸದ್. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬದ್ಧತೆಲೆಗ್ ನಾರ್ವೆದ ನಿರಂತರ ಬೆಂಬಲೊಡು ಈ ಗುರಿ ತೋಜುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಇಯು ವ್ಯಾಪಾರ ಯೋಜನೆದ ಮೂಲಕ ಬುಕ್ಕೊ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ CO2 ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲೆನ್ ಖರೀದಿ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನವು, ಉಂದು ನಾರ್ವೆದ ದೇಶೀಯ ಪರಿಸರ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಲೆನ್ ತಪ್ಪಾವರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಆಂಡ ಈ ವಿಧಾನೊನು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ==== ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಂಪೊತ್ತು ನಿಧಿ ==== ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಡ್, ಸರ್ಕಾರಿ ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿ ಜಾಗತಿಕ (ಜಿಪಿಎಫ್ಜಿ) ದ ಬಳಕೆಗ್ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊರ್ತೆರ್. ನಾರ್ವೆದ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲ ಉದ್ಯಮೊಡ್ದ್ ಅಧಿಕ ಆದಾಯೊನು ಸಂಗ್ರಹಿಸರೆ ಈ ನಿಧಿನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ೧೯೯೦ಡ್, ಉಂದೆನ್ 'ದಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಫಂಡ್ ಆಫ್ ನಾರ್ವೆ' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಆಂಡ ೨೦೦೬ಡ್, ಉಂದೆತ ಪುದರ್ ನ್ ಇತ್ತೆದ ರೂಪೊಗು ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ನಿಧಿನ್ ನಾರ್ಜೆಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ (ಎನ್ ಬಿಐಎಂ) ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ, ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯದ ಪರವಾದ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸವುಂಡು. ಈ ನಿಧಿ ಒಂಜಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿ ಅತ್ತ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅಯಿತ ಹಣಕಾಸು ಎಣ್ಣೆ ವ್ಯಾಪಾರೊಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಮೂಲ ಪಿಂಚಣಿದಾರೆರೆಡ ಅತ್ತ್. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಲು ಕಾರಣ ಪನ್ಪಿನ ಜಾಗತಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಬೆಳೆಯೊಂದು ಬನ್ನಗಲಾ, ಎಣ್ಣೆ ಉದ್ಯಮೊಡು ನಿರಂತರ ಬಂಡವಾಳೊ ಅಯಿತ ಬದುಕುಗು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು. ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೭ ಡ್ದ್, ಈ ನಿಧಿನ್ US$೯೧೬.೯ ಬಿಲಿಯನ್ (NOK ೭.೮೨೭ ಟ್ರಿಲಿಯನ್) ಡ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಲ್ತೆರ್. ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫಂಡ್ (ಅಮೆರಿಕ - US$2.837 ಟ್ರಿಲಿಯನ್) ಬುಕ್ಕೊ ಜಪಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಪಿಂಚಣಿ ಬಂಡವಾಳ ನಿಧಿ (US$1.103 ಟ್ರಿಲಿಯನ್) ದ ನಂತರ ಉಂದು ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಮೂಜಿನೆ ಮಲ್ಲ ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿ ಆದುಂಡು.<ref>{{Cite web |last=OECD |date=2015 |title=Annual Survey of Large Pension Funds and Public Pension Reserve Funds: Report on Pension Funds' Long-Term Investments. |url=http://www.oecd.org/daf/fin/private-pensions/2015-Large-Pension-Funds-Survey.pdf}}</ref> ನಾರ್ವೆದ ಎಲ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗ್ (2017ಡ್ ~5.3 ಮಿಲಿಯನ್) ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ನಿಧಿದ ಗಾತ್ರ ಮಲ್ಲ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಉಂದು ಬಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು. ಭವಿಷ್ಯೊಗು ಉಳಿತಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಬದಲ್ ಇತ್ತೆ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಆದಾಯೊನು ಖರ್ಚು ಮಲ್ಪುನವು ಹಣದುಬ್ಬರೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಶ್ನೆನ್ ಉಂದೆಟ್ ಸೇರಾದ್ ಉಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ಅಸ್ಥಿರ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಡ್ ಎಚ್ಚಿನ ಬಂಡವಾಳ (62.5%) ಆರ್ಥಿಕವಾದ್ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಸೂಕ್ತ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಪನ್ಪಿನೆತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಲು ಉಂಡು. ಮುಖ್ಯವಾದ್, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ನೈತಿಕ ಪರಿಗಣನೆಲೆಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ನಿಧಿದ ಬಂಡವಾಳ ನೀತಿದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲು ಏರ್ದ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆದ ಬುಕ್ಕೊ ದುಂಬುದ ಬಂಡವಾಳೊಲು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆ, ತಂಬಾಕು, ಬುಕ್ಕೊ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಲೆನಂಚಿನ ಉದ್ಯಮೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡ್, ಬಂಡವಾಳ ನೀತಿದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ವಿವಾದೊನು ಸುರು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಕೊಲೆ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೊರತೆ, ಅತ್ತಂದೆ ಇತರ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಲೆನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಲೆಗ್ ನೇರವಾದ್ ಅತ್ತಂದೆ ಪರೋಕ್ಷವಾದ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಂಪೆನಿಲೆಡ್ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿಷೇಧ ಮಲ್ಪುನ ನೈತಿಕ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಲೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ತಿನ ನಡುಟು, ನಿಧಿಗ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಂಪೆನಿಲೆಡ್ (ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ್ ಬುಡ್ದು) ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುಮತಿ ಉಂಡು. ೨೦೧೪ಡ್, ನಿಧಿದ ನೈತಿಕ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಲೆನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಸ್ತಿಲೆನ ಮಾರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸದೀಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡತ್ಂಡ್. ಫಲಿತಾಂಶವಾದ್, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಡ್ದ್ 30% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆದಾಯೊನು ಪಡೆಯಿನ 53 ಇಂಧನ ಕಂಪೆನಿಲೆಡ್ದ್ ಫಂಡಿಂಗ್ ನ್ ಪಿರ ದೆತೊನೊಂಡೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಈ ಅವಧಿಡ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಡು ಬಂಡವಾಳೊ ವಾಸ್ತವವಾದ್ ಏರಿಕೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಖಚಿತಪಡಿಸೆರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯೊಲು ಉಂಡು, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಡ್ದ್ 70% ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆದಾಯೊನು ಪಡೆಯಿನ ಕಂಪೆನಿಲು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ಲೆನ್ಕೋರ್, ಬಿಎಚ್ಪಿ ಬುಕ್ಕೊ ರಿಯೊ ಟಿಂಟೊ) ನಿಧಿಗ್ ದುಡ್ಡು ಕೊರ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web |last=Greenpeace |date=2015 |title=Still Dirty, Still Dangerous: The Norwegian Government Pension Fund's Investment in the Coal Industry. |url=http://www.greenpeace.org/norway/Global/norway/Klima/dokumenter/2015/Still%20Dirty%20final%20compressed.pdf }}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆ ವರ್ಷೊಡು, ನಿಧಿ 59/90 ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲ ಕಂಪೆನಿಲೆಡ್ ತನ್ನ ಬಂಡವಾಳೊಲೆನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, US$30 ಬಿಲಿಯನ್ ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯದ ಷೇರುಲೆನ್ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Carrington |first=D |date=2017 |title=Norway's sovereign wealth fund drops over 50 coal companies. March 16th. The Guardian. Accessed on 30th March 2017. |url=https://www.theguardian.com/environment/2015/mar/16/norways-sovereign-wealth-fund-drops-over-50-coal-companies |work=The Guardian}}</ref><ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Carrington |first=D |date=2015 |title=Norway's giant fund increases stake in oil and gas companies to £20bn. March 13th. The Guardian. Accessed on 30th March 2017. |url=https://www.theguardian.com/environment/2015/mar/13/norways-giant-fund-increases-stake-in-oil-and-gas-companies-to-20bn |work=The Guardian}}</ref> ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಡ್ ಅಯಿತ ಪಾತ್ರೊನ್ ತೂದು, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಉದ್ಯಮೊಡು ಮಲ್ಪುನ ಮಾತಾ ಬಂಡವಾಳೊಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ವಾದೊನು ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರಚಾರಕೆರೆಗ್ ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ನಿರಾಸೆನ್ ಉಂಟು ಮಲ್ತ್ಂಡ್. === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ === ನಾರ್ವೆದಂಚಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನ ದೇಶೊಲು ಅಕ್ಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿನ ದೇಶೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಹವಾಮಾನ ಬದ್ಧತೆಲೆಡ್ ಭಾರಿ ಬಂಡವಾಳೊ ಪಾಡುನ ಮುನ್ನಡೆಡ್ ಉಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಬುಕ್ಕೊ ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲೆನ್, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆನ್ ತಡೆಪುನ/ಅನುಕೂಲೊನು, ಬುಕ್ಕೊ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆನ್ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸವುಂಡು. ನಾರ್ವೆ 2007ಡ್ ಸುರು ಆಯಿನ ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಕ್ಲೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಫಾರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಬುಕ್ಕೊ 2011ಡ್ ಸುರು ಆಯಿನ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಅಂಡ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಚೆಂಜ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ ಎನರ್ಜಿ+ ಮೂಲಕ ಉಂದೆಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯೊನು ಒದಗಾವುಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2010ಡ್ ನಾರ್ವೆ ನೆಪಾಲ್ ಡ್ 80,000 ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೆಂಬಲ ಕೊರ್ತುಂಡು. == ಸಮಾಜ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆ === ಓಸ್ಲೋಡ್ 2015 ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಮಾರ್ಚ್ ಡ್ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರೆರ್. ರಡ್ಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊಲು ಉಂಡು: ಒಂಜಿ ನಾರ್ವೆ ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಡ್ ವಿಶ್ವ ನಾಯಕ ಆಯೆರೆ ಬಯಕುಂಡು, ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ನಾರ್ವೆ ತನ್ನ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪೊಲೆನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಒಲವು ತೋಜಾವುಂಡು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆನ್ ಪೂರೈಸೆರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಜಗತ್ತ್ ದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಇಂಧನ-ಬಡವೆರೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪೆರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಣ್ಣೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲೊನು ತೆಗೆಯೆರೆ ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಪನ್ಪಿನ ವಾದೊನು ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Fløttum|first=Kjersti|title=Linguistic mediation of climate change discourse|journal=ASp. La revue du GERAS|date=1 March 2014|volume=65|issue=65|pages=7–20|doi=10.4000/asp.4182}}</ref> ಅಂಚಾದ್, ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ನಾರ್ವೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಧ್ರುವೀಕೃತ ಸಂದೇಶೊನು ಕಡಪುಡುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಬಗ್ಗೆ ದುಂಬೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ತೋಜುನ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಅತ್ತಂದೆ ಉತ್ಸಾಹದ ಕೊರತೆಗ್ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಆದುಪ್ಪೊಲಿ.<ref>{{Cite journal|last=Aasen|first=Marianne|title=The polarization of public concern about climate change in Norway|journal=Climate Policy|date=17 February 2017|volume=17|issue=2|pages=213–230|doi=10.1080/14693062.2015.1094727|bibcode=2017CliPo..17..213A}}</ref> === ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಚರ್ಚೆ === ನಾರ್ವೆದಕುಲು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಡಾ ಇಜ್ಜಾ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ಪುಜೆರ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಆತ್ಂಡ್. ಬದಲಾದ್, ಅಕ್ಲೆನ ಚರ್ಚೆಲು ಮಾನವ ಕ್ರಿಯೆಲು ಭೂಮಿದ ಮೇಲ್ಮೈನ್ ಎಂಚ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲೊಲೆನ ಉತ್ಸರ್ಜನೊಡು ಮಲ್ಲ ಏರಿಕೆಲು ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನೊಲೆನ್ ಎಂಚ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಯೆರ್. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯೊಡು ವಿವಿಧ ಹವಾಮಾನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪರಿಹಾರೊಲೆನ ಸುಸ್ಥಿರತೆದ ಬಗ್ಗೆ ಪತ್ರಿಕೆಲೆಡ್ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರ್ಬನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಟೋರೇಜ್,<ref>{{Cite journal|last=Swensen|first=Eirik|title=Mediemagneten Mongstad – debatten om {{CO2}}-fangst og ‑lagring i norske aviser|journal=Norsk Medietidsskrift|date=2012|volume=19|issue=4|pages=334–351|doi=10.18261/ISSN0805-9535-2012-04-04}}</ref> ಜೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ <ref>{{Cite journal|last=Skjølsvold|first=Tomas Moe|title=Curb Your Enthusiasm: On Media Communication of Bioenergy and the Role of the News Media in Technology Diffusion|journal=Environmental Communication|date=December 2012|volume=6|issue=4|pages=512–531|doi=10.1080/17524032.2012.705309|bibcode=2012Ecomm...6..512S}}</ref> ಮತ್ತು ಕಡಲಾಚೆಯ ಪವನ ಶಕ್ತಿ .<ref>{{Cite journal|last=Skjølsvold|first=Tomas Moe|title=What We Disagree about When We Disagree about Sustainability|journal=Society & Natural Resources|date=November 2013|volume=26|issue=11|pages=1268–1282|doi=10.1080/08941920.2013.797527|bibcode=2013SNatR..26.1268S}}</ref> ಹವಾಮಾನ ಸಂಶೋಧನೆಡ್ ನಿರಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆಡ್, ನಾರ್ವೆದ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆದ ಪ್ರಕಟಣೆಲೆನ್ (ತಲಾ) ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{Cite journal|last=Mila|first=M|date=2012|title=International Evaluation: Impressed With Norwegian Climate Research. The Research Council of Norway 21st June.|url=http://www.forskningsradet.no/en/Newsarticle/Impressed_with_Norwegian_climate_research/1253978268039|journal=The Research Council of Norway}}{{Dead link|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಅಂತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿ (ಐಪಿಸಿಸಿ) ಬುಕ್ಕೊ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಕೆಲಸದ ಗುಂಪು ವರದಿಲೆಗ್ ಲೇಖಕೆರ್ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುನ ಅನೇಕ ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಸಂಶೋಧಕೆರ್ ಉಂದೆನ್ ಸಾಬೀತು ಮಲ್ತೆರ್. ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಾರ್ಮಿಂಗ್ ನ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮೊಡು ವರದಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೇತೆ ಸುದ್ದಿ ಕತೆಕುಲೆನಲೆಕನೆ, ಸುದ್ದಿ ಯೋಗ್ಯತೆ ಬುಕ್ಕೊ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆದ ಆಧಾರೊಡ್. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮತೋಲಿತ ವರದಿನ್ ಒದಗಿಸವುನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಸಂದೇಹೊಡು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡಲಾ, ನಾರ್ವೆಡ್ ಮಾನವ-ಕಾರಣವಾದ್ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಪ್ರಗತಿಪರವಾದ್ ಉಂಡು. ಈ ಮಟ್ಟೊಗು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿದ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡೆರ್ ಅತ್ತಂದೆ ಮಾಧ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿದ ಹವಾಮಾನ ವಿಜ್ಞಾನೊನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಲ್ಪುಜೆರ್, ದಾಯೆ ಪಂಡ ವಾತಾವರಣ ಬೆಚ್ಚ ಆವೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದುಂಡು. ಅತ್ತಂದೆ, ನರಮಾನಿಯನ ಕ್ರಿಯೆಲೆನ ಪರಿಣಾಮವಾದ್ ಬದಲಾವಣೆ ಆಪಿನ ಹವಾಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೆ ಚರ್ಚೆದ ಮುಖ್ಯ ಗಮನ ಉಂಡು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=27 September 2016 |title=The Norwegian Paradox: Fighting climate change while selling fuels that help cause it |url=http://www.abc.net.au/news/2016-09-27/norwegian-paradox-fighting-climate-change-selling-fuels/7876368 |access-date=2 May 2017 |work=ABC News}}</ref> === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು === ನಾರ್ವೆ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ರಾಜಕೀಯವಾದ್ ಸ್ಥಿರವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಉತ್ತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶ, ಬುಕ್ಕೊ ಉಂದೆಟ್ ಪ್ರಮುಖ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲು ಉಂಡು. ನಾರ್ವೆದ ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬುಕ್ಕೊ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನೊಡು ನಡಪುನ ಪ್ರಸಾರೊಲೆನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು, ಉಂದು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ನಾಗರಿಕೆರೆನ ಜ್ಞಾನೊನು ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ಪುನಗ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Jenssen|first=Anders Todal|title=Widening or Closing the Knowledge Gap?|journal=Nordicom Review|date=1 March 2013|volume=33|issue=1|pages=19–36|doi=10.2478/nor-2013-0002}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Aalberg|first=Toril|last2=van Aelst|first2=Peter|last3=Curran|first3=James|title=Media Systems and the Political Information Environment: A Cross-National Comparison|journal=The International Journal of Press/Politics|date=July 2010|volume=15|issue=3|pages=255–271|doi=10.1177/1940161210367422}}</ref> ನಾರ್ವೆದ ಇಂಧನ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶೊಡು ಉಂದು ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಆಸಕ್ತಿದ ಅಧ್ಯಯನೊದ ಕ್ಷೇತ್ರ ಆಪುಂಡು. ತೈಲ ಬುಕ್ಕೊ ಅನಿಲ ಉದ್ಯಮೊಡ್ದ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಯಿನ ಭಾರಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಲು, ಬುಕ್ಕೊ ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್ ಪೆಟ್ರೋ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಕೀರ್ಣೊದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಡ್ದ್ ಉಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ಹವಾಮಾನ ವಿಜ್ಞಾನ ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆನ್ ಅನುಮಾನೊಗು ಪಾಡ್ದ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web |title=Til siste dråpe - Helge Ryggvik |url=https://www.bokkilden.no/SamboWeb/produkt.do?produktId=5086296 |access-date=2 May 2017 |website=Bokkilden |language=nb}}</ref> ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್, ನಾರ್ವೆದಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಅದ್ಭುತ ಸ್ವಭಾವೊ ಬುಕ್ಕೊ ಅಪಾರ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲೆಡ್ದ್, ಅಂಚನೆ ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ ಸಂಪೊತ್ತುದ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಗ್ರಹಿಕೆಡ್ದ್ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆದ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸೊನು ಮಲ್ತೆರ್.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |url=https://www.universitetsforlaget.no/nettbutikk/politikkens-natur-naturens-politikk-uf.html |title=Politikkens natur. Naturens politikk}}</ref> ಈ ದ್ವಂದ್ವತೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು, ಈ ಪ್ರಶ್ನೆನ್ ಲೆಪ್ಪುಂಡು: ಹವಾಮಾನ ಸಮಸ್ಯೆ ಚಿಂತೆಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ, ರಾಜಕಾರಣಿಲು ದಾಯೆಗ್ ಅಯಿಕ್ ದಾಲ ಮಲ್ಪುಜೆರ್? ಆಂಡಲಾ, ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಗ್ ತುಲನಾತ್ ಕಮ್ಮಿ ಗಮನ ಕೊರ್ಪುಂಡು.<ref name=":12">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ryghaug |first=Marianne |title=Oxford Research Encyclopedia of Climate Science |last2=Skjølsvold |first2=Tomas Moe |year=2016 |isbn=978-0-19-022862-0 |chapter=Climate Change Communication in Norway |doi=10.1093/acrefore/9780190228620.013.453 |hdl=11250/2484441 |hdl-access=free}}</ref> ದುಂಬು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಕುಲು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ನಿಜ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬೊಂದಿತ್ತೆರ್.(ಜೂನ್ 2017)<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> <ref>{{Cite journal|last=Ryghaug|first=Marianne|last2=Holtan Sørensen|first2=Knut|last3=Næss|first3=Robert|title=Making sense of global warming: Norwegians appropriating knowledge of anthropogenic climate change|journal=Public Understanding of Science|date=November 2011|volume=20|issue=6|pages=778–795|doi=10.1177/0963662510362657|pmid=22397085}}</ref> ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಉಂದು ಕೆಲವೆರೆಗ್ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜ್ಞಾನೊದ ಕೊರತೆ ಇಜ್ಜಿ ಪನ್ಪಿನ ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು,<ref name=":13">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಪುಸ್ತಕ |last=Ryghaug |first=M. |title=Climate Change Politics |last2=Næss |first2=R. |date=2012 |publisher=Cambria Press |isbn=978-1-62196-829-0 |editor-last=Carvalho |editor-first=Anabela |pages=31–57 |chapter=Climate change politics and everyday life |editor-last2=Peterson |editor-first2=Tarla Rai}}</ref> ಬದಲಾದ್, ಈ ಜ್ಞಾನೊನು ಅಭ್ಯಾಸೊಗು ಪಾಡುನವು ಸಮಸ್ಯೆ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೊಲಿ. ಮೂಲಸೌಕರ್ಯೊಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊಲೆನ ಕೊರತೆ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸರಕುಲೆನ ಎಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ, ಖಾಸಗಿ ಕಾರ್ ಬಳಕೆನ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸವುನ ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿನ್ಯಾಸ, ಬುಕ್ಕೊ ಮಾಲಿನ್ಯೊನು ತಡೆಯೆರೆ ಕ್ರಮೊಲೆನ ಕೊರತೆಡ್ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಡವಳಿಕೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣೊಡು ದೀತೆರ್ ಪಂದ್ ಜನಕುಲು ಸೂಚಿಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name=":12"/> ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಕಾರಣೊಗು, ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆನ್ ಎಂಚ ಎದುರಿಸೊಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಸಂದೇಶೊಲು ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಅಸಂಗತವಾದ್ ಇಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ, ಸರ್ಕಾರದ ಬಲವಾದ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನೀತಿಲೆನ್ ಅನುಸರಿಸೆರೆ ವಿಫಲವಾದ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ನಿರಾಸೆ ಉಂಡು.{{Fact|date=June 2017}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2017)">ಉಲ್ಲೇಖ ಅಗತ್ಯ</span>]]'' &#x5D;</sup> ಒಂಜಿ ಕಡೆಟ್, ಭೌಗೋಳಿಕವಾದ್ ದೂರೊಡುಪ್ಪುನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಹಾರೊಲೆನ್ (ಅಂದರೆ ಸಿಸಿಎಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಜೈವಿಕ ಇಂಧನೊಲು) ವಕೀಲತ್ವ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಬುಕ್ಕೊೊಂಜಿ ಕಡೆಟ್, ಉತ್ಸರ್ಜನೊಲೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕೆರೆಗ್ ದೆತೊನೊಡು ಪಂದ್ ಕೇಂಡೆರ್.<ref name=":13"/> ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮದ ಕೊರತೆದ ಬಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಥಿತಿನ್ ಬದಲಾವರೆ ಕಷ್ಟ.{{Fact|date=June 2017}} ವಿದ್ಯುತ್ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆಗ್ ಸಮಗ್ರ ನೀತಿಲು (ಇತ್ತೆ ಉಂಡು), ಎಡ್ಡೆ ಬುಕ್ಕೊ ಅಗ್ಗದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನೊಲು, ಕಟ್ಟಡೊಲೆಡ್ ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಬುಕ್ಕೊ ನವೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊಲೆನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ಪುನ ಇಚ್ಛೆ ಇಂಚಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೇಡಿಕೆಲು ಉಂದೆಕ್ ಉದಾಹರಣೆಲು.<ref name=":12"/> ಜವನೆರೆನ ಮಿತ್ತ್ ನಡತಿನ ಅಧ್ಯಯನೊಡು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕ್ರಮೊಕುಲು "ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟೊಡು ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವ ಇಜ್ಜಿ" ಪನ್ಪಿನ ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅಧಿಕಾರಿಲು "ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕೆರೆನ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್" ಸುಗಮ ಮಲ್ಪುಜೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name=":11">{{Cite journal|last=Fløttum|first=Kjersti|last2=Dahl|first2=Trine|last3=Rivenes|first3=Vegard|title=Young Norwegians and their views on climate change and the future: findings from a climate concerned and oil-rich nation|journal=Journal of Youth Studies|date=13 September 2016|volume=19|issue=8|pages=1128–1143|doi=10.1080/13676261.2016.1145633}}</ref> ಇಂಚಿತ್ತಿನ ಮಿತ್ತ್, ಬಡ ದೇಶೊಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಾರ್ವೆಗ್ ಉಂಡು ಪಂದ್ ಆರ್ ನಂಬುವೆರ್, ಆಂಡ ಅಯಿಕ್ ಸಮಸ್ಯೆನ್ ತಗ್ಗಾವೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಅದೇ ಸಮಯೊಡು ಅಯಿತ ಸ್ವಂತ ಎಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಆರ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ತೆರ್.<ref name=":11" /> ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಸಂಶೋಧನೆದ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ತಂತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮೊಗು ಬೆಂಬಲೊನು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆದ ಗ್ರಹಿಕೆಲೆನ್ ಆಧಾರವಾದ್ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ಂಡ್. ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನೊಲು ಸೂಚಿಸವುನಂಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ಯುಎಸ್ ಅತ್ತಂದೆ ಕೆನಡಾಡ್ದ್ ನಾರ್ವೆಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಷರತ್ತುಬದ್ಧವಾದುಂಡು, ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮೊಗು ಬೆಂಬಲೊನು ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮಲ್ಪುನಗ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರೊಗು ದೇಶದ ಗಾತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು ಪನ್ಪಿನ ಸೂಚನೆಗ್ ಕಾರಣವಾಪುಂಡು.<ref>{{Cite journal|last=Tvinnereim|first=Endre|last2=Lachapelle|first2=Erick|last3=Borick|first3=Christopher|title=Is Support for International Climate Action Conditional on Perceptions of Reciprocity? Evidence from Survey Experiments in Canada, the Us, Norway, and Sweden|journal=COSMOS|date=May 2016|volume=12|issue=1|pages=43–55|doi=10.1142/S0219607716500038|bibcode=2016Cosmo..12...43T}}</ref> ಹವಾಮಾನ ನೀತಿಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಮೊಗು ಬೆಂಬಲ ಎಂಚ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧೊಡುಪ್ಪುನ ಅಂಶೊಲೆನ್ ಅವಲಂಬಿಸವುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಲ್ತ್ ಂಡ್. ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನೊಲು ಸೂಚಿಸವುನಂಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ಯುಎಸ್ ಅತ್ತಂದೆ ಕೆನಡಾದೊಟ್ಟುಗು ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ನಾರ್ವೆಡ್ ಹೆಚ್ಚ ಷರತ್ತುಬದ್ಧವಾದುಂಡು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆದ ಬಗ್ಗೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಕ್ರಮೊನು ಬೆಂಬಲಿಸವುನ ಪರ್ಯಾಯವಾದ್, ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರೊಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ದೇಶದ ಗಾತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬನೆ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಉಂದು ಸೂಚಿಸವುಂಡು.<ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Klimabarometeret 2016 rapport (pdf) |url=http://www.tns-gallup.no/tns-innsikt/klimabarometeret-2016-rapport-pdf?pid=TNS-Report-ReportFile |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806094812/http://www.tns-gallup.no/tns-innsikt/klimabarometeret-2016-rapport-pdf?pid=TNS-Report-ReportFile |archive-date=6 August 2016 |access-date=2 May 2017}}</ref> ==ಉಂದುಲಾ ತೂಲೆ == * ನಾರ್ವೆಡ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹನೊಲು * ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆದ ಪರಿಣಾಮ/ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪರಿಣಾಮ * ಸ್ವೀಡನ್ ಡ್ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ * ಯುರೋಪ್ ಡ್ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ನಾರ್ವೆ]] 6zvex2li4jhjwkh8hvgg4yhletegdj8 0 22194 370074 350463 2026-09-24T05:53:47Z RG72 6694 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Nha Trang 2013-11-17 14.jpg]] → [[File:Turo Trầm Hương 05.jpg]] 370074 wikitext text/x-wiki '''ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್''' ಒಂಜಿ ಕರಾವಳಿ ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] ದೇಶದ ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ಕರಾವಳಿಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಖಾನ್ ಹೋವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ. . ಉತ್ತರೊಡು ನಿನ್ಹ್ ಹೋವಾ ಊರು, ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಕ್ಯಾಮ್ ರಾನ್ ನಗರ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮೊಡು ಡೀನ್ ಖಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಉಂಡು. ಈ ನಗರೊಡು 2023ಡ್ ಸುಮಾರ್ 535,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್.ಬ್ಚಂಪಾ ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಡ್ ಈ ನಗರೊನು ಕೌತಾರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಈ ನಗರೊಡು ಇತ್ತೆಲಾ ಚಂಪಾದಕುಲು ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೋನಗರ ಗೋಪುರೊಲು ಉಂಡು. ಕರಾವಳಿ ನಗರ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ನ್ಯಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ಕಡಲ ವಿಜ್ಞಾನೊದ ಕೇಂದ್ರ ಆದುಂಡು. ಐಯುಸಿಎನ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮಲ್ತಿನ ಜಗತ್ತ್ ದ ನಾಲ್ ಸುರುತ ಕಡಲ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆಯಿನ ಹಾನ್ ಮುನ್ ಕಡಲ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ. ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಅಯಿತ ಕಡಲತೀರೊಲು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಸ್ಕೂಬಾ ಡೈವಿಂಗ್ ಗ್ ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗ್ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣ ಆದ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಸಂಖ್ಯೆಡ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಪ್ಯಾಕರ್ ಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಡ್ ಜಾಸ್ತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಕೆರೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು; ಉಂದು ದುಂಬೇ ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿ ಪ್ರವಾಸಿಲೆನ ನಡುಟು ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆತ್ಂಡ್, ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಕೊಲ್ಲಿನ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ಅತ್ಯಂತ ಪೊರ್ಲುದ ಕೊಲ್ಲಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೊಂಡುಂಡು. ಪ್ರವಾಸಿಲೆಗ್ ದ್ವಿವಾರ್ಷಿಕವಾದ್ ನಡಪುನ ಸಮುದ್ರ ಉತ್ಸವೊಡು ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ ಸ್ವಾಗತ ಉಂಡು. [[File:Nha Trang Beach 11.jpg|thumb|ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಸಮುದ್ರ ತೀರ ಪ್ರದೇಶ]] ==ಭೂಪ್ರದೇಶ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ವಿಷೇಶತೆ== [[File:Nha Trang Beach 8.jpg|thumb|ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್]] ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ನಗರೊಡು 251 ಕಿ.ಮೀ2 (97 ಚದರ ಮೈಲಿ) ಮಹಾನಗರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಉಂಡು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಸುಮಾರ್ 500,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ಉತ್ತರೊಡು ನಿನ್ಹ್ ಹೋವಾ ಊರು, ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಕ್ಯಾಮ್ ರಾನ್ ನಗರ, ಪಶ್ಚಿಮೊಡು ಡೀನ್ ಖಾನ್ ಊರು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಪೂರ್ವೊಡು ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರೊಗು ಗಡಿ ಉಂಡು. ಈ ನಗರ ಸುಂದರವಾದ್ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಕೊಲ್ಲಿಡ್ ಉಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ + ಲೀಜರ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷೊಡ್ ಜಗತ್ತ್ ದ 29 ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಕೊಲ್ಲಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆದ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ನ್ ಮೂಜಿ ಕಡೆಟ್ ಪರ್ವತೊಲು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ದ್ವೀಪ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ನಾಲ್ ಎಲ್ಯ ದ್ವೀಪೊಲು ಸುತ್ತುವರಿದ್ ಉಂಡು (ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶೊದ ಎದುರು ನೇರವಾದ್ ಸಾಗರೊಡು), ನಗರೊಗು ಹಾನಿ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಬಿರುಗಾಳಿಲೆನ್ ತಡೆಪುಂಡು.ಕೈ ನದಿತ ಬಾಯಿಡ್ ಪೋ ನಗರ ಗೋಪುರೊಲು ಉಂಡು. ==ಹವಾಮಾನ== ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಡ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸವನ್ನಾ ಹವಾಮಾನ ಉಂಡು ಜನವರಿಡ್ದ್ ಆಗಸ್ಟ್ ಮುಟ್ಟ ಸುದೀರ್ಘ ಒಣ ಋತು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಡ್ದ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮುಟ್ಟ ಕಮ್ಮಿ ಆರ್ದ್ರ ಋತು ಉಂಡು, ಅಪಗ ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಸುಮಾರ್ 1,300 ಮಿಮೀ (51 ಇಂಚ್) ಡ್ 1,029 ಮಿಮೀ (41 ಇಂಚ್) ಮಧ್ಯಾಹ್ನ-ಪೂರ್ವ ಮುಂಗಾರುಡ್ದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಆರ್ದ್ರ ಋತುವಿಡ್ ಚಂಡಮಾರುತೊಲೆಡ್ದ್ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರೀ ಮಳೆ ಬರ್ಪುನವು ಅಪರೂಪ ಅತ್ತ್, ಆಂಡಲಾ ನಗರೊನು ಮಸ್ತ್ ಗಾಳಿಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ==ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಲು == [[File:Turo Trầm Hương 05.jpg|thumb|ಟ್ರಾಮ್ ಹುವಾಂಗ್ ಗೋಪುರ]] ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಬಹುಶಿಸ್ತು ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಗು (ದುಂಬು ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ) ನೆಲೆಯಾತ್ಂಡ್; ನೌಕಾಪಡೆ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ; ಒಂಜಿ ಶಿಕ್ಷಕೆರೆನ ತರಬೇತಿ ಕಾಲೇಜ್; ಖಾನ್ ಹೋವಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಅಂಚನೆ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಡ್ ಒಂಜಿ ಅನನ್ಯ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ದ ಪಾಶ್ಚರ್ ಸಂಸ್ಥೆ, ಉಂದು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಾಶ್ಚರ್ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ==ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಪಾಶ್ಚರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್== ಫ್ರೆಂಚ್-ಸ್ವಿಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಯೆರ್ಸಿನ್, ಯೆರ್ಸಿನಿಯಾ ಪೆಸ್ಟಿಸ್ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾನ್ ಸ್ಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತಿನಕುಲು ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಡ್ ೫೦ ವರ್ಸೊಗು ಜೀವನ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಅರೆನ್ ಪ್ರೀತಿಡ್ ಒಂಗ್ ನಾಮ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಬುಬೊನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್ ದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ಪುನ ಇಂಡೋಚೈನೀಸ್ ಪಾಶ್ಚರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನ್ (ಇತ್ತೆ ಪಾಶ್ಚರ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಯೆರ್ಸಿನ್ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಡ್ ಮಾರ್ಚ್ ೧, ೧೯೪೩ಡ್ ತೀರ್ ಪೋಯೆರ್. ನಗರೊಡು ಒಂಜಿ ಬೀದಿಗ್ ಅರೆನ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್, ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಅರೆನ ಸಮಾಧಿದ ಮಿತ್ತ್ ಒಂಜಿ ದೇಗುಲೊನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಅರೆನ ಸಾಧನೆಲೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ್ ಒಂಜಿ ಯೆರ್ಸಿನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಉಂಡು. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ನ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮೊದ ಮಿತ್ತ್ ಅವಲಂಬಿತವಾದುಂಡು. ನಗರೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್, ನೌಕಾನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆತ್ಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗ್ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆನ್ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಸೇವೆಲುಲಾ ನಗರೊಗು ಮುಖ್ಯವಾಯಿನವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಖಾನ್ ಹೋವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ್ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಜೆಟ್ ಆದಾಯೊಗು ಮಲ್ಲ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಪಿನವು. ಸಮುದ್ರೊಡು ಲಾಬ್ಸ್ಟರ್ ಕೃಷಿ ಮಲ್ಪುನವು ಉಪನಗರ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮ. ನಗರೊದ ದಕ್ಷಿಣೊಡು, ಕ್ಯಾಮ್ ರಾನ್ ಕೊಲ್ಲಿಡ್, ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಾನವನೊಲು ನಿರ್ಮಾಣೊಡು ಉಲ್ಲ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಅವು ಭಾಗಶಃ ಹೂಡಿಕೆದಾರೆರೆಗ್ ಲಭ್ಯ ಆತ್ಂಡ್. ವಾನ್ ಫೋಂಗ್ ಕೊಲ್ಲಿಡ್ ಆಳೊದ ನೀರ್ದ ಬಂದರ್ ದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮುಗಿದ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಾಂತ್ಯೊಡು ಮೂಜಿನೆ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಆಪುಂಡು. ==ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ== ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದೇಶೊದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.ಉಂದೆತ ಕಡಲತೀರೊಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಸ್ವಚ್ಛ ಮರಳು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸೌಮ್ಯ ತಾಪಮಾನೊಡು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಗರ ನೀರುಪ್ಪುಂಡು. ನಗರೊಡು ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಕರಾವಳಿದ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಕೆಲವು ರೆಸಾರ್ಟ್ ಲು ಉಂಡು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿನ್ಪರ್ಲ್, ಡೈಮಂಡ್ ಬೇ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಅನಾ ಮಂಡಾರಾ - ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಅಮ್ಯೂಸ್ಮೆಂಟ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ವಾಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಲು. ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಬೀದಿ ಪಂಡ ಕಡಲತೀರೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಟ್ರಾನ್ ಫು ಬೀದಿ, ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ದ ಪೂರ್ವೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಡ್ದ್ ಹೋನ್ ಟ್ರೆ ದ್ವೀಪ (ಬಿದಿರು ದ್ವೀಪ) ಉಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ವಿನ್ಪರ್ಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ನಡಪಾವುನ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಉಂಡು. ವಿನ್ಪರ್ಲ್ ಕೇಬಲ್ ಕಾರ್, ಒಂಜಿ ಗೊಂಡೊಲಾ ಲಿಫ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿನ್ ಹಾನ್ ಟ್ರೆ ದ್ವೀಪೊಡು ಐನ್-ನಕ್ಷತ್ರೊಲೆನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಥೀಮ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{Cite web |url=https://vinpearl.com/en/nha-trang-travel |title=Nha Trang Vietnam: The ultimate travel guide and tips |accessdate=2025-12-15 |website=vinpearl.com |language=en}}https://vinpearl.com/en/nha-trang-travel</ref> ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಪಂಡ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಡ್ ಸುರು ಆಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾಟ್ ರೇಸ್ ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ನಿಲುಗಡೆ. ಇತ್ತೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷೊಡ್, ನಗರೊಡು ಮಸ್ತ್ ಫೈವ್-ಸ್ಟಾರ್ ಸೀ ಕ್ರೂಸ್ ಲೆನ್ ಸ್ವಾಗತ ಮಲ್ತೆರ್. ಸೈಲ್ಬೋಟ್ ರೇಸಿಂಗ್ ದ ಒಟ್ಟುಗೇ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಸಂದರ್ಶಕೆರೆಗ್ ಮಸ್ತ್ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್ ಒದಗಾವುಂಡು. ದ್ವೀಪ ಹಾಪಿಂಗ್, ಸ್ಕೂಬಾ ಡೈವಿಂಗ್, ವಾಟರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಬೇತೆ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್ ಆನಂದಿಸವೊಲಿ. ಚೋ ಡ್ಯಾಮ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆದ ಸಮೀಪೊಡು ಇಪ್ಪುನ ನ್ಹಾ ಟ್ರಾಂಗ್ ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ (ಒಂಜಿ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆ) ನ್ ಸಂದರ್ಶಕೆರೆಗ್ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ಪಿನ ನಿಟ್ಟಿಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಜನೊಕುಲೆನ್ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾಕಶಾಲೆದ ವಿಶೇಷತೆಲು ಬನ್ಹ್ ಕ್ಯಾನ್ ಚಾ ಕಾ (ಮೀನ್ ಕೇಕ್ ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಮೀನ್ ಸಾರುದೊಟ್ಟುಗು ಬಾನ್ ಕ್ಯಾನ್), ಬನ್ ಕಾ ಸುವಾ (ಜೆಲ್ಲಿ ಮೀನ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಅರಿತ ವರ್ಮಿಸೆಲ್ಲಿ), ಬುಕ್ಕೊ್ಕ ಬಾನ್ ಕ್ಸಿಯೋ ಮುಕ್ (ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ದ ಒಟ್ಟುಗು ಕ್ರೆಪ್ಸ್). ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗೊಲು 2025 ಲೇಕನ ಪುಟೊಕುಲು]] 4on3lp7dmbaj5zjox2g3sfko1zkci04 828 22229 370093 370034 2026-09-24T10:16:12Z ChiK 1136 370093 Scribunto text/plain --[[ This module was created by User:CodeHydro (Alexander Zhikun He). User:Jackmcbarn and User:Mr._Stradivarius provided a great deal of assistance in writting p.main() p.main() draw heavily from the following version of Template:Asbox of the English Wikipedia, authored primarily by User:Rich_Farmbrough https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox&oldid=619510287 p.templatepage() is derived from the following revision of Template:Asbox/templatepage, authored primarily by User:MSGJ https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox/templatepage&oldid=632914791 Both templates had significant contributions from numerous others listed in the revision history tab of their respective pages. --]] local WRAPPER_TEMPLATE, args = 'Template:Article stub box' local templatestyles = 'Module:Article stub box/styles.css' local p, Buffer, stubCats = { --Prevents dupli-cats... get it? Maybe not? cats = setmetatable({}, {__newindex = function(t, i, v) if not rawget(t, i) then rawset(t, i, v) table.insert(t, i) end end}), --initializes variables required by both p.main and p.templatepage init = function(self, frame, page) args, page = args or require('Module:Arguments').getArgs(frame, { wrappers = WRAPPER_TEMPLATE }), page or mw.title.getCurrentTitle() --Ensures demo parameter will never affect category() output for articles self.demo = self.demo or page.namespace ~= 0 and args.demo return args, page end }, require('Module:Buffer') --[[ Formats category links. Stores them until called with cat.done=true Takes multiple or single categories in the form of 'cat' or a table of strings and/or tables containing parts. (See below) ]] local attention, catTag, catKey = Buffer'Stub message templates needing attention', '[[Category:%s]]', '%s|%s%s' local function category(cat) for _, v in ipairs((tostring(cat) == cat or cat.t) and {cat} or cat) do --[[ If v is a table: [1] = full category name; defaults to local attention if blank k = Category sort key. Prefix before v.t t = page.text or args.tempsort#; appended after k (or in its place if omitted). Required if v is not a string Basically the same as v = (v[1] or attention) .. ' | ' .. (v.k or '') .. v.t ]] if v and v ~= true then--reject v = nil, false, or true local thingToFormat if tostring(v) == v then thingToFormat = v else local buf if v[1] then buf = Buffer(v[1]) else buf = attention end thingToFormat = buf:_in(v.k):_(v.t):_str(2, nil, nil, '|') end p.cats[catTag:format(thingToFormat)] = true end end return cat.done and table.concat(p.cats, p.demo and ' | ' or nil) or '' end --[[ Makes an ombox warning; Takes table {ifNot = Boolean, text, {cat. sort key, cat. sort name}} Will return an empty string instead when ifNot evaluates to true ]] local function ombox(v) if v.ifNot then return end p.ombox = p.ombox or require('Module:Message box').ombox category{v[2]} return p.ombox{ type = 'content', text = v[1] } end --[[ Unlike original template, module now takes unlimited cats! This function also performs most stub category error checks except for the ombox for when main |category= is omitted (See p.template()) ]] local function catStub(page, pageDoc) stubCats = {missing = {}, v = {}} -- zwj and zwnj have semantical use in other other wikis, don't remove them local zwj = '\226\128\141' -- U+200D, E2 80 8D local zwnj = '\226\128\140' -- U+200C, E2 80 8C local disallowedUnicodeChars = '[^%w%p%s' .. zwj .. zwnj .. ']' -- for i18n we make this a separate string local code for k, _ in pairs(args) do --Find category parameters and store the number (main cat = '') table.insert(stubCats, string.match(k, '^category(%d*)$')) end table.sort(stubCats) for k, v in ipairs(stubCats) do --Get category names and, if called by p.templatepage, the optional sort key local tsort, cat = args['tempsort' .. v], mw.ustring.gsub(args['category' .. v], disallowedUnicodeChars, '')--remove all hidden unicode chars --Do not place template in main category if |tempsort = 'no'. However, DO place articles of that template in the main category. table.insert(stubCats.v, page and (--p.templatepage passes page; p.main does not, i.e. articles are categorized without sort keys. v=='' and tsort == 'no'--if true, inserts 'true' in table, which category() will reject or tsort and {cat, k = ' ', t = tsort} or {cat, k = ' *', t = page.text}--note space in front of sort key ) or cat ) --Check category existance only if on the template page (i.e. stub documentation) if page then if not mw.title.new('Category:' .. cat).exists then code = code or mw.html.create'code':wikitext'|category' table.insert(stubCats.missing, tostring(mw.clone(code):wikitext(v))) end --[[ Checks non-demo stub template for documentation and flags if doc is present. All stub cats names are checked and flagged if it does not match 'Category: [] stub'. The main stub cat is exempt from the name check if the stub template has its own doc (presumably, this doc would have an explanation as to why the main stub cat is non-conforming). ]] table.insert(stubCats.v, v == '' and not p.demo and pageDoc.exists and 'Stub message templates with documentation subpages' or not cat:match' stubs$' and {k = 'S', t = page.text} ) end end --Add category names after loop is completed category(stubCats.v) return #stubCats.missing > 0 and ombox{ --Changed, original msg: --One or more of the stub categories defined in this template do not seem to exist! --Please double-check the parameters {{para|category}}, {{para|category1}} and {{para|category2}}. 'The following parameter' .. (#stubCats.missing == 1 and ' defines a stub category that does' or 's define stub categories that do') .. ' not exist: ' .. mw.text.listToText(stubCats.missing), {k = 'N', t = page.text} } end --Shows population of categories found by catStub(). Outputs demo values if none local function population() local wikitext, base = {}, '* [[:Category:%s]] (population: %s)\n' if not args.category and stubCats[1] ~= false then table.insert(stubCats, 1, false) end for _, v in ipairs(stubCats) do table.insert(wikitext, base:format( v and args['category' .. v] or '{{{category}}}', v and mw.site.stats.pagesInCategory(args['category' .. v], 'all') or 0 )) end return table.concat(wikitext) end --Includes standard stub documention and flags stub templates with bad parameter values. function p.templatepage(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local tStubDoc = mw.title.new'Template:Stub documentation' local pageDoc = page:subPageTitle('doc') --Reorganization note: Original Asbox alternates between outputting categories and checking on params |category#=. --Rather than checking multiple times and switching tasks, all stub category param operations have been rolled into catStub() return Buffer( ombox{--Show ombox warnings for missing args. ifNot = args.category, 'The <code>|category</code> parameter is not set. Please add an appropriate stub category.', {k = 'C', t = page.text} }) :_(ombox{ ifNot = args.subject or args.article or args.qualifier, 'This stub template contains no description! At least one of the parameters <code>|subject</code>, <code>|article</code> or <code>|qualifier</code> must be defined.', {k = 'D', t = page.text} }) :_(catStub(page, pageDoc))--catStub() may also return an ombox if there are non-existing categories :_(category{ done = p.demo ~= 'doc',--Outputs categories if not doc demo 'Stub message templates', args.icon and 'Stub message templates using icon parameter' or args.image and ( mw.title.new('Media:' .. mw.text.split(args.image, '|')[1]).exists--do nothing if exists. category() will reject true or {k = 'B', t = page.text} ) or 'Stub message templates without images', args.imagealt and {k = 'I', t = page.text}, }) :_((not p.demo or p.demo == 'doc') and--Add standard stub template documentation require('Module:Documentation').main{ content = Buffer(page.text ~= 'Stub' and--This comparison performed in {{Asbox/stubtree}} before it invokes Module:Asbox stubtree -- TODO: update this instance of Asbox to Article stub box eventually require('Module:Asbox stubtree').subtree{args = {pagename = page.text}} ) :_in'\n== About this template ==\nThis template is used to identify a':_(args.subject):_'stub':_(args.qualifier):_out' '--space :_'. It uses {{[[Template:Article stub box|article stub box]]}}, which is a meta-template designed to ease the process of creating and maintaining stub templates.\n=== Usage ===\nTyping ' :_(mw.html.create'code' :wikitext( mw.text.nowiki( '{{' ), page.text == 'Stub' and 'stub' or page.text, '}}') ) :_' produces the message shown at the beginning, and adds the article to the following categor' :_(#stubCats > 1 and 'ies' or 'y') :_':\n' :_(population()) :_(pageDoc.exists and--transclusion of /doc if it exists frame:expandTemplate{title = pageDoc.text} ) :_'\n== General information ==\n' :_(frame:expandTemplate{title = tStubDoc.text}) :_'\n\n'(), ['link box'] = Buffer'This documentation is automatically generated by [[Module:Article stub box]].' :_in'The general information is transcluded from [[Template:Stub documentation]]. ' :_(mw.html.create'span' :cssText'font-size:smaller;font-style:normal;line-height:130%' :node(('([%s edit] | [%s history])'):format( tStubDoc:fullUrl('action=edit', 'relative'), tStubDoc:fullUrl('action=history', 'relative') )) ) :_out() :_(page.protectionLevels.edit and page.protectionLevels.edit[1] == 'sysop' and "This template is [[WP:PROTECT|fully protected]] and any [[WP:CAT|categories]] should be added to the template's [" .. pageDoc:fullUrl('action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload', 'relative') .. '| /doc] subpage, which is not protected.' )' <br/>' } )() end function p.main(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local output = mw.html.create'div' :attr{role = 'note'} :addClass'metadata plainlinks asbox stub' :tag'table' :attr{role = 'presentation'} :tag'tr' :addClass'noresize' :node((args.icon or args.image) and mw.html.create'td' :wikitext(args.icon or ('[[File:%s|%spx|alt=%s|class=%s]]'):format( args.image or '', args.pix or '40x30', args.imagealt or 'Stub icon', args.imageclass or '' )) ) :tag'td' :tag'p' :addClass'asbox-body' :wikitext( Buffer'ಉಂದು':_(args.subject):_(args.article or 'article'):_(args.qualifier)' ',--space ' ಒಂಜಿ [[Wikipedia:ಚಿಗ್‌ರ್|ಚಿಗ್‌ರ್]]. [', page:fullUrl('action=edit', 'relative'), ' ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಸೇರಾದ್] ಈರ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ.' ) :done() :node(args.note and mw.html.create() :tag'p' :addClass'asbox-note' :wikitext(args.note) :done() ) :allDone() :node(args.name and require'Module:Navbar'._navbar{ args.name, mini = 'yes', } ) --[[ Stub categories for templates include a sort key; this ensures that all stub tags appear at the beginning of their respective categories. Articles using the template do not need a sort key since they have unique names. When p.demo equals 'doc', the demo stub categories will appear as those for a stub template. Otherwise, any non-nil p.demo will emulate article space categories (plus any error cats unless set to 'art') ]] if page.namespace == 0 then -- Main namespace category'ಮಾತಾ ಚಿಗ್‌ರ್ ಲೇಕನೊಲು' catStub() elseif p.demo then if p.demo ~= 'doc' then catStub() end --Unless p.demo is set to 'art', it will also include error categories normally only shown on --the template but not in the article. The elseif after namespace == 0 means demo cats will never show in article space. p.demodoc = p.demo ~= 'art' and p.templatepage(frame, page) output = mw.html.create() :node(output) :tag'small':wikitext( 'Demo categories: ', (category{done = true}:gsub('(%[%[)(Category:)([^|%]]-)(%|)', '%1%2%3|%2%3%4'):gsub('(%[%[)(Category:)', '%1:%2')) ):done() :wikitext(p.demo == 'doc' and p.demodoc or nil) else --Checks for valid name; emulates original template's check using {{FULLPAGENAME:{{{name|}}}}} local normalizedName = mw.title.new(args.name or '') if normalizedName and normalizedName.fullText == page.fullText then output = mw.html.create():node(output):wikitext(p.templatepage(frame, page)) elseif not page.isSubpage and page.namespace == 10 then-- Template namespace and not a subpage category{{k = args.name and 'E' or 'W', t = page.text}} end end return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(output:wikitext(not p.demo and category{done = true} or nil)) end return p c10homjdxut79i5kkeyl98fwqjpi2ue 370094 370093 2026-09-24T10:17:49Z ChiK 1136 test 370094 Scribunto text/plain --[[ This module was created by User:CodeHydro (Alexander Zhikun He). User:Jackmcbarn and User:Mr._Stradivarius provided a great deal of assistance in writting p.main() p.main() draw heavily from the following version of Template:Asbox of the English Wikipedia, authored primarily by User:Rich_Farmbrough https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox&oldid=619510287 p.templatepage() is derived from the following revision of Template:Asbox/templatepage, authored primarily by User:MSGJ https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox/templatepage&oldid=632914791 Both templates had significant contributions from numerous others listed in the revision history tab of their respective pages. --]] local WRAPPER_TEMPLATE, args = 'Template:Article stub box' local templatestyles = 'Module:Article stub box/styles.css' local p, Buffer, stubCats = { --Prevents dupli-cats... get it? Maybe not? cats = setmetatable({}, {__newindex = function(t, i, v) if not rawget(t, i) then rawset(t, i, v) table.insert(t, i) end end}), --initializes variables required by both p.main and p.templatepage init = function(self, frame, page) args, page = args or require('Module:Arguments').getArgs(frame, { wrappers = WRAPPER_TEMPLATE }), page or mw.title.getCurrentTitle() --Ensures demo parameter will never affect category() output for articles self.demo = self.demo or page.namespace ~= 0 and args.demo return args, page end }, require('Module:Buffer') --[[ Formats category links. Stores them until called with cat.done=true Takes multiple or single categories in the form of 'cat' or a table of strings and/or tables containing parts. (See below) ]] local attention, catTag, catKey = Buffer'Stub message templates needing attention', '[[Category:%s]]', '%s|%s%s' local function category(cat) for _, v in ipairs((tostring(cat) == cat or cat.t) and {cat} or cat) do --[[ If v is a table: [1] = full category name; defaults to local attention if blank k = Category sort key. Prefix before v.t t = page.text or args.tempsort#; appended after k (or in its place if omitted). Required if v is not a string Basically the same as v = (v[1] or attention) .. ' | ' .. (v.k or '') .. v.t ]] if v and v ~= true then--reject v = nil, false, or true local thingToFormat if tostring(v) == v then thingToFormat = v else local buf if v[1] then buf = Buffer(v[1]) else buf = attention end thingToFormat = buf:_in(v.k):_(v.t):_str(2, nil, nil, '|') end p.cats[catTag:format(thingToFormat)] = true end end return cat.done and table.concat(p.cats, p.demo and ' | ' or nil) or '' end --[[ Makes an ombox warning; Takes table {ifNot = Boolean, text, {cat. sort key, cat. sort name}} Will return an empty string instead when ifNot evaluates to true ]] local function ombox(v) if v.ifNot then return end p.ombox = p.ombox or require('Module:Message box').ombox category{v[2]} return p.ombox{ type = 'content', text = v[1] } end --[[ Unlike original template, module now takes unlimited cats! This function also performs most stub category error checks except for the ombox for when main |category= is omitted (See p.template()) ]] local function catStub(page, pageDoc) stubCats = {missing = {}, v = {}} local disallowedUnicodeChars = '[^%w%p%s' .. zwj .. zwnj .. ']' -- for i18n we make this a separate string local code for k, _ in pairs(args) do --Find category parameters and store the number (main cat = '') table.insert(stubCats, string.match(k, '^category(%d*)$')) end table.sort(stubCats) for k, v in ipairs(stubCats) do --Get category names and, if called by p.templatepage, the optional sort key local tsort, cat = args['tempsort' .. v], mw.ustring.gsub(args['category' .. v], disallowedUnicodeChars, '')--remove all hidden unicode chars --Do not place template in main category if |tempsort = 'no'. However, DO place articles of that template in the main category. table.insert(stubCats.v, page and (--p.templatepage passes page; p.main does not, i.e. articles are categorized without sort keys. v=='' and tsort == 'no'--if true, inserts 'true' in table, which category() will reject or tsort and {cat, k = ' ', t = tsort} or {cat, k = ' *', t = page.text}--note space in front of sort key ) or cat ) --Check category existance only if on the template page (i.e. stub documentation) if page then if not mw.title.new('Category:' .. cat).exists then code = code or mw.html.create'code':wikitext'|category' table.insert(stubCats.missing, tostring(mw.clone(code):wikitext(v))) end --[[ Checks non-demo stub template for documentation and flags if doc is present. All stub cats names are checked and flagged if it does not match 'Category: [] stub'. The main stub cat is exempt from the name check if the stub template has its own doc (presumably, this doc would have an explanation as to why the main stub cat is non-conforming). ]] table.insert(stubCats.v, v == '' and not p.demo and pageDoc.exists and 'Stub message templates with documentation subpages' or not cat:match' stubs$' and {k = 'S', t = page.text} ) end end --Add category names after loop is completed category(stubCats.v) return #stubCats.missing > 0 and ombox{ --Changed, original msg: --One or more of the stub categories defined in this template do not seem to exist! --Please double-check the parameters {{para|category}}, {{para|category1}} and {{para|category2}}. 'The following parameter' .. (#stubCats.missing == 1 and ' defines a stub category that does' or 's define stub categories that do') .. ' not exist: ' .. mw.text.listToText(stubCats.missing), {k = 'N', t = page.text} } end --Shows population of categories found by catStub(). Outputs demo values if none local function population() local wikitext, base = {}, '* [[:Category:%s]] (population: %s)\n' if not args.category and stubCats[1] ~= false then table.insert(stubCats, 1, false) end for _, v in ipairs(stubCats) do table.insert(wikitext, base:format( v and args['category' .. v] or '{{{category}}}', v and mw.site.stats.pagesInCategory(args['category' .. v], 'all') or 0 )) end return table.concat(wikitext) end --Includes standard stub documention and flags stub templates with bad parameter values. function p.templatepage(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local tStubDoc = mw.title.new'Template:Stub documentation' local pageDoc = page:subPageTitle('doc') --Reorganization note: Original Asbox alternates between outputting categories and checking on params |category#=. --Rather than checking multiple times and switching tasks, all stub category param operations have been rolled into catStub() return Buffer( ombox{--Show ombox warnings for missing args. ifNot = args.category, 'The <code>|category</code> parameter is not set. Please add an appropriate stub category.', {k = 'C', t = page.text} }) :_(ombox{ ifNot = args.subject or args.article or args.qualifier, 'This stub template contains no description! At least one of the parameters <code>|subject</code>, <code>|article</code> or <code>|qualifier</code> must be defined.', {k = 'D', t = page.text} }) :_(catStub(page, pageDoc))--catStub() may also return an ombox if there are non-existing categories :_(category{ done = p.demo ~= 'doc',--Outputs categories if not doc demo 'Stub message templates', args.icon and 'Stub message templates using icon parameter' or args.image and ( mw.title.new('Media:' .. mw.text.split(args.image, '|')[1]).exists--do nothing if exists. category() will reject true or {k = 'B', t = page.text} ) or 'Stub message templates without images', args.imagealt and {k = 'I', t = page.text}, }) :_((not p.demo or p.demo == 'doc') and--Add standard stub template documentation require('Module:Documentation').main{ content = Buffer(page.text ~= 'Stub' and--This comparison performed in {{Asbox/stubtree}} before it invokes Module:Asbox stubtree -- TODO: update this instance of Asbox to Article stub box eventually require('Module:Asbox stubtree').subtree{args = {pagename = page.text}} ) :_in'\n== About this template ==\nThis template is used to identify a':_(args.subject):_'stub':_(args.qualifier):_out' '--space :_'. It uses {{[[Template:Article stub box|article stub box]]}}, which is a meta-template designed to ease the process of creating and maintaining stub templates.\n=== Usage ===\nTyping ' :_(mw.html.create'code' :wikitext( mw.text.nowiki( '{{' ), page.text == 'Stub' and 'stub' or page.text, '}}') ) :_' produces the message shown at the beginning, and adds the article to the following categor' :_(#stubCats > 1 and 'ies' or 'y') :_':\n' :_(population()) :_(pageDoc.exists and--transclusion of /doc if it exists frame:expandTemplate{title = pageDoc.text} ) :_'\n== General information ==\n' :_(frame:expandTemplate{title = tStubDoc.text}) :_'\n\n'(), ['link box'] = Buffer'This documentation is automatically generated by [[Module:Article stub box]].' :_in'The general information is transcluded from [[Template:Stub documentation]]. ' :_(mw.html.create'span' :cssText'font-size:smaller;font-style:normal;line-height:130%' :node(('([%s edit] | [%s history])'):format( tStubDoc:fullUrl('action=edit', 'relative'), tStubDoc:fullUrl('action=history', 'relative') )) ) :_out() :_(page.protectionLevels.edit and page.protectionLevels.edit[1] == 'sysop' and "This template is [[WP:PROTECT|fully protected]] and any [[WP:CAT|categories]] should be added to the template's [" .. pageDoc:fullUrl('action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload', 'relative') .. '| /doc] subpage, which is not protected.' )' <br/>' } )() end function p.main(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local output = mw.html.create'div' :attr{role = 'note'} :addClass'metadata plainlinks asbox stub' :tag'table' :attr{role = 'presentation'} :tag'tr' :addClass'noresize' :node((args.icon or args.image) and mw.html.create'td' :wikitext(args.icon or ('[[File:%s|%spx|alt=%s|class=%s]]'):format( args.image or '', args.pix or '40x30', args.imagealt or 'Stub icon', args.imageclass or '' )) ) :tag'td' :tag'p' :addClass'asbox-body' :wikitext( Buffer'ಉಂದು':_(args.subject):_(args.article or 'article'):_(args.qualifier)' ',--space ' ಒಂಜಿ [[Wikipedia:ಚಿಗ್‌ರ್|ಚಿಗ್‌ರ್]]. [', page:fullUrl('action=edit', 'relative'), ' ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಸೇರಾದ್] ಈರ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ.' ) :done() :node(args.note and mw.html.create() :tag'p' :addClass'asbox-note' :wikitext(args.note) :done() ) :allDone() :node(args.name and require'Module:Navbar'._navbar{ args.name, mini = 'yes', } ) --[[ Stub categories for templates include a sort key; this ensures that all stub tags appear at the beginning of their respective categories. Articles using the template do not need a sort key since they have unique names. When p.demo equals 'doc', the demo stub categories will appear as those for a stub template. Otherwise, any non-nil p.demo will emulate article space categories (plus any error cats unless set to 'art') ]] if page.namespace == 0 then -- Main namespace category'ಮಾತಾ ಚಿಗ್‌ರ್ ಲೇಕನೊಲು' catStub() elseif p.demo then if p.demo ~= 'doc' then catStub() end --Unless p.demo is set to 'art', it will also include error categories normally only shown on --the template but not in the article. The elseif after namespace == 0 means demo cats will never show in article space. p.demodoc = p.demo ~= 'art' and p.templatepage(frame, page) output = mw.html.create() :node(output) :tag'small':wikitext( 'Demo categories: ', (category{done = true}:gsub('(%[%[)(Category:)([^|%]]-)(%|)', '%1%2%3|%2%3%4'):gsub('(%[%[)(Category:)', '%1:%2')) ):done() :wikitext(p.demo == 'doc' and p.demodoc or nil) else --Checks for valid name; emulates original template's check using {{FULLPAGENAME:{{{name|}}}}} local normalizedName = mw.title.new(args.name or '') if normalizedName and normalizedName.fullText == page.fullText then output = mw.html.create():node(output):wikitext(p.templatepage(frame, page)) elseif not page.isSubpage and page.namespace == 10 then-- Template namespace and not a subpage category{{k = args.name and 'E' or 'W', t = page.text}} end end return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(output:wikitext(not p.demo and category{done = true} or nil)) end return p afhsgq1js2yef2ol7m6txlfy2zuz35e 370095 370094 2026-09-24T10:19:53Z ChiK 1136 370095 Scribunto text/plain --[[ This module was created by User:CodeHydro (Alexander Zhikun He). User:Jackmcbarn and User:Mr._Stradivarius provided a great deal of assistance in writting p.main() p.main() draw heavily from the following version of Template:Asbox of the English Wikipedia, authored primarily by User:Rich_Farmbrough https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox&oldid=619510287 p.templatepage() is derived from the following revision of Template:Asbox/templatepage, authored primarily by User:MSGJ https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox/templatepage&oldid=632914791 Both templates had significant contributions from numerous others listed in the revision history tab of their respective pages. --]] local WRAPPER_TEMPLATE, args = 'Template:Article stub box' local templatestyles = 'Module:Article stub box/styles.css' local p, Buffer, stubCats = { --Prevents dupli-cats... get it? Maybe not? cats = setmetatable({}, {__newindex = function(t, i, v) if not rawget(t, i) then rawset(t, i, v) table.insert(t, i) end end}), --initializes variables required by both p.main and p.templatepage init = function(self, frame, page) args, page = args or require('Module:Arguments').getArgs(frame, { wrappers = WRAPPER_TEMPLATE }), page or mw.title.getCurrentTitle() --Ensures demo parameter will never affect category() output for articles self.demo = self.demo or page.namespace ~= 0 and args.demo return args, page end }, require('Module:Buffer') --[[ Formats category links. Stores them until called with cat.done=true Takes multiple or single categories in the form of 'cat' or a table of strings and/or tables containing parts. (See below) ]] local attention, catTag, catKey = Buffer'Stub message templates needing attention', '[[Category:%s]]', '%s|%s%s' local function category(cat) for _, v in ipairs((tostring(cat) == cat or cat.t) and {cat} or cat) do --[[ If v is a table: [1] = full category name; defaults to local attention if blank k = Category sort key. Prefix before v.t t = page.text or args.tempsort#; appended after k (or in its place if omitted). Required if v is not a string Basically the same as v = (v[1] or attention) .. ' | ' .. (v.k or '') .. v.t ]] if v and v ~= true then--reject v = nil, false, or true local thingToFormat if tostring(v) == v then thingToFormat = v else local buf if v[1] then buf = Buffer(v[1]) else buf = attention end thingToFormat = buf:_in(v.k):_(v.t):_str(2, nil, nil, '|') end p.cats[catTag:format(thingToFormat)] = true end end return cat.done and table.concat(p.cats, p.demo and ' | ' or nil) or '' end --[[ Makes an ombox warning; Takes table {ifNot = Boolean, text, {cat. sort key, cat. sort name}} Will return an empty string instead when ifNot evaluates to true ]] local function ombox(v) if v.ifNot then return end p.ombox = p.ombox or require('Module:Message box').ombox category{v[2]} return p.ombox{ type = 'content', text = v[1] } end --[[ Unlike original template, module now takes unlimited cats! This function also performs most stub category error checks except for the ombox for when main |category= is omitted (See p.template()) ]] local function catStub(page, pageDoc) stubCats = {missing = {}, v = {}} local disallowedUnicodeChars = '[^%w%p%s' .. ']' -- for i18n we make this a separate string local code for k, _ in pairs(args) do --Find category parameters and store the number (main cat = '') table.insert(stubCats, string.match(k, '^category(%d*)$')) end table.sort(stubCats) for k, v in ipairs(stubCats) do --Get category names and, if called by p.templatepage, the optional sort key local tsort, cat = args['tempsort' .. v], mw.ustring.gsub(args['category' .. v], disallowedUnicodeChars, '')--remove all hidden unicode chars --Do not place template in main category if |tempsort = 'no'. However, DO place articles of that template in the main category. table.insert(stubCats.v, page and (--p.templatepage passes page; p.main does not, i.e. articles are categorized without sort keys. v=='' and tsort == 'no'--if true, inserts 'true' in table, which category() will reject or tsort and {cat, k = ' ', t = tsort} or {cat, k = ' *', t = page.text}--note space in front of sort key ) or cat ) --Check category existance only if on the template page (i.e. stub documentation) if page then if not mw.title.new('Category:' .. cat).exists then code = code or mw.html.create'code':wikitext'|category' table.insert(stubCats.missing, tostring(mw.clone(code):wikitext(v))) end --[[ Checks non-demo stub template for documentation and flags if doc is present. All stub cats names are checked and flagged if it does not match 'Category: [] stub'. The main stub cat is exempt from the name check if the stub template has its own doc (presumably, this doc would have an explanation as to why the main stub cat is non-conforming). ]] table.insert(stubCats.v, v == '' and not p.demo and pageDoc.exists and 'Stub message templates with documentation subpages' or not cat:match' stubs$' and {k = 'S', t = page.text} ) end end --Add category names after loop is completed category(stubCats.v) return #stubCats.missing > 0 and ombox{ --Changed, original msg: --One or more of the stub categories defined in this template do not seem to exist! --Please double-check the parameters {{para|category}}, {{para|category1}} and {{para|category2}}. 'The following parameter' .. (#stubCats.missing == 1 and ' defines a stub category that does' or 's define stub categories that do') .. ' not exist: ' .. mw.text.listToText(stubCats.missing), {k = 'N', t = page.text} } end --Shows population of categories found by catStub(). Outputs demo values if none local function population() local wikitext, base = {}, '* [[:Category:%s]] (population: %s)\n' if not args.category and stubCats[1] ~= false then table.insert(stubCats, 1, false) end for _, v in ipairs(stubCats) do table.insert(wikitext, base:format( v and args['category' .. v] or '{{{category}}}', v and mw.site.stats.pagesInCategory(args['category' .. v], 'all') or 0 )) end return table.concat(wikitext) end --Includes standard stub documention and flags stub templates with bad parameter values. function p.templatepage(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local tStubDoc = mw.title.new'Template:Stub documentation' local pageDoc = page:subPageTitle('doc') --Reorganization note: Original Asbox alternates between outputting categories and checking on params |category#=. --Rather than checking multiple times and switching tasks, all stub category param operations have been rolled into catStub() return Buffer( ombox{--Show ombox warnings for missing args. ifNot = args.category, 'The <code>|category</code> parameter is not set. Please add an appropriate stub category.', {k = 'C', t = page.text} }) :_(ombox{ ifNot = args.subject or args.article or args.qualifier, 'This stub template contains no description! At least one of the parameters <code>|subject</code>, <code>|article</code> or <code>|qualifier</code> must be defined.', {k = 'D', t = page.text} }) :_(catStub(page, pageDoc))--catStub() may also return an ombox if there are non-existing categories :_(category{ done = p.demo ~= 'doc',--Outputs categories if not doc demo 'Stub message templates', args.icon and 'Stub message templates using icon parameter' or args.image and ( mw.title.new('Media:' .. mw.text.split(args.image, '|')[1]).exists--do nothing if exists. category() will reject true or {k = 'B', t = page.text} ) or 'Stub message templates without images', args.imagealt and {k = 'I', t = page.text}, }) :_((not p.demo or p.demo == 'doc') and--Add standard stub template documentation require('Module:Documentation').main{ content = Buffer(page.text ~= 'Stub' and--This comparison performed in {{Asbox/stubtree}} before it invokes Module:Asbox stubtree -- TODO: update this instance of Asbox to Article stub box eventually require('Module:Asbox stubtree').subtree{args = {pagename = page.text}} ) :_in'\n== About this template ==\nThis template is used to identify a':_(args.subject):_'stub':_(args.qualifier):_out' '--space :_'. It uses {{[[Template:Article stub box|article stub box]]}}, which is a meta-template designed to ease the process of creating and maintaining stub templates.\n=== Usage ===\nTyping ' :_(mw.html.create'code' :wikitext( mw.text.nowiki( '{{' ), page.text == 'Stub' and 'stub' or page.text, '}}') ) :_' produces the message shown at the beginning, and adds the article to the following categor' :_(#stubCats > 1 and 'ies' or 'y') :_':\n' :_(population()) :_(pageDoc.exists and--transclusion of /doc if it exists frame:expandTemplate{title = pageDoc.text} ) :_'\n== General information ==\n' :_(frame:expandTemplate{title = tStubDoc.text}) :_'\n\n'(), ['link box'] = Buffer'This documentation is automatically generated by [[Module:Article stub box]].' :_in'The general information is transcluded from [[Template:Stub documentation]]. ' :_(mw.html.create'span' :cssText'font-size:smaller;font-style:normal;line-height:130%' :node(('([%s edit] | [%s history])'):format( tStubDoc:fullUrl('action=edit', 'relative'), tStubDoc:fullUrl('action=history', 'relative') )) ) :_out() :_(page.protectionLevels.edit and page.protectionLevels.edit[1] == 'sysop' and "This template is [[WP:PROTECT|fully protected]] and any [[WP:CAT|categories]] should be added to the template's [" .. pageDoc:fullUrl('action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload', 'relative') .. '| /doc] subpage, which is not protected.' )' <br/>' } )() end function p.main(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local output = mw.html.create'div' :attr{role = 'note'} :addClass'metadata plainlinks asbox stub' :tag'table' :attr{role = 'presentation'} :tag'tr' :addClass'noresize' :node((args.icon or args.image) and mw.html.create'td' :wikitext(args.icon or ('[[File:%s|%spx|alt=%s|class=%s]]'):format( args.image or '', args.pix or '40x30', args.imagealt or 'Stub icon', args.imageclass or '' )) ) :tag'td' :tag'p' :addClass'asbox-body' :wikitext( Buffer'ಉಂದು':_(args.subject):_(args.article or 'article'):_(args.qualifier)' ',--space ' ಒಂಜಿ [[Wikipedia:ಚಿಗ್‌ರ್|ಚಿಗ್‌ರ್]]. [', page:fullUrl('action=edit', 'relative'), ' ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಸೇರಾದ್] ಈರ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ.' ) :done() :node(args.note and mw.html.create() :tag'p' :addClass'asbox-note' :wikitext(args.note) :done() ) :allDone() :node(args.name and require'Module:Navbar'._navbar{ args.name, mini = 'yes', } ) --[[ Stub categories for templates include a sort key; this ensures that all stub tags appear at the beginning of their respective categories. Articles using the template do not need a sort key since they have unique names. When p.demo equals 'doc', the demo stub categories will appear as those for a stub template. Otherwise, any non-nil p.demo will emulate article space categories (plus any error cats unless set to 'art') ]] if page.namespace == 0 then -- Main namespace category'ಮಾತಾ ಚಿಗ್‌ರ್ ಲೇಕನೊಲು' catStub() elseif p.demo then if p.demo ~= 'doc' then catStub() end --Unless p.demo is set to 'art', it will also include error categories normally only shown on --the template but not in the article. The elseif after namespace == 0 means demo cats will never show in article space. p.demodoc = p.demo ~= 'art' and p.templatepage(frame, page) output = mw.html.create() :node(output) :tag'small':wikitext( 'Demo categories: ', (category{done = true}:gsub('(%[%[)(Category:)([^|%]]-)(%|)', '%1%2%3|%2%3%4'):gsub('(%[%[)(Category:)', '%1:%2')) ):done() :wikitext(p.demo == 'doc' and p.demodoc or nil) else --Checks for valid name; emulates original template's check using {{FULLPAGENAME:{{{name|}}}}} local normalizedName = mw.title.new(args.name or '') if normalizedName and normalizedName.fullText == page.fullText then output = mw.html.create():node(output):wikitext(p.templatepage(frame, page)) elseif not page.isSubpage and page.namespace == 10 then-- Template namespace and not a subpage category{{k = args.name and 'E' or 'W', t = page.text}} end end return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(output:wikitext(not p.demo and category{done = true} or nil)) end return p cjhk2nixse6aiyseqfm2k9yi7ae5l4g 370096 370095 2026-09-24T10:25:10Z ChiK 1136 Restored revision 370093 by [[Special:Contributions/ChiK|ChiK]] ([[User talk:ChiK|talk]]): Test rollback (TwinkleGlobal) 370096 Scribunto text/plain --[[ This module was created by User:CodeHydro (Alexander Zhikun He). User:Jackmcbarn and User:Mr._Stradivarius provided a great deal of assistance in writting p.main() p.main() draw heavily from the following version of Template:Asbox of the English Wikipedia, authored primarily by User:Rich_Farmbrough https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox&oldid=619510287 p.templatepage() is derived from the following revision of Template:Asbox/templatepage, authored primarily by User:MSGJ https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template:Asbox/templatepage&oldid=632914791 Both templates had significant contributions from numerous others listed in the revision history tab of their respective pages. --]] local WRAPPER_TEMPLATE, args = 'Template:Article stub box' local templatestyles = 'Module:Article stub box/styles.css' local p, Buffer, stubCats = { --Prevents dupli-cats... get it? Maybe not? cats = setmetatable({}, {__newindex = function(t, i, v) if not rawget(t, i) then rawset(t, i, v) table.insert(t, i) end end}), --initializes variables required by both p.main and p.templatepage init = function(self, frame, page) args, page = args or require('Module:Arguments').getArgs(frame, { wrappers = WRAPPER_TEMPLATE }), page or mw.title.getCurrentTitle() --Ensures demo parameter will never affect category() output for articles self.demo = self.demo or page.namespace ~= 0 and args.demo return args, page end }, require('Module:Buffer') --[[ Formats category links. Stores them until called with cat.done=true Takes multiple or single categories in the form of 'cat' or a table of strings and/or tables containing parts. (See below) ]] local attention, catTag, catKey = Buffer'Stub message templates needing attention', '[[Category:%s]]', '%s|%s%s' local function category(cat) for _, v in ipairs((tostring(cat) == cat or cat.t) and {cat} or cat) do --[[ If v is a table: [1] = full category name; defaults to local attention if blank k = Category sort key. Prefix before v.t t = page.text or args.tempsort#; appended after k (or in its place if omitted). Required if v is not a string Basically the same as v = (v[1] or attention) .. ' | ' .. (v.k or '') .. v.t ]] if v and v ~= true then--reject v = nil, false, or true local thingToFormat if tostring(v) == v then thingToFormat = v else local buf if v[1] then buf = Buffer(v[1]) else buf = attention end thingToFormat = buf:_in(v.k):_(v.t):_str(2, nil, nil, '|') end p.cats[catTag:format(thingToFormat)] = true end end return cat.done and table.concat(p.cats, p.demo and ' | ' or nil) or '' end --[[ Makes an ombox warning; Takes table {ifNot = Boolean, text, {cat. sort key, cat. sort name}} Will return an empty string instead when ifNot evaluates to true ]] local function ombox(v) if v.ifNot then return end p.ombox = p.ombox or require('Module:Message box').ombox category{v[2]} return p.ombox{ type = 'content', text = v[1] } end --[[ Unlike original template, module now takes unlimited cats! This function also performs most stub category error checks except for the ombox for when main |category= is omitted (See p.template()) ]] local function catStub(page, pageDoc) stubCats = {missing = {}, v = {}} -- zwj and zwnj have semantical use in other other wikis, don't remove them local zwj = '\226\128\141' -- U+200D, E2 80 8D local zwnj = '\226\128\140' -- U+200C, E2 80 8C local disallowedUnicodeChars = '[^%w%p%s' .. zwj .. zwnj .. ']' -- for i18n we make this a separate string local code for k, _ in pairs(args) do --Find category parameters and store the number (main cat = '') table.insert(stubCats, string.match(k, '^category(%d*)$')) end table.sort(stubCats) for k, v in ipairs(stubCats) do --Get category names and, if called by p.templatepage, the optional sort key local tsort, cat = args['tempsort' .. v], mw.ustring.gsub(args['category' .. v], disallowedUnicodeChars, '')--remove all hidden unicode chars --Do not place template in main category if |tempsort = 'no'. However, DO place articles of that template in the main category. table.insert(stubCats.v, page and (--p.templatepage passes page; p.main does not, i.e. articles are categorized without sort keys. v=='' and tsort == 'no'--if true, inserts 'true' in table, which category() will reject or tsort and {cat, k = ' ', t = tsort} or {cat, k = ' *', t = page.text}--note space in front of sort key ) or cat ) --Check category existance only if on the template page (i.e. stub documentation) if page then if not mw.title.new('Category:' .. cat).exists then code = code or mw.html.create'code':wikitext'|category' table.insert(stubCats.missing, tostring(mw.clone(code):wikitext(v))) end --[[ Checks non-demo stub template for documentation and flags if doc is present. All stub cats names are checked and flagged if it does not match 'Category: [] stub'. The main stub cat is exempt from the name check if the stub template has its own doc (presumably, this doc would have an explanation as to why the main stub cat is non-conforming). ]] table.insert(stubCats.v, v == '' and not p.demo and pageDoc.exists and 'Stub message templates with documentation subpages' or not cat:match' stubs$' and {k = 'S', t = page.text} ) end end --Add category names after loop is completed category(stubCats.v) return #stubCats.missing > 0 and ombox{ --Changed, original msg: --One or more of the stub categories defined in this template do not seem to exist! --Please double-check the parameters {{para|category}}, {{para|category1}} and {{para|category2}}. 