ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 3631 373121 360715 2026-10-15T00:27:40Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373121 wikitext text/x-wiki '''ಆಟಿ''' ತುಲುವೆರೆನ ೧೨ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ತುಲುಟು ಉಂದು ನಾಲನೆ ತಿಂಗೊಲು. [[ಪಗ್ಗು]], [[ಬೇಸ]], ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, [[ಸೋಣೊ|ಸೋನೊ]], [[ನಿರ್ನಾಲೊ]], [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು|ಬೊಂತೆಲ್]], [[ಜಾರ್ತೆ]], ಪೆರಾರ್ತೆ, [[ಪೊನ್ನಿ]], [[ಮಾಯಿ]], [[ಸುಗ್ಗಿ]]. ಇಂಚ ತುಳುಟು ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಳುಲು ಉಂಡು.<ref>{{Cite web |url=http://www.suddi9.com/?p=36729 |title=Archive copy |accessdate=2016-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190922182341/http://www.suddi9.com/?p=36729 |archivedate=2019-09-22 |url-status=dead}}</ref> ತುಳುವೆರೆಗ್ ಬಿಸುಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ ಪೊಸ ಒರ್ಸ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಪಗ್ಗುದ ದೊಂಬು, ಬೇಸ್ಯದ ಬೆಪ್ಪು, ಕಾರ್ತ್ಯೊಲುದ ಬರ್ಸನ್ ಮುಗಿತ್‌ದ್ ಕಾರ್ ದೀಪುನ ತಿಂಗೊಲು ಬರ್ಸ ದೊಂಬುದ ಬೆರಕೆಡ್ ಬತ್ತಿ, ಸೀಕ್ ಸಂಕಟೊಲೆಗ್ ಜನೊಕುಲು ತನ್ಕುಲೆ ಸರ‍್ರೊನು ಒಡ್ಡೊನುನ ತಿಂಗೊಲು. ಅವ್ವೇ ಆಟಿ. [[ತುಳು ಬಾಸೆ|ತುಳು]]ವ ಕಾಲಕೊಂದೆಡ್ ತೂಂಡ ತೆರಿಯು ಆಟಿಡ್ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ದಿನ ಜಾಸ್ತಿಯೇ ಉಪ್ಪುಂಡು. == ತುಳುವೆರೆ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ ಪಗ್ಗುಡ್ದ್ ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ ಮುಟ್ಟ. ತುಳುತ 12 ತಿಂಗೊಲುದ ಪುದರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆ ಪಂಚಾಂಗೊದ ವರ್ಸೊದ ಪಂಚಾಂಗೊಲು<ref name="Elements of South-Indian Palæography">{{cite book |author=Arthur Coke Burnell |url=https://books.google.com/books?id=lnVAAAAAMAAJ |title=Elements of South-Indian Palæography, from the Fourth to the Seventeenth Century, A. D.: Being an Introduction to the Study of South-Indian Inscriptions and Mss |publisher=Trübner & Company, 1878 |year=1878 |pages=76/147}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto" ! style="background:Sky Blue" |ಕ್ರಮ ಸಂಕ್ಯೆ. ! style="background:Sky Blue" |[[ತುಳು ತಿಂಗೊಲು| ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Malayalam calendar|ಮಲಯಾಳಿ ಪಂಚಾಂಗೊ]] ! style="background:Sky Blue" |ಶಾಲಿವಾಹನ ಶಕ ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Saka era|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಕ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Tamil calendar|ತಮಿಳು ಪಂಚಾಂಗ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Astrological sign#Western zodiac signs|ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆ]] ! style="background:Sky Blue" |[[:en:Gregorian Calendar|ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್r]] ! style="background:Sky Blue" |[[ಹಿಜರಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] |- ! style="background:White" |1. ! style="background:White" |[[ಪಗ್ಗು]] ! style="background:White" |Mēṭam ! style="background:White" |[[:en:Meṣa|ಮೇಷ]] ! style="background:White" |Chaitra– Vaiśākha ! style="background:White" |Chithirai ! style="background:White" |Aries ! style="background:White" |[[:kn:ಏಪ್ರಿಲ್|ಎಪ್ರಿಲ್]]-ಮೇ ! style="background:White" |ಶವ್ವಾಲ್-ಜಿಲ್ಖಾಯದ್ |- ! style="background:White" |2. ! style="background:White" |[[ಬೇಸ]] ! style="background:White" |Iṭavam ! style="background:White" |[[:en:Vṛṣabha|ವೃಷಭ]] ! style="background:White" |Vaiśākha–Jyaiṣṭha ! style="background:White" |Vaikasi ! style="background:White" |Taurus ! style="background:White" |[[:kn:ಮೇ|ಮೇ]]-ಜೂನ್ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಖಾಯದ್-ಚಿಲ್ಹಜ್ |- ! style="background:White" |3. ! style="background:White" |[[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು]] ! style="background:White" |Mithuṉam ! style="background:White" |[[:en:Mithuna (month)|ಮಿಥುನ]] ! style="background:White" |Jyaiṣṭha–Āṣāḍha ! style="background:White" | Aani ! style="background:White" |Gemini ! style="background:White" |[[:kn:ಜೂನ್|ಜೂನ್]]-ಜುಲೈ ! style="background:White" |ಜಿಲ್ಹಜ್-ಮೊಹರಂ |- ! style="background:White" |4. ! style="background:White" |[[ಆಟಿ]] ! style="background:White" |Kaṟkkaṭakam ! style="background:White" |[[:en:Karkaṭa|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ! style="background:White" |Āṣāḍha–Śrāvaṇa ! style="background:White" | Aadi ! style="background:White" |Cancer ! style="background:White" |[[:kn:ಜುಲೈ|ಜುಲಾಯಿ]]-ಆಗಸ್ಟ್ ! style="background:White" |ಮೊಹರಂ-ಸಫರ್ |- ! style="background:White" |5. ! style="background:White" |[[ಸೋಣೊ]] ! style="background:White" |Chingam ! style="background:White" |[[:en:Siṃha|ಸಿಂಹ]] ! style="background:White" |Śravana–Bhādrapada ! style="background:White" |Aavani ! style="background:White" |Leo ! style="background:White" |[[:kn:ಆಗಸ್ಟ್|ಅಗೋಸ್ಟು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ ! style="background:White" |ಸಫರ್-ರಬಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |6. ! style="background:White" |[[ನಿರ್ನಾಲೊ]]/ಕನ್ಯಾ ! style="background:White" |Kaṉṉi ! style="background:White" |[[:en:Kanyā|ಕನ್ಯಾ]] ! style="background:White" |Bhādrapada–Aśvina ! style="background:White" |Purattasi ! style="background:White" |Virgo ! style="background:White" |[[:kn:ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್|ಸೆಪ್ಟಂಬರೊ]]-ಅಕ್ಟೋಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾವಲ್-ರಬಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |7. ! style="background:White" |[[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ! style="background:White" |Thulām ! style="background:White" |[[:en:Tulā|ತುಲಾ]] ! style="background:White" |Aśvina–Kārtika ! style="background:White" |Aippasi ! style="background:White" |Libra ! style="background:White" |[[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್|ಅಕ್ಟೋಬರ]]-ನವಂಬರ ! style="background:White" |ರಬಿಲಾಖರ್-ಜಮಾದಿಲಾವಲ್ |- ! style="background:White" |8. ! style="background:White" |[[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Vr̥śchikam ! style="background:White" |[[:en:Vṛścika|ವೃಶ್ಚಿಕ]] ! style="background:White" |Kārtika–Mārgaśīrṣa ! style="background:White" |Karthigai ! style="background:White" |Scorpio ! style="background:White" |[[:kn:ನವೆಂಬರ್|ನವಂಬರೊ]]-ದಸಂಬರೊ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾವಲ್-ಜಮಾದಿಲಾಖರ್ |- ! style="background:White" |9. ! style="background:White" |[[ಪೆರಾರ್ದೆ]] ! style="background:White" |Dhaṉu ! style="background:White" |[[:en:Dhanu (month)|ಧನು]] ! style="background:White" |Mārgaśīrṣa–Pauṣa ! style="background:White" |Margazhi ! style="background:White" |Sagittarius ! style="background:White" |[[:kn:ಡಿಸೆಂಬರ್|ದಶಂಬರೊ]]-ಜನವರಿ ! style="background:White" |ಜಮಾದಿಲಾಖರ್-ರಜಬ್ |- ! style="background:White" |10. ! style="background:White" |[[ಪೊನ್ನಿ]]/ಪುಯಿಂತೆಲ್ ! style="background:White" |Makaram ! style="background:White" |[[:en:Makara (month)|ಮಕರ]] ! style="background:White" |Pauṣa/Taiṣya-Māgha ! style="background:White" |Thai ! style="background:White" |Capricorn ! style="background:White" |[[:kn:ಜನವರಿ|ಜನವರಿ]]-ಪೆಬ್ರವರಿ ! style="background:White" |ರಜಬ್-ಶಾಬಾನ್ |- ! style="background:White" |11. ! style="background:White" |[[ಮಾಯಿ]] ! style="background:White" |Kumbham ! style="background:White" |[[:en:Kumbha (month)|ಕುಂಭ]] ! style="background:White" |Māgha–Phālguna ! style="background:White" |Maasi ! style="background:White" |Aquarius ! style="background:White" |[[:kn:ಫೆಬ್ರವರಿ|ಪೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ ! style="background:White" |ಶಾಬಾನ್-ರಮ್ಜಾನ್ |- ! style="background:White" |12. ! style="background:White" |[[ಸುಗ್ಗಿ]] ! style="background:White" |Meeṉam ! style="background:White" |[[:en:Mīna|ಮೀನ]] ! style="background:White" |Phālguna–Chaitra ! style="background:White" |Panguni ! style="background:White" |Pisces ! style="background:White" |[[:kn:ಮಾರ್ಚ್|ಮಾರ್ಚ್]]-ಎಪ್ರಿಲ್ ! style="background:White" |ರಮ್ಜಾನ್-ಶವ್ವಾಲ್ |} == ತುಳುತ್ತ ತಿಂಗೊಲುಲು == ತುಳುವೆರೆನ ಪದ್ರಾಡ್ ತಿಂಗೊಲು ಇಂಚ : ಪಗ್ಗು, ಬೇಸ, ಕಾರ್ತೆಲ್, ಆಟಿ, ಸೋಣೊ, ನಿರ್ನಾಲ, ಬೊಂತೆಲ್, ಜಾರ್ದೆ, ಪೆರಾರ್ದೆ, ಪೊನ್ನಿ, ಮಾಯಿ, ಸುಗ್ಗಿ.<ref>https://web.archive.org/web/20151229054724/https://vanihegde.wordpress.com/2013/06/20/9220/</ref> {| class="wikitable" |- ! ಸಂಕ್ಯೆ !! ತಿಂಗೊಲು !! ಕನ್ನಡ ತಿಂಗೊಲು !! ಆಚರಣೆಲು |- | ೦೧ || [[ಪಗ್ಗು]] || ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ || [[ಬಿಸು ಪರ್ಬ]], ಕೈಬಿತ್ತ್ ದೀಡುನೆ, ನೇಜಿ ಪಾಡುನೆ |- | ೦೨ || [[ಬೇಸ]]|| ಏಪ್ರಿಲ್-ಮೇ || [[ಪತ್ತನಾಜೆ]] |- | ೦೩ || [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್/ಕಾರ್ತ್ಯೊಲ್]] || ಮೇ-ಜೂನ್ || ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಬಲಸುನೆ |- | ೦೪ || ಆಟಿ || ಜೂನ್-ಜುಲೈ || [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿಕಲೆಂಜೆ]] [[ನಲಿಕೆ]], ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ |- | ೦೫ || [[ಸೋಣೊ|ಸೋಣ]] || ಜುಲೈ-ಆಗಸ್ಟ್ || ಸೋನಂತ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ |- | ೦೬ || [[ನಿರ್ನಾಲೊ|ನಿರ್ನಾಲ]] || ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ || |- | ೦೭ || [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] || ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ || |- | ೦೮ || [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] || ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವಂಬರ || |- | ೦೯ || [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] || ನವಂಬರ-ದಶಂಬರ || |- | ೧೦ || [[ಪೊನ್ನಿ]] || ದಶಂಬರ-ಜನವರಿ || [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ]] |- | ೧೧ || [[ಮಾಯಿ]] || ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರವರಿ || [[ಕರ್ಂಗೋಲು|ಕರಂಗೋಲು]] [[ನಲಿಕೆ]],[[ಶಿವರಾತ್ರಿ]] |- | ೧೨ || [[ಸುಗ್ಗಿ]] || ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್ || ಸುಗ್ಗಿ ನಲಿಕೆ [[ಕಂಗೀಲು]],[[ಕೆಡ್ಡೆಸ]] |} == ನಂಬುಗೆ == == ಆಚರಣೆ == # [[ಆಟಿಕಳೆಂಜ]] # ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನಿ # ಆಟಿದ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನಿ # ಆಟಿ ಅಡ್ಪುನಿ( ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನಿ) # ಆಟಿದ ಮರ್ದ್ # ಆಟಿಡ್ ದಾನ ಬುಡ್ಪು ಕಿರಮ # ಆಟಿದ ಗೊಬ್ಬು == ಆಟಿದ ಮರ್ದ್ == [[File:Hale Tree Medicin preparation.JPG|thumb|ಪಾಲೆದ ಕೆತ್ತೆನ್ ಕಡೆದ್ ದೆತ್ತ್‌ನ ರಸೊ]] ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದ ದುಂಬುನಾನಿ ಪೊರ್ತು ಕಂತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲೆದ ಮರತಡಿಕ್ಕ್ ಪೋದು ‘ಎಲ್ಲೆ ಮರ್ದ್ ಕೊನೊಯೆರೆ ಬರ್ಪೆ. ನಿನ್ನ ಪೇರ್‌ಡ್ ಮರ್ದಾಯಿ ಮರ್ದ್ ದಿಂಜಾದ್ ದೀಲ’ ಪಂದ್ ಮರತ ಮುದೆಲ್‌ಡ್ ಬೊಲ್ಲು ಕಲ್ಲ್ ದೀದ್ ಬತ್ತ್, ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ಇಲ್ಲದಕುಲು ಲಕ್ಕೆರೆ ದುಂಬು [[ಕಲ್ಲ್]] ದೀದ್ ಬತ್ತಿ ಆಂಜೊವು ಬತ್ತಲೆ ಪೋದು ದುಂಬುನಾನಿ ಗುರ್ತಗಾದ್ ದೀನ ಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಗುದ್ದ್‌ದ್ ಮರತ ಕೆತ್ತೆ ಕನಪೆರ್. [[ಮರ]]ಕ್ಕ್ ಕರ್ಬ ತಾಗಾಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿ ನಂಬುಗೆಗಾತ್ರ ಕಲ್ಲ್ ಡ್ ಗುದ್ದುವೆರ್. ಕೆಲವು ಕೋಡಿಡ್ ಕೂಲಿಡ್ ತುಚ್ಚಿದ್ ಪೇರ್ ಕೆತ್ತೆ ಕನಪುನವುಲ ಉಂಡು. ಮರ್ದ್ ಕನಯೆರೆ ಪೋನಗ ಮೈಟ್ ಕುಂಟು ಇತ್ತ್ಂಡ ಮರ್ದ್ ಆಜುಂಡು ಅತ್ತಂದೆ ಮರಟ್ ಉಪ್ಪುನ ಕುಲೆ, ಪಿಸಾಸಿಲು ತೊಂದರೆ ಕೊರ್ಪ ಪನ್ಪಿನವು ನಂಬಿಕೆಲಾ ಅಂದ್, ಪೋಡಿಗೆಲಾ ಅಂದ್. ಪೇರ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಮರಕ್ಕ್‌ಲ್ ಪಕ್ಕಿದ ಸೊರ ಲಕ್ಕುನ, ನೇಸರ್ ಉದಿಪುಗು ದುಂಬುದ ಪೊರ್ತು ಜಾಸ್ತಿ ಪೇರ್ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಬುಕ್ಕೊ ಅಯಿತ್ತ ಪೇರ್ ಆಜುಂಡು ಪಂದ್ ತೆರಿದ್ ಇತ್ತಿ ಹಿರಿಯಕುಲು ಪುಲ್ಯ ಕಾಂಡೆ ನೇಸರುದಿಪೆರೆ ದುಂಬು ಪಾಲೆದ ಪೇರ್ ಕನಯೆರೆ ಪೋವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಆಂಜೋವು ಕನತಿ ಪಾಲೆದ ಕೆತ್ತೆಗ್ ಇಲ್ಲದ ಪೊಂಜೊವು ಎಡ್ಡೆ ಮುಂಚಿ, ಓಮ, ಶುಂಟಿ, ಬೊಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಜೀರಿಗೆ ಪಾಡ್ದ್ ಕಡೆದ್ ರಸ ಗೆತ್ತ್, ಅಯಿಕ್ಕ್ ತೊಡ್ಡೆದ ನೈ ಪಾಡ್ದ್ ಬೆರೆಪುವೆರ್. ಅಯಿಟಿತ್ತಿ ನಂಜಿನ್ ಗೆಪ್ಪೆರೆ ಬೊಲ್ಲು ಕಲ್ಲ್ ಅತಂಡ ಕರ್ಬದ ತುಂಡು ಕಾಯಿತ್‌ದ್ ಪಾಡ್ದ್ ನೇಸರ್ ಮೂಡಿಯೆರೆ ದುಂಬೆ ಮಾತೆರೆಗ್ಲಾ ಬಜಿ ಬಂಜಿಗ್ ಪರ್ಯರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಪಾಲೆದ ಪೇರ್‌ದ ಕೈಪೆಗ್ ಓಲೆ ಬೆಲ್ಲದ ಚೀಪೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮರ್ದ್ ಪರ್ದಾಯಿನ್ನೇ ಮೆತ್ತೆದ ಅತ್ತಂಡ ತಾರಾಯಿದ ಗಂಜಿ ಮಲ್ತ್ ಉನ್ಯರೆ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಈ ಮರ್ದ್ ಪರ್‌ಂಡ ಒರ್ಸೊ ಇಡೀ ಸೀಕ್ ಬರ್ಪುಜಿ ಪಂಡ್‍ದ್ ಪೆರಿಯಕುಲೆನ ನಂಬುಗೆ. == ಆಟಿಡ್ ದಾನ ಬುಡ್ಪುನ ಕ್ರಮೊ == ಆಟಿಡ್ ಬಾಕಿ ದಿನೊರದುಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಇಸೇಸ ಇತ್ತಿನ ದಿನ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ. ಆನಿ [[ಕಾಂಡೆ]] ತೋಡು ಅತಂಡ ಸುಧೆಟ್ ಮೀದ್ [[ಬಾರೆ]]ದ ಕೊಡಿ ಇರೆಟ್ ನವದಾನ್ಯ, ಪಂಚ ಪುಷ್ಪಲಾಯಿನ ತೇರ್ ಪುರ್ಪ, ನಂಜಿ [[ಬಟ್ಟಲ್]], ಸಂಕಪುಷ್ಪ, [[ತಾಮರೆ|ತಾವರೆ]] ಪೂ, [[ಬೇಲಿ]] ದಾಸನ್, ತರೆಯಿನ ಪಣವು, [[ಬಚ್ಚಿರೆ]] [[ಬಜ್ಜೆಯಿ]] ದೀದ್, ಇರೆತ್ತ ಕೊಡಿಟ್ ನಿನೆ ಪೊತ್ತಾದ್ ದೀದ್ [[ನೀರ್|ನೀರ್‌]]ಡ್ ದಾನ ಬುಡ್ಪೆರ್. ಅವೆನ್ ಪಕ್ಕಿ ಪಾರಣೆಲ್ ತಿಂದ್ ಬಂಜಿ ದಿಂಜದ್ ಪೋವಡ್ ಪಂದ್ ಪೆರಿಯಕುಲೆನ ನಂಬುಗೆ. ಆನಿ ಪಾಲೆದ ಮರಟ್ಟ್ ಬೂಮಿದೇವಿ ತನ್ನುಡಲ್‌ಡ್ ಇತ್ತಿ ಸರ್ವ ಮರ್ದ್‌ದ ಸತ್ವೊನುಲಾ ಅಯಿಟ್ಟ್ ದಿಂಜದುಪ್ಪುವಲ್ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ತುಳುವ ಹಿರಿಯೆರೆನವು. == ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನ == ಪುಣಿದಾಂತಿ ಕಂಡತ್ತ್, ತಮೆರಿಜ್ಜಂದಿ ಪೊಣ್ಣತ್ತ್, ಮನಸ್‌ದಾಂತಿ ಒನಸತ್ತ್ ಪನ್ಪಿ ಗಾದೆದಂಚ ಮದಿಮೆ ಆಯಿ ಪೊಣ್ಣು ಜೀವೊಗು ತಮೆರಿ ಏತ್ ತಲ್ಮೆನ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ತೆರಿಯೊಡಾಂಡ ಆಟಿ ಬರೊಡು. ಆಟಿಡ್ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಒಂತೆ ಪುರ್ಸೊತುಪ್ಪುನೆಡ್ ಮದಿಮೆ ಆದ್ ಬತ್ತಿ ಪೊಣ್ಣನ್ [[ಅಪ್ಪೆ]] ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುನು ವಾಡಿಕೆ. [[ಮಾಮಿ]] ಇಲ್ಲದ ಬೆಪ್ಪು ಮಗಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಅಂಚನೆ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಲೆಗ್ ಪುರ್ಸೊತು ಇಪ್ಪುನಗ ಇಲ್ಲಡ್ ಮಗಲಿತ್ತ್ಂಡ ಕುಸಿ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಆಲೆನ ಬೇನೆ ಬೇಸರ್, ಕುಸಿ, ಕೊಂಡಾಟ ತೆರಿಯೊನೊಲಿ ಪನ್ಪಿ ಉದ್ದೇಸೊಡು ಅತ್ತಂದೆ ಆಟಿಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಬಂಜಿನಾಲ್ ಆಂಡ ಗರ್ಬೊಗು ಕುಲೆತ್ತ ಚಾಯೆ ಬೂರುಂಡು, ಅತ್ತಂದೆ ನಟ್ಟ ಅರೆಗಾಲೊಡು ಪೆದುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬುಗೆ ಉಂಡು. ಆ ಪೊರ್ತುಡು ಜೋಕುಲೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪೆದ್ಮೆದಿಗ್ ಬಙ ಆಪುಂಡು ಪಂದ್ ಪೊಸತಾದ್ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ ಪೊಣ್ಣನ್ ತಮೆರಿಗ್ ಲೆತೊ ಬರ್ಪುನ ಕೆರಮ್ಮೊ ತುಳುವೆರೆಡ ಉಂಡು. ಈ ಕ್ರಮೊಕ್ಕು ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನು ಪಂದೇ ಪನ್ಪೆರ್. == ಆಟಿಡ್ ನೇಜಿ ಕಂಡೊದ ದೃಷ್ಟಿ ದೆಪ್ಪುನ ಕಿರಮ == ಕಂಡಡುಪ್ಪುನ ನೇಜಿಗ್ ದೃಷ್ಟಿ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ, ಕಂಡೊದ ನಂಜಿ ಪೋವೊಡು ಪಂದ್ ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ [[ಕಾಯೆರ್‌]]ದ ಕನೆ ಅತಂಡ ಗೆಲ್ಲ್ ಕುತ್ವೆರ್. ಮೂಜಿ ಕಬರ್‌ದ [[ಕೋಲು]]ಗು ಕಾಪು ಪಂತಿ, [[ಬೈ]] ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಮಿತ್ತ್ [[ಬೆದ್‍ರ್|ಬೆದ್‌ರ್‌]]ದ ಅಂಡೆಡ್ [[ಕಳ್ಳಿ]] ನಡ್ಪೆರ್. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಕಳ್ಳಿ ಕಾಪು ಮಲ್ಪುನು ಪನ್ಪೆರ್. == ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ == [[File:Aati kalenja 01.jpg|thumb|ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ]] [[ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ|ಆಟಿ ಕಳೆಂಜೆ]] ತುಳುನಾಡ ಆಟಿದ ಇಸೇಸ ಆರಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಕಳೆಂಜೆ ಆಟಿದ ಮಾರಿನ್ ಗಿಡರೆರೆ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ನಲಿತ್ ಅರಿ ತಾರಾಯಿ ಕಾಣಿಗೆ ಪಡೆದ್ ಪೋಂಡ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೊಲಿ ಉರ್ಕರುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮವು. ಆಟಿಡ್ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಮದಿಮಾಲಾಂಡ ಅನಿಷ್ಠ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಟಿತ್ತ್‌ದ್, ಆಟಿಡ್ ಮದಿಮಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣಗ್, ಸೀಕ್‌ದ ಜೋಕುಲೆಗ್, ಗೊಡ್ಡು ಪೆತ್ತಗ್, ಫಲಕೊರಂದಿ ತಾರೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂತತಿ ಆವಂದಿ ಪೊಂಜೋವುಲೆಗ್ ಆಟಿ ಕಳೆಂಜಡ ತರೆಕ್ಕ್ ನೀರ್ ಮೈಪದ್ ಕಳೆಂಜಗ್ ದಾನೊ ಕೊರ್‌ಂಡ ಆ ಅನಿಷ್ಠ ಕಳೆಯುಂಡು, ಜೋಕುಲಾಪುಂಡು ಫಲ ದಿಂಜಿದ್ ಉರ್ಕರುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆಲ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಉಂಡು.<br> ತಿರಿ ಕಟ್ಟೊಂದು, ಅರದಲ ಪೂಜಿದ್, ಪನೊಲಿದ ತತ್ರ ಪತೊಂದು ಸಂಧಿ ಪನ್ಪಿ ಪೊಂಜೋವುನೊಟ್ಟುಗು ಬರ್ಪಿ ಕಳೆಂಜೆ ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲದ ಮಾರಿ ಗಿಡರುವೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆಡ್ದ್‌ಲ ಮೂಲು ನೆಗಪುನು ಮರಿಯಲಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಪುರ್ಸೊತುಡು ಉನೆರೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಇಪ್ಪುನಗ ಇತ್ತಿನಕ್ಲ್ ದಾನ ಮಲ್ತೆರ್‌ಂಡ [[ಇಲ್ಲ್]] ಕರಿಯು ಪಂದ್ ತಿರಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಲೆಕ್ಕಾದೆ ಜೀವನ ದೀತಿ ಜನಾಂಗ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆನೇ ನಂಬಿ ಬೂಮಿಪುತ್ರೆರ್. ಮಾರಿ ಪೋವಡ್ ಪಂದ್ ಪಂಡಲ ಕಾರಣ ಅವ್ವತ್ತ್ ಆಯನ ಇಲ್ಲಗ್ ಇಪ್ಪುನ ತೊಂದರೆಲ್ ಪಂದ್ ತೆರಿಯೊಂದು ಅರಿ ಬಾರ್ ದಾನೊ ಮಲ್ತ್ ಪಾಪದಾಯಗ್‌ಲ ಆಟಿದ ಬಙ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿ ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು. == ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನಿ == ಈ ತಿಂಗೊಲುಡು ಇಲ್ಲ್, ಅಟ್ಟೊ ಅಟ್ಟ ಅಡಿತ್ದ್ ಕಜವು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನೆ ಕ್ರಮೊ. ಆಟಿ ಪಿದಯಿ ಪಾಡುನು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಇಸೇಸ ಆಚರಣೆ. ಅಟ್ಟೊಡಿತ್ತಿ ಅರಿತ ಮುಡಿ ಕಾಲಿ ಆದ್ ಅಟ್ಟೊ ಅಡಿಪುನ ತಿಂಗೊಲು ಆಟಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬಾಕಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ದಿಂಜಿದುಪ್ಪುನ ಅಟ್ಟ, ಕದಿಕೆಲ್ ಕಾಲಿ ಆದಿಪ್ಪುನೆಡ್, ಅಟ್ಟಡಿತ್ತಿ ಬಿತ್ತ್‌ದ ಮುಡಿಲಾ ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ಆದಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾದ್ ಮಾಯಿಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಜವು ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುಲಬ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿನ್ ಮಾತ ಅಡಿತ್ತ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಸೊಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆ ಪೊಂಜೋವುಲೆಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಜವು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊಕ್ಕು ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆ ಅಟ್ಟದಾಂತಿ ಇಲ್ಲ್, ಪುಗೆದಾಂತಿ ಅಟಿಲ್ ಆಯಿನೆರ್ದಾರ ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನ ಕಿರಮ ತೋಜೊಂದು ಇಜ್ಜಿ. == ಆಟಿಡ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನಿ == ಆಟಿಡ್ ಊರುಡು ಬಡಪತ್ತ್ ಪಂದ್ [[ಬರ್ಸೊ|ಬರ್ಸ]] ದೊಂಬುರ್ದಾವರ ದೈವೊಲೆಗ್ [[ಪೂ]] ನೀರ್ ದೀಯರಾವಂದೆ, ನೇಮ ಕೋಲ ಕೊರ್ರೆ ಆಪುಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿ ಕಳೆಂಜೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಗ್ ಜಪ್ಪುನಗ ಸಾರತ್ತೊಂಜೆಡ್ [[ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ]] ಅಪ್ಪೆ [[ಗುಳಿಗ]] ದೈವೊನ್ ಬುಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಕಮ್ಮಿ ಸಾರ ದೈವೊಲು ಮಲೆ ಏರುವೆರ್ ಪಂದ್ ಸಾನ ಮಾಡೊಲೆಗ್ ಬಾಕಿಲ್ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮಲಾ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‌]]ಡ್ ಉಂಡು. ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಗುಳಿಗಗ್, ಕರಿದ್ ಪೋಯಿನಕ್ಲೆಗ್ [[ಅಗೆಲ್]] ತಮ್ಮನ ಬಲಸುವೆರ್. ತೀರ್ ಪೋಯಿನಕ್ಲೆನ್ ೧೬ ಗ್ ಸೇರಾವುನ(೧೬ ಅಗೆಲ್) ಪರಿಪಾಡ್‌ಲ ಆಟಿಡ್ ಉಂಡು. ಆಟಿಡ್ ಕುಲೆಕ್ಕ್‌ಲೆಗ್ ಮದ್ಮೆ ಮಲ್ಪುನ ಇಸೇಸ ಆಚರಣೆ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಮದಿಮೆ ಆವಂದೆ ಕರಿದ್ ಪೋಯಿನ ಆಣ್ ಪೊಣ್ಣು ಕುಲೆಕ್ಕ್ ಸಂಬಂದ ತೂದು ಮದಿಮೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಗೆಲ್ ತಮ್ಮನ ಬಲಸುವೆರ್. == ಆಟಿದ ಗೊಬ್ಬು == {{Main|ಚೆನ್ನೆಮಣೆ}} [[File:Chennemane.jpg|thumb|ಚೆನ್ನೆಮಣೆ]] ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್ ಆಟಿದ ಸಮಯೊಡ್ ಪೊರ್ತು ಕಳೆಯೆರೆ ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬುಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್ಟ್ [[ಕಂಡನಿ]] [[ಬೊಡೆದಿ]], ತಗೆ [[ತಂಗಡಿ]], ಅಮರು ಜೋಕುಲು ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಉಂಡು. ಅಯಿಕ್ಕ್ ಇಂಬು ಕೊರ್ಪುನ ಕೆಲವು ಕತೆಕ್ಕ್‌ಲಾ ಉಂಡು. ಆಟಿದ ಬೇಸರ್ಪು ಕರಿಪೆರೆ ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬೆರೆ ಕುಲ್ಲಿನ ಕತೆ ದುಂಬರಿದ್ ಲಡಾಯಿಗ್ ತಿರ್ಗುಂಡು. ಕಡೆಕ್ಕ್ ಮಣೆಟ್ಟೇ ಹಾಕೊಂದು ಒರಿ ಸೈಪುನಾಡೆ ಮುಟ್ಟ ಎತ್ತುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ [[ಅಬ್ಬಯ ದಾರಯ|ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ]]ನ ಕತೆ ಉಂಡು. ಬಾಲೆಜೇವು ಮಾಣಿಗೊ ಪಾಡ್ದನಡ್, ಚೆನ್ನೆಗೊಬ್ಬುಡು ಸೋಲು ನಿಘಂಟ್ ಆನಗ ಬೊಡೆದಿನ್ ಪೇರ್ ಕನಯೆರೆ ಕಡಪುಡ್ದ್ ಮಣೆ ತಿರ್ಗದ್ ದೀನೆನ್ ಅಯಿನ್ನ್ ತೆರಿನ ಮಾನಿಗೊ ದತ್ತ ಕಾರ್‌ಡ್ ಚೆನ್ನೆಮಣೆ ದೊಂಕ್‌ದ್ ಬಲ್ಲಾಲ್ರೆ ಮೋಸೊಗು ಸಡಿಪುವಲ್. ಅಯಿನ್ನ್ ತಡೆವಂದಿ ಬಲ್ಲಾಲ್ರ್ “[[ಚೆನ್ನೆಮಣೆ|ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆ]] ದೊಂಕಿನ ಪೊಣ್ಣು ಈ ಎನ್ನ ಬೂಡು ಒರಿಪವನಾ?” ಪಂದ್ ಹಾಕುವೆರ್. ಆ ಕಾಲೊಡು ಚೆನ್ನೆ ಮಣೆಕ್ಕ್ ಆತ್ ಮರ್ಯಾದಿ ಕೊರೊಂದಿತ್ತೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಉಂದು ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಬೂಡುದ ಘನತೆ ಗೌರವೊಗ್ ಸಮಾನವಾಯಿನ ಘನತೆ ಚೆನ್ನೆಮಣೆಕ್ಕ್ ಅಂಚನೆ ಮಾನಾದಿಗೆ ಚೆನ್ನೆ ಗೊಬ್ಬುಗು ಇತ್ತ್ಂಡ್. == ಆಟಿದ ಗಾದೆಲು == # ಅಟಿಡ್ ತೆಡಿಲ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಟ್ಟ ಪೊಲಿಪೋವು, ಸೋಣೊಡು ತೆಡಿಲ್‍ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು. # ಆಟಿಡ್‍ ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಆಟ್ಟ ಪೊಲಿಪೋವು, ಸೋಣೊಡು ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು. # ಆಟಿದ [[ಪೆಲಕಾಯಿ]] ನಂಜಿ ಮಗಾ- ಅಮ್ಮೆ ಬರ್ಪೆನಾ ತೂಲ ಮಗಾ. # ಅಟಿಡ್‍ ಪೊಣ್ಣು ಪುಟ್ಟುನು ಎಚ್ಚಗೆ. # ಆಟಿದ ದೊಂಬು ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು. # ಆಟಿಡ್ ಆನೆದ ಅಡಿಟ್ಟ್ ಬೂರುಂಡಲಾ ಕೆಯಿಕ್ಕ್ ಕೇಡ್ ಇಜ್ಜಿಗೆ. == ಆಟಿದ ತೆನಸುಲು == ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡ್ ಬೇಲೆ ಇಜ್ಜಂದಿನೆಡ್ ಬೆಂದ್ ತಿಂದ್ ಜೀರ್ಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಜೀವೊಲೆಗ್ ಅಜೀರ್ಣ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪಂದ್ ಅರಿ, ರಾಗಿ, ಗೋಧಿತ ತೆನಸ್ ಒಂತೆ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್ ಬೇಗ ಜೀರ್ಣ ಆಪುನ ತೆನಸ್‌ಲೆನ್ ಅಟ್ಟಿಲ್ ಮಲ್ತ್ ತಿನ್ಪೆರ್. ಅವು ಪಂಡ ನರೆ, [[ಕೇನೆ]], [[ಕಣಿಲೆ]], [[ಚೇವು]], [[ನೀರ್ ಕುಕ್ಕು]], [[ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗೂಂಜಿ]], [[ಪೆಲತರಿ]], [[ಕೆರೆಂಗ್]], [[ತಜಂಕ್ ತಪ್ಪು|ತಜಂಕ್]], [[ನುರ್ಗೆ ತೊಪ್ಪು]], [[ಈಯೆರ್‌ದ ಕಾಯಿ]], [[ಲಾಂಬು]], [[ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್|ಉಪ್ಪಡ್‌ಪಚ್ಚಿಲ್]], [[ಕೇನೆದ ಪುಂಡಿ]], ಮರಚೇವು ಪಂದ್ ಕನತ್‌ದ್ ಕಜಿಪು, ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನು, ಉದುರಿ ಬೂರುದ ಕಂಡೆ, [[ಅರ್ತಿದ ಕೆತ್ತೆ]], [[ಬೇಂಗದ ಕೆತ್ತೆ]], [[ಇರ್ಪೆದ ಕೆತ್ತೆ]], [[ತಾರಾಯಿ]]ದ, [[ಕೊತ್ತಂಬರಿ]], [[ಮೆತ್ತೆ]], [[ದಾಸಿಮಿ]]ದ [[ಗಂಜಿ]] ಮಲ್ತ್ ತಿನ್ಪುನು ತುಳುವೆರೆಗ್ ಈ ತಿಂಗೊಲುಡು ಅನಿವಾರ್ಯ ಬುಕ್ಕೊ ಅಬ್ಯಾಸಲಾ ಆದ್ ಪೋಪುಂಡು.<br> ಆಟಿ ಅರಂಟ್ ತಿನ್ಪಿ ತಿಂಗೊಳು ಪನ್ಪಿನಂಚ ಬಾಕಿದ ೧೧ ತಿಂಗೊಲು ಬುಡು ಕೈಟ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿ ತೆನಸ್ ಕಮ್ಮಿ ಮಲ್ತ್ ಪೊಂಜೋವುಲು ಕಾಡ್ ಬಲ್ಲೆ, ತೋಡು ಕಂಡ ನಾಡೊಂದು ಪೋಪೆರ್. ಸಾರ ಬಗೆತ ಸೀಕ್‌ಗೆ, ಸಾರತ್ತೊಂಜಿ ಬಗೆತ ಮರ್ದ್ಗೆ ಪನ್ಪಿನಂಚ ಅರಿ ಕಮ್ಮಿ ಗಲಸುನ ತೆನಸ್ ಒನಸ್‌ಲ ಆದ್, ಮರ್ದ್ಲ ಆಪುನ ಸಪ್ಪು, ಕಂಡೆ, ಬೇರ್, ನಾರ್ ಕನತ್ [[ಪತ್ರೊಡೆ]], [[ತೇಟ್ಲ]], ಗಂಜಿ, [[ಕಷಾಯ|ಕಸಾಯ]], ಅಡ್ಯೆ, ಅಂಬೆಲಿ ಅಡ್‌ದ್ ಬಂಜಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆರೋಗ್ಯ ದಿಂಜಾವೊಂದು ಇತ್ತೆರ್. ತಿಮರೆ ಆಟಿಡ್ ಕೈಪೆ ಪಂದ್ ಅಡೊಂದಿಜ್ಜಾಂಡ್. == ಆಟಿ, ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುದ ಬಗೆಟ್ಟ್ ಬುಕ್ಕೊ ತುಳುನಾಡ್ ದ ಆಚರಣೆಲೆದ ಬಗೆಟ್ ಓದೊಡಾಯಿ ಬೂಕುಲು== # ತುಳುನಾಡಿನ ಆಚರಣೆಗಳು- ವಾರ್ಷಿಕ ಆವರ್ತನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಧ್ಯಯನ, ದಿವಾಕರ್ ಕೆ. (ದಿವ ಕೊಕ್ಕಡ, ೨೦೧೩) # [[ಬೊಳ್ಳಿ]] ಸಂಭ್ರಮೊ-ಸರಣಿ ಉಪನ್ಯಾಸೀ ಮಾಲೆದ ಎಗ್ಗೆಲು-೧-೨೫, ಧರ್ಮಸ್ಥಳ ಮಂಜುನಾಥೇಶ್ವರ ತುಳು ಪೀಠ ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ೨೦೨೧ # ಸೇರಿಗೆ, ಕೆ. ಜಿನ್ನಪ್ಪ ಗೌಡ (ಸಂ.), ಮದಿಪು ಪ್ರಕಾಶನ, ಮಂಗಳ ಗಂಗ್ರೋತ್ರಿ, ೨೦೦೦ # ಕರಾವಳಿ ಆಚರಣೆಗಳು, ವಾಮನ ನಂದಾವರ(ಸಂ) ಭಾಗ-೧ & ೨, ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೪ == ಪಿದಾಯಿ ಕೊಂಡಿ == *http://ravirajkateel.blogspot.in/2014/07/blog-post.html == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] 61gkfwnoo9e7lt6reuhjocnc8pcgig4 0 4102 373113 354552 2026-10-14T12:52:44Z Vishwanatha Badikana 38 373113 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian state or territory | name = ಕೇರಳ | official_name = ಕೇರಳಂ | type = ರಾಜ್ಯ | image_seal = Government of Kerala Logo.svg{{!}}class=skin-invert | image_skyline = <!-- Do not add additional pictures here without discussion, per consensus [[Talk:Kerala/Archive_6#Infobox montage]]--> Boathouse (7063399547).jpg | image_caption = A [[houseboat]] in the [[Kerala backwaters]] | nickname = "[[God's Own Country#Kerala|God's Own Country]]" | image_map = IN-KL.svg | coordinates = {{coord|10.0|N|76.3|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | region = South India | before_was = [[Travancore–Cochin]]<br>[[Malabar district]]<br>[[South Canara]] | formation_date4 = 1 November 1956 | capital = Thiruvananthapuram | districts = [[List of districts of Kerala|14]] | governor = [[Rajendra Arlekar]] | chief_minister = [[V. D. Satheesan]] | party = [[Indian National Congress|INC]] | judiciary = [[Kerala High Court]] | chief_secretary = Bishwanath Sinha I.A.S. | legislature_type = Unicameral | assembly = [[Kerala Legislative Assembly]] | assembly_seats = 140 seats | rajya_sabha_seats = 9 seats | lok_sabha_seats = 20 seats | area_total_km2 = 38863 | area_footnotes = <ref>{{Cite web |title=About Kerala |url=https://kerala.gov.in/subdetail/NTM1ODMxNzQuNDg=/MjA0ODc2ODQuMzY= |access-date=10 March 2025 |language=en-US }}</ref> | area_rank = 21st | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Kerala Physiography {{!}} Geographical location {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/geography |access-date=24 March 2023 |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324220056/https://kerala.me/geography |url-status=live }}</ref> | elevation_m = 900 | elevation_max_m = 2,695 | elevation_max_point = [[Anamudi]]<ref>{{Cite web |title=Anamudi – Peakbagger.com |url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |access-date=24 March 2023 |website=www.peakbagger.com |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210042/https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |url-status=live }}</ref> | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[Kuttanad]]<ref>{{Cite web |title=Kuttanadan.com : Explore the Rice Bowl of Kerala |url=https://kuttanadan.com/ |access-date=24 March 2023 |website=Kuttanadan Website |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210043/https://kuttanadan.com/ |url-status=live }}</ref> | population_footnotes = <ref>{{cite book | url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | title=Population Projections for India and States, 2011–2036 | date=July 2020 | access-date=25 March 2023 | archive-date=13 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230313055356/https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | url-status=live }}</ref> | population_total = 36,111,000 | population_as_of = 2025 | population_rank = 13th | population_urban = 79.42% | population_rural = 20.58% | population_density = 890 | population_demonym = [[Keralite]],<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/25/india-state-kerala-to-be-renamed-keralam-malayalam-language|title=Indian state of Kerala to be renamed Keralam to reflect local pronunciation|first=Penelope|last=MacRae|work=The Guardian |date=25 February 2026}}</ref> [[Malayalis|Malayali]] | official_langs = [[Malayalam]]<ref name="OfficialLang">{{cite web |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/kerala/2026/Act3of2026KL.pdf |title=The Malayalam Language Act, 2025 |publisher=prsindia.org |date=5 March 2026 |access-date=22 April 2026 }}</ref> | GDP_footnotes = <ref name="MOSPI">{{cite web|url=http://mospi.nic.in/sites/default/files/press_releases_statements/State_wise_SDP_15_03_2021.xls|title=MOSPI State Domestic Product, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India|date=15 March 2021|accessdate=28 March 2021}}</ref> | GDP_total = {{Increase}} $167.90 billion (nominal)<br/>{{Increase}} $707.26 billion (PPP) | GDP_year = 2025-26 | GDP_rank = 11th | GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|317723|lk=r}} (nominal)<br/>{{Increase}} $19,586 (PPP) | GDP_per_capita_rank = 11th | HDI = {{Increase}} 0.804 {{colour|#090|Very High}}<ref name="UNDP">{{cite report|title=Subnational HDI|url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/?levels=1+4&interpolation=0&extrapolation=0|access-date=1 April 2026|work=Global Data Lab, [[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 2nd | literacy = 95.3%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 4th | sex_ratio = 1084[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]<ref name="pc-census2011" /> | sexratio_year = 2025 | sexratio_rank = 17th | iso_code = IN-KL | registration_plate = KL | website = kerala.gov.in | foundation_day = 1 November | mammal = [[Indian elephant]]<ref name="ENVIS">{{Cite web |date=1 December 2017 |title=State Symbols of India |url=http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415100206/http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-date=15 April 2021 |access-date=3 June 2022 |publisher=ENVIS Centre on Wildlife & Protected Areas}}</ref> | bird = [[Great hornbill]]<ref name="ENVIS" /> | fish = [[Green chromide]] | butterfly = [[Papilio buddha]]<ref>{{Cite news |last=Jacob |first=Aneesh |title='Budha Mayoori' to be named Kerala's state butterfly |language=en |work=Mathrubhumi |url=https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |url-status=dead |access-date=30 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330094056/https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |archive-date=30 March 2019}}</ref> | flower = [[Cassia fistula|Golden shower tree]]<ref name="ENVIS" /> | tree = [[Coconut]] Tree<ref name="ENVIS" /> | fruit = [[Jackfruit]]<ref>{{Cite news |date=17 March 2018 |title=Jackfruit to be Kerala's state fruit; declaration on March 21 |work=[[The Indian Express]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |url=https://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |access-date=22 March 2018 |archive-date=22 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322144926/http://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |url-status=live }}</ref> | image_highway = SH IN-KL.png | sh_numbers = [[List of state highways in Kerala|SH KL1 – SH KL79]] }} [[File:India Kerala locator map.svg|thumb|ಭಾರತ ದೇಶದ ನಕ್ಷೆಡ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊ ಉಪ್ಪುನ ಜಾಗದ ಪಟ]] '''ಕೇರಳ''' ಪನ್ಪುನವು [[ಭಾರತ|ಬಾರತೊ]] ದೇಸೊದ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಲುವೆರ್]] ಇಂದೆನ್ ಕೇರ್ಲೊ ಪನ್ಪೆರ್. == ಕೇರಳ == *'''ಕೇರಳ''' ಪನ್ಪುನ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಲಬಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ನೈರುತ್ಯೊ]] ಬಾರತೊದ [[ಕಡಲ್‍|ಕಡಲ]] ಕರೆತ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ ಕೇರಳ. ಈ ರಾಜ್ಯೊತ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಮೂಡಾಯಿ]]ಡ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಈಸಾನ್ಯೊ]]ಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಂಡು. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಪಡ್ಡೋಯಿ]]ಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‌ಡ್ ಸುತ್ತೊಂದುಂಡು. '''ಬಾಸೆಲೆನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದೇಸೊಂ'''ದು ಲೆಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿನ ಬಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಾದುಂಡು. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಡ ಮಲ್ಯಾಲಿ ಬಾಸೆಡ್ ಮುಲ್ಪದಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್. ಬಾರತೊಡು ವಿಸ್ತೀರ್ನೊಡು ೨೧ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂಡ್‍ನ ಕೇರ್ಲೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೧೨ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. *[[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ|ಮಲ್ಯಾಲಿ]] ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಮುಲ್ಪದ ಜನೊಕುಲು ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಮಲಬಾರ್, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಕಾಸರ್ಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ತಾಲೂಕು ಇಂಚಿತಿ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ್ ಸೇರೊಂದು 1956ಡ್ ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊ ರಚನೆಯಾಂಡ್. *'''ಕೇರಳ''' ರಾಜ್ಯ ನಮನ [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍ಗ್]] ತಾಗೊಂದುಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯ. ಈ ರಾಜ್ಯೋತಾ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊ]],[[ದಿಕ್ಕುಲು|ತೆಂಕಾಯಿ]]ಗ್ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] ಉಂಡು [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ]] ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯೊವಾಯಿನ ಬಾಸೆ.ಮುನಾರ್ ಪಾನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಕೇರಳದ ಆತಿ ಪ್ರಕ್ರತಿ ರಮಣೀಯವಾಯಿನ ಸ್ತಳ.ಮುಲ್ಪದ ಚಾಃ ತ ಗಿಡದ ಕ್ರಿ‍‌ಷಿ,ಗುಡ್ಡ,ಗುಡ್ಡದ ಪ್ರಾಣಿಲು ಬುಕ್ಕ ಅಲ್ಪದ ಚಳೀತ ವಾತಾವಾರಣ ,ಧಿಕ್ಕ್-ಧಿಕ್ಕ್ ಡ್ ಇಥಿನ ಪ್ರಯಣೀಲೆಣು ಬರ್ಪಿನ ಲಕ್ಕಾ ಅಕ್ರ‌ಷಿಸುಂಡೂ.ಅತಿ ತಾರೆದ ಕ್ರಿ‌ಷಿ ಉಲ್ಪದನೆ ಮಲ್ಪನ ರಾಜ್ಯ ಕೇರ್ಲೊ.'ಕಥಕಳಿ' ಮುಲ್ಪಾದ ಪ್ರಸೀದ್ದವಯಿನಂಚಿನ ಕಲೆ.ಒಣಂ ಪನ್ಪಿನ ಪರ್ಬ ಮುಲ್ಫಾದ ಮುಖ್ಯವಾಯಿಣಾ ಪರ್ಬ. ೧೦ ದಿನ ನೆಜಿನಡ್ಡತ್ದ್ ದುಮ್ಬು ಕಲಡ್ ಅಲೊದಿತಿನಂಚಿನ ಮಹಃಬಲಿ ರಾಜನ್ ಸ್ವಗತ ಮುಲ್ಪೆರೆ ಪೂತ ರನ್ಗೊಲಿ ಛವಾಡ್ಡ್ ಪರ್ಧ್ ,ಒಣಂ ಸಧ್ಯ ಮಲ್ಥ್ ಕುಟೂಂಬದ ಒಟ್ಟೂ ತಿಂದ್,ಇಲ್ಲದ ಪೊನುಲು ಕಸವ್ ದ ಸಿರೆಡ್ ತಿರುವಥಿರಕಲಿ ನ್ರತ್ಯ ಮಲ್ಪಿನ ಸಂಸ್ಕ್ರಿತಿ ಕೇರಳಡ್ ಊಂಡೂ. ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ಧರ್ಮ ದಕುಲು ಒಣಂ ಒಟೂಗು ಆಚರ್ರಿಸುವೆರ್.ಕೇರ್ಲೊನ್ ದೆವೆರೆನ ಸ್ವಂತ ನಡ್ ಪನ್ಧ್ ಲೆಪುವೆರ್. ಮಲಬರ್ ಬಿರ್ಯನಿ ,ಪಾಳ್ಂಪುರಿ,ಪುಟ್ಟೂ ಬುಕ ಕಡಲೆ ಮುಲ್ಪದ ತಿನಸ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Refflist}} [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] 708dbwjocjydb62ydx4o4ix1k1d4o7u 373114 373113 2026-10-14T13:20:45Z Vishwanatha Badikana 38 373114 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian state or territory | name = ಕೇರಳ | official_name = ಕೇರಳಂ | type = ರಾಜ್ಯ | image_seal = Government of Kerala Logo.svg{{!}}class=skin-invert | image_skyline = <!-- Do not add additional pictures here without discussion, per consensus [[Talk:Kerala/Archive_6#Infobox montage]]--> Boathouse (7063399547).jpg | image_caption = A [[houseboat]] in the [[Kerala backwaters]] | nickname = "[[God's Own Country#Kerala|God's Own Country]]" | image_map = IN-KL.svg | coordinates = {{coord|10.0|N|76.3|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | region = South India | before_was = [[Travancore–Cochin]]<br>[[Malabar district]]<br>[[South Canara]] | formation_date4 = 1 November 1956 | capital = Thiruvananthapuram | districts = [[List of districts of Kerala|14]] | governor = [[Rajendra Arlekar]] | chief_minister = [[V. D. Satheesan]] | party = [[Indian National Congress|INC]] | judiciary = [[Kerala High Court]] | chief_secretary = Bishwanath Sinha I.A.S. | legislature_type = Unicameral | assembly = [[Kerala Legislative Assembly]] | assembly_seats = 140 seats | rajya_sabha_seats = 9 seats | lok_sabha_seats = 20 seats | area_total_km2 = 38863 | area_footnotes = <ref>{{Cite web |title=About Kerala |url=https://kerala.gov.in/subdetail/NTM1ODMxNzQuNDg=/MjA0ODc2ODQuMzY= |access-date=10 March 2025 |language=en-US }}</ref> | area_rank = 21st | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Kerala Physiography {{!}} Geographical location {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/geography |access-date=24 March 2023 |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324220056/https://kerala.me/geography |url-status=live }}</ref> | elevation_m = 900 | elevation_max_m = 2,695 | elevation_max_point = [[Anamudi]]<ref>{{Cite web |title=Anamudi – Peakbagger.com |url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |access-date=24 March 2023 |website=www.peakbagger.com |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210042/https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |url-status=live }}</ref> | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[Kuttanad]]<ref>{{Cite web |title=Kuttanadan.com : Explore the Rice Bowl of Kerala |url=https://kuttanadan.com/ |access-date=24 March 2023 |website=Kuttanadan Website |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210043/https://kuttanadan.com/ |url-status=live }}</ref> | population_footnotes = <ref>{{cite book | url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | title=Population Projections for India and States, 2011–2036 | date=July 2020 | access-date=25 March 2023 | archive-date=13 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230313055356/https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | url-status=live }}</ref> | population_total = 36,111,000 | population_as_of = 2025 | population_rank = 13th | population_urban = 79.42% | population_rural = 20.58% | population_density = 890 | population_demonym = [[Keralite]],<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/25/india-state-kerala-to-be-renamed-keralam-malayalam-language|title=Indian state of Kerala to be renamed Keralam to reflect local pronunciation|first=Penelope|last=MacRae|work=The Guardian |date=25 February 2026}}</ref> [[Malayalis|Malayali]] | official_langs = [[Malayalam]]<ref name="OfficialLang">{{cite web |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/kerala/2026/Act3of2026KL.pdf |title=The Malayalam Language Act, 2025 |publisher=prsindia.org |date=5 March 2026 |access-date=22 April 2026 }}</ref> | GDP_footnotes = <ref name="MOSPI">{{cite web|url=http://mospi.nic.in/sites/default/files/press_releases_statements/State_wise_SDP_15_03_2021.xls|title=MOSPI State Domestic Product, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India|date=15 March 2021|accessdate=28 March 2021}}</ref> | GDP_total = {{Increase}} $167.90 billion (nominal)<br/>{{Increase}} $707.26 billion (PPP) | GDP_year = 2025-26 | GDP_rank = 11th | GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|317723|lk=r}} (nominal)<br/>{{Increase}} $19,586 (PPP) | GDP_per_capita_rank = 11th | HDI = {{Increase}} 0.804 {{colour|#090|Very High}}<ref name="UNDP">{{cite report|title=Subnational HDI|url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/?levels=1+4&interpolation=0&extrapolation=0|access-date=1 April 2026|work=Global Data Lab, [[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 2nd | literacy = 95.3%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 4th | sex_ratio = 1084[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]<ref name="pc-census2011" /> | sexratio_year = 2025 | sexratio_rank = 17th | iso_code = IN-KL | registration_plate = KL | website = kerala.gov.in | foundation_day = 1 November | mammal = [[Indian elephant]]<ref name="ENVIS">{{Cite web |date=1 December 2017 |title=State Symbols of India |url=http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415100206/http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-date=15 April 2021 |access-date=3 June 2022 |publisher=ENVIS Centre on Wildlife & Protected Areas}}</ref> | bird = [[Great hornbill]]<ref name="ENVIS" /> | fish = [[Green chromide]] | butterfly = [[Papilio buddha]]<ref>{{Cite news |last=Jacob |first=Aneesh |title='Budha Mayoori' to be named Kerala's state butterfly |language=en |work=Mathrubhumi |url=https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |url-status=dead |access-date=30 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330094056/https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |archive-date=30 March 2019}}</ref> | flower = [[Cassia fistula|Golden shower tree]]<ref name="ENVIS" /> | tree = [[Coconut]] Tree<ref name="ENVIS" /> | fruit = [[Jackfruit]]<ref>{{Cite news |date=17 March 2018 |title=Jackfruit to be Kerala's state fruit; declaration on March 21 |work=[[The Indian Express]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |url=https://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |access-date=22 March 2018 |archive-date=22 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322144926/http://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |url-status=live }}</ref> | image_highway = SH IN-KL.png | sh_numbers = [[List of state highways in Kerala|SH KL1 – SH KL79]] }} '''ಕೇರಳ''',{{efn|[[ಭಾರತೀಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್]]: [[ಸಹಾಯ:ಐಪಿಎ/ಇಂಗ್ಲಿಷ್|/ˈkɛrələ/]] {{ಆಡಿಯೋ|ಕೇರಳ (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆ).ogg|&nbsp;}}, {{respell|KERR|ə|lə}}}} '''ಕೇರಳಂ''',{{efn|{{IPA|ml|ˈkeːɾɐɭɐm|lang|Ml-Keralam.ogg}} ''[[ISO 15919|ಕೆರಳಂ]]''}} ಭಾರತೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಡ್ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತುಳುವೆರ್|ತುಲುವೆರ್]] ಇಂದೆನ್ ಕೇರ್ಲೊ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪುನರ್ ಸಂಗಟನೆ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಉಂದು ನವೆಂಬರ್ 1, 1956ಡ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್. [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾತೆರುನ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊ. {{cvt|38863|km2|sqmi|0}}ನ್ ಪದರ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಪಡ್ಡಾಯ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿ ಆದುಂಡು. ಉಂದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]]ದ ನಡುಟುಂಡು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]ಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ತಮಿಳು]] ತಮಿಳು ಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಮೂಡಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪೊ]] ಉಂಡು. [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರೊ 33 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ 13ನೇ ಜಾಗೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಇಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ. ಆಂಡ [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶ. ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ ಜಾಸ್ತಿ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ ಆದುಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರ, [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಸ್]] ರಾಜ್ಯೊದ ಆಡಳಿತ ಬಾಸೆ ಆದ್ಂಡು. == ಕೇರಳಂ == '''ಕೇರಳಂ''' ಪನ್ಪುನ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಲಬಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ನೈರುತ್ಯೊ]] ಬಾರತೊದ [[ಕಡಲ್‍|ಕಡಲ]] ಕರೆತ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ ಕೇರಳ. ಈ ರಾಜ್ಯೊತ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಮೂಡಾಯಿ]]ಡ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಈಸಾನ್ಯೊ]]ಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಂಡು. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಪಡ್ಡೋಯಿ]]ಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‌ಡ್ ಸುತ್ತೊಂದುಂಡು. '''ಬಾಸೆಲೆನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದೇಸೊಂ'''ದು ಲೆಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿನ ಬಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಾದುಂಡು. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಡ ಮಲ್ಯಾಲಿ ಬಾಸೆಡ್ ಮುಲ್ಪದಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್. ಬಾರತೊಡು ವಿಸ್ತೀರ್ನೊಡು ೨೧ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂಡ್‍ನ ಕೇರ್ಲೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೧೨ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. === ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ ರಚನೆ === [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ|ಮಲ್ಯಾಲಿ]] ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಮುಲ್ಪದ ಜನೊಕುಲು ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಮಲಬಾರ್, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಕಾಸರ್ಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ತಾಲೂಕು ಇಂಚಿತಿ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ್ ಸೇರೊಂದು 1956ಡ್ ಬಾಸೆದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊ ರಚನೆಯಾಂಡ್. '''ಕೇರಳಂ''' ರಾಜ್ಯೊದ ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ [[ತುಳುನಾಡ್]] ಉಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೋದ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊ]],[[ದಿಕ್ಕುಲು|ತೆಂಕಾಯಿ]]ಗ್ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] ಉಂಡು. [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ]] ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯೊವಾಯಿನ ಬಾಸೆ. ಮುನಾರ್ ಪಾನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಕೇರಳದ ಆತಿ ಪ್ರಕ್ರತಿ ರಮಣೀಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ಪದ ಚಾಯದ ದೈತ ಕ್ರಿ‍‌ಷಿ,ಗುಡ್ಡೆ, ಗುಡ್ಡೆದ ಮುರ್ಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪದ ಚಳಿತ ವಾತಾವಾರಣೊ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದುಮಡು. ದಿಂಜ ತಾರೆದ ಕ್ರಿ‌ಸಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪನ ರಾಜ್ಯ ಕೇರ್ಲೊ. 'ಕಥಕಳಿ' ಮುಲ್ಪದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲೆ. ಒಣಂ ಪನ್ಪುನ ಪರ್ಬೊ ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಪರ್ಬೊ. 10 ದಿನ ನೆಜಿ ಕಲಡ್ ಮಹಾಬಲಿ ರಾಜನ್ ಎದ್ಕೋನಿಯರ ಪೂತ ರಂಗೋಲಿನ್ ಚಾವಡಿಡ್ ಪಾಡ್ದ್, ಒಣಂ ಪರ್ಬೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿಂದ್‌ದ್,ಇಲ್ಲದ ಪೊನುಲು ಕಸವ್‍ದ ಸಿರೆಡ್ ತಿರುವಥಿರಕಲಿ ನ್ರತ್ಯ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಕೇರಳಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ದರ್ಮೊದಗ್ಲ್ ಒಣಂ ಪರ್ಬೊನು ಒಟೂಗು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರ್ಲೊನ್ ದೇವೆರೆನ ಸ್ವಂತ ನಾಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲಬಾರ್ ಬಿರ್ಯಾನಿ, ಪಾಳ್ಂಪುರಿ, ಪುಟ್ಟೂ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡಲೆ ಮುಲ್ಪದ ತೆನಸ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Refflist}} [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] 3gwkca9mhh68v5us3t8qli0mgf7i7rd 373115 373114 2026-10-14T13:22:30Z Vishwanatha Badikana 38 373115 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian state or territory | name = ಕೇರಳ | official_name = ಕೇರಳಂ | type = ರಾಜ್ಯ | image_seal = Government of Kerala Logo.svg{{!}}class=skin-invert | image_skyline = <!-- Do not add additional pictures here without discussion, per consensus [[Talk:Kerala/Archive_6#Infobox montage]]--> Boathouse (7063399547).jpg | image_caption = A [[houseboat]] in the [[Kerala backwaters]] | nickname = "[[God's Own Country#Kerala|God's Own Country]]" | image_map = IN-KL.svg | coordinates = {{coord|10.0|N|76.3|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | region = South India | before_was = [[Travancore–Cochin]]<br>[[Malabar district]]<br>[[South Canara]] | formation_date4 = 1 November 1956 | capital = Thiruvananthapuram | districts = [[List of districts of Kerala|14]] | governor = [[Rajendra Arlekar]] | chief_minister = [[V. D. Satheesan]] | party = [[Indian National Congress|INC]] | judiciary = [[Kerala High Court]] | chief_secretary = Bishwanath Sinha I.A.S. | legislature_type = Unicameral | assembly = [[Kerala Legislative Assembly]] | assembly_seats = 140 seats | rajya_sabha_seats = 9 seats | lok_sabha_seats = 20 seats | area_total_km2 = 38863 | area_footnotes = <ref>{{Cite web |title=About Kerala |url=https://kerala.gov.in/subdetail/NTM1ODMxNzQuNDg=/MjA0ODc2ODQuMzY= |access-date=10 March 2025 |language=en-US }}</ref> | area_rank = 21st | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Kerala Physiography {{!}} Geographical location {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/geography |access-date=24 March 2023 |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324220056/https://kerala.me/geography |url-status=live }}</ref> | elevation_m = 900 | elevation_max_m = 2,695 | elevation_max_point = [[Anamudi]]<ref>{{Cite web |title=Anamudi – Peakbagger.com |url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |access-date=24 March 2023 |website=www.peakbagger.com |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210042/https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |url-status=live }}</ref> | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[Kuttanad]]<ref>{{Cite web |title=Kuttanadan.com : Explore the Rice Bowl of Kerala |url=https://kuttanadan.com/ |access-date=24 March 2023 |website=Kuttanadan Website |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210043/https://kuttanadan.com/ |url-status=live }}</ref> | population_footnotes = <ref>{{cite book | url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | title=Population Projections for India and States, 2011–2036 | date=July 2020 | access-date=25 March 2023 | archive-date=13 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230313055356/https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | url-status=live }}</ref> | population_total = 36,111,000 | population_as_of = 2025 | population_rank = 13th | population_urban = 79.42% | population_rural = 20.58% | population_density = 890 | population_demonym = [[Keralite]],<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/25/india-state-kerala-to-be-renamed-keralam-malayalam-language|title=Indian state of Kerala to be renamed Keralam to reflect local pronunciation|first=Penelope|last=MacRae|work=The Guardian |date=25 February 2026}}</ref> [[Malayalis|Malayali]] | official_langs = [[Malayalam]]<ref name="OfficialLang">{{cite web |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/kerala/2026/Act3of2026KL.pdf |title=The Malayalam Language Act, 2025 |publisher=prsindia.org |date=5 March 2026 |access-date=22 April 2026 }}</ref> | GDP_footnotes = <ref name="MOSPI">{{cite web|url=http://mospi.nic.in/sites/default/files/press_releases_statements/State_wise_SDP_15_03_2021.xls|title=MOSPI State Domestic Product, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India|date=15 March 2021|accessdate=28 March 2021}}</ref> | GDP_total = {{Increase}} $167.90 billion (nominal)<br/>{{Increase}} $707.26 billion (PPP) | GDP_year = 2025-26 | GDP_rank = 11th | GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|317723|lk=r}} (nominal)<br/>{{Increase}} $19,586 (PPP) | GDP_per_capita_rank = 11th | HDI = {{Increase}} 0.804 {{colour|#090|Very High}}<ref name="UNDP">{{cite report|title=Subnational HDI|url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/?levels=1+4&interpolation=0&extrapolation=0|access-date=1 April 2026|work=Global Data Lab, [[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 2nd | literacy = 95.3%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 4th | sex_ratio = 1084[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]<ref name="pc-census2011" /> | sexratio_year = 2025 | sexratio_rank = 17th | iso_code = IN-KL | registration_plate = KL | website = kerala.gov.in | foundation_day = 1 November | mammal = [[Indian elephant]]<ref name="ENVIS">{{Cite web |date=1 December 2017 |title=State Symbols of India |url=http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415100206/http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-date=15 April 2021 |access-date=3 June 2022 |publisher=ENVIS Centre on Wildlife & Protected Areas}}</ref> | bird = [[Great hornbill]]<ref name="ENVIS" /> | fish = [[Green chromide]] | butterfly = [[Papilio buddha]]<ref>{{Cite news |last=Jacob |first=Aneesh |title='Budha Mayoori' to be named Kerala's state butterfly |language=en |work=Mathrubhumi |url=https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |url-status=dead |access-date=30 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330094056/https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |archive-date=30 March 2019}}</ref> | flower = [[Cassia fistula|Golden shower tree]]<ref name="ENVIS" /> | tree = [[Coconut]] Tree<ref name="ENVIS" /> | fruit = [[Jackfruit]]<ref>{{Cite news |date=17 March 2018 |title=Jackfruit to be Kerala's state fruit; declaration on March 21 |work=[[The Indian Express]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |url=https://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |access-date=22 March 2018 |archive-date=22 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322144926/http://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |url-status=live }}</ref> | image_highway = SH IN-KL.png | sh_numbers = [[List of state highways in Kerala|SH KL1 – SH KL79]] }} '''ಕೇರಳ''', '''ಕೇರಳಂ'''''[[ISO 15919|ಕೇರಳಂ]]''}} ಭಾರತೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿದ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತುಳುವೆರ್]] ಇಂದೆನ್ ಕೇರ್ಲೊ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪುನರ್ ಸಂಗಟನೆ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಉಂದು ನವೆಂಬರ್ 1, 1956ಡ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್. [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾತೆರುನ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊ. {{cvt|38863|km2|sqmi|0}}ನ್ ಪದರ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಪಡ್ಡಾಯ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿ ಆದುಂಡು. ಉಂದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]]ದ ನಡುಟುಂಡು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ತಮಿಳು]] ತಮಿಳು ಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಮೂಡಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪೊ]] ಉಂಡು. [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರೊ 33 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ 13ನೇ ಜಾಗೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಇಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ. ಆಂಡ [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶ. ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ ಜಾಸ್ತಿ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ ಆದುಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರ, [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಸ್]] ರಾಜ್ಯೊದ ಆಡಳಿತ ಬಾಸೆ ಆದ್ಂಡು. == ಕೇರಳಂ == '''ಕೇರಳಂ''' ಪನ್ಪುನ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಲಬಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ನೈರುತ್ಯೊ]] ಬಾರತೊದ [[ಕಡಲ್‍|ಕಡಲ]] ಕರೆತ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ ಕೇರಳ. ಈ ರಾಜ್ಯೊತ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಮೂಡಾಯಿ]]ಡ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಈಸಾನ್ಯೊ]]ಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಂಡು. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಪಡ್ಡೋಯಿ]]ಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‌ಡ್ ಸುತ್ತೊಂದುಂಡು. '''ಬಾಸೆಲೆನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದೇಸೊಂ'''ದು ಲೆಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿನ ಬಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಾದುಂಡು. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಡ ಮಲ್ಯಾಲಿ ಬಾಸೆಡ್ ಮುಲ್ಪದಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್. ಬಾರತೊಡು ವಿಸ್ತೀರ್ನೊಡು ೨೧ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂಡ್‍ನ ಕೇರ್ಲೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೧೨ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. === ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ ರಚನೆ === [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ|ಮಲ್ಯಾಲಿ]] ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಮುಲ್ಪದ ಜನೊಕುಲು ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಮಲಬಾರ್, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಕಾಸರ್ಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ತಾಲೂಕು ಇಂಚಿತಿ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ್ ಸೇರೊಂದು 1956ಡ್ ಬಾಸೆದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊ ರಚನೆಯಾಂಡ್. '''ಕೇರಳಂ''' ರಾಜ್ಯೊದ ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ [[ತುಳುನಾಡ್]] ಉಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೋದ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊ]],[[ದಿಕ್ಕುಲು|ತೆಂಕಾಯಿ]]ಗ್ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] ಉಂಡು. [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ]] ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯೊವಾಯಿನ ಬಾಸೆ. ಮುನಾರ್ ಪಾನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಕೇರಳದ ಆತಿ ಪ್ರಕ್ರತಿ ರಮಣೀಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ಪದ ಚಾಯದ ದೈತ ಕ್ರಿ‍‌ಷಿ,ಗುಡ್ಡೆ, ಗುಡ್ಡೆದ ಮುರ್ಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪದ ಚಳಿತ ವಾತಾವಾರಣೊ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದುಮಡು. ದಿಂಜ ತಾರೆದ ಕ್ರಿ‌ಸಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪನ ರಾಜ್ಯ ಕೇರ್ಲೊ. 'ಕಥಕಳಿ' ಮುಲ್ಪದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲೆ. ಒಣಂ ಪನ್ಪುನ ಪರ್ಬೊ ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಪರ್ಬೊ. 10 ದಿನ ನೆಜಿ ಕಲಡ್ ಮಹಾಬಲಿ ರಾಜನ್ ಎದ್ಕೋನಿಯರ ಪೂತ ರಂಗೋಲಿನ್ ಚಾವಡಿಡ್ ಪಾಡ್ದ್, ಒಣಂ ಪರ್ಬೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿಂದ್‌ದ್,ಇಲ್ಲದ ಪೊನುಲು ಕಸವ್‍ದ ಸಿರೆಡ್ ತಿರುವಥಿರಕಲಿ ನ್ರತ್ಯ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಕೇರಳಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ದರ್ಮೊದಗ್ಲ್ ಒಣಂ ಪರ್ಬೊನು ಒಟೂಗು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರ್ಲೊನ್ ದೇವೆರೆನ ಸ್ವಂತ ನಾಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲಬಾರ್ ಬಿರ್ಯಾನಿ, ಪಾಳ್ಂಪುರಿ, ಪುಟ್ಟೂ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡಲೆ ಮುಲ್ಪದ ತೆನಸ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Refflist}} [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] ddfbp3zah1nstc045bwjg55al5kqelr 373116 373115 2026-10-14T13:23:38Z Vishwanatha Badikana 38 373116 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian state or territory | name = ಕೇರಳ | official_name = ಕೇರಳಂ | type = ರಾಜ್ಯ | image_seal = Government of Kerala Logo.svg{{!}}class=skin-invert | image_skyline = <!-- Do not add additional pictures here without discussion, per consensus [[Talk:Kerala/Archive_6#Infobox montage]]--> Boathouse (7063399547).jpg | image_caption = A [[houseboat]] in the [[Kerala backwaters]] | nickname = "[[God's Own Country#Kerala|God's Own Country]]" | image_map = IN-KL.svg | coordinates = {{coord|10.0|N|76.3|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | region = South India | before_was = [[Travancore–Cochin]]<br>[[Malabar district]]<br>[[South Canara]] | formation_date4 = 1 November 1956 | capital = Thiruvananthapuram | districts = [[List of districts of Kerala|14]] | governor = [[Rajendra Arlekar]] | chief_minister = [[V. D. Satheesan]] | party = [[Indian National Congress|INC]] | judiciary = [[Kerala High Court]] | chief_secretary = Bishwanath Sinha I.A.S. | legislature_type = Unicameral | assembly = [[Kerala Legislative Assembly]] | assembly_seats = 140 seats | rajya_sabha_seats = 9 seats | lok_sabha_seats = 20 seats | area_total_km2 = 38863 | area_footnotes = <ref>{{Cite web |title=About Kerala |url=https://kerala.gov.in/subdetail/NTM1ODMxNzQuNDg=/MjA0ODc2ODQuMzY= |access-date=10 March 2025 |language=en-US }}</ref> | area_rank = 21st | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Kerala Physiography {{!}} Geographical location {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/geography |access-date=24 March 2023 |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324220056/https://kerala.me/geography |url-status=live }}</ref> | elevation_m = 900 | elevation_max_m = 2,695 | elevation_max_point = [[Anamudi]]<ref>{{Cite web |title=Anamudi – Peakbagger.com |url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |access-date=24 March 2023 |website=www.peakbagger.com |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210042/https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |url-status=live }}</ref> | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[Kuttanad]]<ref>{{Cite web |title=Kuttanadan.com : Explore the Rice Bowl of Kerala |url=https://kuttanadan.com/ |access-date=24 March 2023 |website=Kuttanadan Website |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210043/https://kuttanadan.com/ |url-status=live }}</ref> | population_footnotes = <ref>{{cite book | url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | title=Population Projections for India and States, 2011–2036 | date=July 2020 | access-date=25 March 2023 | archive-date=13 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230313055356/https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | url-status=live }}</ref> | population_total = 36,111,000 | population_as_of = 2025 | population_rank = 13th | population_urban = 79.42% | population_rural = 20.58% | population_density = 890 | population_demonym = [[Keralite]],<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/25/india-state-kerala-to-be-renamed-keralam-malayalam-language|title=Indian state of Kerala to be renamed Keralam to reflect local pronunciation|first=Penelope|last=MacRae|work=The Guardian |date=25 February 2026}}</ref> [[Malayalis|Malayali]] | official_langs = [[Malayalam]]<ref name="OfficialLang">{{cite web |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/kerala/2026/Act3of2026KL.pdf |title=The Malayalam Language Act, 2025 |publisher=prsindia.org |date=5 March 2026 |access-date=22 April 2026 }}</ref> | GDP_footnotes = <ref name="MOSPI">{{cite web|url=http://mospi.nic.in/sites/default/files/press_releases_statements/State_wise_SDP_15_03_2021.xls|title=MOSPI State Domestic Product, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India|date=15 March 2021|accessdate=28 March 2021}}</ref> | GDP_total = {{Increase}} $167.90 billion (nominal)<br/>{{Increase}} $707.26 billion (PPP) | GDP_year = 2025-26 | GDP_rank = 11th | GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|317723|lk=r}} (nominal)<br/>{{Increase}} $19,586 (PPP) | GDP_per_capita_rank = 11th | HDI = {{Increase}} 0.804 {{colour|#090|Very High}}<ref name="UNDP">{{cite report|title=Subnational HDI|url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/?levels=1+4&interpolation=0&extrapolation=0|access-date=1 April 2026|work=Global Data Lab, [[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 2nd | literacy = 95.3%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 4th | sex_ratio = 1084[[female|♀]]/1000 [[male|♂]]<ref name="pc-census2011" /> | sexratio_year = 2025 | sexratio_rank = 17th | iso_code = IN-KL | registration_plate = KL | website = kerala.gov.in | foundation_day = 1 November | mammal = [[Indian elephant]]<ref name="ENVIS">{{Cite web |date=1 December 2017 |title=State Symbols of India |url=http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415100206/http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-date=15 April 2021 |access-date=3 June 2022 |publisher=ENVIS Centre on Wildlife & Protected Areas}}</ref> | bird = [[Great hornbill]]<ref name="ENVIS" /> | fish = [[Green chromide]] | butterfly = [[Papilio buddha]]<ref>{{Cite news |last=Jacob |first=Aneesh |title='Budha Mayoori' to be named Kerala's state butterfly |language=en |work=Mathrubhumi |url=https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |url-status=dead |access-date=30 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330094056/https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |archive-date=30 March 2019}}</ref> | flower = [[Cassia fistula|Golden shower tree]]<ref name="ENVIS" /> | tree = [[Coconut]] Tree<ref name="ENVIS" /> | fruit = [[Jackfruit]]<ref>{{Cite news |date=17 March 2018 |title=Jackfruit to be Kerala's state fruit; declaration on March 21 |work=[[The Indian Express]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |url=https://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |access-date=22 March 2018 |archive-date=22 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322144926/http://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |url-status=live }}</ref> | image_highway = SH IN-KL.png | sh_numbers = [[List of state highways in Kerala|SH KL1 – SH KL79]] }} '''ಕೇರಳ''', '''ಕೇರಳಂ'''''[[ISO 15919|ಕೇರಳಂ]]''}} ಭಾರತೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿದ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತುಳುವೆರ್]] ಇಂದೆನ್ ಕೇರ್ಲೊ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪುನರ್ ಸಂಗಟನೆ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಉಂದು ನವೆಂಬರ್ 1, 1956ಡ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್. [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾತೆರುನ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊ. {{cvt|38863|km2|sqmi|0}}ನ್ ಪದರ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಪಡ್ಡಾಯ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿ ಆದುಂಡು. ಉಂದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]]ದ ನಡುಟುಂಡು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ತಮಿಳು]] ತಮಿಳು ಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಮೂಡಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪೊ]] ಉಂಡು. [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರೊ 33 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ 13ನೇ ಜಾಗೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಇಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ. ಆಂಡ [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶ. ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ ಜಾಸ್ತಿ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ ಆದುಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರ, [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ]] ರಾಜ್ಯೊದ ಆಡಳಿತ ಬಾಸೆ ಆದ್ಂಡು. == ಕೇರಳಂ == '''ಕೇರಳಂ''' ಪನ್ಪುನ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಲಬಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ನೈರುತ್ಯೊ]] ಬಾರತೊದ [[ಕಡಲ್‍|ಕಡಲ]] ಕರೆತ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ ಕೇರಳ. ಈ ರಾಜ್ಯೊತ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಮೂಡಾಯಿ]]ಡ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಈಸಾನ್ಯೊ]]ಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಂಡು. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಪಡ್ಡೋಯಿ]]ಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‌ಡ್ ಸುತ್ತೊಂದುಂಡು. '''ಬಾಸೆಲೆನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದೇಸೊಂ'''ದು ಲೆಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿನ ಬಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಾದುಂಡು. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಡ ಮಲ್ಯಾಲಿ ಬಾಸೆಡ್ ಮುಲ್ಪದಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್. ಬಾರತೊಡು ವಿಸ್ತೀರ್ನೊಡು ೨೧ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂಡ್‍ನ ಕೇರ್ಲೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೧೨ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. === ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ ರಚನೆ === [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ|ಮಲ್ಯಾಲಿ]] ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಮುಲ್ಪದ ಜನೊಕುಲು ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಮಲಬಾರ್, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಕಾಸರ್ಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ತಾಲೂಕು ಇಂಚಿತಿ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ್ ಸೇರೊಂದು 1956ಡ್ ಬಾಸೆದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊ ರಚನೆಯಾಂಡ್. '''ಕೇರಳಂ''' ರಾಜ್ಯೊದ ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ [[ತುಳುನಾಡ್]] ಉಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೋದ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊ]],[[ದಿಕ್ಕುಲು|ತೆಂಕಾಯಿ]]ಗ್ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] ಉಂಡು. [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ]] ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯೊವಾಯಿನ ಬಾಸೆ. ಮುನಾರ್ ಪಾನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಕೇರಳದ ಆತಿ ಪ್ರಕ್ರತಿ ರಮಣೀಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ಪದ ಚಾಯದ ದೈತ ಕ್ರಿ‍‌ಷಿ,ಗುಡ್ಡೆ, ಗುಡ್ಡೆದ ಮುರ್ಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪದ ಚಳಿತ ವಾತಾವಾರಣೊ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದುಮಡು. ದಿಂಜ ತಾರೆದ ಕ್ರಿ‌ಸಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪನ ರಾಜ್ಯ ಕೇರ್ಲೊ. 'ಕಥಕಳಿ' ಮುಲ್ಪದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲೆ. ಒಣಂ ಪನ್ಪುನ ಪರ್ಬೊ ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಪರ್ಬೊ. 10 ದಿನ ನೆಜಿ ಕಲಡ್ ಮಹಾಬಲಿ ರಾಜನ್ ಎದ್ಕೋನಿಯರ ಪೂತ ರಂಗೋಲಿನ್ ಚಾವಡಿಡ್ ಪಾಡ್ದ್, ಒಣಂ ಪರ್ಬೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿಂದ್‌ದ್,ಇಲ್ಲದ ಪೊನುಲು ಕಸವ್‍ದ ಸಿರೆಡ್ ತಿರುವಥಿರಕಲಿ ನ್ರತ್ಯ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಕೇರಳಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ದರ್ಮೊದಗ್ಲ್ ಒಣಂ ಪರ್ಬೊನು ಒಟೂಗು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರ್ಲೊನ್ ದೇವೆರೆನ ಸ್ವಂತ ನಾಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲಬಾರ್ ಬಿರ್ಯಾನಿ, ಪಾಳ್ಂಪುರಿ, ಪುಟ್ಟೂ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡಲೆ ಮುಲ್ಪದ ತೆನಸ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Refflist}} [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] mhbxdf4x9rbl1oajhxtxzznl8y3pdw3 373118 373116 2026-10-14T13:37:05Z Vishwanatha Badikana 38 373118 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian state or territory | name = ಕೇರಳ | official_name = ಕೇರಳಂ | type = ರಾಜ್ಯ | image_seal = Government of Kerala Logo.svg{{!}}class=skin-invert | image_skyline = <!-- Do not add additional pictures here without discussion, per consensus [[Talk:Kerala/Archive_6#Infobox montage]]--> Boathouse (7063399547).jpg | image_caption = [[:en:houseboat|ಬೋಟ್ ಇಲ್ಲ್]] [[:en:Kerala backwaters|ಕೇರಳೊದ ಹಿನ್ನೀರ್]]. | nickname = "[[:en:God's Own Country#Kerala|ದೇವೆರೆ ನಾಡ್]]" | image_map = IN-KL.svg | coordinates = {{coord|10.0|N|76.3|E|region:IN-KL|display=inline,title}} | region = South India | before_was = [[:en:Travancore–Cochin]]<br>[[:en:Malabar district]]<br>[[:en:South Canara]] | formation_date4 = 1 November 1956 | capital = Thiruvananthapuram | districts = [[:en:List of districts of Kerala|14]] | governor = [[:en:Rajendra Arlekar]] | chief_minister = [[:en:V. D. Satheesan]] | party = [[:en:Indian National Congress|INC]] | judiciary = [[:en:Kerala High Court]] | chief_secretary = Bishwanath Sinha I.A.S. | legislature_type = Unicameral | assembly = [[:en:Kerala Legislative Assembly]] | assembly_seats = 140 seats | rajya_sabha_seats = 9 seats | lok_sabha_seats = 20 seats | area_total_km2 = 38863 | area_footnotes = <ref>{{Cite web |title=About Kerala |url=https://kerala.gov.in/subdetail/NTM1ODMxNzQuNDg=/MjA0ODc2ODQuMzY= |access-date=10 March 2025 |language=en-US }}</ref> | area_rank = 21st | length_km = 560 | width_km = 70 | elevation_footnotes = <ref>{{Cite web |title=Kerala Physiography {{!}} Geographical location {{!}} Kerala {{!}} Kerala |url=https://kerala.me/geography |access-date=24 March 2023 |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324220056/https://kerala.me/geography |url-status=live }}</ref> | elevation_m = 900 | elevation_max_m = 2,695 | elevation_max_point = [[Anamudi]]<ref>{{Cite web |title=Anamudi – Peakbagger.com |url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |access-date=24 March 2023 |website=www.peakbagger.com |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210042/https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10664 |url-status=live }}</ref> | elevation_min_m = −2.7 | elevation_min_point = [[Kuttanad]]<ref>{{Cite web |title=Kuttanadan.com : Explore the Rice Bowl of Kerala |url=https://kuttanadan.com/ |access-date=24 March 2023 |website=Kuttanadan Website |language=en-US |archive-date=24 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230324210043/https://kuttanadan.com/ |url-status=live }}</ref> | population_footnotes = <ref>{{cite book | url=https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | title=Population Projections for India and States, 2011–2036 | date=July 2020 | access-date=25 March 2023 | archive-date=13 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230313055356/https://ruralindiaonline.org/en/library/resource/population-projections-for-india-and-states-2011-2036/ | url-status=live }}</ref> | population_total = 36,111,000 | population_as_of = 2025 | population_rank = 13th | population_urban = 79.42% | population_rural = 20.58% | population_density = 890 | population_demonym = [[:en:Keralite]],<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2026/feb/25/india-state-kerala-to-be-renamed-keralam-malayalam-language|title=Indian state of Kerala to be renamed Keralam to reflect local pronunciation|first=Penelope|last=MacRae|work=The Guardian |date=25 February 2026}}</ref> [[:en:Malayalis|Malayali]] | official_langs = [[:en:Malayalam]]<ref name="OfficialLang">{{cite web |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/kerala/2026/Act3of2026KL.pdf |title=The Malayalam Language Act, 2025 |publisher=prsindia.org |date=5 March 2026 |access-date=22 April 2026 }}</ref> | GDP_footnotes = <ref name="MOSPI">{{cite web|url=http://mospi.nic.in/sites/default/files/press_releases_statements/State_wise_SDP_15_03_2021.xls|title=MOSPI State Domestic Product, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India|date=15 March 2021|accessdate=28 March 2021}}</ref> | GDP_total = {{Increase}} $167.90 billion (nominal)<br/>{{Increase}} $707.26 billion (PPP) | GDP_year = 2025-26 | GDP_rank = 11th | GDP_per_capita = {{Increase}} {{INRConvert|317723|lk=r}} (nominal)<br/>{{Increase}} $19,586 (PPP) | GDP_per_capita_rank = 11th | HDI = {{Increase}} 0.804 {{colour|#090|Very High}}<ref name="UNDP">{{cite report|title=Subnational HDI|url=https://globaldatalab.org/shdi/table/shdi/IND/?levels=1+4&interpolation=0&extrapolation=0|access-date=1 April 2026|work=Global Data Lab, [[United Nations Development Programme]]}}</ref> | HDI_year = 2023 | HDI_rank = 2nd | literacy = 95.3%<ref>{{Cite book |url=https://www.mospi.gov.in/sites/default/files/publication_reports/AnnualReport_PLFS2023-24L2.pdf |title=Annual Report, Periodic Labour Force Survey (PLFS) (July 2023 – June 2024) |date=23 September 2024 |publisher=National Sample Survey Office, Ministry of Statistics and Programme Implementation, Government of India |pages=A-10 |chapter=Appendix-A: Detailed tables, Table (7): Literacy rate (in per cent) of persons of different age groups for each State/UT (persons, age-group (years): 7 & above, rural+urban (column 6))}}</ref> | literacy_year = 2024 | literacy_rank = 4th | sex_ratio = 1084[[:en:female|♀]]/1000 [[:en:male|♂]]<ref name="pc-census2011" /> | sexratio_year = 2025 | sexratio_rank = 17th | iso_code = IN-KL | registration_plate = KL | website = kerala.gov.in | foundation_day = 1 November | mammal = [[:en:Indian elephant]]<ref name="ENVIS">{{Cite web |date=1 December 2017 |title=State Symbols of India |url=http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20210415100206/http://wiienvis.nic.in/KidsCentre/state_symbols_india_8411.aspx |archive-date=15 April 2021 |access-date=3 June 2022 |publisher=ENVIS Centre on Wildlife & Protected Areas}}</ref> | bird = [[:en:Great hornbill]]<ref name="ENVIS" /> | fish = [[Green chromide]] | butterfly = [[Papilio buddha]]<ref>{{Cite news |last=Jacob |first=Aneesh |title='Budha Mayoori' to be named Kerala's state butterfly |language=en |work=Mathrubhumi |url=https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |url-status=dead |access-date=30 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330094056/https://english.mathrubhumi.com/technology/science/budha-mayoori-to-be-named-kerala-s-state-butterfly-1.3305480 |archive-date=30 March 2019}}</ref> | flower = [[Cassia fistula|Golden shower tree]]<ref name="ENVIS" /> | tree = [[Coconut]] Tree<ref name="ENVIS" /> | fruit = [[Jackfruit]]<ref>{{Cite news |date=17 March 2018 |title=Jackfruit to be Kerala's state fruit; declaration on March 21 |work=[[The Indian Express]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |url=https://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |access-date=22 March 2018 |archive-date=22 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180322144926/http://indianexpress.com/article/india/jackfruit-to-be-keralas-state-fruit-declaration-on-march-21-5101170/ |url-status=live }}</ref> | image_highway = SH IN-KL.png | sh_numbers = [[List of state highways in Kerala|SH KL1 – SH KL79]] }} '''ಕೇರಳ''', '''ಕೇರಳಂ'''''[[ISO 15919|ಕೇರಳಂ]]''}} ಭಾರತೊದ ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿದ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತುಳುವೆರ್]] ಇಂದೆನ್ ಕೇರ್ಲೊ ಪನ್ಪೆರ್. ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪುನರ್ ಸಂಗಟನೆ ಕಾಯ್ದೆದ ಅಡಿಟ್ ಉಂದು ನವೆಂಬರ್ 1, 1956ಡ್ ರಚನೆ ಆಂಡ್. [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ್ ಒಂಜೇ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪಾತೆರುನ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊ. {{cvt|38863|km2|sqmi|0}}ನ್ ಪದರ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಮುಕ್ಯವಾದ್ ಪಡ್ಡಾಯ ಕಡಲ ಬರಿತ ಒಂಜಿ ಪಟ್ಟಿ ಆದುಂಡು. ಉಂದು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಗಟ್ಟೊ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]]ದ ನಡುಟುಂಡು. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ಡ್ದ್ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ತಮಿಳು]] ತಮಿಳು ಬಾಸೆದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ದ್ಂಡ್. ಮೂಡಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತ [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪೊ]] ಉಂಡು. [[2011 ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ|2011 ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರೊ 33 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಕ್ಯೆ ಇಪ್ಪುನ ಕೇರಳ ಜನಸಂಕ್ಯೆದ ಪ್ರಕಾರೊ ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಪಟ್ಟಿಡ್ 13ನೇ ಜಾಗೆಡ್ ಇಪ್ಪುನ ರಾಜ್ಯೊ. [[ತಿರುವನಂತಪುರಂ]] ಇಂದೆತ ರಾಜಧಾನಿ. ಆಂಡ [[ಕೊಚ್ಚಿ]] ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯೊದ ಎಚ್ಚ ಜನೊ ಇಪ್ಪುನ ಪ್ರದೇಶ. ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ ಜಾಸ್ತಿ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ ಆದುಪ್ಪುನೆಡ್ದಾರ, [[ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಬಾಸೆ]] ರಾಜ್ಯೊದ ಆಡಳಿತ ಬಾಸೆ ಆದ್ಂಡು. == ಕೇರಳಂ == '''ಕೇರಳಂ''' ಪನ್ಪುನ ಈ ರಾಜ್ಯೊಗು ಒಂಜಿ ಕಾಲೊಡು ಮಲಬಾರ್ ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ನೈರುತ್ಯೊ]] ಬಾರತೊದ [[ಕಡಲ್‍|ಕಡಲ]] ಕರೆತ ಒಂಜಿ ರಾಜ್ಯೊ ಕೇರಳ. ಈ ರಾಜ್ಯೊತ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಮೂಡಾಯಿ]]ಡ್ ತಮಿಳುನಾಡ್ ಬುಕ್ಕೊ [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಈಸಾನ್ಯೊ]]ಡು ಕರ್ನಾಟಕೊ ರಾಜ್ಯೊಲು ಉಂಡು. [[ದಿಕ್ಕುಲು|ಪಡ್ಡೋಯಿ]]ಡ್ ಅರಬ್ಬೀ ಕಡಲ್‌ಡ್ ಸುತ್ತೊಂದುಂಡು. '''ಬಾಸೆಲೆನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರದೇಸೊಂ'''ದು ಲೆಪ್ಪುನ ದಕ್ಷಿನ ಬಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಉಂದು ಒಂಜಾದುಂಡು. ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಡ ಮಲ್ಯಾಲಿ ಬಾಸೆಡ್ ಮುಲ್ಪದಕುಲು ಪಾತೆರುವೆರ್. ಬಾರತೊಡು ವಿಸ್ತೀರ್ನೊಡು ೨೧ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂಡ್‍ನ ಕೇರ್ಲೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಡ್ ೧೨ನೇ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಡೆವೊಂದುಂಡು. === ಪ್ರಾಂತ್ಯೊ ರಚನೆ === [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ|ಮಲ್ಯಾಲಿ]] ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನ ಮುಲ್ಪದ ಜನೊಕುಲು ತಿರುವನಂತಪುರಂ, ಕೊಚ್ಚಿ, ಮಲಬಾರ್, [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆದ [[ಕಾಸರ್ಗೋಡ್|ಕಾಸರಗೋಡು]] ತಾಲೂಕು ಇಂಚಿತಿ ಪ್ರದೇಸೊಲೆನ್ ಸೇರೊಂದು 1956ಡ್ ಬಾಸೆದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ್ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯೊ ರಚನೆಯಾಂಡ್. '''ಕೇರಳಂ''' ರಾಜ್ಯೊದ ಬಡೆಕಾಯಿಡ್ ತುಳು ಬಾಸೆ ಪಾತೆರುನ [[ತುಳುನಾಡ್]] ಉಂಡು. ಈ ರಾಜ್ಯೋದ ಮೂಡಾಯಿಗ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೊ]],[[ದಿಕ್ಕುಲು|ತೆಂಕಾಯಿ]]ಗ್ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯೊ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ]] ಉಂಡು. [[ಮಲಯಾಳಂ ಪಾತೆರೊ]] ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯೊವಾಯಿನ ಬಾಸೆ. ಮುನಾರ್ ಪಾನ್ಪುನ ಜಾಗೆ ಕೇರಳದ ಆತಿ ಪ್ರಕ್ರತಿ ರಮಣೀಯವಾಯಿನ ಜಾಗೆ. ಮುಲ್ಪದ ಚಾಯದ ದೈತ ಕ್ರಿ‍‌ಷಿ,ಗುಡ್ಡೆ, ಗುಡ್ಡೆದ ಮುರ್ಗೊಲು ಬುಕ್ಕೊ ಅಲ್ಪದ ಚಳಿತ ವಾತಾವಾರಣೊ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದುಮಡು. ದಿಂಜ ತಾರೆದ ಕ್ರಿ‌ಸಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪನ ರಾಜ್ಯ ಕೇರ್ಲೊ. 'ಕಥಕಳಿ' ಮುಲ್ಪದ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲೆ. ಒಣಂ ಪನ್ಪುನ ಪರ್ಬೊ ಮುಲ್ಪದ ಮುಕ್ಯವಾಯಿನ ಪರ್ಬೊ. 10 ದಿನ ನೆಜಿ ಕಲಡ್ ಮಹಾಬಲಿ ರಾಜನ್ ಎದ್ಕೋನಿಯರ ಪೂತ ರಂಗೋಲಿನ್ ಚಾವಡಿಡ್ ಪಾಡ್ದ್, ಒಣಂ ಪರ್ಬೊ ಮಲ್ತ್‌ದ್, ಕುಟುಮ್ಮೊದ ಒಟ್ಟುಗು ತಿಂದ್‌ದ್,ಇಲ್ಲದ ಪೊನುಲು ಕಸವ್‍ದ ಸಿರೆಡ್ ತಿರುವಥಿರಕಲಿ ನ್ರತ್ಯ ಮಲ್ಪುನ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಕೇರಳಡ್ ಉಂಡು. ಮುಲ್ಪ ಮಾತ ದರ್ಮೊದಗ್ಲ್ ಒಣಂ ಪರ್ಬೊನು ಒಟೂಗು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕೇರ್ಲೊನ್ ದೇವೆರೆನ ಸ್ವಂತ ನಾಡ್ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಮಲಬಾರ್ ಬಿರ್ಯಾನಿ, ಪಾಳ್ಂಪುರಿ, ಪುಟ್ಟೂ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡಲೆ ಮುಲ್ಪದ ತೆನಸ್. == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Refflist}} [[ವರ್ಗೊ:ರಾಜ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತೊದ ರಾಜ್ಯೊಲು]] ethyzk3vfxhtqyg10s33cid8fzcfsau 0 7811 373126 281039 2026-10-15T01:41:59Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373126 wikitext text/x-wiki '''ಗಗನ್‌ದೀಪ್ ಕಾಂಗ್''' ೧೬೬೦ಕ್ ತಾಪನೆ ಆಯಿನ ಲಂಡನ್ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದುಲ್ಲೆರ್. ಮೆರನ ಈ ಸಾಧನೆ ಒಂಜಿ ಇತಿಹಾಸವಾದುಂಡು ದಾಯೆ ಪಂಡ ರೋಯಲ್ ಸೊಸೈಟ್‌ಗ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನ ಭಾರತೊದ ಸುರುತ ಪೊಂಜೊವು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಪನ್ಪಿ ಪುಗರ್ತೆ ಮೆರೆನವಾದುಂಡು. ೨೦೧೯ಡ್ ನೇಮಕ್ ಆಯಿನ ಪ್ರಪಂಚೊದ ೫೧ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆಡ್ 'ಗಗನ್‌ದೀಪ್ ಕಾಂಗ್‌ಲ(೫೬ವರ್ಷ) ಒರ್ತಿಯಾದುಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.cmcwtrl.in/gagandeep-kang.php |access-date=2019-04-25 |archive-date=2019-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422032409/http://www.cmcwtrl.in/gagandeep-kang.php |url-status=dead }}</ref> == ಪೊಲಬು == ಗಗನ್‌ದಿಪ್ ಕಾಂಗ್ ಫರಿದಾಬಾದ್‌ಡುಪ್ಪುನ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಶನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸಯನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ಡ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಇತ್ತೆ ೩೫೯ ವರ್ಷ ಪಿರಾಕ್‌ದ ಸೈಂಟಿಪಿಕ್ ಆಕಾಡೆಮಿಯಾಯಿನ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಲಂಡನ್‌ದ ಫೆಲೊ ಆದ್ ನೇಮಕ ಆಯಿನ ಮೆರೆನ ಮಹತ್ ಸಾಧನೆ<ref>{{Cite web |url=https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-gagandeep-k |title=Archive copy |accessdate=2019-04-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190425095303/https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-gagandeep-k |archivedate=2019-04-25 |url-status=dead}}</ref> == ಸಾಧನೆ == * ತಮಿಳುನಾಡ್ದ ವೆಲ್ಲೂರು ಮೂಲದ ಗಗನದೀಪ್‌ ಕಾಂಗ್‌ ವೆಲ್ಲೂರುದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಜಠರ-ಕರುಳು ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಲೆನ ವಿಭಾಗೊದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆದಿತ್ತೆರ್. ಪ್ರಸಕ್ತ ಭಾರತೊ ಸರಕಾರದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆದ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಬುಕ್ಕೊ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದುಲ್ಲೆರ್. * ಜೊಕುಲೆಡ ಹೆಚ್ಚೊಂದುಪ್ಪುನ ವೈರಲ್‌ ಸೋಂಕು ಬುಕ್ಕೊ ಅವೆತ ತಡೆಕ್ ಬೋಡಾತಿನ ರೋಟಾ ವೈರಲ್‌ ಲಸಿಕೆದ ಪರೀಕ್ಷೆಡ್ ದುಂಬಾದ್ ಉಪ್ಪುನಾರ್ ಗಗನದೀಪ್‌. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಿನ್ಯ ಪ್ರಾಯೊಡೆ ಕರ್ಲ್ ಸೋಂಕಾಪಿನಿ ಆವೆತ ತೊಂದರೆಲು, ಹಾಳ್ ನೀರ್‌ದ ಪರಿಣಾಮೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನೆದೊಟ್ಟುಗು, ತಂಕುಲೆನ ಜ್ಞಾನೊನು ಪೂರಾ ಕಾಯಿಲೆ ನಿವಾರಣೆ ಮಲ್ಪುನೆದ ಬಗ್ಗೆಕ್ ಉಪುಯೋಗ ಮಲ್ತೆರ್ * ಗಗನದೀಪ್‌ ಅರೆನ ಸಾಧನೆದ ಕಾಲಘಟ್ಟ ಮುಖ್ಯವಾದುಂಡು. 1987ಡ್ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್‌, 1991ಡ್ ಎಂ.ಡಿ ಮಲ್ತಿನ ಆರ್ ರಾಯಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ಬುಕ್ಕೊ ಹ್ಯೂಸ್ಟನ್‌ನ ಬೇಯ್ಲರ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ಡ್ ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ತೆರ್ ಆಂಡಲ ಕುಡ ಬತ್ತ್‌ದ್ ಸೇರಿನಿ ಆರ್ ಕಲ್ತಿನ ವೆಲ್ಲೂರುದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ಗ್. * 1990ನ ಅವಧಿಡ್ ಭಾರತೊದ ಮಾಮಲ್ಲ ರೋಗವಾದಿತ್ತಿನ ವಾಂತಿ-ಭೇದಿ ಅರೆನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಅವೆಟ್‌ಲ ಕರುಳು ಸಂಬಂಧಿ ರೋಗೊಲು, ಜೋಕುಲೆಡ ಪೋಷಕಾಂಶದ ಕೊರತೆ, ಕರುಳು ಸಂಬಂಧಿ ರೋಗೊಲೆಗ್ ಲಸಿಕೆ ನಾಡುನ ಪ್ರಯತ್ನದ ಒಟ್ಟುಗು ಉಂದೊಂಜಿ ದೇಶದ ನೀತಿ ಆವೊಡು ಪಂದ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸದೆರ್ * ಕಕ್ಕುನ ಉರ್ಚುನ ಕಾರಣ ಆಪಿನ ರೋಟಾ ವೈರಸ್‌ದ ವಂಶವಾಹಿ ಭಿನ್ನತೆಲು, ಅವೆಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಪಿನ ಬಗ್ಗೆ 300ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬಂಧೊಲೆನ್ ಪ್ರಕಟಿಸದೆರ್. ಉಂದೆ ಕಾರಣೊಗು ಆರೆಗ್ ಲಸಿಕೆ ಪಾಡುನೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಯಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಗ್ ಪ್ರವೇಶ ತಿಕ್ಕ್ಂಡ್. ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಲ ಅರೆನ ಜ್ಞಾನೊನು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟೊಗು ಅನ್ವಯ ಆಪಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪುನ ನಿರ್ಧಾರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಆರ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಲಸಿಕಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಾ ತಂಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ. == ಸಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಲು == * ೨೦೦೬ಡ್ ವುಮೆನ್ ಬಯೊಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ * ೨೦೦೮ಡ್ ಫೆಲೊ, ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಪೆತೋಲೋಜಿಸ್ಟ್,ಲಂಡನ್ * ೨೦೦೯ಡ್ ಅಬೋಟ್ ಒರೇಶನ್ ಅವಾರ್ಡ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಸೊಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಗ್ಯಾಸ್ಟೊಇನ್ಟ್ರೋಲಜಿ * ೨೦೧೦ಡ್ ಫೆಲೊ,ಅಮೇರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮೈಕ್ರೊ ಬಯೋಲಜಿ * ೨೦೧೧ಡ್ ಫೆಲೊ,ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸಯನ್ಸ್ * ೨೦೧೧ಡ್ ಡಾ.ವೈ ಯಸ್ ನಾರಾಯಾಣ ರಾವ್ ಒರೇಶನ್ ಅವಾರ್ಡ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ * ೨೦೧೩ಡ್ ಫೆಲೊ,ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸಯನ್ಸ್ * ೨೦೧೪ಡ್ ರಾನ್‌ಬಾಕ್ಸಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಅವಾರ್ಡ್ ೨೦೧೩ ಫಾರ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ * ೨೦೧೫ಡ್ ಡಾ. ಯಸ್ ಸಿ ಪರಿಜ ಒರೇಶನ್ ಅವಾರ್ಡ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಟ್ರೋಫಿಕಲ್ ಪ್ಯಾರಸಿಟೊಲೊಜಿ * ೨೦೧೬ಡ್ ಫೆಲೊ,ಇಂಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸಯನ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ವ್ಯಕ್ತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ವಿಜ್ಞಾನಿಲು]] qc0yvswr04986v33zb1qmzfyj7tzr72 0 9738 373127 281104 2026-10-15T01:47:03Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373127 wikitext text/x-wiki [[File:Starr 050517-1490 Barleria cristata.jpg|thumb|ಮಾತಾ ಬರೀಟ್ ತೂವರೆ ಸಿಕ್ಕುನ ಗೋರಟೆ-ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ]] '''ಗೋರಟೆ''' [https://en.wikipedia.org/wiki/Acanthaceae '''ಅಕ್ಯಾಂತೇಸಿ'''] ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರ್ದಿನ ಪೂ ಬುಡ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ದೈಯಿ. ಈ ದೈಯಿ [https://en.wikipedia.org/wiki/Barleria '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ'''] ಪುದರ್‌ದ ಕುಲೊಕ್ಕು ಸೇರ್‌ದಿನವು. ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲಟ್ ಸುಮಾರ್ '''೧೮೦'''ಡ್‍ದ್‍ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಲ್ಲ ಪಂಡ್ದ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಐಟ್ '''ಭಾರತ ದೇಸೊಡು ಸುಮಾರ್ ೩೦ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು''' ತೂವರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ==ಬೇತೆ ಬಾಸೆಲೆಟ್== ತುಳುಟು ಇಂದೆನ್ ಗೋರಂಟೆ‌‌‍(Gōraṇṭe‌‌‍), ಗೋರಟೆ(Gōraṭe), ಗೋರಟಿಗೆ(Gōraṭige) ಇಂಚ ಪನ್ಪುನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಪದೊಕ್ಕುಲು ಉಂಡು. ಗೋರಂಟೆ (N.)- Northern Dialects, ಗೋರಟೆ - (S.) - Southern Dialects, ಗೋರಟಿಗೆ (r.o.(rare occurance)-NCht(North common, harijan, tribal dialects)<ref>ತುಳು ನಿಘಂಟು - ಸಂಪುಟ ಮೂರು(TULU LEXICON VOL. ONE), ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ ಗೋವಿಂದ ಪೈ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ - ಉಡುಪಿ, ಪುಟ:೧೧೫೮ </ref> * ಕನ್ನಡ : '''[[:kn:ಗೋರಟೆ|ಸ್ಫಟಿಕದ ಗಿಡ]], ಮುಳ್ಳು ಗೊರಟೆ, ಮುಳ್ಳು ಮದರಂಗಿ, ಗುಬ್ಬಿಮುಳ್ಳು ಗಿಡ''' * ಸಂಸ್ಕೃತ : '''ಸಹಚಾರ''' * ತಮಿಳು : ಕುರಂಟಮ್, ಕುರಂಟಕಮ್, ಕೂರಂಟಕಮ್ * ಮಲಯಾಳಿ : ಕುರಿಣ್ಣಿ * ತೆಲುಗು : ಗೂರಂಟಾ :ಇಂಚ ಮಾತ ಪುದರ್ ಉಂಡು. ==ತೂವರ== ಈ ದೈಯಿ ಪುದೆಲ್‍ದಲೆಕ ಬುಳೆಪುನವು. ಇರೆ ಎದುರುಬುದುರಾದ್, ಮಿತ್ತಮೈ ಕಡ್ಪಪಚ್ಚೆ, ಅಡಿಮೈ ಹದಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಇರೆ ಬುಕ್ಕೊ ದಂಟ್‍ದ ನಡುತ ಜಾಗೆಡ್, ಮುಳ್ಳುದ ಇರೆತ್ತ ಲೆಕೊನೆ ಇಪ್ಪುನ ರಚನೆ, ಐತೊಟ್ಟುಗು ಪೂತ್ತ ಮುಗುರು ಚೆಗುರುದು ಬರ್ಪುಂಡು. ನೆತ್ತ ಪೂ ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆ ಬೇಗ ಅರಲುಂಡು. ಏತೇ ದೊಂಬು ಇತ್ಂಡಲಾ ಬಯ್ಯಮುಟ್ಟಲಾ ಅರಲ್‍ದೇ ಉಪ್ಪುಂಡು<ref>{{Cite web |url=http://sudhaezine.com/Sudha_Fs/011217/stories/su12janpg06-07_6_Story_5.xml |title=Archive copy |accessdate=2020-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250222170342/http://sudhaezine.com/Sudha_Fs/011217/stories/su12janpg06-07_6_Story_5.xml |archivedate=2025-02-22 |url-status=dead}}</ref>. [[File:Barleria mysorensis. (31197799010).jpg|thumb|ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಮೈಸೋರೆನ್ಸಿಸ್]] [[File:Barleria cristata in Narshapur forest, AP W IMG 0861.jpg|thumb|ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ- ಹದನೇರಳೆ ಬಣ್ಣಡ್]] [[File:Barleria prionitis (Porcupine flower) in Hyderabad, AP W IMG 9993.jpg|thumb|ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಪ್ರಿಯೋನಿಟಿಸ್]] ==ಬಗೆಕುಲು== ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲೋಟ್ ಸುಮಾರ್ ೧೮೦ ಡ್ದ್‌ಲಾ ಮಸ್ತ್ ಬಗೆತ್ತ ಪ್ರಭೇದೊಲು ಉಲ್ಲ. ಐಟ್ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದೊಲೆನ ಪುದರ್ ಇಂಚ ಉಂಡು<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.theplantlist.org/browse/A/Acanthaceae/Barleria/ |access-date=2020-04-02 |archive-date=2020-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406125114/http://www.theplantlist.org/browse/A/Acanthaceae/Barleria/ |url-status=dead }}</ref>. * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಅಕ್ಯುಲೆಟಾ''' * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ''' * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಲೂಪುಲಿನ''' * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಮೈಸೋರೆನ್ಸಿಸ್'''<ref>https://indiabiodiversity.org/species/show/225463</ref> * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ದುರೈರಾಜಿ'''<ref>http://www.iaat.org.in/images/Rheedea_downloads/Rheedea_26_2/Article-07_Barleria.pdf</ref> * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಬಕ್ಸಿಫೋಲಿಯ''' * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುರ್ಟಾಲಿಕ''' * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಪ್ರಿಯೋನಿಟಿಸ್''' * '''ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಸ್ಟ್ರೈಗೋಸ''' (''ಈ ಪಟ್ಟಿ ಒಂಜಿ ಉದಾರ್ನೆ ಮಾತ್ರ. ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕುಲತ ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿ'' '''[https://web.archive.org/web/20200406125114/http://www.theplantlist.org/browse/A/Acanthaceae/Barleria/ ಮುಲ್ಪ]''' ''ಉಂಡು ತೂಲೆ'') ಒಂಜೊಂಜಿ ಪ್ರಭೇದದ ಪೂ ತೂವರ ಒಂಜೊಂಜಿ ಬಣ್ಣ ಉಪ್ಪುಡು. ಉದಾರ್ಮೆಗ್: ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಕ್ರಿಸ್ಟಾಟಾ<ref>https://books.google.co.in/books?id=FQRHAAAAQBAJ&pg=PA82&lpg=PA82&dq=Cristata+of+barley&source=bl&ots=Ud8AaIfIO5&sig=ACfU3U1mvd_eTbk_9sJY6LQgFJSaT6AL8w&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi8hoD5vsvoAhVDWysKHc8ZC24Q6AEwAHoECAwQKQ#v=onepage&q=Cristata%20of%20barley&f=false</ref> ಹದ ನೇರಲೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಸ್ಟ್ರೈಗೋಸ ಒಂಜಿ ಬರಿಟ್ ಮೂಜಿ ಎಸಳ್, ಎದುರು ಭಾಗೊಡು ಒಂಜಿ ಎಸಳ್ ಇತ್‍ದ್ ಹದ ನೇರಲೆ ಬಣ್ಣಡ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚನೆ ಬಾರ್ಲೀರಿಯ ಪ್ರಿಯೋಂಟಿಸ್ ಪ್ರಭೇದದ ಪೂ ತೂವರ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣೊಡು ಉಪ್ಪುಂಡು. ==ಬುಳೆಪುನ ಜಾಗೆ== ಗೋರಟೆ ದೈಯಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಬುಕ್ಕೊ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಸೊಲೆಡ್ ಬುಳೇಪುಂಡು. ನೆಕ್ಕ್ ವಿಸೇಸವಾಯಿನ ಜೋಪಾಸನೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂಡ್ದ್ ದಾಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ತನಾತೆಗೆ ನೆರೆಯೊಂದು ಬುಳೆಪುಂಡು. ಎಡ್ಡೆ ಜೋಪಾಸನೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಗೊಬ್ಬರ-ನೀರ್ ಪಾಡ್‌ದ್ ತಾಂಕಿಂಡ ವರ್ಸ ಇಡೀ ಪೂ ಬುಡೋಂದು ಉಪ್ಪುಂಡು. ==ಮರ್ದ್‌ದ ಗುಣೊಕುಲು== ಗೋರಟೆ ದಯಿಟ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಮರ್ದ್‍ದ ಗುಣೋಕ್ಲುಲಾ ಉಂಡು. ನೆತ್ತ ಇರೆನ್ ಕೂಲಿಬೇನೆ, ಗಂಟ್‍ವಾತ, ಚೆಮ್ಮ, ಕೆಬಿಬೇನೆ, ಕುತ್ತಿಕಾರ್ ಪುಡಾಯಿನ ಬೇನೆಲೆಗ್ ಗಲಸುವೆರ್. ನನ, ಈ ದಯಿತ್ತ ಇರೆತ ರುಚಿ ಮಸ್ತ್ ಕೈಪೆ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ, ಇರೆತ್ತ ರಸೊನು ಕೀಟೊಲು ತುಚ್ಚಿನ ಗಾಯೊಗು, ತರೆತ್ತ ಪೇನ್ ನಿವಾರಿಸಾವರೆ ಗಲಸುವೆರ್. ಅತ್ತಂದೆ, ಇರೆತ ರಸೊನು ಸಕ್ಕರೆ ಬುಕ್ಕೊ ಚಿಯತನೈದೊಟ್ಟುಗು ಪಾಡ್ದ್ ಪರಿಂಡ ಕಫ ಕಡಮೆ ಆಪುಂಡು<ref>http://bhavyashreehegde.blogspot.com/2016/02/blog-post_10.html</ref>. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೊರಟೆ|ಗೊರಟೆ}} {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಪೂ]] [[ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗೊ:ಆಯುರ್ವೇದ]] [[ವರ್ಗೊ:ಮರ್ದುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ದೈಯಿ]] 1atse25s84nhyyxy9o93ie7c9ouwwbi 0 12466 373138 282538 2026-10-15T04:30:17Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373138 wikitext text/x-wiki {{Infobox food | name = ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯೆ | image = File:ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಕಾಯಿ ಹಾಲು.jpg | image_size =300px | image_alt = | caption = ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯೆ | alternate_name = ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ,ಸೇಮಾಯಿಡ್ಯೆ, ನೂಕಡ್ಯೆ <ref>https://vijaykarnataka.com/lavalavk/languages/tulu/-/articleshow/22945803.cms</ref> | type = ತೆನಸ್ | course = | country = [[ಭಾರತ]] | region = [[ಕುಡ್ಲ]], [[ಉಡುಪಿ]] | national_cuisine = | creator = <!-- or | creators = --> | year = | mintime = | maxtime = | served = | main_ingredient = ಸೇಮಿಗೆ | minor_ingredient = | variations = | serving_size = 100 g | calories = | calories_ref = | protein = | fat = | carbohydrate = | glycemic_index = | similar_dish = | cookbook = | commons = | other = | no_recipes = true }} '''ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ'''(ನೂಕಡ್ಯೆ) ಉಂದು ಒಂಜಿ ಬಗೆತ್ತ [[ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್]]. ಉಂದೆಕ್ಕ್ ನೂಕಡ್ಯೆ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್. ಪಿರಾಕ್ ಡ್ [[:en:Idiyappam|ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ]] ನ್ ಏರಾಂಡಲ ಬಿನ್ನೆರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಇಜಿಂಡ [[ಅಸ್ಟೆಮಿ]], ಮಸುಲುಡ್ಕೆ (ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆ)ದಂಚಿನ ಪರ್ಬೊದಪಗ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಇತ್ತೆಲಾ ಪರ್ಬದಪಗ ಈ ಅಡ್ಯೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್, [[ಕೋರಿ]]ದ ಕಜಿಪು, ಪರ್ಂದ್ ದ ರಸಾಯನ, ಸಾಂಬಾರ್, ಮಾಸದ ಕಜಿಪುದೊಟ್ಟುಗು ತಿನ್ಪೆರ್. ಅವ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸೇಮೆದಡ್ಯೆದ ಪೂಂಬೆನ್ ದೊಂಬುಗ್ ನುಂಗಾದ್ ಅವೆತ್ತ ಉಪ್ಪಿಟ್ಟ್ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.suddi9.com/archives/14363 |title=Archive copy |accessdate=2022-07-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220715053940/https://www.suddi9.com/archives/14363 |archivedate=2022-07-15 |url-status=dead}}</ref> == ಬೋಡಾಯಿನ ಸಾಮಾಗ್ರಿಲು == * [[ತಾರಾಯಿ]]ದ ಪೂ. * [[ಬೆಲ್ಲ]]. * ಬೊಲಂತೆ /ಉರ್ಪೆಲ್ [[ಅರಿ]]. * [[ಸೇಮೆದ ಮನೆ]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://kzclip.net/rev/shyavige/ |access-date=2022-07-15 |archive-date=2022-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715060646/https://kzclip.net/rev/shyavige/ |url-status=dead }}</ref> == ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ == === ಸೇಮೆ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ === ದುಂಬುನಾನಿ ಬೊದುಲ್ಪಾದಿನ ಅರಿನ್ ಕಡೆದ್,ಬಂದನ್ ದೆತ್ ದ್, ರುಚಿಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ [[ಉಪ್ಪು]] ಪಾರ್ದ್ ಅವೆನ್ ಬಾಣಲೆಡ್ ಬೆಚ್ಚ ಮಲ್ತ್ದ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಉಂಡೆ ಮಲ್ಪೊಡು. ಮಲ್ತಿನ ಉಂಡೆನ್ ತೊಂದುರುಡ್ ಬೆಯ್ಪಾದ್ ಬೆಯೋಂದು ಬತ್ತಿ ಲೆಕ ಬೆಚ್ಚ ಉಂಡೆನ್ ಪರಸೆಗ್ ಪಾರ್ದ್ ತಿರಗಣೆನ್ ತಿರ್ಗಾವೊಡು. ಇಂಚ ತಿರ್ಗಾನಗ ಪರಸೆಡ್ ಅಡ್ಯೆ ನೂಲುದ ಲೆಕ ಜಪ್ಪುಂಡ್. ಈ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪರೆ ೨ ಜನ ಬೋಡಾಪುಂಡ್. ಒಂಜಿ ಜನ ಮಣೆ ಒತ್ತರೆ ನನೊರಿ ತಿರ್ತ್ ಜತ್ತಿನ ಅಡ್ಯೆನ್ ದೆಪ್ಪರೆ. ಸೇಮೆದ ಒಂಜಿ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಡ್ಯೆಗ್ ಪೂಂಬೆ ಪಂದ್ಲಾ ಪನ್ಪೆರ್.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=D0KRkOi_kS8</ref> === ತಾರಾಯಿದ ಪೇರ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿದಾನೊ === ಪೆರೆದಿನ [[ತಾರಾಯಿ]]ಗ್ ಚೀಪೆಗ್ ಬೋಡಾಯ್ನಾತ್ [[ಬೆಲ್ಲ]] ಪಾರ್ದ್ ಕಡೆದ್ ಅವೆಟ್ಟ್ ಬತ್ತಿನ ಪೇರ್ ನ್ ಅರ್ಪೊಡು. ಇಜಿಂಡ ಕಾಲಿ ತಾರಾಯಿನಕ ಕಡೆದ್ ಪೇರ್ ದೆತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊಲಾ ಬೆಲ್ಲ ಪಾರ್ದ್ ಕಲಡಾವೊಲಿ.<ref>https://vknotifications.indiatimes.com/lavalavk/languages/tulu/-/articleshow/24160687.cms{{Dead link|date=September 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಬೇತೆ ಬಾಸೆಡ್ ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ == * [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]] - ಒತ್ತು ಶ್ಯಾವಿಗೆ, ಅಕ್ಕಿ ಶ್ಯಾವಿಗೆ.<ref>{{cite web|title=Akki Shavige {{!}} Ottu Shavige Recipe|url=https://udupi-recipes.com/2018/11/akki-shavige-ottu-shavige-recipe.html|website=Udupi Recipes|accessdate=16 July 2022|date=19 November 2018}}</ref> * [[ತಮಿಳ್ ಬಾಸೆ|ತಮಿಳ್]] - ಇಡಿಯಪ್ಪಂ.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=E_Qr-J2hJ6w</ref> * [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] - ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಹಾಪರ್.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=QmGfYYLHIrk</ref> == ಸೇಮೆದಡ್ಯೆಗ್ ನೂಕಡ್ಯೆ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಬತ್ತಿನ ವಿಚಾರೊ == ಸೇಮೆದಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಕಷ್ಟ. ಬತ್ತಿ ಬಿನ್ನೆರ್ ನಾಲೈನ್ ದಿನ ಉಂತ್‌ದ್ ಪೋಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಈ ಅಡ್ಯೆನ್ ತುಳುನಾಡ್ ದ್ ಮಲ್ಪೆದೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನ ಮಣೆ ಮಾತೆರ್ನ ಇಲ್ಲಡ್ ಇಜ್ಜಾಂಡ್. ಅಪಗದ ಕಾಲೊದ [[ಸೇಮೆದ ಮನೆ|ಸೇಮೆದಡ್ಯೆದ ಮಣೆ]]ಲಾ ತಿರ್ಗಾವರೆ ಮಸ್ತ್ ಬಂಗ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವ್ವು ಮರತ್ತ ಮಣೆ. ಆ ಮಣೆನ್ ಒತ್ತೆರೆ ಉಜ್ಜೆರ್. ಆ ಉಜ್ಜೆರ್‌ನ್ ಊಂದೆರೆ ರಡ್ಡ್ ಕೋಡಿಡ್ ರಡ್ಡ್ ಗಟ್ಟಿ ಜವನೆರ್ ಬೋಡಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಬತ್ತಿನ ಬಿನ್ನೆರ್ ಜಾಸ್ತಿ ದಿನ ಉಂತುಜೆರ್‌ ಪನ್ಪಿನ ವಾಡಿಕೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಂಚಾದ್ ಬಿನ್ನೆರೆನ್ ನೂಕುನ ಅಡ್ಯೆ ನೂಕಡ್ಯೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಪುದರ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{cite web|title=ತುಳು ಚಾವಡಿ-ತೆನಸ್ ಬಂಜಾರ... ಮನಸ್ ಬಂಗಾರ..