'The following parameter' .. (#stubCats.missing == 1 and ' defines a stub category that does' or 's define stub categories that do') .. ' not exist: ' .. mw.text.listToText(stubCats.missing), {k = 'N', t = page.text} } end --Shows population of categories found by catStub(). Outputs demo values if none local function population() local wikitext, base = {}, '* [[:Category:%s]] (population: %s)\n' if not args.category and stubCats[1] ~= false then table.insert(stubCats, 1, false) end for _, v in ipairs(stubCats) do table.insert(wikitext, base:format( v and args['category' .. v] or '{{{category}}}', v and mw.site.stats.pagesInCategory(args['category' .. v], 'all') or 0 )) end return table.concat(wikitext) end --Includes standard stub documention and flags stub templates with bad parameter values. function p.templatepage(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local tStubDoc = mw.title.new'Template:Stub documentation' local pageDoc = page:subPageTitle('doc') --Reorganization note: Original Asbox alternates between outputting categories and checking on params |category#=. --Rather than checking multiple times and switching tasks, all stub category param operations have been rolled into catStub() return Buffer( ombox{--Show ombox warnings for missing args. ifNot = args.category, 'The <code>|category</code> parameter is not set. Please add an appropriate stub category.', {k = 'C', t = page.text} }) :_(ombox{ ifNot = args.subject or args.article or args.qualifier, 'This stub template contains no description! At least one of the parameters <code>|subject</code>, <code>|article</code> or <code>|qualifier</code> must be defined.', {k = 'D', t = page.text} }) :_(catStub(page, pageDoc))--catStub() may also return an ombox if there are non-existing categories :_(category{ done = p.demo ~= 'doc',--Outputs categories if not doc demo 'Stub message templates', args.icon and 'Stub message templates using icon parameter' or args.image and ( mw.title.new('Media:' .. mw.text.split(args.image, '|')[1]).exists--do nothing if exists. category() will reject true or {k = 'B', t = page.text} ) or 'Stub message templates without images', args.imagealt and {k = 'I', t = page.text}, }) :_((not p.demo or p.demo == 'doc') and--Add standard stub template documentation require('Module:Documentation').main{ content = Buffer(page.text ~= 'Stub' and--This comparison performed in {{Asbox/stubtree}} before it invokes Module:Asbox stubtree -- TODO: update this instance of Asbox to Article stub box eventually require('Module:Asbox stubtree').subtree{args = {pagename = page.text}} ) :_in'\n== About this template ==\nThis template is used to identify a':_(args.subject):_'stub':_(args.qualifier):_out' '--space :_'. It uses {{[[Template:Article stub box|article stub box]]}}, which is a meta-template designed to ease the process of creating and maintaining stub templates.\n=== Usage ===\nTyping ' :_(mw.html.create'code' :wikitext( mw.text.nowiki( '{{' ), page.text == 'Stub' and 'stub' or page.text, '}}') ) :_' produces the message shown at the beginning, and adds the article to the following categor' :_(#stubCats > 1 and 'ies' or 'y') :_':\n' :_(population()) :_(pageDoc.exists and--transclusion of /doc if it exists frame:expandTemplate{title = pageDoc.text} ) :_'\n== General information ==\n' :_(frame:expandTemplate{title = tStubDoc.text}) :_'\n\n'(), ['link box'] = Buffer'This documentation is automatically generated by [[Module:Article stub box]].' :_in'The general information is transcluded from [[Template:Stub documentation]]. ' :_(mw.html.create'span' :cssText'font-size:smaller;font-style:normal;line-height:130%' :node(('([%s edit] | [%s history])'):format( tStubDoc:fullUrl('action=edit', 'relative'), tStubDoc:fullUrl('action=history', 'relative') )) ) :_out() :_(page.protectionLevels.edit and page.protectionLevels.edit[1] == 'sysop' and "This template is [[WP:PROTECT|fully protected]] and any [[WP:CAT|categories]] should be added to the template's [" .. pageDoc:fullUrl('action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload', 'relative') .. '| /doc] subpage, which is not protected.' )' <br/>' } )() end function p.main(frame, page) args, page = p:init(frame, page) local output = mw.html.create'div' :attr{role = 'note'} :addClass'metadata plainlinks asbox stub' :tag'table' :attr{role = 'presentation'} :tag'tr' :addClass'noresize' :node((args.icon or args.image) and mw.html.create'td' :wikitext(args.icon or ('[[File:%s|%spx|alt=%s|class=%s]]'):format( args.image or '', args.pix or '40x30', args.imagealt or 'Stub icon', args.imageclass or '' )) ) :tag'td' :tag'p' :addClass'asbox-body' :wikitext( Buffer'ಉಂದು':_(args.subject):_(args.article or 'article'):_(args.qualifier)' ',--space ' ಒಂಜಿ [[Wikipedia:ಚಿಗ್‌ರ್|ಚಿಗ್‌ರ್]]. [', page:fullUrl('action=edit', 'relative'), ' ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾಹಿತಿಲೆನ್ ಸೇರಾದ್] ಈರ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ.' ) :done() :node(args.note and mw.html.create() :tag'p' :addClass'asbox-note' :wikitext(args.note) :done() ) :allDone() :node(args.name and require'Module:Navbar'._navbar{ args.name, mini = 'yes', } ) --[[ Stub categories for templates include a sort key; this ensures that all stub tags appear at the beginning of their respective categories. Articles using the template do not need a sort key since they have unique names. When p.demo equals 'doc', the demo stub categories will appear as those for a stub template. Otherwise, any non-nil p.demo will emulate article space categories (plus any error cats unless set to 'art') ]] if page.namespace == 0 then -- Main namespace category'ಮಾತಾ ಚಿಗ್‌ರ್ ಲೇಕನೊಲು' catStub() elseif p.demo then if p.demo ~= 'doc' then catStub() end --Unless p.demo is set to 'art', it will also include error categories normally only shown on --the template but not in the article. The elseif after namespace == 0 means demo cats will never show in article space. p.demodoc = p.demo ~= 'art' and p.templatepage(frame, page) output = mw.html.create() :node(output) :tag'small':wikitext( 'Demo categories: ', (category{done = true}:gsub('(%[%[)(Category:)([^|%]]-)(%|)', '%1%2%3|%2%3%4'):gsub('(%[%[)(Category:)', '%1:%2')) ):done() :wikitext(p.demo == 'doc' and p.demodoc or nil) else --Checks for valid name; emulates original template's check using {{FULLPAGENAME:{{{name|}}}}} local normalizedName = mw.title.new(args.name or '') if normalizedName and normalizedName.fullText == page.fullText then output = mw.html.create():node(output):wikitext(p.templatepage(frame, page)) elseif not page.isSubpage and page.namespace == 10 then-- Template namespace and not a subpage category{{k = args.name and 'E' or 'W', t = page.text}} end end return frame:extensionTag{ name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles} } .. tostring(output:wikitext(not p.demo and category{done = true} or nil)) end return p c10homjdxut79i5kkeyl98fwqjpi2ue 0 25096 370064 369964 2026-09-24T01:44:58Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370064 wikitext text/x-wiki   '''ಯಾಂಗ್ ಡ್ಯಾನ್ ಒರ್ತಿ''' ಚೀನ-ಅಮೆರಿಕನ್ ನರವಿಜ್ಞಾನಿ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬರ್ಕ್ಲೆಡ್ ನ್ಯೂರೋಬಯಾಲಜಿ ವಿಭಾಗೊಡು ಪಾಲ್ ಲಿಚ್ಟ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಹೋವರ್ಡ್ ಹ್ಯೂಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಎಚ್ಎಚ್ಎಂಐ) ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name=":1">{{Cite web|title=Yang Dan|url=https://www.hhmi.org/scientists/yang-dan|accessdate=2020-07-12|website=HHMI.org|language=en}}</ref> ಸ್ಲೋನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್/ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಪಿ. ಸ್ಲೋನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಬೆಕ್ಮನ್ ಯಂಗ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಬೆಕ್ಮನ್ ಯಂಗ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಬೊಕ್ಕ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಇನ್ ನ್ಯೂರೋಸೈನ್ಸ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. <ref name=":2">{{Cite web|title=Yang Dan|url=https://alleninstitute.org/about/advisors/advisor-profiles/yang-dan/|accessdate=2020-07-12|website=alleninstitute.org|archivedate=2022-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220817080719/https://alleninstitute.org/about/advisors/advisor-profiles/yang-dan/}}</ref> ವರ್ತನೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ನರ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ೨೦೧೮ಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಗ್ ಆರ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್. ಸಸ್ತನಿ ಮೆದುಳುಡು ನಿದ್ರೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ನರ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ದ ಟಾಪ್-ಡೌನ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ನಿಯಂತ್ರಣೊನ್ ಅರೆನ ಇತ್ತೆದ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸವುಂಡು. ಆರ್ ಆಪ್ಟೊಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್, ಇಮೇಜಿಂಗ್, ವೈರಸ್-ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್, ಬೊಕ್ಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಯಾಲಜಿ ತಂತ್ರೊಲೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್, ಮೌಸ್ ನ್ ಒಂಜಿ ಮಾದರಿ ಜೀವಿ ಆದ್ ಬಳಸುವೆರ್. <ref>{{Cite web|title=Yang Dan {{!}} Research UC Berkeley|url=https://vcresearch.berkeley.edu/faculty/yang-dan|accessdate=2020-07-12|website=vcresearch.berkeley.edu|archivedate=2020-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712202714/https://vcresearch.berkeley.edu/faculty/yang-dan|url-status=dead}}</ref> == ಸುರುತ ಜೀವನ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ == ಯಾಂಗ್ ಡ್ಯಾನ್ ಚೀನಾದ ಬೀಜಿಂಗ್ ಡ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬುಲೆಯೆರ್. ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆ ಒರಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್ಸ್ಟೈನ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿ|ಮೇರಿ ಕ್ಯೂರಿನ]] ಬಗ್ಗೆ ಅರೆನ ಬಾಲೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಕೇಂಡಿನ ಕತೆಕುಲು ಅರೆನ್ ವಿಜ್ಞಾನೊಡು ವೃತ್ತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಯೆರ್. <ref>{{Cite journal|date=2016-09-21|title=Yang Dan|journal=Neuron|language=en|volume=91|issue=6|pages=1195–1196|doi=10.1016/j.neuron.2016.08.039|issn=0896-6273}}</ref> ಆರ್ ಪೀಕಿಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ [[ಭೌತ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೊಡು]] ಪದವಿ ಪಡೆಯೆರ್. <ref name=":0"/> ಅಪಗ ಅಮೇರಿಕದ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ [[ಜೀವ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೊಡು]] ಪಿಎಚ್ ಡಿ ಮಲ್ತೆರ್ (೧೯೯೪). ಅರೆನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕೆರ್ '''ಮು-ಮಿಂಗ್ ಪು''', '''ನ್ಯೂರೋಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್''' ಸ್ರವಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಿನಾಪ್ಟಿಕ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿದ ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಲೆನ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://biology.columbia.edu/news/yang-dan-phd-columbia-1994-elected-national-academy-sciences|title=Yang Dan, PhD Columbia 1994, elected to the National Academy of Sciences|date=2018-05-14|website=Columbia University|accessdate=2018-10-15|archivedate=2022-08-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220817080726/https://www.biology.columbia.edu/news/yang-dan-phd-columbia-1994-elected-national-academy-sciences}}</ref> ರಾಕ್ ಫೆಲ್ಲರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಡ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರಲ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಅಲ್ಪ ದೃಶ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಮಾಹಿತಿದ ಕೋಡಿಂಗ್ ನ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name=":0"/> == ಕೆಲಸ == ೧೯೯೭ಡ್, ಬರ್ಕ್ಲೆಡ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡು ಆಣ್ವಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವಕೋಶ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗೊಡು ಬೋಧನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪಾಲ್ ಲಿಚ್ಟ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಮಾಸ್ಟ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆರ್ ಹೋವರ್ಡ್ ಹ್ಯೂಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟರ್ ಆದ್ ಲಾ ಕೆಲಸ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.nasonline.org/member-directory/members/20020766.html|title=Yang Dan|website=National Academy of Sciences|accessdate=2018-10-16|archivedate=2018-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20181016165027/http://www.nasonline.org/member-directory/members/20020766.html|url-status=dead}}</ref> ನಿದ್ರೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ನರ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಿಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆನ್ ಅರೆನ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಲು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸವುಂಡು. <ref name=":3">{{Cite news|url=https://mcb.berkeley.edu/faculty/NEU/dany.html|title=Yang Dan|work=Department of Molecular & Cell Biology, UC Berkeley|access-date=2018-10-16|language=en}}</ref> ೨೦೧೫ಡ್ ''ನೇಚರ್ ಪೇಪರ್ಡ್.'' ಪ್ರಿಂಟ್ ಆದ್ ಇತ್ತಿನ ಸಂಶೋಧನೆಡ್, ನಿದ್ರೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಎಲಿಕುಲೆಡ್ ಮೆಡುಲ್ಲಾ ಒಬ್ಲೊಂಗಾಟಾಡ್ GABAergic ನೀರು ಕೋಶೊ ಲೆನ್ ಸಕ್ರಿಯ ಮಲ್ಪುನಗ, ಅವು REM ನಿದ್ರೆದ ಸ್ಥಿತಿಗ್ ಪೋಪುಂಡು ಪಂದ್ ಆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ತಂಡೊ ನಾಡ್ಜ್ ಪತ್ತಿಯೆರ್ ; ಜಾಗೃತ ಎಲಿಕ್ಲೆಡ್ ಅವೇ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆ ಆಹಾರ ಸೇವನೆನ್ ವರ್ಧನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. <ref>{{Cite journal|last=Weber|first=Franz|last2=Chung|first2=Shinjae|last3=Beier|first3=Kevin T.|last4=Xu|first4=Min|last5=Luo|first5=Liqun|last6=Dan|first6=Yang|date=October 2015|title=Control of REM sleep by ventral medulla GABAergic neurons|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_nature_2015-10-15_526_7573/page/435|journal=Nature|volume=526|issue=7573|pages=435–438|doi=10.1038/nature14979|pmid=26444238|pmc=4852286}}</ref> ೨೦೧೮ಡ್, ಆರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ದ ಸದಸ್ಯೆರಾದ್ ಆಯ್ಕೆ ಆಯೆರ್, ಉಂದು ಕಾರ್ಟಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್, ಫಂಕ್ಷನಲ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ ಬೊಕ್ಕ ನಿದ್ರೆದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮಲ್ತಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗ್ ಈ ಗೌರವೊನು ಕೊರ್ತೆರ್. <ref name=":0"/> ೨೦೨೫ಡ್, ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಡು ೩೫ ವರ್ಸೊ ಸೇವೆ ಮಲ್ತ್ ದ್, ಚೀನಾಗ್ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಶೆನ್ಜೆನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಷನ್ ಡ್ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧಕಿ ಆದ್ ಸೇರ್ದೆರ್. <ref name="Top sleep scientist Dan Yang leaves US for China role, reunites with Mu-ming Poo">{{Cite news|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3311992/top-neuroscientist-dan-yang-leaves-us-china-reunites-mentor-husband-mu-ming-poo|title=Top sleep scientist Dan Yang leaves US for China role, reunites with Mu-ming Poo|date=27 May 2025|work=South China Morning Post|access-date=4 June 2025|language=en}}</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಅರೆನ ಕಂಡನಿ, ಮು-ಮಿಂಗ್ ಪೂ, ಅರೆನ ಮಾಜಿ ಗುರು ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಸದಸ್ಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=http://www.ion.ac.cn/cxwh/zt_15.asp|title=无私奉献 甘为幕后|last=Xu Shengjin 徐圣进|website=Institute of Neuroscience, Chinese Academy of Sciences|accessdate=2018-10-16|archivedate=2018-05-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180502213344/http://www.ion.ac.cn/cxwh/zt_15.asp}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] 37hxvlgqyc4134az750ijkwdozi3d6a 10 26878 370041 359592 2026-07-21T17:47:14Z en>FaviFake 0 more compact with {{divcol|colwidth=18em}} 370041 wikitext text/x-wiki <!--This is transcluded into all these templates' /doc pages to save time.--> {{Navbox | name = Quotation mark templates | title = Quotation mark templates | state = {{{state|show}}} |group1 = Single symbol | list1 = {{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|'}} ([[Template:Apostrophe]]) – for use with adjacent italic markup * {{tn|`}} ([[Template:Unspaced apostrophe]]) – for use with adjacent bold markup * {{tn|′}} ([[Template:Prime]]) * {{tn|&apos;&apos;}} ([[Template:Double prime]]){{divcolend}} |group2 = Two symbols | list2 = subgroup | 2_group1 = | 2_list1 = {{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|' "}} ([[Template:Single+double]]) * {{tn|" '}} ([[Template:Double+single]]) * {{tn|' '}} ([[Template:Single+single]]) {{divcolend}}{{Pb}} | 2_group2 = 's | 2_list2 = * {{tn|'s}} ([[Template:Space+apostrophe+s]]) – for inserting '''<code><nowiki>'s</nowiki></code>''' after italic markup * {{tn|`s}} ([[Template:Apostrophe+s]]) – for inserting '''<code><nowiki>'s</nowiki></code>''' after bold markup<br /> | 2_group3 = Space | 2_list3 ={{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|-"}} ([[Template:Space+double]]) * {{tn|"-}} ([[Template:Double+space]]) * {{tn|-'}} ([[Template:Space+single]]) * {{tn|'-}} ([[Template:Single+space]]) * {{tn|--)}} ([[Template:Space+parenthesis]]) * {{tn|(--}} ([[Template:Parenthesis+space]]){{divcolend}}{{Pb}} |group3 = Three symbols | list3 ={{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|" ' "}} ([[Template:Double+single+double]]) * {{tn|' " '}} ([[Template:Single+double+single]]){{divcolend}} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> g31d4kr2qyc7kx4uxcja3yraaku6lcr 370042 370041 2026-09-23T13:06:42Z ChiK 1136 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Quotation_mark_templates]] 370041 wikitext text/x-wiki <!--This is transcluded into all these templates' /doc pages to save time.--> {{Navbox | name = Quotation mark templates | title = Quotation mark templates | state = {{{state|show}}} |group1 = Single symbol | list1 = {{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|'}} ([[Template:Apostrophe]]) – for use with adjacent italic markup * {{tn|`}} ([[Template:Unspaced apostrophe]]) – for use with adjacent bold markup * {{tn|′}} ([[Template:Prime]]) * {{tn|&apos;&apos;}} ([[Template:Double prime]]){{divcolend}} |group2 = Two symbols | list2 = subgroup | 2_group1 = | 2_list1 = {{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|' "}} ([[Template:Single+double]]) * {{tn|" '}} ([[Template:Double+single]]) * {{tn|' '}} ([[Template:Single+single]]) {{divcolend}}{{Pb}} | 2_group2 = 's | 2_list2 = * {{tn|'s}} ([[Template:Space+apostrophe+s]]) – for inserting '''<code><nowiki>'s</nowiki></code>''' after italic markup * {{tn|`s}} ([[Template:Apostrophe+s]]) – for inserting '''<code><nowiki>'s</nowiki></code>''' after bold markup<br /> | 2_group3 = Space | 2_list3 ={{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|-"}} ([[Template:Space+double]]) * {{tn|"-}} ([[Template:Double+space]]) * {{tn|-'}} ([[Template:Space+single]]) * {{tn|'-}} ([[Template:Single+space]]) * {{tn|--)}} ([[Template:Space+parenthesis]]) * {{tn|(--}} ([[Template:Parenthesis+space]]){{divcolend}}{{Pb}} |group3 = Three symbols | list3 ={{divcol|colwidth=18em}} * {{tn|" ' "}} ([[Template:Double+single+double]]) * {{tn|' " '}} ([[Template:Single+double+single]]){{divcolend}} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> g31d4kr2qyc7kx4uxcja3yraaku6lcr 0 27748 370070 364545 2026-09-24T01:53:32Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370070 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ಭರತಪುಳ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View from Chamravattam Bridge - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = [[ಕೇರಳ]]ದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆದ ತವನೂರು ಕೈತಲ್ ತ್ರಿಪ್ರಂಗೋಡೆಡ್ ಭರತಪುಳ | map = Bharathapuzha map.PNG | map_size = | map_caption = ಭರತಪುಳದ ನಕ್ಷೆ | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_caption = | mapframe = yes <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = ದೇಶ | subdivision_name1 = [[ಭಾರತ]] | subdivision_type2 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name2 = [[ಕೇರಳ]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 209 | length_ref = <ref name="length">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Bharathapuzha-is-dry-much-ahead-of-summer/article14989576.ece |title=Bharathapuzha is dry much ahead of summer |newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |access-date=24 August 2018 }}</ref> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = ನದೀಮುಖ | discharge1_min = | discharge1_avg = {{convert|161|m3/s|cuft/s|abbr=on}} | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟೊಲು | source1_location = [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಭಾರತ]] | source1_coordinates = {{coord|10|21|00|N|77|04|24|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|2461|m|abbr=on}} | mouth = ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ<ref name="zoos">{{cite web |title=A CHECKLIST OF AVIFAUNA OF THE BHARATHAPUZHA RIVER BASIN |publisher=Zoo Outreach Organisation |url=http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf |access-date=24 April 2014 |archive-date=3 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180603105218/http://www.zoosprint.org/ZooPrintJournal/2006/August/2350-2355.pdf |url-status=dead }}</ref> | mouth_location = ಪೊನ್ನಾನಿ, [[ಕೇರಳ]] | mouth_coordinates = {{coord|10|47|12|N|75|54|39|E|region:IN|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 6186 | tributaries_left = ತೂತಪೂಳ, ಗಾಯತ್ರಿಪುಳ, ಕಲ್ಪಾತಿಪುಳ, ಕನ್ನಾಡಿಪುಳ, ತಿರೂರ್ ನದಿ | tributaries_right = | custom_label = ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ | custom_data = ತನಕ್ಕು ಮಲೈ (2513 ಮೀ) | extra = }} ''''ಭರತಪ್ಪುಳ''" ("[[ಭಾರತದ ಪುದರ್#ಭಾರತ|ಭಾರತ]] ನದಿ"), ''ನೀಲ ನದಿ'' ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್,<ref name="MM">{{Cite book|title=Malabar Manual|last=Logan|first=William|publisher=Government of Madras Presidency|year=1887|isbn=8120604466|location=Easthill, Calicut|pages=14|url=https://archive.org/stream/malabarmanual0000loga?ref=ol#page/14/mode/2up}}</ref> ಉಂದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತ]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಬೊಕ್ಕ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ 209 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸುದೆ. ,<ref name="length" />ಉಂದು ಕೇರಳೊಡು ಪರಪುನ ಪೆರಿಯರ್ ಸುದೆತ ಪಿರವುಡು ರಡ್ಡನೆ ಉದ್ದೊದ ಸುದೆ.<ref>{{Cite web|title=Bharathappuzha|url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Bharathappuzha_1842.aspx#:~:text=(Note:%20The%20Bharathappuzha%20(Indian,Kerala,%20after%20the%20Periyar%20River.|access-date=2020-09-09|website=www.kerenvis.nic.in}}</ref> ಉಂದು 'ಪಲಕ್ಕದ್ ಗಪ್ಪು'ಡ್ದ್ ಪರಪುಂಡು; ಉಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ​​ಕೇರಳ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಅಂತರಲಾ ಅಂದ್.<ref name="krl">{{Cite web|url=https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|title=An Introduction to River Nila|access-date=6 May 2021|archive-date=25 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225091833/https://www.welcomekeralaonline.com/article/introduction-river-nila|url-status=dead}}</ref> ಕೇರಳದ ದಕ್ಷಿಣ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿನ್ ನೀಲಾ ಸುದೆ ರೂಪೊ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಪಿರಾಕ್‌ದ ಬರವುಡು ಬೊಕ್ಕ ದಾಖಲೆಲೆಡ್ ಉಂದೆನ್ "ಪೆರಾರ್" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಭಾರತಪೂಜಾ ನದಿ ಒಂಜಿ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ನದಿ ಆದುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳದ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಬೊಕ್ಕ ಪಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆಡ್, ಅಂಚನೆ ತಮಿಳುನಾಡುದ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಬೊಕ್ಕ ತಿರುಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಜನಕುಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವನ ಮಾರ್ಗ ಆದುಂಡು. ಅಯಿತ ತೀರೊಡು ಫಲವತ್ತಾಯಿನ 'ತ್ರಿಶೂರ್-ಪೊನ್ನಾನಿ ಕೋಲೆ ಜಲಭೂಮಿ' ಉಂಡು. ==ವ್ಯಾಪಕ== [[File:Bridge -bharatappuzha -kuttippuram (1).jpg|thumbnail|[[ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ ಸೇತುವೆ]]]] ಈ ಸುದೆ ತಮಿಳುನಾಡುದ ತಿರುಮೂರ್ತಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಡ್ದ್ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಕೇರಳೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ತಿನೆಕ್ಕ್ ಉಂದು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದ್ ಐನ್ ಪುದರ್ಡ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು - ಭರತಪ್ಪುಳ, ಪೊನ್ನಾನಿ ಸುದೆ, ನೀಲ, ಪೆರಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ ಸುದೆ; ಉಂದೆಟ್ ಸುರುತವು ಮಸ್ತ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆದುಂಡು. ಈ ತುದೆ 'ಅಳಿ' (ಸುದೆ ಬಾಯಿ) ಪ್ರದೇಶೊಡು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುಂಡು; ಈ ಮುಖ್ಯ ನದಿದ ತೆನ್ಕಾಯಿ ಭಾಗೊನು 'ಪೊನ್ನನಿ' ಪಂದ್ ಬೊಕ ಬಡಕಾಯಿ ಭಾಗೊನು 'ಪದಿಂಜರೆಕ್ಕ' (ಪುರತೂರು) ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ 'ಪೊನ್ನನಿ ಸುದೆ' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="MM"/> ಕೊಜಿಕೋಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೊಚ್ಚಿ ನಗರೊಲೆನ್ ಸೇರಾವರೆ ಭರತಪ್ಪುಳದ ಮಿತ್ತ್ ಪುಗರ್ತೆ ಪಡೆಯಿನ 'ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ ಸೇತುವೆ' ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ 'ಕುಟ್ಟಿಪ್ಪುರಂ ಸೇತುವೆ' ಪನ್ಪಿನ ಪುದರುಲಾ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಂಡ್. ==ತಾದಿ== [[File:Local fishermen in River.jpg|thumb|300px|ಭಾರತಪುಝಾದಲ್ಪದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮೀನುಗಾರೆರು]] ==ಕೋರ್ಸ್== ಭಾರತಪೂಜೆದ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದ ಅನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟೊಲು ಬೆಟ್ಟದ ಶ್ರೇಣಿಲೆನ ಸಮೀಪೊಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ವಿವಿಧ ಭಾಗೊಲೆಡ್ದ್ ಎಲ್ಯ ತೋಡುಲೆನ ರೂಪೊಡು ಸುರುವಾಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ [[ಪಲಕ್ಕಡ್ ಗ್ಯಾಪ್]] ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗು ಪೋಪುಂಡು, ಉಂದೆನ್ ಪಲಕಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಲಕ್ಕಾದ್ ಜಿಲ್ಲೆ ಕೇರಳದ ಜಿಲ್ಲೆಲು, ಉಂದೆಕ್ ತಿರುರು ನದಿ ಸೇರ್ದ್ ಅನೇಕ ಉಪನದಿಲು ಸೇರ್ದುಂಡು. ಸುರುತ 40 ಕಿ.ಮೀ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಯಿಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ, ಭರತಪುಜಾ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು ದ ಸಮೀಪೊಡು ಪೊಲ್ಲಾಚಿ ಮುಟ್ಟ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕುದ ಕೋರ್ಸ್ ನ್ ಅನುಸರಿಸವುಂಡು.ಪಾರ್ಲಿ-I ಡ್, ಕನ್ನಡಿಪುಝ ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಪತಿಪುಝ ನದಿ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಭಾರತಪೂಜೆನ್ ರೂಪಿಸವುಂಡು, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕ್ ಗ್ ಪೋದು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ ನ್ ಪೊನ್ನಾನಿ ಗ್ ಸೇರುಂಡು.<ref name="zoos" /> ಮಯನ್ನೂರುಡ್, ಉಂದು ಗರಿಝಾತ ನದಿನ್ ಸೇರುಂಡು. ತೂತಪುಝ ಸುದೆ, ಪಾಲಕ್ಕಡ್,ಪಳ್ಳಿಪುರಂ ಡ್ ನೀಲ ಸುದೆಕ್ ಸೇರುಂಡು. ತೂತ ನದಿ ನೀರ್ಡ್ ಸಮೃದ್ಧವಾದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ, ಅಯಿತ ವಿಲೀನೊದ ನಂತರ, ನೀಲೊಗು ದಪ್ಪದ ಒಳಹರಿವು ಬರ್ಪುಂಡು. [[File:Nila Nadhi.jpg|Hebberalu|Right|300px|[[Tirunavaya]]] ತುದೆತ ನೋಟ]] [[File:Fishing Harbour Ponnani 209.jpg|thumb|300px|ತಿರುರ್ ನದಿಯು ಪೊನ್ನಾನಿಯಲ್ಲಿ ಭರತಪುಳವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ]] [[File:Railroad Bridge,Kerala,India2.jpg|thumb|right|300px|1867 ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] ತುತಾ ನದಿನ್ ದಾಂಟುನ ಪಿರಾಕ್ ದ ರೈಲ್ವೆ ಸೇತುವೆ ಭಾರತಪುಜಾ ನದಿದೊಟ್ಟುಗು ಅಯಿತ ಸಂಗಮೊದ ಸಮೀಪೊಡು ಉಂಡು, ಉಂದು ಇತ್ತೆ ಪೊಸ ಸೇತುವೆಲೆನ ನಿರ್ಮಾಣೊಡು ಬಳಕೆಡ್ ಇಜ್ಜಿ, ಉಂದು ಸಮುದ್ರೊಗು ಸೇರುನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಭಾಗೊನ್ ಬುಡ್ದು ಅಯಿತ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗೊಗು ನೌಕಾಯಾನೊಗು ಯೋಗ್ಯವಾಯಿನವು ಅತ್ತ್. 6,186 ಕಿ.ಮೀ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಭಾರತಪುಜಾ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಕೇರಳೊದ ಮಾತಾ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಆದುಂಡು. ಈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊದ ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಡ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊ (೪೪೦೦ ಕಿ.ಮೀ. [೨]) ಕೇರಳೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಳಿಯಿನ ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊ (೧೭೮೬ ಕಿ.ಮೀ. [೨]) ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ ಉಂಡು. ಭರತಪೂಜೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗೊ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಒಣಸ್ ದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ (ತಮಿಳುನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಪಲಕ್ಕಾಡ್ ನಡುಟು) ಉಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ಬೇತೆ ದೀರ್ಘ [[ಕೇರಳದ ನದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿ|ಕೇರಳದ ನದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿ]] ಗ್ ಹೋಲಿಕೆ ಮಲ್ಪುನಗ ನೀರ್ ದ ಪ್ರವಾಹ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಕಮ್ಮಿ ಉಂಡು. [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೪೭|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಅಣೆಕಟ್ಟುಲೆನ ನಿರ್ಮಾಣೊಡ್ದಾವರ ಸುದೆತ ಪ್ರವಾಹ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್. ವಾಸ್ತವೊಡು, ಬೇಸ ತಿಂಗೊಲುಡು, ನದಿತ್ತ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗೊಲು ಬಹುತೇಕ ಇಜ್ಜಿ. ಭರತಪುರಂ ಮಸ್ತ್ ಊರು ಗ್ರಾಮೊಲೆನ ಜೀವಾಳ: ಚಿತ್ತೂರು-ತತ್ತಮಂಗಲಂ (ಚಿತ್ತೂರುಡು ಭರತಪುರನ್ "ಸೋಕನಸಿನಿ" ಪನ್ಪೆರ್; ಈ ಪುದರ್ನ್ ತುಂಜತ್ತು ರಾಮಾನುಜನ್ ಎಝೂತಚನ್ ಕೊರ್ತೆರ್), ಕೊಡುಂಬು-ತಿರುವಲ್ಲತ್ತೂರು, [[ಪಾಲಕ್ಕಡ್]], ಪರ್ಲಿ-ಕೊಟ್ಟಾಯಿಗೊತ್ತು, ಪಾರ್ಲಿ-ಕೊಟ್ಟಾಯಿಡಿ, ಪಾರ್ಕ್ಕುಸಿಗೊಟ್ಟೆ, ಪಾರ್ಕ್ಕುಸಿಗೊಟ್ ಒಟ್ಟಪ್ಪಳ, ಶೋರನೂರು, ಚೆರುತೂರುತಿ, ಚೆಲಕ್ಕರ, ಪಟ್ಟಂಬಿ, ತ್ರಿತಳ, ಕುಡಲ್ಲೂರು, ಪಳ್ಳಿಪುರಂ, ಪಳ್ಳಿಪುರಂ ಚ ಪಾಳಲಿಪ್ಪುರಂ [[ಬೇಡ]]. ಪಲ್ಲಿಪ್ಪುರಂ ಊರು ಸೇರ್ದ್ [[ಪರುಡೂರು]] ಗ್ರಾಮ ಈ ಸುದೆ ಬೊಕ್ಕ ತೂತ ಸುದೆ ಸಂಗಮದ ಸಮೀಪೊಡು ಉಂಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಸರಳವಾದ್ [[ತೂತಪುಝ]]. ಅಪಗ ಉಂದು [[ಕುಟ್ಟಿಪುರಂ]], [[ತಿರುನಾವಯ]], [[ಇರಿಂಬಿಲಿಯಂ]], [[ತವನೂರು]], [[ತ್ರಿಪ್ರಂಗೋಡೆ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಪೊನ್ನನಿ]] ಮೂಲಕ ಪೋಪುಂಡು. [[ತೂತಪುಝ]] ಮಲಪ್ಪುರಂ-ಪಲಕ್ಕಡ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಗಡಿಡ್ದ್, ತೂತ, [[ಎಲಂಕುಲಂ, ಮಲಪ್ಪುರಂ|ಎಲಂಕುಲಂ]], ಬೊಕ್ಕ [[ಪುಲಮಂತೋಲೆ]] ಮೂಲಕ ಪೋಪುಂಡು. [[ತಿರೂರು]] [[ಅಥಾವನಾಡ್]], [[ತಿರೂರು]], [[ಮಂಗಳಂ, ತಿರೂರು|ಮಂಗಳಂ]], [[ಪುರತೂರು]], [[ತ್ರಿಪ್ರಾಂಗೋಡೆ]], ಬೊಕ್ಕ [[ತನೂರು ರಾಜ್ಯ|ವೇಟ್ಟಂ]] ಡ್ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ==ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಲು== [[File:Bharathapuzha River.png|thumb|right|300px|[[ಶೋರನೂರ್]]] ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಪುಳಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ರೈಲ್ವೆ ಸೇತುವೆಯ ನೋಟ ಭರತ್ಪುರ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಲೆಡ್ ಮುಚ್ಚಿದ್ ಉಂಡು. ನದಿತ್ತ ಬರಿಟ್ 11 [[ಜಲಾಶಯೊಲು]] ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಜಲಾಶಯೊಲು ನಿರ್ಮಾಣ ಆವೊಂದುಂಡು. ಭರತ್ಪುರ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಉಪನದಿಲೆನ್ ದಾಂಟೊಂದು ಕಟ್ಟ್ ನ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಲೆಡ್ [[ಮಲಂಪುಲ]] ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಮಲ್ಲ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ಭರತ್ಪುರ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶೊಡುಪ್ಪುನ ಬೇತೆ ಅಣೆಕಟ್ಟುಲು [[ವಲಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟ್]], [[ಮಂಗಳಂ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ (ಅಣೆಕಟ್ಟ್)|ಮಂಗಳಂ ಅಣೆಕಟ್ಟ್]], [[ಪೊತುಂಡಿ ಅಣೆಕಟ್ಟ್]], ಮೀಂಕಾರ ಅಣೆಕಟ್ಟ್, ಚುಲ್ಲಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟ್, [[ತಿರುಮೂರ್ತಿ ಅಣೆಕಟ್ಟ್|ತಿರುಮೂರ್ತಿ]], [[ಅಲಿಯರ್]], [[ಅಲಿಯರ್,] ಉಲ್ಯಾರ್, ಅಲಿಯಾರ್], ಬೊಕ್ಕ ದಾರಪ್ಪೆರ]. ಈ ಜಲಾಶಯೊಲೆಡ್ ಬಹುತೇಕೊ ಜಲಾಶಯೊಲು ನೀರಾವರಿ ಉದ್ದೇಶೊಗು ಮಾತ್ರ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಲೆಡ್ದ್ ಒಟ್ಟು 773 ಕಿ.ಮೀ ² ವಿಸ್ತೀರ್ಣೊಗು ನೀರಾವರಿ ಆಪುಂಡು. ಅಟ್ಟಪ್ಪಾಡಿ ಗುಡ್ಡೆದ ಚಿತ್ತೂರುಡು ನೀರಾವರಿ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆವೊಂದುಂಡು. ಈ ರಡ್ಡ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಲೆನ ನಿರ್ಮಾಣೊಡು ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶೊನು ಮತ್ತೆ 542 ಕಿ.ಮೀ.2 ಏರಾವುಂಡು. ಬೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಯೋಜನೆ ಪಂಡ ವೆಳ್ಲಿಯಂಕಲ್ಲುದ ತ್ರಿತಾಲ-ಕಾಮ್ ಸೇತುವೆ. ಈ ಸೇತುವೆ ಪಲ್ಲಿಪುರಂ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್, ತ್ರಿತಲ ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಗ್ರಾಮೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾವುಂಡು. ಕುಡಿಯೆರೆ ನೀರ್ ಸರಬರಾಜು ಮಲ್ಪುನವು ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಕಡೆಟ್ ನೀರ್ ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆಲು ಈ ದುಂಬೇ ಸುರು ಆತ್ಂಡ್. ಡ್ಯಾಮ್ ದ ಶಟರ್ ದ ಎತ್ತರ ೫ ಮೀಟರ್, ಉಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ನೀರ್ ದೀವೊಲಿ. ಅಂಚನೆ, ಪೊಸ ಸೇತುವೆಡ್ದ್ ತ್ರಿಶೂರುಡ್ದ್ ಕೊಜಿಕೋಡ್ ಮುಟ್ಟದ ದೂರ 11 ಕಿ.