|url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/languages/tulu/-/articleshow/22945803.cms|website=Vijay Karnataka|accessdate=16 July 2022|language=kn}}</ref> [[ಫೈಲ್:Shavige making process.webm|thumb|ಸೇಮೆದ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನೆ ವಿದಾನೊ ವಿಡೀಯೊ ರೂಪೊಡು]] == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} {{ತುಳುವೆರೆ ತೆನಸ್ಸ್}} [[ವರ್ಗೊ:ತೆನಸ್]] a5crakr7spw1a9tojeqeiytcaylwrw9 4 13065 373140 372553 2026-10-15T04:59:59Z ChiK 1136 Removing 2 threads, will be on [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್_ಆವರ_ಬಿನೈತ/ಆರ್ಕೈವ್]] (using [[w:en:User:Andrybak/Scripts/Archiver|Archiver]]) 373140 wikitext text/x-wiki {{Skip to section|1=ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆವರ ಇತ್ತೆದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲು|2=ಈತ್ತೆದ ನಿರ್ವಾಹಕೆರೆ ಬಿನೈತೊದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲೆಗ್ ಪೋಲೆ}} {{Info|ನಾಗರಿಕತೆ ಬೊಕ್ಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದಾಳಿಲೆನ ನೀತಿಲು ಮುಲ್ಪ ಅನ್ವಯ ಆಪುಂಡು. ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಇಜ್ಜಂದಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವರ್ತನೆದ ಬಗ್ಗೆ ಆರೋಪ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಒಳಗೊಂಡಿಜ್ಜಂದಿನ ಆಡಳಿತಗಾರೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಧಿಕಾರಿಲು ನಡತನ ನೀತಿಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಲೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸವೆರ್, ಅಯಿಟ್-ಅಗತ್ಯ ಆನಗ-ಬ್ಲಾಕ್ ಲೆನ್ ಸೇರಾದ್.}} {{Archive box| {{Search box|root=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆವರ ಬಿನೈತ/ಆರ್ಕೈವ್|search-width=20|search-button-label=ಪತ್ರಾಗಾರೊಡ್ ನಾಡ್ಲೆ|search-break=yes}} *[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆವರ ಬಿನೈತ/ಆರ್ಕೈವ್|ಪಿರಾಕ್‌ತ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆವರ ಬಿನೈತದ ಆರ್ಕೈವ್]] }} {{TOCright|limit=3}} '''ನಿರ್ವಾಹಕತ್ವೊಗು ವಿನಂತಿಲು (ನಿಆಬಿ) '''ಪಂಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊಡು ಏರ್ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆಪೆರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ನಿರ್ಧರಿಸವುನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (ಅಡ್ಮಿನ್ ಲೆನ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್), ಅಕುಲು ನಿರ್ವಹಣೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊಲೆನ್ ಪ್ರವೇಶಿಸವುನ ಬಳಕೆದಾರೆರ್. ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಸ್ವಂತ ಆಡಳಿತೊಗು (ಸ್ವಯಂ-ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ) ವಿನಂತಿಲೆನ್ ಸಲ್ಲಿಸೊಲಿ ಅತ್ತಂದೆ ಬೇತೆ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಲ್ಪೊಲಿ. ನಿಕ್ಲೆನ ವಿನಂತಿನ್ ಸಲ್ಲಿಸವುನ ದುಂಬು ಆಡಳಿತಗಾರೆರೆನ ಓದುನ ಪಟ್ಟಿ, ಎಂಚ ಮಲ್ಪುನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ, ಬೊಕ್ಕ ಆಡಳಿತಗಾರೆರೆನ ವಿನಂತಿಲೆಗ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊನು ತೆರಿಯೊನೊಡು. ಅಂಚನೆ, ಒಂಜಿ ಆರ್ಎಫ್ಎ ಪಾಸ್ ಆಯೆರೆ ನಿಕ್ಲೆನ ಅವಕಾಶೊಲೆನ್ ಸಮುದಾಯೊಗು ಕೇನೆರೆ ಯೋಚನೆ ಮಲ್ಪುಲೆ. == ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ನ ಬಗ್ಗೆ == ಆಡಳಿತಗಾರೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊಲು ಸಮುದಾಯೊಡ್ದ್ ಎಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟೊದ ನಂಬಿಕೆನ್ ಅಗತ್ಯೊ ಉಂಡುಂದು ಪರಿಗಣಿಸವೊಂಡುಂಡು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮೊಕುಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ್ ಲಾಗ್ ಆದ್ ಇಪ್ಪುನಗ ಬೇತೆ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಬೇತೆ ಸಂಪಾದನೆಲೆನಲೆಕನೆ ವಾಪಸ್ ಮಲ್ಪೊಲಿ, ಆಡಳಿತಗಾರೆರೆನ ಕ್ರಮೊಕುಲು ಇಡೀ ಸೈಟ್ ನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿಪ್ಪುಂಡು. ಬೇತೆ ಕಾರ್ಯೊಲೆಡ್, ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಬಳಕೆದಾರೆರೆನ್ ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ, ಪುಟೊತ ರಕ್ಷಣೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಪುಟೊಲೆನ್ ಅಳಿಸವುನ ಜವಾಬ್ದಾರಿನ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಅಕುಲು ವಿಷಯ ವಿವಾದೊಲೆಡ್ ಅಂತಿಮ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಲು ಅತ್ತ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಷಯೊಲೆನ್ ನಿರ್ಧರಿಸರೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರೊಲು ಇಜ್ಜಿ, ಪುಟೊಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಅತ್ತಂದೆ ಅಳಿಸವುನ ಬೊಕ್ಕ ಬಳಕೆದಾರೆರೆಗ್ ನಿಷೇಧೊಲೆನ್ ಅನ್ವಯಿಸವುನ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯ ಒಮ್ಮತ ಬೊಕ್ಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಸಮಿತಿ ತೀರ್ಪುಲೆನ್ ಜಾರಿ ಮಲ್ಪುನ ಬುಕ್ಕೊ. ==ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆವರ ಇತ್ತೆದ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನೊಲು== quld35kt4mniz32yvfm01jy7zl9jai8 0 13652 373130 215616 2026-10-15T02:23:53Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373130 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಕಾಶ್ | nationality = ಭಾರತೀಯ | image = File:Tejasswi Prakash Grace the Lokmat Most Stylish Awards 2022.jpg | caption = | birth_name = ತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಕಾಶ್<br> ವಯಂಗಂಕರ್ | birth_date = ೧೦ ಜೂನ್ ೧೯೯೨ | birth_place = ಜೆದಾಹ್,<br> ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ | alma_mater = ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ <br>ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ <br>ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ,<br> [[ಮುಂಬೈ]](ಬಿ.ಇ) | occupation = ನಟಿ | years_active = 2012 – ಇನಿಮುಟ್ಟ | partner = | known_for = ''[[:en:Swaragini - Jodein Rishton Ke Sur|ಸ್ವರಾಗಿಣಿ]]'' <br/> ''[[:en:Fear Factor: Khatron Ke Khiladi 10|ಖತ್ರೋಂ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ 10]]'' <br/> ''[[:en:Bigg Boss (Hindi season 15)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ 15]]'' <br/> ''[[:en:Naagin (2015 TV series)|ನಾಗಿನ್ 6]]'' }} '''ತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ವಯಂಗಂಕರ್''' ({{IPA||audio=LL-Q67999865 (tcy)-Babitha Shetty-ತೇಜಸ್ವಿ ಪ್ರಕಾಶ್.wav}}) ಮೇರ್ ಭಾರತೀಯ ಕಿರುತೆರೆ ನಟಿ.ಮೇರ್ ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ''ಸ್ವರಾಗಿಣಿ'' ಪನ್ಪಿನ ದಾರವಾಹಿಡ್ ರಾಗಿಣಿ ಮಹೇಶ್ವರಿ ಬುಕ್ಕ ವೂಟ್‌ ಡ್ ಪ್ರಸಾರ ಆವೊಂದಿತ್ತಿನ ''ಸಿಲ್ಸಿಲಾ ಬದಲ್ತೇ ರಿಶ್ತೋಂ ಕಾ'' ದಾರವಾಹಿಡ್ ಮಿಶ್ತಿ ಖನ್ನಾ ಪಾತ್ರೊಡ್ ನಟಿನೆ ಮಲ್ದೆರ್. ೨೦೨೦ ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮೇರ್ ''ಫಿಯರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್: ಖತ್ರೋನ್ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ ೧೦'' ನೇ ಎಸಲ್‍ಡ್ ಸ್ಪರ್ದಿಯಾದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{cite web|title=Engineers Day: Varun Kapoor, Aham Sharma, Tejaswi Prakash, Karan V Grover - a look at engineers who made it big on TV!|url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/engineers-day-varun-kapoor-aham-sharma-tejaswi-prakash-karan-v-grover-a-look-at-engineers-who-made-it-big-on-tv-795879/|website=Bollywood Life|accessdate=20 February 2023|language=en|date=15 September 2016}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಪುಟ್ಟು == ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಪ್ರಕಾಶ್ ಮೇರ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾಡ್ ೧೦ ಜೂನ್ ೧೯೯೨ ನೇ ತಾರೀಕ್‍ಗ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.<ref>{{cite web|title=ತೇಜಸ್ವಿ|url=https://www.breezemasti.com/tejasswi-prakash/|accessdate=20 February 2023}}</ref><ref>{{cite news|title=Things every Tejaswi Prakash fan must know|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/web-stories/things-every-tejaswi-prakash-fan-must-know/photostory/95012048.cms|accessdate=20 February 2023|work=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == ಬರವು == ತೇಜಸ್ವಿ ಮೆರೆನ ಪೊಪ್ಪ ಪ್ರಕಾಶ್ ವಯಂಗನ್ಕರ್ ವೃತ್ತಿಡ್ [[ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್|ಇಂಜಿನಿಯರ್]]. ಮೇರ್ ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಇಸಯೊಡ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{cite news|title=Bigg Boss 15: Engineer turned actress Tejasswi Prakash is all set to rule hearts with her style|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/bigg-boss-15-engineer-turned-actress-tejasswi-prakash-is-all-set-to-rule-hearts-with-her-style/articleshow/86692536.cms|accessdate=20 February 2023|work=The Times of India}}</ref> == ದಾರವಾಹಿಲು == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ವರ್ಸ !! ದಾರವಾಹಿ !! ಪಾತ್ರೊ !!ಚಾನೆಲ್ !! ಉಲ್ಲೇಕೊ |- | ೨೦೧೨-೨೦೧೩ | ''೨೬೧೨'' | ರಶ್ಮಿ ಭಾರ್ಗವ | ಲೈಫ್ ಓಕೆ | <ref>{{Cite web|url=https://www.pinkvilla.com/newstags/tejasvi/256287/2612-show-wake-mumbai-says-actress-tejasvi|title='2612', a show to wake up Mumbai, says actress Tejasswi|website=Pinkvilla|language=en|access-date=2020-03-24|archive-date=2019-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190511045012/https://www.pinkvilla.com/newstags/tejasvi/256287/2612-show-wake-mumbai-says-actress-tejasvi|url-status=dead}}</ref> |- | ೨೦೧೩-೨೦೧೪ | ''[[:en:Sanskaar - Dharohar Apnon Ki|ಸಂಸ್ಕಾರ್ ದರೋಹರ್ ಅಪ್ನೋ ಕಿ]]'' | ಧಾರಾ | rowspan="2" |ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ | |- | ೨೦೧೫-೨೦೧೬ | ''[[:en:Swaragini - Jodein Rishton Ke Sur|ಸ್ವರಾಗಿಣಿ]]'' | ರಾಗಿಣಿ ಲಕ್ಷ್ ಮಹೇಶ್ವರೀ | |- | ೨೦೧೭ | ''ಪೆಹೆರ್ದಾರ್ ಪಿಯಾ ಕೀ'' | rowspan="2"|ದಿಯಾ ಸಿಂಗ್ | rowspan="2" |[[:en:Sony Entertainment Television|ಸೋನಿ ಟಿವಿ]] | |- | ೨೦೧೭-೨೦೧೮ | ''ರಿಶ್ತಾ ಲಿಖೇಂಗೆ ಹಮ್ ನಯಾ'' | |- |೨೦೧೮-೨೦೧೯ |''ಸಿಲ್ಸಿಲಾ ಬದಲ್ತೇ ರಿಶ್ತೋಂ ಕಾ'' |ಮಿಷ್ಟಿ ಖನ್ನಾ |ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ | |- | ೨೦೧೮-೨೦೧೯ | ''ಕರ್ಣ್ ಸಂಗಿಣಿ'' | ಊರ್ವಿ | ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ಲಸ್ |<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/tejasswi-prakash-karn-sangini-mythological-show-5418079/|title=Tejasswi Prakash: Karn Sangini is a contemporary take on a mythological tale|last=|first=|date=|work=The Indian Express|access-date=|language=en-US}}</ref> |- | ೨೦೨೦ | ''ಫಿಯರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್ : ಖತ್ರೋಂ ಕೆ ಖಿಲಾಡಿ ೧೦'' | ಸ್ಪರ್ಧಿ | ಕಲರ್ಸ್ ಟಿವಿ |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/exclusive-khatron-ke-khiladi-10-tejasswi-prakash-injures-her-eye-while-performing-a-stunt-but-hasnt-quit-the-show/articleshow/70991105.cms|title=Exclusive - Khatron Ke Khiladi 10: Tejasswi Prakash injures her eye while performing a stunt; but hasn't quit the show - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-10-01}}</ref> |} == ಮಾನಾದಿಗೆಲು == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- ! ವರ್ಸ ! ಪ್ರಶಸ್ತಿ ! ವರ್ಗೊ ! ದಾರವಾಹಿ ! ಪಲಿತಾಂಸ |- |೨೦೧೫ |ಭಾರತೀಯ ಟೆಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |ನೆಗೆಟಿವ್ ರೋಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ |''ಸ್ವರಾಗಿಣಿ'' |ನಾಮನಿರ್ದೇಸನ<ref>{{cite web|title=Namish and Tejaswi Wayangankar at 14th Indian Telly Awards Nomination Ceremony|url=https://www.indiaforums.com/media/namish-and-tejaswi-wayangankar-at-14th-indian-telly-awards-nomination-ceremony_385783|website=India Forums|accessdate=20 February 2023|language=en}}</ref> |- | ೨೦೧೮ | rowspan=2|ಗೋಲ್ಡ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ |ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | ''ಕರ್ಣ್ ಸಂಗಿಣಿ'' |ನಾಮನಿರ್ದೇಸನ |- | ೨೦೧೯ | ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ | ''ಸಿಲ್ಸಿಲಾ ಬದಲ್ತೇ ರಿಶ್ತೋಂ ಕಾ'' |ನಾಮನಿರ್ದೇಸನ |} == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == [[ವರ್ಗೊ:ಪೊಂಜೊವುಲು]] o83o45izl0b0ra0rx9u8o6z61ufbsx0 0 14005 373125 357546 2026-10-15T01:25:30Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373125 wikitext text/x-wiki '''ಕುಡ್ಲದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು''':ಕುಡ್ಲ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕರಾವಳಿದ ದಕ್ಷಿಣಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಕೇಂದ್ರ. ಮಂಗಳೂರು ನಗರೊಗು ತುಳುವೆರ್ ಪಿರಾಕ್‌ಡ್ದೇ ಕುಡ್ಲ ಇಜ್ಜಿಂಡ ಕುಡಲ ಪಂಡ್‌ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. [[ತುಳುನಾಡ್|ತುಳುನಾಡ್‍]]ದ ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಪೇಂಟೆ ಕುಡಲ/ಕುಡ್ಲ ಆದ್ ಉಂಡು. ಉಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಂಡು.<ref>{{cite web|title=ಕುಡ್ಲಡುಪ್ಪುನ ದೇಲಾಯೊಲು|url=https://karnatakatourism.org/famous-temples-in-mangalore/|accessdate=15 May 2023}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mangalurutaxi.com/top-travel-packages/famous-temples-in-around-mangalore/|accessdate=15 May 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.holidify.com/collections/temples-in-mangalore|accessdate=15 May 2023}}</ref> == ಕುಡ್ಲಡುಪ್ಪುನ ದೇಲಾಯೊದ ಪಟ್ಟಿ == # ಮಹತೋಭಾರ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಲ್ಯ.<ref>{{cite web|title=ಮಹತೋಭಾರ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಸ್ತಾನ|url=https://www.sanatan.org/kannada/90229.html|accessdate=15 May 2023}}</ref> # [[ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ದೇವಸ್ತಾನ]].<ref>{{cite web|title=ಕದ್ರಿ|url=https://karnatakatourism.org/kn/tour-item/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF-%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%9C%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A5-%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8/|accessdate=15 May 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230515153920/https://karnatakatourism.org/kn/tour-item/%E0%B2%95%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%BF-%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%9C%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A5-%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%A8/|archivedate=15 May 2023|url-status=dead}}</ref> # ಶರವು ಶರಭೇಶ್ವರ - ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ತಾನ.<ref>{{cite web|title=ಶರವು ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ - ಶಿವಳ್ಳಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು|url=https://shivallibrahmins.com/tulunaadu-temples/mangalore-taluk/sharavu-mahaganapathi-temple/|accessdate=15 May 2023}}</ref> # [[ಕುಡುಪು ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕುಡುಪು ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ತಾನ]]. # ಮರೋಳಿ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ತಾನ.<ref>{{cite news|title=ಮರೋಳಿಯ ಸೂರ್ಯ ನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ|url=https://vijaykarnataka.com/news/mangaluru/know-the-history-of-maroli-sun-temple/videoshow/91155164.cms#:~:text=%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B5%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B2%AF%E0%B2%97%E0%B2%B3%20%E0%B2%A8%E0%B2%97%E0%B2%B0%E0%B2%BF%20%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B3%82%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%A8%20%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%8B%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2%E0%B2%BF%20%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%A8,%E0%B2%A4%E0%B2%AA%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%A6%20%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A5%E0%B2%BE%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%97%E0%B3%8A%E0%B2%82%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B3%81%20%E0%B2%8E%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%81%20%E0%B2%87%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%B9%E0%B2%BE%E0%B2%B8%20%E0%B2%B9%E0%B3%87%E0%B2%B3%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%97%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%A6%E0%B3%86.|accessdate=15 May 2023}}</ref> # ಅತ್ತಾವರ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ದೇವಲ್ಯ. # ಗೊಲ್ಲರಕೇರಿ ಶ್ರೀ ಹನುಮಂತ ದೇವಲ್ಯ. # ಅತ್ತಾವರ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರ, ಮಹಾಗಣಪತಿ ಕ್ಷೇತ್ರ. # ರಥಬೀದಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಲ್ಯ, ಕುಡ್ಲ. # ಶ್ರೀ ಸಂತಾನ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ದೇವಲ್ಯ, ಕುಡ್ಲ. # ರಥಬೀದಿ ಶ್ರೀ ಕಾಳಿಕಾಂಬ ವಿನಾಯಕ ದೇವಲ್ಯ, ಕುಡ್ಲ. # ಸೋಮನಾಥ ದೇವಸ್ತಾನ, ನೀರೇಶ್ವಾಲ್ಯ. # ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ತಾನ, ಪಾಂಡೇಶ್ವರ.<ref>{{cite news|title=ಪಾಂಡೇಶ್ವರ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ|url=https://kannada.news18.com/news/state/mahalingeshwara-temple-famous-and-have-lakh-of-devotees-in-mangalore-kkm-lg-539661.html|accessdate=15 May 2023}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> # ಕೊಡಿಯಾಲ್‍ಬೈಲ್ ಭಗವತಿ ದೇವಲ್ಯ. # ಡೊಂಗರಕೇರಿ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಲ್ಯ. # ರಥಬೀದಿ ವೀರ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಲ್ಯ. # ಬೋಳೂರು ವೀರಭದ್ರ ಮಹಾಮಾಯಿ ದೇವಲ್ಯ. # ಅತ್ತಾವರ ಉಮಾಮಹೇಶ್ವರಿ ದೇವಲ್ಯ. # ಚಿತ್ರಾಪುರ ದೇವಲ್ಯ. # ರಥಬೀದಿ ಕುಡ್ತೇರಿ ಶ್ರೀ ಮಹಾಮಾಯ ದೇವಲ್ಯ. # [[ಕುದ್ರೋಳಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ]]. # ಕಾಳಿಕಾಂಬಾ - ವಿನಾಯಕ ದೇವಲ್ಯ ರಥಬೀದಿ, ಕುಡ್ಲ. # ಪಣಂಬೂರು ನಂದನೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ.<ref>{{cite web|title=ಪಣಂಬೂರು|url=https://mangaloretourism.in/shree-nandaneshwara-devasthana-mangalore|accessdate=15 May 2023}}</ref> # ಗಣೇಶಪುರ ಮಹಾಗಣಪತಿ. # ಕಾವೂರು ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ. # ಇಡ್ಯಾ ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ. # ಸುರತ್ಕಲ್ ವೀರಭದ್ರ ದುರ್ಗಾಂಬಾ ಮಹಾಮಾಯಿ ದೇವಲ್ಯ. # ಕಾರಣಿಕ ಹನುಮಂತ ದೇವಲ್ಯ. # ಕಾವು ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ. # ಕಡಂದಲೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಲ್ಯ. # ಸುರತ್ಕಲ್ ಸದಾಶಿವ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಲ್ಯ.<ref>{{cite web|title=Shree Sadashiva Mahaganapathi Temple|url=https://mangaloreheritage.com/temples/sadashiva-temple-surathkal/|accessdate=15 May 2023}}</ref> # ಕುಳಾಯಿ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಲ್ಯ. # ತಿರುವೈಲ್ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ. # ಮಾರಿಯಮ್ಮ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಲ್ಯ. == ಮುಜರಾಯಿ 'ಎ' ವರ್ಗೊದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು == # ಶ್ರೀ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಲ್ಯ, ಬೋಳಾರ, ಕುಡ್ಲ. # ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಲ್ಯ, ಕದ್ರಿ, ಕುಡ್ಲ. # ಶ್ರೀ ಅನಂತಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಲ್ಯ, ಕುಡುಪು, ಕುಡ್ಲ ತಾಲುಕು. # ಶ್ರೀ ಚಿತ್ರಾಪುರ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಲ್ಯ, ಕುಳಾಯಿ, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು.<ref>{{cite web|title=ಚಿತ್ರಾಪುರ ಶ್ರೀದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರೀ ದೇವಸ್ಥಾನ|url=https://www.hindujagruti.org/hinduism-for-kids-kannada/575.html|accessdate=15 May 2023}}</ref> # ಶ್ರೀ ನಂದನೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ, ಪಣಂಬೂರು, ಕುಡ್ಲ. # ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ, ಪಾಂಡೇಶ್ವರ, ಕುಡ್ಲ. # ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿ ದೇವಲ್ಯ, ಕಾಟಿಪಳ್ಳ, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು. # ಶ್ರೀ ಮಾರಿಯಮ್ಮ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಲ್ಯ, ಬೋಳಾರ, ಕುಡ್ಲ.<ref>{{cite web|title=ಮಾರಿಯಮ್ಮ ಮಹಿಷಮರ್ದಿನಿ ದೇವಸ್ತಾಣ|url=https://m.varthabharati.in/article/2019_07_21/201618|accessdate=15 May 2023}}</ref> # ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ, ಕಾವುರು, ಕುಡ್ಲ. == ಮುಜರಾಯಿ 'ಬಿ' ವರ್ಗೊದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು == # ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ, ಇಡ್ಯಾ [[ಸುರತ್ಕಲ್]], [[ಕುಡ್ಲ]] ತಾಲೂಕು. # ಶ್ರೀ ಕರಣೀಕ ಹನುಮಂತ ದೇವಲ್ಯ, ಕುಡ್ಲ. # ಶ್ರೀ ಸದಾಶಿವ ದೇವಲ್ಯ, ಸುರತ್ಕಲ್, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು. # ಶ್ರೀ ಹಳೇಕೋಟೆ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ದೇವಲ್ಯ, ಬೋಳಾರ, ಕುಡ್ಲ. # ಶ್ರೀ ಪಂಚಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ, [[ಕಂಕನಾಡಿ]] ಬಿ, ಬಜಾಲು, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು.<ref>{{cite web|title=ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ|url=https://www.tuluvaz.com/2022/12/24/inauguration-of-brahmashree-narayanguru-billava-samaj-seva-sangh-of-malali-zone-tomorrow/|accessdate=15 May 2023|archive-date=15 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230515160021/https://www.tuluvaz.com/2022/12/24/inauguration-of-brahmashree-narayanguru-billava-samaj-seva-sangh-of-malali-zone-tomorrow/|url-status=dead}}</ref> # ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಲ್ಯ, ಕಡಂದಲೆ, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು.<ref>{{cite news|title=ಕಡಂದಲೆ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ|url=https://www.timesofkudla.com/ARDC.in/2022/Month/11/32488/No.1TuluNews|accessdate=15 May 2023}}</ref> # ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುಮೂರ್ತಿ ದೇವಲ್ಯ, ಕುಳಾಯಿ, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು. # ಶ್ರೀ ದುರ್ಗಾಪರಮೇಶ್ವರಿ ದೇವಿ ದೇವಲ್ಯ, ಇರುವೈಲು, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು. # ಶ್ರೀ ಚಕ್ರಪಾಣಿ ಗೋಪಿನಾಥ ದೇವಲ್ಯ, [[ಅತ್ತಾವರ]], ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು. # ಶ್ರೀ ಆದಿನಾಥೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ, ಅದ್ಯಪಾಡಿ, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು. # ಶ್ರೀ ಅಮೃತೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ, ತಿರುವೈಲು, ಕುಡ್ಲ ತಾಲೂಕು. # ಶ‍್ರೀ ಸೂರ್ಯನಾರಾಯಣ ದೇವಲ್ಯ, ಮರೋಳಿ, ಕುಡ್ಲ. == ಪಟಕುಲು == <gallery mode="packed" heights="180px"> Kudroli,Sri Gokarnanatha Kshetra.jpg|ಕುದ್ರೋಳಿ ಗೋಕರ್ಣನಾತೇಶ್ವರ ದೇವಲ್ಯ Kadri Manjunatha temple Mangalore.jpg|ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ತಾನ Mangaladevi temple Mangalore2.jpg|ಮಹತೋಭಾರ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಲ್ಯ Mangaladevi Temple Mangalore 2.jpg|ಮಹತೋಭಾರ ಮಂಗಳಾದೇವಿ ದೇವಲ್ಯ Kudupu Shree Ananthapadhmanabha Temple, Mangalore 3.jpg|ಕುಡುಪು ಶ್ರೀ ಅನಂತ ಪದ್ಮನಾಭ ದೇವಸ್ತಾನ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುನಾಡ್‌ದ ದೇವಸ್ತಾನೊಲು]] 00699fjeh7jet0hexl2k41j6v75m7hb 0 14864 373112 350385 2026-10-14T12:46:13Z Vishwanatha Badikana 38 373112 wikitext text/x-wiki [[File:WIKITONGUES-_Sathi_speaking_Santhali.webm|thumb|ವಿಕಿಟಾಂಗ್ಸ್ : ಸಂತಾಲಿ ಬಾಸೆನ್ ಪಾತೆರುನೆ]] '''ಸಂತಾಲಿ''' (ಉಚ್ಚಾರೊ - santaɽi, ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿ), ಸಂತಾಲ್ ಅತ್ತಂಡ ಸಂಥಾಳಿಂದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಈ ಬಾಸೆ [[ಹೋ ಬಾಸೆ|ಹೋ]] ಬುಕ್ಕೊ ಮುಂಡಾರಿಗ್ ಸಮ್ಮಂದಿಸಯಿನ [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಬಾಸೆಲು|ಆಸ್ಟ್ರೋಸಿಯಾಟಿಕ್ ಬಾಸೆಲೆ]]ಮುಂಡಾ ಉಪಕುಟುಂಬೊಲೆಡ್ ಎಚ್ಚ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಪಾತೆರುನ ಬಾಸೆ; ಈ ಬಾಸೆ ಮುಕ್ಯವಾದ್ [[ಅಸ್ಸಾಂ ]], [[ಬಿಹಾರ ]], [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಮಿಝೋರಾಂ ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ]], [[ತ್ರಿಪುರಾ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]ಡ್ ಪಾತೆರುವೆರ್. ಸಂತಾಲಿ ಬಾಸೆ ಭಾರತೊದ ಸಂವಿದಾನೊದ 8ನೇ ಪರಿಚ್ಚೇದೊದ ಪ್ರಕಾರೊ ಮಾನ್ಯತೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಪಡೆದ ಭಾರತೊದ ಪ್ರಾದೇಸಿಕ ಬಾಸೆ.<ref name="2001census">Citeweb|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/parta.htm|title=Distribution of the 22 Scheduled Languages|date=20 May 2013|website=censusindia.gov.in|publisher=Census of India</ref> ಸಂತಾಲಿನ್&nbsp; [[ಭಾರತ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಭೂತಾನ್]] ಬುಕ್ಕೊ [[ನೇಪಾಳ]]ಡ್ ಸುಮಾರು 7.6 ಮಿಲಿಯನ್‌ದಾತ್ ಜನೊ ಪಾತೆರ್‌ಬೆರ್ ಅಂಚನೆ ಈ ಬಾಸೆ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌]]ದ ಬುಕ್ಕೊ ಖಮೇರ್‌ಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊದ ಮೂಜನೆ ಮಲ್ಲ, ಎಚ್ಚ ಪಾತೆರುನ [[ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಬಾಸೆಲು|ಆಸ್ಟ್ರೋಸಿಯಾಟಿಕ್]] ಬಾಸೆ ಆದುಂಡು. 1925ಡ್ ಪಂಡಿತ್ ರಘುನಾಥ್ ಮುರ್ಮು ಆರ್ ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿನ್ ಬುಲಪಾವುನೆತ ಮುಟ್ಟ ಸಂತಾಲಿ ಬಅಸೆ ಒಂಜಿ ಮುಕ್ಯೊ ಬಾಯಿಬಾಸೆದ ಬಾಸೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಬೇತೆ ಇಂಡಿಕ್ ಲಿಪಿಲೆ ಒವ್ವೇ ಪಟ್ಯಕ್ರಮೊದ ಗುಣಲಕ್ಷನೊನು ಪಟ್ಟೊನಂದೆ ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿ ಅಯಿತವೇ ಆಯಿನ ವರ್ಣಮಾಲೆಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್, ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊಡು ಇತ್ತೆ ಸಂತಾಲಿನ್ ಬರೆಯರ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಗಳಸ್‌ಬೆರ್. == ಇತಿಹಾಸ == ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಪಾಲ್ ಸಿಡ್ವೆಲ್‌ರ ಪ್ರಕಾರೊ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಒಡಿಶಾಗ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುಮಾರ್ 4000 ವರ್ಸೊ ಪಿರವು ಮುಂಡಾಬಾಸೆಲು ಇಂಡೋಚೈನಾಡ್ದ್ ಒಡಿಶಾ ಕಡೆಕ್ ಬತ್ತಿಪ್ಪು. 19ನೇ ಸತಮಾನೊ ಮುಟ್ಟ ಸಂತಾಲಿಗ್ ಬರವುದ ಬಾಸೆ ಇಜಿಂಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮಾತ ಪಟ್ಟ್‌ನ ಗೇನೊ ಬಾಯಿಡ್ದ್ ಬಾಯಿಗ್ ಪೀಳಿಗೆಡ್ದ್ ಪೀಳಿಗೆಗ್ ಪರಡ್ಂಡ್. [[ಭಾರತೊದ ಬಾಸೆಲು]] ಅದ್ಯಯನೊಡು ಯುರೋಪಿಯನ್ನೆರ ಆಸಕ್ತಿದ ಸಂತಾಲಿ ಬಾಸೆನ್ ದಾಕಲಿಸವುನ ಸುರೂತ ಪ್ರಯತ್ನೊಗು ಕಾರಣೊ ಆಂಡ್. ಬಂಗಾಳಿ, ಒಡಿಯಾ ಬುಕ್ಕೊ ರೋಮನ್ ಲಿಪಿಲೆನ್ 1860ದ ದಸಕಗೂ ದುಂಬೇ ಯುರೋಪ್‌ದ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ್, ಜಾನಪದ ತಜ್ಞೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಎ.ಆರ್. ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ಲಾರ್ಸ್ ಸ್ಕ್ರೆಫ್ಸ್‌ರುಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಪಾಲ್ ಬೋಡಿಂಗ್ ಸೇರ್‌ನಂಚಿತ್ತಿ ಮಿಸನರಿಲು ಸಂತಾಲಿನ್ ಬರೆಯರ ಗಳಸಿಯೆರ್. ಅಕ್ಲೆ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ಸಂತಾಲಿ ನಿಗಂಟುಲು, ಜಾನಪದ ಕತೆಲೆ ಆವೃತ್ತಿಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬಾಸೆದ ರೂಪವಿಜ್ಞಾನೊ, ವಾಕ್ಯರಚನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಉಚ್ಚಾರಣೆದ ರಚನೆದ ಅದ್ಯಯನೊಗು ಕಾರಣ ಆಂಡ್. ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿನ್ ಸಾಂತಾಲಿಗಾದ್ 1925ಡ್ ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಕವಿ ರಘುನಾಥ್ ಮುರ್ಮು ರಚಿಸಯೆರ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸುರುಟು 1937ಡ್ ಪ್ರಚಾರೊ ಮಲ್ತೆರ್ಮಾ.<ref name="Hembram">Cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=XIlkAAAAMAAJ|title=Santhali, a Natural Language|last=Hembram|first=Phatik Chandra|date=2002|publisher=U. Hembram|page=165|language=en</ref><ref name="Kundu94">Cite book|url=https://books.google.co.uk/books?id=8EJLAAAAYAAJ|title=Tribal Education, New Perspectives|last=Kundu|first=Manmatha|date=1994|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788121204477|page=37|language=en</ref> ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಲಿಪಿನ್ ಸಂತಾಲಿ ಲಿಪಿಯಾದ್ ಸಂತಾಲ್ ಸಮುದಾಯೊದಕುಲು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಯೆರ್. ಇತ್ತೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ಒಡಿಶಾ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ಡ್ ಓಲ್ ಚಿಕಿ ಸಂತಾಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯೊ ಒಬುಕ್ಕೊ ಬಾಸೆದ ಅದಿಕೃತ ಲಿಪಿಯಾತ್ಂಡ್. ಆಂಡಲಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಸೊದ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ಸಂತಾಲಿ ಬದಲ್‍ಗ್ ಬಂಗಾಳಿ ಲಿಪಿನೇ ಗಳಸುವೆರ್. === ಅದಿಕೃತ ಸ್ತಿತಿ === ಭಾರತೊದ 22 ಸಾಂವಿದಾನಿಕ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಸಂತಾಲಿ ಕೂಡ ಒಂಜಾದುಂಡು.<ref name="2001census"/> === ಉಪಬಾಸೆಲು === ಸಂತಾಲಿದ ಉಪಬಾಸೆಲೆಡ್ ಕಮರಿ-ಸಂತಾಲಿ, ಕರ್ಮಲಿ, ಲೋಹರಿ-ಸಂತಾಲಿ, ಮಹಾಲಿ, ಖೋಲೆ, ಮಾಂಝಿ, ಪಹಾರಿಯಾ ಬಾಸೆಲು ಸೇರ್ದುಲ್ಲೊ.<ref>Cite web|url=http://glottolog.org/resource/languoid/id/sant1410|title=Glottolog{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 3.2 – Santali|website=glottolog.org|language=en</ref><ref name="GRN">Cite web|url=https://web.archive.org/web/20231215152958/https://globalrecordings.net/en/language/16318%7Ctitle=Santali: Paharia language|website=Global recordings network|language=en|access-date=26 February 2018</ref> ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{reflist|em30}} {{ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು}} [[ವರ್ಗೊ:ಭಾರತದ ಬಾಸೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಬಾಸೆ]] [[ವರ್ಗೊ:ದಿನೊಕ್ಕೊಂಜಿ ಬರವು]] bate9z6iemc9p1qcs2askqcje1er94w 0 15362 373124 365149 2026-10-15T01:00:59Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373124 wikitext text/x-wiki '''ಓಲಾದೇವಿಯು''' ಕಾಲರಾ ದೇವತೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್, ಬಂಗಾಳ ಪ್ರದೇಶದ (ಇತ್ತೆದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಬುಕ್ಕೊ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಸೇರ್ದಿತ್ತ್‌ನ) ಬುಕ್ಕೊ ಮಾರ್ವಾರ್, [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ]] ಜನೊಕುಲು ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದೇವಿನ್ '''ಓಲೈಚಂಡಿ''', '''ಓಲಬೀಬಿ''' ಬುಕ್ಕೊ '''ಬೀಬಿಮಾ''' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ಆ ದೇವಿನ್ ಬಂಗಾಳದ ಹಿಂದೂಲು ಬುಕ್ಕೊ ಮುಸ್ಲಿಮೆರ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆಕೆಯನ್ನು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ]] ಮಾ ಶೀತಲ ಪಂದ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಕಾಲರಾ, ಕಾಮಾಲೆ, ಅತಿಸಾರ ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಬಂಜಿಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಯಿನ ಸೀಕ್ ಸಂಕಟೊದ್ದ್ ತನ್ನ ಭಕ್ತೆರೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುವಳ್. ಆ ದೇವಿನ್ ಓರಿ ಮಾತಾ ಪಂದ್‌ಲ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ಮಾರ್ವಾಡಿ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಈ ದೇವಿಗ್ ಒವ್ವೆ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ ಇಜ್ಜಿ ಆಂಡ ಆಳೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಶೀತಲದಂಚ ಚಿತ್ರಿಸದೆರ್. ಓಲಾದೇವಿ ಪೂಜೆ ಬಂಗಾಳೊಡು ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾದುಂಡು ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಧರ್ಮ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಸ್ಕೃತಿದ ಸಮುದಾಯೊಡ್ದು ಮಾನಾದಿಗೆ ಪಡೆತ್ಂಡ್.<ref name="VI">{{Cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Oladevi |title=Oladevi - Banglapedia |accessdate=2024-03-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250709161752/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Oladevi |archivedate=2025-07-09 |url-status=dead}}</ref><ref name="BI">[http://countrystudies.us/bangladesh/39.htm Islam in Bangladesh]</ref> == ದೇವತೆ == ಓಲಾದೇವಿ ಪುರಾಣದ ಜನಪದ ಕಥೆಕ್‌ಲೆಡ್ <ref name="VI"/> ಭಕ್ತೆರ್ ಕಾಲರಾ ಸೀಕ್ ಸಂಕಟೊದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಕ ದೇವತೆ ಪಂದ್ ನಂಬುದೆರ್, ಇಡಿ ಬಂಗಾಳದ ಸಮುದಾಯೊನ್ ಪೀಡಿಪುನ ಸೀಕ್‌ಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಕೊರ್ಪುನಾಳ್ ಪಂದ್ ಆಳೆನ್ ಆರಾಧಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="VI" /> ವಾಸ್ತವಡ್, ಕಾಲರಾಗ್ ಬಂಗಾಳಿ ಪದ ''ಓಲಾ-ಓತಾ'' ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಓಲಾ-ಉತಾ'', ''ಓಲಾ'' ಪನ್ಪಿ ಪುದರ್‌ದ ಉಲ್ಲೇಖವಾದುಂಡು ("ಓಲಾ"ಪಂಡ ಬಂಗಾಳಿಡ್ ತಿರ್ತ್ ಪೋಪುನ ಬುಕ್ಕೊ ''ಉತಾ'' ಪಂಡ ಮಿತ್ತ್ ಪೋಪುನ. ಉಂದು ಕಕ್ಕುನೆ-ಉರ್ಚುನೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು.). == ತುತ್ತೈದ == [[ಹಿಂದೂ|ಹಿಂದೂಲೆಗ್]], ಓಲಾದೇವಿ [[ಪಾರ್ವತಿ]] ದೇವಿನ ಸಂಯೋಜಿತ ರೂಪವಾದಿತ್ತ್‌ದ್, ನೀಲಿ ''[[ಸೀರೆ|ಸೀರೆನ್]]'' ತುತ್ತ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬಂಗಾರ್ ಪಾಡ್ದ್ ಎಡ್ಡೆ ಮಂಜಲ್ ಚರ್ಮದ ಪೊಂಜೊನ ರೂಪೊಡು ಚಿತ್ರಿಸದೆರ್. ಆಳೆಗ್ ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿನ ಕೈಕುಲು ಜಕ್ಕಲ್‌ಡ್ ಬಾಲೆದೊಟ್ಟುಗು ಕುಳ್ಳ್‌ದಿತ್ತ್‌ನ ದೇವಿ.<ref name="VI"/> ಬಂಗಾಳದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು]] ದೇವಿನ್ ''ಒಲಬಿಬಿ ಗನ್'' (''ಒಲಬಿಬಿ ಪದೊ'')ಡ್ದ್ ''ಒಲಬಿಬಿ''ಅತ್ತ್ಂಡ ''ಬೀಬಿಮಾ'' ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್,ಉಂದು ಕನ್ಯೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ರಾಜಕುಮಾರಿನ ಬಾಲೆದ ಕಥೆನ್ ಪನ್ಪುಂಡು.ಉಂದು ಅತೀಂದ್ರಿಯವಾದ್ ಮಾಯಕಾದ್ ದೇವಿಯಾದ್ ಪಿರ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ರಾಜ ಮನೆತನ ಬುಕ್ಕೊ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲೊಡು ಮಾತೆರೆನ್ಲ ಕಾಪುನ ದೇವಿಯಾದುಲ್ಲಲ್. ಒಂಜಿ ಕೈಟ್ ತನ್ನ ಭಕ್ತೆರೆ ಕಾಯಿಲೆ ನಾಶಮಲ್ಪುನ ಮಾಂತ್ರಿಕ ಆಯುಧ ಪತೊಂದಿನ ಚಿತ್ರೊಲುಂಡು.<ref name="VI" /> == ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವ == ಓಲಾದೇವಿ ಬಂಗಾಳದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಡು ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ದೇವಿಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್, ಮುಖ್ಯ ಹಿಂದೂ ದೇವೆರಾಯಿನ [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನೊಟ್ಟುಗು]] ಅಪ್ಪೆನ ದೈವಿಕತೆದ ಹಿಂದೂ ಪರಿಕಲ್ಪನೆದ ಮಿತ್ತರ್ಮೆಂದ್ ತೆರಿನಕುಲು ನಂಬುದೆರ್.<ref name="BI"/> ಕಾಲರಾ ದೇವತೆಯಾದ್ ಓಲಾದೇವಿನ ಆರಾಧನೆ 19 ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡೊಲೆಡ್ ರೋಗ ಪಸರುನೆದೊಟ್ಟುಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="CA">[https://web.archive.org/web/20110525221131/http://www.telegraphindia.com/1060703/asp/calcutta/story_6427987.asp The Cool Goddess]</ref> ಓಲಾದೇವಿನ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಕೋಮು ರೇಖೆ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾತಿ ಅಡೆತಡೆನ್ ಮೀರ್‌ದ್ ದಾಂಟ್‌ದ್ ಉಂಡು.<ref name="VI"/> ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬುಕ್ಕೊ ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಪ್ರಗತಿಡ್ದಾತ್ರ ಕಾಲರಾ ಭಾರಿ ಬೇಗೊಡೇ ್ ಕಡಿಮೆ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ದೇವಿನ ಆರಾಧನೆದ ಮಹತ್ವಲ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲೊಡು ಕಡಿಮೆ ಆದುಂಡು.<ref name="VI" /> == ಉಲ್ಲೇಕೊ == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಸ್ತ್ರೀವಾದೊ ಬುಕ್ಕೊ ಜಾನಪದೊ 2024]] oiqhpg2f73wp8cuajw50k4ua8xolrp2 0 16086 373122 211088 2026-10-15T00:28:04Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373122 wikitext text/x-wiki '''ಆಟಿ''' ತುಳುತ ೧೨ ತಿಂಗೊಲುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದು ತುಳುತ ನಾಲನೆ ತಿಂಗೊಲು.<ref>{{Cite web |url=http://www.suddi9.com/?p=36729 |title=Archive copy |accessdate=2024-07-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190922182341/http://www.suddi9.com/?p=36729 |archivedate=2019-09-22 |url-status=dead}}</ref> ಪಗ್ಗುದ ದೊಂಬು, ಬೇಸ್ಯದ ಬೆಪ್ಪು, ಕಾರ್ತ್ಯೊಲುದ ಬರ್ಸನ್ ಮುಗಿತ್‌ದ್ ಕಾರ್ ದೀಪುನ ತಿಂಗೊಲು ಬರ್ಸ ದೊಂಬುದ ಬೆರಕೆಡ್ ಬತ್ತಿ ಸೀಕ್ ಸಂಕಟೊಲೆಗ್ ಜನೊಕುಲು ತನ್ಕುಲೆ ಸರ‍್ರೊನು ಒಡ್ಡುನ ತಿಂಗೊಲು. ಅವ್ವೇ ಆಟಿ. == ಅಗೆಲ್‌ದ ಅರ್ತೊ == ದೈವೊಲೆ ಅಂಚನೆ ಗುರುಕಾರ್ನೇರೆನ ಪ್ರೀತಿಗಾದ್ ಉನ್ಪು, ಮೇಲೋಗರೊ ಕೆಲವು ಸರ್ತಿ ಮಾಸೊ ಇಂಚಿತ್ತಿನೆನ್ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಬಲಸ್ದ್ ಮಲ್ಪುನ ಆಚರಣೆ. <ref>{{cite web|title=Tulu World : Online Tulu Dictionary|url=https://tuludictionary.in/dictionary/cgi-bin/web/frame.html|website=tuludictionary.in}}</ref> ತುಳುಟು ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನೆಕ್ ಇಡೆ ಬಲಸುನೆ, ಪಸಾರ್ನೆ/ಪಸರ್ನೆ ಬಲಸುನೆ ಪನ್ಪೆರ್. == ಅಗೆಲ್ದ ವಿದೊ == * ಆಟಿ ಅಗೆಲ್ * ಜೈನ ಅಗೆಲ್ * ಪದಿನಾಜಿ ಅಗೆಲ್ == ಅಗೆಲ್ದ ಬಗೆಟ್ ಗಾದೆ == * ಆಟಿದ ಅಗೆಲ್ ಸೋಣದ ಕೋಲ. (ಕರ್ಕಟ ಮಾಸದ ಅಗೆಲು ಸಿಂಹ ಮಾಸದ ಕೋಲ) == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಆಟಿ ತಿಂಗೊಳು]] e5w4r4bkel7ukfw9hjqntxodtobe8ej 0 16167 373123 280631 2026-10-15T00:36:57Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373123 wikitext text/x-wiki '''ಉಂಡ್ಲುಗೊ''' ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಬಗೆತ ತೆನಸ್ಸ್ ಉಂದೆನ್ ಜಾಸ್ತಿಯಾದ್ ಮರಿಯಲೊಡು ಅತ್ತ್ಂಡ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಮನ್ಪುವೆರ್.ಚೌತಿದ ಬರ್ಬೊಗು ಕೆಲವು ಕಡೆಟ್ ಉಂಡ್ಲುಗೊ ಭಾರಿ ವಿಷೇಶ ತೆನಸ್ಸ್ ಗಣಪತಿಗ್ ಉಂಡ್ಲುಗ ಬಳಸುನ ಕ್ರಮಲ ಉಂಡು.ಉಂಡ್ಲುಗೊಟು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬಗೆ ಉಂಡು ಅರಿತ<ref>https://www.surahonne.com/?p=9203</ref> ಉಂಡ್ಲುಗೊ,ಉಪ್ಪಡಚ್ಚಿಲ್ದ ಉಂಡ್ಲುಗೊ <ref>https://www.veggiepotnpan.com/undluga-undlaka-sweet-rice-dumplings/</ref> ==ಬೋಡಾಯಿನ ವಸ್ತುಲು == ಬೊಳಂತೆ ಅರಿ,ತಾರಾಯಿದ ಪಿರೆ,ಜೀರಿಗೆ,[[ಉಪ್ಪಡಚ್ಚಿಲ್]],ಉಪ್ಪು,ಎಣ್ಣೆ ==ಅರಿತ ಉಂಡ್ಲುಗೊ== ಅರಿನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಗಂಟೆ ಬೊದ್‌ಲೆರೆ ಬುಡೊಡು.ಬೊದುಲ್ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ನೀರ್ ಅರಿತ್‌ದ್ ತಾರಾಯಿದ ಪಿರೆ ಸೇರಾದ್ ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಗಟ್ಟಿದೆ ಕಡೆಪಿಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು.ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ಡ್ ಬಣಲೆ ದೀದ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡೊದು ಎಣ್ಣೆ ಎಡ್ಡೆ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆದ್ ದೀನ ಬಂದೊನು ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಾಯಿನ ಎಣ್ಣೆಗ್ ಪಾಡೊಡು. ಉಂಡ್ಲುಕೊ ಎಡ್ಡೆ ಕಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿತ್‌ದ್ ದೆಪ್ಪೊಡು<ref>{{Cite web |url=http://sudhaezine.com/Sudha_Fs/052523/page/su25Maypg01-64_56.pdf |title=Archive copy |accessdate=2024-07-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240708183508/http://sudhaezine.com/Sudha_Fs/052523/page/su25Maypg01-64_56.pdf |archivedate=2024-07-08 |url-status=dead}}</ref> ==ಉಪ್ಪಡಚ್ಚಿಲ್ದ ಉಂಡ್ಲುಗೊ== ಅರಿನ್ ದೆಕ್ಕ್‌ದ್ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಗಂಟೆ ಬೊದ್‌ಲೆರೆ ಬುಡೊಡು ಅಂಚನೆ [[ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್|ಉಪ್ಪಡ್ ಪಚ್ಚಿಲ್‌ನ್]] ದೆತ್ತ್‌ದ್ ಮೂಜಿ ನಾಲ್ ಗಂಟೆ ನೀರ್‌ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ ದೀವೊಡು ಅವೆತ ಉಪ್ಪು ಮಾತ ಪೋಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಣ್ಣ ತಿಗ್‌ರೊಡು ಅವೆಡ್ಡ್ ಬುಕ್ಕೊ ಬೊದ್‌ಲ್ನ ಅರಿತ ನೀರ್ ಅರಿತ್‌ದ್ ತಾರಾಯಿದ ಪಿರೆ ಸೇರಾದ್ ತಿಗ್‌ರ್ದ್ ದೀನ ಉಪ್ಪಡಚ್ಚಿಲ್ ಸೇರಾವೊಂದು ಉಪ್ಪು ಪಾಡ್ದ್ ಗಟ್ಟಿಡೆ ಕಡೆಪಿಕಲ್ಲ್‌ಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಸಣ್ಣ ಕಡೆವೊಡು.ಅವೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ದಿಕ್ಕೆಲ್‌ಡ್ ಬಣಲೆ ದೀದ್ ಎಣ್ಣೆ ಪಾಡೊದು ಎಣ್ಣೆ ಎಡ್ಡೆ ಕಾಯಿ ಬುಕ್ಕೊ ಕಡೆದ್ ದೀನ ಬಂದೊನು ಎಲ್ಯ ಎಲ್ಯ ಉಂಡೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಕಾಯಿನ ಎಣ್ಣೆಗ್ ಪಾಡೊಡು. ಉಂಡ್ಲುಕೊ ಎಡ್ಡೆ ಕಾಯಿನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರಿತ್‌ದ್ ದೆಪ್ಪೊಡು nhnd6bmgwk72m3js4obnjtgxout7z5f 14 16918 373136 180136 2026-10-15T03:23:09Z ChiK 1136 removed [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 373136 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 16919 373134 180137 2026-10-15T03:22:42Z ChiK 1136 removed [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 373134 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 16920 373135 180138 2026-10-15T03:22:59Z ChiK 1136 removed [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 373135 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 4 22006 373141 368431 2026-10-15T05:00:02Z ChiK 1136 Adding 2 threads from [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್_ಆವರ_ಬಿನೈತ]] (using [[w:en:User:Andrybak/Scripts/Archiver|Archiver]]) 373141 wikitext text/x-wiki === BHARATHESHA ALASANDEMAJALU === ===== ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್‌ ರಡ್ಡನೆದ ಅಡ್ಮಿನ್‌ ಬೋಡುಂದು ಕೋರಿಕೆ ===== ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೈವ್‌ ಆದ್‌ ಏಳನೆ ಒರ್ಸೊಡು ಉಲ್ಲೊ. ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್‌ ಯೂಸರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ದ ಕೇಂದ್ರ ಬಾಗೊಡೆ ತುಳು ಇತ್ತ್‌ಂಲಾ ತುಳುತ ಬೇಲೆ ನಮೊ ಎನ್ನ್‌ನ ಲೆಕೊ ಸಾಗೊಂತಿಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾಯಿನೆಡ್ದಾವರೊ ಎಂಚ ಬೇಲೆನೆ ದುಂಬರಿತೊಂದು ಪೋಪುನೆಂದ್‌ ನಮೊನೇ ಇಮರ್ಸೆ ಮಲ್ತೊನ್‌ಯರ ಎಲ್ಯ ಲೇಸ್‌ಲೆನ್‌ ಪಾಡ್ದ್‌, ಅಪಗಪಗ ಪಂತೊ ದೀಡ್‌ತ್‌, ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಗ್ಲೆನ್‌ ಮೆನ್ತ್‌ದ್‌ ಪೋಪುನ ಆಲೋಚನೆಡುಲ್ಲೊ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರೂತ ಸುಕ್ರಾರೊ ಒಂಜಿ ಕೂಡುಕೂಟೊನು ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಕರಿನ ತಿಂಗೊಲ್‌ಡ್‌ ನಡತ್ತಿ ಕೂಡುಕೂಟೊಟು ಪಾತೆರ್‌ತ್‌ ನಿರ್‌ನಾಯೊ ಮಾನ್ತ್‌ತೊ. ಅಯಿತೊಟ್ಟುಗೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆದಂಚನೆ ತುಳುಕುಲ ಒರಿ ಅಡ್ಮಿನ್‌ರೆನ ಒಟ್ಟುಗೆ ನಾನೊರಿ ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಲಾಯ್‌ಕ್‌ಂದ್‌ ಆನಿಡ್ದಿಂಚ ಪಾತೆರೊಂದುಲ್ಲೊ. ಮಸ್ತ್‌ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್‌ಲು ಕನ್ನಡೊಡೇ ಇದ್ದಿ. ತುಳು ಲೇಕನೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್‌ ಕಣ್ಣ್‌ ದೀಡಿಯರ, ಸರಾಗೊ ಪಂತೊಲೆನ್‌ ನಡಪಯರ, ಪೊಸ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್‌ ತುಳುಕ್ಕ್‌ ಕೊನರೊಡಾಪುಂಡು. ಅಂಚಾದಿಪ್ಪುನಗ ತುಳುಟು ಎಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಚಾರೊಲು ಬರ್‌ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ಗೇನೊಡು ಮಲ್ತೊನೊಡಾಯಿನ ಇಚಾರೊ. ಈ ನಿಲೆಟ್‌ ತುಳುಕು ನಾನೊರಿ ಅಡ್ಮಿನ್‌ ಬೋಡು ಪನ್ಪುನ ಇಚ್ಚೆಡ್ ನಮೊನ ಬೇಡಿಕೆನ್‌ ಸಮುದಾಯೊದ ಎದ್‌ರ್‌ಡ್‌ ದೀಡೊಂದುಲ್ಲೊ. ಬೋಡು ಪನ್ಪುನಕುಲು ಸೈನ್‌ ಪಾಡ್ದ್‌ ಎಡ್ಡೆಪುದ ಮದಿಪು ಪನ್ಲೆ. ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪುನಕುಲು ಇಜ್ಜಾಂಡಲಾ ದಾಯೆ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್‌ ಪಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ‌ ==== ಅನುಮೋದನೆ ==== ಎಂಕ್ಲೆನ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊಡು‌ ತುಳುಕು ಒರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊನು ತೆರಿಯೊಂದು ಮಾತೆರೊಟ್ಟುಗೆ ಪೊರ್ಲುಪೊಲಿಕೆಡ್‌ ಪೋಪುನಾರ್‌ ಬೋಡು. ಅಂಚಾಂದ್‌ ಇತ್ತೆ ಇತ್ತ್‌ನಾರ್‌ ಕಡಮೆಂದ್‌ ಅತ್ತ್.‌ ರಡ್ಡ್‌ ಕೈತ ಬೇಲೆ ಪೊರ್ಲತ್ತ. ಆ ನಿಲೆಟ್‌ ನಮೊನ ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್‌ ಯೂಸರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ದ ಸದಸ್ಯೆರಾಯಿನ [[User:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|ಭರತೇಶ್ ಅಲಸಂಡೆಮಜಲು]] ಇಂಬೆರ್‌ ಇಂದೆಕ್‌ ಸರಿಯಾಯಿನಾರ್‌ಂದ್‌ ಯಾನ್‌ ನಿಕ್ಲೆಡ ಪಂಡೊಂದುಲ್ಲೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೦೦, ೨೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) ==== ಪಾತೆರ ==== ==== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು (support) ==== ನಿಕ್ಲೆಗ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡುಂದು ತಿರ್ತ್ ಇಂಚ ಬರೆದ್, ನಿಕ್ಲೆನ ಸಹಿ ಪಾಡ್ಲೆ. # {{tick}} ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. ಭರತೇಶ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಗಾರೆ. ಆರ್‌ಲಾ ಅಡ್ಮಿನ್ ಆಯೆರ್ಂಡ ನನಾತ್ ಬೇಲೆ ಸಲೀಸಾದ್ ಸಾಗುಂದು ತೆರಿಯೊಂದೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೨೧, ೨೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಎನ್ನಲಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪನ್ನಗ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊ ನನಾತ್‌ ಬುಲೆವೊಡಾಂಡ್ ಅವೆನ್ ತುವೊನರೆ ತೆರಿದ್ನಕ್ಲ್ ಏತ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಎಡ್ಡೆನೆ.‌ ಅಂಚಾದುಪ್ಪುನಗ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ಮೇರ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ‌ ಮಲ್ದಿನೈದಾತ್ರ‌ ಈ ಹುದ್ದೆಗ್ ಅರ್ಹೆರ್. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Yakshitha|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೨೭, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಉಂಬೆರ್ ತುಳು ವಿಕಿದ ಅಡ್ಮಿನ್ ಆವರ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು-- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Mahaveer Indra|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೨೪, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ತುಳು ನಾನಾತ್ ಬುಲೆವೊಡು. ಅಂಚನೆ ತುಳುತ್ತ ಪುಟೊಕುಲು ಪೊರ್ಲು ಬರೊಡು.‌ ಭರತೇಶೆರ್ ತುಳು ವಿಕಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅರ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ಅಪುನೆಗ್ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Preethika B|Preethika B]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Preethika B|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೩೬, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಭರತೇಶ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.ಆರ್ ತುಳು ವಿಕಿದ ಎಡ್ಮಿನ್ ಆಪುನೆಗ್ ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೦೦, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಭರತೇಶೆರ್ ತುಳು ವಿಕಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:BENET G AMANNA|BENET G AMANNA]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:BENET G AMANNA|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೫೦, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Indudhar Haleangadi|Indudhar Haleangadi]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Indudhar Haleangadi|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೪:೨೭, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Ashay vb|Ashay vb]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Ashay vb|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಎಚ್ಚೆಚ್ಚ ಆವಡ್.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Anvith VB|Anvith VB]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Anvith VB|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೪೩, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಯಾನ್ ಒಪ್ಪುದೆ. ಅಡ್ಮಿನ್ ಆದ್ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ನಾನಾತ್ ತುಳುತ ಕದಿಕೆ ದಿಂಜಯರ ಸಕಾಯೊ ಆವಡ್.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Saroja MK|Saroja MK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Saroja MK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೪೫, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ನಾಲ್ ವರ್ಸ ದುಂಬು, ಬೇತೆ ಅಡ್ಮಿನ್ ಅವೊಡ್ ಉಂದ್ ನಮ ಮಿಟಿಂಗ್ಡ್ ಪಣೊಂತ್ ಇತ್ತೊ. ಅಪಗ ಎರ್ಲಾ ಸಿರಿಯಸ್ ಅತ್ ದೆತೊಂತ್ತ್ಂಜಿಯಾಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಅರ್ಥ ಅತ್ ಇಪ್ಪು‌ ""ಗೊತ್ತಾನಗ ಪೊರ್ತಾಂಡ್"" ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕೊ ಅಂಡ್. ಭರತೇಶರೆನ ಎಡ್ಮಿನ್ ಅವೊಡುಂದು ನಮ ಸುರುಕು ಪಂಡೆ. ಅಪಗ ಬೆತೆ ಅಕುಲು ಪಾತೆರಾಂತೆ ಕುಳ್ಳಿಯೆರ್. ನಮ ಸುದ್ದಿಗ್ ಪೊತಿಜ್ಜಿ.ಅಂಚನೆ ಇಪ್ಪಾಡ್. ಕುಳ್ಳಿಯೊ. ಇತ್ತೆ ಅರ್ಥ ಅಂಡ್ ಅತೆ. ಅವಾಡ್ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ಎಡ್ಮಿನ್ ಅವೊಡು. ಎನ್ನ {{support }} ಉಂಡು --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Lokesha Kunchadka|Lokesha Kunchadka]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Lokesha Kunchadka|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೧೪, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Dr Chandra Shekhara Shetty|Dr Chandra Shekhara Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Dr Chandra Shekhara Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೨೩, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{support}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೦೬, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೫೦, ೩೦ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) ಎನ್ನಲಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು # {{tick}} ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್, ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಎನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kishorekumarrai|Kishorekumarrai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kishorekumarrai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೧೨, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) # {{tick}}[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೦೦, ೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Abhisheksuvarna17|Abhisheksuvarna17]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Abhisheksuvarna17|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೦, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ: Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ: Vaishnu Pilar |ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೦, ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{tick}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Shreesha Sharma|Shreesha Sharma]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Shreesha Sharma|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೫೦, ೧೧ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ===== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಜ್ಜಿ (oppose)===== === ChiK === * {{User|ChiK}} I am seeking interface admin access to help update the site’s CSS and JavaScript. Many of the current versions are outdated, which affects compatibility with the latest browsers and mobile devices. Updating these elements is essential to ensure better performance and user experience. I would appreciate the community's support in granting me interface admin permissions to carry out these necessary updates. Thank you for considering my request. Kind regards, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೩೬, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) ====Support==== # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೧, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Yakshitha|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೨೦, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೪೨, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} We do need an interface admin access to update the site's CSS and JavaScript. These updates are crucial for enhancing compatibility with modern browsers and mobile devices, ensuring a smoother and more efficient user experience. Outdated interface elements can significantly hinder usability, and addressing these issues promptly will greatly benefit the community. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Ashay vb|Ashay vb]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Ashay vb|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೨೫, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kishore Kumar Rai|Kishore Kumar Rai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kishore Kumar Rai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೬:೩೮, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Prajna gopal|Prajna gopal]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Prajna gopal|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೭:೨೪, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೧೫, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{support}} {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Mahaveer Indra|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೮:೦೦, ೨೪ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) ====Oppos==== Already one person interface admin @ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ಉಲ್ಲೆರ್ ಅತೆ. ಬುಕ್ಕೊರಿ ದಾಯೆ?.ಪವನಜ ಇಂಬೆರೆ ಗ್ ಅಪುಜ್ಜಿಯ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪಿಯರ?. ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ಅರೆ ಪಣಾಡ್. ಬುಕ್ಕ ಬೆತೆ ಜನ ತೂಕ. Inactive interface admin claim ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. Six month inactive tinterface admin ಅತ್ ಇತ್ತೆರ್. @ ChiK ಇಂಬೆರ ಪರಿಚಯ ಒಂಜಿ ಪುಟ್ ಲಾ ಇಜ್ಜಿ. Meta ಟುಲಾ ಇಜ್ಜಿ ಅರೆನ ಪರಿಚಯ?. ಅಂಚಿನ ಜನೊನ್ ಎಂಚ ಮಾಲ್ಪುನ ಎಡ್ಮಿನ್?. ಇತ್ತೆ waiting list ಗ್ ದಿಕೊ?. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Lokesha Kunchadka|Lokesha Kunchadka]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Lokesha Kunchadka|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೨೮, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಚರ್ಚೆದ ಈರೇನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೋಗ್ ಸ್ವಾಗತ. ಮೂಲು ಬುಕ್ಕೊರಿ ಕೆಲಸ ಮನ್ಪುನ ಬಗೆಟ್ ಓವೆ ರೀತಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯನ್ ಯಾನ್ ಪನರ ಸಾದ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಬುಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ ಒರಿಯನ ಆಲೋಚನೆ ನನೊರಿಯನ ಆಲೋಚನೆಗ್ ಭಿನ್ನ. ಅಂಚ ಆದು ನಮ ಮುಲ್ಪ ಬೆತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪರ ಸಾದ್ಯ ಇಪ್ಪುನ ಬದಲಾವಣೆನ್ ಕನತುದ್ ಸಮೃದ್ಧ ಮಲ್ಪ್‌ನ ಪ್ರಯತ್ನ. ಮುಲ್ಪ ಜನಕುಲೆನು ದೀಯಂದೆ, ನಮ ಆದೆ ವಿಕಸನ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ. ಯಾನು ತೆರಿಲೆಕ ಈ ವಿಶ್ವಕೋಶಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುರ ಒಂಜಿ ಕಾತೆಯ ಇತ್ತೆಂಡ ಯಾವುಜ!, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನೀತಿ ನಿಯಮಾವಳಿ ಯಾವುಜಾ! ಪರಿಚಯದ ಪುಟ ಅಗತ್ಯನ!. ಓರಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ಇತ್ತಂಡ ನನೊರಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ಅವರ ಬಲ್ಲಿಯಾ!!. ''ಸೊಲ್ಮೆಲು,'' [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೦:೦೪, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Lokesha Kunchadka|Lokesha Kunchadka]] - You are once again violating friendly space policy. The language used by you is not appreciable in an open forum and violates the decorum. You are personally attacking me. You have been blocked permanently from Kannada Wikipedia for violating friendly space policy. You are repeating the same mistake here. Give explanation for your behaviour and reason why you should not be blocked from Tulu Wikipedia also.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೧೯, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) === vinoda mamatharai === * {{User|vinoda mamatharai}} ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ೨೦೧೬ ಡ್ದ್ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾದ್ ಲೇಖನ ಬರೆಪುನ ವಿಕಿಕಾಮೆನ್ಸ್‌ಗ್ ಚಿತ್ರೊ ಪಾಡುನ ಅಂಚನೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ಸಮುದಾಯದ ಬಳಕೆದಾರೆರೆಗ್ ವಿಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸೊಡು ಪಾಲ್ಪಡೆಪಿನಂಚಿನ ಉಮೇದ್ ಕೊರೊಂದು ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಸಮುದಾಯದ ಮಾತ ಕಜ್ಜೊಗು ಸಹಕಾರ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೆ.ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೈವ್ ಆದ್ ಪತ್ತ್ ವರ್ಸೊ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಈ ಪೊರ್ತುಡು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಅಂಚನೆ ಲೇಖನೊಲು ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಕೆಲಸೊಲು ಏತ್‌ಲಾ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ನನಲ ಒಂಜಿ ನಿರ್ವಾಹಕೆರೆನ ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಯಾನ್ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಮೇದ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಎನ್ನ ಬೇಡಿಕೆನ್‌ ಸಮುದಾಯೊದ ಎದ್‌ರ್‌ಡ್‌ ದೀವೊಂದುಲ್ಲೆ. ನಿಕ್ಲೆನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ತೆರಿಪಾದ್ ಸೈನ್‌ ಪಾಡ್ದ್‌ ಎಡ್ಡೆ ಮದಿಪು ಬಯಕ್‌ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪುನಕುಲು ದಾಯೆ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್‌ ತೆರಿಪಾಲೆ. ‌--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೧೧, ೯ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ---- ==== ಪಾತೆರ ==== *Tulu Wikipedia seriously lags in editor contributions. There are just 10 active editors per month. There are just about 424 edits in August 2025. There are already 3 administrators for Tulu Wikipedia. And I have not seen any lapse is discharge of the duties by these administrators. Such being the situation, do we really need one more administrator? To put it in plain English -'''Do we need 4 administrators for 10 editors?''' --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೩೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) *:@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|Pavanaja]], It doesn't need 4 admins for 10 editors, but it needs more active admins to prevent abandonment and perform basic maintenance that keeps the community alive, FYI there are only 2 admins and 1 interface Admin who can only use rights for edit site/user js/css pages, there steep decline in user with extended rights [[meta:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2025-2026/Global_Trends/Users_with_extended_rights]] , and one should not be rely on other admins if that user comes for forward to do it themselves. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೧, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) * While conducting the workshop, admin rights are required to open multiple new accounts. Similarly, admin privileges are also being used to merge some duplicate pages.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೧೪, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) * Hello, candidate. Could you please clarify whether you were logged into your Wikipedia account during the recent question-and-answer discussion, or if the edit referenced in [[Special:Diff/218149]] was made by you or anonymous? [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೦೪, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::During the recent questions and answers discussion haven't logged --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೩೧, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :::Thanks for the clarification. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೫೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== Questions for the candidate from [[User:ChiK]] ==== Dear candidate, thank you for offering to serve Tulu Wikipedia as an administrator. Please answer these questions to provide guidance for participants: :'''1.''' Why are you interested in becoming an administrator? ::'''A:''' I can help contributers make High quality contribution to wikipedia.Helping with article writing and editing, explaining wikipedia policies and improving clarity of grammar etc :::Just a note -one need not be an administrator to do this.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೨೨, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :'''2.''' What are your best contributions to Wikipedia, and why? ::'''A:''' I have contributed to wikipedia by writing articles, serving as a workshop coordinator, conducting outreach workshops and participating in documentation and content improvement activities :'''3.''' Have you been in any conflicts over editing in the past or have other users caused you stress? How have you dealt with it and how will you deal with it in the future? ::'''A:'''I haven't faced any conflicts so far,but if I do in the future,I would handle them with patience.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು ==== # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ: Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ: Vaishnu Pilar |ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೦೭, ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pragathi. BH|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೨೮, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}} . ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬುಲೆವೊಂದುಂಡು, ವಿನೋದ ಮೇಡಂ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಮಲ್ಪುನಾರ್ ಅಂಚಾದ್ ಅವೆನ್ ತುವೊನರೆ ತೆರಿದಿನಕುಲು ಬೊಡಾಪುಂಡು. ವಿನೋದ ಮೆರೆರ್ದ್ ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಆವೊಡು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬುಲೆವೊಡು ಪನ್ಪುನ ಎನ್ನ ಪಾತೆರ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೧೯, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೩೫, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}} '''ಉಂಡು'''. ವಿನೋದ ಮೇಡಂ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಅರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು ನನಾತ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅವು ನನಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಆವಡ್ ಪಂದ್ ಎನ್ನ ಹಾರೈಕೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೨೯, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Adhya.B|Adhya.B]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Adhya.B|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೩೨, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಸುರುಡ್ದು ಇಂಚಿ ಇತ್ತುದು, ತುಳು ಭಾಷೆ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೇಲು ಮಂದಿನಾರ್ ಮೇರ್. ಅಂಚೆನೇ ಪೊಸ ಪೊಸ ಸದಸ್ಯೆರೆನಕಲೆಗ್ ಏಪೋಲಾ ಧನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಸಹಕಾರ ಕೊರೊಂದು ಉಪ್ಪುನಾರ್ ಅಂಚಾ ತುಳು ಭಾಷೆ ಬುಲೆಯಾಡಾಂಡಾ ಈ ನಮೂನಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಮಲ್ಪುನಕುಲೆನ ಅಗತ್ಯ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು.ಅಂಚಾ ಉಂದೆಕ್ ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Hariprasad Shetty10|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೪೫, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}ವಿನೋದ ಮೇಡಮ್‌ ಸುರು ಆಯಿನೆಡ್ದಿಂಚಿ ‌ ತುಳು ವಿಕಿ ಪಿಡಿಯಡ್‌ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಲೇಖನ ಬರೆಪಿನಿ, ದಾಖಲೀಕರಣೊಗು ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರ್ಪಿನಾರ್‌, ತರಬೇತಿ ಕೊರಿಯೆರೆಗ್ಲಾ ತಯಾರುಲ್ಲೆರ್‌ ಅತ್ತಂದೆ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್‌ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಯೋಗ್ಯದಾರ್‌ ಅಂಚಾದ್‌ ಮೇರ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್‌ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಯೋಗ್ಯದಾರಾವೆರೆ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:BENET G AMANNA|BENET G AMANNA]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:BENET G AMANNA|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೩೮, ೧೧ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|✓-ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Shreelatha.Halemane|Shreelatha.Halemane]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Shreelatha.Halemane|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೫೬, ೧೧ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Asha Dilip|Asha Dilip]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Asha Dilip|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೨೯, ೧೩ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}----[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Shreesha Sharma|Shreesha Sharma]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Shreesha Sharma|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೩ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|✓-ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು }}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Sharanya K H|Sharanya K H]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Sharanya K H|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೮:೩೮, ೧೫ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಜ್ಜಿ ==== === [[User:ChiK|ChiK]] for adminship and interface adminship (renewal) === '''Nominee:''' {{User|ChiK}}<br/> '''Nominator:''' Self-nomination Hello everyone, My interface administrator rights are expiring in the usual time period, and I would like to request their renewal through this combined Request for Adminship and Interface Adminship. During my previous term, I contributed to maintenance as well as technical support tasks such as maintaining site scripts. I have always used these rights with care and transparency, following community consensus and technical security guidelines. If renewed, I intend to continue assisting with both administrative and technical needs—helping maintain the site’s integrity, ensuring scripts remain secure and up to date, and supporting community workflows. Thank you for considering my request. — [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೦:೫೩, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== Support ==== # {{support}}: The Community needs Adminship and Interface Adminship. I support --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೨೨, ೨೪ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}}: I support --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Yakshitha|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೪೨, ೨೪ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೫೯, ೨೮ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== Oppose ==== ==== Comments / Neutral ==== === vinoda mamatharai === * {{User|vinoda mamatharai}} * ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಕಾರಣ: ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ೨೦೧೬ ಡ್ದ್ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆ. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ನನಲ ಎನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಎನ್ನ ಇಚ್ಚೆ,ಅಂಚಾದ್ ನನಲ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎನ್ನ ನಿರ್ವಾಹಕೆರೆ ಹಕ್ಕ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ವಿನಂತಿನ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಎದ್‌ರ್‌ಡ್‌ ದೀವೊಂದುಲ್ಲೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೩೧, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== ಪಾತೆರ ==== # {{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೦:೩೮, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|(✓-support)}} ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲರ್. ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಲೆ. ಲೇಕನೊಲೆನ್ ತಿದ್ದೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರೊಂದು ಉಲ್ಲಾರ್, ನಿರ್ವಾಹಕಿ ಬಿನೈತಗ್ ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೩೪, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar]] · [[user_talk:Vaishnu Pilar|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/Vaishnu Pilar|<big> ©</big>]]</span> ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|(✓-support)}} ನಿರ್ವಾಕಿಯಾದ್ ದುಂಬರಿಲೆ, ಇರೆಡ್ದ್ ನನಲಾತ್ ವಿಕಿಪಿಡಿ--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:BENET G AMANNA|BENET G AMANNA]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:BENET G AMANNA|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೪೯, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)ಯನ್ಸ್ ದುಂಬು ಬರಡ್. ಇರೆಲೆಕ್ಕ ಬರೆಪುನಕುಲು/ ತಿದ್ದುನಕುಲು/ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಮೇದ್ ಕೊರ್ಪಿನಕುಲು ಬೋಡು. ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. #{{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Vikas shetty14|Vikas shetty14]] · [[user_talk:Vikas shetty14|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/Vikas shetty14|<big> ©</big>]]</span> ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|(✓-support)}}[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pragathi. BH|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೨೯, ೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] · [[user_talk:Hariprasad Shetty10|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/Hariprasad Shetty10|<big> ©</big>]]</span> ೦೯:೫೦, ೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)ಸುರುಡುದುಲಾ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲರ್. ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಲೆ. ನಿರ್ವಾಹಕಿ ಬಿನೈತಗ್ ಎನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. ತುಳು ಭಾಷೆ ನನ ಆತ್ ಬುಲೆವುಲೆಕ್ಕ ಆವಡ್. ಎಡ್ಡೆ ಆವಡ್. You have been doing an excellent job from the very beginning. Keep up the great work. You have my full support for the role of admin. The Tulu language should flourish once again. Wishing you all the very best. # {{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Babitha Shetty]] · [[user_talk:Babitha Shetty|<big>✉</big>]]·[[Special:Contributions/Babitha Shetty|<big> ©</big>]]</span> [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೧೯, ೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕಿ ಆಯೆರೆಗ್ ಎನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಇರೆನ ಕೊಡುಗೆ ನನಾತ್ ಬರಡ್. ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲೆನನ್ ಬಯಕೊಂದುಲ್ಲೆ. {{Ping|Lokesha Kunchadka}}ಎನ್ನ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ದಾದ ಮಾತ ಕೊಡುಗೆ ಪನ್ಪಿನೆದ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಲಿಂಕ್ ಸಮೇತ ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ತೆ ಅವ್ವತ್ತಂದೆ Indic oral culture(Documentation) ಪ್ರಾಜೇಕ್ಟ್‌ಡ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಜಿ ಸಕ್ರೀಯವಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆ. co-organiser - --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೩೬, ೨೧ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/St_Agnes_College/Igniting_Intellectual_Growth/home co-organiser - https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Govinda_Pai_Memorial_Government_College,_Manjeshwar/Nurturing_Future_Leaders co-organiser - https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Government_First_Grade_College_for_Women,_Balmatta/Enriching_Young_Minds Jury - https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-tcy-2025 --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೩೯, ೧೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) {{Done|1=I got Admin right https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&logid=63234738}}.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೩೭, ೨೧ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ===[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]=== ಯಾನ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ್ ಕೆಲವು ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆದು ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೊಂದುಲ್ಲೆ. ಇಂಚಿ ಯಾನ್ Wikipedia Starter Kit ಉಪಕ್ರಮದ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಂದುಲ್ಲೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಪೂರ್ಣ ಮಲ್ಪುನಗ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುದ ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು. ಆ ಕಾರಣೊರ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ್ ಈ ಉಪಕ್ರಮನ್ ಮುಂದುವರಿಸುನ ಸಲುವಾಯಿನ ಯಾನ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕನ್ ಕೋರುತ್ತೊಂದುಲ್ಲೆ. ಇದ್ ಎಂಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ವಿವಿಧ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಎಡಿಟಾಥಾನ್‌ಲೆನ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರೆಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ್ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರೆಯೆರೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊರೆಯೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಪುಂಡು. ಸಮುದಾಯದ ಬೆಂಬಲನ್ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೊಂದುಲ್ಲೆ. ಧನ್ಯವಾದ. I have contributed to Tulu Wikipedia by creating and improving several articles. I am currently working on the [https://www.mediawiki.org/wiki/Language_Onboarding_and_Development/Starter_kit Wikipedia Starter Kit] initiative in both Kannada and Tulu. To complete some of the tasks under this initiative, administrator rights are required. Therefore, I am seeking administrator rights on Tulu Wikipedia so that I can effectively continue this work in both language communities. These rights will also help me train my students and guide them in participating in different Wikipedia edit-a-thons and contributing to Tulu and Kannada Wikipedia. I kindly request the community’s support for my administrator application. Thank you. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Santhosh Notagar99|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೪೧, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ==== ಚರ್ಚೆ ==== # {{Support|Considering outreach works done by user and provided valid use case for getting admin rights.}}--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # {{Support| Considering his continued contributions to Wikimedia outreach and community-building activities, as well as his involvement in initiatives requiring administrative support, granting these permissions would greatly benefit Tulu Wikipedia and strengthen its ongoing development.}}[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Hariprasad Shetty10|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೫೪, ೧೬ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # {{Support|Santhosh Notagar's continued contributions to Wikimedia outreach, community-building, and administrative initiatives make granting these permissions beneficial to Tulu Wikipedia and its continued development.}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:PrathikRamesh11|PrathikRamesh11]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:PrathikRamesh11|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೨೪, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾಗ್ ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರೆರ್ನ ನಿರಂತರ ಕೊಡುಗೆ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆಯೆರೆ ಎನ್ನ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೧:೫೮, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # {{Support| Santhosh is active and responsible in wikipedia projects. Involved in multiple projects, I endorse him for the administrator role.}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೨೯, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # I supported santhosh notagar _[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pragathi. BH|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೦೪, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #-- {{Support|}}I supported santhosh notagar Sir. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vaishnu Pilar|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೦೦, ೨೨ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) pyjyubf6bylfpl2i6adbv7v9h50e6vc 373143 373141 2026-10-15T05:01:13Z ChiK 1136 373143 wikitext text/x-wiki {{Archive}} === BHARATHESHA ALASANDEMAJALU === ===== ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್‌ ರಡ್ಡನೆದ ಅಡ್ಮಿನ್‌ ಬೋಡುಂದು ಕೋರಿಕೆ ===== ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೈವ್‌ ಆದ್‌ ಏಳನೆ ಒರ್ಸೊಡು ಉಲ್ಲೊ. ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್‌ ಯೂಸರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ದ ಕೇಂದ್ರ ಬಾಗೊಡೆ ತುಳು ಇತ್ತ್‌ಂಲಾ ತುಳುತ ಬೇಲೆ ನಮೊ ಎನ್ನ್‌ನ ಲೆಕೊ ಸಾಗೊಂತಿಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾಯಿನೆಡ್ದಾವರೊ ಎಂಚ ಬೇಲೆನೆ ದುಂಬರಿತೊಂದು ಪೋಪುನೆಂದ್‌ ನಮೊನೇ ಇಮರ್ಸೆ ಮಲ್ತೊನ್‌ಯರ ಎಲ್ಯ ಲೇಸ್‌ಲೆನ್‌ ಪಾಡ್ದ್‌, ಅಪಗಪಗ ಪಂತೊ ದೀಡ್‌ತ್‌, ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುನಗ್ಲೆನ್‌ ಮೆನ್ತ್‌ದ್‌ ಪೋಪುನ ಆಲೋಚನೆಡುಲ್ಲೊ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗೊಲ್ದ ಸುರೂತ ಸುಕ್ರಾರೊ ಒಂಜಿ ಕೂಡುಕೂಟೊನು ಮಲ್ಪೊಡುಂದು ಕರಿನ ತಿಂಗೊಲ್‌ಡ್‌ ನಡತ್ತಿ ಕೂಡುಕೂಟೊಟು ಪಾತೆರ್‌ತ್‌ ನಿರ್‌ನಾಯೊ ಮಾನ್ತ್‌ತೊ. ಅಯಿತೊಟ್ಟುಗೆ ಬೇತೆ ಬಾಸೆದಂಚನೆ ತುಳುಕುಲ ಒರಿ ಅಡ್ಮಿನ್‌ರೆನ ಒಟ್ಟುಗೆ ನಾನೊರಿ ಇತ್ತ್‌ಂಡ ಲಾಯ್‌ಕ್‌ಂದ್‌ ಆನಿಡ್ದಿಂಚ ಪಾತೆರೊಂದುಲ್ಲೊ. ಮಸ್ತ್‌ ಟೆಂಪ್ಲೆಟ್‌ಲು ಕನ್ನಡೊಡೇ ಇದ್ದಿ. ತುಳು ಲೇಕನೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್‌ ಕಣ್ಣ್‌ ದೀಡಿಯರ, ಸರಾಗೊ ಪಂತೊಲೆನ್‌ ನಡಪಯರ, ಪೊಸ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್‌ಲೆನ್‌ ತುಳುಕ್ಕ್‌ ಕೊನರೊಡಾಪುಂಡು. ಅಂಚಾದಿಪ್ಪುನಗ ತುಳುಟು ಎಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಇಚಾರೊಲು ಬರ್‌ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನೆನ್ ಗೇನೊಡು ಮಲ್ತೊನೊಡಾಯಿನ ಇಚಾರೊ. ಈ ನಿಲೆಟ್‌ ತುಳುಕು ನಾನೊರಿ ಅಡ್ಮಿನ್‌ ಬೋಡು ಪನ್ಪುನ ಇಚ್ಚೆಡ್ ನಮೊನ ಬೇಡಿಕೆನ್‌ ಸಮುದಾಯೊದ ಎದ್‌ರ್‌ಡ್‌ ದೀಡೊಂದುಲ್ಲೊ. ಬೋಡು ಪನ್ಪುನಕುಲು ಸೈನ್‌ ಪಾಡ್ದ್‌ ಎಡ್ಡೆಪುದ ಮದಿಪು ಪನ್ಲೆ. ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪುನಕುಲು ಇಜ್ಜಾಂಡಲಾ ದಾಯೆ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್‌ ಪಂಡ ಎಡ್ಡೆ. ‌ ==== ಅನುಮೋದನೆ ==== ಎಂಕ್ಲೆನ ಅಬಿಪ್ರಾಯೊಡು‌ ತುಳುಕು ಒರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನೊನು ತೆರಿಯೊಂದು ಮಾತೆರೊಟ್ಟುಗೆ ಪೊರ್ಲುಪೊಲಿಕೆಡ್‌ ಪೋಪುನಾರ್‌ ಬೋಡು. ಅಂಚಾಂದ್‌ ಇತ್ತೆ ಇತ್ತ್‌ನಾರ್‌ ಕಡಮೆಂದ್‌ ಅತ್ತ್.‌ ರಡ್ಡ್‌ ಕೈತ ಬೇಲೆ ಪೊರ್ಲತ್ತ. ಆ ನಿಲೆಟ್‌ ನಮೊನ ಕರಾವಳಿ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ಸ್‌ ಯೂಸರ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ದ ಸದಸ್ಯೆರಾಯಿನ [[User:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|ಭರತೇಶ್ ಅಲಸಂಡೆಮಜಲು]] ಇಂಬೆರ್‌ ಇಂದೆಕ್‌ ಸರಿಯಾಯಿನಾರ್‌ಂದ್‌ ಯಾನ್‌ ನಿಕ್ಲೆಡ ಪಂಡೊಂದುಲ್ಲೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೦೦, ೨೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) ==== ಪಾತೆರ ==== ==== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು (support) ==== ನಿಕ್ಲೆಗ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ, ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡುಂದು ತಿರ್ತ್ ಇಂಚ ಬರೆದ್, ನಿಕ್ಲೆನ ಸಹಿ ಪಾಡ್ಲೆ. # {{tick}} ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. ಭರತೇಶ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಗಾರೆ. ಆರ್‌ಲಾ ಅಡ್ಮಿನ್ ಆಯೆರ್ಂಡ ನನಾತ್ ಬೇಲೆ ಸಲೀಸಾದ್ ಸಾಗುಂದು ತೆರಿಯೊಂದೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೨೧, ೨೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಎನ್ನಲಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. ದಾಯೆ ಪನ್ನಗ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊ ನನಾತ್‌ ಬುಲೆವೊಡಾಂಡ್ ಅವೆನ್ ತುವೊನರೆ ತೆರಿದ್ನಕ್ಲ್ ಏತ್ ಇತ್ತ್ಂಡಲಾ ಎಡ್ಡೆನೆ.‌ ಅಂಚಾದುಪ್ಪುನಗ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ಮೇರ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ‌ ಮಲ್ದಿನೈದಾತ್ರ‌ ಈ ಹುದ್ದೆಗ್ ಅರ್ಹೆರ್. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Yakshitha|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೨೭, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಉಂಬೆರ್ ತುಳು ವಿಕಿದ ಅಡ್ಮಿನ್ ಆವರ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು-- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Mahaveer Indra|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೨೪, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ತುಳು ನಾನಾತ್ ಬುಲೆವೊಡು. ಅಂಚನೆ ತುಳುತ್ತ ಪುಟೊಕುಲು ಪೊರ್ಲು ಬರೊಡು.‌ ಭರತೇಶೆರ್ ತುಳು ವಿಕಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅರ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ಅಪುನೆಗ್ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Preethika B|Preethika B]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Preethika B|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೩೬, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಭರತೇಶ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಬೆಂದೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್.ಆರ್ ತುಳು ವಿಕಿದ ಎಡ್ಮಿನ್ ಆಪುನೆಗ್ ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೦೦, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಭರತೇಶೆರ್ ತುಳು ವಿಕಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:BENET G AMANNA|BENET G AMANNA]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:BENET G AMANNA|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೫೦, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Indudhar Haleangadi|Indudhar Haleangadi]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Indudhar Haleangadi|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೪:೨೭, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Ashay vb|Ashay vb]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Ashay vb|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೫೬, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಬುಲೆಚಿಲ್ ಎಚ್ಚೆಚ್ಚ ಆವಡ್.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Anvith VB|Anvith VB]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Anvith VB|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೪೩, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ಯಾನ್ ಒಪ್ಪುದೆ. ಅಡ್ಮಿನ್ ಆದ್ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ನಾನಾತ್ ತುಳುತ ಕದಿಕೆ ದಿಂಜಯರ ಸಕಾಯೊ ಆವಡ್.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Saroja MK|Saroja MK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Saroja MK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೪೫, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} ನಾಲ್ ವರ್ಸ ದುಂಬು, ಬೇತೆ ಅಡ್ಮಿನ್ ಅವೊಡ್ ಉಂದ್ ನಮ ಮಿಟಿಂಗ್ಡ್ ಪಣೊಂತ್ ಇತ್ತೊ. ಅಪಗ ಎರ್ಲಾ ಸಿರಿಯಸ್ ಅತ್ ದೆತೊಂತ್ತ್ಂಜಿಯಾಂಡ್. ಇತ್ತೆ ಅರ್ಥ ಅತ್ ಇಪ್ಪು‌ ""ಗೊತ್ತಾನಗ ಪೊರ್ತಾಂಡ್"" ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕೊ ಅಂಡ್. ಭರತೇಶರೆನ ಎಡ್ಮಿನ್ ಅವೊಡುಂದು ನಮ ಸುರುಕು ಪಂಡೆ. ಅಪಗ ಬೆತೆ ಅಕುಲು ಪಾತೆರಾಂತೆ ಕುಳ್ಳಿಯೆರ್. ನಮ ಸುದ್ದಿಗ್ ಪೊತಿಜ್ಜಿ.ಅಂಚನೆ ಇಪ್ಪಾಡ್. ಕುಳ್ಳಿಯೊ. ಇತ್ತೆ ಅರ್ಥ ಅಂಡ್ ಅತೆ. ಅವಾಡ್ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:BHARATHESHA ALASANDEMAJALU|BHARATHESHA ALASANDEMAJALU]] ಎಡ್ಮಿನ್ ಅವೊಡು. ಎನ್ನ {{support }} ಉಂಡು --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Lokesha Kunchadka|Lokesha Kunchadka]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Lokesha Kunchadka|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೧೪, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Dr Chandra Shekhara Shetty|Dr Chandra Shekhara Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Dr Chandra Shekhara Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೨೩, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{support}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೦೬, ೨೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೫೦, ೩೦ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) ಎನ್ನಲಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು # {{tick}} ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೆರ್, ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊರ್ಪೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಎನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kishorekumarrai|Kishorekumarrai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kishorekumarrai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೧೨, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) # {{tick}}[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೦೦, ೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Abhisheksuvarna17|Abhisheksuvarna17]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Abhisheksuvarna17|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೦, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ: Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ: Vaishnu Pilar |ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೦, ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{tick}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Shreesha Sharma|Shreesha Sharma]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Shreesha Sharma|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೫೦, ೧೧ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ===== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಜ್ಜಿ (oppose)===== === ChiK === * {{User|ChiK}} I am seeking interface admin access to help update the site’s CSS and JavaScript. Many of the current versions are outdated, which affects compatibility with the latest browsers and mobile devices. Updating these elements is essential to ensure better performance and user experience. I would appreciate the community's support in granting me interface admin permissions to carry out these necessary updates. Thank you for considering my request. Kind regards, [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೩೬, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) ====Support==== # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೧, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Yakshitha|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೨೦, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೪೨, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} We do need an interface admin access to update the site's CSS and JavaScript. These updates are crucial for enhancing compatibility with modern browsers and mobile devices, ensuring a smoother and more efficient user experience. Outdated interface elements can significantly hinder usability, and addressing these issues promptly will greatly benefit the community. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Ashay vb|Ashay vb]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Ashay vb|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೨೫, ೨೧ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kishore Kumar Rai|Kishore Kumar Rai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kishore Kumar Rai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೬:೩೮, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Prajna gopal|Prajna gopal]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Prajna gopal|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೭:೨೪, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೧೫, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) # {{support}} {{tick}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Mahaveer Indra|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೮:೦೦, ೨೪ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) ====Oppos==== Already one person interface admin @ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ಉಲ್ಲೆರ್ ಅತೆ. ಬುಕ್ಕೊರಿ ದಾಯೆ?.ಪವನಜ ಇಂಬೆರೆ ಗ್ ಅಪುಜ್ಜಿಯ ಬೆಲೆ ಮಾಲ್ಪಿಯರ?. ಇಜ್ಜಿಯಾಂಟ ಅರೆ ಪಣಾಡ್. ಬುಕ್ಕ ಬೆತೆ ಜನ ತೂಕ. Inactive interface admin claim ಮಾಲ್ಪೊಲಿ. Six month inactive tinterface admin ಅತ್ ಇತ್ತೆರ್. @ ChiK ಇಂಬೆರ ಪರಿಚಯ ಒಂಜಿ ಪುಟ್ ಲಾ ಇಜ್ಜಿ. Meta ಟುಲಾ ಇಜ್ಜಿ ಅರೆನ ಪರಿಚಯ?. ಅಂಚಿನ ಜನೊನ್ ಎಂಚ ಮಾಲ್ಪುನ ಎಡ್ಮಿನ್?. ಇತ್ತೆ waiting list ಗ್ ದಿಕೊ?. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Lokesha Kunchadka|Lokesha Kunchadka]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Lokesha Kunchadka|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೨೮, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಚರ್ಚೆದ ಈರೇನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೋಗ್ ಸ್ವಾಗತ. ಮೂಲು ಬುಕ್ಕೊರಿ ಕೆಲಸ ಮನ್ಪುನ ಬಗೆಟ್ ಓವೆ ರೀತಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯನ್ ಯಾನ್ ಪನರ ಸಾದ್ಯ ಇಜ್ಜಿ. ಬುಕ್ಕ ಮುಲ್ಪ ಒರಿಯನ ಆಲೋಚನೆ ನನೊರಿಯನ ಆಲೋಚನೆಗ್ ಭಿನ್ನ. ಅಂಚ ಆದು ನಮ ಮುಲ್ಪ ಬೆತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ಬದಲಾವಣೆ ಮಲ್ಪರ ಸಾದ್ಯ ಇಪ್ಪುನ ಬದಲಾವಣೆನ್ ಕನತುದ್ ಸಮೃದ್ಧ ಮಲ್ಪ್‌ನ ಪ್ರಯತ್ನ. ಮುಲ್ಪ ಜನಕುಲೆನು ದೀಯಂದೆ, ನಮ ಆದೆ ವಿಕಸನ ಮಲ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಶ್ವಕೋಶ. ಯಾನು ತೆರಿಲೆಕ ಈ ವಿಶ್ವಕೋಶಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪುರ ಒಂಜಿ ಕಾತೆಯ ಇತ್ತೆಂಡ ಯಾವುಜ!, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ನೀತಿ ನಿಯಮಾವಳಿ ಯಾವುಜಾ! ಪರಿಚಯದ ಪುಟ ಅಗತ್ಯನ!. ಓರಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ಇತ್ತಂಡ ನನೊರಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅಡ್ಮಿನ್ ಅವರ ಬಲ್ಲಿಯಾ!!. ''ಸೊಲ್ಮೆಲು,'' [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೦:೦೪, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) :@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Lokesha Kunchadka|Lokesha Kunchadka]] - You are once again violating friendly space policy. The language used by you is not appreciable in an open forum and violates the decorum. You are personally attacking me. You have been blocked permanently from Kannada Wikipedia for violating friendly space policy. You are repeating the same mistake here. Give explanation for your behaviour and reason why you should not be blocked from Tulu Wikipedia also.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೧೯, ೨೩ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) === vinoda mamatharai === * {{User|vinoda mamatharai}} ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ೨೦೧೬ ಡ್ದ್ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾದ್ ಲೇಖನ ಬರೆಪುನ ವಿಕಿಕಾಮೆನ್ಸ್‌ಗ್ ಚಿತ್ರೊ ಪಾಡುನ ಅಂಚನೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬೇಲೆಲೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆವೊಂದಿತ್ತ್‌ದ್ ಸಮುದಾಯದ ಬಳಕೆದಾರೆರೆಗ್ ವಿಕಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸೊಡು ಪಾಲ್ಪಡೆಪಿನಂಚಿನ ಉಮೇದ್ ಕೊರೊಂದು ಎಡ್ಡೆ ರೀತಿಡ್ ಸಮುದಾಯದ ಮಾತ ಕಜ್ಜೊಗು ಸಹಕಾರ ಕೊರೊಂದುಲ್ಲೆ.ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೈವ್ ಆದ್ ಪತ್ತ್ ವರ್ಸೊ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನ ಈ ಪೊರ್ತುಡು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ಬಳಕೆದಾರೆರ್ ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದುಲ್ಲೆರ್ ಅಂಚನೆ ಲೇಖನೊಲು ಜಾಸ್ತಿ ಆವೊಂದುಪ್ಪುನೆಡ್ದಾತ್ರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಮಲ್ಪುನಂಚಿನ ಕೆಲಸೊಲು ಏತ್‌ಲಾ ಉಂಡು ಅಂಚಾದ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ನನಲ ಒಂಜಿ ನಿರ್ವಾಹಕೆರೆನ ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು ಪನ್ದ್ ತೆರಿದ್ ಯಾನ್ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಮೇದ ಇತ್ತ್‌ದ್ ಎನ್ನ ಬೇಡಿಕೆನ್‌ ಸಮುದಾಯೊದ ಎದ್‌ರ್‌ಡ್‌ ದೀವೊಂದುಲ್ಲೆ. ನಿಕ್ಲೆನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ತೆರಿಪಾದ್ ಸೈನ್‌ ಪಾಡ್ದ್‌ ಎಡ್ಡೆ ಮದಿಪು ಬಯಕ್‌ಲೆ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಡ್ಚಿ ಪನ್ಪುನಕುಲು ದಾಯೆ ಬೊಡ್ಚಿಂದ್‌ ತೆರಿಪಾಲೆ. ‌--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೧೧, ೯ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ---- ==== ಪಾತೆರ ==== *Tulu Wikipedia seriously lags in editor contributions. There are just 10 active editors per month. There are just about 424 edits in August 2025. There are already 3 administrators for Tulu Wikipedia. And I have not seen any lapse is discharge of the duties by these administrators. Such being the situation, do we really need one more administrator? To put it in plain English -'''Do we need 4 administrators for 10 editors?''' --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೩೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) *:@[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|Pavanaja]], It doesn't need 4 admins for 10 editors, but it needs more active admins to prevent abandonment and perform basic maintenance that keeps the community alive, FYI there are only 2 admins and 1 interface Admin who can only use rights for edit site/user js/css pages, there steep decline in user with extended rights [[meta:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2025-2026/Global_Trends/Users_with_extended_rights]] , and one should not be rely on other admins if that user comes for forward to do it themselves. --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೨೧, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) * While conducting the workshop, admin rights are required to open multiple new accounts. Similarly, admin privileges are also being used to merge some duplicate pages.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೧೪, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) * Hello, candidate. Could you please clarify whether you were logged into your Wikipedia account during the recent question-and-answer discussion, or if the edit referenced in [[Special:Diff/218149]] was made by you or anonymous? [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೦೪, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ::During the recent questions and answers discussion haven't logged --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೩೧, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :::Thanks for the clarification. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೫೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== Questions for the candidate from [[User:ChiK]] ==== Dear candidate, thank you for offering to serve Tulu Wikipedia as an administrator. Please answer these questions to provide guidance for participants: :'''1.''' Why are you interested in becoming an administrator? ::'''A:''' I can help contributers make High quality contribution to wikipedia.Helping with article writing and editing, explaining wikipedia policies and improving clarity of grammar etc :::Just a note -one need not be an administrator to do this.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pavanaja|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೨೨, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) :'''2.''' What are your best contributions to Wikipedia, and why? ::'''A:''' I have contributed to wikipedia by writing articles, serving as a workshop coordinator, conducting outreach workshops and participating in documentation and content improvement activities :'''3.''' Have you been in any conflicts over editing in the past or have other users caused you stress? How have you dealt with it and how will you deal with it in the future? ::'''A:'''I haven't faced any conflicts so far,but if I do in the future,I would handle them with patience.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೦೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು ==== # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ: Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ: Vaishnu Pilar |ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೦೭, ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pragathi. BH|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೨೮, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}} . ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬುಲೆವೊಂದುಂಡು, ವಿನೋದ ಮೇಡಂ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಮಲ್ಪುನಾರ್ ಅಂಚಾದ್ ಅವೆನ್ ತುವೊನರೆ ತೆರಿದಿನಕುಲು ಬೊಡಾಪುಂಡು. ವಿನೋದ ಮೆರೆರ್ದ್ ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಆವೊಡು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬುಲೆವೊಡು ಪನ್ಪುನ ಎನ್ನ ಪಾತೆರ [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೧೯, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}} --<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೮:೩೫, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}} '''ಉಂಡು'''. ವಿನೋದ ಮೇಡಂ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಮಸ್ತ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತಿನಾರ್. ಅತ್ತಂದೆ ಅರೆನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಡು ನನಾತ್ ಪೊಸ ಪೊಸ ಸಂಪಾದಕೆರ್ ಬರೊಂದುಲ್ಲೆರ್. ಅವು ನನಲಾ ಜಾಸ್ತಿ ಆವಡ್ ಪಂದ್ ಎನ್ನ ಹಾರೈಕೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೨೯, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{tick}} ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Adhya.B|Adhya.B]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Adhya.B|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೯:೩೨, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊದ ಸುರುಡ್ದು ಇಂಚಿ ಇತ್ತುದು, ತುಳು ಭಾಷೆ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೇಲು ಮಂದಿನಾರ್ ಮೇರ್. ಅಂಚೆನೇ ಪೊಸ ಪೊಸ ಸದಸ್ಯೆರೆನಕಲೆಗ್ ಏಪೋಲಾ ಧನಾತ್ಮಕವಾದ್ ಸಹಕಾರ ಕೊರೊಂದು ಉಪ್ಪುನಾರ್ ಅಂಚಾ ತುಳು ಭಾಷೆ ಬುಲೆಯಾಡಾಂಡಾ ಈ ನಮೂನಿಡ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆಮಲ್ಪುನಕುಲೆನ ಅಗತ್ಯ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು.ಅಂಚಾ ಉಂದೆಕ್ ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Hariprasad Shetty10|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೪೫, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}ವಿನೋದ ಮೇಡಮ್‌ ಸುರು ಆಯಿನೆಡ್ದಿಂಚಿ ‌ ತುಳು ವಿಕಿ ಪಿಡಿಯಡ್‌ ಇತ್ತಿನಾರ್. ಲೇಖನ ಬರೆಪಿನಿ, ದಾಖಲೀಕರಣೊಗು ಬೆರಿಸಾಯ ಕೊರ್ಪಿನಾರ್‌, ತರಬೇತಿ ಕೊರಿಯೆರೆಗ್ಲಾ ತಯಾರುಲ್ಲೆರ್‌ ಅತ್ತಂದೆ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಾ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆನ್‌ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಯೋಗ್ಯದಾರ್‌ ಅಂಚಾದ್‌ ಮೇರ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್‌ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಯೋಗ್ಯದಾರಾವೆರೆ ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:BENET G AMANNA|BENET G AMANNA]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:BENET G AMANNA|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೮:೩೮, ೧೧ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|✓-ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Shreelatha.Halemane|Shreelatha.Halemane]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Shreelatha.Halemane|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೦:೫೬, ೧೧ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Asha Dilip|Asha Dilip]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Asha Dilip|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೨೯, ೧೩ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|✓- ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು}}----[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Shreesha Sharma|Shreesha Sharma]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Shreesha Sharma|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೪೯, ೧೩ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|✓-ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು }}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Sharanya K H|Sharanya K H]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Sharanya K H|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೮:೩೮, ೧೫ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇಜ್ಜಿ ==== === [[User:ChiK|ChiK]] for adminship and interface adminship (renewal) === '''Nominee:''' {{User|ChiK}}<br/> '''Nominator:''' Self-nomination Hello everyone, My interface administrator rights are expiring in the usual time period, and I would like to request their renewal through this combined Request for Adminship and Interface Adminship. During my previous term, I contributed to maintenance as well as technical support tasks such as maintaining site scripts. I have always used these rights with care and transparency, following community consensus and technical security guidelines. If renewed, I intend to continue assisting with both administrative and technical needs—helping maintain the site’s integrity, ensuring scripts remain secure and up to date, and supporting community workflows. Thank you for considering my request. — [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೦:೫೩, ೨೨ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== Support ==== # {{support}}: The Community needs Adminship and Interface Adminship. I support --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೨೨, ೨೪ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}}: I support --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Yakshitha|Yakshitha]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Yakshitha|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೫:೪೨, ೨೪ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೫೯, ೨೮ ನವಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== Oppose ==== ==== Comments / Neutral ==== === vinoda mamatharai === * {{User|vinoda mamatharai}} * ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಕಾರಣ: ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ೨೦೧೬ ಡ್ದ್ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾದಿತ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆ. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ನನಲ ಎನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಎನ್ನ ಇಚ್ಚೆ,ಅಂಚಾದ್ ನನಲ ನಿರ್ವಾಹಕಿಯಾದ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಎನ್ನ ನಿರ್ವಾಹಕೆರೆ ಹಕ್ಕ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ವಿನಂತಿನ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಎದ್‌ರ್‌ಡ್‌ ದೀವೊಂದುಲ್ಲೆ. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೩೧, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ==== ಪಾತೆರ ==== # {{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೨೦:೩೮, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|(✓-support)}} ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲರ್. ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಲೆ. ಲೇಕನೊಲೆನ್ ತಿದ್ದೆರೆ ಅವಕಾಶ ಕೊರೊಂದು ಉಲ್ಲಾರ್, ನಿರ್ವಾಹಕಿ ಬಿನೈತಗ್ ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೩೪, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar]] · [[user_talk:Vaishnu Pilar|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/Vaishnu Pilar|<big> ©</big>]]</span> ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|(✓-support)}} ನಿರ್ವಾಕಿಯಾದ್ ದುಂಬರಿಲೆ, ಇರೆಡ್ದ್ ನನಲಾತ್ ವಿಕಿಪಿಡಿ--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:BENET G AMANNA|BENET G AMANNA]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:BENET G AMANNA|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೩:೪೯, ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)ಯನ್ಸ್ ದುಂಬು ಬರಡ್. ಇರೆಲೆಕ್ಕ ಬರೆಪುನಕುಲು/ ತಿದ್ದುನಕುಲು/ ವಿಕಿಪಿಡಿಯಡ್ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಉಮೇದ್ ಕೊರ್ಪಿನಕುಲು ಬೋಡು. ಎನ್ನ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. #{{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Vikas shetty14|Vikas shetty14]] · [[user_talk:Vikas shetty14|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/Vikas shetty14|<big> ©</big>]]</span> ೮ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) #{{support|(✓-support)}}[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pragathi. BH|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೨೯, ೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) # {{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] · [[user_talk:Hariprasad Shetty10|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/Hariprasad Shetty10|<big> ©</big>]]</span> ೦೯:೫೦, ೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)ಸುರುಡುದುಲಾ ಮಸ್ತ್ ಎಡ್ಡೆ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲರ್. ನನಾತ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ಪುಲೆ. ನಿರ್ವಾಹಕಿ ಬಿನೈತಗ್ ಎನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. ತುಳು ಭಾಷೆ ನನ ಆತ್ ಬುಲೆವುಲೆಕ್ಕ ಆವಡ್. ಎಡ್ಡೆ ಆವಡ್. You have been doing an excellent job from the very beginning. Keep up the great work. You have my full support for the role of admin. The Tulu language should flourish once again. Wishing you all the very best. # {{support|(✓-support)}}.