ಮೀ ಕಮ್ಮಿ ಆಪುಂಡು. ಈ ಯೋಜನೆ ಕರಿನ ಕೆಲವು ದಶಕೊಡು ಭಾರತಪ್ಪುಳಡ್ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ಯೋಜನೆ. ಬೇಸ ಋತುಡು ನೀರ್ ದ ಮಟ್ಟೊಡು ಏರಿಕೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಬಹುತೇಕ ಅಳಿದ್ ಪೋಯಿನ ಮೀನ್ ಜಾತಿಲು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ ಪಿರ ಬತ್ತ್ ಂಡ್. ಸಿಹಿನೀರ್ದ ಮೀನುಲೆನ ರಾಜೆ ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ 'ವಾಲ' ಜಾತಿದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಕೊರೊಡು. ೫ ರ್ದ್ ೧೦ ಕೆಜಿ ಮುಟ್ಟ ತೂಕದ ಒಂಜೊಂಜಿ ‘ವಾಲಾ’ ಇತ್ತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆತ್ಂಡ್. [[File:Velliamkallu Regulator cum Bridge.JPG|Thumbs|Left|300px|ನಿರ್ಮಾಣ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನ ವೆಲ್ಲಿಯಂಕಲ್ಲು ರೆಗ್ಯುಲೇಟರ್ ಕಮ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ದ ನೋಟ]] [[File:Ponnani Fishing.jpg|Thumb|300px|ಪೊನ್ನಾನಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಬಂದರ್ ಸುದೆತ ಬಾಯಿಡ್ ಉಂಡು.]] [[File:Nila Thitta.jpg|thumb|300px|ಈ ಸುದೆ ಪೊನ್ನಾನಿಡ್ ಅರಬಿ ಸಮುದ್ರೊಗು ಪರಪುಂಡು.]] ==ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ== ಭಾರತಪೂಜೆ ಪಂಡ ಕೇರಳದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೂಕುದ ಜೀವಾಣು. [[ಕಥಕಳಿ]], [[ಕುಡಿಯಟ್ಟಂ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಒಟ್ಟಂತುಲ್ಲಲ್]] ಇಂಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಲೆನ್ ಕಲ್ಪುನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ [[ಕೇರಳ ಕಲಾಮಂಡಲ]] ತ್ರಿಶೂರು ಜಿಲ್ಲೆದ ಈ ನದಿ ದಂಡೆಡ್ ಚೆರುತುರುಟಿಡ್ ಉಂಡು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಲಯಾಳಂ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಕವಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಟ್ಟಂತುಲ್ಲಾಲ್ ಕಲಾ ರೂಪೊದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ [[ಕುಂಚನ್ ನಂಬಿಯಾರ್]] ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಲಕ್ಕಿಡಿದ ಸಮೀಪದ ಕಿಲ್ಲಿಕುರಿಸ್ಸಿಮಂಗಲಂ, ಮತ್ತೆ ನೈಲ್ ನದಿತ ತೀರೊಡು ಉಂಡು. ''ತೊಲ್ಪವಕುಟು'' (ಸುಮಾರ್ 65 ದೇವಸ್ಥಾನೊಲು ನೀಲ ಸುದೆತ ಬರಿಟ್ ಉಂಡು) ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಮಲಬಾರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ಭದರ್ ಕಾಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನೊಡು ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಯಿನ ಛಾಯೆದ ಗೊಂಬೆ ನಾಟಕ. ಕೇರಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ [[ನಂಬೂಡಿರಿ]] [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆರ್]] ದ ಮಾತಾ ನಾಮಮಾತ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದಿತ್ತಿನ ''[[ಅಳ್ವಂಚೇರಿ ತಂಪ್ರಕ್ಕಾಲ್]]'' ಭಾರತಪ್ಪುಳ ನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಇತ್ತಿನ [[ಪಲಕ್ಕಡ್]] ಬೊಕ್ಕ ನನೊಂಜಿ [[ಅಥವನಾಡ್]]-[[ತಿರುನಾವಯ]] ಪ್ರದೇಶೊಡು ಅಕ್ಲೆನ ಜಮೀನುಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್. [[ಕೇರಳದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಬೊಕ್ಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಲೆ]] ೧೪ನೆ ಬೊಕ್ಕ ೧೬ನೆ ಶತಮಾನೊದ ನಡುಟು [[ತಿರುಣಾವಯ]]-[[ತ್ರಿಪ್ರಂಗೋಡು]] ಪ್ರದೇಶೊಡು ಭರತಪ್ಪುಳ ನದಿ ದ ದಂಡೆಡ್ ಬುಲೆವೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ]] . ಉಂದೆತ ದಂಡೆಡ್ ಪುಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮಲಯಾಳ ಸಾಹಿತಿಲೆಡ್ [[ಉರುಬ್]], [[ಎಡಸ್ಸೆರಿ ಗೋವಿಂದನ್ ನಾಯರ್]], [[ಅಕ್ಕಿತ್ತಂ ಅಚ್ಚುತನ್ ನಂಬೂದಿರಿ]], [[ಎಂ. ಟಿ ವಾಸುದೇವನ್ ನಾಯರ್]], [[ಎಂ. ಗೋವಿಂದನ್]], [[ವಿ. ಕೆ. ಎನ್.]], [[ಒ. ವಿ.ವಿಜಯನ್]], [[ಕುಟ್ಟಿಕೃಷ್ಣ ಮರರಾರ್]], ಹಾಗೂ [[ಎಂ. ಸುಕುಮಾರನ್]]. ದಿವಂಗತ ಕವಿ [[ಪಿ. ಕುಂಹಿರಾಮನ್ ನಾಯರ್]], ಉತ್ತರ ಮಲಬಾರ್ ದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ, ಭಾರತಪುಜಾ ನದಿತ್ತ ಬರಿಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಭೂದೃಶ್ಯೊದ ಪೊರ್ಲುಡ್ದ್ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್. [[ತುಂಚತು ಎಲುತಚನ್]] ಬೊಕ್ಕ [[ವಲ್ಲತ್ತೋಲ್ ನಾರಾಯಣ ಮೆನನ್]] [[ತಿರೂರು]] ನದಿ ದ ದಂಡೆಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಭಾರತಪುಜಾ ನದಿದ ಉಪನದಿ ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪೊಲಿ. [[ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟಾತಿರಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಮೇಲ್ಪತ್ತೂರು ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ಟಾತಿರಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ [[ಕೇರಳ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಲೆ]] ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯೆರ್ ತಿರೂರು ಸುದೆ ಬರಿಟ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. [[ಪೂಂತನಂ ನಂಬೂಡಿರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಇ. ಎಂ . [[ವಿಲ್ವದ್ರಿನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನ|ತಿರುವಿಲ್ವಾಮಲ]] ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ತಿರುನಾವಯ ದೇವಸ್ಥಾನ|ತಿರುವಾವಯ]] [[ಕೃಷ್ಣ|ನವಮುಕುಂದ]] ದೇವಸ್ಥಾನ, [[ವೈರಂಕೋಡೆ ಭಗವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] ಇತ್ಯಾದಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಉಲ್ಲ.<ref>{{Cite journal |last=Panikker |first=Meena J. |date=2020-07-14 |title=Katala vesa: On Revisiting the Hunter |url=http://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v12n4.04 |journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities |volume=12 |issue=4 |doi=10.21659/rupkatha.v12n4.04 |issn=0975-2935|doi-access=free }}</ref> ನೀಲ ನದಿ ತೀರದ ಚಮರವಟ್ಟಂ ಅಯ್ಯಪ್ಪ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು [[ಪನ್ನಿಯೂರು ಶ್ರೀ ವರಾಹಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]]. [[ಅರೇಬಿಕ್ ಮಲಯಾಳಂ ಲಿಪಿ]], ಪೊನ್ನನಿ ಲಿಪಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದುಲಾ ಉಂದೆತ ತೀರೊಡು ಉದಿತ್ಂಡ್. ಭರತಪ್ಪುಳ ಸುದೆ ಬರಿಟ್ ದಹನ ಮಲ್ತಿನಕುಲು ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಐತಿಹ್ಯ ಉಂಡು. ''ಕಾರ್ಕಿದಕ ವಾವು''ದ ದಿನ ''ಪಿತೃ ತರ್ಪಣ''ದ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ತೀರ್ ಪೋಯಿನ ಅಪ್ಪೆಗ್ ಪುತ್ರಕುಲು ಮಾನಾದಿಗೆ ಕೊರ್ಪಿನ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ. ಒ.ವಿ.ವಿಜಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿ.ಕೆ.ಎನ್. ಸೇರ್ದ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ==ಕ್ಷೀಣತೆ== ಈ ನದಿ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಲೆನ್ ಎದುರಿಸೊಂದುಂಡು ಅವು ಕುಸಿತೊಗು ಗುರಿಯಾತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಪಿರ ಬರಂದಿನ ಬಿಂದುಗು ತಲುಪುಂಡು. ಜನಕುಲೆನ ಅಸಮರ್ಪಕ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೋಭಾವೊಡ್ದ್ ಅಯಿತ ಬಹುತೇಕ ನೀರ್ ಕುಡಿಯೆರೆ ಅಯೋಗ್ಯ ಆತ್ಂಡ್. ಕೆಲವು ದಶಕೊಲೆ ದುಂಬು ಮುಟ್ಟ, ತೀವ್ರ ಬೇಸಿಗೆದ ಪೊರ್ತುಡುಲಾ ನದಿ ಸುಗಮವಾದ್ ಪರಪುಂಡು. ಆಂಡಲಾ, ಕಡೆತ ೩೦ ವರ್ಸೊಡು, [[ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ದಪ್ಪದ ಮರಳುದ ಹಾಸಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಕಣ್ಮರೆ ಆತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ [[ಹುಲ್ಲು]] ಬೊಕ್ಕ [[ಪೊದೆಲು|ಪೊದೆಕುಲು]] ಡ್ದ್ ಬದಲಾತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಒಂಜಿ ಪರಿಸರ ವಿಪತ್ತು.{{citation needed|date=June 2016}} ೧೯೯೦ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗೊಡು ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟೊಡು, ನದಿತ ಪ್ರತಿ 'ಕಡವ್' (ನದಿ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ)ಡ್ ಕನಿಷ್ಠ ೪೦-೫೦ [[ಲಾರಿಲು]] ಕನಿಷ್ಠ ೪೦-೫೦ ಟನ್ ಸ್ವಚ್ಛ ಮರಳುನ್ ತೂಯೆರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಅಯಿತ ಉಲಾಯಿ ನೂದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ 'ಕಡವ'ಲೆನ್ ತೂಂಡ, ಈ ವರ್ಸೊಡ್ದಿಂಚಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ತಿನ ಮರಳುದ ಪ್ರಮಾಣ ಊಹೆಗ್ ಬರ್ಪುಜಿ. ಇನಿ, ನದಿತ ಮಸ್ತ್ ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಮರಳು ಇಜ್ಜಿ, ಜನಕುಲು ನೀರ್ ದ ಕೆಳ್ಗ್ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಮಸ್ತ್ ಜನಕ್ಲೆಗ್ ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯವಹಾರ.{{citation needed|date=June 2016}} ಹವಾಮಾನದ ನಮೂನೆಲೆಡ್ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಲು ನದಿತ ಪ್ರವಾಹದ ನಮೂನೆನ್ ಲಾ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆತ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ಮಹತ್ವದ ಇಳಿಕೆನ್ ಅಧ್ಯಯನೊಲು ವರದಿ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲ.<ref name="rain">{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=azeez |first2=P.A |title=Trend analysis of rainfall in Bharathapuzha River basin, Kerala, India |url=https://archive.org/details/international-journal-of-climatology_2012-03-30_32_4/page/533 |journal=International Journal of Climatology |date=2012 |volume=32 |issue=4 |pages=533–539 |doi=10.1002/joc.2283 |bibcode=2012IJCli..32..533N |s2cid=129660466 }}</ref> ಮತ್ತು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳ.<ref>{{cite journal |last1=Raj |first1=P.P.Nikhil |last2=Azeez |first2=P.A |title=Temperature rise in the Bharathapuzha river basin, southern India. |journal=Current Science |date=2011 |volume=101 |issue=4 |pages=492 |url=http://www.ias.ac.in/currsci}}</ref> ==ಸವಾಲುಲು== [[File:Evening sight of Bharathappuzha.jpg|300px|thumbnail|ಭರತಪ್ಪುಳ ಬಳಿ ಒಂಜಿ ಬಯ್ಯಡ್]] ನದಿ ಇತ್ತೆ ಅಯಿತ ಬದುಕುಗು ಮಹತ್ವದ ಸವಾಲುಲೆನ್ ಎದುರಿಸೊಂದುಂಡು. ತುದೆಟ್ ಬುಳೆಪುನ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೊದೆಕುಲೆನ ಅಡೆತಡೆಡ್ದ್ ಸುದೆತ ಓಟ ಬದಲಾವೊಲಿ ಪನ್ಪಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಉಂಡು. [[ಅಕ್ರಮ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಮಾಫಿಯಾಲು ಮಸ್ತ್ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾದುಲ್ಲೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜಕಾರಣಿಲು, ಅಧಿಕಾರಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಈ ಮಾಫಿಯಾಲೆನ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಸಂಬಂಧೊಡ್ದ್ ಉಂದೆನ್ ತಡೆಯೆರೆ ಮಸ್ತ್ ಕಷ್ಟ ಆಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ್ ಇತ್ತಿನ ಸಂಸ್ಥೆಲು ಇತ್ತೆ ಅಯಿಟ್ ಬರ್ಪಿನ ಬೆದರಿಕೆಡ್ದ್ ಸುಪ್ತವಾದ್ ಪೋತುಂಡು. ಪರಿಸರವಾದಿಲು ಸಮೀಪದ ಭವಿಷ್ಯೊಡು ನದಿತ ಭಯಾನಕ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕಾಲಿಕ ಸಾವುನ್ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಮೂಲೊಲೆಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯೊಲು ನೀರ್ ನ್ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ದಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣೊಲೆಡ್ ಭಾರತಪ್ಪುಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿ ಪನ್ಪಿ ಸುದೆ ಒರಿಪಾವುನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಗುಂಪುಲು ಉಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |title=Log in or sign up to view |url=https://www.facebook.com/login/ |access-date=2024-04-21 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref> ಭಾರತಪೂಜೆನ್ ಬಲಪಡ್ಪಾವುನ, ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಉದ್ದೇಶೊಡು ಭಾರತಪೂಜೆದ ಗೆಳೆಯೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಲೆನ ಸಂಘ ರಚನೆ ಆವೊಂದುಂಡು. 'ಮೆಟ್ರೊಮ್ಯಾನ್' ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್ಡ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಹಿರಿಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಇ.ಎಂ.ಶ್ರೀಧರನ್ ಉಂದೆತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/metroman-to-turn-riverman/article28362067.ece | title='Metroman' E. Sreedharan to turn 'Riverman' to help protect Bharathapuzha | first=Abdul Latheef | last=Naha | date=10 July 2019 | newspaper=The Hindu | access-date=18 January 2020 }}</ref> ==ಸಂರಕ್ಷಣೆ== [[ಪರಿಸರ ತಜ್ಞೆರ್]] ನದಿನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಕ್ರಮೊಲೆನ್ ಸೂಚಿಸವೆರ್.{{citation needed|date=August 2012}} * ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪೂರ್ತಿ ಉಂತಾವೊಂದಿಜ್ಜಂಡಲಾ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉಂಡು. ನರಮಾನ್ಯನ ಲೋಭ ಬೊಕ್ಕ ದುರುಪಯೋಗದ ಕಾರಣೊಡ್ದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಆಯಿನ ಮರಳು ಹಾಸಿಗೆಲೆನ್ ಕೆಲವು ವರ್ಷೊಡ್ ಪೂರ್ತಿ ದೆತ್ತ್ ದ್ ದೀಯೆರ್. ಮರಳು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ಪುನವು ಮಸ್ತ್ ನಿಧಾನೊದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ ನದಿಲೆನ ಜೀವಾಣು ಪಂಡ್ ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ ಅಸಾಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಅಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಂಡಲಾ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗ್ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪೊಡು. ಮರಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಡ್ದ್ ಬರ್ಪಿನ ಆದಾಯೊದ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊನು ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ಮೀಸಲಾವೊಡು ಪಂದ್ ತಜ್ಞೆರ್ ಸೂಚಿಸವೆರ್. * ಹೋಟೆಲ್, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಇಲ್ಲದಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕಜವುಲೆನ್ ಎಂಚ ನಿರ್ವಹಿಸೊಡು ಪನ್ಪಿನೆತ್ತ ಬಗ್ಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಯಮ ಮಲ್ಪೊಡು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಹೋಟೆಲ್ ಲೆಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಆಪಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯೊನು ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪೊಡು. * [[ಬಾಳೆ ಮರ]], ​​[[ಜಾಮ್ ಕಾಯಿ]], [[ತೇಕ]], ಅತ್ತ್ಂಡ [[ಮಾವಿ]] ಇಂಚಿನ ಮರಕುಲೆನ್ ನಡ್ಂಡ ನೀರ್ ದ ಮಟ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ ದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಏರುಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಈ ಮರಕುಲು ಅಯಿತ ಬೇರ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರಮಾಣೊಡು ನೀರ್ ನ್ ದೀದ್ ಬೇಸ ಋತುಡು ನಿಧಾನವಾದ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ನದಿಲೆನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನಗ ಈ ವಿಧಾನ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮಸ್ತ್ ಕಡೆಟ್ ಯಶಸ್ವಿ ಆತ್ಂಡ್. * ಸಾಧ್ಯ ಆಯಿನಲ್ಪ [[ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್]] ನಡ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಬುಳೆಪಾವುನ: ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ನದಿ ತೀರೊಲೆನ್ ಮಣ್ಣ್ ದ ಸವೆತೊಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ತಡೆಗೋಡೆ ಆದ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಲೆನ ಒಳಗೆ ಉಪ್ಪುನ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದುಂಡು, ಜಲಜೀವಿಲು ನದಿಲೆಡ್ ಬುಲೆಯೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುಂಡು. * ಕಟ್ಟಡ [[ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಮ್ಸ್]]: ಚೆಕ್ ಡ್ಯಾಮ್ಸ್ ನದಿತ ಪ್ರವಾಹೊನು ನಿಧಾನ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಅಲ್ಪ ಅಂತರ್ಜಲ ಪುನರ್ಭರ್ತಿ ಆಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ನೀರ್ದ ಮಟ್ಟ ಏರುಂಡು. ==ತೆರಿಗೆ ಕೊರ್ಪಿನಕುಲು== [[File:Bharathapuzha tributaries.jpg|thumb|ಭಾರತಪುಳ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳು]] [[File:GKN Chamravattom Regulator Bridge DSC 0446.JPG|thumbnail|[[ಪೊನ್ನಾನಿ]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ|ಮಲಪ್ಪುರಂ]], ರಾಜ್ಯದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಿಯಂತ್ರಣ-ಸೇತುವೆ, [[ಚಮರವಟ್ಟಂ ನಿಯಂತ್ರಣ-ಸೇತುವೆ]], ಭಾರತಪುಲ್ಲ ನದಿಯ ಮಿತ್ತ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆತ್ಂಡ್]] ಈ ರಡ್ಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಶಾಖೆಲು ಕುಟ್ಟಿಪುರಂಡು ಸೇರ್ದ್ ಅರಬಿ ಸಮುದ್ರೊಗು ಪೋಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ಶಾಖೆಗ್ ಕೆಲವು ಶಾಖೆಲು ಉಂಡು, ರೇಖಾಚಿತ್ರೊಡು ತೋಜಾದ್ಂಡ್. ಮೇಲ್ಮುಖ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಉಪನದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿ. *[[ತೂತಪುಲ]] **[[ಕುಂತಿಪ್ಪುಲ]] **[[ಕಂಜಿರಪ್ಪುಲ (ಮಣ್ಣರ್ಕ್ಕಡ್)|ಕಂಜಿರಪ್ಪುಲ]] **[[ಅಂಬಕದವು]] **[[ತುಪ್ಪನಾಡುಪುಲ ನದಿ|ತುಪ್ಪನಾಡುಪುಲ]] *[[ಗಾಯತ್ರಿಪುಳ]] **[[ನದಿ ಅನುಭವ]] **[[ಆಯಲೂರುಪುಳ]] **[[ವಂದಜಿಪ್ಪುಲ]] **[[ಮೀಂಕರಪ್ಪಲ]] **[[ಚುಲ್ಲಿಯರ್]] *[[ಕಲ್ಪತಿಪುಲ್]] **[[ಕೊರೈರ್]] **[[ಎಚ್ಚರಿಕೆಲು]] **[[ವಲ್ಯಾರ್ ನದಿ|ವಲ್ಯಾರ್]] **[[ಮಲಂಪುಳ ನದಿ|ಮಲಂಪುಲ]] *[[ಕನ್ನಡಿಪುಳ]] **[[ಪಲಾರ್]] **[[ಅಳಿಯಾರ್]] **[[ಮಿತ್ತು]] ==ಇಂಚಲಾ ತೂಲೆ== * [[ಆಳ್ವಂಚೇರಿ ತಂಪ್ರಕ್ಕಲ್]] * [[ನಂಬಿಕೆ]] * [[ಕೇರಳದ ಸುದೆಕುಲೆನ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೇರಳೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಜಲಾಶಯೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ವೈರಂಕೋಡೆ ವೇಳ]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಲು== {{Reflist}} ==ಉಲ್ಲೇಖೊಲು== * https://www.youtube.com/watch?v=DGdKcAbPZ_c * https://www.youtube.com/watch?v=gEoV4xhJHBM * https://www.youtube.com/watch?v=R6eA7wahVDY * https://www.youtube.com/watch?v=07Dxuhs1zLU * https://www.youtube.com/watch?v=Tb-O2XpGTTE {{refbegin}} * {{Citation |surname1=Abraham |given1=Vinu |year=2004 |title=The way to the Maker |journal=The Week |url=http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |access-date=10 February 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050224004103/http://www.the-week.com/24jul11/statescan_article4.htm |archive-date=24 February 2005 }} . * {{Citation |surname1 = Newindpress |year = 2005 |title = Thousands offer Pithru Tharpanam |journal = The New Indian Express |url = http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R |access-date = 10 February 2006 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20070929092331/http://www.newindpress.com/NewsItems.asp?ID=IER20050805045520&Topic=0&Title=Kerala&Page=R |archive-date = 29 September 2007 }}. *{{cite web| title=Infobox facts| work=All Kerala River Protection Council| url=http://puzhakal0.tripod.com/river.html| access-date=30 January 2006| archivedate=16 July 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120716182531/http://puzhakal0.tripod.com/river.html| url-status=dead}} {{refend}} ==External links== {{Commons category|Bharathappuzha}} *[http://www.kudallur.com/ Kudallur Village] *[https://web.archive.org/web/20060901151355/http://nilafoundation.org/ Nila Foundation Organization] *[https://web.archive.org/web/20060224053833/http://www.frontlineonnet.com/fl2106/stories/20040326001904100.htm A Frontline article about the problems faced by Bharathapuzha] *[http://www.indiatogether.org/2005/jun/env-sandmine.htm An Indiatogether article on Sand Mining in Bharathapuzha] *[https://web.archive.org/web/20110524080034/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-02/edit-page/28161193_1_sand-mining-sand-mafia-river Bharata, To Kill a River] awxmq8z47u17lpegso48amrrkkowx62 0 27749 370071 364316 2026-09-24T01:54:27Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370071 wikitext text/x-wiki {{Short description|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊಡು ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಆಡು ಜಾತಿ}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Speciesbox | name = ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ | image = Nilgiri Tahr at Eravikulam National Park.jpg | image2 = Nilgiri tahr (Nilgiritragus hylocrius) female.jpg | image_caption = ಗಂಡು ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ | image2_caption = ಹೆಣ್ಣು ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ | status = EN | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Nilgiritragus hylocrius'' |author=Alempath, M. |author2=Rice, C. |date=2008 |article-number=e.T9917A13026736 |doi=10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T9917A13026736.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | taxon = Nilgiritragus hylocrius | parent_authority = [[Anne Ropiquet|Ropiquet]] & [[Alexandre Hassanin|Hassanin]], 2005 | authority = ([[William Ogilby|Ogilby]], 1838) | synonyms = {{species list|Hemitragus hylocrius |(Ogilby, 1838)}} | synonyms_ref = <ref name=iucn/> | range_map = Nilgiritragus.png | range_map_caption = ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗೊಲು }} '''ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್'''{{efn|name=Name|''Varaiaadu'' in [[Tamil language|Tamil]] and ''Varaiyadu'' in [[Malayalam]]}} ('''''ನೀಲಗಿರಿಟ್ರಾಗಸ್ ಹೈಲೋಕ್ರಿಯಸ್''''') ಉಂದು ಭಾರತೊದ ತಮಿಳುನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ ನೀಲಗಿರಿತ್ರಗಸ್ ಪಂಡ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಗೊರಸುಉಪ್ಪುನ ಜೀವಿ. ಉಂದು ನೀಲಗಿರಿತ್ರಗಸ್ ಕುಲೊತ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಜಾತಿ. ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಡ್ ಈ ಜಾತಿನ್ 'ಅಳಿವಿನಂಚಿನ' ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಉಂದು [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಣಿ.<ref name=Prater>{{cite book |author=Prater, S. H. |orig-date=1948|year=1971 |title=The book of Indian Animals |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |place=Bombay}}</ref> ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ನ್ ಸುರುಕು ''ಕ್ಯಾಪ್ರಾ ವಾರ್ರಿಯಾಟೊ'' ಪಂಡ್ದ್ ಜಾನ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರೇ ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಉಂದೆನ್ [[ಅರೇಬಿಯನ್ ತಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಾರ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜೇ ಕುಲ ದ ಅಡಿಟ್ ಗುಂಪು ಮಲ್ತೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 2005 ''ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್'' ನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ದ್, ಉಂದೆನ್ ಪೊಸ ಕುಲ ''ನಿಲ್ಗಿರಿಟ್ರಾಗಸ್'' ಗ್ ಪುನರ್ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ''ಒವಿಸ್'' ಕುಲೊಗು ಒಂಜೇ ರೀತಿದ ಪಿರಾಕ್ ನ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರ್. ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ಪಂಡ ಸಣ್ಣ, ಒರಟು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ತುಪ್ಪಳೊಡು ಒಂಜಿ ಸ್ಟಾಕಿ ಪರ್ವತದ ಆಡು. ಮಲ್ಲ ಗಂಡುಲು ಸುಮಾರ್ {{cvt|100|cm}} ಎತ್ತರ ಬೊಕ್ಕ {{cvt|80–100|kg}} ತೂಕ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಗಂಡುಲು ಪೊಣ್ಣುಲೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆದುಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕತ್ತಿತ್ತ ಪಿರವುಡು ಒಂಜಿ ಬಿರ್ಸ್ಟ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಯಾಡಲ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ್ ಪ್ಯಾಚ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ರಡ್ಡ್ ಲಿಂಗೊಲೆಗ್ಲಾ ಪಿರವುಗು ಬಗ್ಗುನ ಕೊಂಬುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅವು {{cvt|40|cm}} ಮುಟ್ಟ ಅಳತೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಅವು ಚುರುಕು, ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ಸಾಹಿ ಪರ್ವತಾರೋಹಿಲು, ಒಂಜಿ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಕಣ್ಣ್ ದ ದೃಷ್ಟಿ ಉಪ್ಪುಂಡು. ನೀಲಗಿರಿತಾರ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ನೀಲಗಿರಿ ಬೊಕ್ಕ ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟೊಗ್ ಸೀಮಿತವಾದುಂಡು, ಎರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು. ತಮಿಳುನಾಡುದ ಮುಕುರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಸ್ ಹಿಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಜನಸಂಖ್ಯೆಲು ಉಂಡು, ಕೇರಳೊಡು [[ಪೊನ್ಮುಡಿ]] ಹಿಲ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯಡ್ ಬೊಕ್ಕ [[ತಮಿಳುನಾಡು]]ದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಎಲ್ಯ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುಂಪುಲು ಉಂಡು. ಈ ಜಾತಿ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಲೆನ ನಡುಟು ಉಪ್ಪುನ ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕಲ್ಲುದ ಬಂಡೆಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ತೆರೆದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಲೆನ್ ಇಷ್ಟ ಪಡ್ಪುಂಡು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿ ಪ್ರದೇಶೊಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ವ್ಯಾಪಿಸಾಯಿನ, ಬೇಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನೊಲೆನ ನಷ್ಟೊಡ್ದ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಕಮ್ಮಿ ಆಂಡ್, 20ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಕಡೆಟ್ ಕೆಲವು ನೂದು ಮಾತ್ರ ಕಾಡ್ ಡ್ ಉಂತುದು ಪೋಯೆರ್. ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಏರ್ಪಾಡ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು 2015ಡ್ ಸುಮಾರ್ 3,122 ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ 2025ಡ್ 2,655 ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ದಾಖಲಾತ್ಂಡ್. ==ವ್ಯಾಪಕ== ''ನೀಲಗಿರಿತ್ರಗಸ್'' ಪನ್ಪಿನ ಕುಲೊತ ಪುದರ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ 'ನೀಲ' ಪಂಡ 'ನೀಲಿ' ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥೊಡು ಬೊಕ್ಕ 'ಗಿರಿ' ಪಂಡ ಬೆಟ್ಟೊಲೆನ ಸಂಯೋಜನೆಡ್ದ್ ಬತ್ತ್ ಂಡ್, ಉಂದು ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ ಪನ್ಪಿನ ಪದೊನು ಸೂಚಿಸವುಂಡು ''τράγος|tráಗೋಸ್'' ಪಂಡ 'ಆಡು'.<ref>{{cite book |title=A Greek–English Lexicon |last1=Liddell |first1=H. G. |last2=Scott|first2=R. |publisher=[[Oxford University Press]] |year=1940 |edition=Ninth |location=Oxford |chapter=τράγος|chapter-url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=tra/gos&highlight=}}</ref> ==ವರ್ಗೀಕರಣ== ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಪಿರವುಡು, ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ನ್ ಜಾನ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಗ್ರೇ ''ಚಪ್ರಾ ವರ್ರಿಯಾಟೊ'' ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="Ham">{{cite book |last=Hamilton |first=G. D. |url=https://archive.org/details/recordsofsportin00hamirich/page/284 |title=Records of sport in southern India chiefly on the Annamullay, Nielgherry and Pulney mountains, also including notes on Singapore, Java and Labuan, from journals written between 1844 and 1870 |publisher=R. H. Porter |year=1892 |editor=Hamilton, E. |location=London |page=284 |oclc=4008435}}</ref> ನನೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಉಂದೆನ್ ''ಹೆಮಿಟ್ರಾಗಸ್'' ಕುಲೊಟು ಅರೇಬಿಯನ್ ತಾರ್ (''ಅರಬಿಟ್ರಾಗಸ್ ಜಯಕಾರಿ'') ಬೊಕ್ಕ ಹಿಮಾಲಯನ್ ತಾರ್ (''ಎಚ್. ಜೆಮ್ಲಾಹಿಕಸ್'') ದ ಒಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್ದೆರ್. 2005 ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಡ್ ಹಿಮಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಅರೇಬಿಯನ್ ತಹ್ರ್ ''ಚಪ್ರಾ'' ಕುಲೊದ ಸಿಸ್ಟರ್ ಗ್ರೂಪ್ ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಿಂಡ್ ಆಂಡ ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ''ಒವಿಸ್'' ಕುಲೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು, ಅಂಚಾದ್ ಉಂದೆನ್ ಪಿಕ್ ''ನೀಲಗಿರಿತ್ರಗುಸ್'' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref>{{cite journal |author1=Ropiquet, A. |author2=Hassanin, A. |name-list-style=amp |year=2005 |title=Molecular evidence for the polyphyly of the genus ''Hemitragus'' (Mammalia, Bovidae) |url=https://archive.org/details/molecular-phylogenetics-and-evolution_2005_36_1/page/154|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=36 |issue=1 |pages=154–168 |doi=10.1016/j.ympev.2005.01.002 |pmid=15904863 |bibcode=2005MolPE..36..154R}}</ref> ''ಒವಿಸ್'' ಬೊಕ್ಕ ''ನಿಲ್ಗಿರಿಟ್ರಾಗಸ್'' ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವಜೆಡ್ದ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ ಡೈವರ್ಜೆನ್ಸ್ ಸುಮಾರ್ 2.7ಡ್ದ್ 5.2 ಡ್ ನಡತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಅನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಪಲಕ್ಕಾದ್ ಗ್ಯಾಪ್ ದಾಂಟೊಂದು ನೀಲಗಿರಿಡ್ ಉತ್ತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ದ್ ಬೇತೆ ಮಲ್ಪುನವು ಸುಮಾರ್ 1.5 ನಡತ್ಂಡ್.<ref>{{cite journal |last1=Joshi |first1=B. D. |last2=Matura |first2=R. |last3=M. A. |first3=P. |last4=De |first4=R. |last5=Pandav |first5=B. |last6=Sharma |first6=V. |last7=Nigam |first7=P. |last8=Goyal |first8=S. P. |date=2018 |title=Palghat gap reveals presence of two diverged populations of Nilgiri tahr (''Nilgiritragus hylocrius'') in Western Ghats, India |journal=Mitochondrial DNA Part B |volume=3 |issue=1 |pages=245–249 |doi=10.1080/23802359.2018.1436990 |pmc=7800121 |pmid=33474132 |name-list-style=amp}}</ref> ==ವಿವರಣೆ== [[File:Head Female Nilgiri Tahr Valparai Feb26 A7CR 10562.jpg|thumb|left|upright=0.8|Closeup of the head]] ನೀಲಗಿರಿ ತಹ್ರ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಸ್ಟಾಕಿ ಬಿಲ್ಟ್ ದ ಆಡು, ಉಂದೆಟ್ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಒರಟು ಚರ್ಮ ಇಡೀ ಶರೀರೊನು ಮುಚ್ಚುಂಡು. ವಯಸ್ಕ ಗಂಡುಲು ಭುಜೊಡು ಸುಮಾರ್ {{cvt|100|cm}} ಎತ್ತರೊಡು ಉಂತುದು {{cvt|80|to|100|kg}} ತೂಕೊಡು ಉಪ್ಪುವೆರ್.<ref name=Prater/> ಗಂಡುಲು ಆನುಲೆಡ್ದ್ ಮಲ್ಲೆ ಆದುಪ್ಪು, ಮೆಚ್ಯುರೇಶನ್ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ತುಪ್ಪೆ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ನಾಲಿದ ಪಿರವುಡು ಒಂಜಿ ಬ್ರಿಸ್ಟ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name=Prater/><ref name=Lyedkkar>{{cite book|title=Mammals|first=Richard|last=Lydekker|author-link=Richard Lydekker|year=1901|publisher=Merrill & Baker|page=845}}</ref> ತುಪ್ಪಳ ಮಿತ್ತ್ ಕಪ್ಪು ಮಂಜಲ್ ಕಂದು ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ತಿರ್ತುದ ಭಾಗೊಡು ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಪೊಣ್ಣುಲು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಲೆಲೆಗ್ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ರಗ್ಗು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name=Lyedkkar/> ಮಲ್ಲ ಆನುಲೆನ ಬೆರಿಟ್ ಕಪ್ಪು ಕಲೆ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ "ಸ್ಯಾಡಲ್ ಬ್ಯಾಕ್" ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref name=Prater/> ರಡ್ಡ್ ಲಿಂಗೊಲೆಗ್ಲಾ ರಡ್ಡ್ ಬಗ್ಗಿನ ಕೊಂಬುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಅವು ಗಂಡುಲೆಡ್ {{cvt|40|cm}} ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆಡ್ {{cvt|30|cm}} ಮುಟ್ಟ ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name=Prater/> ಕೊಂಬುಲು ಮುಂಭಾಗೊಡು ಅತ್ತಂಡ ಪಿದಯಿದ ಭಾಗೊಡು ಉಬ್ಬು ಉಪ್ಪುಂಡು, ಮೇಲ್ಮೈಡ್ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಗುಡ್ಡೆಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೊಂಬುಲು ತಲೆತ ಮಿತ್ತ್ ಡ್ದ್ ಒಂಜೊಂಜಿ ಸಮಾನಾಂತರವಾದ್ ಕೆಲವು ದೂರೊಗು ಓಡುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜೊಂಜಿ ಕೊಂಬುಡ್ದ್ ತುದಿ ಕಡೆಕ್ ಪೋಪುಂಡು.<ref name=Lyedkkar/> ==ವಿತರಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ== [[File:Nilgiri_tahr_(Nilgiritragus_hylocrius)_juvenile.jpg|thumb|ಎರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಡ್ ಒಂಜಿ ಬಾಲೆ]] ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿಡ್ ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟೊಲೆಗ್ ಕೈತಲ್ ಉಂಡು.<ref name=Lyedkkar/><ref name=Cavendish>{{cite book|author1=Anne Hildyard|author2=Paul Thompson|title=Endangered Wildlife and Plants of the World|year=2001|isbn=978-0-761-47194-3|publisher=[[Marshall Cavendish]]|pages=1485-1486}}</ref><ref name=Eravikulam>{{cite book|title=Fauna of Eravikulam National Park|year=2002|isbn=978-8-185-87459-3|publisher=[[Zoological Survey of India]]|page=1}}</ref> ನೀಲಗಿರಿ ತಹ್ರ್ ದ ಇತ್ತೆದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಉತ್ತರೊಡ್ದ್ ದಕ್ಷಿಣೊಗು {{cvt|400|km}} ಮುಟ್ಟ ವಿಸ್ತಾರವಾದುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ [[ಕೇರಳ]] ಡ್ ''ಎರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ'' ಮಸ್ತ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ನೆಲೆಯಾದುಂಡು.<ref name=Eravikulam/><ref>{{cite web |title=About Nilgiri tahr |url=https://www.wwfindia.org/about_wwf/priority_species/threatened_species/nilgiri_tahr/ |access-date=1 June 2025 |work=[[World Wide Fund for Nature]]}}</ref> [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಡ್, ತಹ್ರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಮುಖ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮುಕುರ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗ್ರಾಸ್ ಹಿಲ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊಡ್ ಉಂಡು, ನೀಲಗಿರಿ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬೇತೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ತೋಜುಂಡು.<ref name=TN>{{cite news |date=7 May 2025 |title=How Sangam texts helped track the Nilgiri tahr: Habitats rediscovered through ancient tamil literature |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/how-sangam-texts-helped-track-the-nilgiri-tahr-habitats-rediscovered-through-ancient-tamil-literature/articleshow/120942341.cms |access-date=6 August 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref> ಕೇರಳೊಡು [[ಪೊನ್ಮುಡಿ]] ಬೆಟ್ಟೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಪಿಲಿ ಮೀಸಲುಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಲು ಉಪ್ಪುನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್,<ref>{{cite news|url=https://wwfin.awsassets.panda.org/downloads/mruthika_jan___feb_2012.pdf|title=Squeezing Life out of Ponmudi|work=[[The Hindu]]|date=30 January 2012|access-date=1 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Kerala Forest Statistics |year=2021 |url=https://forest.kerala.gov.in/forestapp/public/documents/publications/file0211202408:51:58.pdf |access-date=6 August 2025 |work=[[Government of Kerala]]}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಡ್ ದಿಂಡಿಗುಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆ, ಬೊಕ್ಕ ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಭಾಗೊಲುಡುಲಾ ತೋಜುದು ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name=NDTV>{{cite web |title=In Conservation Win, Tamil Nadu State Animal Nilgiri Tahr's Numbers Shoot Up |url=https://www.ndtv.com/india-news/in-conservation-win-tamil-nadu-state-animal-nilgiri-tahrs-numbers-shoot-up-9026910 |date=6 August 2026 |access-date=6 August 2025 |work=[[NDTV]] }}</ref> [[File:Nilgiri tahr (Nilgiritragus hylocrius).jpg|thumb|left|ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹ್ರ್ ಕಲ್ಲುದ ಮಿತ್ತ್ ತೆರೆದಿತ್ತಿನ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುಂಡು]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ್, ತಮಿಳು ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯೊದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಡುಲು ಕೊಂಗುನಾಡು,ಪಶ್ಚಿಮ ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರುಡ್ದ್ ತಮಿಳುನಾಡುದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗೊಡು ತಿರುನೆಲ್ವೆಲಿ ಮುಟ್ಟ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ವಿತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆ.<ref name=TN/> ಆಂಡಲಾ, 20ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಅಂತ್ಯೊಗು ಸುಮಾರ್ ನೂದು ನೀಲಗಿರಿ ತಹರ್ ಮಾತ್ರ ಕಾಡ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಆ ಕಾಲೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಚಟುವಟಿಕೆಲು ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆನ್ ಏರಾವೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name=WWF>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Coimbatore/nilgiri-tahr-population-over-3000-wwfindia/article7717561.ece|work=[[The Hindu]]|title=Nilgiri tahr population over 3,000: WWF-India|date=3 October 2015|access-date=1 June 2025}}</ref> 2015ಡ್ ನೀಲಗಿರಿ ತಹ್ರ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರ್ 3,122 ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಪಂಡ್ದ್ ಅಂದಾಜಿ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name=WWF/> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ಡ್, ತಮಿಳುನಾಡು ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಲು ಜಂಟಿಯಾದ್ ನಡಪಾಯಿನ ರಡ್ಡನೆ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ಡ್ ನೀಲಗಿರಿ ತಹರ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ ಒಟ್ಟು ೨,೬೫೫ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಕೇರಳೊಡು ಬೊಕ್ಕ ೧,೩೫೨ ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ ೧,೩೦೩ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ದಾಖಲಾತ್ಂಡ್.<ref name=NDTV/> ಎರಾವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊಡು 2025ಡ್ 841 ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಇತ್ತೆರ್, 2014ಡ್ 894 ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಇತ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ 1996ಡ್ ಸುರುತ ಜನಗಣತಿಡ್ 640 ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಇತ್ತೆರ್.<ref name=Pop>{{cite news |date=6 August 2025 |title=Report finds 1,365 Nilgiri tahrs in Kerala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/report-finds-1365-nilgiri-tahrs-in-kerala/articleshow/123125223.cms |access-date=6 August 2025 |work=[[The Times of India]] |issn=0971-8257}}</ref> ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿದ ಪರ್ವತ ಮಳೆಕಾಡುಲೆನ ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name=iucn/> ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಲ್ಲುದ ಔಟ್ಕ್ರೊಪಿಂಗ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಿಪ್ಸಿಪ್ಸ್ ಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್, {{cvt|1200|to|2600|m}} ಎತ್ತರೊಡು, ಆಂಡ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರೊಡು ತೋಜುಂಡು.<ref name=iucn/><ref name=Lyedkkar/><ref name=Cavendish/> ೨೦೨೫ಡ್ ನಡತಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆದ ಪೊರ್ತುಡು, ಪೆಯಾನಾರ್ ಡ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟೊಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೨೭೦m ಎತ್ತರೊಡು ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರೊದ ದೃಶ್ಯೊಲು ವರದಿ ಆತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಈ ಜಾತಿಗ್ ದಾಖಲಾತಿನ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರ.<ref name=NDTV/> ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರೊಡು ಕಾಡುಲೆಡ್ದ್ ದೂರ ಉಪ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ್ ಶೋಲಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಕುಂಟು ಕಾಡುಲೆನ ಜೇಬುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಮಲ್ಲ ತೆರೆದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name=iucn/><ref name=Lyedkkar/><ref name=Cavendish/> ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ಲು ದುಂಬು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಾಟಿದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಮಟ್ಟೊಡು ವ್ಯಾಪಿಸೊಂದಿತ್ತೆ, ಆಂಡ ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಬೇಟೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಅಕ್ಲೆನ ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref name=iucn/> == Behaviour == [[File:A courting male in Eravikulam NP AJTJohnsingh DSCN2997.jpg|thumb|ಆನ್ (ಎಡ) ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣು ಪ್ರೀತಿ ಮಲ್ತೊಂದುಪ್ಪುನಿ]] ನೀಲಗಿರಿ ತಹ್ರ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಜೆ ಕಲ್ಲುದ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಬೊಕ್ಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆಡ್ ಅಂಚಿಡ್ ತಿನ್ಪಿನವು ತೋಜುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಪಗೆಲ್ [[ರಿಡ್ಜ್]] ಡ್ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯಿನವು ತೋಜುಂಡು.<ref name=Lyedkkar/><ref name=Sondhi>{{cite book|title=Protected Animals of India|first=Sanjay|last=Sondhi|year=2012|isbn=978-8-179-93314-5|publisher=Energy and Resources Institute|pages=28-29}}</ref> ಅವು ಸಾಧಾರಣವಾದ್ ಹುಲ್ಲು ಬೊಕ್ಕ ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಪೊದೆಕುಲೆನ್ ಸೇವನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name=Sondhi/> ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ 150 ರ್ದ್ 200 ಜನೊಕ್ಲೆನ ಗುಂಪುಡು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name=Cavendish/> ಅವು ಚುರುಕು ಆಡುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಕ್ ಕ್ಲೈಂಬರ್ಸ್. ಅವು ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಕಿರಿದಾದ್ ಬೊಕ್ಕ ಎತ್ತರದ ಗುಡ್ಡೆಲೆನ್ ಏರುಂಡು, ಎಡ್ಡೆ ಸಮತೋಲನ ಬೊಕ್ಕ ಚುರುಕುತನೊನು ನಡಪಾವುಂಡು. ತಾರ್ಸ್ ಗ್ ಎಡ್ಡೆ ಕಣ್ಣ್ ತೋಜುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲು ಪಗೆಲ್ದ ಪೊರ್ತುಡು ಅಪಾಯೊಲೆನ್ ತೂವೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name=Lyedkkar/><ref name=Cavendish/> ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಗುಂಪುಗುಂಪು ಆದ್ ಆಹಾರ ಕೊರ್ಪೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪೊಣ್ಣು ಆ ಸಮಯೊಡು ತೂವೊಂದಿಪ್ಪುಂಡು.<ref name=Lyedkkar/> === ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ಲೆನ ಗರಿಷ್ಠ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಋತು ಜೂನ್ ಡ್ದ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮುಟ್ಟ ಮುಂಗಾರು ಋತುವಿಗ್ ಸರಿಸಾಟಿಯಾದುಂಡು, ಆಂಡಲಾ ಉಂದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಲ್ಪುನವು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಜೋಕುಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಜನವರಿ ಅತ್ತಂದೆ ಫೆಬ್ರವರಿಡ್ ಶೀತ ಋತುವಿಡ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಆಡುಲು ಒಂಜೇ ಸರ್ತಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವೊಲಿ.<ref name=Lyedkkar/><ref name=Cavendish/> ಆನುಲು ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶದ ಹಕ್ಕುಲೆಗಾದ್ ಲಡಾಯಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅವು ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬದಿನ್ ದೀದ್ ನಿಲೆಯಾಪುಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಕೊಂಬುಲೆನ್ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಬದಿನ್ ಆಕ್ರಮಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಸುಂಡು. ಪ್ರಬಲವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಆನ್ಲೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಉಂಡು, ಆಂಡ ಸೋತುನ ಆನ್ ಗ್ ಕೆಲವು ಬೇತೆ ಆನುಲೆನ ಕುಟುಮೊಲೆನಲೆಕನೆ ಗುಂಪುಡ್ದು ಪಿದಯಿ ಬುಡ್ಪೆರ್.<ref name=Cavendish/><ref>{{cite journal |author=Rice, G. Clifford |title=Reproductive biology of Nilgiri tahr |journal=Journal of Zoology |location=London |url=http://wdfw.wa.gov/conservation/research/staff/publications/rice_cliff/reproductive_biology_nilgiri_tahr.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130620010316/http://wdfw.wa.gov/conservation/research/staff/publications/rice_cliff/reproductive_biology_nilgiri_tahr.pdf |archive-date=20 June 2013 }}</ref> 2025 ದ ಸಮೀಕ್ಷೆಡ್ 100 ಪೊಣ್ಣುಲೆಗ್ 49 ಆನುಲೆನ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಬೊಕ್ಕ 50 ರ್ದ್ 100 ಮುಟ್ಟ ಜವನೆರ್-ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಅನುಪಾತ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name=NDTV/> == ಬೆದರಿಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ == [[File:Nilgiritragus hylocrius-Anmalai Tiger Reserve.jpg|thumb|ಅನಮಲೈ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಡ್ ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್]] ನೀಲಗಿರಿ ತಾರ್ ನ್ ಐಯುಸಿಎನ್ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ ಡ್ ಅಳಿವಿನಂಚಿನ ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಜಾತಿಗ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಷ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಾತಿಲೆಡ್ದ್ ಉಂಡಾಪುನ ಅಡಚಣೆಡ್ದ್, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಜಾನುವಾರುಲೆನ ಮೇಯಿಸುನು, ಕಳ್ವೆತನ ಬೊಕ್ಕ ಭೂದೃಶ್ಯದ ತುಂಡು ತುಂಡು ಆಪುನ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಬೆದರಿಕೆ ಉಂಡು.<ref name=iucn/> ಈ ಜಾತಿನ್ ಭಾರತೊಡು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಕೇರಳ ಬೊಕ್ಕ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಡ್ ವಿವಿಧ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನೊಲೆಡ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ್ ಕಾಪಾಡುವೆರ್. ಬಾಂಬೆ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ, ನೀಲಗಿರಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘ, ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಮುದಾಯ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ, ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ತೊಡಗಿನವು.<ref name=Sondhi/> ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ 2022ಡ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ 'ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹ್ರ್', ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಲೆನ್ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಜಾತಿಲೆನ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುರಿನ್ ದೀತ್ಂಡ್, ಜನಸಂಖ್ಯೆಲೆನ್ ರೇಡಿಯೋ-ಕಾಲಾರಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ, ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್ ಬ್ರೀಡಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುನರ್ ಪರಿಚಯೊದ ಯೋಜನೆಲೆನ್ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref name=NDTV/><ref name=TOI>{{cite news|date=29 December 2022|title=Project to protect Nilgiri Tahr, Tamil Nadu animal, launched |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/project-to-protect-nilgiri-tahr-tamil-nadu-animal-launched/articleshow/96588874.cms|access-date=1 June 2025|work=[[The Times of India]]|issn=0971-8257}}</ref><ref name=PNT>{{cite web |title=Project Nilgiri Tahr|url=https://tnprojectnilgiritahr.com/ |access-date=6 August 2025|work=[[Government of Tamil Nadu]]}}</ref> ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭ ತಾರೀಕ್ ನ್ ತಮಿಳುನಾಡುಡ್ 'ನೀಲಗಿರಿ ತಹರ್ ದಿನ' ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಇ. ಆರ್. ಸಿ. ಡೇವಿದರ್ ನ ಪುಟ್ಟು ಪರ್ಬ.<ref name=TOI/><ref name=PNT/> ಜಗತ್ತ್ ಡ್ ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹ್ರ್ ಲೆನ ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಉಂಡು, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಡ್ ಸುಮಾರ್ 30 ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೊದ ಪಿದಯಿ [[ಏಷ್ಯಾ]] ಡ್ 20 ವ್ಯಕ್ತಿಲು ಉಲ್ಲೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಅಂದಾಜಿ ಉಂಡು.<ref name=Cavendish/> ==ಇಂಚಲಾ ತೂಲೆ== * ನೀಲಗಿರಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ * ಭಾರತದ ವನ್ಯಜೀವಿ ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{Reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು== * ARKive - [https://web.archive.org/web/20060507030019/http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Hemitragus_hylocrius/ images and movies of the Nilgiri tahr ''(Hemitragus hylocrius)''] * [https://web.archive.org/web/20160110153501/http://nilgiritahrinfo.info/ Nilgiri tahr information] (archived) {{Artiodactyla|R.3}} {{Taxonbar|from=Q839672}} sgv30zj8l2htiswvn40b6l9b8m4yf30 0 27764 370066 366788 2026-09-24T01:46:51Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370066 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ | altname = | sample = {{Photomontage|position=center | photo1a = Brahmi Varnamala.png{{!}}class=skin-invert-image | photo2a = Brahmi pillar inscription in Sarnath.jpg | size = 250 | spacing = 2 | color = 0 | border = 0 | foot_montage =}} | caption = {{ubl |(ಮಿತ್ತ್) ಆದುನಿಕ ಅಕ್ಷರೊಡು ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ ಚಾರ್ಟ್ | (ತಿರ್ತ್) ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಒಂಜಿ [[:en:Pillars of Ashoka|ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭ]] ಡ್ [[:en:Sarnath|ಸಾರನಾಥ]] ({{circa|250 BCE}}) }} | type = [[:en:Abugida|ಅಬುಗಿಡ]] | languages = [[ಸಂಸ್ಕೃತ]], [[ಪಾಲಿ]], [[ಪ್ರಾಕೃತ]], [[:en:Saka language|ಸಾಕ]], [[:en:Old Uyghur|ಪಿರಾಕ್ದ ಉಯಿಘರ್]], [[:en:Tamil Brahmi|ತಮಿಳು]], [[:en:Tocharian languages|Tocharian]], [[:en:Elu|ಎಲು]] | time = ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ನೆ ಶತಮಾನೊಡ್ದ್{{sfn|Salomon|1998|pp=11–13}} ಕ್ರಿ.ಶ.5 ನೆ ಶತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ | fam1 = [[:en:Egyptian hieroglyphs|ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಲು]] | fam2 = [[:en:Proto-Sinaitic script|ಪ್ರೊಟೊ-ಸಿನೈಟಿಕ್]] | fam3 = [[:en:Phoenician alphabet|ಫೀನಿಷಿಯನ್]] | fam4 = [[:en:Aramaic alphabet|ಅರಾಮಿಕ್]] {{small|(disputed)}}{{sfn|Salomon|1996|p=378}}<ref name="Pillai2023">{{cite journal |last=Damodaram Pillai |first=Karan |year=2023 |title=The Hybrid Origin of Brāhmī Script from Aramaic, Phoenician and Greek Letters |journal=Indialogs |volume=10 |pages=93–122 |doi=10.5565/rev/indialogs.213 |quote=The origins of Brāhmī script have been mired in controversy for over a century... Aramaic has remained the leading candidate for the source of Brāhmī}}</ref><ref name="Coningham1996">{{cite journal |last1=Coningham |first1=Robin |last2=Allchin |first2=Frank Raymond |last3=Batt |first3=Catherine M. |last4=Lucy |first4=Dramani |year=1996 |title=Passage to India? Anuradhapura and the Early Use of the Brahmi Script |url=https://archive.org/details/cambridge-archaeological-journal_april-october-1996_6_1-2/page/73 |journal=Cambridge Archaeological Journal |volume=6 |issue=1 |pages=73–97 |doi=10.1017/S0959774300001608}}</ref> | sisters = [[:en:Kharosthi|ಖರೋಸ್ಟಿ]] | children = {{clist|title=Brahmi-derived scripts| *[[:en:Gupta script|ಗುಪ್ತ]] **[[:en:Siddham script|Siddham]] ***[[:en:Nagari script|ನಾಗರಿ]] ****[[:en:Devanagari script|Devanagari]] *****[[:en:Canadian Aboriginal Syllabics]] ******[[:en:Pollard script|Pollard]] ****[[:en:Kaithi script|Kaithi]] *****[[:en:Sylheti Nagri|Sylheti Nagri]] ****[[:en:Gujarati script|Gujarati]] ****[[:en:Modi script|Modi]] ***[[:en:Gaudi script|Gaudi]] ****[[:en:Newar script|Newar]] ****[[:en:Bhujimol script|Bhujimol]] ****[[ವRanjana script|Ranjana]] *****[[:en:Soyombo script|Soyombo]] ****[[:en:Bengali–Assamese script|Bengali-Assamese]] ****[[:en:Odia script|Odia]] **[[ವSharada script|Sharada]] ***[[:en:Laṇḍā script|Landa]] ****[[:en:Gurumukhi script|Gurumukhi]] ****[[:en:Khudabadi script|Khudabadi]] ****[[:en:Mahajani script|Mahajani]] **[[:en:Meitei script|Meitei]] **[[:en:Tibetan script|Tibetan]] ***[[:en:Phags-pa script|Phags-pa]] ****[[:en:Zanabazar square script|Zanabazar square]] **[[:en:Kalinga script|Kalinga]] **[[:en:Bhaiksuki script|Bhaiksuki]] *[[:en:Tamil-Brahmi]] **[[:en:Pallava script|Pallava]] ***[[:en:Kawi script|Kawi]] ****[[:en:Balinese script|Balinese]] *****[[:en:Sasak script|Sasak]] ****[[:en:Batak script|Batak]] *****Karo *****Mandailing *****Pakpak *****Simalungun *****Toba ****[[:en:Baybayin script|Baybayin]] *****[[:en:Buhid script|Buhid]] *****[[:en:Hanunoo script|Hanunoo]] *****[[:en:Tagbanwa script|Tagbanwa]] *****[[:en:Kulitan]] ****[[:en:Buda script|Buda]] ****[[:en:Javanese script|Javanese]] ****[[:en:Lontara script|Lontara]] *****[[:en:Lota Ende]] *****[[:en:Mbojo]] *****[[:en:Satera Jontal]] ****[[:en:Makasar script|Makasar]] ****[[:en:Sundanese script|Sundanese]] ****[[:en:Ulu scripts|Ulu]] *****[[:en:Incung script|Incung]] *****[[:en:Komering script|Komering]] *****[[:en:Lampung script|Lampung]] *****[[:en:Lembak]] *****[[:en:Ogan script|ಒಗನ್]] *****[[:en:Pasemah|ಪಸೆಮಃ]] *****[[:en:Rejang script|ರೆಜಾಂಗ್]] *****[[:en:Serawai|ಸೆರವಾಯಿ]] ***[[:en:Cham script|Cham]] ***[[:en:Khmer script|ಖಮೇರ್]] ****[[:en:Sukhothai script|ಸುಖೋತಾಯಿ]] *****[[:en:Thai script|ಥಾಯ್]] *****[[:en:Tai Noi script|ತೈ ನೋಯಿ]] ******[[:en:Lao script|ಲಾವೊ]] ***[[:en:Mon-Burmese script|ಮೂನ್-ಬರ್ಮೀಸ್]] ****[[:en:Chakma script|ಚಕ್ಮ]] ***[[:en:Tamil script|ತಮಿಳು]] ***[[:en:Grantha script|ಗ್ರಂಥ]] ****[[:en:Malayalam script|ಮಲಯಾಳಂ]] ****[[:en:Sinhala script|ಸಿಂಹಳ]] ****[[:en:Dives Akuru|ದಿವೆಸ್ ಅಕುರು]] **[[:en:Vatteluttu|ವತ್ತೆಲುಟ್ಟು]] *[[:en:Kadamba script|ಕದಂಬ]] **[[:en:Pyu script|ಪ್ಯು]] **[[:en:Telugu-Kannada script|ತೆಲುಗು ಕನ್ನಡ]] ***[[:en:Kannada script|ಕನ್ನಡ]] ***[[:en:Telugu script|ತೆಲುಗು]] *[[:en:Tocharian script|ಟೋಚಾರಿಯನ್]] }} | unicode = [https://www.unicode.org/charts/PDF/U11000.pdf U+11000–U+1107F] | iso15924 = ಬ್ರಹ್ }} '''ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ''' ಭಾರತೀಯ ಬಾಸೆಲೆಗ್ ಮೂಲ ಲಿಪಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ದಿಂಜ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಲಿಪಿ. ಉಂದು ಏಷ್ಯಾದ ಮಸ್ತ್ ಲಿಪಿಲೆನ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕಾರಣ ಆಂಡ್.<ref name="Salomon1998-p17a">{{harvnb|Salomon|1998|p=17}}. "Until the late nineteenth century, the script of the Aśokan (non-Kharosthi) inscriptions and its immediate derivatives was referred to by various names such as 'lath' or 'Lat', 'Southern Aśokan', 'Indian Pali', 'Mauryan', and so on. The application to it of the name Brahmi [''sc. lipi''], which stands at the head of the Buddhist and Jaina script lists, was first suggested by T[errien] de Lacouperie, who noted that in the Chinese Buddhist encyclopedia ''Fa yiian chu lin'' the scripts whose names corresponded to the Brahmi and Kharosthi of the ''Lalitavistara'' are described as written from left to right and from right to left, respectively. He therefore suggested that the name Brahmi should refer to the left-to-right 'Indo-Pali' script of the Aśokan pillar inscriptions, and Kharosthi to the right-to-left 'Bactro-Pali' script of the rock inscriptions from the northwest."</ref> ದೇವನಗರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ, ಟಿಬೆಟಿಯನ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕೆಲವು ಜನಕುಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಕೊರಿಯನ್ ಲಿಪಿಲೆನ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಉಂದು ಮೂಲ. <ref name="Salomon1998-p17b">{{harvnb|Salomon|1998|p=17}}. "...&nbsp;the Brahmi script appeared in the [[3rd century BC|third century BCE]] as a fully developed pan-Indian national script (sometimes used as a second script even within the proper territory of Kharosthi in the north-west) and continued to play this role throughout history, becoming the parent of all of the modern Indic scripts both within India and beyond. Thus, with the exceptions of the Indus script in the protohistoric period, of Kharosthi in the northwest in the ancient period, and of the Perso–Arabic and European scripts in the medieval and modern periods, respectively, the history of writing in India is virtually synonymous with the history of the Brahmi script and its derivatives."</ref> <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Brahmi|title=Brahmi|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=1999|quote=Among the many descendants of Brāhmī are Devanāgarī (used for Sanskrit, Hindi and other Indian languages), the Bengali and Gujarati scripts and those of the Dravidian languages|accessdate=2017-03-21|archivedate=2020-07-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200719005559/https://www.britannica.com/topic/Brahmi}}</ref> ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ ನಾಲ್ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಭಾರತೊಡು ಇಪ್ಪುನ ಮಾತಾ ಬಾಸೆಲೆನ್ ಇತ್ತೆ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಬಾಸೆಡ್ ಬರೆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಡ್ ಪಾಣಿನಿ ರಚನೆ ಮಲ್ತ್‌ನ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿ ಪನ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣೊದ ನಿಯಮೊಲೆನ್ ಪಾಲನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ 4ನೇ ಶತಮಾನೊಡು [[:kn:ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ]] ಲಿಪಿನ್ '''ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ'''ಡ್ ಬರೆಯೆರ್ ಪನ್ಪುನ ಚರ್ಚೆಲು ಉಂಡು. ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[:kn:ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕೆರೆನ]] ಮಾತಾ ಶಾಸನೊಲು '''ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ'''ಡ್ ಬರೆತಿನವು. "ಸುರುತ ತೀರ್ಥಂಕರ ವೃಷಭದೇವೆರ್ ಮಗಲ್ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಸುಂದರಿಗ್ ಕನ್ನಡ ವರ್ಣಮಾಲೆನ್ ವಿವರಿಸದ್ ಕೊರ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ವರ್ಣಮಾಲೆನ್ 'ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಆ ವರ್ಣಮಾಲೆನ್ 'ಸುಂದರಿ ಲಿಪಿ' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್." ಸಿರಿ ಭೋಜ್ವಾಯೆ ಈ ವಿಚಾರೊನು ಬಾರೀ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ್ ತೆರಿಪಾದ್ಂಡ್. == ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿತ ಮೂಲೊ == ಅಯಿತ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ ಬಿನ್ನಾಬಿಪ್ರಾಯೊಲು ಉಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ರಡ್ಡ್ ಇಬಾಗೊಗು ಮಲ್ಪೊಲಿ. # ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿತ ಪುಟ್ಟುಗು ಪಿದಯಿ ದೇಸೊದ ಲಿಪಿಕ್ಲೇ ಆದಾರೊ. ಈ ಲಿಪಿ ಬುಕ್ಕೊಂಜಿ ದೇಶಡ್ ಉದ್ಭವ ಆದ್, ಭಾರತೊಗು ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ನಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ದ್, ಬುಕ್ಕೊ ಮುಲ್ಪ ಬುಳೆಚಿಲ್ ಪಡೆವೊಂಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆನ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊ. ಅಕ್ಲೆಡ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಪ್ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿತ ಬಗ್ಗೆ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಸುರೂಟೆ ಅದ್ಯಯನ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಉಂದು ಗ್ರೀಕ್ ಲಿಪಿಡ್ದ್ ಬುಳೆಯಿನ ಪನ್ಪುನ ತೀರ್ಮಾನೊಗು ಬತ್ತೆ. ಹೆಲೆವಿ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಉಂದು ಖರೋಷ್ಠಿ, ಅರಮೇಯಿಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಗ್ರೀಕ್ ಲಿಪಿಕ್ಲೆನ ಮಿಶ್ರನೊ. ಇಂದೆತ ಪುಟ್ಟು ಕ್ರಿ. ಪೂ. ನಾಲನೇ ಶತಮಾನಡ್ ಆಂಡ್ ಪನ್ತೆರ್. ಟೆರೆನ್ ಡೆ ಲಾ ಕೊಪಿರೆ ಪನ್ಪಿನಾಯೆ ಉಂದು ಚೀನಾದ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಡ್ದ್ (ಪಿಕ್ಟೋಗ್ರಾಫ್) ಬುಲೆಯಿನ ಪಂಡ್‌ದ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ದಕ್ಷಿಣ ಸಿಮಿಟಕ್ ಲಿಪಿಡ್ದ್ ಬತ್ತ್‌ನೆ ಪಂಡ್‌ದ್ ನಿರ್ಣಯೊ ಮಲ್ತ್‌ನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಡ್ ಡಿ.ಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕ್ಯಾನನ್ ಐಸಾಕ್ ಟೈಲರ್ ಪ್ರಮುಕೆರ್.. ಬ್ಯೂಲರ್, ವೆಬರ್, ಬೆನ್ಛೇ, ಜೆನ್ಸನ್ ಮುಕುಲು ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿಗ್ ಫಿನೀಷಿಯನ್ ಲಿಪಿಗ್ ಮಸ್ತ್ ಹೋಲಿಕೆ ಇತ್ತಿನೆಡ್ದ್ ಫಿನೀಷಿಯನ್ ಲಿಪಿಯೇ ಇಂದೆತ ಪುಟ್ಟುಗು ಕಾರಣೊಂದ್ ವಾದೊ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. # ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಭಾರತೊದ ಸ್ವತಂತ್ರೊ ಲಿಪಿ. ಉಂದು ಮೂಲತಃ ಭಾರತೊದ ಲಿಪಿಂದ್ ಪನ್ಪುನ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ಗುಂಪುಲು ಉಲ್ಲೊ ೧. ಆರ್ಯರ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್‌ನೆ ಪನ್ಪುನಕುಲು ೨. ಮೂಲ ದ್ರಾವಿಡ ಲಿಪಿಂದ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುನಕುಲು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ಕನ್ನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಮ್, ಲಸ್ಸೆನ್ ಮೆಕ್ಲ್ ವೈದಿಕ ಕಾಲೊದ ಜನಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಅತ್ತಂದೆ ಆರ್ಯರೆಡ್ದ್ ಚಿತ್ರಲಿಪಿತ ಆದಾರೊದ ಮಿತ್ತ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್ಂದ್ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊ ಪಡೆತೆರ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್ ರ-ರಜ್ಜು (ಬಳ್ಳ್). ಮ-ಮುಖ(ಮೋರೆ), ನ-ನಾಸ (ಮೂಂಕು) ಶ-ಶ್ರವಣ (ಕೆಬಿ/ಕಿವಿ) ಇಂಚ. == ಲಿಪಿತ ಮೂಲ | == ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಥಾಮಸ್ ಬುಕ್ಕೊ ಟಿ.ಎನ್. ಈ ಲಿಪಿ ದ್ರಾವಿಡ ಮೂಲದಂದ್ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರ್ಯೆರ್ ಬರ್ಪಿನೆಗ್ ದುಂಬೇ ದ್ರಾವಿಡೆರ್ ಭಾರತೊಡು ನಿಲೆ ಆದಿತ್ತಿನಕ್ಲೆನ್ ಮಸ್ತ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಒಪ್ಪೊನುವೆರ್. ಆರ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಮಿತ್ತ್ ದ್ರಾವಿಡೆರ್‌ನ ಬಾರೀ ಪ್ರಬಾವೊ ಇತ್ತಿನೆರ್ದಾತ್ರೊ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಉದಿಪನೊಗು ದ್ರಾವಿಡೆರ್ ಕಾರಣೆರ್, ಈ ದ್ರಾವಿಡ ಲಿಪಿನ್ ಆರ್ಯೆರ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್ಂದ್ ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಊಹೆ ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್. ಈ ಲಿಪಿ ಬ್ರಹ್ಮಡ್ದ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್ ಪನ್ಪುನವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಾದೊ. ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯೆನ್ ಕಲ್ಪುನೆಕ್ಕಾದ್ ಉದ್ಭವೊ ಆಯಿನ ಈ ಲಿಪಿಗ್ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಪಂದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊನ್ ಕೆಲವೆರ್ ಒಪ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆತ ಉದ್ಭವ ಭಾರತೊಡೇ ಆಂಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪುನೆಗ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರೆಗ್ ಸಿಂಧೂಲಿಪಿ ಮಸ್ತ್ ಸಹಕಾರಿ ಆತ್ಂಡ್. ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಡ್ ಲಿಪಿತ ಬಳಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪುನ ವಿಚಾರೊ ೧೯೨೩ಡ್ ನಡತ್‌ನ ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆದ ಶೋದನೆದ ಬುಕ್ಕೊ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೫೦೦-೧೮೦೦) ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಸಿಂಧೂ ಲಿಪಿತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ಯಯನೊ ನಾನಲ ಆವೊಡಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಅವು ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿತ ಪೂರ್ವರೂಪಂದ್ ಪನ್ಪುನೆ ಸರಿ ಅತ್ತ್. ಕೆಲವೆರ್ ವಿದ್ವಾಂಸೆರ್ ಉಂದು ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕನ ಕಾಲಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಬಳಕೆಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ಂಡ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಕೆಲವೆರ್ ಉಂದು ಅಶೋಕನ ಕಾಲಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗೊತ್ತಿತ್ತ್‌ನ ಪಂಡಿತರೆಡ್ದ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಅಶೋಕನ ಕಾಲಡ್ ಪುಟ್ಟುಂಡ್ ಪನ್ಪುನೆಗ್ ಎಸ್. ಶಂಕರ ನಾರಾಯಣನ್ ನಾಲ್ ಕಾರಣೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ೧. ಅಶೋಕಡ್ದ್ ದುಂಬು ಬರೆತಿನಂಚಿನ ಲಿಖಿತ ಆದಾರೊಲು ತಿಕ್ಕಂದೆ ಇಪ್ಪುನೆ (ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆದ ಲಿಪಿನ್ ಬುಡ್ತ್). ೨. ಮೆಗಾಸ್ತನೀಸ್ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನ ಕಾಲೊಡ್ ಭಾರತೊಗು ಬನ್ನಾಗ ಭಾರತೊಡ್ ಬರೆಪುನೆ ಗೊತ್ತಿಜ್ಜಂಡ್ಂದ್ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊರ್ತಿನವು. ೩. ಬೌದ್ಧ ಬಿಕ್ಕುಲೆಗ್ (ಅಶೋಕಡ್ದ್ ದುಂಬು) ಬುದ್ಧನ ಉಪದೇಸೊಲೆನ್ ಬಾಯಿ ಪಾತೆರೊಡೇ (ಮೌಕಿಕವಾದ್) ಉಪದೇಶ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನವು. ೪. ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಡ್ ಹೆಚ್ನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸೊಲು (ಪ್ರಾಂತೀಯ ಬೇದೊಲು) ಇದ್ಯಾಂದೆ ಇಪ್ಪುನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂಜಿನೆ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುತ ಬಾಗೊಡು ರಚನೆ ಆಂಡ್ಂದ್ ಎಸ್.ಆರ್. ಗೋಯಲ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಡಿ.ಸಿ. ಸರ್ಕಾರ್, ಟಿ., ಈ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊಗು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ಅಶೋಕನ ಕಾಲೊಡು ಆವಿಸ್ಕಾರೊ ಆಯಿಜಿಂದ್ ಪಿ.ವರ್ಮೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಅಶೋಕೆರ್ ಈ ಲಿಪಿನ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲಿ ಬಾಸೆನ್ ಗಳಸೊಂದು ಬೌದ್ಧ ದರ್ಮನ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತೆರ್ ಪನ್ಪುನವು ತೆರಿಯುಂಡು. ಈ ಮಾತಾ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊಲೆಡ್ದ್ ಅಶೋಕನ ಕಾಲೊಡು ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಪುಟ್ಟುದು ಬತ್ತ್‌ನವು ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಶೋಕಡ್ದ್ ದುಂಬೇ ಇತ್ತ್‌ನ ಲಿಪಿನ್ ಬುಲೆಪಾಯೆರ್ ಪನ್ಪುನೆನ್ ನಿಗಂಟಾದ್ ಪನ್‌ಯರ ಸಾದ್ಯೊ ಇದ್ದಿ, ಆಂಡ ಅಯಿತ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಅಶೋಕೆನೆ ಕಾರಣೊಂದ್ ಪನೊಲಿ. ಅಶೋಕನ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೊದ ಸರಳ ಬುಕ್ಕೊ ಪೊರ್ಲುದ ಲಿಪಿ. ಇಂದೆಟ್ ಜಾಸ್ತಿ ಲಂಬ ರೇಕೆಲು ಉಂಡು. ಶತಮಾನೊಲು ಕರಿನಂಚನೆ ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ ವಿಕಸನೊ ಆದ್ ಕುಷಣ, ಕ್ಷತ್ರಪ, ಶತವಾಹನ, ಗುಪ್ತ ವಂಸೊಲೆನ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಕಾಲೊಡು ಮಸ್ತ್ ರೂಪೊನ್ ಪಡೆಯಿನವು. == ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿ == {| class="wikitable" !ಕ್ರ.ಸಂ. !ಧ್ವನಿ(Approx.Phoen.sound) !ಬ್ರಾಹ್ಮಿ(Direct Brahmi(IAST value)) !ಬದಲಾವಣೆ(Secondarily Derived Brahmi) |- |1 |ʾ [ʔ], M.L. |[[ಫೈಲ್:Brahmi_a.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_a.svg|15x15px]] (a) |ಅ |- |2 |b [b] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_bh.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_bh.svg|15x15px]] (ba) |ಬ - [[ಫೈಲ್:Brahmi_bh.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_bh.svg|15x15px]] (bha) |- |3 |g [ɡ] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_g.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_g.svg|15x15px]] (ga) |ಗ, (ಘ)- Bhattiprolu gh |- |4 |d [d] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_dh.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_dh.svg|15x15px]] (dha) |ಧ -[[ಫೈಲ್:Brahmi_d.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_d.svg|15x15px]] (da), (ḍa), (ḍha) |- |5 |h [h], M.L. |[[ಫೈಲ್:Brahmi_h.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_h.svg|15x15px]] (ha) |ಹ |- |6 |w [w], M.L. |[[ಫೈಲ್:Brahmi_v.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_v.svg|15x15px]] (va |ವ (u), (o)) |- |7 |z [z] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_j.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_j.svg|15x15px]] (ja) |ಜ,ಝ- (jha) |- |8 |ḥ [ħ] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_gh.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_gh.svg|15x15px]] (gha) |ಘ |- |9 |ṭ [tˤ] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_th.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_th.svg|15x15px]] (tha) |ಥ (ṭa), (ṭha) |- |10 |y [j], M.L. |[[ಫೈಲ್:Brahmi_y.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_y.svg|15x15px]] (ya) |ಯ |- |11 |k [k] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_k.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_k.svg|15x15px]] (ka |ಕ |- |12 |l [l] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_l.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_l.svg|15x15px]] (la) |ಲ, Bhattiprolu ḷ |- |13 |m [m] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_m.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_m.svg|15x15px]] (ma) |ಮ, (ಂ) anusvara |- |14 |n [n] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_n.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_n.svg|15x15px]] (na) |ನ, (ṇa) |- |15 |s [s] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_ss.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_ss.svg|15x15px]] (ṣa) |ಸ, (sa) |- |16 |ʿ [ʕ], M.L. |[[ಫೈಲ್:Brahmi_e.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_e.svg|15x15px]] (e) |ಏ, ಐ (i), (ai) |- |17 |p [p] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_ph.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_ph.svg|15x15px]] (pa) |ಪ, (pha) |- |18 |ṣ [sˤ] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_c.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_c.svg|15x15px]] (ca) |ಚ, (cha) |- |19 |q [q] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_kh.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_kh.svg|15x15px]] (kha)1 |ಖ, |- |20 |r [r] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_r.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_r.svg|15x15px]](ra) |ರ |- |21 |š [ʃ] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_sh.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_sh.svg|15x15px]] (śa) |ಶ (ಷ) |- |22 |t [t] |[[ಫೈಲ್:Brahmi_t.svg|link=ಚಿತ್ರ:Brahmi_t.svg|15x15px]] (ta) |ತ |- |} == ತೂಲೆ == * [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]] * [[ತುಳು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ|ಗನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ]] * [https://kn.wikisource.org/s/be9 ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬ್ರಾಹ್ಮೀಲಿಪಿ] == ಪಿದಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * ಪ್ರಾಕೃತ, ಸಂಸ್ಕೃತ, ಕನ್ನಡ: ಪಿರಾಕ್ ದ ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧೊಲು: [http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/05/470193.html ಭಾಷೆಲೆನ ವಂಶಾವಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮಾಜ.] [http://www.prajavani.net/news/article/2017/02/05/470193.html ಶೆಟ್ಟರ್;5 ಫೆಬ್ರವರಿ, 2017] ಡ್ Archived * [https://web.archive.org/web/20060516000049/http://www.ucl.ac.uk/~ucgadkw/position/salomon.html ಸುರುತ ಭಾರತೀಯ ಲಿಪಿಲೆನ ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ: ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರಿಚರ್ಡ್ ಸಲೋಮನ್ ನ ಒಂಜಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಲೇಖನ] ( [[Web Archive|archive.org]] ಮೂಲಕ) * [[Indian Institute of Science|ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] [http://brahmi.sourceforge.net/ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಯೋಜನೆ] * [http://www.ancientscripts.com/brahmi.html ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಪಿಗಳು – ಬ್ರಾಹ್ಮೀ] * [http://www.virtualvinodh.com/brahmi-lipitva ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಲಿಪಿತ ಬೌದ್ಧ ಗ್ರಂಥ] * [http://www.bhashaindia.com/Pages/Home.aspx ವಿಂಡೋಸ್ ಇಂಡಿಕ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್] ಡ್ Archived == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]] 8du5zn71s9oqr8mwzf5clvm1bjoccjg 0 28217 370065 368755 2026-09-24T01:45:45Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370065 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ಶ್ರೀ ವಿಜಯಪುರಮ್ |other_name = |native_name = |settlement_type =ನಗರ |image_skyline = Port blair1.jpg |imagesize = |image_caption = 2004ನೆ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಬೂಕಂಪೊಗು ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊ ದುಂಬು ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000ಡ್ ಪೋರ್ಟ್‌ಬ್ಲೇರ್‌ದ ಕೇಂದ್ರ. |coordinates_display = ಇನ್ಲೈನ್, ಶೀರ್ಷಿಕೆ |coordinates_region = |subdivision_type = [[:en:List of sovereign states|ದೇಶ]] |subdivision_name ={{flag|India}} |subdivision_type1 =[[:en:States of India|ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]] |subdivision_name1 = [[ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪೊಲು]] |subdivision_type2 = [[:en:Districts of India|ಜಿಲ್ಲೆ]] |subdivision_name2 = [[:en:South Andaman district|ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಡಮಾನ್]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |population_as_of = 2011 |population_footnotes = |population_total =100608 |population_density_km2 = |timezone = IST |utc_offset = +5.30 | coordinates = {{coord|11|40|06|N|92|44|16|E|display=inline,title}} |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |website = |footnotes = }} '''ಶ್ರೀ ವಿಜಯಪುರಂ''' (ದುಂಬುದ ಪುದರ್ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್) ಭಾರತ ದೇಸೊದ [[ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲು|ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ]]ವಾಯಿನ [[ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪೊಲು|ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪೊ]]ಲೆನ ರಾಜಧಾನಿ ಆದುಂಡು.<ref name="Dist">{{cite web |url=http://www.and.nic.in/gov/districtsgov.php |title=Districts of Andaman and Nicobar |publisher=[[Government of India]] |access-date=1 December 2023 |archive-date=31 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131123404/http://www.and.nic.in/gov/districtsgov.php |url-status=live }}</ref> ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗವಾಯಿನ [[ಚೆನ್ನೈ]]ಡ್ದ್ ಸುಮಾರ್ ೧,೧೯೦ ಕಿ.ಮೀ. ಬೊಕ್ಕ [[ಕೊಲ್ಕತಾ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]]ಡ್ದ್ ೧,೨೫೫ ಕಿ.ಮೀ. ದೂರೊಡು ಉಂಡು. ಉಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಂಡಮಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಲಾ ಅಂದ್. ಬೊಕ್ಕ ಈ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಅಧಿಸೂಚಿತ ಪೇಟೆ ಪನ್ನಗ ಅವು ಶ್ರೀ ವಿಜಯಪುರಂ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8YSulxyTq_YC|title=Annual Report, 2016|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]]|year=2016|page=150}}</ref> == ಪ್ರದೇಸೊದ ವಿವರೊ == ಶ್ರೀ ವಿಜಯಪುರಂಡ್ ದ್ವೀಪದ ಒಂಜೇ ಮಲ್ಲ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಯಿನ ವೀರ್ ಸಾವರ್ಕರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್ ಬಂದರು ಉಂಡು. ಅಂಡಮಾನ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪೊಲೆಗ್ ಕಡಲ ಮಾರ್ಗೊಡು ಬರೊಡಾಂಡ, ಈ ದಕ್ಕೆದ ಮೂಲಕನೇ ಬರೊಡು. ಶ್ರೀ ವಿಜಯಪುರಮ್‍ಡ್ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆತ ವಾಯುನೆಲೆ ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಉತ್ಕ್ರೋಶ್ ಬೊಕ್ಕ ನೌಕಾಪಡೆತ್ತ ನೌಕಾನೆಲೆ ಐಎನ್‌ಎಸ್ ಜಾರಾವಾ ಉಂಡು. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆತ ಒಂಜೇ ಒಂಜಿ ಏಕೀಕೃತ ಕಮಾಂಡ್-ಭೂ,ವಾಯು ಬುಕ್ಕ ನೌಕಾ ಸೇನೆ ಮೂಜೆಕ್ಲಾ ಒಟ್ಟಾದ್ ಒಂಜಿ ಕಮಾಂಡ್- ಆಯಿನ ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬಾರ್ ಕಮಾಂಡ್‌ ಶ್ರೀ ವಿಜಯಪುರಮ್‍ಡ್ ಉಂಡು. == ಮೂಲನಿವಾಸಿಲು == ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಮೂಲ ನಿವಾಸಿಲು ಅಂಡಮಾನೀಸ್ ಜನಕುಲು. ಮುಕುಲು ಪೇಲಿಯೋಲಿಥಿಕ್ (ಹಳೇ ಶಿಲಾಯುಗ) ಕಾಲೊಡ್ದಿಂಚಿ ಬೇತೆ ಜನಕುಲೆಡ್ದ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ್ ಇತ್ತೆರ್ ಪಂಡ್‍ದ್ ಅಂದಾಜು ಮಲ್ತ್‌ದೆರ್.<ref>{{cite journal |last1=Palanichamy |first1=Malliya G. |first2=Suraksha |last2=Agrawal |first3=Yong-Gang |last3=Yao |first4=Qing-Peng |last4=Kong |first5=Chang |last5=Sun |first6=Faisal |last6=Khan |first7=Tapas Kumar |last7=Chaudhuri |first8=Ya-Ping |last8=Zhang |year=2006 |title=Comment on 'Reconstructing the Origin of Andaman Islanders' |url=https://archive.org/details/sim_science_2006-01-27_311_5760/page/470 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=311 |issue=5760 |pages=470 |doi=10.1126/science.1120176 |pmid=16439647 |doi-access=free}}</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಕ್, ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಅಂಡಮಾನ್ ದ್ವೀಪೊಲೆನ್ ವಶ ಮಲ್ತೊಂದೆರ್. ಮುಲ್ಪ ನೌಕಾನೆಲೆ, ಬೊಕ್ಕ ಅಪರಾದಿಲೆನ್ ದೀವರ ಜೈಲುಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಅಯಿನ್ ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಬುಡುದುಬುಡಿಯೆರ್.<ref name="Vaidik">{{cite book |title=Imperial Andamans: Colonial Encounter and Island History |url=https://archive.org/details/imperialandamans0000vaid |first=Aparna |last=Vaidik |year=2010 |page=[https://archive.org/details/imperialandamans0000vaid/page/35 35]-37 |isbn=978-0-230-27488-4 |publisher=Palgrave Macmillan}}</ref> 22 ಫೆಬ್ರವರಿ 1858ಡ್, ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್‌ಡ್ ಪಿರ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್ ಕೈತಲ್‍ದ ರಾಸ್ ದ್ವೀಪೊಡು ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆದ ಕೈದಿಲೆನ್ ದೀವರೆಗಾದ್ ಜೈಲ್‌ಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="Vaidik"/><ref>{{cite journal |url=http://www.jstor.org/stable/44137988 |author=Mathur, L. P. |title=A Historical Study of Euro-Asian Interest in the Andaman and Nicobar Islands |year=1967 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=29 |page=60 |jstor=44137988 |access-date=19 May 2021 |archive-date=19 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519055108/https://www.jstor.org/stable/44137988 |url-status=live}}</ref> 1872ಡ್, ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಕಮಾಂಡ್‌ದ ಅಡಿಟ್ ಒಟ್ಟು ಮಲ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್‌ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಚೀಫ್ ಕಮಿಷನರ್‌‌ ಮುಖಾಂತರ ಆಡಳಿತ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಜೈಲ್ ಕಟ್ಟುನ ಬೇಲೆ 1906ಡ್ ಮುಗಿಂಡ್. ರಡ್ಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಪೊರ್ತುಡು, 23 ಮಾರ್ಚ್ 1942ಡ್ ಜಪಾನೀಯೆರ್ ಪೋರ್ಟ್ ಬ್ಲೇರ್‌ನ್ ವಶಪಡ್ಕೊಂಡೆರ್, ಬೊಕ್ಕ 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1945ಡ್ ಬ್ರಿಟೀಷೆರ್ ಅಯಿನ್ ಪಿರ ತನ್ಕುಲೆ ವಶಕ್ ದೆತೊಂದೆರ್. 1947ಡ್ ಭಾರತಗ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಿಕ್ಕಿ ಬೊಕ್ಕ, ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪೊಲು ಭಾರತದ ಭಾಗ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಪೋರ್ಟ್‌ಬ್ಲೇರ್‌ನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ್ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಆಂಡ್. ಈ ಪ್ರದೇಸೊಡು ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿ(ನೌಕಾಪಡೆ)ದ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಯಿನ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ಬ್ಲೇರ್‌‌- ಇಂಬ್ಯನ ಪುದರ್‌ನ್ ಈ ಪೇಟೆಗ್ ದೀತೆರ್. 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024ಡ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಪೇಟೆಗ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ 'ಶ್ರೀ ವಿಜಯ ಪುರಂ' ಪಂಡ್‍ದ್ ಪುದರ್ ಬದಲ್ತ್ಂಡ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ ರಾಜದಾನಿಲು]] rynhv084vuw0izcukqfy7vag85snoeg 0 28567 370067 369455 2026-09-24T01:47:47Z InternetArchiveBot 4316 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260923sim)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 370067 wikitext text/x-wiki {{AI-generated|date=ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬}} '''ಕೃತಕ ನರಜಾಲ''' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್: ''Artificial neural network'', '''ANN''') ಪನ್ಪಿನವು [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]]ಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪುನ ಒಂಜಿ ಗಣಕ ಮಾದರಿ. ಇವು ಮಾನವ ಮೆದುಳ್ದ್ ಉಪ್ಪುನ ಜೈವಿಕ ನರಜಾಲೊದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊಡ್ದ್ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದ ಗಣಿತೀಯ ಮಾದರಿಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊಡು ಹಲವು ಕೃತಕ ನರಕೋಶೊಲು (neurons) ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಡೇಟಾದ್ದ್ ಮಾದರಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಬಂಧೊಲೆನ್ ಕಲಿಯೆರೆ ಇತ್ತೆದ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ [[ವರ್ಗೀಕರಣ]], ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ, ಮಾದರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, [[ಚಿತ್ರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ]], ಧ್ವನಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. <ref name="IBM">{{cite web |title=What is a neural network? |url=https://www.ibm.com/think/topics/neural-networks |website=IBM |access-date=14 September 2026}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಕೃತಕ ನರಜಾಲದ ಆರಂಭಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ 1940ದಶಕದ ಸಂಶೋಧನೆಲೆಡ್ ಕಂಡುಬರ್ಪುಂಡು. 1943ಡ್ ವಾರೆನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಕಲೋಕ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಲ್ಟರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಕೃತಕ ನರಕೋಶದ ಒಂಜಿ ಗಣಿತೀಯ ಮಾದರಿನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಲ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆ ಮಾದರಿ ಜೈವಿಕ ನರಕೋಶೊದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಗಣಿತೀಯ ರೂಪೊಡು ವಿವರಿಸೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ತಿನದು. <ref name="McCullochPitts">{{cite journal |last1=McCulloch |first1=Warren S. |last2=Pitts |first2=Walter |title=A Logical Calculus of the Ideas Immanent in Nervous Activity |journal=The Bulletin of Mathematical Biophysics |volume=5 |pages=115–133 |year=1943 |doi=10.1007/BF02478259}}</ref> 1950ದಶಕಡ್ ಫ್ರಾಂಕ್ ರೋಸೆನ್‌ಬ್ಲಾಟ್ '''ಪರ್ಸೆಪ್ಟ್ರಾನ್''' (Perceptron) ಪನ್ಪಿನ ಕೃತಕ ನರಜಾಲ ಮಾದರಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಇವು ಇನ್ಪುಟ್ ಡೇಟಾದ ಆಧಾರಡ್ ಸರಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. <ref name="Perceptron">{{cite journal |last=Rosenblatt |first=Frank |title=The Perceptron: A Probabilistic Model for Information Storage and Organization in the Brain |url=https://archive.org/details/sim_psychological-review_1958-11_65_6/page/386 |journal=Psychological Review |volume=65 |issue=6 |pages=386–408 |year=1958 |doi=10.1037/h0042519}}</ref> 1980ದಶಕಡ್ '''backpropagation''' ವಿಧಾನೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ನರಜಾಲೊಲೆಗ್ ಹಲವು ಪದರೊಲೆನ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ಲೆರೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಆಯಿತು. ಇತ್ತೆ ವಿಧಾನೊಡು ಮಾದರಿದ ದೋಷೊನು ಹಿಂದ್ ದಿಕ್ಕ್ ಪ್ರಸಾರ ಮಲ್ಪಿ, ನರಜಾಲೊದ ತೂಕೊಲೆನ್ ಹೊಂದಾಯೆರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. <ref name="IBM-history">{{cite web |title=What is a neural network? |url=https://www.ibm.com/think/topics/neural-networks |website=IBM |access-date=14 September 2026}}</ref> 2010ದಶಕಡ್ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೇಟಾ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಣಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬೊಕ್ಕ GPU ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿದ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಆಳವಾದ ನರಜಾಲೊಲೆನ ಬಳಕೆ ವಿಸ್ತಾರ ಆಯಿತು. ಇತ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ [[ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆ]]ದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಆಂಡ್. <ref name="IBM-history"/> == ರಚನೆ == ಕೃತಕ ನರಜಾಲ ಒಂಜಿ ಅತ್ತಂದೆ ಹಲವು ಪದರೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡುಂಡು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಇನ್ಪುಟ್ ಪದರ, ಒಂದು ಅತ್ತಂದೆ ಹೆಚ್ಚು hidden ಪದರೊಲು ಬೊಕ್ಕ output ಪದರ ಉಪ್ಪುಂಡು. === ಇನ್ಪುಟ್ ಪದರ === '''ಇನ್ಪುಟ್ ಪದರ''' (Input layer) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗ್ ಡೇಟಾನು ಒಳಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುನ ಮೊದಲ ಪದರ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಿತ್ರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಚಿತ್ರದ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಮೌಲ್ಯೊಲು ಇನ್ಪುಟ್ ಆವರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. === Hidden ಪದರೊಲು === '''Hidden ಪದರೊಲು''' ಇನ್ಪುಟ್ ಬೊಕ್ಕ output ಪದರದ ನಡುಟ್ಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಪದರೊಲು. ಇತ್ತೆಡ್ ನರಕೋಶೊಲು ಇನ್ಪುಟ್ ಮಾಹಿತಿನ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪಿ ವಿವಿಧ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸುಂಡು. ಸರಳ ನರಜಾಲೊಡು ಒಂಜಿ hidden ಪದರ ಉಪ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. ಆಳವಾದ ನರಜಾಲೊಡು ಹಲವು hidden ಪದರೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. <ref name="IBM"/> === Output ಪದರ === '''Output ಪದರ''' ಮಾದರಿ ನೀಡುನ ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶೊನು ಉತ್ಪಾದಿಸುಂಡು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚಿತ್ರೊನು ಬೆಕ್ಕು ಅತ್ತಂದೆ ನಾಯಿನ ಪನ್ಪಿ ಎರಡು ವರ್ಗೊಲೆಗ್ ವಿಂಗಡಿಸುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ output ಪದರ ಈ ವರ್ಗೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ಕೃತಕ ನರಕೋಶ == ಕೃತಕ ನರಜಾಲದ ಮೂಲ ಘಟಕ '''ಕೃತಕ ನರಕೋಶ''' (Artificial neuron) ಆಂಡ್. ಒಂಜಿ ನರಕೋಶ ಹಲವಾರು ಇನ್ಪುಟ್ ಮೌಲ್ಯೊಲೆನ್ ಪಡೆಯುಂಡು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇನ್ಪುಟ್‌ಗ್ ಒಂಜಿ ತೂಕ (weight) ಉಪ್ಪುಂಡು. ನರಕೋಶ ಇನ್ಪುಟ್ ಮೌಲ್ಯೊಲೆನ್ ತೂಕೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಯೋಜಿಸಾದ್, bias ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಮೌಲ್ಯೊನು ಸೇರಾಯೆರೆ ಬುಕ್ಕ activation function ಮೂಲಕ output ಉತ್ಪಾದಿಸುಂಡು. ಸರಳ ರೂಪೊಡು ನರಕೋಶದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನೊನು: <math>y = f(\sum_i w_i x_i + b)</math> ಇಲ್ಲ್ <math>x_i</math> ಇನ್ಪುಟ್, <math>w_i</math> ತೂಕ, <math>b</math> bias ಬೊಕ್ಕ <math>f</math> activation function ಆಂಡ್. == ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯೊಲು == ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊಡು '''activation function''' ನರಕೋಶದ output ಎಂಚೆನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸೊಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಜನಪ್ರಿಯ activation functionೊಲೆಡ್: * '''Sigmoid''' * '''Tanh''' * '''ReLU''' (Rectified Linear Unit) * '''Softmax''' ReLUನ್ ಆಳವಾದ ನರಜಾಲೊಲೆಡ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. Softmaxನ್ ಬಹು-ವರ್ಗ ವರ್ಗೀಕರಣೊಲೆಡ್ output probability ಕೊರ್ಲೆರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ತರಬೇತಿ == ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊನು ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ಲೆರೆ ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ತರಬೇತಿ ಸಮಯೊಡು ನರಜಾಲ input ಡೇಟಾನು ಪಡೆಯುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ output ಉತ್ಪಾದಿಸುಂಡು. ಆ outputನ್ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶೊಟ್ಟುಗು ಹೋಲಿಸಾದ್ '''loss function''' ಮೂಲಕ ದೋಷೊನು ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕ [[backpropagation]] ಬೊಕ್ಕ optimization ವಿಧಾನೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪಿ ನರಜಾಲದ weights ಬೊಕ್ಕ bias ಮೌಲ್ಯೊಲೆನ್ ಹೊಂದಾಯೆರೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆವೊಂದ್ ಮಾದರಿ ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾದ್ದ್ ಕಲ್ಪುಂಡು. <ref name="IBM"/> == Backpropagation == '''Backpropagation''' ಪನ್ಪಿನವು ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊಲೆಗ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ಲೆರೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಬಳಕೆ ಆಪುನ ವಿಧಾನ. ಇತ್ತೆಡ್ ಮೊದಲು input ಡೇಟಾನು ನರಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಮುಂದಕ್ ಕಳುಹಿಸಾದ್ output ಪಡೆಯುಂಡು. ಬುಕ್ಕ output ಬೊಕ್ಕ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಫಲಿತಾಂಶದ ನಡುಟ್ಟ್ ದೋಷೊನು ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಆಮೇಲೆ ದೋಷೊನು output ಪದರೊಡ್ದ್ ಹಿಂದ್ ದಿಕ್ಕ್ ಕಳುಹಿಸಾದ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು weightದ ಮೇಲೆ ದೋಷೊದ ಪರಿಣಾಮೊನು ಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುಂಡು. optimization ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಈ ಮಾಹಿತಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪಿ weights ಬದಲಾಯಿಸುಂಡು. == ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಡ್ ಪಾತ್ರ == ಕೃತಕ ನರಜಾಲ [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]]ದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನ. ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾದ್ದ್ ಕಲಿಸಾದ್ ಹೊಸ ಡೇಟಾಗ್ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಅತ್ತಂದೆ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಡ್ neural network ಬೊಕ್ಕ decision tree, support vector machine, regression ಮುಂತಾದ ಬೇತೆ ವಿಧಾನೊಲು ಕೂಡ ಉಪ್ಪುಂಡು. == ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆ == '''[[ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆ]]''' ಕೃತಕ ನರಜಾಲದ ಹಲವು ಪದರೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುನ ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆದ ಒಂಜಿ ವಿಧಾನ. ಹಲವಾರು hidden ಪದರೊಲು ಉಪ್ಪುನ ನರಜಾಲೊನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ '''deep neural network''' ಪನ್ಪುಂಡು. ಆಳವಾದ ನರಜಾಲೊಲು ಡೇಟಾದ್ದ್ ಸರಳ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಡ್ದ್ ಸಂಕೀರ್ಣ ಲಕ್ಷಣೊಲೆಗ್ ಮಾಹಿತಿನ್ ಕಲಿಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. ಇತ್ತೆ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಚಿತ್ರ, ಧ್ವನಿ, ಭಾಷೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಡೇಟಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆಡ್ ಇತ್ತೆದ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ಉಂಡು. <ref name="DeepLearning">{{cite web |title=What is Deep Learning? |url=https://www.ibm.com/think/topics/deep-learning |website=IBM |access-date=14 September 2026}}</ref> == ಪ್ರಮುಖ ನರಜಾಲ ರಚನೆಲು == === ಕನ್ವಲ್ಯೂಷನಲ್ ನರಜಾಲ === '''ಕನ್ವಲ್ಯೂಷನಲ್ ನರಜಾಲ''' (Convolutional Neural Network, CNN) ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಚಿತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ದೃಶ್ಯ ಡೇಟಾನು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. CNN ಚಿತ್ರೊಡ್ದ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್ ಬುಕ್ಕದ ಪದರೊಲೆಡ್ ಸಂಕೀರ್ಣ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಕಲ್ಪುಂಡು. === ರಿಕರೆಂಟ್ ನರಜಾಲ === '''ರಿಕರೆಂಟ್ ನರಜಾಲ''' (Recurrent Neural Network, RNN) ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅತ್ತಂದೆ ಅನುಕ್ರಮ ಡೇಟಾನು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪಿನ ನರಜಾಲ. ಪಠ್ಯ, ಧ್ವನಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಯಾನುಕ್ರಮ ಡೇಟಾ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಇತ್ತೆದ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. RNNದ ಒಂಜಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರೂಪ '''Long Short-Term Memory''' (LSTM). ಇವು ದೀರ್ಘ ಅನುಕ್ರಮೊಡು ಮಾಹಿತಿನ್ ನಿರ್ವಹಿಸೆರೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪಿನದು. === ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ === '''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್''' (Transformer) attention mechanism ಆಧಾರಿತ ನರಜಾಲ ರಚನೆ. ಇತ್ತೆ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಜನರೇಟಿವ್ AI ಮಾದರಿಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮರ್ ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಲು ದೊಡ್ಡ ಭಾಷಾ ಮಾದರಿ (Large language model) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಡ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುಂಡು. == ಬಳಕೆಲು == ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. === ಚಿತ್ರ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಚಿತ್ರೊಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಸ್ತು, ಮುಖ, ಅಕ್ಷರ ಬೊಕ್ಕ ದೃಶ್ಯ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಗುರುತಿಸೆರೆ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. CNN ಇತ್ತೆದ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ಪ್ರಮುಖವಾದ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು. === ಧ್ವನಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಮಾನವ ಧ್ವನಿನ್ ಗುರುತಿಸುನ, ಮಾತಿನ್ ಪಠ್ಯೊಗು ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಧ್ವನಿ ಆಜ್ಞೆನ್ ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಡ್ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. === ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ === [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]]ಡ್ ಪಠ್ಯ ವರ್ಗೀಕರಣ, ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ, ಪ್ರಶ್ನೊಗು ಉತ್ತರ ಕೊರೊನ, ಪಠ್ಯ ರಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಭಾಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. === ವೈದ್ಯಕೀಯ === ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿತ್ರೊಲೆನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ರೋಗ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. === ಹಣಕಾಸು === ಹಣಕಾಸು ಡೇಟಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವಂಚನೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಅಪಾಯ ಅಂದಾಜು ಬೊಕ್ಕ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ನರಜಾಲ ಆಧಾರಿತ ಮಾದರಿಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. === ಶಿಫಾರಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಲು === ಉತ್ಪನ್ನ, ಸಂಗೀತ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ವೀಡಿಯೊ ಬೊಕ್ಕ ಸುದ್ದಿ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ಬಳಕೆದಾರೆರೆಗ್ ಶಿಫಾರಸು ಮಲ್ಪುನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಲೆಡ್ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. === ರೋಬೋಟಿಕ್ಸ್ === ರೋಬೋಟೊಲೆಗ್ ಪರಿಸರದ ಮಾಹಿತಿನ್ ಗ್ರಹಿಸುನ, ವಸ್ತು ಗುರುತಿಸುನ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಾರೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪುನ ಕಾರ್ಯೊಲೆಗ್ ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. == ಪ್ರಯೋಜನೊಲು == ಕೃತಕ ನರಜಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನೊಲು: * ಸಂಕೀರ್ಣ ಡೇಟಾದ್ದ್ ಮಾದರಿ ಕಲಿಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. * ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೇಟಾನು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. * ಚಿತ್ರ, ಧ್ವನಿ ಬೊಕ್ಕ ಪಠ್ಯ ಮುಂತಾದ ಡೇಟಾಗ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. * ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮಸ್ಯೆಲೆಗ್ ತರಬೇತಿ ಮಲ್ಪಿ ಹೊಂದಿಸೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. * ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆದ ಮೂಲಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಲಕ್ಷಣೊಲೆನ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾದ್ ಕಲಿಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ. == ಮಿತಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಸವಾಲುಲು == === ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾ === ನರಜಾಲೊಲೆನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ಆಪುಂಡು. ಡೇಟಾ ಅಪೂರ್ಣ ಅತ್ತಂದೆ ಪಕ್ಷಪಾತ ಉಪ್ಪುನಗ ಫಲಿತಾಂಶೊಲೆಡ್ ಅಯಿತ್ ಪರಿಣಾಮ ತೋಜಾಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. === ಗಣಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಲು === ದೊಡ್ಡ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರ್ಲೆರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಣಕ ಶಕ್ತಿ, ಮೆಮೊರಿ ಬೊಕ್ಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೋಡಾಪುಂಡು. === ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ === ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಎಂಚೆನ್ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಸುಲಭವಾದ್ ವಿವರಿಸೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಆವಂದ್. ಇತ್ತೆ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಇಂತಹ ಮಾದರಿಲೆನ್ "black box" ಮಾದರಿ ಪನ್ಪುಂಡು. === Overfitting === ನರಜಾಲ ಒಂಜಿ ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾದ ಮಾದರಿನ್ ಅತಿಯಾಗಿ ಕಲ್ತ್ ಹೊಸ ಡೇಟಾಡ್ ಸರಿಯಾದ್ ಕಾರ್ಯ ಮಲ್ಪಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿನ್ '''overfitting''' ಪನ್ಪುಂಡು. ಇತ್ತೆನ್ ಕಡಿಮೆ ಮಲ್ಪೆರೆ regularization, dropout ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ವಿಧಾನೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. === ಪಕ್ಷಪಾತ === ತರಬೇತಿ ಡೇಟಾಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮಾದರಿದ ಫಲಿತಾಂಶೊಲೆಡ್ ತೋಜಾಯೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಇತ್ತೆ ಕಾರಣೊಡ್ದ್ ಡೇಟಾ ಆಯ್ಕೆ, ಮಾದರಿ ತರಬೇತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನೊಡು ಪಕ್ಷಪಾತೊನು ಗಮನಿಸೊಡು. == ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೃತಕ ನರಜಾಲ == ಕೃತಕ ನರಜಾಲ ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆದ ಒಂಜಿ ವಿಧಾನ. ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ಲು ಉಪ್ಪುಂಡು; ಕೃತಕ ನರಜಾಲ ಅಯಿತ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನ. ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆಡ್ ಹಲವು ಪದರೊಲೆನ್ ಉಪ್ಪುನ ನರಜಾಲೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಆದುದರಿಂದ ಸಂಬಂಧೊನು ಸರಳವಾದ್: '''ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ → ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ → ಕೃತಕ ನರಜಾಲ → ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆ''' ಪನ್ಪಿನ ಕ್ರಮೊಡು ಅರ್ಥ ಮಲ್ಪೆರೆ ಸಾಧ್ಯ ಉಂಡು. ಆದ್ರೆ ಎಲ್ಲಾ ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ ವಿಧಾನೊಲು ನರಜಾಲ ಆವಂದ್. == ಭವಿಷ್ಯ == ಕೃತಕ ನರಜಾಲೊದ ಸಂಶೋಧನೆಡ್ ಮಾದರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ತರಬೇತಿ ದಕ್ಷತೆ, ಕಡಿಮೆ ಗಣಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲೊಡು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಮಾದರಿ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ, ಸುರಕ್ಷತೆ ಬೊಕ್ಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯೊಲೆಗ್ ಗಮನ ಕೊರ್ತ್ ಉಂಡು. [[ಜನರೇಟಿವ್ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಡ್ ನರಜಾಲೊಲೆನ ಬಳಕೆ ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತಾರ ಆವೊಂದ್ ಉಂಡು. ಭಾಷೆ, ಚಿತ್ರ, ಧ್ವನಿ ಬೊಕ್ಕ ವೀಡಿಯೊ ರಚನೆ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಬೇತೆ ನರಜಾಲ ರಚನೆಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ಬೊಕ್ಕ ನೋಡಿ == * [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] * [[ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]] * [[ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆ]] * [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭಾಷಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ]] * [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದೃಷ್ಟಿ]] * [[ಜನರೇಟಿವ್ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] * [[ರೋಬೋಟಿಕ್ಸ್]] == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲುಲು == * [https://www.ibm.com/think/topics/neural-networks IBM — Neural Networks] * [https://www.ibm.com/think/topics/deep-learning IBM — Deep Learning] * [https://proceedings.neurips.cc/paper/2012/hash/c399862d3b9d6b76c8436e924a68c45b-Abstract.html NeurIPS — ImageNet Classification with Deep Convolutional Neural Networks] [[ವರ್ಗ:ಕೃತಕ ನರಜಾಲ]] [[ವರ್ಗ:ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಆಳವಾದ ಕಲಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] 0zar76asvwoosntf7oa6qo3vkihudbq 10 28697 370035 2024-02-25T07:23:31Z en>Queen of Hearts 0 Retarget to [[Template:Div col]] and change categorization templates (via [[User:Eejit43/scripts/redirect-helper|redirect-helper]]) 370035 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Div col]] {{Redirect category shell| {{R from shortcut}} }} rtl1n3ywllckdfki35n1zjf83deyhwc 370036 370035 2026-09-23T13:06:41Z ChiK 1136 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Divcol]] 370035 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Div col]] {{Redirect category shell| {{R from shortcut}} }} rtl1n3ywllckdfki35n1zjf83deyhwc 10 28698 370037 2025-12-15T18:00:29Z en>MusikBot II 0 Protected "[[Template:Divcolend]]": [[Wikipedia:High-risk templates|High-risk template or module]]: 309 transclusions ([[User:MusikBot II/TemplateProtector|more info]]) ([Edit=Require autoconfirmed or confirmed access] (indefinite)) 370037 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Div col end]] {{Redirect category shell| {{R from shortcut}} }} fuf5vava64t1bajkn6877h9bjsad6ni 370038 370037 2026-09-23T13:06:41Z ChiK 1136 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Divcolend]] 370037 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Div col end]] {{Redirect category shell| {{R from shortcut}} }} fuf5vava64t1bajkn6877h9bjsad6ni 10 28699 370043 2026-07-23T07:30:02Z en>FaviFake 0 370043 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES WHERE INDICATED AT THE BOTTOM OF THIS PAGE. --> {{tsh|`}} {{High-use}} ==Usage== This template uses the [[List of XML and HTML character entity references|decimal code]] for the apostrophe or single-quote character so that it does not become interpreted with adjacent bold (<code><nowiki>'''</nowiki></code>) wiki markup. This situation most commonly arises when taking the possessive of titles that should be bolded. It may also be used for the possessive of something in italics within italics, which makes it non-italic (see ''Iliad'' example below). {{tl|`}} is shorter than <code>&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;</code> or <code>&lt;nowiki&nbsp;/&gt;'</code> and clearer than an unadorned <code><nowiki>&amp;#39;</nowiki></code>. For example: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... that '''[[Bhutan]]'''{{`}}s capital is [[Thimphu]]?</syntaxhighlight> generates: * ... that '''[[Bhutan]]'''{{`}}s capital is [[Thimphu]]? This template is similar to {{tl|'}} and {{tl|'-}}, except that it does not put any leading space before or trailing space after (respectively) the apostrophe. This template (<code><nowiki>{{`}}</nowiki></code>) is intended for use with non-italic text, whereas <code>{{tl|'}}</code> is intended for use with italic text. For example: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>The ''Iliad''{{'}}s vocabulary is archaic.</syntaxhighlight> generates: * The ''Iliad''{{'}}s vocabulary is archaic. with a tiny amount of space before the apostrophe to avoid colliding with the italic ''d'' at the end of ''Iliad''. Conversely, this template should be used if the previous text is not italicized. For example: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>The Iliad{{`}}s vocabulary is archaic.</syntaxhighlight> generates: * The Iliad{{`}}s vocabulary is archaic. without the extra space, which would be distracting here. (Compare to The Iliad{{'}}s vocabulary is archaic.) == See also == {{Quotation mark templates}}<includeonly>{{Sandbox other||<!-- <!----PLEASE ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE:----> [[Category:Character-substitution templates]] }}</includeonly> 74zac2ku5vco5glvrkkti6r98g5igwp 370044 370043 2026-09-23T13:06:42Z ChiK 1136 ೧ revisions imported from [[:en:Template:Unspaced_apostrophe/doc]] 370043 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES WHERE INDICATED AT THE BOTTOM OF THIS PAGE. --> {{tsh|`}} {{High-use}} ==Usage== This template uses the [[List of XML and HTML character entity references|decimal code]] for the apostrophe or single-quote character so that it does not become interpreted with adjacent bold (<code><nowiki>'''</nowiki></code>) wiki markup. This situation most commonly arises when taking the possessive of titles that should be bolded. It may also be used for the possessive of something in italics within italics, which makes it non-italic (see ''Iliad'' example below). {{tl|`}} is shorter than <code>&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;</code> or <code>&lt;nowiki&nbsp;/&gt;'</code> and clearer than an unadorned <code><nowiki>&amp;#39;</nowiki></code>. For example: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>... that '''[[Bhutan]]'''{{`}}s capital is [[Thimphu]]?</syntaxhighlight> generates: * ... that '''[[Bhutan]]'''{{`}}s capital is [[Thimphu]]? This template is similar to {{tl|'}} and {{tl|'-}}, except that it does not put any leading space before or trailing space after (respectively) the apostrophe. This template (<code><nowiki>{{`}}</nowiki></code>) is intended for use with non-italic text, whereas <code>{{tl|'}}</code> is intended for use with italic text. For example: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>The ''Iliad''{{'}}s vocabulary is archaic.</syntaxhighlight> generates: * The ''Iliad''{{'}}s vocabulary is archaic. with a tiny amount of space before the apostrophe to avoid colliding with the italic ''d'' at the end of ''Iliad''. Conversely, this template should be used if the previous text is not italicized. For example: * <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>The Iliad{{`}}s vocabulary is archaic.</syntaxhighlight> generates: * The Iliad{{`}}s vocabulary is archaic. without the extra space, which would be distracting here. (Compare to The Iliad{{'}}s vocabulary is archaic.) == See also == {{Quotation mark templates}}<includeonly>{{Sandbox other||<!-- <!----PLEASE ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE:----> [[Category:Character-substitution templates]] }}</includeonly> 74zac2ku5vco5glvrkkti6r98g5igwp 0 28700 370045 2026-09-23T13:37:36Z Vishwanatha Badikana 38 "[[:kn:Special:Redirect/revision/1428650|ದಾದಾಸಾಹೇಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 370045 wikitext text/x-wiki '''ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' - ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ [[ಭಾರತ]] ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಸೊಗೊರು ಕೊರ್ಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ 1969ಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಪಿತಾಮಹ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆನ 'ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ'ದ ನೆಲೆಟ್ ಅಯಿತ ಮಗ್ರಿ ವರ್ಸೊಡು ನಡತ್‌ನ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಡ್ 'ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಷ !ಭಾವಚಿತ್ರ !ವಿಜೇತರು !ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ |- |೧೭ನೇಯ |೧೯೬೯ |[[ಚಿತ್ರ:Devika_Rani_in_Achhut_Kanya_(1936).jpg|130x130px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |೧೮ನೇಯ |೧೯೭೦ | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೧೯ನೇಯ |೧೯೭೧ † |[[ಚಿತ್ರ:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೨೦ನೇಯ |೧೯೭೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೧ನೇಯ |೧೯೭೩ |[[ಫೈಲ್:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |೨೨ನೇಯ |೧೯೭೪ | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೩ನೇಯ |೧೯೭೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೪ನೇಯ |೧೯೭೬ |[[ಚಿತ್ರ:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |೨೫ನೇಯ |೧೯೭೭ | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |೨೬ನೇಯ |೧೯೭೮ | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೭ನೇಯ |೧೯೭೯ |[[ಚಿತ್ರ:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೨೮ನೇಯ |೧೯೮೦ | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೯ನೇಯ |೧೯೮೧ | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೦ನೇಯ |೧೯೮೨ | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೧ನೇಯ |೧೯೮೩ |[[ಚಿತ್ರ:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |೩೨ನೇಯ |೧೯೮೪ |[[ಚಿತ್ರ:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೩ನೇಯ |೧೯೮೫ | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೪ನೇಯ |೧೯೮೬ | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೫ನೇಯ |೧೯೮೭ | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೬ನೇಯ |೧೯೮೮ |[[ಚಿತ್ರ:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೩೭ನೇಯ |೧೯೮೯ |[[ಚಿತ್ರ:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೩೮ನೇಯ |೧೯೯೦ |[[ಚಿತ್ರ:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |೩೯ನೇಯ |೧೯೯೧ | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |೪0ನೇಯ |೧೯೯೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೧ನೇಯ |೧೯೯೩ | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೨ನೇಯ |೧೯೯೪ |[[ಚಿತ್ರ:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೪೩ನೇಯ |೧೯೯೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |೪೪ನೇಯ |೧೯೯೬ |[[ಚಿತ್ರ:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |೪೫ನೇಯ |೧೯೯೭ | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೬ನೇಯ |೧೯೯೮ |[[ಚಿತ್ರ:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೪೭ನೇಯ |೧೯೯೯ | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೮ನೇಯ |೨೦೦೦ |[[ಚಿತ್ರ:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೪೯ನೇಯ |೨೦೦೧ | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೦ನೇಯ |೨೦೦೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೧ನೇಯ |೨೦೦೩ |[[ಚಿತ್ರ:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೨ನೇಯ |೨೦೦೪ |[[ಚಿತ್ರ:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೩ನೇಯ |೨೦೦೫ |[[ಚಿತ್ರ:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೪ನೇಯ |೨೦೦೬ | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೫ನೇಯ |೨೦೦೭ |[[ಚಿತ್ರ:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |೫೬ನೆಯ |೨೦೦೮ |[[ಚಿತ್ರ:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |೫೭ನೇಯ |೨೦೦೯ | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೮ನೇಯ |೨೦೧೦ |[[ಚಿತ್ರ:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೯ನೇಯ |೨೦೧೧ |[[ಚಿತ್ರ:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |೬೦ನೇಯ |೨೦೧೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |೬೧ನೇಯ |೨೦೧೩ |[[ಚಿತ್ರ:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೨ನೇಯ |೨೦೧೪ | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೬೩ನೆಯ |೨೦೧೫ |[[ಚಿತ್ರ:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೪ನೆಯ |೨೦೧೬ | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೫ನೆಯ † |೨೦೧೭ |[[ಚಿತ್ರ:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |೬೬ನೆಯ |೨೦೧೮ |[[ಚಿತ್ರ:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |೬೭ನೆಯ |೨೦೧೯ |[[ಚಿತ್ರ:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |೬೮ನೆಯ |೨೦೨೦ |[[ಚಿತ್ರ:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |೬೯ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[ಚಿತ್ರ:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |೭೦ನೆಯ |೨೦೨೨ |[[ಚಿತ್ರ:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |೭೧ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[ಚಿತ್ರ:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |೭೨ನೆಯ |೨೦೨೪ |[[ಚಿತ್ರ:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} 3482662ibnewscmxuau34hf90de0ut0 370046 370045 2026-09-23T15:04:44Z Vishwanatha Badikana 38 /* ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ */ 370046 wikitext text/x-wiki '''ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' - ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಡ್ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಸಾದನೆ ಮಲ್ತಿನಕ್ಲೆಗ್ [[ಭಾರತ]] ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಸೊಗೊರು ಕೊರ್ಪುನ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಕೊರ್ಪುನ ಸಂಪ್ರದಾಯ 1969ಡ್ ಪುಟ್ಟ್‌ದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾದ ಪಿತಾಮಹ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆನ 'ಜನ್ಮ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ'ದ ನೆಲೆಟ್ ಅಯಿತ ಮಗ್ರಿ ವರ್ಸೊಡು ನಡತ್‌ನ 'ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ಡ್ 'ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ'ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಷ !ಭಾವಚಿತ್ರ !ವಿಜೇತರು !ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ |- |೧೭ನೇಯ |೧೯೬೯ |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |೧೮ನೇಯ |೧೯೭೦ | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೧೯ನೇಯ |೧೯೭೧ † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೨೦ನೇಯ |೧೯೭೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೧ನೇಯ |೧೯೭೩ |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |೨೨ನೇಯ |೧೯೭೪ | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೩ನೇಯ |೧೯೭೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೪ನೇಯ |೧೯೭೬ |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |೨೫ನೇಯ |೧೯೭೭ | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |೨೬ನೇಯ |೧೯೭೮ | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೭ನೇಯ |೧೯೭೯ |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೨೮ನೇಯ |೧೯೮೦ | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೯ನೇಯ |೧೯೮೧ | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೦ನೇಯ |೧೯೮೨ | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೧ನೇಯ |೧೯೮೩ |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |೩೨ನೇಯ |೧೯೮೪ |[[ಚಿತ್ರ:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೩ನೇಯ |೧೯೮೫ | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೪ನೇಯ |೧೯೮೬ | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೫ನೇಯ |೧೯೮೭ | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೬ನೇಯ |೧೯೮೮ |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೩೭ನೇಯ |೧೯೮೯ |[[ಚಿತ್ರ:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೩೮ನೇಯ |೧೯೯೦ |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |೩೯ನೇಯ |೧೯೯೧ | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |೪0ನೇಯ |೧೯೯೨ |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೧ನೇಯ |೧೯೯೩ | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೨ನೇಯ |೧೯೯೪ |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೪೩ನೇಯ |೧೯೯೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |೪೪ನೇಯ |೧೯೯೬ |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |೪೫ನೇಯ |೧೯೯೭ | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೬ನೇಯ |೧೯೯೮ |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೪೭ನೇಯ |೧೯೯೯ | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೮ನೇಯ |೨೦೦೦ |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೪೯ನೇಯ |೨೦೦೧ | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೦ನೇಯ |೨೦೦೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೧ನೇಯ |೨೦೦೩ |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೨ನೇಯ |೨೦೦೪ |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೩ನೇಯ |೨೦೦೫ |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೪ನೇಯ |೨೦೦೬ | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೫ನೇಯ |೨೦೦೭ |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |೫೬ನೆಯ |೨೦೦೮ |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |೫೭ನೇಯ |೨೦೦೯ | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೮ನೇಯ |೨೦೧೦ |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೯ನೇಯ |೨೦೧೧ |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |೬೦ನೇಯ |೨೦೧೨ |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |೬೧ನೇಯ |೨೦೧೩ |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೨ನೇಯ |೨೦೧೪ | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೬೩ನೆಯ |೨೦೧೫ |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೪ನೆಯ |೨೦೧೬ | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೫ನೆಯ † |೨೦೧೭ |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |೬೬ನೆಯ |೨೦೧೮ |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |೬೭ನೆಯ |೨೦೧೯ |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |೬೮ನೆಯ |೨೦೨೦ |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |೬೯ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |೭೦ನೆಯ |೨೦೨೨ |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |೭೧ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |೭೨ನೆಯ |೨೦೨೪ |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} plq9qc2enjyj8r86p39bx5thps4pi1j 370047 370046 2026-09-23T15:20:57Z Vishwanatha Badikana 38 370047 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಷ !ಭಾವಚಿತ್ರ !ವಿಜೇತರು !ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ |- |೧೭ನೇಯ |೧೯೬೯ |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |೧೮ನೇಯ |೧೯೭೦ | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೧೯ನೇಯ |೧೯೭೧ † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೨೦ನೇಯ |೧೯೭೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೧ನೇಯ |೧೯೭೩ |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |೨೨ನೇಯ |೧೯೭೪ | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೩ನೇಯ |೧೯೭೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೪ನೇಯ |೧೯೭೬ |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |೨೫ನೇಯ |೧೯೭೭ | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |೨೬ನೇಯ |೧೯೭೮ | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೭ನೇಯ |೧೯೭೯ |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೨೮ನೇಯ |೧೯೮೦ | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೯ನೇಯ |೧೯೮೧ | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೦ನೇಯ |೧೯೮೨ | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೧ನೇಯ |೧೯೮೩ |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |೩೨ನೇಯ |೧೯೮೪ |[[ಚಿತ್ರ:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೩ನೇಯ |೧೯೮೫ | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೪ನೇಯ |೧೯೮೬ | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೫ನೇಯ |೧೯೮೭ | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೬ನೇಯ |೧೯೮೮ |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೩೭ನೇಯ |೧೯೮೯ |[[ಚಿತ್ರ:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೩೮ನೇಯ |೧೯೯೦ |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |೩೯ನೇಯ |೧೯೯೧ | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |೪0ನೇಯ |೧೯೯೨ |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೧ನೇಯ |೧೯೯೩ | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೨ನೇಯ |೧೯೯೪ |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೪೩ನೇಯ |೧೯೯೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |೪೪ನೇಯ |೧೯೯೬ |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |೪೫ನೇಯ |೧೯೯೭ | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೬ನೇಯ |೧೯೯೮ |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೪೭ನೇಯ |೧೯೯೯ | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೮ನೇಯ |೨೦೦೦ |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೪೯ನೇಯ |೨೦೦೧ | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೦ನೇಯ |೨೦೦೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೧ನೇಯ |೨೦೦೩ |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೨ನೇಯ |೨೦೦೪ |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೩ನೇಯ |೨೦೦೫ |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೪ನೇಯ |೨೦೦೬ | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೫ನೇಯ |೨೦೦೭ |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |೫೬ನೆಯ |೨೦೦೮ |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |೫೭ನೇಯ |೨೦೦೯ | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೮ನೇಯ |೨೦೧೦ |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೯ನೇಯ |೨೦೧೧ |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |೬೦ನೇಯ |೨೦೧೨ |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |೬೧ನೇಯ |೨೦೧೩ |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೨ನೇಯ |೨೦೧೪ | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೬೩ನೆಯ |೨೦೧೫ |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೪ನೆಯ |೨೦೧೬ | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೫ನೆಯ † |೨೦೧೭ |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |೬೬ನೆಯ |೨೦೧೮ |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |೬೭ನೆಯ |೨೦೧೯ |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |೬೮ನೆಯ |೨೦೨೦ |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |೬೯ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |೭೦ನೆಯ |೨೦೨೨ |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |೭೧ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |೭೨ನೆಯ |೨೦೨೪ |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} ca3ic8xk5yv7zjj9tlhmgr5i0tiblto 370048 370047 2026-09-23T15:22:35Z Vishwanatha Badikana 38 370048 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಷ !ಭಾವಚಿತ್ರ !ವಿಜೇತರು !ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ |- |೧೭ನೇಯ |೧೯೬೯ |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |೧೮ನೇಯ |೧೯೭೦ | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೧೯ನೇಯ |೧೯೭೧ † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೨೦ನೇಯ |೧೯೭೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೧ನೇಯ |೧೯೭೩ |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |೨೨ನೇಯ |೧೯೭೪ | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೩ನೇಯ |೧೯೭೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೪ನೇಯ |೧೯೭೬ |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |೨೫ನೇಯ |೧೯೭೭ | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |೨೬ನೇಯ |೧೯೭೮ | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೭ನೇಯ |೧೯೭೯ |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೨೮ನೇಯ |೧೯೮೦ | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೯ನೇಯ |೧೯೮೧ | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೦ನೇಯ |೧೯೮೨ | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೧ನೇಯ |೧೯೮೩ |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |೩೨ನೇಯ |೧೯೮೪ |[[ಚಿತ್ರ:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೩ನೇಯ |೧೯೮೫ | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೪ನೇಯ |೧೯೮೬ | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೫ನೇಯ |೧೯೮೭ | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೬ನೇಯ |೧೯೮೮ |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೩೭ನೇಯ |೧೯೮೯ |[[ಚಿತ್ರ:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೩೮ನೇಯ |೧೯೯೦ |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |೩೯ನೇಯ |೧೯೯೧ | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |೪0ನೇಯ |೧೯೯೨ |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೧ನೇಯ |೧೯೯೩ | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೨ನೇಯ |೧೯೯೪ |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೪೩ನೇಯ |೧೯೯೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |೪೪ನೇಯ |೧೯೯೬ |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |೪೫ನೇಯ |೧೯೯೭ | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೬ನೇಯ |೧೯೯೮ |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೪೭ನೇಯ |೧೯೯೯ | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೮ನೇಯ |೨೦೦೦ |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೪೯ನೇಯ |೨೦೦೧ | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೦ನೇಯ |೨೦೦೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೧ನೇಯ |೨೦೦೩ |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೨ನೇಯ |೨೦೦೪ |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೩ನೇಯ |೨೦೦೫ |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೪ನೇಯ |೨೦೦೬ | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೫ನೇಯ |೨೦೦೭ |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |೫೬ನೆಯ |೨೦೦೮ |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |೫೭ನೇಯ |೨೦೦೯ | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೮ನೇಯ |೨೦೧೦ |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೯ನೇಯ |೨೦೧೧ |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |೬೦ನೇಯ |೨೦೧೨ |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |೬೧ನೇಯ |೨೦೧೩ |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೨ನೇಯ |೨೦೧೪ | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೬೩ನೆಯ |೨೦೧೫ |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೪ನೆಯ |೨೦೧೬ | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೫ನೆಯ † |೨೦೧೭ |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |೬೬ನೆಯ |೨೦೧೮ |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |೬೭ನೆಯ |೨೦೧೯ |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |೬೮ನೆಯ |೨೦೨೦ |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |೬೯ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |೭೦ನೆಯ |೨೦೨೨ |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |೭೧ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |೭೨ನೆಯ |೨೦೨೪ |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} jyrr4hen730rptqyby26fu448okh3il 370049 370048 2026-09-23T15:41:09Z Vishwanatha Badikana 38 370049 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಷ !ಭಾವಚಿತ್ರ !ವಿಜೇತರು !ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ |- |೧೭ನೇಯ |೧೯೬೯ |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |೧೮ನೇಯ |೧೯೭೦ | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೧೯ನೇಯ |೧೯೭೧ † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೨೦ನೇಯ |೧೯೭೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೧ನೇಯ |೧೯೭೩ |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |೨೨ನೇಯ |೧೯೭೪ | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೩ನೇಯ |೧೯೭೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೪ನೇಯ |೧೯೭೬ |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |೨೫ನೇಯ |೧೯೭೭ | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |೨೬ನೇಯ |೧೯೭೮ | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೭ನೇಯ |೧೯೭೯ |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೨೮ನೇಯ |೧೯೮೦ | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೯ನೇಯ |೧೯೮೧ | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೦ನೇಯ |೧೯೮೨ | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೧ನೇಯ |೧೯೮೩ |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |೩೨ನೇಯ |೧೯೮೪ |[[ಚಿತ್ರ:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೩ನೇಯ |೧೯೮೫ | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೪ನೇಯ |೧೯೮೬ | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೫ನೇಯ |೧೯೮೭ | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೬ನೇಯ |೧೯೮೮ |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೩೭ನೇಯ |೧೯೮೯ |[[ಚಿತ್ರ:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೩೮ನೇಯ |೧೯೯೦ |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |೩೯ನೇಯ |೧೯೯೧ | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |೪0ನೇಯ |೧೯೯೨ |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೧ನೇಯ |೧೯೯೩ | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೨ನೇಯ |೧೯೯೪ |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೪೩ನೇಯ |೧೯೯೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |೪೪ನೇಯ |೧೯೯೬ |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |೪೫ನೇಯ |೧೯೯೭ | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೬ನೇಯ |೧೯೯೮ |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೪೭ನೇಯ |೧೯೯೯ | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೮ನೇಯ |೨೦೦೦ |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೪೯ನೇಯ |೨೦೦೧ | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೦ನೇಯ |೨೦೦೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೧ನೇಯ |೨೦೦೩ |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೨ನೇಯ |೨೦೦೪ |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೩ನೇಯ |೨೦೦೫ |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೪ನೇಯ |೨೦೦೬ | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೫ನೇಯ |೨೦೦೭ |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |೫೬ನೆಯ |೨೦೦೮ |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |೫೭ನೇಯ |೨೦೦೯ | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೮ನೇಯ |೨೦೧೦ |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೯ನೇಯ |೨೦೧೧ |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |೬೦ನೇಯ |೨೦೧೨ |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |೬೧ನೇಯ |೨೦೧೩ |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೨ನೇಯ |೨೦೧೪ | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೬೩ನೆಯ |೨೦೧೫ |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೪ನೆಯ |೨೦೧೬ | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೫ನೆಯ † |೨೦೧೭ |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |೬೬ನೆಯ |೨೦೧೮ |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |೬೭ನೆಯ |೨೦೧೯ |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |೬೮ನೆಯ |೨೦೨೦ |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |೬೯ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |೭೦ನೆಯ |೨೦೨೨ |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |೭೧ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |೭೨ನೆಯ |೨೦೨೪ |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} ffu265k4d8uboh8mdz2z3pd078hwugt 370050 370049 2026-09-23T15:56:33Z Vishwanatha Badikana 38 370050 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref><ref name="MKumar"/> The most recent recipient (2024) is actor [[Anant Nag]], who was honoured at the [[72nd National Film Awards]] ceremony on 22 September 2026 by the [[President of India]], [[Droupadi Murmu]].<ref name="Anant Nag"/> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಷ !ಭಾವಚಿತ್ರ !ವಿಜೇತರು !ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ |- |೧೭ನೇಯ |೧೯೬೯ |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |೧೮ನೇಯ |೧೯೭೦ | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೧೯ನೇಯ |೧೯೭೧ † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೨೦ನೇಯ |೧೯೭೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೧ನೇಯ |೧೯೭೩ |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |೨೨ನೇಯ |೧೯೭೪ | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೩ನೇಯ |೧೯೭೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೪ನೇಯ |೧೯೭೬ |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |೨೫ನೇಯ |೧೯೭೭ | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |೨೬ನೇಯ |೧೯೭೮ | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೭ನೇಯ |೧೯೭೯ |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೨೮ನೇಯ |೧೯೮೦ | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೯ನೇಯ |೧೯೮೧ | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೦ನೇಯ |೧೯೮೨ | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೧ನೇಯ |೧೯೮೩ |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |೩೨ನೇಯ |೧೯೮೪ |[[ಚಿತ್ರ:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೩ನೇಯ |೧೯೮೫ | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೪ನೇಯ |೧೯೮೬ | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೫ನೇಯ |೧೯೮೭ | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೬ನೇಯ |೧೯೮೮ |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೩೭ನೇಯ |೧೯೮೯ |[[ಚಿತ್ರ:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೩೮ನೇಯ |೧೯೯೦ |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |೩೯ನೇಯ |೧೯೯೧ | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |೪0ನೇಯ |೧೯೯೨ |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೧ನೇಯ |೧೯೯೩ | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೨ನೇಯ |೧೯೯೪ |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೪೩ನೇಯ |೧೯೯೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |೪೪ನೇಯ |೧೯೯೬ |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |೪೫ನೇಯ |೧೯೯೭ | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೬ನೇಯ |೧೯೯೮ |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೪೭ನೇಯ |೧೯೯೯ | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೮ನೇಯ |೨೦೦೦ |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೪೯ನೇಯ |೨೦೦೧ | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೦ನೇಯ |೨೦೦೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೧ನೇಯ |೨೦೦೩ |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೨ನೇಯ |೨೦೦೪ |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೩ನೇಯ |೨೦೦೫ |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೪ನೇಯ |೨೦೦೬ | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೫ನೇಯ |೨೦೦೭ |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |೫೬ನೆಯ |೨೦೦೮ |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |೫೭ನೇಯ |೨೦೦೯ | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೮ನೇಯ |೨೦೧೦ |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೯ನೇಯ |೨೦೧೧ |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |೬೦ನೇಯ |೨೦೧೨ |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |೬೧ನೇಯ |೨೦೧೩ |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೨ನೇಯ |೨೦೧೪ | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೬೩ನೆಯ |೨೦೧೫ |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೪ನೆಯ |೨೦೧೬ | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೫ನೆಯ † |೨೦೧೭ |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |೬೬ನೆಯ |೨೦೧೮ |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |೬೭ನೆಯ |೨೦೧೯ |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |೬೮ನೆಯ |೨೦೨೦ |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |೬೯ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |೭೦ನೆಯ |೨೦೨೨ |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |೭೧ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |೭೨ನೆಯ |೨೦೨೪ |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} pd1le1vhjmqrz8ch1ll6dak1vd8f6wh 370051 370050 2026-09-23T15:59:56Z Vishwanatha Badikana 38 370051 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಷ !ಭಾವಚಿತ್ರ !ವಿಜೇತರು !ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಸೇವೆ |- |೧೭ನೇಯ |೧೯೬೯ |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |೧೮ನೇಯ |೧೯೭೦ | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೧೯ನೇಯ |೧೯೭೧ † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೨೦ನೇಯ |೧೯೭೨ |[[ಚಿತ್ರ:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೧ನೇಯ |೧೯೭೩ |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |೨೨ನೇಯ |೧೯೭೪ | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೩ನೇಯ |೧೯೭೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೪ನೇಯ |೧೯೭೬ |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |೨೫ನೇಯ |೧೯೭೭ | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |೨೬ನೇಯ |೧೯೭೮ | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೭ನೇಯ |೧೯೭೯ |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೨೮ನೇಯ |೧೯೮೦ | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೨೯ನೇಯ |೧೯೮೧ | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೦ನೇಯ |೧೯೮೨ | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೧ನೇಯ |೧೯೮೩ |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |೩೨ನೇಯ |೧೯೮೪ |[[ಚಿತ್ರ:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೩ನೇಯ |೧೯೮೫ | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೪ನೇಯ |೧೯೮೬ | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೩೫ನೇಯ |೧೯೮೭ | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೩೬ನೇಯ |೧೯೮೮ |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೩೭ನೇಯ |೧೯೮೯ |[[ಚಿತ್ರ:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೩೮ನೇಯ |೧೯೯೦ |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |೩೯ನೇಯ |೧೯೯೧ | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |೪0ನೇಯ |೧೯೯೨ |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೧ನೇಯ |೧೯೯೩ | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೨ನೇಯ |೧೯೯೪ |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |೪೩ನೇಯ |೧೯೯೫ |[[ಚಿತ್ರ:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |೪೪ನೇಯ |೧೯೯೬ |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |೪೫ನೇಯ |೧೯೯೭ | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |೪೬ನೇಯ |೧೯೯೮ |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೪೭ನೇಯ |೧೯೯೯ | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೪೮ನೇಯ |೨೦೦೦ |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |೪೯ನೇಯ |೨೦೦೧ | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೦ನೇಯ |೨೦೦೨ |[[ಚಿತ್ರ:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೧ನೇಯ |೨೦೦೩ |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೨ನೇಯ |೨೦೦೪ |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೩ನೇಯ |೨೦೦೫ |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೪ನೇಯ |೨೦೦೬ | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೫ನೇಯ |೨೦೦೭ |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |೫೬ನೆಯ |೨೦೦೮ |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |೫೭ನೇಯ |೨೦೦೯ | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |೫೮ನೇಯ |೨೦೧೦ |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೫೯ನೇಯ |೨೦೧೧ |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |೬೦ನೇಯ |೨೦೧೨ |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |೬೧ನೇಯ |೨೦೧೩ |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೨ನೇಯ |೨೦೧೪ | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |೬೩ನೆಯ |೨೦೧೫ |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೪ನೆಯ |೨೦೧೬ | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |೬೫ನೆಯ † |೨೦೧೭ |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |೬೬ನೆಯ |೨೦೧೮ |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |೬೭ನೆಯ |೨೦೧೯ |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |೬೮ನೆಯ |೨೦೨೦ |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |೬೯ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |೭೦ನೆಯ |೨೦೨೨ |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |೭೧ನೆಯ |೨೦೨೧ |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |೭೨ನೆಯ |೨೦೨೪ |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} su7k7idawaosof249tbe18sate292vb 370052 370051 2026-09-23T16:14:30Z Vishwanatha Badikana 38 /* ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ */ 370052 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಸೊ !ಪಟೊ !ಗೆಂದಿನಕುಲು !ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಗು ಸೇವೆ |- |17ನೆದ |1969 |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |18ನೆದ |1970 | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |19ನೆದ |1971 † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |20ನೆದ |1972 |[[File:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |21ನೆದ |1973 |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |22ನೆದ |1974 | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |23ನೆದ |1975 |[[File:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |24ನೆದ |1976 |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |25ನೆದ |1977 | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |26ನೆದ |1978 | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |27ನೆದ |1979 |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |28ನೆದ |1980 | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |29ನೆದ |1981 | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |30ನೆದ |1982 | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |31ನೆದ |1983 |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |32ನೆದ |1984 |[[File:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |33ನೆದ |1985 | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |34ನೆದ |1986 | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |35ನೆದ |1987 | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |36ನೆದ |1988 |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |37ನೆದ |1989 |[[File:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |38ನೆದ |1990 |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |39ನೆದ |1991 | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |40ನೆದ |1992 |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |41ನೆದ |1993 | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |42ನೆದ |1994 |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |43ನೆದ |1995 |[[File:Dr_Raj.jpg|143x143px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |44ನೆದ |1996 |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |45ನೆದ |1997 | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |46ನೆದ |1998 |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |47ನೆದ |1999 | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |48ನೆದ |2000 |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |49ನೆದ |2001 | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |50ನೆದ |2002 |[[File:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |51ನೆದ |2003 |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |52ನೆದ |2004 |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |53ನೆದ |2005 |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |54ನೆದ |2006 | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |55ನೆದ |2007 |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |56ನೆದ |2008 |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |57ನೆದ |2009 | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |58ನೆದ |2010 |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |59ನೆದ |2011 |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |60ನೆದ |2012 |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |61ನೆದ |2013 |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |62ನೆದ |2014 | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |63ನೆದ |2015 |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |64ನೆದ |2016 | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |65ನೆದ† |2017 |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |66ನೆದ |2018 |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |67ನೆದ |2019 |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |68ನೆದ |2020 |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |69ನೆದ |2021 |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |70ನೆದ |2022 |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |71ನೆದ |2023 |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |72ನೆದ |2024 |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} ncfobwp6lk3c6l9s002873vo14fyrd6 370053 370052 2026-09-23T16:17:04Z Vishwanatha Badikana 38 /* ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ */ 370053 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಸೊ !ಪಟೊ !ಗೆಂದಿನಕುಲು !ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಗು ಸೇವೆ |- |17ನೆದ |1969 |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |18ನೆದ |1970 | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |19ನೆದ |1971 † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |20ನೆದ |1972 |[[File:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |21ನೆದ |1973 |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |22ನೆದ |1974 | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |23ನೆದ |1975 |[[File:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |24ನೆದ |1976 |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |25ನೆದ |1977 | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |26ನೆದ |1978 | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |27ನೆದ |1979 |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |28ನೆದ |1980 | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |29ನೆದ |1981 | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |30ನೆದ |1982 | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |31ನೆದ |1983 |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |32ನೆದ |1984 |[[File:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |33ನೆದ |1985 | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |34ನೆದ |1986 | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |35ನೆದ |1987 | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |36ನೆದ |1988 |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |37ನೆದ |1989 |[[File:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |38ನೆದ |1990 |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |39ನೆದ |1991 | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |40ನೆದ |1992 |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |41ನೆದ |1993 | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |42ನೆದ |1994 |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |43ನೆದ |1995 |[[File:Dr Raj.jpg|100px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |44ನೆದ |1996 |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |45ನೆದ |1997 | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |46ನೆದ |1998 |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |47ನೆದ |1999 | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |48ನೆದ |2000 |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |49ನೆದ |2001 | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |50ನೆದ |2002 |[[File:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |51ನೆದ |2003 |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |52ನೆದ |2004 |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |53ನೆದ |2005 |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |54ನೆದ |2006 | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |55ನೆದ |2007 |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |56ನೆದ |2008 |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |57ನೆದ |2009 | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |58ನೆದ |2010 |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |59ನೆದ |2011 |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |60ನೆದ |2012 |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |61ನೆದ |2013 |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |62ನೆದ |2014 | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |63ನೆದ |2015 |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |64ನೆದ |2016 | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |65ನೆದ† |2017 |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |66ನೆದ |2018 |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |67ನೆದ |2019 |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |68ನೆದ |2020 |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |69ನೆದ |2021 |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |70ನೆದ |2022 |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |71ನೆದ |2023 |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |72ನೆದ |2024 |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} ebxkiasepc8ab6ip0j98vtvcg0ny3dr 370054 370053 2026-09-23T16:18:01Z Vishwanatha Badikana 38 /* ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ */ 370054 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಸೊ !ಪಟೊ !ಗೆಂದಿನಕುಲು !ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಗು ಸೇವೆ |- |17ನೆದ |1969 |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |18ನೆದ |1970 | - |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |19ನೆದ |1971 † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |20ನೆದ |1972 |[[File:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |21ನೆದ |1973 |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |22ನೆದ |1974 | - |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |23ನೆದ |1975 |[[File:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |24ನೆದ |1976 |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |25ನೆದ |1977 | - |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |26ನೆದ |1978 | - |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |27ನೆದ |1979 |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |28ನೆದ |1980 | - |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |29ನೆದ |1981 | - |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |30ನೆದ |1982 | - |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |31ನೆದ |1983 |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |32ನೆದ |1984 |[[File:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |33ನೆದ |1985 | - |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |34ನೆದ |1986 | - |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |35ನೆದ |1987 | |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |36ನೆದ |1988 |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |37ನೆದ |1989 |[[File:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |38ನೆದ |1990 |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |39ನೆದ |1991 | - |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |40ನೆದ |1992 |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |41ನೆದ |1993 | - |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |42ನೆದ |1994 |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |43ನೆದ |1995 |ಚಿತ್ರ:Dr Raj.jpg |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |44ನೆದ |1996 |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |45ನೆದ |1997 | - |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |46ನೆದ |1998 |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |47ನೆದ |1999 | - |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |48ನೆದ |2000 |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |49ನೆದ |2001 | |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |50ನೆದ |2002 |[[File:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |51ನೆದ |2003 |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |52ನೆದ |2004 |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |53ನೆದ |2005 |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |54ನೆದ |2006 | - |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |55ನೆದ |2007 |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |56ನೆದ |2008 |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |57ನೆದ |2009 | - |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |58ನೆದ |2010 |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |59ನೆದ |2011 |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |60ನೆದ |2012 |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |61ನೆದ |2013 |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |62ನೆದ |2014 | |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |63ನೆದ |2015 |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |64ನೆದ |2016 | - |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |65ನೆದ† |2017 |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |66ನೆದ |2018 |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |67ನೆದ |2019 |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |68ನೆದ |2020 |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |69ನೆದ |2021 |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |70ನೆದ |2022 |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |71ನೆದ |2023 |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |72ನೆದ |2024 |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} ji1j1vjqddfgdeuygqckgrjf8blu919 370055 370054 2026-09-23T16:31:51Z Vishwanatha Badikana 38 /* ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ */ 370055 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಸೊ !ಪಟೊ !ಗೆಂದಿನಕುಲು !ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಗು ಸೇವೆ |- |17ನೆದ |1969 |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |'''''ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ''''' |ನಟಿ |- |18ನೆದ |1970 | [[File:Birendranath Sircar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |19ನೆದ |1971 † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |'''''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |20ನೆದ |1972 |[[File:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |'''''ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |21ನೆದ |1973 |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |'''''ರುಬಿ ಮೇಯರ್ಸ್''''' (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |22ನೆದ |1974 | [[File:Bommireddy Narasimha Reddy 2008 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಬೊಮ್ಮಿರೆಡ್ಡಿ ನರಸಿಂಹ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |23ನೆದ |1975 |[[File:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |'''''ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |24ನೆದ |1976 |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |25ನೆದ |1977 | [[File:Nitin Bose 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |26ನೆದ |1978 | [[File:Raichand Boral 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |27ನೆದ |1979 |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |28ನೆದ |1980 | [[File:Paidi Jairaj in Swami.jpg|150px]] |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |29ನೆದ |1981 | [[File:Naushad 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |30ನೆದ |1982 | [[File:LV Prasad 2006 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |31ನೆದ |1983 |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |32ನೆದ |1984 |[[File:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |33ನೆದ |1985 | [[File:V Shantaram 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |34ನೆದ |1986 | [[File:B Nagi Reddy 2018 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |35ನೆದ |1987 | [[File:Raj Kapoor 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |36ನೆದ |1988 |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |37ನೆದ |1989 |[[File:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |38ನೆದ |1990 |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |39ನೆದ |1991 |[[File:Bhalji Pendharkar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |40ನೆದ |1992 |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |41ನೆದ |1993 |[[File:Majrooh Sultanpuri 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |42ನೆದ |1994 |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |43ನೆದ |1995 |[[File:Rajkumar 2009 stamp of India.jpg|133x133px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |44ನೆದ |1996 |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |45ನೆದ |1997 | [[File:Kavi Pradeep 2011 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |46ನೆದ |1998 |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |47ನೆದ |1999 | [[File:Hrishikesh Mukherjee 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |48ನೆದ |2000 |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |49ನೆದ |2001 |[[File:Yash Chopra 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |50ನೆದ |2002 |[[File:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |51ನೆದ |2003 |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |52ನೆದ |2004 |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |53ನೆದ |2005 |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |54ನೆದ |2006 | [[File:Tapan Sinha 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |55ನೆದ |2007 |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |56ನೆದ |2008 |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |57ನೆದ |2009 | [[File:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil presenting the Dada Sahab Phalke Award 2009 to Dr. D. Ramanaidu, at the 57th National Film Awards function, in New Delhi on October 22, 2010 (cropped).jpg|150px]] |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |58ನೆದ |2010 |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |59ನೆದ |2011 |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |60ನೆದ |2012 |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |61ನೆದ |2013 |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |62ನೆದ |2014 |[[File:The Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Information & Broadcasting, Shri Arun Jaitley presented the Dada Saheb Phalke Award to the Renowned Actor, Producer, Shri Shahsi Kapoor, at Prithvi Theatre.jpg|150px]] |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |63ನೆದ |2015 |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |64ನೆದ |2016 | [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Dada Saheb Phalke Award to the Director Shri K. Vishwanath, at the 64th National Film Awards Function, in New Delhi.jpg|150px]] |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |65ನೆದ† |2017 |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |66ನೆದ |2018 |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |67ನೆದ |2019 |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |68ನೆದ |2020 |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |[[:en:Asha_Parekh|ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |69ನೆದ |2021 |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್ ]] |[[:en:Waheeda_Rehman|ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |70ನೆದ |2022 |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |[[:en:Mithun_Chakraborty|ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |71ನೆದ |2023 |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px|ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ]] |ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ |ನಟ |- |72ನೆದ |2024 |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px|ಅನಂತ ನಾಗ್]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} pib3lnmb9nycppvjaulzak75hx25kq1 370056 370055 2026-09-23T16:38:45Z Vishwanatha Badikana 38 /* ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ */ 370056 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಸೊ !ಪಟೊ !ಗೆಂದಿನಕುಲು !ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಗು ಸೇವೆ |- |17ನೆದ |1969 |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |[[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] |ನಟಿ |- |18ನೆದ |1970 | [[File:Birendranath Sircar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |[[ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್]] |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |19ನೆದ |1971 † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |[[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] |ನಟ |- |20ನೆದ |1972 |[[File:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |[[ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್]] |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |21ನೆದ |1973 |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |ರು[[ಬಿ. ಮೇಯರ್ಸ್]] (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |22ನೆದ |1974 | [[File:Bommireddy Narasimha Reddy 2008 stamp of India.jpg|150px]] |[[ಬಿ. ಎನ್. ರೆಡ್ಡಿ]] |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |23ನೆದ |1975 |[[File:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |[[ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ]] |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |24ನೆದ |1976 |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |25ನೆದ |1977 | [[File:Nitin Bose 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |26ನೆದ |1978 | [[File:Raichand Boral 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |27ನೆದ |1979 |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |28ನೆದ |1980 | [[File:Paidi Jairaj in Swami.jpg|150px]] |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |29ನೆದ |1981 | [[File:Naushad 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |30ನೆದ |1982 | [[File:LV Prasad 2006 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |31ನೆದ |1983 |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |32ನೆದ |1984 |[[File:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |33ನೆದ |1985 | [[File:V Shantaram 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |34ನೆದ |1986 | [[File:B Nagi Reddy 2018 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |35ನೆದ |1987 | [[File:Raj Kapoor 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |36ನೆದ |1988 |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |37ನೆದ |1989 |[[File:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |38ನೆದ |1990 |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |39ನೆದ |1991 |[[File:Bhalji Pendharkar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |40ನೆದ |1992 |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |41ನೆದ |1993 |[[File:Majrooh Sultanpuri 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |42ನೆದ |1994 |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |43ನೆದ |1995 |[[File:Rajkumar 2009 stamp of India.jpg|133x133px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |44ನೆದ |1996 |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |45ನೆದ |1997 | [[File:Kavi Pradeep 2011 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |46ನೆದ |1998 |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |47ನೆದ |1999 | [[File:Hrishikesh Mukherjee 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |48ನೆದ |2000 |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |49ನೆದ |2001 |[[File:Yash Chopra 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |50ನೆದ |2002 |[[File:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |51ನೆದ |2003 |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |52ನೆದ |2004 |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |53ನೆದ |2005 |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |54ನೆದ |2006 | [[File:Tapan Sinha 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |55ನೆದ |2007 |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |56ನೆದ |2008 |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |57ನೆದ |2009 | [[File:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil presenting the Dada Sahab Phalke Award 2009 to Dr. D. Ramanaidu, at the 57th National Film Awards function, in New Delhi on October 22, 2010 (cropped).jpg|150px]] |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |58ನೆದ |2010 |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |59ನೆದ |2011 |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |60ನೆದ |2012 |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |61ನೆದ |2013 |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |62ನೆದ |2014 |[[File:The Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Information & Broadcasting, Shri Arun Jaitley presented the Dada Saheb Phalke Award to the Renowned Actor, Producer, Shri Shahsi Kapoor, at Prithvi Theatre.jpg|150px]] |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |63ನೆದ |2015 |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |64ನೆದ |2016 | [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Dada Saheb Phalke Award to the Director Shri K. Vishwanath, at the 64th National Film Awards Function, in New Delhi.jpg|150px]] |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |65ನೆದ† |2017 |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |66ನೆದ |2018 |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |67ನೆದ |2019 |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |68ನೆದ |2020 |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px]] |[[ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |69ನೆದ |2021 |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px]] |[[ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |70ನೆದ |2022 |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px]] |[[ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |71ನೆದ |2023 |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px]] |[[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]] |ನಟ |- |72ನೆದ |2024 |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} py28i6jk2fmdo25rjsptr1wyd6kovwq 370061 370056 2026-09-23T18:04:52Z ChiK 1136 /* */ 370061 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} '''ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಸೊ !ಪಟೊ !ಗೆಂದಿನಕುಲು !ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಗು ಸೇವೆ |- |17ನೆದ |1969 |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |[[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] |ನಟಿ |- |18ನೆದ |1970 | [[File:Birendranath Sircar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |[[ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್]] |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |19ನೆದ |1971 † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |[[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] |ನಟ |- |20ನೆದ |1972 |[[File:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |[[ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್]] |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |21ನೆದ |1973 |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |ರು[[ಬಿ. ಮೇಯರ್ಸ್]] (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |22ನೆದ |1974 | [[File:Bommireddy Narasimha Reddy 2008 stamp of India.jpg|150px]] |[[ಬಿ. ಎನ್. ರೆಡ್ಡಿ]] |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |23ನೆದ |1975 |[[File:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |[[ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ]] |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |24ನೆದ |1976 |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |25ನೆದ |1977 | [[File:Nitin Bose 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |26ನೆದ |1978 | [[File:Raichand Boral 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |27ನೆದ |1979 |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |28ನೆದ |1980 | [[File:Paidi Jairaj in Swami.jpg|150px]] |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |29ನೆದ |1981 | [[File:Naushad 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |30ನೆದ |1982 | [[File:LV Prasad 2006 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |31ನೆದ |1983 |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |32ನೆದ |1984 |[[File:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |33ನೆದ |1985 | [[File:V Shantaram 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |34ನೆದ |1986 | [[File:B Nagi Reddy 2018 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |35ನೆದ |1987 | [[File:Raj Kapoor 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |36ನೆದ |1988 |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |37ನೆದ |1989 |[[File:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |38ನೆದ |1990 |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |39ನೆದ |1991 |[[File:Bhalji Pendharkar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |40ನೆದ |1992 |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |41ನೆದ |1993 |[[File:Majrooh Sultanpuri 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |42ನೆದ |1994 |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |43ನೆದ |1995 |[[File:Rajkumar 2009 stamp of India.jpg|133x133px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |44ನೆದ |1996 |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |45ನೆದ |1997 | [[File:Kavi Pradeep 2011 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |46ನೆದ |1998 |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |47ನೆದ |1999 | [[File:Hrishikesh Mukherjee 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |48ನೆದ |2000 |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |49ನೆದ |2001 |[[File:Yash Chopra 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |50ನೆದ |2002 |[[File:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |51ನೆದ |2003 |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |52ನೆದ |2004 |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |53ನೆದ |2005 |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |54ನೆದ |2006 | [[File:Tapan Sinha 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |55ನೆದ |2007 |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |56ನೆದ |2008 |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |57ನೆದ |2009 | [[File:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil presenting the Dada Sahab Phalke Award 2009 to Dr. D. Ramanaidu, at the 57th National Film Awards function, in New Delhi on October 22, 2010 (cropped).jpg|150px]] |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |58ನೆದ |2010 |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |59ನೆದ |2011 |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |60ನೆದ |2012 |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |61ನೆದ |2013 |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |62ನೆದ |2014 |[[File:The Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Information & Broadcasting, Shri Arun Jaitley presented the Dada Saheb Phalke Award to the Renowned Actor, Producer, Shri Shahsi Kapoor, at Prithvi Theatre.jpg|150px]] |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |63ನೆದ |2015 |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |64ನೆದ |2016 | [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Dada Saheb Phalke Award to the Director Shri K. Vishwanath, at the 64th National Film Awards Function, in New Delhi.jpg|150px]] |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |65ನೆದ† |2017 |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |66ನೆದ |2018 |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |67ನೆದ |2019 |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |68ನೆದ |2020 |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px]] |[[ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |69ನೆದ |2021 |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px]] |[[ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |70ನೆದ |2022 |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px]] |[[ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |71ನೆದ |2023 |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px]] |[[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]] |ನಟ |- |72ನೆದ |2024 |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} 8n01ca9qn8w8d9rskss0vaxgewkox2q 370062 370061 2026-09-23T18:05:31Z ChiK 1136 /* ಉಲ್ಲೇಕೊಲು */ 370062 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | image = Anant Nag, Dadasaheb Phalke Awardee for 2024.jpg | image_upright = | alt = | caption = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] ಇಂಚಿಪ ಗೆಂದಿನಾರ್ | awarded_for = "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾ ಬುಲೆಚಿಲ್‌ಗ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್‌ನಾರ್" | sponsor = [[:en:Directorate of Film Festivals|ಚಿತ್ರೋತ್ಸವೊಲೆನ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]] | first_awarded = | last_awarded = | reward = {{Unbulleted_list|Swarna Kamal (Golden Lotus)| Shawl| {{INRConvert|1000|k}}}} | former name = | holder_label = ಇಂಚಿಪಡ್ ಇನಾಮ್ ಗೆಂದಿನಾರ್ | holder = [[ಅನಂತ ನಾಗ್]] | award1_type = ಒಟ್ಟು ಪಂತೊ ಗೆಂದ್‌ನೆ | award1_winner = 56 | award2_type = ಸುರುತ ಪಂತೊಡು ಗೆಂದಿನಾರ್ | award2_winner = [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] | website = {{URL|https://nfaindia.org/}} }} '''ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ''' ಸಿನಿಮಾ ಲೋಕೊಡು ಭಾರತೊದ ದಿಂಜ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆದುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರೊ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರತಿ ವರ್ಸೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಿನೆಮೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. "ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಮಲ್ತ್‌ನ ಎಡ್ಡೆ ಕೊಡುಗೆಗ್" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕ್ಲೆಗ್ ಗೌರವೊ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="regulation">{{cite web|title=71st National Film Awards 2023|url=https://www.mib.gov.in/sites/default/files/2024-12/71st_nfa-2023-regulation-english.pdf |publisher=[[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]]|access-date=23 January 2024}}</ref ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮೊದ ಮಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite book|last1=Agrawal|first1=S. P|last2=Aggarwal|first2=Jagdish Chand|title=In the Wake of Freedom: India's Tryst with Cooperatives|url=https://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|publisher=Concept Publishing Company|year=1997|isbn=978-81-7022-656-7|page=269|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708070452/http://books.google.com/books?id=Tgbq-HNu1R8C&pg=PA269|archive-date=8 July 2014|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|title=57th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|page=17|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235404/http://dff.nic.in/2011/57thNFA.pdf|archive-date=3 March 2016|df=dmy-all}} * {{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20130307013755/http://dff.nic.in/2011/58_NFA.pdf|url-status=dead|title=58th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=21 July 2014|pages=14–15|archive-date=7 March 2013}} </ref> ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಡ್ ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ್ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಲೋಟಸ್) ಪದಕೊ, ಶಾಲ್, ಬುಕ್ಕೊಕ್ಕ ₹15 ಲಕ್ಷೊ (US$16,000) ದುಡ್ಡು ಬಹುಮಾನ ಉಂಡು.<ref name="Gulzar">{{cite press release|title=Veteran Film Lyricist and Director Gulzar to be conferred Dadasaheb Phalke Award for the year 2013|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|publisher=Press Information Bureau, India|access-date=24 May 2014|date=12 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518091409/http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104826|archive-date=18 May 2015|df=dmy-all}}</ref> 1969ಡ್ ಸುರುಕು ಕೊರ್ಪುನ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಭಾರತೀಯ ಸಿನಿಮಾಗ್ [[ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ]] ಮಲ್ತ್‌ನ ಕೊಡುಗೆನ್ ನೆಂಪು ಮಲ್ಪುನ ನಿಲೆಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಯೆರ್.<ref name="17thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011|pages=38–42|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226002621/http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|archive-date=26 February 2012|df=dmy-all}}</ref> ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ (1870–1944), ಜನಪ್ರಿಯೆರಾದ್ "ಭಾರತೊದ ಸಿನೆಮಾಒದ ಪಿತಾಮಹ" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಒರಿ ಭಾರತೊದ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆರ್, ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೂರ್ಣ-ಉದ್ದದ ಸಿನೆಮೊ ''[[:en:Raja Harishchandr|ರಾಜ ಹರಿಷ್ಚಂದ್ರ]]'' (1913)ನ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಸುರುಕು ಪಡೆಯಿನಾರ್ ನಟಿ [[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]], ಆರೆನ್ [[17ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. 2026 ಮುಟ್ಟ, 56 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್. ಅವುಲು, ನಟೆರ್ [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1971) ಬೊಕ್ಕ [[ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ]] (2017೭) ಮಾತ್ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಿನಕುಲು.<ref name="PRK">{{cite web|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|title=Profile: Prithviraj Kapoor|publisher=Encyclopædia Britannica|access-date=21 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040257/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/311774/Prithviraj-Kapoor|archive-date=3 October 2013}}</ref> ನಟೆ-ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕೆ ಕಪೂರ್‌ನ ಮಗೆ [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]], 1971ಡ್ [[19ನೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಡ್ ಅರೆನ ಪರವಾದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಬುಕ್ಕೊ 1987ಡ್ [[35ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಸ್ವತಃ ಇನಾಮ್‌ನ್ ದೆತೊಂಡೆರ್.<ref>{{cite book|last=Nanda|first=Ritu|title=Raj Kapoor: Speaks|year=2002|publisher=Penguin Books India|url=https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24|pages=195|isbn=978-0-670-04952-3|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203084623/https://books.google.com/books?id=FnyaW9L6cKYC&pg=PT24&lpg=PT24|archive-date=3 February 2018|df=dmy-all}}</ref><ref name="35thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|title=35th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=19 July 2014|pages=5–7|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322020437/http://dff.nic.in/2011/35th_nff_1988.pdf|archive-date=22 March 2012|df=dmy-all}}</ref> ರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಕೊರ್‌ನ ಮರಣೋತ್ತರ ಇನಾಮ್‌ನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಆಂಡಲಾ, 1 ಮೇ 1988ಡ್, ಅಪಗದ [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯೆರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ನಗ, [[ಆರ್. ವೆಂಕಟರಮನ್]], ಕಪೂರ್‌ಗ್ ಆಸ್ತಮಾ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿನ ಆಂಬುಲೆನ್ಸ್‌ಡ್ ಕೊಂಡತ್ತ್‌ದ್ ದೀಡಿಯೆರ್. ಒಂಜಿ ತಿಂಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ 1 ಜೂನ್ 1988ಡ್ ಕಪೂರ್ ತೀರ್ದ್ ಪೋಯೆರ್.<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|title=The show goes on&nbsp;...|newspaper=Hindustan Times|location=Mumbai|date=3 June 2012|access-date=30 May 2014|author=Bhattacharya, Roshmila|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140531201216/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/the-show-goes-on/article1-865288.aspx|archive-date=31 May 2014}}</ref><ref>{{cite book|last=Khubchandani|first=Lata|title=Raj Kapoor: The Great Showman|year=2003|publisher=Rupa Publications|url=https://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|pages=87|isbn=978-81-7167-816-7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140709004630/http://books.google.com/books?id=ZJyq10IoPQoC|archive-date=9 July 2014|df=dmy-all}} </ref>}} ದೆತೊನುನಕುಲು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವರ್ಸೊಡು ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ದೆತೊನ್‌ನ ಕೆಲವು ಜೋಡಿ ಸೋದರ ಸಮ್ಮಂದಿಲೆನ್ ಸೇರ್ದಿತ್ತಂಡ್. ಉದಾರ್ಮೆಗ್; [[ಬಿ.ಎನ್.ರೆಡ್ಡಿ]] (1974) ಬುಕ್ಕೊ [[ಬಿ.ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ]] (1986);<ref name="34thawardPDF">{{cite web|url=http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|title=34th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=4 October 2011|page=4|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200134/http://dff.nic.in/2011/34th_NFF.pdf|archive-date=29 October 2013|df=dmy-all}}</ref> [[ರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] (1987) ಬುಕ್ಕೊ [[ಶಶಿ ಕಪೂರ್]] (2014); [[ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್]] (1989) ಬುಕ್ಕೊ [[ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ]] (2000); [[ಬಿ.ಆರ್.ಚೋಪ್ರಾ]] (1998) ಬುಕ್ಕೊ [[ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ]] (2001).<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|title=Yash Chopra gets Dadasaheb Phalke Award|work=Rediff.com|date=13 December 2002|access-date=24 May 2014|agency=Press Trust of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140525232404/http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/13yash.htm|archive-date=25 May 2014}}</ref> ಇತ್ತೆದ ಇನಾಮ್ ಪಡೆಯಿನಾರ್(೨೦೨೪) ನಟೆ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೬ ಗ್ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್]], [[ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮು]] [[೭೨ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಬೊಡು ಗೌರವಿಸಯೆರ್.<ref>{{cite web |title=From parallel cinema to Phalke glory: The 50-year journey of Anant Nag |url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/anant-nag-dadasaheb-phalke-award-career-films-10881025/lite/ |website=The Indian Express |language=en |date=16 September 2026}}</ref> == ದಾದಾಸಾಹೆಬ್ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತೆರೆ ಪಟ್ಟಿ == {| class="wikitable sortable" ! width="10" |[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] !ವರ್ಸೊ !ಪಟೊ !ಗೆಂದಿನಕುಲು !ಸಿನೆಮೊ ಲೋಕೊಗು ಸೇವೆ |- |17ನೆದ |1969 |[[File:Devika Rani in Achhut Kanya (1936).jpg|100px]] |[[ದೇವಿಕಾ ರಾಣಿ]] |ನಟಿ |- |18ನೆದ |1970 | [[File:Birendranath Sircar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |[[ಬಿ. ಎನ್. ಸರ್ಕಾರ್]] |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |19ನೆದ |1971 † |[[File:Prithviraj_Kapoor_in_Sinkandar_(1941).jpg|131x131px]] |[[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್]] |ನಟ |- |20ನೆದ |1972 |[[File:Pankaj_Mullick.jpg|100x100px]] |[[ಪಂಕಜ್ ಮಲಿಕ್]] |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |21ನೆದ |1973 |[[File:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|link=ಚಿತ್ರ:Sulochana_Indira_M.A._(cropped).jpg|186x186px]] |ರು[[ಬಿ. ಮೇಯರ್ಸ್]] (ಸುಲೋಚನಾ) |ನಟಿ |- |22ನೆದ |1974 | [[File:Bommireddy Narasimha Reddy 2008 stamp of India.jpg|150px]] |[[ಬಿ. ಎನ್. ರೆಡ್ಡಿ]] |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |23ನೆದ |1975 |[[File:Dhirendranath_Ganguly.jpg|100x100px]] |[[ಧೀರೇಂದ್ರನಾಥ ಗಂಗೂಲಿ]] |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |24ನೆದ |1976 |[[File:Kanan_Devi_1937.jpg|122x122px]] |'''''ಕಾನನ್ ದೇವಿ''''' |ನಟಿ |- |25ನೆದ |1977 | [[File:Nitin Bose 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನಿತಿನ್ ಬೋಸ್''''' |ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ಲೇಖಕ |- |26ನೆದ |1978 | [[File:Raichand Boral 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಬೊರಾಲ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |27ನೆದ |1979 |[[File:Sohrab_Modi_in_Prithvi_Vallabh_(1943)_1_(cropped).jpg|105x105px]] |'''''ಸೊಹ್ರಾಬ್ ಮೋದಿ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |28ನೆದ |1980 | [[File:Paidi Jairaj in Swami.jpg|150px]] |'''''ಪೈದಿ ಜಯರಾಜ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |29ನೆದ |1981 | [[File:Naushad 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ನೌಶಾದ್''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |30ನೆದ |1982 | [[File:LV Prasad 2006 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಎಲ್. ವಿ. ಪ್ರಸಾದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |31ನೆದ |1983 |[[File:Durga_Khote_Amar_Jyoti.jpg|100x100px]] |'''''ದುರ್ಗಾ ಖೋಟೆ''''' |ನಟಿ |- |32ನೆದ |1984 |[[File:SatyajitRay.jpg|125x125px]] |'''''[[ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ]]''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |33ನೆದ |1985 | [[File:V Shantaram 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ವಿ. ಶಾಂತಾರಾಂ''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |34ನೆದ |1986 | [[File:B Nagi Reddy 2018 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಬಿ. ನಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿ''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |35ನೆದ |1987 | [[File:Raj Kapoor 2001 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ರಾಜ್ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |36ನೆದ |1988 |[[File:Ashok_Kumar_in_Kismet1.jpg|100x100px]] |'''''ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |37ನೆದ |1989 |[[File:LataMangeshkar10.jpg|133x133px]] |'''''ಲತಾ ಮಂಗೇಶ್ಕರ್''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |38ನೆದ |1990 |[[File:A.Nageswara_Rao.jpg|137x137px]] |'''''ಅಕ್ಕಿನೇನಿ ನಾಗೇಶ್ವರರಾವ್''''' |ನಟ |- |39ನೆದ |1991 |[[File:Bhalji Pendharkar 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಭಾಲ್ಜಿ ಪೆಂಢಾರ್ಕರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಲೇಖಕ |- |40ನೆದ |1992 |[[File:Dr._Bhupen_Hazarika,_Assam,_India.jpg|145x145px]] |'''''ಭೂಪೇನ್ ಹಜಾರಿಕಾ''''' |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ |- |41ನೆದ |1993 |[[File:Majrooh Sultanpuri 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಮಜರೂಹ್ ಸುಲ್ತಾನಪುರಿ''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |42ನೆದ |1994 |[[File:Dilip_Kumar_2006.jpg|111x111px]] |'''''ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ |- |43ನೆದ |1995 |[[File:Rajkumar 2009 stamp of India.jpg|133x133px]] |'''''[[ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್|ರಾಜ‍ಕುಮಾರ್]]''''' |ನಟ, ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ |- |44ನೆದ |1996 |[[File:Sivaji_Ganesan.jpg|133x133px]] |'''''ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್''''' |ನಟ |- |45ನೆದ |1997 | [[File:Kavi Pradeep 2011 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಕವಿ ಪ್ರದೀಪ್''''' |ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ |- |46ನೆದ |1998 |[[File:B.R.Chopra.jpg|111x111px]] |'''''ಬಿ. ಆರ್. ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |47ನೆದ |1999 | [[File:Hrishikesh Mukherjee 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಹೃಷಿಕೇಶ್ ಮುಖರ್ಜಿ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |48ನೆದ |2000 |[[File:Asha_Bhosle_-_still_47160_crop.jpg|153x153px]] |'''''ಆಶಾ ಭೋಸ್ಲೆ''''' |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿ |- |49ನೆದ |2001 |[[File:Yash Chopra 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ಯಶ್ ಚೋಪ್ರಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |50ನೆದ |2002 |[[File:Dev_Anand_still5.jpg|142x142px]] |'''''ದೇವ್ ಆನಂದ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |51ನೆದ |2003 |[[File:Mrinal-sen.jpg|153x153px]] |'''''ಮೃಣಾಲ್ ಸೇನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |52ನೆದ |2004 |[[File:DirectorAdoor.jpg|135x135px]] |'''''ಆಡೂರ್ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |53ನೆದ |2005 |[[File:Shyam_Benegal.jpg|100x100px]] |'''''ಶ್ಯಾಮ್ ಬೆನಗಲ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |54ನೆದ |2006 | [[File:Tapan Sinha 2013 stamp of India.jpg|150px]] |'''''ತಪನ್ ಸಿನ್ಹಾ''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |55ನೆದ |2007 |[[File:Manna-dey.jpg|100x100px]] |'''''ಮನ್ನಾ ಡೇ''''' |ಹಿನ್ನಲೆ ಗಾಯಕ |- |56ನೆದ |2008 |[[File:V_K_Murthy.jpg|117x117px]] |'''''ವಿ.ಕೆ.ಮೂರ್ತಿ''''' |ಛಾಯಗ್ರಹಕ (ಸಿನಿಮಾಟೋಗ್ರಾಫರ್) |- |57ನೆದ |2009 | [[File:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil presenting the Dada Sahab Phalke Award 2009 to Dr. D. Ramanaidu, at the 57th National Film Awards function, in New Delhi on October 22, 2010 (cropped).jpg|150px]] |'''''ಡಿ. ರಾಮಾನಾಯ್ಡು''''' |ನಿರ್ಮಾಪಕ |- |58ನೆದ |2010 |[[File:K_Balachander.jpg|142x142px]] |'''''ಕೆ. ಬಾಲಚಂದರ್''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |59ನೆದ |2011 |[[File:Soumitra_Chatterjee_-_Kolkata_2011-05-09_2856.JPG|151x151px]] |'''''ಸೌಮಿತ್ರ ಚಟರ್ಜಿ''''' |ನಟ |- |60ನೆದ |2012 |[[File:Pran.jpg|100x100px]] |'''''ಪ್ರಾಣ್''''' |ನಟ |- |61ನೆದ |2013 |[[File:Gulzar_2008_-_still_38227.jpg|150x150px]] |'''''ಗುಲ್ಜಾರ್''''' |ಕವಿ, ಗೀತ ರಚನೆಕಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |62ನೆದ |2014 |[[File:The Union Minister for Finance, Corporate Affairs and Information & Broadcasting, Shri Arun Jaitley presented the Dada Saheb Phalke Award to the Renowned Actor, Producer, Shri Shahsi Kapoor, at Prithvi Theatre.jpg|150px]] |'''''ಶಶಿ ಕಪೂರ್''''' |ನಟ |- |63ನೆದ |2015 |[[File:Manoj_Kumar_at_Esha_Deol's_wedding_at_ISCKON_temple_10.jpg|151x151px]] |'''''ಮನೋಜ್ ಕುಮಾರ್''''' |ನಟ, ನಿರ್ದೇಶಕ |- |64ನೆದ |2016 | [[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Dada Saheb Phalke Award to the Director Shri K. Vishwanath, at the 64th National Film Awards Function, in New Delhi.jpg|150px]] |'''''ಕಾಶಿನಾಧುನಿ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌''''' |ನಿರ್ದೇಶಕ |- |65ನೆದ† |2017 |[[File:VinodKhanna.jpg|133x133px]] |'''''ವಿನೋದ್ ಖನ್ನಾ''''' |ನಟ |- |66ನೆದ |2018 |[[File:Amitabh.Bachchan.jpg|109x109px]] |'''''ಅಮಿತಾಭ್ ಬಚ್ಚನ್''''' |ನಟ |- |67ನೆದ |2019 |[[File:Rajinikanth_Felicitates_Writer_Kalaignanam.jpg|150x150px]] |'''''[[ರಜನೀಕಾಂತ್]]''''' |ನಟ |- |68ನೆದ |2020 |[[File:Asha_Parekh_on_Raveena's_NDTV_chat_show_(1)_(cropped).jpg|alt=ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್|thumb|96x96px]] |[[ಆಶಾ ಪಾರೇಖ್]] |ನಟಿ |- |69ನೆದ |2021 |[[File:Waheeda_Rehman_75.jpg|alt=ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್|thumb|95x95px]] |[[ವಹೀದಾ ರೆಹ್ಮಾನ್]] |ನಟಿ |- |70ನೆದ |2022 |[[File:Mithun_Chakraborty_image_cropped.jpg|alt=ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ|thumb|101x101px]] |[[ಮಿಥುನ್ ಚಕ್ರಬೋರ್ತಿ]] |ನಟ |- |71ನೆದ |2023 |[[File:Mohanlal_Viswanathan_BNC.jpg|alt=ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್|thumb|111x111px]] |[[ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್]] |ನಟ |- |72ನೆದ |2024 |[[File:Padma_Bhushan_Shri_Anant_Nag.jpg|alt=ಅನಂತ ನಾಗ್|thumb|118x118px]] |[[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] |ನಟ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} jb5p6p4ebnplr0mpk4u804h8t2wcvdt 0 28701 370057 2026-09-23T17:09:44Z Mahaveer Indra 1023 ಪೊಸ ಬರವು 370057 wikitext text/x-wiki '''ಯೆಮೆನ್'''- ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಯೆಮೆನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ- ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ತೆಂಕಾಯಿ ಅರೇಬಿಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ದೇಸೊದ ಬಡಕಾಯಿಗ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಈಶಾನ್ಯಗ್ ಒಮಾನ್, ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ, ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ಏಡನ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದು ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಂಚಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಿಬೌಟಿ, ಎರಿಟ್ರಿಯಾ, ಬೊಕ್ಕ ಸೊಮಾಲಿಯಾದ ಒಟ್ಟುಗುಲಾ ಜಲ ಗಡಿಕ್ಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ೪,೫೫,೫೦೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಜಾಗೆಡ್ ಪರಡ್‌ದಿಪ್ಪುನ ಯೆಮೆನ್ ದೇಸೊಗು, ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದೊದ ಕಡಲಬರಿ ಉಂಡು. ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆಡ್, ವಿಸ್ತೀರ್ಣನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ್ ಯೆಮೆನ್ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡುಲಾ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಆದುಂಡು. ಸನಾ ಉಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಯೆಮೆನ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩.೪೭ ಕೋಟಿ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮುಕ್ಕಾಲ್ವಾಸಿ ಜನಕುಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅರಬೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. 1qqqyl6po7t8laorx89zs81iitag4sl 370058 370057 2026-09-23T17:11:55Z Mahaveer Indra 1023 370058 wikitext text/x-wiki '''ಯೆಮೆನ್'''- ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಯೆಮೆನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ- ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ತೆಂಕಾಯಿ ಅರೇಬಿಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ದೇಸೊದ ಬಡಕಾಯಿಗ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಈಶಾನ್ಯಗ್ ಒಮಾನ್, ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ, ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ಏಡನ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದು ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಂಚಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಿಬೌಟಿ, ಎರಿಟ್ರಿಯಾ, ಬೊಕ್ಕ ಸೊಮಾಲಿಯಾದ ಒಟ್ಟುಗುಲಾ ಜಲ ಗಡಿಕ್ಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ೪,೫೫,೫೦೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಜಾಗೆಡ್ ಪರಡ್‌ದಿಪ್ಪುನ ಯೆಮೆನ್ ದೇಸೊಗು, ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದೊದ ಕಡಲಬರಿ ಉಂಡು. ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆಡ್, ವಿಸ್ತೀರ್ಣನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ್ ಯೆಮೆನ್ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡುಲಾ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಆದುಂಡು. ಸನಾ ಉಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಯೆಮೆನ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩.೪೭ ಕೋಟಿ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮುಕ್ಕಾಲ್ವಾಸಿ ಜನಕುಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅರಬೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ==ಕಿನ್ಯ ಇತಿಹಾಸೊ== ==ಉಲ್ಲೇಕಲು== {{reflist}} otrllmwyfrm0sp047jlgqi695cww30m 370059 370058 2026-09-23T17:18:01Z Mahaveer Indra 1023 /* ಕಿನ್ಯ ಇತಿಹಾಸೊ */ 370059 wikitext text/x-wiki '''ಯೆಮೆನ್'''- ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಯೆಮೆನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ- ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ತೆಂಕಾಯಿ ಅರೇಬಿಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ದೇಸೊದ ಬಡಕಾಯಿಗ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಈಶಾನ್ಯಗ್ ಒಮಾನ್, ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ, ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ಏಡನ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದು ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಂಚಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಿಬೌಟಿ, ಎರಿಟ್ರಿಯಾ, ಬೊಕ್ಕ ಸೊಮಾಲಿಯಾದ ಒಟ್ಟುಗುಲಾ ಜಲ ಗಡಿಕ್ಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ೪,೫೫,೫೦೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಜಾಗೆಡ್ ಪರಡ್‌ದಿಪ್ಪುನ ಯೆಮೆನ್ ದೇಸೊಗು, ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದೊದ ಕಡಲಬರಿ ಉಂಡು. ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆಡ್, ವಿಸ್ತೀರ್ಣನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ್ ಯೆಮೆನ್ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡುಲಾ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಆದುಂಡು. ಸನಾ ಉಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಯೆಮೆನ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩.೪೭ ಕೋಟಿ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮುಕ್ಕಾಲ್ವಾಸಿ ಜನಕುಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅರಬೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ==ಕಿನ್ಯ ಇತಿಹಾಸೊ== ಯೆಮೆನ್ ೭,೦೦೦ ವರ್ಷೊರ್ದುಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಸಮಯೊರ್ದು ಮಸ್ತ್ ನಾಗರಿಕತೆಲೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನ ಆತ್ಂಡ್. ಸಬಯನ್ ಅರಸುವಂಸೊದ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಮಲ್ಲ ಬ್ಯಾರೊದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್. ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೨೭೫ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ, ಹಿಮ್ಯಾರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಇತ್ತೆದ ಯೆಮೆನ್‌ದ ಮುಕ್ಕಾಲ್ವಾಸಿ ಜಾಗೆಡ್ ಪರಡ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಯಹೂದಿ ದರ್ಮೊನು ಎಚ್ಚ ನಂಬುದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಅರಸುವಂಸೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ==ಉಲ್ಲೇಕಲು== {{reflist}} lgirafrdbrgvowo8w4znm42hj65l5d6 370060 370059 2026-09-23T17:35:48Z Mahaveer Indra 1023 370060 wikitext text/x-wiki '''ಯೆಮೆನ್'''- ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಯೆಮೆನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ- ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ದೇಶ. ತೆಂಕಾಯಿ ಅರೇಬಿಯಾಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ದೇಸೊದ ಬಡಕಾಯಿಗ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಈಶಾನ್ಯಗ್ ಒಮಾನ್, ಮೂಡಾಯಿಗ್ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ, ತೆಂಕಾಯಿಗ್ ಏಡನ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿಗ್ ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರಲು ಉಲ್ಲ. ಉಂದು ಹಾರ್ನ್ ಆಫ್ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಂಚಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಜಿಬೌಟಿ, ಎರಿಟ್ರಿಯಾ, ಬೊಕ್ಕ ಸೊಮಾಲಿಯಾದ ಒಟ್ಟುಗುಲಾ ಜಲ ಗಡಿಕ್ಲೆನ್ ಪಟ್ಟೊಂದುಂಡು. ೪,೫೫,೫೦೩ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಜಾಗೆಡ್ ಪರಡ್‌ದಿಪ್ಪುನ ಯೆಮೆನ್ ದೇಸೊಗು, ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದೊದ ಕಡಲಬರಿ ಉಂಡು. ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪೊಲೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ದೇಸೊಲೆಡ್, ವಿಸ್ತೀರ್ಣನ್ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ತಿಂಡ್ ಯೆಮೆನ್ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಬೊಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಲೆಕ್ಕೊಡುಲಾ ರಡ್ಡನೇ ಮಲ್ಲ ದೇಶ ಆದುಂಡು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=eQvhZaEVzjcC|title=Yemen|last=McLaughlin|first=Daniel|date=1 February 2008|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=978-1-84162-212-5|page=3|access-date=11 March 2017|archive-date=2 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200702224444/https://books.google.com/books|url-status=live}}</ref> ಸನಾ ಉಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ ಬೊಕ್ಕ ಅತಿ ಮಲ್ಲ ನಗರ. ಯೆಮೆನ್‌ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೩.೪೭ ಕೋಟಿ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮುಕ್ಕಾಲ್ವಾಸಿ ಜನಕುಲು ಮುಸ್ಲಿಂ ಅರಬೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್. ==ಕಿನ್ಯ ಇತಿಹಾಸೊ== ಯೆಮೆನ್ ೭,೦೦೦ ವರ್ಷೊರ್ದುಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಸಮಯೊರ್ದು ಮಸ್ತ್ ನಾಗರಿಕತೆಲೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನ ಆತ್ಂಡ್. ಸಬಯನ್ ಅರಸುವಂಸೊದ ಸುಲ್ತಾನೆರ್ ಮುಲ್ಪ ಮಲ್ಲ ಬ್ಯಾರೊದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯನ್ ಉಂಡು ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="Burrowes2010">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=tjXRfqBv_0UC|title=Historical Dictionary of Yemen|last=Burrowes |first=Robert D.|date=2010 |publisher=[[Rowman & Littlefield]]|isbn=978-0-8108-5528-1|page=319}}</ref><ref name="Simpson2002">{{cite book|author=St. John Simpson|year=2002|title=Queen of Sheba: treasures from ancient Yemen|page=8|publisher=[[British Museum Press]]|isbn=0-7141-1151-1}}</ref><ref name="British Museum2">{{cite web |title=The kingdoms of ancient South Arabia |url=https://www.britishmuseum.org/explore/online_tours/middle_east/ancient_south_arabia/the_kingdoms_of_ancient_south.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504061448/https://www.britishmuseum.org/explore/online_tours/middle_east/ancient_south_arabia/the_kingdoms_of_ancient_south.aspx |archive-date=4 May 2015 |access-date=22 February 2013 |publisher=[[British Museum]]}}</ref> ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ ೨೭೫ಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ, ಹಿಮ್ಯಾರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಬತ್ತ್ಂಡ್, ಉಂದು ಇತ್ತೆದ ಯೆಮೆನ್‌ದ ಮುಕ್ಕಾಲ್ವಾಸಿ ಜಾಗೆಡ್ ಪರಡ್‌ದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಯಹೂದಿ ದರ್ಮೊನು ಎಚ್ಚ ನಂಬುದಿತ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಅರಸುವಂಸೊ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite book|author=Yaakov Kleiman|year=2004|title=DNA & Tradition: The Genetic Link to the Ancient Hebrews|page=70|publisher=Devora Publishing|isbn=1-930143-89-3}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕಲು== {{reflist}} 3fr5wi7ijzopcsmhuxfsqlgsme56lrs 1 28702 370085 2026-09-24T08:00:18Z ChiK 1136 moved from [[Special:Permalink/367129#ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ದ ಬಗೆಟ್]] 370085 wikitext text/x-wiki == ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ದ ಬಗೆಟ್ == ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ ಲೇಕನೊಡು ಅರ್ತ ಆವಂದಿ ವಾಕ್ಯೊಲು ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬರೆತಾರ್, ದಯಮಲ್ತ್‌ದ್ ಅರ್ತ ಆವಂದಿನ ವಾಕ್ಯ ಒವ್ವು ಪಂಡ್ದ್ ತೋಜಪಾಲೆ ಸರಿ ಮಲ್ಪುಗ. ದನ್ಯವಾದೊಲು. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೧:೧೩, ೨೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]]: [[ಫತೇಪುರ್ ಸಿಕ್ರಿ]] [[Special:Diff/366101]] ಕೆಲವೊಂಜೆನ್ ಸರಿ ಮಲ್ತ್‌ದ; ಲೇಕನೊ ಇತ್ತೆ ಸರಿಯಾದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಏರೆಗ್ಲಾ ಈ <code><nowiki>{{Copy edit}}</nowiki></code> ನಿರ್ವಹಣೆದ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ನ್ ದೆತ್ತ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರೊಲಿ. ಇರೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೨೧, ೨೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) ::ಅಭಿಯಾನೊಗು ಕಾರಣವಾದ್ ಅಕ್ಬರ್ ಉಂದೆನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರ್, ಬೊಕ್ಕ 1610 ಡ್ದ್ ಉಂದು ಪೂರ್ತಿಯಾದ್ ಕೈಬುಡಿಯೆರ್.[೨] - ನೆಟ್ಟ್ ಅಭಿಯಾನೊ ಲಾ ಕನ್ನಡ ಪ್ರಚಾರ ಲಾ ಕನ್ನಡ. ಪೂರ್ತಿಯಾದ್ ಲಾ ಕನ್ನಡ, ಗಮನೊನು ಲಾ ಕನ್ನಡ ಅವೆರ್ದ್ ಗುಮನೊನು ಅತು. ಬೇತೆ ವೊವ್ ವಾಕ್ಯ ಪೂರ್ತಿಯಾದ್ ಇಜ್ಜಿ ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಪಾಂಡ ಬಾರೀ ಎಡ್ಡೆ ಇತ್ತುಂಡು. '''ಅಂಡಮಾನ್ ಬೊಕ್ಕ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪೊಲು''' ನೆಟ್ಟ್ ನನಾತ್ ಬರೆಯೆರೆ ಉಂಡು. ಅವು ಬುಡ್ದು ಪೊಸ ಲೇಕನೊಗ್ ದಾಯೆ ಪೋವೊಡು. ಆಯಿಕ್ ಬೋಡಾಪಿನ ವಿಸಯೊಲು ಉಲ್ಲ, ಅವೆನ್ ಮುಗಿಪಂದೆ ಪೊಸ ಲೇಕನ ದಾಯೆ ಬರೆಪುನಿ. ದುಂಬುದೆನ್ ಎರ್ ಮುಗಿಪೆರೆ. ಆಯಿಕ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ದಾಯೆ ಪಾಡಿಜಾರ್. ಬೊಕ್ಕ ಬರೆಪೆ ಪಂಡ್ದ್ ಬರೆತಿಜೆರ್. ನಮ ಪೂರಾ {{under construction}} ಪಂಡ್ದ್ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತ. ವಂತೆ ಅಲ್ಪಲ ಗಮನ ಕೊರ್ಲೆ. ಇರೆನ ಉತ್ತರೊಗು ಸೊಲ್ಮೆಲು. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೪೩, ೨೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) :::@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]]; ಲೇಕನ ಬರವು ಮುಗಿನೆತ್ ಬುಕ್ಕೊ ಲೇಕನ ಉಂಡು ಮಲ್ತ್‌ನಗ್ಲು ಅತ್ತಂಡ ಬೇತೆಕುಲು ''<nowiki>{{ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Under construction}}</nowiki>'' ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ನ್ ಗಳಸರೆ ಸಾದ್ಯೊ ಆಪುಜಿ. ಲೇಕನೊಡು ದೋಸೊಲು ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅವೆನ್ ಮಾಜಾವರ ಗುರ್ತೊ ಮಲ್ಪೊಲಿ ಅತ್ತ್ಂಡ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಕರಡುಲು|ಕರಡು]] ಪುದರ್‌‌ಇಡೆಕ್ ಜಾರಪೊಲಿ. <code>Under construction</code> ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಹಿತಿಗ್, ದಯಮಲ್ತ್ [[ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್:Under construction#Usage]] ಪುಟೊನು ತೂಲೆ. ಇರೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೫೬, ೨೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) ::::ಆಯಿಕ್ ಎಡಿಟರ್ ನಕುಲು ಮಾತ್ರ ಎಡಿಟ್ ಮಲ್ಪೆರೆ Under construction ಪಾಡೊಲಿ ಅತೆ. ಅಪಂಡ ಲೇಕನ ಬರೆತಿನಾರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬರೆಪೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಗೊತ್ತಾಪುಂಡು. ಲೇಕನ ಬರೆತಿನಾರ್ ಪಾಡಿಜೆರ್ಂಡ ನಿಕುಲು ಗುರ್ತ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಪೊಸ ಲೇಕನ ಬರೆದ್ ಅಯಿತ ಪಟ್ಟಿ ಮಾತ್ರ ಮಲ್ತೊಂದು ಪೊಪುನತ್ತ್, ಮಾಹಿತಿ ಇತ್ತ್ಂಡ ಒಂಜಿ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಪ್‌ಡ್ ಉಂತಾವುನು ದಾಯೆ? ಆಯಿಕ್ ಇರ್ ಎಲ್ಯ ಪಂಡ್ದ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾಡ್ಲೆ. ಕೆಲವು ಲೇಕನ ತೋಜುಂಡು ಕೆಲವು ಬೊಡಿತ್ತಿನಕ್ಲೆನ ಪಂಡ್ದ್ ಬೇದ ಉಂಡೆ? ಇತ್ತೆ ಯಾನ್ ಬರೆಯಿನ ಡುಬ್ನೊ ಕೋಟೆ ಲೇಕನೊಗ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾಡ್ಲೆ. ಎಂಕ್ ಗೊತ್ತುಪ್ಪುನ ವಿಸಯ ಪಾಡ್ದೆ, ನನ ಏರೆಗ್ ಆಯಿಕ್ ವಿಸಯ ಜಿಂಜಾವೊಲಿ ಜಿಂಜಾವಡ್. Under construction ದ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರ್ನೆಕ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೦೬, ೨೧ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) :::::@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]]; ಗಮನೊಗ್ ಬತ್ತಿ ಲೇಕನೊಲೆದ ಗುರ್ತೊ ಮಲ್ಪಿ ಕಜ್ಜೊ ಆವೊಂದ್ಂಡ್. ಮಾತಾ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ಲಾ ಗುರ್ತೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಕಾಯೋ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ಉಂದು ಮಾತೆರ್ಲ ಸೇರ್ದು ಮಲ್ಪಿ ಕಜ್ಜೊಲು. ಇರೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೮:೨೯, ೨೨ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) ::::::ಇರೆನ ಪಾತೆರ ಸರಿ. ಆಂಡ ಮುರಾನಿ ಇರೇ ಅಂಕ ಕೊರ್ನ ವಿಸ್ವ ಬ್ರಾಣೆರ ದಿನೊ ನೆಟ್ಟ್ ಉಲ್ಲೇಕ ಒಂಜಿ ಲಾ ಸರಿಯಾದ್ ಪೋಪುಜಿ. ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾಡ್‌ನಪಗ ನಮ ಎರೆನ ಲೇಕನ ಪಂಡ್ದ್ ತೂಪುಜ ತೋಜೊಡು. ಅಂಚೆನೆ ಇರೆನ ಕಜ್ಜೊನು ದುಂಬು ಕೊನೊಲೆ. ಅವು ಮಾತಾ ತುಳು ಪುಟಕ್ಕು ಸರಿಯಾದ್ ತೀರ್ಮಾನ ಕೊರೊಂದು ಪೋಲೆ. ಇರೆನ ಈ ಎಡ್ಡೆ ಕಜ್ಜೊಗು ನಮ ಏಪಲಾ ಬೆರಿ ಸಕಾಯ ಕೊರ್ಪ. ಸೊಲ್ಮೆಲು ಸರ್ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೫೯, ೨೨ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) :::::::@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]]; ಕೆಲವು <code>Dead Link</code> ಮೂಲು ಗೊಂದಲ ಮಲ್ತುಂಡು. ಅವೆನು ಗುರ್ತ ಮಲ್ತುನೆಗು ಸೊಲ್ಮೆಲು, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೩೧, ೨೩ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) ::::::::ಉಲ್ಲೇಕ ಸರಿ ಮಲ್ತಾರ್, ಅಂಡ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾಡಿಜಾರ್, ಲೇಕನ ಕನ್ನಡ್, ತುಳು ಅತ್ತ್ ಕಂತ್ಲು ಬಾಸೆಡ್ ಇತ್ತಿಲೆಕ್ಕ ತೋಜುಂಡು. ಸೊಲ್ಮೆಲು [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೪೨, ೨೪ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) :::::::::@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]]; [[ವಿಸ್ವ ಬ್ರಾಣೆರ ದಿನೊ]] ಲೇಕನೊ ಕಂತ್ಲು ಬಾಸೆಡ್ ಇತ್ತುಂಡ <code>Tag</code> ಪಾಡ್ಲೆ. ಅಂದು ಮೇಡಂ ಈರ್ ಪಂಡಿಲೆಕೊನೆ ಎಂಚಿಪೊದ ಸುಮಾರು ಲೇಕನೊಲು ಕಂತ್ಲು ಬಾಸೆಡ್ ಇತ್ತುಲೆಕ್ ಉಂಡು ಅವೆನ್ ಮಾತಾ ಗುರ್ತ ಮಲ್ಪರ ಸಕಾಯೊ ಮಲ್ಪಿ. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಕೋರ್ ವೆಲ್ಯೂ ಕಾತ್‌ದ್, ತುಳು ಬಾಸೆಗ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕೆರಾದ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಕ. ಇರೆಗ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೦೧, ೨೪ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) ::::::::::ಅಂಕ ಕೊರ್ನಾರ್ ಇರ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಲಾ ಈರೇ ಪಾಡ್ಲೆ ಸರ್. ಇತ್ತೆ ಆ ಕಜ್ಜೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲಾರ್. ಅಪಗನೇ ಈರ್ ಪಾಡೊಡಿತ್ತ್ಂಡತ್ತೇ? ಸೊಲ್ಮೆಲು ಸರ್. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೦೬, ೨೪ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) :::::::::::ಇರಿನ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊಗ್ ಸೊಲ್ಮೆಲು, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೭:೩೨, ೨೫ ಆಗೋಸ್ಟು ೨೦೨೬ (IST) arvkcc6aamthfszcz4xmb9hxbm7ytho