--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User: Babitha Shetty]] · [[user_talk:Babitha Shetty|<big>✉</big>]]·[[Special:Contributions/Babitha Shetty|<big> ©</big>]]</span> [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೦:೧೯, ೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ನಿರ್ವಾಹಕಿ ಆಯೆರೆಗ್ ಎನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ಉಂಡು. ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಇರೆನ ಕೊಡುಗೆ ನನಾತ್ ಬರಡ್. ಎಡ್ಡೆಪ್ಪುಲೆನನ್ ಬಯಕೊಂದುಲ್ಲೆ. {{Ping|Lokesha Kunchadka}}ಎನ್ನ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ದಾದ ಮಾತ ಕೊಡುಗೆ ಪನ್ಪಿನೆದ ಬಗ್ಗೆಟ್ ಲಿಂಕ್ ಸಮೇತ ವಿವರಣೆ ಕೊರ್ತೆ ಅವ್ವತ್ತಂದೆ Indic oral culture(Documentation) ಪ್ರಾಜೇಕ್ಟ್‌ಡ್ ಒಂಜಿ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಜಿ ಸಕ್ರೀಯವಾದ್ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಾವೊಂದುಲ್ಲೆ. co-organiser - --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೩೬, ೨೧ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/St_Agnes_College/Igniting_Intellectual_Growth/home co-organiser - https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Govinda_Pai_Memorial_Government_College,_Manjeshwar/Nurturing_Future_Leaders co-organiser - https://outreachdashboard.wmflabs.org/courses/Government_First_Grade_College_for_Women,_Balmatta/Enriching_Young_Minds Jury - https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-tcy-2025 --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೩೯, ೧೯ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) {{Done|1=I got Admin right https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Log&logid=63234738}}.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vinoda mamatharai|Vinoda mamatharai]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vinoda mamatharai|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೭:೩೭, ೨೧ ದಸಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) ===[[User:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar]]=== ಯಾನ್ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ್ ಕೆಲವು ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಬರೆದು ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೊಂದುಲ್ಲೆ. ಇಂಚಿ ಯಾನ್ Wikipedia Starter Kit ಉಪಕ್ರಮದ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಕೆಲಸ ಮಲ್ಪೊಂದುಲ್ಲೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಪೂರ್ಣ ಮಲ್ಪುನಗ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕುದ ಅಗತ್ಯ ಉಂಡು. ಆ ಕಾರಣೊರ್ದ್ ಕನ್ನಡ ಬೊಕ್ಕ ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ್ ಈ ಉಪಕ್ರಮನ್ ಮುಂದುವರಿಸುನ ಸಲುವಾಯಿನ ಯಾನ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ಹಕ್ಕನ್ ಕೋರುತ್ತೊಂದುಲ್ಲೆ. ಇದ್ ಎಂಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ವಿವಿಧ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಎಡಿಟಾಥಾನ್‌ಲೆನ್ ತರಬೇತಿ ಕೊರೆಯೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆರ್ ತುಳು ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರೆಯೆರೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೊರೆಯೆರೆಲಾ ಸಹಾಯ ಆಪುಂಡು. ಸಮುದಾಯದ ಬೆಂಬಲನ್ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮಲ್ಪೊಂದುಲ್ಲೆ. ಧನ್ಯವಾದ. I have contributed to Tulu Wikipedia by creating and improving several articles. I am currently working on the [https://www.mediawiki.org/wiki/Language_Onboarding_and_Development/Starter_kit Wikipedia Starter Kit] initiative in both Kannada and Tulu. To complete some of the tasks under this initiative, administrator rights are required. Therefore, I am seeking administrator rights on Tulu Wikipedia so that I can effectively continue this work in both language communities. These rights will also help me train my students and guide them in participating in different Wikipedia edit-a-thons and contributing to Tulu and Kannada Wikipedia. I kindly request the community’s support for my administrator application. Thank you. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Santhosh Notagar99|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೪೧, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) ==== ಚರ್ಚೆ ==== # {{Support|Considering outreach works done by user and provided valid use case for getting admin rights.}}--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೯:೦೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # {{Support| Considering his continued contributions to Wikimedia outreach and community-building activities, as well as his involvement in initiatives requiring administrative support, granting these permissions would greatly benefit Tulu Wikipedia and strengthen its ongoing development.}}[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Hariprasad Shetty10|Hariprasad Shetty10]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Hariprasad Shetty10|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೫೪, ೧೬ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # {{Support|Santhosh Notagar's continued contributions to Wikimedia outreach, community-building, and administrative initiatives make granting these permissions beneficial to Tulu Wikipedia and its continued development.}}--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:PrathikRamesh11|PrathikRamesh11]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:PrathikRamesh11|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೦೯:೨೪, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾಗ್ ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರೆರ್ನ ನಿರಂತರ ಕೊಡುಗೆ ಮಸ್ತ್ ಉಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ನಿರ್ವಾಹಕೆರ್ ಆಯೆರೆ ಎನ್ನ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Babitha Shetty|Babitha Shetty]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Babitha Shetty|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೧:೫೮, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # {{Support| Santhosh is active and responsible in wikipedia projects. Involved in multiple projects, I endorse him for the administrator role.}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Kavitha G. Kana|Kavitha G. Kana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Kavitha G. Kana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೬:೨೯, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) # I supported santhosh notagar _[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Pragathi. BH|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೦೪, ೧೭ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) #-- {{Support|}}I supported santhosh notagar Sir. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vaishnu Pilar|Vaishnu Pilar]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vaishnu Pilar|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೧:೦೦, ೨೨ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) r5kkzjybrtkzsspo803nn0gxlk49vq3 10 24374 373117 352200 2026-10-14T13:28:56Z Vishwanatha Badikana 38 373117 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{{name|ಪುದರ್}}} | official_name = {{{official_name|ಅದಿಕ್ರತ ಬಾಸೆ}}}<!-- --><noinclude>{{#if:{{{former|{{{former|}}}}}}|yes}}</noinclude> | settlement_type = {{#if:{{{type|}}}|[[States and union territories of India|{{{type}}}]]|[[States and union territories of India|State or UT]]}}{{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{#if:{{{year_start|}}}|<div style="padding:3px">{{#if:{{{year_start|}}}|{{{year_start}}}–{{{year_end}}}}} </div>}}}} | image_skyline = {{{image_skyline|}}} | imagesize = {{{imagesize|270}}} | image_alt = {{{image_alt|A collection of images of {{{name|}}}}}} | image_caption = {{{image_caption|}}} <!-- Emblem of the state or union territory --> | image_seal = {{{image_seal|}}} | seal_size = {{{seal_size|125}}} | seal_alt = Official emblem of {{{name|}}} | seal_type = {{#if:{{{image_seal|}}}|[[Emblem of {{{name|}}}]]|[[List of Indian state emblems|Emblem of {{{name|}}}]]}} | etymology = {{{etymology|}}} | nickname = {{{nickname|}}} | motto_link = List of Indian state mottos | motto = {{{motto|}}} | mottoes = <!-- If any state or territory has more than one motto --> | anthem_link = List of Indian state songs | anthem = {{{anthem|}}} <!-- map data --> | image_map = {{{image_map|}}} | mapsize = 300 <!-- dafault size is 300 --> | map_alt = {{#if:{{{image_map|}}}| The map of India showing {{{name|}}}}} | map_caption = {{#if:{{{image_map|}}}|Location of {{{name|}}} in India}} | coordinates = {{{coordinates|}}} | subdivision_type = ದೇಸೊ | subdivision_name = ಭಾರತ | subdivision_type1 = [[:en:Administrative divisions of India|ಪ್ರದೇಸೊ]] | subdivision_name1 = {{#if:{{{region|ಪ್ರದೇಸೊ}}}|[[{{{region|}}}]]}} <!-- Formation and joining --> | established_title1 = <div style="height:0px"></div> | established_date1 = <!-- -->{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes <!-- -->| label1 = Previously was | data1 = {{#if:{{{before_was|}}}[[{{{before_was|}}}]]|{{{before_was|}}}}} | rowclass2 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}} | label2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|Formation}} | data2 = {{#ifeq:{{{former}}}|yes|{{{formation_date4|}}}}} | rowclass3 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}|mergedrow}} | label3 = Admission to union | data3 = {{{formation_date|}}} | rowclass4 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}|mergedrow}} | label4 = As union territory | data4 = {{{formation_date1|}}} | rowclass5 = mergedrow | label5 = As state | data5 = {{#ifeq:{{{formation_date2|}}}|formation1||{{{formation_date2|}}}}} | rowclass6 = mergedrow | label6 = Bifurcation | data6 = {{#ifeq:{{{formation_date3|}}}|formation||{{{formation_date3|}}}}} | rowclass7 = mergedrow | label7 = Consolidation | data7 = {{{consolidation|}}} | rowclass8 = {{If empty |{{{before_was|}}} |mergedtoprow}} {{#if:{{{before_was|}}}{{{formation_date|}}}{{{formation_date1|}}}{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|mergedrow}} {{#ifeq:{{{former}}}|yes|mergedrow}} | label8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = Dissolution | #default = {{#if:{{{formation_date2|}}}{{{formation_date3|}}}|{{#ifeq:{{{formation_date3}}}|formation|[[List of Indian state foundation days|Formation]]<br/>{{nobold|([[List of Indian state foundation days|by bifurcation]])}}|[[List of Indian state foundation days|Formation]]}}|{{#ifeq:{{{formation_date2}}}|formation1|[[List of Indian state foundation days|Formation]]<br/>{{nobold|([[List of Indian state foundation days|as a state]])}}|[[List of Indian state foundation days|Formation]]}} }} }} | data8 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{{dissolution|}}}| #default = {{{formation_date4|}}} }} }} <!-- City and regions --> | seat_type = {{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital|[[List of state and union territory capitals in India|Capital]]<br/>{{nobold|[[List of cities in India by population|and largest city]]}}|[[List of state and union territory capitals in India|Capital]]}} | seat = {{#if:{{{capital|}}}|[[{{{capital|}}}]]|{{{capital|}}}}}{{#if:{{{winter_capital|}}}| <br/> [[{{{winter_capital|}}}]] (winter)}} | seat1_type = [[List of cities in India by population|Largest city]] | seat1 = {{#if:{{{largestcity|}}}|{{#ifeq:{{{largestcity|}}}|capital||[[{{{largestcity|}}}]]}}}} | seat2_type = [[List of metropolitan areas in India|Largest metro]] | seat2 = {{#if:{{{metro|}}}|[[{{{metro|}}}]]}} | parts_type = [[List of districts in India|Districts]] | parts_style = <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = {{{districts|}}} <!-- Government and leaders --> | government_footnotes = {{{government_footnotes|}}} | government_type = {{#ifexist:{{{government_type|}}}|[[{{{government_type|}}}]]|{{{government_type|}}}}} | governing_body = {{#if:{{{Governor|}}}{{{Chief_Minister|}}}{{{party|}}}{{{Lt_governor|}}}{{{Administrator|}}}{{{Chief_secretary|}}}{{{judiciary|}}}|{{#ifeq:{{{name|}}}|Punjab|[[Government of Punjab, India|Government of Punjab]]|[[Government of {{{name|}}}]]}}}} | leader_title = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{#if:{{{govfirst_year|}}}|Governor}} | #default = [[{{#ifeq:{{{name}}}|Punjab|List of governors of Punjab, India|List of governors of {{{name}}}}}|Governor]] }} | leader_name = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes | rowclass1 = mergedrow | data1 = {{#if:{{{govfirst_year|}}}|{{Infobox country/multirow|{{{govfirst_year|}}} |{{{gov_first|}}} |{{{govlast_year|}}} |{{{gov_last|}}} }} }} }} | #default = {{#if:{{{Governor|}}}|{{{Governor|}}}}} }} | leader_title1 = [[List of current Indian lieutenant governors and administrators#Current Indian lieutenant governors|Lieutenant Governor]] | leader_name1 = {{#if:{{{Lt_governor|}}}|{{{Lt_governor|}}}}} | leader_title2 = {{if|eq|{{{name}}}|Punjab|[[Chief Minister of Punjab (India)|Chief Minister]] | {{#switch:{{{former}}} | yes = {{#if:{{{cmfirst_year|}}}|Chief Minister}} | #default = [[Chief Minister of {{{name}}}|Chief Minister]] }} }} | leader_name2 = {{#switch:{{{former}}} | yes = {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes | rowclass3 = mergedrow | data3 = {{#if:{{{cmfirst_year|}}} | {{Infobox country/multirow|{{{cmfirst_year|}}} |{{{cm_first|}}} |{{{cmlast_year|}}} |{{{cm_last|}}} }} }} }} | #default = {{#if:{{{Chief_Minister|}}}{{{CM|}}}|{{{CM|{{{Chief_Minister|}}}}}}}} {{#if:{{{party|}}}|({{{party|}}})}} }} | leader_title3 = {{#switch:{{{type}}} | State = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|[[List of deputy chief ministers of {{{name|}}}|Deputy Chief Minister]]}} | Union Territory = {{#if:{{{Administrator|}}}|[[List of current Indian lieutenant governors and administrators#Current Indian administrators|Administrator]]}} | #default = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|[[List of deputy chief ministers of {{{name|}}}|Deputy Chief Minister]]}} }} | leader_name3 = {{#switch:{{{type}}} | State = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}} | Union Territory = {{#if:{{{Administrator|}}}|{{{Administrator|}}}}} | #default = {{#if:{{{Deputy_CM|}}}|{{{Deputy_CM|}}}}} }} | leader_title4 = [[Chief secretary (India)|Chief Secretary]] | leader_name4 = {{#if:{{{Chief_secretary|}}}|{{{Chief_secretary|}}}}} <!-- Governing bodies and seats --> | government_blank1_title = | government_blank1 = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes | rowclass1 = mergedtoprow | label1 = {{#switch:{{{type}}} | Union Territory = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}|[[Legislature]]}} | State = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}|[[State Legislature]]}} | #default = {{#if:{{{council|}}}{{{council_seats|}}}{{{assembly|}}}{{{assembly_seats|}}}|Legislature}} }} | data1 = <b>{{{legislature_type|}}}</b> | rowclass2 = mergedrow | label2 = &nbsp;•&nbsp;[[State legislative councils of India|Council]] | data2 = {{{council|}}} {{#if:{{{council_seats|}}}|([[{{{name|}}} Legislative Council|{{{council_seats|}}}]])}} | rowclass3 = mergedrow | label3 = &nbsp;•&nbsp;[[State legislative assemblies of India|Assembly]] | data3 = {{{assembly|}}} {{#if:{{{assembly_seats|}}}|([[List of constituencies of the {{{name|}}} Legislative Assembly|{{{assembly_seats|}}}]])}} | rowclass4 = mergedrow | label4 = National Parliament | data4 = {{#if:{{{rajya_sabha_seats|}}}{{{lok_sabha_seats|}}}|<b>[[Parliament of India]]</b>}} | rowclass5 = mergedrow | label5 = &nbsp;•&nbsp;[[Rajya Sabha|Rajya Sabha]] | data5 = {{#if:{{{rajya_sabha_seats|}}}|[[List of current members of the Rajya Sabha #{{{name|}}}|{{{rajya_sabha_seats|}}}]]}} | rowclass6 = mergedrow | label6 = &nbsp;•&nbsp;[[Lok Sabha|Lok Sabha]] | data6 = {{#if:{{{lok_sabha_seats|}}}|[[List of members of the 18th Lok Sabha#{{{name|}}}|{{{lok_sabha_seats|}}}]]}} | rowclass7 = mergedrow | label7 = [[High courts of India|High Court]] | data7 = {{#if:{{{judiciary|}}}|{{{judiciary|}}}}} }} }} <!-- Area and elevation --> | area_footnotes = {{{area_footnotes|}}} | area_total_km2 = {{{area_total_km2|}}} | area_total_sq_mi = {{{area_total_sq_mi|}}} | area_rank = {{#if:{{{area_rank|}}}|[[List of states and union territories of India by area|{{{area_rank|}}}]]}} | length_km = {{{length_km|}}} | length_mi = {{{length_mi|}}} | width_km = {{{width_km|}}} | width_mi = {{{width_mi|}}} | elevation_footnotes = {{{elevation_footnotes|}}} | elevation_m = {{{elevation_m|}}} | elevation_ft = {{{elevation_ft|}}} | elevation_max_m = {{{elevation_max_m|}}} | elevation_max_ft = {{{elevation_max_ft|}}} | elevation_max_point = {{{elevation_max_point|}}} | elevation_min_m = {{{elevation_min_m|}}} | elevation_min_ft = {{{elevation_min_ft|}}} | elevation_min_point = {{{elevation_min_point|}}} <!-- Population --> | population_footnotes = {{{population_footnotes|}}} | population_total = {{{population_total|}}} | population_as_of = {{{population_as_of|}}} | population_rank = {{#if:{{{population_rank|}}}|[[List of states and union territories of India by population|{{{population_rank|}}}]]}} | population_density_km2 = {{{population_density|}}} {{#if:{{{population_density|}}}|{{{density_rank|}}}}} | population_density_sq_mi = | population_blank1_title = Urban | population_blank1 = {{#if:{{{population_urban|}}}|{{{population_urban|}}}}} | population_blank2_title = Rural | population_blank2 = {{#if:{{{population_rural|}}}|{{{population_rural|}}}}} | population_demonym = {{#if:{{{population_demonym|}}}|{{{population_demonym|}}}}} | population_demonyms = <!-- Languages --> | demographics_type1 = {{#if:{{{0fficial_Langs|}}}{{{additional_official|}}}{{{official_script|}}}|Language}} | demographics1_title1 = [[Languages with official status in India|Official]] {{#if:{{{0fficial_Langs|}}}}} | demographics1_info1 = {{{0fficial_Langs|}}} | demographics1_title2 = [[Languages with official status in India|Additional official]] {{#if:{{{additional_official|}}}}} | demographics1_info2 = {{{additional_official|}}} | demographics1_title3 = [[Official scripts of the Indian Republic|Official script]] {{#if:{{{official_script|}}}}} | demographics1_info3 = {{{official_script|}}} <!-- GDP --> | demographics_type2 = {{#if:{{{GDP_rank|}}}{{{GDP_total|}}}{{{GDP_per_capita|}}}|[[GDP]]}} | demographics2_footnotes = {{{GDP_footnotes|}}} | demographics2_title1 = Total {{#if:{{{GDP_year}}}|{{nobold|({{{GDP_year}}})}}}} | demographics2_info1 = {{#if:{{{GDP_total|}}}|{{{GDP_total|}}}}} | demographics2_title2 = Rank | demographics2_info2 = {{#if:{{{GDP_rank|}}}|[[List of Indian states and union territories by GDP|{{{GDP_rank|}}}]]}} | demographics2_title3 = Per capita | demographics2_info3 = {{{GDP_per_capita|}}} {{#if:{{{GDP_per_capita_rank|}}}|([[List of Indian states and union territories by GDP per capita|{{{GDP_per_capita_rank|}}}]])}} <!-- Indian time zone --> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +05:30 <!-- iso and registration --> | iso_code = {{#if:{{{iso_code|}}}|[[ISO 3166-2:IN|{{{iso_code}}}]]}} | registration_plate_type = [[List of Regional Transport Office districts in India|Vehicle registration]] | registration_plate = {{{registration_plate|}}} <!-- HDI, Literacy rate and sex ratio --> | blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] {{#if:{{{HDI_year|}}}|{{nobold|({{{HDI_year|}}})}}}} | blank_info_sec1 = {{#if:{{{HDI|}}}|{{{HDI|}}}}} {{#if:{{{HDI_rank|}}}|([[List of Indian states and union territories by Human Development Index|{{{HDI_rank|}}}]])}} | blank1_name_sec1 = [[Literacy]] {{#if:{{{literacy_year|}}}|{{nobold|({{{literacy_year|}}})}}}} | blank1_info_sec1 = {{#if:{{{literacy|}}}|{{{literacy|}}}}} {{#if:{{{literacy_rank|}}}|([[List of Indian states and union territories by literacy rate|{{{literacy_rank|}}}]])}} | blank2_name_sec1 = [[Sex ratio]] {{#if:{{{sexratio_year|}}}|{{nobold|({{{sexratio_year|}}})}}}} | blank2_info_sec1 = {{#if:{{{sex_ratio|}}}|{{{sex_ratio|}}}}} {{#if:{{{sexratio_rank|}}}|([[List of states and union territories of India by sex ratio|{{{sexratio_rank|}}}]])}} <!-- website, footnotes --> | website = {{#if:{{{website|}}}|{{URL|1={{{website|}}}}}}} <!-- module contains parameters of Infobox place symbols --> | module ={{#switch:{{{former}}}<!-- -->| yes = {{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes | data1 = {{#if:{{{p1}}}{{{s1}}} |{{Infobox country/formernext|flag_p1 = {{{flag_p1|}}} |image_p1 = {{{image_p1|}}} |p1 = {{{p1|}}} |flag_p2 ={{{flag_p2|}}} |image_p2 = {{{image_p2|}}} |p2 = {{{p2|}}} |flag_p3={{{flag_p3|}}} |image_p3 = {{{image_p3|}}} |p3 = {{{p3|}}} |flag_p4 = {{{flag_p4|}}} | image_p4= {{{image_p4|}}} | p4={{{p4|}}} |flag_p5 = {{{flag_p5|}}} |image_p5 = {{{image_p5|}}} |p5 = {{{p5|}}} ||flag_s1={{{flag_s1|}}} |image_s1 = {{{image_s1|}}} | s1 = {{{s1|}}}|flag_s2 = {{{flag_s2|}}} |image_s2 = {{{image_s2|}}} |s2 = {{{s2|}}} |flag_s3 = {{{flag_s3|}}} |image_s3 = {{{image_s3|}}} |s3 = {{{s3|}}} |flag_s4 = {{{flag_s4|}}} |image_s4={{{image_s4|}}} |s4 = {{{s4|}}} |flag_s5 = {{{flag_s5|}}} |image_s5 = {{{image_s5|}}} |s5 = {{{s5|}}}}} }} }} <!-- Symbols of the state or territory --> | #default = {{#if:{{{song|}}}{{{foundation_day|}}}{{{mammal|}}}{{{bird|}}}{{{fish|}}}{{{butterfly|}}}{{{flower|}}}{{{tree|}}}{{{fruit|}}}|{{Infobox place symbols | embedded = yes | region = {{{name|}}} | country = India | image_emblem = {{{image_seal|}}} | image_emblem_size = 80 | song = {{{anthem|}}} | foundation_day = {{#if:{{{foundation_day|}}}|[[{{{foundation_day|}}}]]}} | mammal = {{{mammal|}}} | bird = {{{bird|}}} | fish = {{{fish|}}} | butterfly = {{{butterfly|}}} | flower = {{{flower|}}} | tree = {{{tree|}}} | fruit = {{{fruit|}}} }} }} {{#if:{{{image_highway|}}}{{{image_size_highway|}}}{{{SH_numbers|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes | rowclass1 = mergedtoprow | data1 = <b>State highway mark</b> | rowclass2 = mergedrow | data2 ={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage | image={{{image_highway|}}} | size={{{image_size_highway|}}} | sizedefault=90px }} | rowclass3 = mergedrow | data3 = State highway of {{{name|}}} <br/> {{{SH_numbers|}}} }}}} }} {{#if:{{{song|}}}{{{language|}}}{{{foundation_day|}}}{{{mammal|}}}{{{bird|}}}{{{fish|}}}{{{butterfly|}}}{{{flower|}}}{{{tree|}}}{{{fruit|}}}{{{image_highway|}}}|{{#invoke:infobox|infoboxTemplate|child = yes |rowclass1 = mergedtoprow | data1 = {{#switch:{{{type}}}| State = [[List of Indian state symbols]] | Union Territory = [[List of Indian state symbols#Union territories|List of union territory symbols]] | #default = [[List of Indian state symbols|List of Indian state and union territory symbols]]}} }}}} <!-- Footnotes --> | footnotes = {{{footnotes|}}} }}<!-- -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox Indian state or territory with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox Indian state or territory]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| |name |official_name |former |image_skyline |imagesize |image_alt |image_caption |type |image_seal |seal_size |seal_type |etymology |nickname |motto |anthem |image_map |mapsize |map_caption |map_alt |coordinates |region |before_was |today |formation_date |formation_date1 |formation_date2 |formation_date3 |formation_date4 | consolidation | dissolution |capital |winter_capital |largestcity |metro |districts |government_footnotes |government_type |Governor |Chief_Minister |party |Lt_governor |Administrator |Deputy_CM |Chief_secretary |judiciary |legislature_type |council |council_seats |assembly |assembly_seats |rajya_sabha_seats |lok_sabha_seats |MPs |area_footnotes |area_rank |area_total_sq_mi |area_total_km2 | length_km |length_mi | width_km |width_mi |elevation_max_m |elevation_max_ft |elevation_max_point |elevation_min_m |elevation_min_ft |elevation_min_point |elevation_footnotes |elevation_m |elevation_ft |population_footnotes |population_total |population_rank |population_as_of |population_density |population_density_rank |population_urban |population_rural |population_demonym |population_demonym |0fficial_Langs |additional_official |official_script |GDP_footnotes |GDP_rank |GDP_year |GDP_total |GDP_per_capita |GDP_per_capita_rank |iso_code |registration_plate |HDI |HDI_year |literacy |literacy_year |literacy_rank |HDI_rank |sex_ratio |sexratio_year |sexratio_rank |website |footnotes |song | cmfirst_year | cm_first | cmlast_year | cm_last | govfirst_year | gov_first | govlast_year | gov_last |foundation_day |language |mammal |bird |butterfly |fish |flower |tree |fruit |image_highway |image_size_highway |SH_numbers |year_start |year_end |flag_p1 |image_p1 |p1 |flag_p2 |image_p2 |p2 |flag_p3 |image_p3 |p3 |flag_p4 |image_p4 |p4 |flag_p5 |image_p5 |p5 |flag_s1 |image_s1 |s1 |border_s1 |flag_s2 |image_s2 |s2 |flag_s3 |image_s3 |s3 |flag_s4 |image_s4 |s4 |flag_s5 |image_s5 |s5 }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 3zwngh7rw275aejioiuikm38nlagad3 2 24391 373144 373069 2026-10-15T10:42:39Z Hariprasad Shetty10 6127 373144 wikitext text/x-wiki '''ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು''' (ಖಡಿಯಾ ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮೂಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಉಂದೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]], ಒರಿಸ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕಲು ಪಾತೆರುನ ಭಾಸೆ ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ. ಉಂದು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಸೆಲೆದ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರುದುಂಡು.<ref name="tri">{{Cite web|title=Kharia People|publisher=ಡಾ. ರಾಮದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (TRI), ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ|url=https://trijharkhand.in/en/kharia|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:332-Khadia Yo-Yo Daay Durang.webm|thumb|upright=1.3|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ಪಾರ್ದನ: ಮದಿಮೆಗ್ ಆಣ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಗ್ ಕಾತೊಂದುಪ್ಪುನ ಭಾವೊದ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಪಗುಂಪುಲು == ಖರಿಯಾ ಸಮುದಾಯೊಡು ಮೂಜಿ ಉಪಗುಂಪುಲುಂಡು: ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ (ಹಿಲ್ ಖರಿಯಾ), ಧೇಲ್ಕಿ ಖರಿಯಾ ಮತ್ತು ದೂಧ್ ಖರಿಯಾ.<ref name="tri"/> ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು ಒಡಿಶಾದ ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಜೀವನೋಪಾಯದ ವಿಧಾನೊಲು ಉಪಗುಂಪುಡ್ದು ಉಪಗುಂಪುಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದುಂಡು.<ref name="tri"/> == ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ == ಝಾರ್ಖಂಡ್‌ಡ್ ಮೂಡಾಯಿ ಸಿಂಗ್‌ಭೂಮ್, ಗುಮ್ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಮ್ಡೇಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಡುಲಾ ಮೊಕುಲು ನೆಲೆ ಉಂತುದೆರ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊದ ಪುರುಲಿಯಾ, ಬಾಂಕುರಾ ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮಿಡ್ನಾಪುರ ಪ್ರದೇಶೊಡುಲಾ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ದ್ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref name="tri"/> ೧೯೮೧ತ ಅಂಕಿಅಂಶೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಹಾರೊಡು ೧,೪೧,೭೭೧, ಒಡಿಶೊಡು ೧,೪೪,೧೭೮ ಬೊಕ್ಕ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]]ಡ್ಲ ೬,೮೯೨ ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲೆತ್ತರ್.<ref name="tri"/> == ಭಾಸೆ == ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರುದುಂಡು. ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಯಿನ "ಖರಿಯಾ ಥಾರ್" ಗಳಿಸರೆ ಸುರು ಮಂತೆರ್.<ref name="tri"/> == ಧರ್ಮ == ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಖರಿಯಾ ಜನೊಲುನೆಟ್ ಶೇ. ೪೬.೧ ಆತ್ ಜನ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] ಬೊಕ್ಕ ಶೇ. ೪೩.೪ ಆತ್ ಜನ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಅನುಸಾರಿಸವೆರ್.<ref name="tri"/> == ನೃತ್ಯೊ == ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು ನಲಿಕೆಡ್ ಹರಿಯೊ, ಕಿನ್‌ಭಾರ್, ಹಾಲ್ಕಾ, ಕುಧಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಜದುರಾ ಸೇರುದುಂಡು. ಜವನೆ ಜವಾಂದಿನಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ನಲಿಕೆ ಮನ್ಪುವೆರ್; ಕೆಲವೊರ ಪರ್ಯಾಯವಾದ್ ಪನ್ಪಿನ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಪುನ ಕ್ರಮಲಾ ಉಂಡು.<ref name="tri"/> == ಖರಿಯಾ ಪಾರ್ದನೊಲು == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ "ಎನ್ಹಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇಂಡಿಕ್ ಓರಲ್ ಕಲ್ಚರ್ ೨೦೨೪–೨೫" ಯೋಜನೆಡ್ ಖರಿಯಾ ಭಾಷೆದ ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ದಾಖಲೆ ಮಂದೆರ್. ಸುರುತ ವೀಡಿಯೊ ಮದಿಮೆದಪಗ ಆಣ್ ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ಜೀವನಸಂಗಾತಿಗಾದ್ ಕಾಪುನ ಪಾರ್ದನ ಪಂದ್ ವಿವರಣೆ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಮದಿಮಾಳ್ ಪೊಣ್ಣು ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ವಿದಾಯ ಪನ್ಪಿನ ಸಂದರ್ಭೊದ ಪಾರ್ದನೊಲು. [[File:633- Khadia Bidaai Durang.webm|thumb|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ವಿದಾಯೊದ ಪಾರ್ದನ]] [[File:797- Khadia Bidaai Durang.webm|thumb|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ವಿದಾಯೊದ ಕುಡೊಂಜಿ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ== * ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ * [[ಮುಂಡಾ ಜನಕುಲು]] * [[ಸಂತಾಲೆರ್]] == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Kharia language|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಖರಿಯಾ ಮಾಧ್ಯಮೊ]] qd83sl3uwuz6do81hhigsexxaudjrvi 373148 373144 2026-10-15T10:43:50Z Hariprasad Shetty10 6127 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 373148 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 373149 373148 2026-10-15T10:56:24Z Hariprasad Shetty10 6127 373149 wikitext text/x-wiki '''ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ''' (ಮೊಘಲ್ ತಮಾಸಾ; '''ಚೈತಿ ತಮಾಶಾ''' ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಒಡಿಶಾದ ಭದ್ರಕ್ ಪಟ್ಟಣೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಚಲಿತ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತವಾಯಿನ ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆ. ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಗೇಲಿ ಮನ್ಪುನ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಸಂಗೀತ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿನಯ ಬೆರೆತುಪ್ಪುಂಡು.<ref name="inz">{{Cite web|title=Mughal Tamsha|publisher=Indianetzone|url=https://www.indianetzone.com/31/mughal_tamsha_indian_festival.htm|access-date=2026-10-13}}</ref> ಉಂದು ಸುಮಾರು ೨೫೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪರತ್ತ್ ಪರಂಪರೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="ob">{{Cite web|last=Chakra|first=Shyamhari|title=Govt Should Take Active Interest To Revive Odisha's 'Mogul Tamasha', Says Exponent Badal Sikdar|publisher=OdishaBytes|date=2020-12-12|url=https://odishabytes.com/govt-should-take-active-interest-to-revive-odishas-mogul-tamasha-says-exponent-badal-sikdar/|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:Mogal Tamsa Podcast with Gaurang Chandra Barik by Sangram Keshari Senapati.webm|thumb|upright=1.3|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ ಕುರಿತಾದ್ ಗೌರಂಗ ಚಂದ್ರ ಬಾರಿಕ್ ಅರೆನೊಟ್ಟು ಸಂಭಾಷಣೆಲು]] == ಮೂಲ == ಭದ್ರಕ್ ದ ಸಮೀಪದ ಸಂಗತ್ ಗ್ರಾಮದ ಕವಿ ಬಂಶಿ ಬಲ್ಲಭ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ೧೮ನೆ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಟ್ ಏಳ್ ಬಗೆತ ತಮಾಷೆಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್; ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾಲಾ ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ.<ref name="ob"/> ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊದ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಸ್ವಾಮಿ 1728ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಅಯಿಟ್ "ಬಡಶಾಹಿ" ಬೊಕ್ಕ "ಸೌಡಗಾರಿ" ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ ತಮಾಷೆ ಇತ್ತುಂಡು, ಇನಿ ಬಡಶಾಹಿ ಬಗೆ ಮಾತ್ರ ಒರಿದುಂಡು.<ref name="acharya">{{Cite journal|last=Acharya|first=Indranil|title=Situating Folk Performances in the Public Domain: An Evaluation of Gambhira and Mughal Tamasha|journal=Journal of the Department of English, Vidyasagar University|volume=11|year=2013–14|url=https://ir.vidyasagar.ac.in/bitstream/123456789/2051/1/7.pdf}}</ref> == ಪ್ರದರ್ಶನ == ಉಂದೆನ್ ಊರುದ [[ಶಿವ]] ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎದುರುಡು ಚೈತ್ರ ಮಾಸೊಡು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಹಾ ಬಿಶುವ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಪಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="inz"/> ಚೈತಿ ಜಾತ್ರೆದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಕಲೆ ಭದ್ರಕ್ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ ಮೂಲ ಪಡೆಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ಸುದ್ದಿ ಉಂಡು.<ref name="ob"/>ಚೈತ್ರದ ಕಡೆತ ವಾರೊಡು ಸಂಗತ್, ಕುವಾನ್ಸ್, ಶಹಾಪುರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜನುಗಂಜ್ ದಂಚಿನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಡು ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="acharya"/> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಗು ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥಾವಸ್ತು ಇಜ್ಜಿ. ಶೆಹ್ನೈ, ಮೊಹುರಿ, ಧೋಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಡಿ ನಾಗರೊಲೆನ್ ವಾದನೊಡು ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು ಪಾರ್ದನ; ಅಪಗ ಹಾಸ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಂಗ್ಯೊಡು ತುಂಬಿನ ದೃಶ್ಯೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name="acharya"/> == ಪಾತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆ == ಮೊಘಲ್ ಆಡಳಿತಗಾರ "ಮಿರ್ಜಾ" ಸ್ಥಳೀಯೆರೆನ ಶೋಷಣೆಗಾರೆ ಆದ್ ನಾಟಕೊದ ಮುಟ್ಟ ವೇದಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿದಿನ ಒರುಂಬ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ತಲಾ ಒಂಜೊಂಜಿ ದೃಶ್ಯ ಉಂಡು: ಚೋಪ್ದಾರ್ (ಕವಚನಾಯೆ), ಜಮೀನ್ದಾರ್, ವೆಸ್ತಿವಾಲಾ, ಹುಕ್ಕವಾಲಾ, ಪಂಖಾವಾಲಾ, ಭಟ್ (ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು), ದಪ್ತಾರಿ (ಗುಮಾಸ್ತೆ), ಭಂಡಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಗುವಾಲನ್ (ಪೇರ್ ಮಾರುನಕುಲು).<ref name="inz"/> ಪೇರ್ ಮಾರುನಕುಲೆನ ಪಾತ್ರೊನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name="acharya"/> ಸಂಭಾಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಒಂಜೇ ಬಾಸೆಡ್ ಇಜ್ಜಿ; ಒಂಜಿ ಮೂಲೊಡು ಪರ್ಷಿಯನ್, [[ಉರ್ದು]], ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆಲೆನ ಮಿಶ್ರಣೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪುಂಡು.<ref name="inz"/> == ಸಾಮಾಜಿಕೊ ಮಹತ್ವ == ಈ ಕಲೆನ್ ಹಿಂದೂ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="inz"/> ಒಂಜಿ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೊಣ್ಣುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಬಾದಲ್ ಸಿಕ್ದಾರ್ ಪನ್ಪೆರ್; ಕಲೆ ಭದ್ರಕ್ ದ ಮಾತಾ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಸೇರ್ದಿನವು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಉಂದು ಸಾಕ್ಷಿ ಪಂದ್ ಆರ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref name="ob"/> == ಕುಸಿತೊದ ಅಂಚಿಡ್ == ಅವಕಾಶೊಲೆನ ಕೊರತೆಡ್ದ್ ಮೊಘಲ್ ತಮ್ಸಾ ತಂಡೊಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ 12 ಡ್ದ್ 4 ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್. ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ದಶಕೊರ್ದಿಂಚಿ ಈ ಕಲೆಗಾದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನ ನಲಿಕೆದ ಗುರು ಬಾದಲ್ ಸಿಕ್ದಾರ್ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದೆರೆನ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="ob"/> ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆತ ಈ ಪರಂಪರೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರೊಗು ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜಾವೊಡು ಪಂದ್ ಆರ್ ಮನವಿ ಮಲ್ತೆರ್..<ref name="ob"/> == ದ್ಯಶ್ಯೊ ಮಾಧ್ಯಮ == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗೊಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನ ದ್ಯಶ್ಯೊ ಮಾಧ್ಯಮೊಲು ಲಭ್ಯವುಂಡು. <gallery mode="packed" heights="160"> File:Madhu Barik from Mogal Tamsa.webm|thumb|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಮಧು ಬಾರಿಕ್" ದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ File:Pana Bali from Mogal Tamsa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಪಾನ ಬಾಲಿ" ದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ File:Phulabali & Choukidar of Mogal Tamsa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಫುಲಾಬಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಚೌಕಿದಾರ್"ದ ಭಾಗ File:Dahibali and End part of Mogal Tamasa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ದಹಿಬಾಲಿ" ಬೊಕ್ಕ ಅಕೇರಿದ ಭಾಗ </gallery> == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} = ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Mogal Tamsa|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ]] 4vv3stksp0l8px1t6dp7mwh9dy3lew5 373151 373149 2026-10-15T10:56:53Z Hariprasad Shetty10 6127 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 373151 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 373152 373151 2026-10-15T11:03:55Z Hariprasad Shetty10 6127 373152 wikitext text/x-wiki '''ಜುಮುರ್''' (ಜುಮೊಯಿರ್, ಜುಮೈರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಪನ್ಪಿನವು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ದ ಚಹಾ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ. ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಪನ್ಪಿನ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಪುನ ಮೂಲಕ ನಡಪುಂಡು; ಪುರುಷೆರ್ ಅಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ವಾಜೊಂದು ಪೋಪೆರ್.<ref name="gk">{{Cite web|title=Jhumur Dance|publisher=GKToday|date=2025-02-24|url=https://www.gktoday.in/jhumur-dance/|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:Jhumur Dance.webm|thumb|upright=1.3|ಅಸ್ಸಾಂದ ಜುಮುರ್ ನಲಿಕೆ]] == ಮೂಲ == ಈ ನಲಿಕೆ ಚೋಟನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಸದನ ಜನಾಂಗೀಯ ಭಾಷಾ ಗುಂಪುಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬೈದುಂಡು. ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಮಧ್ಯ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಚಹಾ ತೋಟದ ಬೇಲೆದಕುಲು ಅಯಿನ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಗ್ ಕನತ್ ದ್ ಬತ್ತೆರ್; ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರಭಾವೊಲೆನ್ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ತೂಂಡಲಾ ಉಂದು ಅಯಿತ ಅನನ್ಯ ರೂಪೊನು ಒರಿತೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು.<ref name="gk"/> ಸುಮಾರ್ ೨೦೦ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಅಸ್ಸಾಂಡ್ ಚಹಾ ತೋಟೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ದೇಶೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಡ್ದ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕ್ಲೆನ್ ಕನತೆರ್; ಅವು ಇತ್ತೆ "ಚಾ ಬುಡಕಟ್ಟ್" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಗುರು ಭದ್ರ ರಜ್ವರನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರ್ 108 ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ದಕ್ಲೆನ್ ಕನತ್‌ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಲಿಕೆದ ಶೈಲಿನ್ ಬೆರಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆದ ಝೂಮೂರು ರೂಪೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮಾತಾ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಉಂದೆನ್ ನಲಿಪುಜೆರ್ ಪಂದ್ ಲಾ ಆರ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="tribune">{{Cite web|title=8000 artistes to bring Jhumur to life in mega cultural showcase|publisher=The Assam Tribune|date=2025-02-21|url=https://epaper.assamtribune.com/assam/8000-artistes-to-bring-jhumoir-to-life-in-mega-cultural-showcase-1568879|access-date=2026-10-13}}</ref> == ಸಂದರ್ಭೊಲು == ಚಹಾ ತೋಟದ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಸುಗ್ಗಿ ಕಾಲೊದ ತುಸು ಪೂಜೆಡ್, ಬೆನ್ನಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಕರಂ ಪೂಜೆಡ್ ಜುಮುರ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="gk"/> ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕೃಷಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ವಿವರಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಬಿತ್ತನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಎಡ್ಡೆ ಬುಳೆ ಬರೊಡು ಪಂದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="tribune"/> ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಡಿಯೋ ವಿವರಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿದಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಚಹಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಲೆನ ಕರಮ ಪೂಜೆದ ಭಾಗವಾದ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ಪ್ರದರ್ಶನ ಶೈಲಿ == ದಾಖಲೆದ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ನಲಿಕೆದಕುಲು ಕೈ ಪತೊಂದು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಾಲುಡ್ ನಿಲೆಯಾಪೆರ್; ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲು, ಆಂಡ ಪುರುಷೆರ್ಲಾ ಪಾಲ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಮದಲ್, ಧೋಲ್, ತಾಲ, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಳೂರಿ ಸಾಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಮೂಲೊಡು ಪುರುಷೆರ್ ಮಡಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಧೋಲ್ ನ್ ವಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪುಂಡು; ಪೊಣ್ಣುಲು ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಕೆಂಪು-ಬೊಲ್ದು ಸೀರೆನ್ ತುತ್ತುವೆರ್.<ref name="gk"/> == ಜುಮೊಯಿರ್ ಬಿನಂಡಿನಿ 2025 == ಅಸ್ಸಾಂ ದ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮದ ೨೦೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಭಾಗವಾದ್ ಗುವಾಹಟಿ ಡ್ ಸರುಸಾಜೈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣೊಡು "ಜುಮೊಯಿರ್ ಬಿನಾಂಡಿನಿ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊನು ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ ಗ್ ಆಯೋಜಿಸಯೆರ್.<ref name="gk"/> ಸುಮಾರ್ 8,000 ಕಲಾವಿದೆರ್ ಅಯಿಟ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ತಯಾರಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name="tribune"/> == ಸಮುದಾಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ == ಚಹಾ ತೋಟದ ಸಮುದಾಯದ ವಂಶಸ್ಥೆರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ, ದಿಬ್ರುಗಢ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವಸಾಗರ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಬೇತೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗೊಲೆನ (ಒಬಿಸಿ) ಪಟ್ಟಿಡ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅನುಸೂಚಿತ ಬುಡಕಟ್ಟ್ (ಎಸ್ಟಿ) ಸ್ಥಾನಮಾನೊನು ಕೋರೊಂದುಲ್ಲೆರ್.<ref name="gk"/> == ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು == [[File:Karam Puja Songs.webm|thumb|upright=1.3|ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು]] ಕರಂ ಉತ್ಸವದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ಒಂಜಿ ವಿಡಿಯೋ ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಲಭ್ಯ ಉಂಡು; ಅಯಿತ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುಟು ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೆದ ಪನ್ನೆರಡನೇ ದಿನೊಟು ಈ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು. == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} de3xeargpoz1ku8o5c83u8xl017ccbf 373154 373152 2026-10-15T11:04:28Z Hariprasad Shetty10 6127 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 373154 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 373155 373154 2026-10-15T11:14:23Z Hariprasad Shetty10 6127 373155 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಮ ನೃತ್ಯ''' ಅತ್ತ್ಂಡ ಕರ್ಮ ನಾಚ್ ಪಂಡ ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲೊದ ಒಂಜಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಲಿಕೆ, ಉಂದೆನ್ ಕರ್ಮ ಪರ್ಬೊಡು ವರ್ಷೊಗು ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಭದ್ರಬ್ ಮಾಸದ ಪೊರ್ಲುದ ಪಕ್ಷೊದ ೧೧ನೇ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ, ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊಡು ಉಂದು ನಡಪುಂಡು. ಕರ್ಮ ಪಂಡ ಭಾಗ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ. ಈ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆನ್ ಕರಮ್ ದೇವತೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರಾಧನೆ ವಿಧಿದ ದೈವೊಗು ಈ ಪೊರ್ತುಡು ನಡಪುಂಡು. ಜನಕುಲು ಭಾಗ್ಯದ ದೇವೆರೆನ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಟ್ಟ ಭಾಗ್ಯೊಗು ಕಾರಣ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.<ref>https://web.archive.org/web/20120520124721/http://ezccindia.org/orissa.html</ref> ==ಕರ್ಮ ಪರ್ಬ== ಕರಂ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕರ್ಮ ಪಂಡ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ್, [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಒಡಿಶಾ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸುಗ್ಗಿದ ಪರ್ಬ. ಉಂದು ಶಕ್ತಿ, ಜವನೆ ಬೊಕ್ಕ ಜವನೆರೆನ ದೈವ ಕರಮ್-ದೇವತೆದ (ಕರ್ಮ-ಭಗವಂತ/ದೇವೆರ್) ಆರಾಧನೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದುಂಡು.<ref>{{Cite web |url=https://www.avenuemail.in/jamshedpur/karam-festival-shows-to-way-to-humanity-harivansh/124287/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-02-17 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430055911/https://www.avenuemail.in/jamshedpur/karam-festival-shows-to-way-to-humanity-harivansh/124287/ |url-status=dead }}</ref> ಕರಂ ಪರ್ಬೊನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುಂಪುಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್: ಕೊರ್ಬ, ಬಾಯಿಗ, ಬಿಂಜ್ವಾರಿ, ನಾಗ್ಪುರಿ, ಖೋರ್ತ, ಕುಡುಮಿ, ಒರನ್, ಮುಂಡ, ಸಾಂತಾಲ್ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಗುಂಪುಲು. ಆಗಸ್ಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುಟು ಬರ್ಪಿನ ಹಿಂದೂ ಮಾಸದ ಭಾಧೋ (ಭದ್ರಾ) ದ ಪೂರ್ಣಿಮೆ (ಪೂರ್ಣಿಮೆ) ದ 11 ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಈ ಪರ್ಬ ನಡಪುಂಡು. ಊರುದ ಜವನೆರೆನ ಗುಂಪುಲು ಕಾಡ್ ಗ್ ಪೋದು ಮರ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕರಂ ದೈವೊದ ಆರಾಧನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಉಂದು ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಈ ಕಾಲೊಡು ಜನಕುಲು ಒಟ್ಟುಗು ಪಾಡೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. "ಡೇ ಆಫ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್" ಡ್ ಇಡೀ ಕಣಿ ಡ್ರಮ್ಸ್ ದ ಬೀಟ್ ಗ್ ನಲಿಪುಂಡು. ==ಉತ್ಸವದ ಸಾರಾಂಶ== ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿಗಾದ್ ಈ ಪರ್ಬ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಬುಟ್ಟಿಡ್ ಒಂಜಿ ನೂದು ಬಗೆತ ಬೀಜೊಲೆನ್ ನಡ್ಪೆರ್, ಅವುಲು [[ಅರಿ]], [[ಗೋಧಿ]], ಜೋಳ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಜಾವ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಬೀಜೊಲೆನ್ 7-9 ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ತೂವೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ದಿನೊಲ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ಸವೊಡು ಜನಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಕ್ಲೆನ ಗುಂಪುದೊಟ್ಟುಗು ಕಾಡ್‌ಗ್ ಪೋದು ಅವೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರಂ ಮರತ ಒಂಜಿ ಅತ್ತಂಡ ಒಂಜಾತ್ ರೆಂಕೆಲೆನ್ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಶಾಖೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮದಿಮೆ ಆವಂದಿನಕಲೆಗ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಜವನ್ಯೆರ್ ದೈವೊಗು ಸ್ತೋತ್ರ ಪನುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಗೆಲ್ಲ್ ನ್ ಊರುಗು ಕನತ್ದ್ ನೆಲತ ನಡುಟ್ ನಡ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಗೋಮೂತ್ರೊಡು ಶುದ್ಧ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂತ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒರಿ ಊರುದ ಯಾಜಕೆರ್ (ಪಾಹಾನ್ ಪನ್ಪೆರ್) ಐಶ್ವರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ದೈವೊಗು ಮೊಳಕೆ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ಯೊನು ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಕೋರಿನ್ ಲಾ ಕೆರ್ದ್ ಅವೆತ ನೆತ್ತೆರ್ನ್ ಶಾಖೆಗ್ ಅರ್ಪಿಸವೆರ್. ಅಪಗ ಊರುದ ಅರ್ಚಕೆರ್ ಕರಂ ಪೂಜೆದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಊರುದಕ್ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಐತಿಹ್ಯೊನು ತೆರಿಪಾವೆರ್. ಪೂಜೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಮನದಾನಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕರಂ ಪೂಜೆ ತುದೆಟ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಪುಂಡು. ==ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ== ಕರಂ ಪಂಡ ಸುಗ್ಗಿದ ಪರ್ಬ. ಈ ಉತ್ಸವೊಗು ಪ್ರಕೃತಿದೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು. ಮರಕ್ಕ್ ಬದುಕುದ ಮೂಲ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಜನಕುಲು ಈ ಪರ್ಬೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಮರಕುಲೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿನ್ ಪಚ್ಚೆ ಆದ್ ದೀವೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸಮೃದ್ಧ ಸುಗ್ಗಿನ್ ಖಚಿತ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಅಪ್ಪೆ ಪ್ರಕೃತಿಗ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಮೊಳಕೆ ಬುಳೆಂಡ ಧಾನ್ಯದ ಬೆನ್ನಿದ ಫಲವತ್ತತೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ಕರಂ / ಕರ್ಮ / ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ / ಕರ್ಮ ದೇವಿಲೆನ್ (ಶಕ್ತಿ, ಜವನ ಬೊಕ್ಕ ಜವನ ದೇವತೆ) ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಕ್ತೆರ್ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಕರಂ / ಕದಂ / ಬೊಕ್ಕ ಸಾಲ್ ಶಾಖೆಲೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜವಾನೀಸ್ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ವಿನಿಮಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕಲ್ಯಾಣ, ಸ್ನೇಹ ಬೊಕ್ಕ ಸೋದರತ್ವೊಗು ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>https://indroyc.com/2012/09/26/karma/</ref> [[File:कुरूख करमा पूजा गीत.webm|thumb|ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆದ ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದನೊಲು]] [[File:Karam Puja Songs.webm|thumb| ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದನೊಲು]] ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== <References /> [[ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆ]] 8co7a2ppoynr3fc9zg2x5t0ak7r9m25 373157 373155 2026-10-15T11:26:41Z Hariprasad Shetty10 6127 373157 wikitext text/x-wiki '''ಕರಂ ಪರ್ಬ''' (ಕರಂ ಪೂಜೆ, ಕರ್ಮ ಪರ್ವ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಉಂದು ಮುಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೃಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆದ ಪರ್ಬ. ಉಂದು ಭಾದ್ರಪದ (ಆಗಸ್ಟ್–ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಮಾಸೊದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ ದಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ಸವದ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಕೇತ ಪಂಡ ಕರಂ ಮರ; ಉಂದು ಶಕ್ತಿ, ಜವನೆ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನಶಕ್ತಿದ ದೇವತೆ ಕರಮ್ (ಕರಂ ರಾಜ/ಕರಮ್ಸಾನಿ) ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.<ref name="drishti">{{Cite web|title=Karam Festival|publisher=Drishti IAS|date=2025-09-06|url=https://www.drishtiias.com/state-pcs-current-affairs/karam-festival-1|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಮುದಾಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶೊಲು == ಈ ಪರ್ಬ ಜಾರ್ಖಂಡ್, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಬಿಹಾರ]], ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ್, [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಬೊಕ್ಕ ಒರಿಸ್ಸಾ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲೆಡ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿನವು, ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಡಾ, ಹೋ, ಒರಾಮ್, ಜನಕುಲು/ಖಾರಿ ಬೊಕ ಸಾಂತಾಲ್ (ಸಾಂತೊಲು) ಸಮುದಾಯೊಲು.<ref name="drishti"/> ೨೦೨೫ಡ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ರಾಂಚಿ]] ಡ್ ನಡತಿನ ಕರಮ್ ಉತ್ಸವೊಗು ಹಾಜರಾತಿನಕುಲು.<ref name="drishti"/> ಅಸ್ಸಾಂಡ್ ಚಹಾ ತೋಟದ ಸಮುದಾಯೊಲು ತುಸು ಪೂಜೆ ಬೊಕ್ಕ ಕರಂ ಪೂಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು [[ಜುಮುರ್ ನಲಿಕೆ|ಜುಮುರ್]] ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="gk">{{Cite web|title=Jhumur Dance|publisher=GKToday|date=2025-02-24|url=https://www.gktoday.in/jhumur-dance/|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಕೃಷಿನ್ ಅಳವಡಿಸರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಈ ಪರ್ಬೊದ ಮೂಲ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಒರಾನ್ (ಕುರುಖ್) ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಶರತ್ಕಾಲದ ಮಳೆಗಾಲೊಡು ಧಾನ್ಯದ ಪರ್ಬ ಪಂಡ್ದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಪರ್ಬೊದ ಪುದರ್ "ಕರ್ಮ" (ಕೆಲಸ) ಬೊಕ್ಕ ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ಗೆಲೆನ ಪ್ರೀತಿದ ಬಂಧೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು; ಪಾಡ್ದನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಲು ಬೇಲೆದ ಮಹತ್ವ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಸಂದೇಶೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು.<ref name="fp">{{Cite web|last=Kumar|first=Rajan|title=Karam: Celebrating nature|publisher=Forward Press|date=2016-01-12|url=https://www.forwardpress.in/?p=1988|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಆಚರಣೆದ ವಿಧಾನ == * '''ತಯಾರಿ:''' ಪರ್ಬೊಗು ಸುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ವಾರ ದುಂಬು ಜವನ್ಯೆರ್ ಶುದ್ಧ ಸುದೆತ ಮೈಲ್ ಕನತ್ದ್ ಅಯಿಟ್ ಏಳ್ ಬಗೆತ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಬಿತ್ತುವೆರ್; ಅವು ಮೊಳಕೆ ಬುಲೆದ್ "ಜಾವಾ" ಆಪುಂಡು.<ref name="drishti"/> * '''ಆರಾಧನೆ:''' ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಚಾವಡಿಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರೆನಾಡ್ ಕರಂ ಮರತ ಗೆಲ್ಲ್ ನಡ್ಪುವೆರ್. ಜಾವಾನಿಯೆರ್ ಪೂ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ತೂದು ಬರ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಹಾನ್ (ಪುರೋಹಿತೆರ್) ಕರಮ್ ರಾಜನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಅಂಗಣೊಡು ಸಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆಂಡು ಮರತ್ತ ಬುಟ್ಟಿ ದೀದ್ ಕರಂ ಮರ ಪಂಡ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನವುಲಾ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು; ಋತುಮಾನೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಪೂ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಅರಿ, ಹಾಲು ಬೊಕ್ಕ ಸೌತೆಕಾಯಿಲೆನ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಹಾನ್ "ಕರಂ ಕಥಾ" ನ್ ಪಠಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="fp"/> * '''ಪಾಡ್ದನ–ನಲಿಕೆ:''' ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಂ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪನೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್ (ತೂಲೆ: [[ಕರ್ಮ ನಲಿಕೆ]]).<ref name="drishti"/> * '''ವಿಸರ್ಜನೆ:''' ಅಕೇರಿಗ್ ಕರಂ ಶಾಖೆನ್ ಒಂಜಿ ಸುದೆಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆರೆಟ್ ಕರಗದ್ ಜಾವನ್ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ವಿತರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಪೂಜೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಕಂಡೊಗು ಲೆತೊಂದು ಬೂರ್ದು ಬುಳೆಕ್ ಬುಳೆಕ್ ಕೀಟೊಲು ಬರ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು..<ref name="fp"/> == ಕೃಷಿಗ್ ಸಂಬಂಧ == ಕಂಡೊದ ಸಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಭೆಲುವಾ ರೆಂಕೆ ನಡ್ತುಂಡ ಬೆನ್ನಿ ಕರಮ್ ದೈವೊಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಚಿರ್ಚಿತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಂದ್ವಾರದ ಕಂಡೊಲೆನ್ ಪ್ರಕೃತಿದ ಕೀಟನಾಶಕೊ ಆದ್ ನಡ್ಪೆರ್; ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿಗಾದ್ ಪಹಾನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> == ಕರಂ ಪಾಡ್ದನೊಲು == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಕರಂ ಪರ್ಬದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ವಿಡಿಯೋಲು ಉಂಡು. ಕುರುಖ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಡಿಯೋ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಡ್ ಅಕ್ಕನಕುಲು ಉಪವಾಸ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅಣ್ಣನಕ್ಲೆನ ಸುಖ ಬೊಕ್ಕ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯೊಗು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ಪರ್ಬೊನು ಕರಮ್ ಪೂಜೆ ಪನ್ಪೆರ್. [[File:कुरूख करमा पूजा गीत.webm|thumb|ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆದ ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದೊನೊಲು]] [[File:Karam Puja Songs.webm|thumb|ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದೊನೊಲು]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ == * [[ಕರ್ಮ ನಲಿಕೆ]] * [[ಜುಮುರ್ ನಲಿಕೆ]] * [[ಒರಾಂವ್ ಜನಕುಲು]] * [[ಮುಂಡಾ ಜನಕುಲು]] * [[ಸೋಹ್ರಾಯ್]] == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Karam festival|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಕರಮ್ ಪರ್ಬೊ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಝಾರ್ಖಂಡ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ]] oxtoubugejeclwr8wpn3tu1388fu4vc 373159 373157 2026-10-15T11:41:51Z Hariprasad Shetty10 6127 373159 wikitext text/x-wiki '''ಸರ್ಹುಲ್''' ಪಂಡ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಛೋಟನಾಗ್ಪುರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸಂತ ಪರ್ಬ. ಸರ್ಹುಲ್ ಪಂಡ "ಸಾಲ್ ಮರತ ಆರಾಧನೆ"; ಈ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಪೊಸ ವರ್ಷದ ಸುರುತ ಗುರುತು. ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಮೂಜನೆದಾನಿ ಸುರು ಆದ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಉತ್ಸವ ನಡಪುಂಡು.<ref name="drishti">{{Cite web|title=Sarhul Festival 2026|publisher=Drishti IAS|date=2026-03-24|url=https://www.drishtiias.com/state-pcs-current-affairs/sarhul-festival-2026/print_manually|access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="outlook">{{Cite web|title=Jharkhand: Sarhul Festival|publisher=Outlook Traveller|date=2017-02-15|url=https://www.outlookindia.com/traveller/ot-getaway-guides/jharkhand_sarhul_festival/|access-date=2026-10-15}}</ref> [[File:Tonang Buru lo chaba Asur Sarhul Song.webm|thumb|upright=1.3|ಅಸುರ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನ]] == ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಯ == "ಸರ್" ಪಂಡ ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ "ಹುಲ್" ಪಂಡ ಸುರು. ಸಾಲ್ ದ ಮರಟ್ ಪೊಸ ಇರೆ ಬೊಕ ಪುರ್ಪೊಲು ಬರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಈ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name="gaon">{{Cite web|title=Tribal communities celebrate Sarhul, their new year, by worshipping the Sal tree|publisher=Gaon Connection|url=https://www.gaonconnection.com/read/sarhul-festival-jharkhand-sal-tree-tribal-population-nature-celebrations-festivities-handia-dance-folk-culture-sarna-new-year-50599|access-date=2026-10-15}}</ref> ೨೦೨೬ಡ್, ಮಾರ್ಚ್ ೨೧ ಬೊಕ್ಕ ೨೨ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಜೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="drishti"/> == ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನವು == ಇಂದೆನ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಒರಾನ್ ಜನಾಂಗ, ಮುಂಡ ಜನಾಂಗ, ಹೋ, ಸಾಂತಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಖಾರಿ ಜನಾಂಗ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="rau">{{Cite web|title=Sarhul Tribal Festival|publisher=Rau's IAS Compass|date=2025-03-31|url=https://compass.rauias.com/current-affairs/sarhul-tribal-festival/|access-date=2026-10-15}}</ref> ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಡ್ 30 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗುಂಪುಲು ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು.<ref name="outlook"/> == ನಂಬಿಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಕೇತೊಲು == ಬುಡಕಟ್ಟ್ ನಂಬೊಲಿಗೆಡ್ ಸಾಲ್ ಮರ ಪವಿತ್ರ; ಉಂದು ಊರುದ ದೇವತೆ ಸಾರ್ನ ಮಾ ನ ನಿಲೆ ಆದುಪ್ಪು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref name="drishti"/> ಸಾಲ್ ಮರಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಪವಿತ್ರ ತೋಟೊನು "ಜಾಹೆರ್" ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್; ಈ ದೇವಿ ಊರುಲೆನ್ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಪತ್ತುಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref name="gaon"/> ಊರುದ ಯಾಜಕೆರ್ "ಪಹಾನ್" [[ಸೂರ್ಯ]] ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ "ಪಹೆನ್" [[ಭೂಮಿ]] ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್; ಅಂಚಾದ್ ಈ ಉತ್ಸವ ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭೂಮಿದ ಒಕ್ಕೂಟೊನು ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು.<ref name="rau"/> ಸ್ಥಳೀಯೆರ್ ಭೂಮಿ ಅಪ್ಪೆನ್ ಲಾ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪೊಲೆಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಸಾಲ್ ಮರನ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಆಹಾರ, ನೆರಳು, ಆಶ್ರಯ, ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನೋಪಾಯೊನು ಒದಗಾವುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಮರತ್ತ ಫಲಕೊಲು, ಇರೆತ ಬಾಜನೊಲು, ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> == ಆಚರಣೆಲು == * '''ಸುರುತ ದಿನ:''' ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ್ ಉಪವಾಸ ಮನ್ಪುನ ಪಹಾನ್ ಪೂಜೆಗ್ ನೀರು ಕನ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ್, ಆರಾಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆನ್ ಶುದ್ದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಾಲ್ ಪೂ ಕಟ್ಟುವೆರ್.<ref name="rau"/> * '''ರಡ್ಡನೆ ದಿನ:''' ದೈವೊಗು ಸಾಲ್ ಪೂ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ("ಫೂಲ್ಖೊನ್ಸಿ" ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪೂ ಅರ್ಪಣೆದ ಆಚರಣೆ); ರಕ್ಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮೃದ್ಧಿಗ್ ಒಂಜಿ ಕೋರಿನ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="rau"/><ref name="outlook"/> ಪಹನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಿರಾಕ್ ದಕ್ಲೆಗ್ ಪೂ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಕೋರಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ಅರಿತ ವೈನ್ "ಹಂಡಿಯಾ" ನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಧೋಲ್, ನಾಗರ ಬೊಕ್ಕ ತುರ್ಹಿ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ವಾದನ ಮಲ್ಪುನಗ ಪಹಾನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್; ಪಹಾನ್ ಸರ್ನ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ವಿತರಿಸವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೋದರತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾದ್ "ಶಗುನ್ ಪನಿ" ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="gaon"/> * '''ಕಡೆತ ದಿನ:''' ಹಾಂಡಿಯದೊಟ್ಟುಗು ಸಮುದಾಯ ಭೋಜನ ನಡಪುಂಡು.<ref name="rau"/> ರಾಂಚಿಡ್ ಈ ದಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಜಂಕಿಲೆನ "ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ" ನಡಪುಂಡು, ಡೊಲ್ಲುದ ಶಬ್ದದ ಒಟ್ಟುಗು ನಡಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> ಸಾಲ್ ಮರದ ತಿರ್ತು ಇತ್ತಿನ ನೀರಿನ ಕೊಡಪಾನೊಡು ನೀರುದ ಮಟ್ಟೊಡು ತೂದು ದುಂಬುದ ವರ್ಷೊಗು ಬರ್ಸ ಬರ್ಪಿನ ಅಂದಾಜು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> == ನಲಿಕೆ == ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ "ಜಾದುರ್" ನಲಿಕೆಲು ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ನಡಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> "ಬಾ ಪೊರೊಬ್" ನಲಿಕೆ ಈ ಪರ್ಬೊದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ; ನಲಿಕೆದಾರೆರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳುಪು ಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್.<ref name="gaon"/> == ಮೆರವಣಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಗುರುತುದ ಪ್ರಶ್ನೆ == ೧೯೬೦ ದಶಕೊಡು, ಬುಡಕಟ್ಟ್ ದ ಮುಖಂಡೆರ್ ಬಾಬಾ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಒರಾನ್ [[ರಾಂಚಿ]] ಡ್ ಹಾಟ್ಮಾಡ್ದ್ ಸಿರಂ ತೋಳಿ ಸರ್ನ ಸ್ಥಳೊಗು ಸರ್ಹುಲ್ ಮೆರವಣಿಗೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="rau"/> ಸನಾ ಧರ್ಮೊದ ಅನುಯಾಯಿಲೆನ ಜನಗಣತಿಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮ ಸಂಹಿತೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ದಿನೊಡ್ದಿಂಚಿ ಉಂಡು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ಡ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ೨೦೨೧ ಜನಗಣತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸರ್ನಾ ಧರ್ಮ ಸಂಹಿತೆನ್ ಸೇರಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವೊನು ಅಂಗೀಕರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್; ತಜ್ಞೆರ್ 2011 ಜನಗಣತಿಡ್ ಸುಮಾರ್ 41.31 ಲಕ್ಷ ಜನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಧರ್ಮನ್ ಸರ್ನ ಪಂಡ್ದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಗಮನಿಸಾಯೆರ್.<ref name="etv">{{Cite web|title=Explained: Special religion code for Jharkhand's Sarna tribe|publisher=ETV Bharat|date=2020-11-12|url=https://www.etvbharat.com/english/state/jharkhand/explained-special-religion-code-for-jharkhands-sarna-tribe/na20201112071135033|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನೊಲು == ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ [[ಅಸುರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯೊದ ಸರ್ಹುಲ್ ಸಾಂಗ್ಸ್ ದ ವಿಡಿಯೋ ವಿವರಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಹುಲ್ ಪಂಡ ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯೊಡ್ದ್ ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ವಸಂತ ಪರ್ಬ. [[File:Abu raij re Asur Sarhul Song.webm|thumb|ಅಸುರ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಕುಡೊಂಜಿ ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ == * [[ಕರಂ ಪರ್ಬ]] * [[ಸೋಹ್ರಾಯ್]] * [[ಅಸುರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು]] * [[ಒರಾಂವ್ ಜನಕುಲು]] * [[ಮುಂಡಾ ಜನಕುಲು]] == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಝಾರ್ಖಂಡ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ]] 518uk6ry7riqzeigtctp0z9iv91akfs 373161 373159 2026-10-15T11:42:51Z Hariprasad Shetty10 6127 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 373161 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 25106 373131 354706 2026-10-15T03:07:44Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373131 wikitext text/x-wiki ==ಫುಜಿ (ಪ್ಲಾಂಚೆಟ್ ಬರವು)== [[File:Group of model figures showing a worshipper. Wellcome L0004641.jpg|thumb|ಫುಜಿ (ಪ್ಲಾಂಚೆಟ್ ಬರವು)]] ಫುಜಿನ್ "ಪ್ಲಾಂಚೆಟ್ ಬರವು" ಅತ್ತಂದೆ "ಆತ್ಮ ಬರವು" ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು [[ಚೀನಾ|ಚೀನೀ]] ಧರ್ಮೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆ ಆದುಂಡು, ಉಂದೆಟ್ ದೇವತೆಲು, ಪಿರಾಕ್ದಕುಲು ಅತ್ತಂದೆ ಆತ್ಮೊಲೆನ ಸಂದೇಶೊಲೆನ್ ಒಂಜಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಅತ್ತಂದೆ ಭಾಗವಹಿಸುನ ಜನಕ್ಲೆನ ಗುಂಪು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಲ್ಪುನ ಮರತ್ತ ಅತ್ತಂದೆ ಲೋಹದ ಸ್ಟೈಲಸ್ ಮೂಲಕ ಪಾಡುವೆರ್. ಫುಜಿ ಪಂಡ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬರವುದ ಒಂಜಿ ರೂಪ, ಉಂದೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಪ್ಲಾಂಚೆಟ್ ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಜರಡಿ ಅತ್ತಂಡ ಟ್ರೇನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉಂದೆನ್ ಮರಳು ಅತ್ತಂಡ ಧೂಪದ ಬೂದಿಡ್ ತುಂಬುವೆರ್ ಅಲ್ಪ ಅಕ್ಷರೊಲೆನ್ ಪೆನ್ ಅತ್ತಂಡ ಸ್ಟೈಲಸ್ ನ್ ಬಳಸದ್ ಬರೆಪೆರ್. ಈ ಅಭ್ಯಾಸೊನು ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶೊದ ಸುರುತ ಕಾಲೊಡು ದಾಖಲಾತ್ ದ್ ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೇವತೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ವೇದಿಕೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಲೆನ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಿಧಾನೊ ಆದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸೊದ ಉದ್ದೇಶ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿನಂತಿಲೆನ್ ಪೂರೈಸವುನವು, ಗುಣ ಮಲ್ಪುನವು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅತ್ತಂದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ನೈತಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊನು ಒದಗಿಸವುನವು, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭೊಡು, ಎತ್ತರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರಿಲೆನ್ ಸಾಧಿಸೆರೆ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನವು.<ref>https://web.archive.org/web/20170605195035/http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/1048</ref> ಫುಜಿ ಅಧಿವೇಶನೊಡು, ದೇವತೆ ಒಂಜಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ದೇಹೊಗು ಇಳಿಯೊಂದು ಬೊಕ್ಕ ಕಾಗದ, ಮರಳು ಅತ್ತಂದೆ ಬೂದಿಡ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಬರವುದ ಪಾತ್ರೆಲೆನ್ ಬಳಸದ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಲೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ಮಲ್ಪುವೆರ್—ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ದ್ ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ಗ್ರಂಥೊಲೆಗ್ ಮುಟ್ಟ. ಫುಜಿದ ಅಭ್ಯಾಸ ದಾವೋಯಿಸ್ಟ್, ಜಾನಪದ ಚೀನೀ ಬೊಕ್ಕ ಬೌದ್ಧ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂದುಂಡು, ಅವು ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿಲಾ ಅಯಿತ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರ್ಥೊಲೆನ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ರೀತಿಡ್ ರೂಪೊ ಕೊರ್ತುಂಡು. ಫುಜಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆನ ನಡುಟು ಒಂಜಿ ಸಿಂಕ್ರೇಟಿಕ್ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು, ದೈವಿಕ ಸಂವಹನ, ನೈತಿಕ ಸೂಚನೆ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊಗು ಒಂಜಿ ಮಾಧ್ಯಮವಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಫುಜಿ ವಿಧಾನೊಡು ಬರೆತಿನ ಗ್ರಂಥೊಲು ಕೆಲವು ಚೀನೀ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆಡ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಗ್ರಂಥೊಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ನೈತಿಕ ಬೋಧನೆಲು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಒಳನೋಟೊಲು, ಅತ್ತಂದೆ ಆಚರಣೆಲೆನ್ ನಡಪಾಯೆರೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೊನು ಸೇರ್ದುಂಡು. ಫುಜಿನ್ ಕೆಲವು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಸಮುದಾಯೊಲೆಡ್ ಲಾ ನಡಪಾವೆರ್, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿ]]ನ ಪೊಸ ಧರ್ಮ ಕಾವೊಡಾವೊಯಿಸಂ. ==ಚರಿತ್ರೆ== [[File:蘭陽博物館所展示的鸞臺與鸞筆.jpg|thumb|ಫುಜಿ ಬರವುನ ಮೇಜು ಬೊಕ್ಕ ಪೆನ್]] ಚೀನೀ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮೊಡು ಆತ್ಮ-ಬರವುಗು ಮಸ್ತ್ ಇತಿಹಾಸ ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಆತ್ಮೊಲೆಡ್ದ್ ಸಂದೇಶೊಲೆನ್ ಕೋರುನವು ಇನ್ನಗಲಾ ಪಿರಾಕ್ ದವು. ಪೂರ್ವ ಹಾನ್ ಯುಗದ ಕಡೆಟ್ ಸೆಲೆಸ್ಟಿಯಲ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ದಾವೋಯಿಸಂದ ಯಾಜಕೆರ್ ದೇವತೆಲೆಗ್ ಲಿಖಿತ ಅರ್ಜಿಲೆನ್ (章; ಝಾಂಗ್) ಕಡಪುಡುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದೇವತೆಲು ಬದಲಾದ್ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.ಫುಜಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್-ರೈಟಿಂಗ್ ದ ನಿಜವಾದ್ ತಂತ್ರೊನು ಸುರುಕು ಲಿಯು ಸಾಂಗ್ ರಾಜವಂಶೊದ (420-479 CE) ಕಾಲೊಡು ದಾಖಲಾತ್ಂಡ್.ಶೆನ್ ಕುವೊ ಬೊಕ್ಕ ಸು ಶಿ ನಂಚಿನ ಲೇಖಕೆರ್ ಜಿಗು (紫姑; "ಪರ್ಪಲ್ ಮೈಡೆನ್") ಪನ್ಪಿನ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ ದ ಲ್ಯಾಟ್ರಿನ್ ನ್ ಲೆಪ್ಪುನಗ ಫುಜಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಂಡ್. ರೇಷ್ಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆದ ಬಗ್ಗೆ ದೇವಿನ್ ಕೇನುನ ಪೊಣ್ಣು ಭಕ್ತೆರೆನ ಗುಂಪುಲು ಸುರುಕು ಅಲೆನ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಯೆರ್.ಕಾಲ ಕರಿಲೆಕನೆ ಈ ಅಭ್ಯಾಸೊನು ಗಣ್ಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯೆರ್ ಅಳವಡಿಸಯೆರ್, ಉಂದು ದೇವತೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಪಿರಾಕ್ದಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂವಹನ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮಾರ್ಗ ಆಂಡ್.ಫುಜಿನ್ ದಾವೋಯಿಸ್ಟ್ ಪಾದ್ರಿಲುಲಾ ದತ್ತು ಪಡೆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದಾವೋಯಿಸ್ಟ್ ಆಚರಣೆದ ಅಭ್ಯಾಸೊಗು ಸಂಪರ್ಕ ಮಲ್ತೆರ್. ದಾವೋಯಿಸ್ಟ್ ಪಾದ್ರಿಲು ಸ್ವರ್ಗದ ಆಕಾಶ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿದೊಟ್ಟುಗು ಸಂವಹನ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಮಾರ್ಗ ಪಂಡ್ದ್ ತೂಯೆರ್.<ref>{{Cite web |url=https://www.buriedsecretspodcast.com/the-history-of-automatic-writing-planchettes/ |title=Archive copy |accessdate=2026-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260416150615/https://www.buriedsecretspodcast.com/the-history-of-automatic-writing-planchettes/ |archivedate=2026-04-16 |url-status=dead}}</ref> ==ಚೀನೀ ಧರ್ಮೊಲು,ಅಯಿಟ್ಟ್ ಫುಜಿ ಆಚರಣೆ== =ದಾವೋವಾದ= ದಾವೋಯಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮೊಲೆಡ್, ಫುಜಿನ್ ಆತ್ಮ ಲೋಕೊದೊಟ್ಟುಗು ಸೇರ್ಸಾವುನ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನೊ ಆದ್ ತೂಪೆರ್. ದಾವೋಯಿಸ್ಟ್ ಪುರೋಹಿತೆರ್ ಆಕಾಶ ಜೀವಿಲು, ಅಮರ್ ಲು, ಅತ್ತಂದೆ ಪಿರಾಕ್ದಕುಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂವಹನ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯೆರೆ ಈ ತಂತ್ರೊನು ಆಚರಣೆಲೆಡ್ ಬಳಸುವೆರ್.<ref>https://en.daoinfo.org/wiki/Planchette_Writing</ref> =ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ= ಫುಜಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಬರವುಲಾ ಚೀನೀ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಭಾವೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಭಾವಿತ ಆಂಡ್. ಕೆಲವು ದಾವೋವಾದಿ ಫುಜಿ ಬರವುಲು ಸ್ಪಷ್ಟ ಬೌದ್ಧ ಪ್ರಭಾವೊನು ತೋಜಾವುಂಡು. ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಬೌದ್ಧ ದೇವತೆಲು (ಗುವಾನ್ಯಿನ್, ಮೈತ್ರೇಯ ಬೊಕ್ಕ ಜಿ ಗೊಂಗ್ ನಂಚಿನಕುಲು) ಆತ್ಮ-ಬರವುದ ವೇದಿಕೆಲೆನ ಕೇಂದ್ರ ದೇವತೆಲು ಆಯೆರ್ ಅಲ್ಪ ಅಕುಲು ಮಾಧ್ಯಮೊಲೆಡ್ದ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಕೊಂಡಿ ಆತೆರ್. ಉಂದು 19ನೆ ಶತಮಾನೊದ ಮಧ್ಯೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿಶೇಷವಾದ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಂಡ್. ಈ ಅಭ್ಯಾಸೊ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಬೌದ್ಧ ಆತ್ಮ-ಬರವುದ ಗ್ರಂಥೊಲೆಗ್ ಕಾರಣವಾತ್ಂಡ್. =ಚೀನೀ ಜಾನಪದ ಧರ್ಮೊಲು= ಜಾನಪದ ಧರ್ಮೊಡು, ಫುಜಿ ಜಾಸ್ತಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದುಂಡು, ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಸ್ಥಾನೊಲೆಡ್ ಅತ್ತಂಡ ಆತ್ಮ-ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಘೊಲೆಡ್ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಲ್ಪುನವು. ದಾವೋವಾದೊಡು ಅಯಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಬಳಕೆದಲೆಕ ಅತ್ತ್, ಜಾನಪದ ವೈದ್ಯೆರ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಲೆನ್ ಪರಿಹಾರ ಮಲ್ಪುನ, ಕಾಯಿಲೆಲೆನ್ ಗುರುತಿಸವುನ, ಅತ್ತಂದೆ ಕುಟುಂಬ ಅತ್ತಂದೆ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಷಯೊಲೆಡ್ ಸಲಹೆ ದೆತೊನುನಂಚಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ದೇಶೊಲೆಗ್ ಫುಜಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಗುವಾಂಡಿ (ಯುದ್ಧದ ದೇವೆರ್) ಬೊಕ್ಕ ಮಜು (ಸಮುದ್ರ ದೇವತೆ) ಇಂಚಿನ ದೇವತೆಲೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಆಹ್ವಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಫುಜಿದ ಈ ಅಂಶ ಅಯಿತ ಪ್ರವೇಶಸಾಧ್ಯತೆ ಬೊಕ್ಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆನ್ ತೋಜಾವುಂಡು.ಕೆಲವು ಸಂಘಟಿತ ಚೀನೀ ಸಂಪ್ರದಾಯೊಲೆಡ್ ಫುಜಿ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಉಂಡು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯಿಗುವಾಂಡಾವೊ ಚಳುವಳಿ, ಉಂದು ಫುಜಿ-ಪಡೆಯಿನ ಗ್ರಂಥೊಲೆನ್ ಅಕ್ಲೆನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಪಸ್ ಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್, ಅವುಲು ಉಪ್ಪುನ ನೈತಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ಅತ್ತಂದೆ ಅಂತ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂದೇಶೊಲೆಗ್ ದೈವಿಕ ಮೂಲೊನು ವಾದ ಮಲ್ಪುಂಡು. {{Reflist}} ವರ್ಗೊ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮಂತ್ ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್ t2yi5f4gobmfjmpat496a5ylpcynz9a 0 26280 373137 369642 2026-10-15T04:25:50Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373137 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Suchitra Krishnamoorthi | image = Suchitra_Krishnamoorthi_at_book_launch.jpg }} '''ಸುಚಿತ್ರಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ''' (ಪುಟ್ಟು ೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೭೫) ಒರ್ತಿ ಭಾರತೀಯ ನಟಿ, ಮಾಡೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಗಾಯಕಿ , ಹಿಂದಿ ಸಿನಿಮಾ, ದಕ್ಷಿಣ ಸಿನಿಮಾ, ಬೊಕ್ಕ ದೂರದರ್ಶನೊಡು ತನ್ನ ಕೆಲಸೊಲೆಗ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನಾರ್. <ref>{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/yw/2009/01/20/stories/2009012050530700.htm|title=Emotion packed|last=Paromita Pain|date=20 January 2009|work=The Hindu|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20090123045518/http://hinduonnet.com/yw/2009/01/20/stories/2009012050530700.htm|archive-date=23 January 2009|department=Young World}}</ref> <ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=LifestyleBooksSectionPage&id=71d0eabe-f5ce-414d-a88d-c93dbdb0aedd&&Headline=Book+review%3a+EMSwapnalok+Society-The+Summer+of+cool%2fEM|title=Book review: Swapnalok Society-The Summer of cool|last=Deepti Kaul|date=27 January 2009|work=Hindustan Times|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219234442/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?sectionName=LifestyleBooksSectionPage&id=71d0eabe-f5ce-414d-a88d-c93dbdb0aedd&&Headline=Book+review%3A+EMSwapnalok+Society-The+Summer+of+cool%2FEM|archive-date=19 February 2009}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/us|title=I have Shekhar's blessings: Suchitra|last=Roshni Olivera|date=21 March 2005|work=[[The Times of India]]|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20121023061652/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2005-03-21/news-interviews/27853258_1_songs-shekhar-voice|archive-date=23 October 2012}}</ref> ] <ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/suchitra-krishnamoorthi-wants-ceiling-fans-redesigned-after-sushant-kumar-rajputs-death|title=Suchitra Krishnamoorthi wants ceiling fans redesigned after Sushant Kumar Rajput's death}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸುರುತ ಜೀವನ == [[ಫೈಲ್:SuchitraKrishnamurthy.jpg|thumb|<nowiki>ಸುಚಿತ್ರಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ||</nowiki>]] ಸುಚಿತ್ರಾ [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಮುಂಬೈಡ್ ತೆಲುಗು ಕುಟುಮೊಡು ಪುಟ್ಟುವೆರ್, <ref>{{Cite book |last=Krishnamoorthi |first=Suchitra |url=https://books.google.com/books?id=dWSjAQAAQBAJ&q=Telugu |title=Drama Queen |date=25 October 2013 |publisher=Hachette India |isbn=978-93-5009-711-3 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/drama-queen-is-an-unabashed-unapologetic-take-on-my-life-suchitra-krishnamoorthi/articleshow/56969908.cms|title=Drama Queen is an unabashed, unapologetic take on my life: Suchitra Krishnamoorthi|date=5 February 2017|work=The Times of India|access-date=17 April 2023|issn=0971-8257|quote=Proud of her Telugu roots, Suchitra never loses an opportunity to remind people of her Teluguness. “Often people think I am a Tamilian but my mother tongue is Telugu,” she says, adding, “I have even included a few Telugu lines in Drama Queen!”}}</ref> <ref name="DOB">{{Cite web|date=9 March 2023|title=How Actress Suchitra Krishnamurthy's Career Saw a Decline|url=https://www.news18.com/movies/birthday-special-why-suchitra-krishnamoorthys-marriage-with-shekhar-kapur-failed-7252735.html|accessdate=17 April 2023|website=[[News18]]|language=en|quote=Suchitra was born on March 9, 1974, in a Telugu-speaking family in Maharashtra. Her father was a commissioner in the Income Tax Department while her mother was a professor and historian.}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/theatre/suchitra-krishnamoorthi-interview/article17140454.ece|title=Even our choices are karmic|last=S. B. Vijaya Mary|date=2 February 2017|work=The Hindu|access-date=17 April 2023|language=en-IN|issn=0971-751X|quote=Most people assume my mother tongue is Tamil, it’s actually Telugu. Though being born and brought up in Mumbai, at home we mostly spoke English.}}</ref> ಅರೆನ ಅಮ್ಮೆರ್, ವಿ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮಾಜಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆದ ಆಯುಕ್ತೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಅಮ್ಮ, ಡಾ ಸುಲೋಚನ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಒರ್ತಿ ಇತಿಹಾಸಕಾರೆ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕೆರ್. <ref name="DOB" /> <ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/sujata-kumar-funeral-daughter-sister-suchitra-krishnamoorthi-perform-final-rites|title=Sujata Kumar funeral: Daughter, sister Suchitra Krishnamoorthi perform final rites}}</ref> ಸುಚಿತ್ರಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶೇಖರ್ ಕಪೂರ್ ನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, ಆಂಡ ಅಕುಲು ವಿಚ್ಛೇದನ ಆಯೆರ್ . ಅಕ್ಲೆಗ್ ಕಾವೇರಿ ಕಪೂರ್ ಪನ್ಪಿ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ಉಂಡು. == ಕೆಲಸ == ಸುಚಿತ್ರಾ 1987-1988ಡ್ ಶಾಲೆಡ್ ಉಪ್ಪುನಗ ''ಚುನೌತಿ ಪನ್ಪಿನ'' ಟಿವಿ ಸರಣಿಡ್ದ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-kabhi-haan-kabhi-naa-turns-26-suchitra-krishnamoorthi-shares-heartfelt-post|title=Shah Rukh Khan's 'Kabhi Haan Kabhi Naa' turns 26, Suchitra Krishnamoorthi shares heartfelt post|access-date=2026-03-31|archive-date=2025-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221214231/https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-kabhi-haan-kabhi-naa-turns-26-suchitra-krishnamoorthi-shares-heartfelt-post|url-status=dead}}</ref> ಆರ್ ''ಪೀನಟ್ಸ್: ದಿ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್'' ದ ಒಂಜಿ ನಿರ್ಮಾಣೊಡು ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ''ಪೀನಟ್ಸ್ ನ್'' ಆಧಾರವಾದ್ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಸಂಗೀತ. <ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/suchitra-krishnamoorthis-travel-and-book-tales|title=Suchitra Krishnamoorthi's travel and book tales}}</ref> ಲೂಸಿ ಪನ್ಪಿನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಆರ್ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/viral/suchitra-krishnamoorthi-uninstalls-swiggy-after-food-delivery-app-sacks-1100-employees-amid-covid-19-crisis|title=Suchitra Krishnamoorthi uninstalls Swiggy after food delivery app sacks 1,100 employees amid COVID-19 crisis}}</ref> ಪಾಲ್ಮೊಲಿವ್ ಸೋಪ್, ಕ್ಲಿಯರ್ಸಿಲ್, ಸನ್ರೈಸ್ ಕಾಫಿ, ಲಿಮ್ಕಾ ಬೊಕ್ಕ ಕೋಲ್ಗೇಟ್ ಟೂತ್ ಪೇಸ್ಟ್ ದಂಚಿನ ಉತ್ಪನ್ನೊಲೆನ್ ಅನುಮೋದನೆ ಮಲ್ಪುನ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಲೆಡ್ ಆರ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್. ೧೯೯೪ಡ್, ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿಮರ್ಶಕೆರೆನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿನ ಹಿಟ್ ''ಕಭಿ ಹಾನ್ ಕಭಿ ನಾ'' ಚಿತ್ರೊಡು ತನ್ನ ಮುನ್ನಡೆನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಮಲಯಾಳಂ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್ ಜಯರಾಮ್ ನ ಒಟ್ಟುಗು ''ಕಿಲುಕ್ಕಂಪೆಟ್ಟಿ'' ಚಿತ್ರೊಡುಲಾ ನಟನೆ ಮಲ್ತೆರ್. 1990 ದಶಕದ ಮಧ್ಯೊಡ್ದ್ ಅಂತ್ಯೊಗು ಮುಟ್ಟ ಆರ್ ಒಂಜಿ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನೊನು ಮುಂದುವರಿಸಯೆರ್, ಪಾಪ್ ಆಲ್ಬಮ್ ಲೆನ್ ''ಡೋಲ್ ಡೋಲ್'', <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=ly1wlH9qOds|title=YouTube|accessdate=17 February 2017}}</ref> ''ಡಮ್ ತಾರಾ'', ''ಅಹಾ'' ಬೊಕ್ಕ ''ಜಿಂದಗಿನ್'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=WB838rGEdKM|title=Zindagi - Suchitra Krishnamoorthi|date=22 March 2009|accessdate=17 February 2017}}</ref> ಅನಿಲ್ ಕಪೂರ್ ನ ಎದುರುಡು ''ಮೈ ವೈಫ್ಸ್ ಮರ್ಡರ್'' (೨೦೦೫) ಚಿತ್ರೊಡು ೧೦ ವರ್ಸೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ವಾಪಸ್ ಬತ್ತೆರ್. <ref name="mid-day.com">{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/nov/161113-suchitra-krishnamoorthi-new-book-personal-memoirs-drama-queen-bollywood.htm|title=Suchitra Krishnamoorthi writes a new book based on her personal experiences|website=Mid-day.com|date=16 November 2013|accessdate=3 March 2014}}</ref> 2010 ವರ್ಷ ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ವರ್ಮ ನಿರ್ದೇಶನೊಡು ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮೊಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ''ರನ್ನ್'' ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-wanted-to-marry-Ram-Gopal-Varma-Suchitra-Krishnamoorthi/articleshow/26019482.cms|title=I wanted to marry Ram Gopal Varma: Suchitra Krishnamoorthi|date=19 November 2013|work=The Times of India|access-date=3 March 2014}}</ref> ಸುಚಿತ್ರಾ ನಲಿನಿ ಕಶ್ಯಪ್ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೆರೆನ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="mid-day.com" /> ೨೦೨೨ಡ್, ಸುಚಿತ್ರಾ ನೆಟ್ ಫ್ಲಿಕ್ಸ್ ಡ್ ವಿಮರ್ಶಕೆರೆನ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿನ ಸಿನಿಮಾ ''ಆಡ್ ಕಪಲ್'' ಡ್ ದಿವ್ಯೆಂದು ಶರ್ಮಾನೊಟ್ಟುಗು ನಿವೇದಿತಾ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಸುಚಿತ್ರಾ ಒರಿ ಬರವುದಕುಲು ಅರೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲೆನ್ ಅರೆನ ಬ್ಲಾಗ್ ಲೆನ ಮೂಲಕ ಸುರುಕು ಗಮನಿಸಯೆರ್. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2019)">citation needed</span>]]'' &#x5D;</sup> ಅರೆನ ಮಸ್ತ್ ಬ್ಲಾಗ್ ಲು – ಸುರುಕು www.intentblog.com ಡ್, ಒಂಜಿ ಸೈಟ್ ಡ್ ದೀಪಕ್ ಚೋಪ್ರಾ ಅರೆನ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲೆನ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಆಹ್ವಾನ ಕೊರ್ತೆರ್, "ಒಂಜಿ ದೇಹದ ಭಾಗೊಡು ಕಲೆ" ಬೊಕ್ಕ "ಎಂಕ್ ಬೇತೆ ಬ್ರೇಕ್ ಕೊರ್ಲೆ", ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಸ್ವಂತ ಸೈಟ್ ಡ್ – ಸುಚಿತ್ರಾನ್ ಮಸ್ತ್ ವಿವಾದೊಲೆಡ್ ಪಾಡ್ದೆರ್. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2019)">citation needed</span>]]'' &#x5D;</sup> ಸುಚಿತ್ರಾನ ಕಾದಂಬರಿ ''ದಿ ಸಮ್ಮರ್ ಆಫ್ ಕೂಲ್'' ನ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಜನವರಿ ೨೦೦೯ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಮಸ್ತ್ ಯಶಸ್ಸ್ ನ್ ಗಳಸೊಂಡು. ''ಸ್ವಾಪ್ನಾಲೋಕ್ ಸೊಸೈಟಿ'' ಪನ್ಪಿನ ನಾಲ್ ಸರಣಿಡ್ ಉಂದು ಅರೆನ ಸುರುತ ಸರಣಿ. <ref name="hindu.com">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mag/2009/02/08/stories/2009020850060200.htm|title=I was always good at writing|last=Pain|first=Paromita|date=8 February 2009|work=[[The Hindu]]|access-date=8 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090214030200/http://www.hindu.com/mag/2009/02/08/stories/2009020850060200.htm|archive-date=14 February 2009|location=Chennai, India}}</ref> ಈ ಸರಣಿಡ್ ರಡ್ಡನೆ ಪುಸ್ತಕೊದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''ದಿ ಗುಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ರಿಪೋರ್ಟರ್'', ಬೊಕ್ಕ ''ದಿ ಘೋಸ್ಟ್ ಆನ್ ದಿ ಲೆಡ್ಜ್'', ಸರಣಿದ ಮೂಜಿನೆ ಭಾಗ, 2016ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ''ಡ್ರಾಮಾ ಕ್ವೀನ್'', ಸುಚಿತ್ರಾ ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್, ಉಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಲೆನ್ ಪಡೆಯೊಂಡು. <ref>{{Cite book |last=Suchitra Krishnamoorthi |title=Drama Queen |url=https://archive.org/details/dramaqueenpaperb0000such |date=20 November 2013 |publisher=Hachette India |isbn=978-9350096697}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/131117/commentary-columnists/article/spicy-saucy-tell-all-tale-it|title=A spicy, saucy tell-all tale it is|last=Khalid Mohamed|date=17 November 2013|work=Deccan Chronicle|access-date=3 March 2014}}</ref> ಪುಸ್ತಕದ ಸುರುತ ಮುದ್ರಣ ಬುಡುಗಡೆ ಆಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ವಾರೊಡ್ ಮಾರಾಟ ಆಂಡ್. <ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/lifestyle/books/suchitra-krishnamoorthi-opens-up-about-her-candid-new-book/article1-1161177.aspx|title=Suchitra Krishnamoorthi opens up about her candid new book|date=10 December 2013|work=Hindustan Times|access-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303100656/http://www.hindustantimes.com/lifestyle/books/suchitra-krishnamoorthi-opens-up-about-her-candid-new-book/article1-1161177.aspx|archive-date=3 March 2014}}</ref> ''ಡ್ರಾಮಾ ಕ್ವೀನ್'', ಸುಚಿತ್ರಾ ಬರೆತಿನ ಬೊಕ್ಕ ಅಲೆನ ಅದೇ ಶೀರ್ಷಿಕೆದ ಪುಸ್ತಕೊಡ್ದ್ ರೂಪಾಂತರ ಆಯಿನ ಒಂಜಿ ಸಂಗೀತ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೬ಡ್ ಎನ್ ಸಿ ಪಿ ಎ ಮುಂಬೈಡ್ ತೆರೆಯೊಂಡು <ref>{{Cite web|url=http://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/Suchitra-Krishnamoorthi-staging-an-acting-comeback-with-a-play/articleshow/53968855.cms|title=Suchitra Krishnamoorthi staging an acting comeback with a play|website=Mumbai Mirror|date=2 September 2016|accessdate=26 April 2017|archivedate=4 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170104011707/http://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/Suchitra-Krishnamoorthi-staging-an-acting-comeback-with-a-play/articleshow/53968855.cms|url-status=dead}}<br /><br />- {{Cite web|last=Wadhwa|first=Seema|url=http://curiositycult.com/why-suchitra-krishnamoorthi-led-drama-queen-is-a-winner/|title=Why Suchitra Krishnamoorthi Led Drama Queen Is A Winner|website=Curiosity Cult|accessdate=26 April 2017|archivedate=4 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170104000129/http://curiositycult.com/why-suchitra-krishnamoorthi-led-drama-queen-is-a-winner/}}</ref> ಡ್ರಾಮಾ ಕ್ವೀನ್ ಇತ್ತೆಲಾ ಭಾರತೊದ ಮಾತಾ ಕಡೆಟ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆವೊಂದುಂಡು. ಸುಚಿತ್ರಾ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ವಿಜಯ್ ರಾಜ್ ಬೊಕ್ಕ ದಿವ್ಯೆಂದು ಶರ್ಮಾ ನಟನೆ ಮಲ್ತಿನ ಒಂಜಿ ಫೀಚರ್ ಫಿಲ್ಮ್ ''ಆಡ್ ಕಪಲ್'' 2022ಡ್ ಅಮೆಜಾನ್ ಇಂಡಿಯಾಡ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಂಡ್. ಉಂದು ಕೆಲವು ತಿಂಗೊಲು ಅಮೆಜಾನ್ ಇಂಡಿಯಾಡ್ ಟಾಪ್ 10 ಡ್ ಟ್ರೆಂಡ್ ಆಂಡ್. == ಚಿತ್ರಕಲೆ == {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಪುದರ್ ! ಪಾತ್ರ ! ಭಾಷೆ ! class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿಲು |- | rowspan="2" | ೧೯೯೧ | ''ಕಿಲುಕ್ಕಂಪೆತ್ತಿ'' |<nowiki> ಅನು ಪಿಳ್ಳಾಯಿ|</nowiki> | [[ಮಲಯಾಳಂ ಬಾಸೆ|ಮಲಯಾಳ]] | |- | ''ಶಿವರಾಂಜನಿ'' | ಶಿವರಾಂಜನಿ | [[ತಮಿಳು ಬಾಸೆ|ತಮಿಳು]] | |- | rowspan="3" | ೧೯೯೪ | ''ಕಭಿ ಹಾನ್ ಕಭಿ ನಾ'' | ಅಣ್ಣ | rowspan="3" | [[ಹಿಂದಿ ಬಾಸೆ|ಹಿಂದಿ]] | |- | ''ಜಾಜ್ ಬಾತ್'' | ವರ್ಷ | |- | ''ವಾಡೆ ಇರಾಡೆ'' | ಜ್ಯೋತಿ | |- | ೧೯೯೯ | ''ವಿಶ್ವ'' | ಉಷಾ | [[ಕನ್ನಡ ಬಾಸೆ|ಕನ್ನಡ]] | |- | ೨೦೦೫ | ''ಎನ್ನ ಮದಿಮೆದ ಕೊಲೆ'' | ಶೀಲಾ | rowspan="8" | ಹಿಂದಿ | |- | ೨೦೦೭ | ''ಆಗ್'' | ಕವಿತಾ | |- | ೨೦೦೯ | ''ಕರ್ಮ ಔರ ಹೋಳಿ'' | ಸುಜಾತಾ | |- | rowspan="2" | ೨೦೧೦ | ''ರನ್ನ್'' | ನಲಿನಿ ಕಾಶ್ಯಪ್ | |- | ''ಮಿತ್ತಲ್ v/s ಮಿತ್ತಲ್'' |<nowiki> ಕರುಣಾ ಮಹೇಶ್ವರಿ|</nowiki> | |- | ೨೦೧೯ | ''ರೋಮಿಯೋ ಅಕ್ಬರ್ ವಾಲ್ಟರ್'' | ರೆಹಾನಾ ಕಾಜ್ಮಿ | |- | ೨೦೨೨ | ''ವಿಚಿತ್ರ ಜೋಡಿ'' |<nowiki> ನಿವೇದಿತಾ ವರ್ಮ|</nowiki> | |} === ಟೆಲಿವಿಷನ್ === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಪುದರ್ ! ಪಾತ್ರ ! class="unsortable" | ಟಿಪ್ಪಣಿಲು |- | ೧೯೯೫ | ''ಕಾಶ್-ಮ-ಕಾಶ್'' | ಆಶಿ | |- | ೧೯೯೫ | ''ಚಿನ್ನ ಚಿನ್ನ ಆಸಾಯಿ- ಸುಯಂವರಂ'' | ಸುರೇಖಾ | ತಮಿಳು ಭಾಷೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ |- | ೧೯೮೭-೧೯೮೮ | ''ಚುನೌತಿ'' | | |- | ೧೯೮೮ | ''ಮುಜ್ರೀಮ್ ಹಾಜೀರ್'' | | |- | ೨೦೨೦ | ''ನಿನ್ನ ಎಡ್ಡೆ ಸ್ನೇಹಿತೆನ್ ಎನ್ನಿಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ'' |<nowiki> ಸುಮೇರ್ನ ಅಪ್ಪೆ |</nowiki> | |- | ೨೦೨೨ | ''ಗುಲ್ಟಿ ಮೈಂಡ್ಸ್'' | ನೀಲಾ | |} == ಡಿಸ್ಕೊಗ್ರಫಿ == === ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್ ಲು === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಆಲ್ಬಮ್ ! ರೆಕಾರ್ಡ್ ಲೇಬಲ್ |- | ೧೯೯೫ | ಡೋಲ್ ಡೋಲ್ | rowspan="3" style="text-align:center;" | ಮ್ಯಾಗ್ನಾಸೌಂಡ್ |- | ೧೯೯೬ | ದುಮ್ ತಾರಾ |- | ೧೯೯೭ | ಎ-ಹಾ |- | ೨೦೦೭ | ಜಿಂದಗಿ | ಯುಎಂಜಿ |- |} === ಒಂಜಿ === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |ಪುದರ್ ! rowspan="2" | ವರ್ಷ ! ಗರಿಷ್ಠ ಚಾರ್ಟ್ ಸ್ಥಾನೊಲು ! rowspan="2" | ಪದ್ಯ ! rowspan="2" | ಗೀತರಚನೆಕಾರೆ(ಲು) ! rowspan="2" | ಆಲ್ಬಮ್ |- ! ಯುಕೆ ಏಷ್ಯಾ |- ! scope="row" | ಸಾವನ್ ಬರ್ಸೆ | ೨೦೧೮ | — | ಸೂರ್ಯ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ | ಸೂರ್ಯ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ | |- ! scope="row" | ನಮೋ ನಮೋ (ಕವರ್) | ೨೦೧೯ | — | | | |- ! scope="row" | ಶರರತ್ | ೨೦೨೩ | — | ಸುನಿತಾ ನಾಗರಂಜನ್ | ಮಯೂರ್ ಪುರಿ | |- |} === ಸಂಕಲನ ಆಲ್ಬಮ್ ಲು === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ ! ಆಲ್ಬಮ್ ! ರೆಕಾರ್ಡ್ ಲೇಬಲ್ |- | ೧೯೯೬ | ಚಾನೆಲ್ ಹಿಟ್ಸ್ | rowspan="3" style="text-align:center;" | ಮ್ಯಾಗ್ನಾಸೌಂಡ್ |- | ೧೯೯೭ | ಪಾರ್ಟಿ ಜೋನ್ |- | ೧೯೯೮ | ದಿ ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಲ್ಬಮ್ |- |} == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * Suchitra Krishnamoorthi at IMDb * [https://web.archive.org/web/20121227235041/http://www.suchitra.com/ Suchitra Krishnamoorthi Official Website] [[ವರ್ಗೊ:Articles with short description]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] 4pmz3807mwfznou6xkqri32epiokqde 0 27501 373129 364531 2026-10-15T02:20:25Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373129 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಡಾ. ತುಂಬೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ | image = ThumbayMoideen.jpg | caption = ಡಾ. ತುಂಬೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ | birth_date = {{Birth date and age|1957|3|23|df=yes}} | birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], ಕರ್ನಾಟಕ, ಭಾರತ | occupation = ತುಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್-ದ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ | employer = ತುಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್ | known_for = ತುಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್, ಗಲ್ಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ | spouse = ಜೋಹ್ರಾ ಮೊಯ್ದೀನ್ | children = ಅಕ್ಬರ್ ಮೊಯ್ದೀನ್ ತುಂಬೆ<br>ಅಕ್ರಮ್ ಮೊಯ್ದೀನ್ ತುಂಬೆ<ref name="Vignesh">{{cite web |last=Unadkat |first=Vignesh |title=Mr. Thumbay Moideen – Mangalorean Star, April 2020 |website=Mangalorean.com |url=http://www.mangalorean.com/browsearticles.php?arttype=mom&momid=66 |accessdate=2026-07-14 |archivedate=2018-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909150401/http://www.mangalorean.com/browsearticles.php?arttype=mom&momid=66 |url-status=dead }}</ref> | website = {{URL|http://www.thumbaymoideen.com}}<br>{{URL|http://www.thumbay.com}} }} '''ತುಂಬೆ ಮೊಯ್ದೀನ್''' (ಪುಟ್ಟು ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೭) ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ದ ದುಬೈ ಡ್ ನೆಲೆಯಾತಿನ ಒರಿ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಿ. ದುಬೈ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಡ್ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಇಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ ಆಯಿನ ತುಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್ ದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್.<ref name="Thumbay Moideen">{{Cite web|title = Thumbay Moideen|url = http://wcrcleaders.com/thumbay-moideen/|website = wcrcleaders.com|access-date = 2015-09-12|archivedate = 2015-12-31|archive-url = https://web.archive.org/web/20151231085021/http://wcrcleaders.com/thumbay-moideen/|url-status = dead}}</ref> ಉಂದು ಸುಮಾರು ೨೦ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಲೆನ್ ಮನ್ಪುಂಡು. ==ಸುರುತ ವರ್ಷೊಲು== ಡಾ.ಮೊಯಿದೀನ್ ಮಾರ್ಚ್ ೨೩, ೧೯೫೭ಡ್ [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಭಾರತ]]ಡ್ ಬಿ ಅಹ್ಮದ್ ಹಜೀ ಮೊಹಿದೀನ್ ಬೊಕ್ಕ , ಬೀ ಫಾತಿಮಾ ಅಹ್ಮದ್ ಹಜೀನ ಅರೆಗ್ ಪುಟ್ಟುವೆರ್. ಕುಡ್ಲದ ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಟುಂಬೊದ ಮೂಜಿನೆ ತರೆಮರೆದ ಉದ್ಯಮಿ, 21 ವರ್ಸೊದ ಡಾ.ಮೊಯಿದೀನ್ ಅಪ್ಪೆ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಲ್ಲ್ ದ ಲಗಾಮುನ್ ತನ್ನ ಕೈಕ್ ದೆತೊನುವೆರ್.<ref>{{cite web |url = http://www.theintelligentsme.com/2015/06/thumbay-moideen-the-enterprising-visionary/|title = Thumbay Moideen, the enterprising visionary|date = June 2015|publisher = Intelligent SME|access-date =2015-08-29}}</ref> ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಡಾ. ಮೊಯಿದೀನ್ 1998ಡ್ ತುಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್, ಯುಎಇ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್) ನ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್/ಪರ್ಷಿಯನ್ ಗಲ್ಫ್ ದ ಅರಬ್ ರಾಜ್ಯೊಲೆಗ್ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯವಹಾರೊನು ತೂಪೆರ್. ಯುಎಇ ಸಂಸ್ಥೆಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸುರು ಮಲ್ಪೆರೆ ಅಜ್ಮಾನ್ ದ ಆಡಳಿತೆರ್ ಆಹ್ವಾನಿಸಾಯಿನ ಸುರುತ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನಕುಲು.<ref name="Thumbay Moideen"/> ಅಂಚ, ಗಲ್ಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಂಡ್, ಉಂದು ಅಂಚನೆ 80 ದೇಶೊಲೆಡ್ದ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣೊಗು ಒಂಜಿ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ಆಂಡ್.<ref>{{Cite news|url=https://fridaymagazine.ae/life-culture/people-profiles/how-thumbay-moideen-became-a-uae-healthcare-giant-1.2274481|title=How Thumbay Moideen became a UAE healthcare giant|access-date=2018-09-09|language=en-US}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web | url = http://www.gulfnews247.com/2015/11/09/gulf-medical-university-holds-7th-annual-scientific-meeting/ | title = Gulf Medical University Holds 7th Annual Scientific Meeting | website = Gulf News 24/7 | access-date = 2016-03-01 }} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title = Ajman with a plan|url = http://www.arabianbusiness.com/ajman-with-plan-519094.html |website=arabianbusiness.com |date = 21 September 2013 |access-date = 2015-08-29 }}</ref> ಮೊಯಿದೀನ್ ನ ವ್ಯವಹಾರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ವಿತರಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನೆನ್ ಒಂಜೇ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಡ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾವುನ ಮಿತ್ತ್ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದುಂಡು. ಯುಎಇದ ಸುರುತ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನಗ, ಆರ್ ಗುಂಪುನ್ ಬೋಧನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಲು, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯೊಲು, ಚಿಲ್ಲರೆ ಔಷಧಾಲಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತೆರ್, ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಮಲ್ಲ ಖಾಸಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಲೊಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name=":0">{{Cite web |title=The Unique, Iconic and Trendsetting Visionary Behind Thumbay Group |url=https://livinggulf.com/thumbay-moideen-visionary-behind-thumbay-group/ |url-status=live}}</ref> ೧೯೯೮ಡ್ ಥಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್ ಸ್ಥಾಪನೆಡ್ದ್ ಸುರು ಮಲ್ತ್ದ್, ಆರ್ ೨೦ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆಡ್ ವ್ಯವಹಾರೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಇನಿ, ಈ ಗುಂಪು ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಚಿಲ್ಲರೆ ಔಷಧಾಲಯ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಂವಹನೊಲು, ಚಿಲ್ಲರೆ ಆಪ್ಟಿಕಲ್, ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಅಂಗಡಿಲು, ಆತಿಥ್ಯ, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್, ಪ್ರಕಟಣೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಘಟನೆಲು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವ್ಯಾಪಾರ, ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ವಿತರಣೆಡ್ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಆಸಕ್ತಿಲೆನ್ ಪಡೆಯಿನ ಒಂಜಿ ವ್ಯವಹಾರ ಗುಂಪು ಆದ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆತ್ಂಡ್. ಯುಎಇಡ್ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ 5,000 ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಲೆನ್ ಕೆಲಸೊಗು ದೀವೊಂದುಂಡು.<ref>{{Cite web|title = Thumbay group named as the Emirates Business Ambassador for healthcare and education – THUMBAY Group News|url = http://www.thumbay.com/news/thumbay-group-named-as-the-emirates-business-ambassador-for-healthcare-and-education/|website = www.thumbay.com|access-date = 2015-09-15}}</ref> ೨೦೧೬ಡ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಡ್ "ದಿ ಟಾಪ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್" ಡ್ ೧೬ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/89168/|title=Thumbay Moideen - The Top Indian Business Leaders in The Arab World 2016 (Owners) {{!}} Forbes Middle East|last=Team|first=Forbes|access-date=2016-07-30|archivedate=2016-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160715222132/http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/89168|url-status=dead}}</ref> ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆ ಬೊಕ್ಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆನ್ ಒದಗಾಯಿನ ತುಂಬೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಫುಜೈರಾದ 17 ವರ್ಷೊಲೆನ್ ಈ ಗುಂಪು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web |title=Thumbay Hospital Fujairah celebrates 17 years of excellence in healthcare, community service |url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1096349 |access-date=2023-09-08 |website=www.daijiworld.com |language=en}}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಬೊಕ್ಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಡ್ ಮಲ್ತಿನ ಬೇಲೆಗ್ ಆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆಡ್ದ್ 5 ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಲೆನ್ ಪಡೆಯೆರ್. ==ಸಂಘಟನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯ ನಾಯಕತ್ವ== ಡಾ. ಮೊಯ್ದೀನ್ ಅಜ್ಮಾನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ – ಅಜ್ಮಾನ್, ಬೇರಿಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​– ದುಬೈ, ಬೊಕ್ಕ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ಸಂಘ – ಶಾರ್ಜಾದ ಮುಖ್ಯ ಪೋಷಕೆರ್. ಏಷ್ಯಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ - ಯುಎಇ ಪ್ರದೇಶ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಒಕ್ಕೂಟ, ಫೆರ್ನಿ ವೋಲ್ಟೇರ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ (ಗ್ರೇಟರ್ ಜಿನೀವಾ ಪ್ರದೇಶ), ಬೊಕ್ಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರೆನ ಸಂಘ ದ ಸದಸ್ಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.temos-worldwide.com/index.php?option=com_content&task=view&id=254&Itemid=1|title=Temos - Thumbay Moideen|website=www.temos-worldwide.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924114151/http://www.temos-worldwide.com/index.php?option=com_content&task=view&id=254&Itemid=1|archive-date=24 September 2015|url-status=dead|access-date=2015-08-29}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ಡ್, ಡಾ ತುಂಬೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ ನ್ ಗುರುತಿಸಾಯೆರ್. <ref>https://world.einnews.com/pr_news/india/865521474/dr-thumbay-moideen-honored-among-the-top-100-muslims-in-the-world “Top 100 Muslims in the World</ref> ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗ್ ಅರೆನ ವ್ಯಾಪಕ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್ ಗೌರವಿಸವುನ ನಿಟ್ಟಿಡ್. ಆರ್ ಗಲ್ಫ್ ಡ್ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಎನ್ಆರ್ಐ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಆದ್ ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web |title=Gulf Medical University From the No.1 private medical university in the Gulf to the leading institute in the world |url=https://medgatetodayglobal.com/gulf-medical-universityfrom-the-no-1-private-medical-university-in-the-gulf-to-the-leading-institute-in-the-world/}}</ref>'''ಅರೆನ್ ಗಲ್ಫ್ ಡ್ ಕರ್ನಾಟಕೊಡ್ದ್ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಬೊಕ್ಕ ನಂಬರ್ 1 ಎನ್ಆರ್ಐ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.'''<ref name=":0" /> == ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರದಾನ == [[File:Dr. Thumbay Moideen.jpg|thumb|ತುಂಬೇ ಗ್ರೂಪ್ ನ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ತುಂಬೇ ಮೊಯಿದೀನ್ಅಮಿಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ - ಡಾ. ಅಶೋಕ್ ಕೆ. ಚೌಹಾನ್, ಕುಲಪತಿ - ಡಾ. ಅತುಲ್ ಚೌಹಾನ್, ಅಮಿಟಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಫೋರಮ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ - ಡಾ. ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್ ನಾಗ್ಪಾಲ್, ಬೊಕ್ಕ ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಲೆಡ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿನ್ ಪಡೆಯೊಂದುಲ್ಲೆರ್.]] ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ಡ್ ಅಮಿಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದುಬೈದ ವಾರ್ಷಿಕ ಘಟನಾ ಸಮಾರಂಭೊಡು ಅರೆಗ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಅಮಿಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದುಬೈದ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಡ್ ಶ್ರೀ ತುಂಬೇ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಗ್ ಅರೆನ “ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಚಾರೊಗು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್ ತೂದು ಈ ಗೌರವೊನು ಕೊರ್ತೆರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.” === ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ === ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವ್ಯವಹಾರ, ಬೊಕ್ಕ ಲೋಕೋಪಕಾರೊಗು ಕೊರ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್ ಗುರುತಿಸಾದ್, ತುಂಬೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಗ್ ವಿವಿಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲು ಐನ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಈ ಗೌರವೊಲು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆದ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಡ್ಡ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಯೋಗೊನು ಉತ್ತೇಜಿಸವುನ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ಪುನ ಅರೆನ ಪಾತ್ರೊನು ಒಪ್ಪೊನುವೆರ್. * ತುಂಬೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಗ್ ಅಮಿಟಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದುಬೈ 2017ಡ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ತೆರ್ * ಚಿತ್ಕಾರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಪಂಜಾಬ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಡಾಕ್ಟರ್ (ಗೌರವ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕೊರ್ತುಂಡು. * ಫೆರ್ಗಾನಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್) ಡ್ದ್ 2025ಡ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನ್ ಪಡೆಯೆರ್ * ಆರ್ [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಡ್ದ್ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪಡೆಯೆರ್. * ಪೋಲೆಂಡ್ ದ ಲುಬ್ಲಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಡ್ದ್ 5ನೇ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ನ್ ಗೌರವಿಸಯೆರ್. ==ಬೇತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮಾನ್ಯತೆ== [[File:Dr Thumbay Moideen, President, Gulf Medical University and Dr Edmond Fernandes, Director, Edward & Cynthia Institute of Public Health.jpg|thumb|ಡಾ ಮೊಯ್ದೀನ್ ಬೊಕ್ಕ ಡಾ. ಎಡ್ಮಂಡ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್ ಜಿಎಂಯು ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿಡ್ ಭೇಟಿಯಾಯೆರ್]] [[File:AbdulKalamThumbayMoideenatGMU.jpg|thumb|ಉದ್ಘಾಟನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಮಯೊಡು ಡಾ.ಮೊಯ್ದೀನ್ ಜೊತೆ ದಿವಂಗತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕಲಾಂ]] ಡಾ. ತುಂಬೆ ಮೊಯಿದೀನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ಬಾರ್ಕ್ಲೇಸ್ ಹುರುನ್ ಇಂಡಿಯಾ ರಿಚ್ ಲಿಸ್ಟ್ 2018’ ಡ್ 59ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.mangaloretoday.com/gulfnews/Dr-Thumbay-Moideen-is-ranked-59th-in-Barclays-Hurun-India-Rich-List-2018.html|title=Dr.Thumbay Moideen is ranked 59th in Barclays Hurun India Rich List -2018|website=www.mangaloretoday.com|access-date=2019-03-14}}</ref> ೨೦೧೭ಡ್, ತುಂಬೆ ಮೊಯ್ದೀನ್ ನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಡ್ "ದಿ ಟಾಪ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಅರಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್" ಡ್ ೧೨ನೇ ಸ್ಥಾನೊಡು ದೀಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/business/local/here-are-the-top-indian-business-leaders-in-the-arab-world-|title=Here are the top Indian business leaders in the Arab world|last=John|first=Issac|website=www.khaleejtimes.com|access-date=2017-07-30|archivedate=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730150033/http://www.khaleejtimes.com/business/local/here-are-the-top-indian-business-leaders-in-the-arab-world-|url-status=dead}}</ref> ಡಾ. ಮೊಯ್ದೀನ್ 2014 ಡ್ದ್ 2017 ಮುಟ್ಟ ಸತತ ನಾಲ್ ವರ್ಷೊಗು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆದ "ಅರಬ್ ಲೋಕೊಡು ಅಗ್ರ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕೆರ್" ಇಂಚಿನ ವಿವಿಧ ಪಟ್ಟಿಲೆಡ್ ತೋಜಿದ್ ಬೈದೆರ್.<ref>{{Cite news|url=http://www.forbesmiddleeast.com/en/list/top-indian-leaders-in-the-arab-world/|title=Top 100 Indian Business Owners In The Arab World 2017 - Forbes Middle East|last=amro|work=Forbes Middle East|access-date=2017-07-30|language=en-US|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730151114/http://www.forbesmiddleeast.com/en/list/top-indian-leaders-in-the-arab-world/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/10291/|title=Top Indian leaders in the Arab World 2014 : Top Owners {{!}} Forbes Middle East|last=Team|first=Forbes|website=Forbes Middle East|access-date=2015-08-29|archivedate=2015-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150702112738/http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/10291|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/84029/|title=Thumbay Moideen - Top Indian Leaders in the Arab World 2015|last=Team|first=Forbes|website=Forbes Middle East|access-date=2015-08-29|archivedate=2015-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715033617/http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/84029|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://tradearabia.com/news/MEDIA_306235.html|title=Thumbay Moideen features on key Forbes list|website=tradearabia.com|access-date=2016-07-30}}</ref> ಅರೇಬಿಯನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ 50 ರಿಚೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಗಲ್ಫ್ ಕೋಆಪರೇಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅರೇಬಿಯನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, ಪ್ರಕಟಣೆ ಐಟಿಪಿ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ – 2013, 2014, 2015 ಬೊಕ್ಕ 2016 ಡ್ ಸತತ ನಾಲ್ ವರ್ಷೊಗು<ref>{{Cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/revealed-50-richest-indians-in-gcc-2016-621317.html|title=REVEALED: 50 Richest Indians in the GCC 2016|website=Arabian Business|date=15 February 2016 |access-date=2016-03-01}}</ref><ref name="arab-bus-gcc">{{Cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/50-richest-indians-in-gcc-488856.html?view=profile&itemid=488536#.VeFNJiWqqko|title=50 Richest Indians in the GCC|website=arabianbusiness.com|access-date=2015-08-29}}</ref> ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಯುಎಇಡ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ಟಾಪ್ 100 ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕೆರ್"<ref>{{Cite web|url=http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/78779/|title=Forbes Middle East|accessdate=2026-07-14|archivedate=2016-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160711151324/http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/people/pname/thumbay-moideen/pid/78779/|url-status=dead}}</ref> ಬೊಕ್ಕ ಅರಬ್ ಲೋಕೊಡು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುನ ಟಾಪ್ 100 [ಕಂಪನಿಲು],<ref name="forbes-group">{{Cite web|url=http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/read/2013/top-100-making-an-impact-in-the-arab/listid/37/|title=Top 100 Making an Impact in the Arab World|work=Forbes Middle East|access-date=2015-10-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151103150549/http://www.forbesmiddleeast.com/en/lists/read/2013/top-100-making-an-impact-in-the-arab/listid/37|archive-date=3 November 2015|df=dmy-all}}</ref> ಅರೇಬಿಯನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಡ್ದ್ 2010, 2011, 2012 ಬೊಕ್ಕ 2014ಡ್ ಸತತ ಮೂಜಿ ವರ್ಷೊಡ್ದಿಂಚಿ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯೊಡು ಟಾಪ್ 100 ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಭಾರತೀಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/the-gcc-s-100-most-powerful-indians-2014-569197.html?view=profile&itemid=569125#.VeF2tSWqqkp|title=The GCC's 100 Most Powerful Indians 2014|access-date=2015-08-29}}</ref> ಆರ್ 2016ಡ್ ಅರೆನ ಅಲ್ಮಾ ಮೇಟರ್ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ - ಮಂಗಳೂರು ಬೊಕ್ಕ ಸೈಂಟ್ ಅಲೋಸಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಅಲೂಮ್ನಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ​​(ಎಸ್ಎಸಿಎಎ) ಜಂಟಿಯಾದ್ ಆಯೋಜಿಸಾಯಿನ 'ದಿ ಎಮಿನೆಂಟ್ ಅಲೋಶಿಯನ್ ಅಲೂಮ್ನಿ ಅವಾರ್ಡ್ 2016' ನ್ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://azadnewsme.com/en/52/2/7435/?LoginUserId=2&AdminAccess=all&previewLang=1&preview=on|title=Thumbay Moideen Receives 'Eminent Aloysian Award', Delivers Aloysian Conclave Address|publisher=Azad News|access-date=2016-07-30}}</ref> ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ದ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ಸಂಚಿಕೆದ ಮುಖಪುಟೊಡು ಆರ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.varthabharati.in/article/english/5497|title=Thumbay Moideen Featured on the Cover of Forbes Middle East|website=Vartha Bharathi- ವಾರ್ತಾ ಭಾರತಿ|date=4 February 2016 |access-date=2016-02-06}}</ref> ಗಲ್ಫ್ ನ್ಯೂಸ್ ಫೋಕಸ್ ದ ಒಂಜಿ ವಿಶೇಷ ವರದಿ ಯುಎಇಡ್ ಪ್ರಭಾವಿ ಭಾರತೀಯೆರೆನ ನಡುಟು ಅರೆನ್ ತೋಜಾದ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=147450|title=UAE: Thumbay Moideen in List of Most Influential Indians|website=www.daijiworld.com|access-date=2015-08-29}}</ref> ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ದ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೧ ದ ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿಡ್ ಲಾ ಆರ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ದ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೧ ದ ಕವರ್ ಸ್ಟೋರಿಡ್ ಲಾ ಆರ್ ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತೆರ್,<ref>{{Cite journal|date=April 2011|title=Cover story on the personal and profession profile of Mr. Thumbay Moideen, Founder President of Gulf Medical University, Ajman – U.A.E. published in the April, 2011 issue of The International Indian magazine.|url=http://www.thumbay.com/news/cover-story-on-the-personal-and-profession-profile-of-mr-thumbay-moideen-founder-president-of-gulf-medical-university-ajman-u-a-e-published-in-the-april-2011-issue-of-the-international/|format=pdf|volume=18|issue=2|via=THUMBAY Group News|access-date=2015-08-29|journal=The International Indian}}</ref> ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ನ ಕಾರಣೊಗು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್, ಯುಕೆಡ್ ಗೌರವೊನು ಪಡೆಯಿನ ಜೊತೆಗ್ <ref>{{Cite web|url=http://www.dubaidesi.com/moideen-thumbay-gulf-medical-university-ajman-founder-president/|title=Moideen Thumbay – Gulf Medical University, Ajman Founder President|website=dubaidesi.com|access-date=2015-09-12|archivedate=2017-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808053454/http://www.dubaidesi.com/moideen-thumbay-gulf-medical-university-ajman-founder-president/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ibpmuae.com/profiles/Thumbay-Moideen.pdf|title=IBP Profile|website=ibpmuae.com|accessdate=2026-07-14|archivedate=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100812/http://www.ibpmuae.com/profiles/Thumbay-Moideen.pdf|url-status=dead}}</ref> NDTV ಗಲ್ಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೬,<ref>{{Cite web |url=https://uaenews247.wordpress.com/2016/12/13/thumbay-moideen-receives-global-leader-honor-at-ndtv-gulf-indian-excellence-awards-2016/ |title=Thumbay Moideen receives 'Global Leader' honor at NDTV Gulf Indian Excellence Awards 2016 |publisher=uaenews247 |date=2016-12-13 |website=uaenews247 |accessdate=2026-07-14 |archivedate=2016-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221153501/https://uaenews247.wordpress.com/2016/12/13/thumbay-moideen-receives-global-leader-honor-at-ndtv-gulf-indian-excellence-awards-2016/ |url-status=dead }}</ref> ಭಾರತೀಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವರ್ಷದ ಉದ್ಯಮಿ 2015,<ref>{{Cite web|url=http://www.entrepreneur.com/article/254890|title=The Recap: Indian Innovator Awards 2015|last=Staff|first=Entrepreneur Middle East|website=Entrepreneur|date=12 January 2016|access-date=2016-02-06|archivedate=2016-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129043449/http://www.entrepreneur.com/article/254890|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.zawya.com/story/Thumbay_Moideen_Wins_the_Indian_Innovator_Award_Entrepreneur_of_the_Year_2015-ZAWYA20151210112408/|title=Thumbay Moideen Wins the Indian Innovator Award, Entrepreneur of the Year 2015 - Zawya|website=www.zawya.com|access-date=2016-02-06}}</ref> 4ನೇ ಏಷ್ಯಾದ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2014),<ref>{{Cite web|title = :: Asian Leadership Awards ::|url = http://www.asianleadershipawards.com/AELA_2014.html|website = www.asianleadershipawards.com|access-date = 2015-08-29|archivedate = 2015-09-23|archive-url = https://web.archive.org/web/20150923175247/http://www.asianleadershipawards.com/AELA_2014.html|url-status = dead}}</ref> ಭಾರತದ ಮುಂಬೈಡ್ ನಡತಿನ ವಿಶ್ವ ಕುಲಪತಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಡ್ ಶಿಕ್ಷಣೊಗು ಮಲ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೪),<ref>{{Cite web|title = Thumbay Moideen gets award for education at Mumbai World Congress|url = http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=245603|website = www.daijiworld.com|access-date = 2015-08-29}}</ref> ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2014,<ref>{{Cite web|title = Thumbay Group named as Emirates Business Ambassador for Healthcare and Education - AMEInfo|url = http://ameinfo.com/finance-and-economy/economy/healthcare/thumbay-group-named-emirates-business-ambassador-healthcare-education/|access-date = 2015-08-29}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮೀಟ್ (ಜಿಐಬಿಎಂ) ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಡ್ ಎನ್ಜಿಐ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨,<ref>{{Cite news |url = http://www.gibm2012.org/images/gibm-report.pdf |title = GIBM 2012 |website = gibm2012.org |access-date = 2026-07-14 |archive-date = 2016-03-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160305032539/http://www.gibm2012.org/images/gibm-report.pdf |url-status = dead }}</ref> ವರ್ಷದ ಸಿಇಒ – ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೨ ಐಟಿಪಿ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಯುಎಇ,<ref>{{Cite web|title = CEO Middle East Awards 2012|url = http://www.arabianbusiness.com/photos/ceo-middle-east-awards-2012--473654.html?img=4 |website=arabianbusiness.com |access-date = 2015-08-29}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ ಶಾರ್ಜಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೊಕ್ಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಸಾಧನೆಲೆಗ್ ಮಯೂರಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಬೊಕ್ಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ಸಾಧನೆ ಶೇಖ್ ಹುಮೈದ್ ಬಿನ್ ರಶೀದ್ ಅಲ್ ನುಯಿಮಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ದ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಫೆಲೋ ಆಫ್ ಅಜ್ಮಾನ್ ಶಿಪ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಐಎಂಎಸ್ಎ),<ref name="daijiworld.com">{{Cite web|title = Ajman: Thumbay Moideen Conferred Honorary Fellowship of Int'l Medical Science Academy|url = http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=152050|website = www.daijiworld.com|access-date = 2015-08-29}}</ref> ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗ್ ಮಲ್ತಿನ ಕೊಡುಗೆಗ್ ಆರ್ ಇತ್ತೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿನ್ ಪಡೆಯೆರ್.<ref>{{Cite web |last=Bharathi |first=Vartha |title=Karnataka Rajyotsava Award announced for Dr. Thumbay Moideen |url=https://english.varthabharati.in/karnataka/karnataka-rajyotsava-award-announced-for-dr-thumbay-moideen |access-date=2025-01-24 |website=english.varthabharati.in |language=en}}</ref> ==ಸಮ್ಮೇಳನೊಲು ಪಾತೆರುನ== ಡಾ. ಮೊಯಿದೀನ್ ಅಮೆರಿಕ, ಯುರೋಪ್, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡೊಡು ನಡತಿನ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಸಮ್ಮೇಳನೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಮಿನಾರ್ ಲೆಡ್ ಭಾಷಣಕಾರೆರಾದ್ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref>{{Cite web|title = Ajman: Thumbay Moideen speaks at International Conference in Turkey|url = http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=173835|website = www.daijiworld.com|access-date = 2015-08-29}}</ref> ಪ್ರೆಸ್ಟೀಜ್ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಡ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ನ್ಯೂ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸೀರಿಸ್ - ದುಬೈ,<ref>{{Cite web | url = http://www.theintelligentsme.com/2015/06/thumbay-moideen-the-enterprising-visionary/ | title = Upclose & personal with Thumbay Moideen, Founder President of Thumbay Group | website = SME Magazine, SME News, SME Guide, SME Events... | language = en-US | access-date = 2016-03-01 }}</ref> ಯುರೇಷಿಯನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆನ ಒಕ್ಕೂಟೊದ (ಯುರಾಸ್) ಆಶ್ರಯೊಡು ನಡತಿನ 'ಯುರಾಸ್ ಒಳಗೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ಸಹಕಾರ'ದ ಬಗ್ಗೆ 1ನೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ - ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್,<ref>{{Cite web | url = http://www.thumbay.com/news/mr-thumbay-moideen-speaks-at-the-ist-international-conference-on-cooperation-in-higher-education-within-the-eurasian-universities/ | title = Mr. Thumbay Moideen speaks at the Ist International Conference On Cooperation in Higher Education within the Eurasian Universities – THUMBAY Group News | website = www.thumbay.com | access-date = 2016-03-01 }}</ref> ದಿ ವೈಬ್ರೆಂಟ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸಮ್ಮಿಟ್ - ಗಾಂಧಿನಗರ,<ref>{{Cite web | url = http://www.tradearabia.com/news/BANK_291744.html | title = Dream big, top businessman tells entrepreneurs | website = www.tradearabia.com | access-date = 2016-03-01 }}</ref> ೭ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಶೃಂಗಸಭೆ ಏಷ್ಯಾ – ಸಿಂಗಾಪುರ್,<ref>{{Cite web | url = http://www.mangalorean.com/thumbay-moideen-addresses-7th-annual-higher-education-summit-asia-in-singapore/ | title = Thumbay Moideen Addresses '7th Annual Higher Education Summit Asia' in Singapore - Mangalorean.com | website = Mangalorean.com | date = 20 October 2015 | language = en-US | access-date = 2016-03-01 }}</ref> ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ – ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್,<ref>{{Cite web | url = http://www.thumbay.com/news/gmu-president-mr-thumbay-moideen-invited-to-speak-at-the-ifc-world-bank-education-of-health-professionals-conference-held-in-washington-dc/ | title = GMU President, Thumbay Moideen invited to speak at the IFC – World Bank 'Education of Health Professionals Conference' held in Washington D.C. – THUMBAY Group News | website = www.thumbay.com | access-date = 2016-03-01 }}</ref>ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಲೆನ ಸಂಘ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ (ಐಎಯು) - [[ಟೋಕಿಯೋ]], ಇಂಚ.<ref>{{Cite web | url = http://www.udupitoday.com/udtoday/news_Thumbay-Moideen-to-speak-at-Trienneal-Conference-in-Tokyo_3758.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20140426204754/http://www.udupitoday.com/udtoday/news_Thumbay-Moideen-to-speak-at-Trienneal-Conference-in-Tokyo_3758.html | url-status = usurped | archive-date = 26 April 2014 | title = Thumbay Moideen to speak at Trienneal Conference in Tokyo - Udupi Today | website = www.udupitoday.com | access-date = 2016-03-01 }}</ref><ref>{{Cite web|title = Upclose & personal with Thumbay Moideen, Founder President of Thumbay Group |url=http://www.theintelligentsme.com/2015/06/thumbay-moideen-the-enterprising-visionary/|access-date = 2015-08-29}}</ref> ಎನ್ ಡಿ ಟಿವಿ ಗಲ್ಫ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸೆಲೆನ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೬ ದ ಭಾಗವಾದ್ ದುಬೈಡ್ ನಡತಿನ “ಟೈಮ್ ಟು ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ದ ಗಲ್ಫ್” ಪನ್ಪಿನ ವಿಷಯೊಡು ಫಲಕ ಚರ್ಚೆನ್ ಆರ್ ನಡಪಾಯೆರ್.<ref>{{Cite news|url=http://www.shomosnews.com/thumbay-moideen-receives-global-leader-honor/|title=Thumbay Moideen receives 'Global Leader' honor - بوابة شموس نيوز|date=2016-12-13|newspaper=بوابة شموس نيوز|language=ar-AR|access-date=2016-12-14|archive-date=2016-12-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221005101/http://www.shomosnews.com/thumbay-moideen-receives-global-leader-honor/|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೬, ೨೦೧೭ಡ್ ಶಾರ್ಜಾ ಚಾಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ (ಎಸ್ ಸಿ ಸಿ ಐ) ಡ್ ನಡತಿನ ಲೀಡರ್ ಶಿಪ್ & ಎಂಟ್ರೆಪ್ರೆನ್ಯೂರ್ ಶಿಪ್ ಸೀರಿಸ್ ಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೯ ಬೊಕ್ಕ ೨೦೭ ತಾರೀಕ್ ಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಡರ್ಬನ್ ಡ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಉಮ್ಹ್ಲಾಂಗಾ ಹೋಟೆಲ್ ಅಂಡ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್ ಡ್ ನಡತಿನ ೩೭ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಐಮಾಸಾ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಡ್ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷಣಕಾರೆರ್ ಆದಿತ್ತೆರ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/IMASAConvention2017/photos/ms.c.eJw9kseNRVEIQzsakUP~;jY0~_fr7LI8AmtY2uSLWXVvZfH6uCjRwhNq5FLnCQF6wfm199CLmPnfVuUhtb~_XH4cVLPz8~_W~_YH~_lP2lgJ0cx7Ifl4HZT~_7p~_zAONnLD3~_g~;8A~;6dx8n~;cYRZz8r4G9eFbBz~;u3TlxfXi9uS89dv5pCvvxmyJtjIt4~_kv5qAnYy4M~_5zbEm~_~;U89ht~;zT~;gF~;eruF7yHFuqd9XP7G~;6DYj~;6~_lvky5dvcvq91Md~_hvsxzNuc1zBvUM~;s~;k15X~;O5~;NzHl895re6fQ6iXYLUXv3r~_p~;X89CXtH55Uong~-.bps.a.728189797361684.1073741830.554890581358274/728190320694965/?type=3&theater|title=IMASA Annual Convention|website=www.facebook.com|language=en|access-date=2017-05-09}}</ref> == ತುಂಬೆ ಫೌಂಡೇಶನ್ == ತುಂಬೆ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆದುಂಡು, ಉಂದು ಸ್ಕಾಲರ್ಶಿಪ್, ಗ್ರಾಂಟ್, ಬರ್ಸರಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಎಂಡೋಮೆಂಟ್, ದಾನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಏತ್ ಮಟ್ಟೊದ ಶಿಕ್ಷಣ ಅತ್ತಂದೆ ತರಬೇತಿನ್ ಏರೆನಲಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅತ್ತಂದೆ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಸಂಸ್ಥೆಲೆಡ್ ಅತ್ತಂದೆ ಫೌಂಡ್ ನಿರ್ಧರಿಸಾಯಿನ ರೀತಿಡ್ ಮಲ್ಪುನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಲೆಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯೊದ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ಚಾರಿಟೇಬಲ್ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುಂಡು.<ref>{{Cite web|title = Thumbay Foundation {{!}} Thumbay Group|url = http://www.thumbay.com/thumbay-foundation|website = www.thumbay.com|access-date = 2015-08-29|publisher = Thumbay Group|archivedate = 2015-09-07|archive-url = https://web.archive.org/web/20150907092129/http://thumbay.com/thumbay-foundation|url-status = dead}}</ref> === ತುಂಬೆ ಮೊಯಿದೀನ್ ಕಟ್ಟ್ ನ ಮಸೀದಿಲು === ತುಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್ ದ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆರ್ ಆಯಿನ "ತುಂಬೇ ಮೊಯಿದೀನ್" ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್ ಡ್ ಕೆಲವು ಮಸೀದಿಲೆನ ನಿರ್ಮಾಣೊಗು ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ತೆರ್. ಸಮುದಾಯ, ನಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಶಿಕ್ಷಣೊಗು ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಬದ್ಧತೆನ್ ಅರೆನ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು ತೋಜಾವುಂಡು. ಅರೆನ ಲೋಕೋಪಕಾರೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ನಾಲ್ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಸೀದಿಲು: * '''ಮೊಹಿಯುದೀನ್ ಮಸೀದಿ, ತುಂಬೆ (ಭಾರತ):''' ಕರ್ನಾಟಕದ ತುಂಬಾಯಿಡ್ ಇಪ್ಪುನ ಈ ಮಸೀದಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗ್ ಆರಾಧನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯದ ಕೂಟೊಲೆನ ಕೇಂದ್ರವಾದ್ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಥಂಬಾಯ್ ಪ್ರದೇಶೊಗು ಉಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವೊನು ಪಡೆಯೊಂದುಂಡು. * '''ಬಿ. ಅಹ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಮೊಹಿಯುದೀನ್ ಮಸೀದಿ, ಮಂಗಳೂರು (ಭಾರತ):''' ಕುಡ್ಲಡ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನ ಈ ಮಸೀದಿ ಭಕ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸೇವೆದ ಸಂಕೇತವಾದ್ ಉಂಡು, ಬಿ. ಅಹ್ಮದ್ ಹಾಜಿ ಮೊಹಿಯುದೀನ್ ನ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪುದರ್ ದೀತೆರ್. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯೊಗು ದಿನೊತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆಗ್ ಜಾಗೊನು ಒದಗಾವುಂಡು. * '''ತುಂಬೇ ಮೊಯಿದೀನ್ ಮಸೀದಿ, ಅಜ್ಮಾನ್ (ಯುಎಇ):''' ಅಜ್ಮಾನ್ ಡ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಆಯಿನ ಈ ಮಸೀದಿ ಯುಎಇದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯೊಗು ತುಂಬೇ ಮೊಯಿದೀನ್ ನ ಕೊಡುಗೆಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು. ಸಭೆತ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಲೆಗ್ ನಿವಾಸಿಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂದರ್ಶಕೆರ್ ಉಂದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರ್ಪೆರ್. * '''ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ, ಶಾರ್ಜಾ (ಯುಎಇ):''' ಶಾರ್ಜಾಡ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಶುಕ್ರವಾರದ ಮಸೀದಿ (ಜುಮಾ ಮಸೀದಿ) ತುಂಬೇ ಮೊಯಿದೀನ್ ಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನ ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಉಪಕ್ರಮ. ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಕೂಟೊಲೆಗ್ ಸರಿ ಆಯೆರೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಾಯಿನ ಉಂದು, ವಾರೊಡ್ ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ನಡಪುನ ಜುಮುಅ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಬೊಕ್ಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣೊಡು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂಡುಂಡು. ಒಟ್ಟುಗು, ಈ ಮಸೀದಿಲು ಭಾರತ ಬೊಕ್ಕ ಯುಎಇಡ್ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮುದಾಯೊದ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥೊನು ಬುಲೆಪಾವುನ ಥಂಬಾಯ್ ಮೊಯಿದೀನ್ ನ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನೊನು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು. == ಕುಟುಂಬ == ಡಾ. ತುಂಬೇ ಮೊಯಿದೀನ್ ಜೋಹ್ರಾನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ಲೆಗ್ ರಡ್ಡ್ ಜೋಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್, ಅಕ್ಬರ್ ಮೊಯಿದೀನ್ ತುಂಬೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಕ್ರಮ್ ಮೊಯಿದೀನ್ ತುಂಬೆ. ಅಕ್ಬರ್ ಥುಂಬೆ ಗ್ರೂಪ್ ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಲೆನ್ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಭಾಗೊದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆರಾದ್ ನಿರ್ವಹಿಸವೆರ್, ಆಂಡ ಅಕ್ರಮ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಬೊಕ್ಕ ನವೀಕರಣ ವಿಭಾಗೊನು ಅಯಿತ ನಿರ್ದೇಶಕ-ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆದ್ ನಿರ್ವಹಿಸವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ತುಂಬೇ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ನ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕ್ಬರ್ 'ಆರೋಗ್ಯ' ಪತ್ರಿಕೆದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬೊಕ್ಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಲಹೆನ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಲ್ಪುನ ನೌಶೀನ್ ಸಲ್ಮಾನ್ ಮದಿಮೆ ಆಯೆರ್, ತುಂಬೇ ಗ್ರೂಪ್ ನ ಆರೋಗ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನಶೈಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆ. ಅಕ್ಬರ್ ಬೊಕ್ಕ ನೌಶೀನ್ ಗ್ ಮೂಜಿ ಜೋಕುಲು ಉಲ್ಲೆರ್ - ಅಹ್ಮದ್, ಒಮರ್ ಬೊಕ್ಕ ರಶೀದ್. ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * {{Official website|https://thumbaymoideen.com/}} {{DEFAULTSORT:Moideen, Thumbay}} [[ವರ್ಗೊ:ಕುಡ್ಲದಕುಲು]] qojg3cyrknaiy7ipeqvdc84mfkc2r96 0 27745 373128 364253 2026-10-15T01:48:56Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373128 wikitext text/x-wiki == ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ == [[ಫೈಲ್:Chavittu_NadakamIMG_1182.jpg|thumb|Chavittu Nadakam]] ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ (ಮಲಯಾಳಂ: ചവിട്ടുനാടകം) ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯೊಡು ಪುಟ್ಟುನ ಒಂಜಿ ರೀತಿದ ರಂಗಭೂಮಿ, ಕೋಟೆ [[ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಕ್ರಿಯೋಲ್|ಕೊಚ್ಚಿ]] ನಗರ, ಈ ಪ್ರದೇಶೊದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಅಯಿತ ಫ್ಲಾಂಬೊಯಂಟ್ ಮೇಕ್-ಅಪ್ ಶಿಸ್ತು, ವಿಸ್ತಾರವಾದ್ ವೇಷಭೂಷಣ ಬೊಕ್ಕ ಸನ್ನೆ ಬೊಕ್ಕ ದೇಹದ ಚಲನೆಲೆಗ್ ವಿವರೊಗು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು. ಈ ಕಲೆತ ರೂಪ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿ]]ಯನ್ ಒಪೆರಾನ್ ಮಸ್ತ್ ಹೋಲುಂಡು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಡ್ರಮ್ಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಗಾಯನೊಡು ಮಾತ್ರ ನಡಪುನ ಉಂದು ಇನಿ ಆಧುನಿಕ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಒಟ್ಟುಗು ಮಲ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವೊಲೆನ ಸಮ್ಮಿಲನೊನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುಂಡು. ವ್ಯಾಕರಣ ‘ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ’ ಪಂಡ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪಜ್ಜೆಗ್ ಒತ್ತು ಕೊರ್ಪಿನ ನಾಟಕ <ref>{{Cite web |url=https://kerala.gov.in/subsubdetail/MTM4MTYwNTM4LjEy/OTQwMzMyMTcuOTY= |title=Archive copy |accessdate=2026-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250430024732/https://kerala.gov.in/subsubdetail/MTM4MTYwNTM4LjEy/OTQwMzMyMTcuOTY= |archivedate=2025-04-30 |url-status=dead}}</ref>(ಮಲಯಾಳೊಡು ಚವಿಟ್ಟು) === ಅವಲೋಕನ === ಕೋಡುಂಗಲ್ಲೂರುದ ಉತ್ತರೊಡು ಚಾವಕ್ಕಾಡ್ ಡ್ದ್ ದಕ್ಷಿಣೊಡು ಕೊಲ್ಲಂ ಮುಟ್ಟ ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರೆನ ನಡುಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ್ ಉಪ್ಪುನ ಈ ಕಲೆತ ರೂಪೊಡು ನಟನೆ, ಗಾಯನ, ನಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಳರಿಪಯಟ್ಟುದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಲೆನ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಉಂಡು.ವಿಷಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಸ್ತುತಿಡ್, ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕಂ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುರೋಪ್ ದ ನಾಟಕೀಯ ರೂಪೊಲೆನ್ ಅನುಸರಿಸಾದ್ ಉಂಡು. ಚರಿತ್ರೆ ಚವಿತು ನಾಡಕಂ ಪಂಡ ಕೇರಳದ ಒಂಜಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜಾನಪದ ಕಲೆ.ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮಿಷನರಿಲು ಅಕ್ಲೆನ ಸುರುತ ಮಿಷನ್ ನ್ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನ ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಡ್ ಉಂದು ಪುಟ್ಟುದು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಕೇರಳ ಕರಾವಳಿಗ್ ಬತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಉದಿತ್‌ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.ಈ ಊಹೆದ ಪಿರವುದ ಕಾರಣ ಪಂಡ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ತನ್ನ ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಡುಪುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಮಹತ್ವದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ವಭಾವೊನು ತೋಜಾವುಂಡು. ಆಂಡ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಬರ್ಪಿನ ದುಂಬೇ ಕೇರಳೊಗು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಲೋಕೊಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಪರ್ಕೊಲು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಕ್ಷಿಲು ಉಂಡು. ಕೇರಳೊಗು ಬನ್ನಗ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶೂನ್ಯತೆನ್ ಅನುಭವಿಸಾಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸೆರ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಕೆಲವೆರ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುನಗಲಾ, ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊನು ಬೆಂಬಲಿಸವುನ ದಾಲ ಸಾಕ್ಷಿ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚನೆ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ತನ್ನ ಪ್ಲೇಬ್ಯಾಕ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಭಾಷಣೆಲೆಗ್ ಭಾಷೆನ್ ಬಳಸುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ಸತ್ಯೊಲಾ, ಈ ಕಲೆ ಮೂಲೊಡು ದೇಶೀಯ ಆದುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಸೂಚಿಸವುಂಡು. ಈ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುರಾಣೊಲೆನ್ ಆಧಾರ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಶೈಲಿದ ಉಡುಪು ಬೊಕ್ಕ ವೇದಿಕೆದ ಅಲಂಕಾರೊಡು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಭಾವೊನು ತೋಜಾವುಂಡು ಆಂಡಲಾ, ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ಭಾಷೆ ತಮಿಳು ಬೊಕ್ಕ ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಲೆನ ಮಿಶ್ರಣ ಆದುಂಡು.<ref>https://www.sahapedia.org/chavittunatakam-maritime-dance-drama-of-kerala-0</ref> ಚಿನ್ನಥಂಬಿ ಅಣ್ಣಾವಿ ಪನ್ಪಿನ ಒರಿ ತಮಿಳು 16ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಮಟ್ಟಾಂಚೇರಿಡ್ ಈ ಕಲೆತ ಸ್ಥಾಪಕೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಾದೊಲುಲಾ ಉಂಡು.ಆರ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಟಕ ‘ಕರಲ್ಮನ್ ಚರಿಥಮ್’ (ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮೆಗ್ನೆ ಅಕಾ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನ ಕತೆ) ದ ಲೇಖಕೆರ್, ಉಂದು ಸುರುತ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕಂ ಪಂಡ್ದ್ ನಂಬುನವು. ಕೊಲ್ಲಂಡ್ದ್ ಕೊಡುಂಗಳೂರು ಮುಟ್ಟ ಈ ಕಲೆ ತನ್ನ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟೊಡು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ ನೇಯ್ಯೂರು ಮೂಲ ನಿವಾಸಿ ವೇದನಾಯಕಂ ಪಿಳ್ಳೈ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಸಾಹಿತಿಲುಲಾ ಇತ್ತೆರ್. ದುಂಬುದ ಕಾಲೊಡು ಈ ಕಲೆನ್ ತಮಿಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಸ್ತ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸೊಂದಿತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅವೆನ್ ಚರ್ಚ್ ಆವರಣೊಡು ನಡಪಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಸಂಜೋನ್ ಅಣ್ಣಾವಿ, ವರೀಚನ್ ಅಣ್ಣಾವಿ, ಚೆರ್ರೇಚನ್ ಅಣ್ಣಾವಿ, ಆಂಥೋನಿ ಅಣ್ಣಾವಿ, ಬ್ರಜೀನಾ ನಾಟಕಂ, ಔಸೆಫ್ ನಾಟಕಂ, ಕತ್ರಿನಾ ನಾಟಕಂ, ಸಾಂತಿ ಕ್ಲಾಸ್ ನಾಟಕಂ, ಕಾರ್ಲ್ಮನ್ ನಾಟಕಂ, ದವೀದ್ ವಿಜಯಂ, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕಥಾ ಬೊಕ್ಕ ಜ್ಞಾನ ಸುಂದರಿ ಇಂಚಿನ ಕೆಲವು ಸುರುತ ಕಾಲೊದ ಜನಪ್ರಿಯ ನಾಟಕೊಲು. ಕೇರಳದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ನಂಬಿಕೆನ್ ಪ್ರಚಾರ ಮಲ್ತಿನ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಿಷನರಿಲೆನ ಪ್ರಭಾವೊಡು ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಯುರೋಪ್ ದ ಒಪೆರಾಲೆನ ಶೈಲಿ ಬೊಕ್ಕ ರೂಪೊನು ಸಾಧಿಸಯೆರ್. ಒಳನಾಡುಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತಿನ ಕೇರಳದ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ತೆರ್ ಈ ಕಲೆಗ್ ಒವ್ವೆ ಒಲವು ತೋಜಾವೊಂದಿಜ್ಜೆರ್ ಅಂಚಾದ್ ಅಯಿತ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯೊಗು ಸೀಮಿತವಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref>https://www.keralatourism.org/malayalam/artforms/chavittunatakom-performing-art/16</ref> == ವೇದಿಕೆ == ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ತೆರೆದಿತ್ತಿನ ವೇದಿಕೆಲೆಡ್ ನಡಪುಂಡು. ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಚರ್ಚ್ ದ ಒಳಾಂಗಣಲಾ ಒಂಜಿ ಜಾಗೆ ಆಪುಂಡು. ಕಲಾವಿದೆರ್ ಮಿಂಚುನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಮರತ್ತ ಫಲಕೊಲೆನ ಮಿತ್ತ್ ವೇದಿಕೆನ್ ದೀಪೆರ್. ತರಬೇತಿದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅಣ್ಣಾವಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯೆರ್. ಇಡೀ ನಾಟಕೊನು ಸಂಗೀತದ ಮೂಲಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ನಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ವಾದ್ಯ ಸಂಗೀತ ಈ ಕಲೆಟ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರ್ದ್ ಉಂಡು. ಬೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಡ್ರಮ್ ಪಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಕೋರ್ ಆದ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ರಡ್ಡ್ ವಾದ್ಯೊಲು. ತಾಳವಾದ್ಯ ವಾದ್ಯ ಪದ ತಂಬೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮರವಾಳದಿ ತಾಳೊನು ಒದಗಾವುಂಡು. ನಟೆರ್ ಸ್ವತಃ ಪಾಡ್ದ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ದುಂಬು ಉಂದು ಒಂಜಿ ತೆರೆದ ವೇದಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಆದಿತ್ತ್ಂಡಲಾ, ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ಉಂದು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಒಳಾಂಗಣೊಡು ನಡಪುಂಡು. ಈ ಕಲೆತ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣ ಪಂಡ ಕಲಾವಿದೆರ್ ನಾಟಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಲೆನ್ ಉಚ್ಚಾರ ಮಲ್ಪೆರೆ ಅನುರಣನ ಶಬ್ದೊಲೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ನಲಿಕೆದ ಮೈದಾನೊನು ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ / ಪೌಂಡಿಂಗ್ (ಚವಿಟ್ಟು) ಮಲ್ಪುನವು. ನಟೆರ್ ಅಕ್ಲೆನ ಸಾಲುಲೆನ್ ಜೋರುಡು ಬೊಕ್ಕ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತ ಸನ್ನೆಲೆಡ್ ಮರತ್ತ ವೇದಿಕೆಡ್ ಮಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಡ್ ಮುದ್ರೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಂಚಾದ್ ಅಕ್ಷರಶಃ ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಪಂಡ 'ಮುದ್ರೆ ನಾಟಕ' ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ. ಪಾಡ್ದನೊಲೆಗ್ ಸರಿಸಾಟಿಯಾದ್ ಪೋಪಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುದ ಮಿತ್ತ್ ಮಸ್ತ್ ಒತ್ತಡ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಲಾ ರೂಪೊಲೆಡ್ ನಲಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಲೆಕ್ ಮಸ್ತ್ ಮಹತ್ವ ಉಂಡು. ಚವಿಟ್ಟುನಾಡಕಂಡು ಪಾದ ಮುದ್ರೆ ನಲಿಕೆ, ಲಡಾಯಿ ಬೊಕ್ಕ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯವಾಯಿನ ಅಂಗ. ರಾಜವಂಶದ ಉಡುಪುಲು ಬೊಕ್ಕ ಅಲಂಕಾರಿಕ ವೇಷಭೂಷಣೊಲು ಅಗತ್ಯ. ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕೊಡು ಪಜ್ಜೆಲು ಮುಖ್ಯ. ನಲಿಕೆದ ಮೂಲ ಹೆಜ್ಜೆಲೆನ್ ಇರಟ್ಟಿಪ್ಪುಕಲ್ (ದ್ಯೋಗೊಲು), ಕಲಶಂಗಲ್ (ಪರಾಗ), ಇಡಕಲಶಂಗಲ್ (ಮಧ್ಯಂತರ) ಬೊಕ್ಕ ಕವಿತಂಗಲ್ (ಪ್ರಾಸೊಲು) ಪಂಡ್ದ್ ವಿಂಗಡಿಸವೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಪಾತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಖಳನಾಯಕೆರ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಶೈಲಿದ ಹೆಜ್ಜೆಲೆನ್ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಪೊಣ್ಣು ನಟೆರ್ನಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಕೊನೊಟು, ಭಾರೀ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ದ ಒತ್ತಡೊಗು ವೇದಿಕೆ ಗುಹೆ ಆಂಡ ನಾಟಕೊನು ಯಶಸ್ವಿ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.<ref>https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2013/Dec/27/in-memory-of-chinnathambi-annavi-556152.html</ref> == ಸ್ಟೇಜ್ == ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕ ನಡಪುನ ವೇದಿಕೆನ್ ತಟ್ಟು ಪನ್ಪೆರ್. ಪಾದ ದೀನಗ ಶಬ್ದ ಆಪಿನಂಚಿನ ರೀತಿಡ್ ಫಲಕೊಲೆನ್ ದೀದ್ ತಟ್ಟು ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಛಾವಣಿದ ಅಗಲ 16 ಇಂಚ್ ಬೊಕ್ಕ ಉದ್ದ 50-60 ಇಂಚ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.ನೆಲಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಅರ್ಧ ಮುಟ್ಟ ಎತ್ತರ ಇಪ್ಪೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನಾಡ್ ದೀಪೊನು ನೇಲಾವೊಡು.ಒಂಜಿ ಗೊಂಚಲುಲಾ ಬಳಕೆ ಆಂಡ್. ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಕ್ರಾಸ್ ನ್ ಲಾ ಸುತ್ತಲ ದೀಪೆರ್, ಅಯಿಕ್ ಪಕ್ಕೊಡು ಕುರ್ಚಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಂಗೀತಗಾರೆರ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆನ ಎದುರುಡು ನಿಲೆಯಾಪೆರ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ನಡಪುನ ಈ ಕಲೆನ್ ಕೆಲವೊಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಚರ್ಚ್ ಲೆಡ್ ಲಾ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>https://www.keralatourism.org/christianity/chavittu-natakam/35</ref> === ವೇಷಭೂಷಣ === ಚವಿಟ್ಟು ನಾಡಕಂ ಡ್ ಬಳಕೆ ಆಯಿನ ವೇಷೊಲು ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕೊಡು ಮಾತಾ ಪಾತ್ರೊಲೆಗ್ ಆಕರ್ಷಕ ವೇಷೊಲು ಉಂಡು. ಪಾತ್ರೊಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕೊ-ರೋಮನ್ ಸೈನಿಕೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಜೆರೆನ್ ನೆನಪು ಮಲ್ಪುನ ಪಾತ್ರೊಲೆನ್ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್.ಬಣ್ಣದ ಕಾಗದೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ರೇಷ್ಮೆದ ಕಸಾವ ಮೃದು ಬಟ್ಟೆನ್ ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆನ್ ಮಲ್ಪೆರೆ ಬಳಸುವೆರ್.ಯುದ್ಧದ ಉಡುಪು, ಹೆಲ್ಮೆಟ್, ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್, ಕಿರೀಟ, ರಾಜದಂಡ ಬೊಕ್ಕ ಕೈಗವಸುಲುಲಾ ಉಂಡು == ವಾದ್ಯೊಲು == [[ಫೈಲ್:Chavittu_Nadakam_Costumes.png|thumb|Chavittu Nadakam Costumes]] ಚವಿತ್ತು ನಾಟಕೊಡು ಚೆಂಡ, ಪತತಂಪೇರ್, ಮದ್ದಲಂ, ಎಲತಾಳಂ ಇಂಚಿತ್ತಿನ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ತಬ್ಲಾ, ಫಿಡಲ್, ಕೊಳಲು, ಬುಲ್ಬುಲ್ ಇಂಚಿನ ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ಲಾ ಬಳಕೆ ಮಲ್ತೊಂದುಲ್ಲೆರ್. == ಪಾತ್ರೊಲು == ==== ಕಟಿಯಾಕರನ್ ==== [[ಫೈಲ್:Chavittu_Nadakam_Brijeena.png|thumb|Chavittu Nadakam Brijeena]] ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕೊಡು ಕಟಿಯಕರನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸೊಂಡುಂಡು. ಈ ವಿಲನ್ ನಂಚಿನ ಕಲಾವಿದೆರೆನ ಮುಖ್ಯ ಕೆಲಸ ಪಂಡ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರೆನ್ ಒಂಜಿ ಆಹ್ಲಾದಕರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನೊಡು ಮನರಂಜನೆ ಮಲ್ಪುನವು. ಕಟಿಯಾಕರನ್ ಫ್ರಿಂಜ್ಡ್ ಕ್ಯಾಪ್, ಕೆಂಪು ಗಡ್ಡ ಬೊಕ್ಕ ಮೀಸೆ, ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡ್ ಸಾಲು ದಂತೊಲೆನ ಉಡುಪು ಪಾಡ್ದ್ ವೇದಿಕೆಗ್ ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ಸ್ತುಟಿಯೊಗಾರ್ == ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕೊಡು ಸೂತ್ರಧಾರ ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾಲಪರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುನ ಸ್ತುಟಿಯೊಗರ್ ಲು ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಪಾತ್ರೊನ್ ತೋಜಾವೆರ್.10-12 ವರ್ಸೊದ ಜೋಕುಲು ಈ ಪಾತ್ರೊನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ಇನಿತ ಪೆಂಕಲ್‌ಲ್ == ತೋಡಾಯ ಪೆಂಕಲ್ಲು ಪೊಣ್ಣು ಪಾತ್ರೊಲು, ಆಣುಲು ಮಲ್ಪುವೆರ್.ಅಕುಲು ಅಪ್ಪೆ ಮೇರಿನ ಸ್ತುತಿನ್ ಪಾಡುವೆರ್. ಅವು ನಿಧಾನವಾದ್ ಪೋಪಿನ ಹೆಜ್ಜೆಲೆಡ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡ್. == ರಾಜಾವು (ರಾಜ) == ಚವಿಟ್ಟ್ ನಾಟಕೊಡು ಅರಸುನ ಆಸ್ಥಾನದ ದೃಶ್ಯೊನು ಸುರುಕು ತೋಜಾವೆರ್. ರಾಜಗ್ ಒಂಜಿ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಉಡುಪು ಬೊಕ್ಕ ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಮಂತ್ರಿ (ಸಚಿವ) ಚವಿಟ್ಟು ನಾಟಕೊಡು ಮಂತ್ರಿಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಉಂಡು. ಬೇಟೆಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಯುದ್ಧೊಡು ರಾಜೆನೊಟ್ಟುಗು ಪೋಪಿನ ಮಂತ್ರಿ.ಮಂತ್ರಿಲೆಗ್ ಬೆಚ್ಚ ಬೆಚ್ಚ ಉಡುಪು ಬೊಕ್ಕ ವೇಷಭೂಷಣೊಲುಲಾ ಉಂಡು. ====== ಅಭ್ಯಾಸ ====== ಕ್ರುಸ್ಸ್ ದ ಎದುರುಡು ದೀಪ ಪೊತ್ತಾದ್ ಆಸನ್ (ಗುರು) ಗ್ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರ್ನ ಬುಕ್ಕೊ ಚುವಾಡಿ ಪನ್ಪಿನ ನಾಟಕ ಪುಸ್ತಕೊನು ತಗ್ಗಾದ್ ಆಚರಣೆ ಸುರು ಆಪುಂಡು.ಆಸನ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕೊಗು ನಮಸ್ಕಾರ ಮಲ್ಪುನ ಸಮಾರಂಭೊನು ವಝಂಗಲ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.ರಡ್ಡ್ ವರ್ಷ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುನ ಕಲಾರಿ (ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆ) ದ ತರಬೇತಿಡ್ ಕೋಲು, ಕತ್ತಿ, ಶೂಲೆ ಇಂಚಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ ತರಬೇತಿ ಉಂಡು. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರೊಲೆನ ತರಬೇತಿ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ, ನಟನೆದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಈ ತರಬೇತಿಡ್ ಕೈ, ಕಣ್ಣ್, ಬೊಕ್ಕ ಲಯಬದ್ಧ ಹೆಜ್ಜೆಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ದೇಹ ಭಾಷೆ ಸೇರ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು, ಉಂದು ನಟನೆನ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಮೆಟ್ಟಿಲು ಬೊಕ್ಕ ದೇಹದ ಚಲನೆಲು ಮುಖ್ಯವಾದುಪ್ಪುನೆರ್ದಾತ್ರ, ನಟೆರೆಗ್ ದೇಹೊನು ಸಡಿಲ ಮಲ್ಪೆರೆ ಮೆಯ್ಯುಜಿಚಿಲ್ ಪನ್ಪಿನ ದೇಹ ಮಸಾಜ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ನಟೆರ್ ತನ್ನ ತರಬೇತಿನ್ ಮುಗಿತ್ ಬೊಕ್ಕ, ವೇದಿಕೆದ ಪ್ರದರ್ಶನೊಗು ಪ್ರವೇಶ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು, ಕಲಾರಿಡ್ ಸುರುಕು ಸುರುತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. <nowiki>[[ವರ್ಗ:Kerala Culture Month 2026]]</nowiki> 5y6k4q2g5gx25auu1e4rnu0vaio1ze9 0 28149 373120 367394 2026-10-15T00:24:16Z InternetArchiveBot 4316 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 373120 wikitext text/x-wiki   '''ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾ''' ( {{Lang|uk|Асканія-Нова}} ), Ukrainian ಭಾಷೆಡ್ ಪೂರ್ತಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ <span lang="uk">Фальц-ಫೆನಾ</span> ) ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಖೆರ್ಸನ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ಡ್ ಒಲೆಶ್ಕಿ ಪೊಯ್ಯೆದ ಕೈತಲ್ಡು ನುಂಗ್ ನ ಪಂತಿದ ಬೈಲ್ ದ ಮಿತ್ತ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜೀವಗೋಳ ಪ್ರದೇಸ . ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮ್ಯಾನ್ ಅಂಡ್ ದ ಬಯೋಸ್ಫಿಯರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ದ ಒಂಜಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸದಸ್ಯೆ, ಈ ಪ್ರದೇಸೊದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಲೆನ್ ನಡಪಾವುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಜಗತ್ತ್ ದ ಅಪರೂಪದ ಬೊಕ್ಕ ವಿಲಕ್ಷಣ ಪ್ರಾಣಿ ಜಾತಿಲೆನ್ ಲಾ ಕಾಳಜಿ ಮಲ್ಪುಂಡು. ಉಂದು ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿದ ಒಂಜಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಲಾ ಅಂದ್. ಈ ಪ್ರದೇಸೊ ಒಂಜಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ಯಾನವನೊಕು ಸೇರ್ದುಂಡು, ಅಂಚನೆ 33,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ (81,000+ ಎಕರೆ) ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನೊನು ಕೋರೆದ ಸಸ್ತನಿಲೆನ ಹಿಂಡುಲೆಗ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು. ನೂದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಲೆನ್ ತೋಜಾವುನ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ (ಡೆಂಡ್ರೊಲಾಜಿಕಲ್) ಉದ್ಯಾನೊಲುಲಾ ಉಂಡು, ಬೊಕ್ಕ ಕನ್ಯೆ ಮುಟ್ಟುಲೆದ ಒಂಜಿ ಅಗಲವಾದ್ ಓಪನ್ ಪ್ರದೇಶ ಉಂಡು. ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾ ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆದ ತಾಣೊಲೆನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಪಟ್ಟಿ ಆತ್ಂಡ್. [[Category:Articles containing Ukrainian-language text]] [[ಫೈಲ್:Аскания-Нова_(заповедник).jpg|thumb]] == ಚರಿತ್ರೆ == [[ಫೈಲ್:Rote_Insel15.JPG|left|thumb|133x133px| ಫಾಲ್ಜ್-ಫೀನ್ ನ ಸಮಾಧಿ]] ಈ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊನು 1898ಡ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್-ಜಾಕೊಬ್ ಎಡ್ವರ್ಡೊವಿಚ್ ಫಾಲ್ಜ್-ಫೀನ್ ಮೇರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ (1863-1920)ಡ್ ಮಲ್ತೆರ್. ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಜರ್ಮನ್ ವಸಾಹತು ಆಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಉಂದು 1890ಡ್ ಮಾತ್ರ ಒಂಜಿ ಸಂಘಟಿತ ವಸಾಹತು ಆಂಡ್ . <ref name="OUCI">{{Cite journal|title=Falz-Fein Biosphere Reserve "Askania-Nova" (dedicated to the 125th foundation anniversary)|url=https://ouci.dntb.gov.ua/en/works/4wNWe5z7/|journal=OUCI|accessdate=2024-05-15}} {{Dead link|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೧೯ಡ್, ರಾಜ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊದ ಭಾಗವಾದ್ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ಫಾಲ್ಜ್-ಫೀನ್ ಕುಟುಂಬೊಡ್ದ್ ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾನ್ ಜಪ್ತಿ ಮಲ್ತೆರ್. ಕಡೆತ ಮಾಲೀಕೆರ್ ಜರ್ಮನಿಗ್ ಪೋಯೆರೆ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್. ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಫಾಲ್ಜ್-ಫೀನ್ ನ ಅಮ್ಮೆರ್ ಸೋಫಿಯಾ-ಲೂಯಿಸ್ ಬೊಹ್ಡಾನಿವ್ನಾ (ಗೊಟ್ಲಿಬ್) ಕ್ನಾಫ್ (೧೮೩೫-೧೯೧೯) ಆದಿತ್ತೆರ್.ತನ್ನ ಖೋರ್ಲಿಡ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ನ್ ಕೊರೆರೆ ನಿರಾಕರಣೆಡ್ದ್ ಅಲೆನ್ ರಡ್ಡ್ ರೆಡ್ ಆರ್ಮಿ ಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೆನ್ ನಕುಲು ಗುಂಡು ಪಾಡ್ದ್ ಕೆರಿಯೆರ್. <ref>{{Cite web|url=http://www.dezimmer.net/NabokovFamilyWeb/nfw01/nfw01_187.htm|title=Falz-Fein Lineage|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126002345/http://www.dezimmer.net/NabokovFamilyWeb/nfw01/nfw01_187.htm|archivedate=November 26, 2022}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೧೯ಡ್, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಮಿಷರ್ಸ್ ನ ಆದೇಶೊಡ್ದ್ ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಸ್ಯಾಂಕ್ಚುರಿ ಪಾರ್ಕ್ ಪಂಡ್ದ್ ಘೋಷಣೆ ಮಲ್ತೆರ್; ಫೆಬ್ರವರಿ ೮, ೧೯೨೧ಡ್, ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ರಿಸರ್ವ್ ಆದ್ ಪುನರ್ಸಂಘಟಿತ ಆಂಡ್. <ref>{{Cite journal|last=Передера|first=С. Б.|last2=Кінаш|first2=О. В.|date=2015-06-26|title=Визначення чутливості грибів роду Mucor та Aspergillus до деяких речовин рослинного походження|journal=Вісник Полтавської державної аграрної академії|issue=1–2|pages=102–105|doi=10.31210/visnyk2015.1-2.21|issn=2415-3362}}</ref> ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊದ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶೊಲು ಕನ್ಯೆ ಮೆಟ್ಟಿಲುದ ಪರಿಸರೊನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನವು, ಅಂಚನೆ ಬಹುಶಃ ಮಸ್ತ್ ಸಂಖ್ಯೆದ ಪ್ರಾಣಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಸ್ಯೊಲೆನ ಬಗೆನ್ ಒಗ್ಗೂಡುನ ಬೊಕ್ಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನವು. ಆಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾ ಒಂಜಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಆಂಡ್, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಫಾರ್ಮ್ ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ಒಂಜಿ ಮೃಗಾಲಯ-ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಲ್ದಾಣ ಆಂಡ್, ಒಂಜಿ ಫೈಟೊ -ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿಲ್ದಾಣ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಲೆನ್ ಸೇರ್ಪಾಂಡ್. ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್, ಮೃಗಾಲಯ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನ್ ಮಸ್ತ್ ವಿಸ್ತಾರ ಮಲ್ತೆರ್. ಮೀಸಲುದ ಒಂಜಿ ಭಾಗೊಡು ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಮೀಸಲುದ ಭಾಗೊಲು, ಒಂಜಿ ಅಕ್ಲೈಮೇಟೈಸೇಶನ್ ಮೃಗಾಲಯ, ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಆರ್ಬೊರೆಟಮ್ ಉಂಡು. ೧೯೩೨ ಡ್ದ್ ೧೯೫೬ ಮುಟ್ಟ, ಎಂ. ಇವಾನೋವ್ ನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಮಿಶ್ರತಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಹವಾಮಾನೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊನು ಆಲ್-ಯೂನಿಯನ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಆದ್ ಪರಿವರ್ತಿಸಯೆರ್. ಉಂದೆಟ್ 12 ಇಲಾಖೆಲು (ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್, ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ರಿಸರ್ವ್ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ, ಬೊಕ್ಕ ಮೃಗಾಲಯ ಸೇರ್ದ್), ಒಂಜಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯೊಲು, ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಕೃಷಿನ್ ನಡಪಾವುನವು, ಬೊಕ್ಕ ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ನಾಲ್ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ತಳಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರೊಡು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯೊಲೆನ ಕೇಂದ್ರ ಆಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ತಳಿ ಫಾರ್ಮ್ ಲೆನ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಆಂಡ್. ಸುರುತ ಬೊಕ್ಕ ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧೊಡು, ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೊಂದು ಹಾನಿ ಆಂಡ್. <ref name="OUCI" /> ೧೯೮೩ಡ್, ಆಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾನ್ ಒಂಜಿ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಆದ್ ಪುನರ್ಸಂಘಟಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ದುಂಬುದ ವರ್ಷ ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲುಲೆನ ವಿಶ್ವ ಜಾಲಬಂಧೊದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಸದಸ್ಯೆ ಆದ್ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಯೆರ್. <ref name="OUCI" /> ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪತನೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ೧೯೯೩ಡ್, ಉಕ್ರೇನ್ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾದ ಸ್ಥಾನಮಾನೊನು ದೃಢಪಡಿಸಾಯಿನವು. ೨೦೦೮ಡ್, ಅಸ್ಕಾನಿಯಾನ್ ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಏಳ್ ಅದ್ಭುತೊಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. === ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣ ಬೊಕ್ಕ ಹಾನಿ === ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ಡ್, ಈ ಪ್ರದೇಶೊಗು ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣೊರ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾದ ಆಡಳಿತೊನು ರಷ್ಯಾ ತನ್ನ ಕೈತಲ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್, <ref>{{Cite web|last=Vasyliuk|first=Oleksii|title=Askania Nova Biosphere Reserve captured by invaders|url=https://uwecworkgroup.info/askania-nova-biosphere-reserve-captured-by-invaders/|website=Ukraine War Environmental Consequences Work Group|accessdate=2 September 2023}}</ref> ಉಂದು ಸ್ಟೆಪ್ಪೆಸ್ ನ್ ಬೇಟೆದ ಮೈದಾನೊಲೆಗ್ ಪುನರ್ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಲ್ತೊಂಡೆರ್. ಚೂರು ಸಮಯೊಡ್ದು ಬೊಕ್ಕ, ಉದ್ಯಾನವನೊಟು ಬೇಟೆ ಮಲ್ತಿನ ಜಿಂಕೆದ ಶವೊಕುಲೆನ ಒಟ್ಟಿಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಸೈನಿಕೆರೆನ್ ಉಂತ್ ನ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ ಲೆನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮೊಡು ಪಾಡ್ದೆರ್. ರಷ್ಯಾದ ಸೈನಿಕೆರ್ನೆರ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ಭಾರೀ ವಾಹಿನಿಯೊಂದು ಬಲಿತೊಂದು , ಗುಂಡಿಲೆನ್ ತೋಡೊಂದು, ಬೊಕ್ಕ ಸೂತ ಕಾರಣವಾದ್ ಉದ್ಯಾನವನೊಗು ಹಾನಿ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="ecopolitic">{{Cite web|title=Occupied Askania-Nova is suffering from fires, the loss of animals and incompetence|url=https://ecopolitic.com.ua/en/news/occupied-askania-nova-is-suffering-from-fires-the-loss-of-animals-and-incompetence/|website=Ecopolitic|date=2026-08-02|accessdate=2024-05-15}}</ref> ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾನ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಆಡಳಿತ ''ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಡ್'' ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸೊಂದುಂಡು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೇಣಿಗೆಲು ಸಂಸ್ಥೆನ್ ಬುಡ್ದು ಪೋಯೆರೆ ಬಲವಂತೊ ಆಯಿನ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಲೆಗ್ ಸಹಾಯ ಮಲ್ಪುನ ಕಡೆಟ್ ಕೊಡುಗೆ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೩ಡ್, ರಷ್ಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಲು ಸಹಯೋಗಿ ಡಿಮಿಟ್ರೊ ಮೆಶ್ಚೆರ್ಯಾಕೊವ್ ನ್ ರಿಸರ್ವ್ ದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರಾದ್ ನೇಮಕ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="ecopolitic" /> ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ಡ್, ಮೆಶ್ಚೆರ್ಯಾಕೊವ್ ಖೆರ್ಸನ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಕ್ರಮಣೊದ ಸಮಯೊಡು ಅಕ್ರಮವಾದ್ ಜಪ್ತಿ ಮಲ್ಪುನ ಬೊಕ್ಕ ಮೀಸಲುದ ಬಳಕೆಗ್ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿನ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧೊಲೆಡ್ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥೆರ್ ಪಂದ್ ತೀರ್ಪು ಕೊರ್ಯೆರ್. <ref name="most">{{Cite web|title=The occupation has provoked an unprecedented mortality among ungulates in the Askania-Nova Reserve|url=https://most.ks.ua/en/news/url/okupatsija-sprovokuvala-bezpretsedentnu-za-ostanni-80-rokiv-zagibel-kopitnih-u-zapovidniku-askanija-nova|website=Most|date=2026-05-18|accessdate=2024-05-15}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೪ಡ್, ಖೆರ್ಸನ್ ಒಬ್ಲಾಸ್ಟ್ ದ ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗವರ್ನರ್ ಒಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಪ್ರೊಕುಡಿನ್, ರಷ್ಯಾದ ಸೈನ್ಯೊಲೆನ ಲೂಟಿ, ಕ್ರಿಮಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ರಷ್ಯಾಗ್ ಅಯಿತ ವನ್ಯಜೀವಿಲೆನ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಬೊಕ್ಕ ಕಖೋವ್ಕಾ ಅಣೆಕಟ್ಟ್ ದ ನಾಶೊಡ್ದ್ ಉಂಡಾತಿನ ಪ್ರವಾಹೊಡ್ದ್ ಈ ಮೀಸಲು "ಅಸ್ತಿತ್ವೊಡು ಇಜ್ಜಿ" ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಂಡಲಾ, ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊದ ನಿರ್ದೇಶಕೆರ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಶಾಪೊವಲ್ ಈ ವಾದೊಲೆನ್ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಲ್ತೆರ್, ಆರ್ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಗು ಹಾನಿ ಆಂಡ್ ಪಂಡ್ದ್ ಪನ್ಪೆರ್, ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ರಷ್ಯಾ ದೆತೊನುಂಡು ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಖಚಿತಪಡಿಸವುನಗ, ಬೇತೆ ವನ್ಯಜೀವಿಲು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯೊಡ್ದ್ ಸೈತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಅಯಿತ ಮೆಟ್ಟಿಲುಲೆನ ಮಲ್ಲ ಭಾಗೊಲು ಪೊತ್ತುದು ಪೋಯಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ತೆರಿಪಾಯೆರ್. <ref>{{Cite web|last=Svitlyk|first=Daria|title=Kherson Oblast nature reserve damaged but not fully destroyed by Russia, director clarifies|url=https://kyivindependent.com/kherson-oblast-nature-reserve/|website=The Kyiv Independent|accessdate=19 August 2024}}</ref> ==== 2026 ಬೆಂಕಿಲು ==== ಜೂನ್ ೨೦೨೬ಡ್, ರಡ್ಡ್ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೂತ ಅವಘಡೊಲು ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊನು ನಾಶ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಸೆಂಟಿನೆಲ್-೨ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆದ ಆಧಾರೊಡು, ಸೂ ನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನ "ಪಿವ್ಡೆನ್ಯಿ" (ದಕ್ಷಿಣ) ಕ್ಷೇತ್ರೊದ ೧,೯೨೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ನ್ ಸಪೊತ್ತಾದ್ ಪಾಡ್ಂಡ್. ಬಫರ್ ವಲಯೊಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ 566.6 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಲಾ ನಾಶ ಆಂಡ್. <ref name="intent">{{Cite web|title=The occupiers burned nearly 2,000 hectares of the Askania-Nova Nature Reserve|url=https://intent.press/en/amp/0/the-occupiers-burned-nearly-2000-hectares-of-the-askania-nova-nature-reserve/|website=Intent.press|date=2026-07-01|accessdate=2024-05-15}}</ref> <ref name="ukrinform">{{Cite web|title=Nearly 2,000 hectares burned in Askania-Nova Biosphere Reserve|url=https://www.ukrinform.net/rubric-emergencies/4139489-nearly-2000-hectares-burned-in-askanianova-biosphere-reserve.html|website=Ukrinform|date=2026-07-01|accessdate=2024-05-15}}</ref> ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಗರಿ ಹುಲ್ಲು ( ''Stipa ucrainica'' ), ಕೆಸರುದ ಗರಿ ಹುಲ್ಲು ( ''Stipa capillata'' ), ಬೊಕ್ಕ ಲೆಸ್ಸಿಂಗ್ ನ ಗರಿ ಹುಲ್ಲು ( ''Stipa lessingiana'' ) ಸೇರ್ದ್ [[ಉಕ್ರೇನ್ ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ|ಉಕ್ರೇನ್]] ದ ಕೆಂಪು ಪುಸ್ತಕೊಡು ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತಿನ ಸಸ್ಯ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡ ಕನ್ಯೆ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನೊಲೆನ್ ಸೂ ನಾಶ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಬೇತೆ ಬಾಧೆಗ್ ಒಳಗಾಯಿನ ಜಾತಿಲು ಟಾಲಿಯೆವ್ ನ ಕ್ನಾಪ್ ವೀಡ್ ( ''ರಾಪೊಂಟಿಕೊಯಿಡ್ಸ್ ಟಾಲಿವಿ'' ), ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ನ ಮಿಲ್ಕ್ವೆಚ್ ( ''ಆಸ್ಟ್ರಾಗಲಸ್ ಹೆನ್ನಿಂಗ್ ಐ'' ), ಬೊಕ್ಕ ರೆಗೆಲ್ ನ ಈರುಳ್ಳಿ ( ''ಅಲಿಯಂ ರೆಜೆಲಿಯನಮ್'' ) ನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡು. <ref name="intent" /> <ref name="ukrinform" /> ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊದ ಪತ್ತ್ ಭಾಗೊಲು ಸೂಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ನಾಶ ಆಂಡ್, ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲು ಭಾಗಶಃ ಹಾನಿನ್ ಅನುಭವಿಸಾಂಡ್. <ref name="intent" /> ಅರಕೆಗಾರರು ಪೊರ್ತುಡು, ಪೊತ್ತುನ ಜಾಗೆಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ ರಡ್ಡ್ ಡಜನ್ ನ್ ಮೀರ್ದ್ಂಡ್, ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತಿನ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆಡ್ ಪೊತ್ತುದು ಪೋಯಿನ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 3,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ನ್ ಮೀರ್ದ್ಂಡ್. <ref name="ecopolitic" /> ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶೊದ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾಡ್ ಸಂಭವಿಸ್ ನ ಸೂ ತ್ ಅವಘಡೊಲು ರಷ್ಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪಡೆಕುಲೆನ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಲೆರ್ದ್ ಉಂಡಾತ್ಂಡ್. ಈ ಪಡೆಕುಲು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಡ್ ಇತ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಆಡಳಿತ ತೆರಿಪಾಂಡ್.<ref name="intent" /> ==== ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ನಷ್ಟ ಬೊಕ್ಕ ತೆಗೆಯೆರೆ ==== ಈ ಆಕ್ರಮಣೊಡು ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊದ ಪ್ರಾಣಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗ್ ಅಪೂರ್ವ ಹಾನಿ ಆತ್ಂಡ್. ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧೊಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ದಾಖಲಾತಿನ ದಾಲಾ ಅಂಗುಲೀಯ ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಮೀರ್ದ್ಂಡ್. <ref name="most" /> ಮೀಸಲು ಅಧಿಕಾರಿಲೆನ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸಾವುಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಚಟುವಟಿಕೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಬರ, ಬೊಕ್ಕ ಅಸಮರ್ಪಕ ಆರೈಕೆಡ್ದ್ ಒತ್ತಡೊಗು ಕಾರಣ ಆತ್ಂಡ್. <ref name="ecopolitic" /> ಆಕ್ರಮಣ ಆಡಳಿತ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ದ್ ಅಮೂಲ್ಯವಾಯಿನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಬೇತೆ ಕಡೆಕ್ ಸಾಗಾಯೆರೆ ಏರ್ಪಾಟ್ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಚಾಪ್ಮನ್ ನ ಜೀಬ್ರಾಲೆನ ಜೋಡಿಲು, ಪ್ರಜ್ಜೆವಾಲ್ಸ್ಕಿನ ಕುದುರೆಲು, ಬೈಸನ್ ಲು, ಬೊಕ್ಕ ಡೇವಿಡ್ ನ ಜಿಂಕೆಲು "ರೊಸ್ಟೊವ್ಸ್ಕಿ" ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಗು ಸಾಗಿಸಾಯೆರ್, ಆಂಡ ಸುಮಾರ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಕ್ರಿಮಿಯಾದ ಖಾಸಗಿ ಟೈಗನ್ ಲಯನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗ್ ಬುಡುಗಡೆ ಮಲ್ತೆರ್. <ref name="ecopolitic" /> ಕಪ್ಪು ಬಜಾರ್ ಡ್ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಲ್ಪುನ ದಾಖಲಾತಿನ ಪ್ರಕರಣೊಲು ಉಂಡು. ಆಕ್ರಮಣೊಗು ದುಂಬು, 120 ಜಾತಿಲೆನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವುನ ಸುಮಾರ್ 3,500 ಮಾದರಿಲು ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಜೀವನ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತ. <ref name="ecopolitic" /> ೨೦೨೩-೨೦೨೪ ದ ಚಳಿಗಾಲೊಡು, [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]]ನ್ ಕೇಪ್ ಬಫೆಲೊ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಸೈತ್ಂಡ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಅವು ಚಳಿಗಾಲದ ಆವರಣೊದ ಸಮಯೊಗು ಸೆಟ್ ಆಯಿಜಿ. <ref name="ecopolitic" /> == ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು == [[ಫೈಲ್:PrzewalskisHorseFoal.jpg|thumb| ಅಪರೂಪದ ಪ್ರೆವಾಲ್ಸ್ಕಿ ಕುದುರೆದ ಕುದುರೆಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುನ ಒಂಜಿ ರಡ್ಡ್ ದಿನೊತ ಕುದುರೆ]] [[ಫೈಲ್:Askania.jpg|thumb| ಆಸ್ಕೇನಿಯಾ ನೋವಾ ರಿಸರ್ವ್ ನ 100ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವೊಗು ಸಮರ್ಪಿಸಾಯಿನ ಜುಬಿಲಿ ನಾಣ್ಯ]] ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಡು ಅಕ್ಲೈಮೇಟೈಸೇಶನ್ ಮೃಗಾಲಯ, ಆರ್ಬೊರೆಟಮ್ (2.1 ಕಿ.ಮೀ.2, ಅತ್ತ್ಂಡ 518.9 ಎಕ್ರೆ), ಬೊಕ್ಕ ವರ್ಜಿನ್ ಸ್ಟೆಪ್ಪೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯ (110 ಕಿ.ಮೀ.2, ಅತ್ತ್ಂಡ 42.5 ಚದರ ಮೈಲಿ, ಯುರೋಪ್ ಡ್ ಇಂಚಿನ ಕೊನೆತ ಪ್ರದೇಶ) ಉಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ {{Convert|333.08|km2|sqmi|abbr=on}} . ಆಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾ ಜಲಭೂಮಿ ಗ್ರೇಟ್ ಚಾಪ್ಲಿ ಡಿಪ್ರೆಷನ್ ರಾಮ್ಸರ್ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಟ್ಟಿಡ್ ನೋಂದಾಯಿತ ಆತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆತ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 4x6 ಕಿ.ಮೀ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಭಾಗೊಡು ಒಂಜಿ ಎಲ್ಯ ಊರು ಬೊಕ್ಕ ಒಟ್ಟು 10,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆದ ಆಜಿ ಗ್ರಾಮೊಲು ಉಂಡು (1997). ಈ ಪ್ರದೇಶೊಡು ನೇರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಇಜ್ಜಿ, ಬೊಕ್ಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯೊಗು ಬಸ್ ಡ್ ಪೋವೊಡು. ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊಡು 234 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಜಾಗೆ ಇತ್ತ್ ನ ಅರಣ್ಯ ಪಟ್ಟಿಲು ಉಂಡು, ಉಂದು ಅಯಿತ ಪ್ರದೇಶೊದ ಸುಮಾರ್ 1%. ೧೯೩೨ಡ್ದ್ ೨೦೦೧ ಮುಟ್ಟ ನಾಲ್ ಹಂತೊಡು ನಡ್ಪುನ ಕೆಲಸ ನಡತ್ಂಡ್ <ref>{{Cite web|title=History and present state of forest belts in the Biosphere Reserve "Askania Nova"|url=https://agris.fao.org/search/zh/records/6473a47d96fdec8b71b491b9|website=AGRIS/FAO|date=2015|accessdate=2024-05-15}}</ref> === ಸಸ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿ === 1885 ಬೊಕ್ಕ 1902 ತ ನಡುಟು ಜಗತ್ತ್ ದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಡ್ದ್ 200 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಜಾತಿದ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ, ಫೋಲಿಯೇಸಿಯಸ್ ಬೊಕ್ಕ ಕೋನಿಫೆರಸ್ ಸಸ್ಯೊಲೆನ್ ತೂದು ಡೆಂಡ್ರೊಲಾಜಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಡ್ ನಡ್ತೆರ್. ಸುಮಾರ್ 600 ಎಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯೊಲು (ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಬೊಕ್ಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಸ್ಯೊಲು ), ಅವುಲು 16 ಜಾತಿಲು ಉಕ್ರೇನ್ ದ ರೆಡ್ ಡಾಟಾ ಬುಕ್ ಗ್ ಸೇರ್ದ್ಂಡ್, ಅಯಿಕ್ಲೆನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೂಪೊಡು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆತ್ಂಡ್. ಮೀಸಲುಡು ಉಪ್ಪುನ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಲು ಕಾಮನ್ ಎಲ್ಯಾಂಡ್, ಒಂಜಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಆಂಟೆಲೋಪ್ ನ್ ಅಯಿತ ಪೇರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾದ್ ಸೌಲಭ್ಯೊಡು ಅಧ್ಯಯನ ಮಲ್ಪುನವು ( ಡೈರಿಗ್ ಒಂಜಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರ್ಯಾಯವಾದ್), ಅಂಕೋಲೆ ಕೈಕಂಜಿಲು, ಕೇಪ್ ಬಫೆಲೊ, ಎಮುಸ್, ಆಸ್ಟ್ರಿಚ್ಸ್, ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಬೈಸನ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಗೌರ್ ( ಬೊಕ್ಕ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿ ಮಿಥುನ್ ), ಟರ್ಕೊಮೆನ್ ಮಾರ್ಹೋರ್, ಫಾಲೋ ಡೆಮರ್, ವಾಕೊಲಾಪಿ, ಲಾಮಾಸ್ ಬೊಲ್ದುದ ಗಡ್ಡದ ವೈಲ್ಡ್ ಬೀಸ್ಟ್, ಗ್ರೆವಿಸ್ ಜೀಬ್ರಾ, ಬೊಕ್ಕ ನೂದೆಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಜಾತಿಲು. ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರಜ್ಜೆವಾಲ್ಸ್ಕಿನ ಕುದುರೆಲೆನ ಪುಂಡುಡು ಪುದರ್ ಪೋತುಂಡು, ಉಂದು ಸೆರೆಡ್ ದೀತಿನ ಮಲ್ಲ ಗುಂಪು, ಸುಮಾರ್ {{Convert|30|km2|sqmi|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶೊಡು ಜೀವನ ಮಲ್ಪುಂಡು . ತುರ್ಕಮೇನಿಯನ್ ಕುಲಾನ್ ( ''Equus hemionus kulan'' ), ಒಂಜಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕಾಡ್ದ ಕತ್ತೆ, ಬುಲೆದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಪುನರ್ ಪರಿಚಯ ಆತ್ಂಡ್. ಬೇತೆ ಜಾತಿಲೆಡ್ ಔಡಾಡ್ (ಅತ್ತ್ಂಡ ಬಾರ್ಬರಿ ಕುರಿ), ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಮೌಫ್ಲಾನ್, ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್ ಒಂಟೆ, ಯುರೇಷಿಯನ್ ಬೀವರ್, ಗೋಲ್ಡನ್ ಫೆಸೆಂಟ್, ಗ್ರೇ ಕ್ರೌನ್ಡ್ ಕ್ರೇನ್, [[ಮಯಿರ್|ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀಫೌಲ್]] ಬೊಕ್ಕ ರಕೂನ್ ಡಾಗ್ (ಅತ್ತ್ಂಡ ತನುಕಿ) ಉಂಡು. ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶೊನು ಬರ್ಡ್ ಲೈಫ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಕಿ ಪ್ರದೇಶ (ಐಬಿಎ) ಪಂಡ್ದ್ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಾಯಿನವು ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಕೆಂಪು ಎದೆತ ಬಾತ್ ಕೋರಿ ಬಾರ್-ತರೆತ ಬೊಕ್ಕ ಮಲ್ಲ ಬೊಲ್ದುದ ಮುಂಭಾಗದ ಹಂದಿಲೆನ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆನ್ ಬೆಂಬಲಿಸವುಂಡು, ಮೂಕ ಹಂಸ, ಕೆಂಪು ಶೆಲ್ಡಕ್, ಡೆಮೊಯಿಸೆಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರೇನ್ ಲು, ಕಪ್ಪು ರೆಕ್ಕೆದ ಪ್ರಾಟಿಂಕೋಲ್ ಹ್ಯಾರಿಯರ್, ಬೊಕ್ಕ ಪಾಲಿಡ್ ಹ್ಯಾರಿಯರ್ . <ref name="bli">{{Cite web|url=http://datazone.birdlife.org/site/factsheet/askania-nova-biosphere-reserve-iba-ukraine|title=Askania-Nova Biosphere Reserve|last=<!--Not stated-->|date=2022|website=BirdLife Data Zone|publisher=BirdLife International|accessdate=2022-03-17}}</ref>{{Weather box|location=Askania-Nova (1991–2020 normals, extremes 1910-2005)|metric first=y|single line=y|Jan record high C=16.3|Feb record high C=20.6|Mar record high C=23.9|Apr record high C=28.1|May record high C=34.4|Jun record high C=37.7|Jul record high C=40.1|Aug record high C=40.3|Sep record high C=36.6|Oct record high C=33.5|Nov record high C=25.4|Dec record high C=16.1|year record high C=40.3|Jan high C=1.9|Feb high C=3.4|Mar high C=9.2|Apr high C=16.5|May high C=23.2|Jun high C=27.8|Jul high C=30.9|Aug high C=30.5|Sep high C=24.2|Oct high C=16.6|Nov high C=8.7|Dec high C=3.7|year high C=16.4|Jan mean C=-1.5|Feb mean C=-0.7|Mar mean C=3.9|Apr mean C=10.2|May mean C=16.3|Jun mean C=21.2|Jul mean C=23.9|Aug mean C=23.3|Sep mean C=17.2|Oct mean C=10.7|Nov mean C=4.3|Dec mean C=0.4|year mean C=10.8|Jan low C=-4.6|Feb low C=-4.3|Mar low C=-0.6|Apr low C=3.9|May low C=9.5|Jun low C=14.7|Jul low C=17.0|Aug low C=16.3|Sep low C=11.0|Oct low C=5.6|Nov low C=0.8|Dec low C=-2.6|year low C=5.6|Jan record low C=-30.3|Feb record low C=-32.5|Mar record low C=-22.5|Apr record low C=-8.7|May record low C=-2.6|Jun record low C=0.9|Jul record low C=7.4|Aug record low C=3.8|Sep record low C=-4.8|Oct record low C=-11.2|Nov record low C=-22.4|Dec record low C=-24.3|year record low C=-32.5|precipitation colour=green|Jan precipitation mm=28|Feb precipitation mm=26|Mar precipitation mm=28|Apr precipitation mm=32|May precipitation mm=39|Jun precipitation mm=52|Jul precipitation mm=38|Aug precipitation mm=35|Sep precipitation mm=34|Oct precipitation mm=29|Nov precipitation mm=36|Dec precipitation mm=31|year precipitation mm=408|unit precipitation days=1.0 mm|Jan precipitation days=6.4|Feb precipitation days=5.4|Mar precipitation days=6.1|Apr precipitation days=5.2|May precipitation days=5.9|Jun precipitation days=6.1|Jul precipitation days=4.2|Aug precipitation days=3.5|Sep precipitation days=4.3|Oct precipitation days=4.5|Nov precipitation days=5.8|Dec precipitation days=6.2|year precipitation days=63.6|Jan humidity=86.2|Feb humidity=82.8|Mar humidity=76.7|Apr humidity=68.9|May humidity=67.3|Jun humidity=64.0|Jul humidity=58.8|Aug humidity=57.3|Sep humidity=66.1|Oct humidity=76.8|Nov humidity=85.1|Dec humidity=87.0|year humidity=73.1|Jan sun=68|Feb sun=94|Mar sun=144|Apr sun=209|May sun=284|Jun sun=302|Jul sun=339|Aug sun=315|Sep sun=242|Oct sun=170|Nov sun=80|Dec sun=54|year sun=2301|source 1=[[NCEI]]<ref name=Clino91>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20250419035018/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Askaniia_Nova_33915.csv | archive-date = 19 April 2025 | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/2.2/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/ASKANIIA-NOVA_33915.csv | format = CSV | title = Askania-Nova Climate Normals 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climate Normals for 1991–2020 | publisher = National Centers for Environmental Information | access-date = 19 April 2025}}</ref>|source 2=Climatebase.ru (extremes)<ref name =climatebase>{{cite web | url = http://climatebase.ru/station/33915/?lang=en | title = Askanija-Nova, Ukraine Climate data (Period supervision: 1910–2005) | publisher = Climatebase | access-date = April 6, 2015}}</ref>}} == ಮುಟ್ಟು == ಅಭಯಾರಣ್ಯ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾದ್ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಉಂಡು. ಅಯಿತ ಪ್ರದೇಶೊಡು ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ ನೋವಾ ಪುರಸಭೆನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ್ ಒಟ್ಟು ಸೇರಾದ್ ಉಂಡು, ಉಂದೆತ ಮುಖ್ಯ ಊರುದ ಬರಿಟ್ ಐನ್ ಎಲ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಸಾಹತುಲು ಉಂಡು: ಇಲ್ಲಿಂಕಾ (569), ಕೊಮಿಶ್ (313), ಮೊಲೊಚ್ನೆ (762), ನೋವಿ ಎಟಾಪ್ (72), ಪೈಟೊಮ್ನಿಕ್ (859); ಬೊಕ್ಕ ಮಾರ್ಕೆಯೆವೊದ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪುರಸಭೆ (783) ಉಂದೆಟ್ ಅದೇ ಪುದರ್ದ ಒಂಜಿ ದುಂಬುದ ಊರು ಉಂಡು. ಅಭಯಾರಣ್ಯೊಗು ಬೊಕ್ಕ ಆಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾ ಊರುಗು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರ್ಗ <small>P47</small> ದ "ಸ್ಪರ್" ಗ್ ಕಾರಣ ಆಪುಂಡು, ಉಂದು ಚ್ಕಲೋವೆ (ನೊವೊಟ್ರೊಯಿಟ್ಸ್ಕೆ ರೈಯನ್) ಗ್ರಾಮದ ಸಮೀಪದ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗೊಡ್ದ್ ಶಾಖೆಲೆನ್ ಬುಲೆಪಾವುಂಡು. <small>P47</small> ದ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ ಖೆರ್ಸನ್ ಡ್ದ್ ಹೆನಿಚೆಸ್ಕ್ ಮುಟ್ಟ ಪೋದು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾರ್ಗೊಲೆನ್ ಛೇದನ ಮಲ್ಪುಂಡು<small> ಇ೫೮</small> ಬೊಕ್ಕ<small> ಇ105</small> . == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಡ್ == * ಫಿಲಿಪ್ ಕೆರ್ ನ ''ಚಳಿಗಾಲದ ಕುದುರೆಲು'' (  ) - ರಡ್ಡನೆ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧೊದ ಪೊರ್ತುಡು ನಾಜಿ ಸೈನಿಕೆರೆನ ಊಟದ ಮೇಜಿಡ್ದ್ ಪ್ರೆಜೆವಾಲ್ಸ್ಕಿನ ಕುದುರೆಲೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಲ್ಪುನ ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾಡ್ ರಡ್ಡ್ ಜನೊಕ್ಲೆನ ಬಗ್ಗೆ ಒಂಜಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ. == ಅಂಚನೆ ತೂಲೆ == * ಜಲಭೂಮಿದ ಬಗೆತ ರಾಮ್ಸರ್ ವರ್ಗೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == ಉಲ್ಲೇಖೊಲು == {{Reflist|30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಲು == * [http://askania-nova-zapovidnik.gov.ua/en/ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್] * [https://www.unesco.org/en/mab/askaniya-nova ಯುನೆಸ್ಕೋದ ಪುಟ] * [https://web.archive.org/web/20260422175923/https://unknownukraine.com/askania-nova/ ಉಕ್ರೇನ್ ಡ್ ಅಸ್ಕಾನಿಯಾ ನೋವಾ - ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸತ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಫೋಟೋಲು] * [http://www.dezimmer.net/NabokovFamilyWeb/nfw01/nfw01_190.htm ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ವಾನ್ ಫಾಲ್ಜ್-ಫೀನ್] – ಫಾಲ್ಜ್-ಫೀನ್ ಕುಟುಂಬದ ವಂಶಾವಳಿ ಪುಟೊಲು ಆಸ್ಕಾನಿಯಾ-ನೋವಾದ ಇತಿಹಾಸೊನು ಜೋಹಾನ್ ಫೀನ್ ಗ್ ಪಿರ ತೂಪುಂಡು, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡ್ * [http://ascania-nova.org/ ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಡ್ ವೆಬ್ ಪುಟ] * [https://web.archive.org/web/20090504215501/http://7chudes.in.ua/info/308.htm ಉಕ್ರೇನ್ ದ 7 ಅದ್ಭುತೊಲೆನ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಡ್ ಆಸ್ಕೇನಿಯಾ-ನೋವಾದ ಪುಟ - ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆಡ್] [[ವರ್ಗೊ:ಪರಿಶೀಲಿಸಂದಿನ ಅನುವಾದೊಲು ಇಪ್ಪುನ ಪುಟೊಕುಲು]] eq6r4jbo8zkokclsukvr1cf3as24snu 4 28303 373132 373103 2026-10-15T03:20:15Z ChiK 1136 removed [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ]]; added [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 373132 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{ಚಾವಡಿ ಪುಟೊ header|ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲು|alpha=yes| ಚಾವಡಿದ '''ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲು''' ಇಗೊನು '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ'''ದ ''ಬಗ್ಗೆ'' ಪ್ರಸ್ತಾಪೊ ಮಲ್ಪರೆ ಉಪಯೋಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್. |ವಿಪಿ:ಚಾ|ವಿಪಿ:ಚಾಪ್ರ}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__<div id="below_toc"></div> </noinclude> == User ಮತ್ತು User Talk ನಾಮಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ INDEX ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಡಿಫಾಲ್ಟ್ NOINDEX ಸಂಕೇತೀಕರಣ == {{Tracked|T437784|open}} === ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ === ಬಾಹ್ಯ ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು, '''ಬಳಕೆದಾರ''' (NS 2) ಮತ್ತು '''ಬಳಕೆದಾರರ ಚರ್ಚೆ''' (NS 3) ಪುಟಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸೈಟ್-ವ್ಯಾಪಿ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ನಾನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು (indexing) ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ (default) ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ({{code|noindex, follow}}). ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆದಾರ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ, ತಮ್ಮ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ <nowiki>__INDEX__</nowiki> ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ವರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಹಸ್ತಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ತರ್ಕಬದ್ಧತೆ === * '''ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್ ಗೊಂದಲವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು:''' ಬಳಕೆದಾರರ ಪುಟಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ ಪುಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು, ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆದಾರ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು (userboxes) ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹುಡುಕಾಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯ, ವಿಶ್ವಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು. ಇದು ಬಾಹ್ಯ ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ನಿಜವಾದ ಲೇಖನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಸಂಪಾದಕರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು:''' ಮೂಲಭೂತ ಕಾನ್ಫಿಗರೇಶನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹುಡುಕಾಟದ ಗೊಂದಲದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದರೂ, ನಾವು ಈ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಾಕ್ ಮಾಡಬಾರದು. ತಮ್ಮ ಬಳಕೆದಾರ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಯವಿವರಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಸಮುದಾಯ ಡೈರೆಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂಪಾದಕರು <nowiki>__INDEX__</nowiki> ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. * '''ವಿಷಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಮತೋಲಿತ ವಿಧಾನ:''' ಇದು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಹುಡುಕಾಟ ಇಂಜಿನ್ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗುರುತನ್ನು ಕರಡು ಪ್ರತಿಗಳು ಅಥವಾ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗೊಂದಲಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಮುದಾಯದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ === * {{Support}} ಪ್ರಸ್ತಾಪಕೆಯಾದ್. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೪೬, ೫ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) * {{Support}} [[ಬಳಕೆದಾರೆ:Bharathesha Alasandemajalu|Bharathesha Alasandemajalu]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Bharathesha Alasandemajalu|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೨:೦೦, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) * {{Support}} --[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Vishwanatha Badikana|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೧೩:೨೭, ೧೦ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) * {{support}}-- ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು. ಕಲ್ಪುನ ಕಲೊಟ್ಟು ಇಪ್ಪುನ ಬರವು ಹುಡುಕಾಟೊಗು ತಿಕ್ಕರೆ ಬಲ್ಲಿ. ಐಟ್ ಏತೋ ತಪ್ಪು ಇಪ್ಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಗು ಎನ್ನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಉಂಡು.--[[ಬಳಕೆದಾರೆ:Mahaveer Indra|Mahaveer Indra]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:Mahaveer Indra|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) ೨೨:೪೬, ೧೨ ಸಪ್ಟಂಬರ್ ೨೦೨೬ (IST) [[ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] ibezxlevpmxc2e1yd2g2m2923ff4b9a 4 28725 373133 372660 2026-10-15T03:22:04Z ChiK 1136 added [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 373133 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{ಚಾವಡಿ ಪುಟೊ header|ಪಾತೆರಕತೆ|alpha=yes|'''ಪಾತೆರಕತೆ'''}}</noinclude> [[ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] 034wtcva9zwbl2ehrvfnomi3rda6om9 4 28726 373107 372661 2026-10-14T12:04:20Z Vishwanatha Badikana 38 373107 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Community portal/styles.css"/> <div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯೊಗ್ ಸ್ವಾಗತೊ! </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> {{Shortcut|P:WP|WP:ಸತ}} ಈ ಪುಟೊಟು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊದ ಇತ್ತೆದ ಸಹಯೋಗೊಲೆನ, ಕಜ್ಜೊಲೆನ, ಬುಕ್ಕೊ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಒದಗಾವೊಂದುಂಡು. ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು]] ಪೊಸತಾ? ಸುರು ಮಲ್ಪಿಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾತ ಮಾಹಿತಿಗ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ]] ಅತ್ತಂಡ [[ಸಹಾಯ:ಪರಿಚಯ|ನಮ್ಮ ಪರಿಚಯೊನು ತೋಜಾವುನ]] ಪುಟೊನ್ ತೂಲೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ [[WP:ADMINP| ಯೋಜನೆ ಪುಟೊಕುಲೆನ ಅದೆ]]ತ ಪಟ್ಟಿಗ್, ದಯಮಲ್ತ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Department directory|ವಿಬಾಗೊಲೆ ಕೋಸೊ]]ನ್ ತೂಲೆ. </div><!-- ---------------------------------- INTERACT MORE! ------------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ನನಾತ್ ಪಾತೆರ್ಲೆ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> <big>ನಡತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಚರ್ಚೆಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ವಿನಂತಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್, '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಮಾಹಿತಿಪಲಕೆ|ಮಾಹಿತಿಪಲಕೆನ್]]''' ತೂಲೆ.</big> <div class="comportal-blocks"> <div class="comportal-block"><!-- 1 --> <div>[[File:Blue-question-mark.svg|link=Wikipedia:Help desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ|ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ]]</div> <div>ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊನು ಗಲಸುನ ಬಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಂಚ ಸಂಪೊಲಿಪೊಲಿ ಪನ್ಪುನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆನ್ ಕೇನ್ಲೆ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 2 --> <div>[[File:WP teahouse logo.png|link=Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ]]</div> <div>ಪೊಸ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ನೇಹಿ ಸಕಾಯೊ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 3 --> <div>[[File:Nuvola apps edu phi.svg|link=Wikipedia:Reference desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:Reference desk|ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ]]</div> <div>Ask research questions about topics other than Wikipedia</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 4 --> <div>[[File:WikiProject Council with transparent background.svg|link=Wikipedia:WikiProject Council/Directory|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:WikiProject Council/Directory|ವಿಕಿಯೋಜನೆಲು]]</div> <div>Work with other editors on a shared area of interest</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 5 --> <div>[[File:Medcab.svg|link=Wikipedia:Dispute resolution|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:Dispute resolution|ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ]]</div> <div>Get help resolving disputes</div> </div> </div> {{ಚಾವಡಿ|plain=yes|grey=yes|other=no|icon-size=x45px}} </div><!-- ---------------------------- COMMUNITY BULLETIN BOARD --------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ಕೊತ್ತ್ ಪಲಕೆ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX -->{{transcluded section|source= ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಕೊತ್ತ್ ಪಲಕೆ}}{{ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK/ಕಲ್ಪುನಕಳ/ಸಮುದಾಯ_ಕೊತ್ತ್_ಪಲಕೆ}}</div>__NOTOC__<noinclude><br/> {{subject bar|commons =y |commons-search =Commons:Community portal |d =y |d-search =Wikidata:Community portal |s =y |s-search = Wikisource:Community portal |wikt =y |wikt-search =Wiktionary:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ}} [[Category:Wikipedia basic information|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಲು|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:Wikipedia directories|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿಲು|ಸಮುದಾಯ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:Wikipedia noticeboards|ಸಮುದಾಯೊಗು ತೆರಿಪಾವುನ ಪಲಕೊ]] </noinclude> 6hy68xmonr7oqa4jkm1upq7glxkr7qe 373119 373107 2026-10-14T14:35:28Z ChiK 1136 373119 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Community portal/styles.css"/> <div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯೊಗ್ ಸ್ವಾಗತೊ! </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> {{Shortcut|P:WP|WP:ಸತ}} ಈ ಪುಟೊಟು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊದ ಇತ್ತೆದ ಸಹಯೋಗೊಲೆನ, ಕಜ್ಜೊಲೆನ, ಬುಕ್ಕೊ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಒದಗಾವೊಂದುಂಡು. ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು]] ಪೊಸತಾ? ಸುರು ಮಲ್ಪಿಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾತ ಮಾಹಿತಿಗ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ]] ಅತ್ತಂಡ [[ಸಹಾಯ:ಪರಿಚಯ|ನಮ್ಮ ಪರಿಚಯೊನು ತೋಜಾವುನ]] ಪುಟೊನ್ ತೂಲೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ [[WP:ADMINP| ಯೋಜನೆ ಪುಟೊಕುಲೆನ ಅದೆ]]ತ ಪಟ್ಟಿಗ್, ದಯಮಲ್ತ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Department directory|ವಿಬಾಗೊಲೆ ಕೋಸೊ]]ನ್ ತೂಲೆ. </div><!-- ---------------------------------- INTERACT MORE! ------------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ನನಾತ್ ಪಾತೆರ್ಲೆ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> <big>ನಡತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಚರ್ಚೆಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ವಿನಂತಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್, '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಮಾಹಿತಿಪಲಕೆ|ಮಾಹಿತಿಪಲಕೆನ್]]''' ತೂಲೆ.</big> <div class="comportal-blocks"> <div class="comportal-block"><!-- 1 --> <div>[[File:Blue-question-mark.svg|link=Wikipedia:Help desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ|ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ]]</div> <div>ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊನು ಗಲಸುನ ಬಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಂಚ ಸಂಪೊಲಿಪೊಲಿ ಪನ್ಪುನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆನ್ ಕೇನ್ಲೆ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 2 --> <div>[[File:WP teahouse logo.png|link=Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ]]</div> <div>ಪೊಸ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ನೇಹಿ ಸಕಾಯೊ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 3 --> <div>[[File:Nuvola apps edu phi.svg|link=Wikipedia:Reference desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ|ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ]]</div> <div>Ask research questions about topics other than Wikipedia</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 4 --> <div>[[File:WikiProject Council with transparent background.svg|link=Wikipedia:WikiProject Council/Directory|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:WikiProject Council/Directory|ವಿಕಿಯೋಜನೆಲು]]</div> <div>Work with other editors on a shared area of interest</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 5 --> <div>[[File:Medcab.svg|link=Wikipedia:Dispute resolution|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ|ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ]]</div> <div>Get help resolving disputes</div> </div> </div> {{ಚಾವಡಿ|plain=yes|grey=yes|other=no|icon-size=x45px}} </div><!-- ---------------------------- COMMUNITY BULLETIN BOARD --------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ಕೊತ್ತ್ ಪಲಕೆ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX -->{{transcluded section|source= ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಕೊತ್ತ್ ಪಲಕೆ}}{{ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK/ಕಲ್ಪುನಕಳ/ಸಮುದಾಯ_ಕೊತ್ತ್_ಪಲಕೆ}}</div>__NOTOC__<noinclude><br/> {{subject bar|commons =y |commons-search =Commons:Community portal |d =y |d-search =Wikidata:Community portal |s =y |s-search = Wikisource:Community portal |wikt =y |wikt-search =Wiktionary:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ}} [[Category:Wikipedia basic information|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಲು|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:Wikipedia directories|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿಲು|ಸಮುದಾಯ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:Wikipedia noticeboards|ಸಮುದಾಯೊಗು ತೆರಿಪಾವುನ ಪಲಕೊ]] </noinclude> 1ajzvpbivh5pnikfm1jr162gv702ssh 0 28873 373108 372834 2026-10-14T12:11:06Z Vishwanatha Badikana 38 Vishwanatha Badikana, ಪುಟೊ [[ಮಗಹಿ ಭಾಸೆ]] ನ್ [[ಮಗಹಿ ಬಾಸೆ]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ಭಾಸೆ 372834 wikitext text/x-wiki '''ಮಗಹಿ''' (मगहि: मगही; ''ಮಗಹಿ''), '''ಮಗಧಿ''' ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದು ಮೂಡಾಯಿದ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯ ಭಾಷೆ. ಉಂದು ಮೈಥಿಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಭೋಜ್ಪುರಿ ಭಾಷೆ ಒಟ್ಟುಗು ಮೂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಹಾರ ಭಾಷೆಲೆಡ್ ಒಂಜಿ.<ref name="britannica">{{Cite web|title=Magahi language|publisher=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Magahi-language|access-date=2026-10-10}}</ref> ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಬಿಹಾರ]] ಬೊಕ್ಕ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಡ್ ಪಾತೆರುನವು.<ref name="omniglot">{{Cite web|title=Magahi (मगही)|publisher=Omniglot|url=https://omniglot.com/writing/magahi.htm|access-date=2026-10-10}}</ref> ೨೦೧೧ನೇ ಭಾರತದ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ೧,೨೭,೦೬,೮೨೫ ಜನಕುಲು ಮಾಗಾಹಿನ್ ಅಪ್ಪೆ ಬಾಸೆ ಪಂಡ್ದ್ ದಾಖಲಾತಿ ಆತುಂಡು.<ref name="census">{{Cite web|title=Census of India 2011, Table C-16: Population by Mother Tongue – Statement 1: Abstract of Speakers' Strength of Languages and Mother Tongues|publisher=ಭಾರತದ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಮತ್ತು ಜನಗಣತಿ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿ|url=https://new.census.gov.in/nada/index.php/catalog/42458/download/46089/C-16_25062018.pdf|access-date=2026-10-10}}</ref> ಮಗಹಿಗ್ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೌಖಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ ಉಂಡು.<ref name="britannica"/> [[File:बेटी का शादी का गीत.webm|thumb|upright=1.3|ಪೊಣ್ಣನ ಮದ್ಮೆಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಮಗಹಿ ಪದ]] == ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಇತಿಹಾಸ == ಮಗಹಿ ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಪುರಾತನ ಮಗಧ ರಾಜ್ಯದ ಪುದರ್ಡ್ದ್ ಬತ್ತುದುಂಡು; ಭಾಷೆ ಸ್ವತಃ ಮಗಧಿ ಪ್ರಕೃತಿಡ್ದ್ ಬತ್ತುಂಡು.<ref name="omniglot"/> ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಉಂದೆನ್ ಮಗಧಿ ಪ್ರಕೃತಿದ "ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿ" ಪಂಡ್ದ್ ವರ್ಣನೆ ಮಲ್ಪುಂಡು; ಮಗಧಿ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೊಡು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಗ್ ಕೈತಲ್ಡ್ ಉಂಡು, ಆಂಡ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾದ್ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗ್ ಗುರುತಿಸಾವೊಲಿ ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಉಂದು ಪನ್ಪುಂಡು.<ref name="britannica"/> ಮಗಹಿನ ಪಿರಾಕ್ದ ಬರವುಲು ಎಡ್ಮನೆ ಶತಮಾನೊಗು ಪಿರ ಬರ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಅವು ಸಿದ್ಧೆರೆನೊಟ್ಟುಗು ಸಂಬಂಧ ಮಲ್ಪುಂಡು; ಒಂಜಿ ಲೇಖನೊಡು ಅಯಿತ ಸುರುತ ಕಾದಂಬರಿ "ಸುನಿತಾ" ಸುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ಶತಮಾನೊದ ದುಂಬು ಬರೆಯೆರ್ ಪಂದ್ ಪನ್ಪುಂಡು.<ref name="southfirst">{{Cite web|last=Sinha|first=Arun|title=Magahi, a language that refuses to die despite Hindi imperialism|publisher=The South First|date=2022-11-24|url=https://thesouthfirst.com/opinion/magahi-a-language-that-refuses-to-die-despite-hindi-imperialism|access-date=2026-10-10}}</ref> == ಭಾಷೆ ಪರಡುದಿನಿ == ಬ್ರಿಟಾನಿಕದ ಪ್ರಕಾರ ಮಗಹಿ ಬಾಸೆನ್ ಬಿಹಾರಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ [[ಪಾಟ್ನಾ]] ಬೊಕ್ಕ ಗಯಡ್ ಪಾತೆರುವೆರ್, ಅಂಚನೆ ನೇಪಾಳದ ತಾರಾಯಿ ಪ್ರದೇಶೊಡುಲಾ ಪಾತೆರುವೆರ್.<ref name="britannica"/> ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಹಾರದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗೊಡು ಉಪ್ಪುನ ಪಾಟ್ನಾ, ನಲಂದ, ಗಯಾ, ಅರವಾಲ್, ನವಡಾ, ಔರಂಗಾಬಾದ್, ಜಹಾನಾಬಾದ್, ಶೇಖ್ಪುರ್ ಬೊಕ್ಕ ಲಖಿಸರಾಯಿ ಜಿಲ್ಲೆಲು ಮಗಹಿ ಪುಟ್ಟಿನ ಜಾಗೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="southfirst"/> ಇಂದೆನ್ ಬುಡ್ದು ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಒಡಿಶಾ ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊದ ಕೆಲವು ಭಾಗೊಲೆಡ್ ಮಗಹಿ ಭಾಷೆ ಪಾತೆರುನಕುಲುಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref name="omniglot"/> ಶಿಕ್ಷಣೊದ ಕಾರಣೊಗು ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಮೊಲು ಹಿಂದಿ ಬೊಕ್ಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಗ್ ಒಲವು ತೋಜಾವುನಗ, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕೆರ್ನಂಚಿನ ಕಮ್ಮಿ ಸಾಕ್ಷರ ಗುಂಪುಲು ಈ ಭಾಷೆನ್ ಜೀವಂತವಾದ್ ದೀತೆರ್ ಪಂದ್ ಅದೇ ಲೇಖನೊಡು ಪನ್ಪುಂಡು.<ref name="southfirst"/> == ಲಿಪಿ ಬೊಕ್ಕ ಸ್ಥಿತಿ == ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾದ್ ತೂಂಡ ಮಗಹಿಗ್ ಕೈತಿ ಲಿಪಿ ಮುಖ್ಯ ಲಿಪಿ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್; ಇತ್ತೆ ದೇವನಗರಿ ಲಿಪಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಡ್ ಉಂಡು, ಬಂಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಡಿಯಾ ಲಿಪಿಟ್ಲಾ ಬರೆಪೆರ್.<ref name="omniglot"/> ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ಕೈತಿನ್ ಬಿಹಾರದ ನ್ಯಾಯಾಲಯೊದ ಲಿಪಿ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="southfirst"/> ಜನಗಣತಿ ಭಾಷಾ ಪಟ್ಟಿಡ್ ಮಾಗಾಹಿ (ಮಾಗಧಿ/ಮಾಗಾಹಿ) ನ್ [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಗುಂಪುದ ಅಡಿಟ್ ಮಾತೃಭಾಷೆ ಆದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="census"/> ಮಗಹಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಎಡ್ಮನೇ ಪರಿಚ್ಛೇದೊಡು ಸೇರ್ದ್ ಇಜ್ಜಿ; ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆನ್ ಒಂಜಿ ಉಪಭಾಷೆ ಪಂಡ್ದ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುನಗ, ಮಗಹಿ ಭಾಷೆದ ಪ್ರತಿಪಾದಕೆರ್ ಉಂದು ಒಂಜಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾಷೆ ಪಂಡ್ದ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಉಂದೆಟ್ ಅಯಿತ ಸ್ವಂತ ಇತಿಹಾಸ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವ್ಯಾಕರಣ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನಪದ ಕತೆ ಲಾ ಉಂಡು.<ref name="southfirst"/> == ಜನಪದ ಗೀತೆಲು == ಮಗಹಿಡ್ ಋತು, ಬಿತ್ತನೆ, ಸುಗ್ಗಿ, ಪರ್ಬ, ಮದಿಮೆ, ಬಾಲೆ ಪುಟ್ಟುನಂಚಿನ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಗ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಉಂಡು; ರಾಮ್ ಪ್ರಸಾದ್ ಸಿಂಗ್ ನೂದಾಜಿ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ತೆರ್, ಉದಯಶಂಕರ ಶರ್ಮೆರ್ "ಮಗಾಹಿ ಮಂಜುಷ" ಡ್ ನೂದು ಗೀತೆಲೆನ್ ಪ್ರಕಟ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="southfirst"/> ಈ ಪಾಡ್ದನೊಲು ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯೊಲೆನ್, ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತುನ್ ಮುಕ್ಲೆನ ತರೆಮರೆಗ್ ತೆರಿಪಾವುನ ಮೌಖಿಕ ಗ್ರಂಥೊಲು ಪಂಡ್ದ್ ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊಡು ತೆರಿಯುಂಡು. ಧರ್ತಿ ಮಾತಾ (ಭೂಮಿ ದೇವತೆ) ಬೊಕ್ಕ ಸೀತೆನ ಕಾಡುದ ವಾಸೊ ಇಂಚಿನ ಪೌರಾಣಿಕ ಸಂಕೇತೊಲು ಮಗಧ ಪ್ರದೇಶೊದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಡ್ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಆಪುಂಡು, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಪಾಟ್ನಾ ಬೊಕ್ಕ ಗಯ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್; ಮದಿಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಬಿತ್ತನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಪಾಡುನ ಪಾಡ್ದನೊಲೆಡ್ ಉಂದು ತೋಜುಂಡು.<ref name="sharma">{{Cite journal|last=Sharma|first=Ishita|year=2025|title=Echoes of the Divine: Cultural Memory and Myth in Magahi Folk Songs|journal=EPRA International Journal of Multidisciplinary Research (IJMR)|volume=11|issue=7|doi=10.36713/epra22970|url=https://eprajournals.com/IJMR/article/16884}}</ref> === ಸೋಹರ್ ಪಾಡ್ದನೊಲು === ಬಿಹಾರೊದ ಮಗಹಿ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ "ಸೋಹರ್" ಪಾಡ್ದನೊಲು ಹೆಚ್ಚಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲೆನ ಬಗ್ಗೆ, ಪೊಣ್ನುಲೆನ ಮೂಲಕ ಬೊಕ್ಕ ಪೊಣ್ಣುಲೆಗಾತ್ರ ಪಾಡ್ದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನವು 2026 ಡ್ ನಡತಿನ ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊಡು ವಿವರಿಸಿದುಂಡು. ಈ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಚೌಕಟ್ಟುಲೆನ್ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸವುನ ಮಾತ್ರ ಅತ್ತ್, ಪೊಣ್ಣುಲು ಇಲ್ಲಡ್ ಅಕ್ಲೆನ ಸ್ಥಾನೊನು ಪಾತೆರಕತೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾರ್ಗವಾದ್ ಲಾ ಸೇವೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ಲೇಖಕೆರ್ ವಾದ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="anand">{{Cite book|last1=Anand|first1=Rituraj|last2=Sehrawat|first2=Anil|last3=Singh|first3=Bijender|year=2026|chapter=Negotiating patriarchy through performance: A gendered analysis of Sohar songs among Magahi women in Bihar|title=Humanities and Social Sciences|publisher=Routledge|doi=10.4324/9781003771937-78|url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/oa-edit/10.4324/9781003771937-78/negotiating-patriarchy-performance-gendered-analysis-sohar-songs-among-magahi-women-bihar-rituraj-anand-anil-sehrawat-bijender-singh}}</ref> == ಮದಿಮೆ ಬೊಕ್ಕ ಕುಟುಂಬದ ಸಂದರ್ಬೊಗು ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಲು == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್ ದ "ಎನ್ಹಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇಂಡಿಕ್ ಓರಲ್ ಕಲ್ಚರ್" ಯೋಜನೆದ ಮಗಹಿ ಬಾಸೆಡ್ ಮಸ್ತ್ ಜಾನಪದ ಗೀತೆಲೆನ ವಿಡಿಯೋಲೆನ್ ದಾಖಲೆ ಮಂತುದುಂಡು. ಮದಿಮೆ, ತಿಲಕ್, ಮುಂಡನ (ಜೋಕುಲೆನ ಕುಜಲ್ ದೆಪ್ಪುನ ಆಚರಣೆ) ಇಂಚಿನ ಕುಟುಂಬದ ಸಂದರ್ಭೊಲೆಡ್ ಪನ್ಪಿನ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಉಂದೆಟ್ ಸೇರುದು ಉಪ್ಪುಂಡು. [[File:तिलक गीत.webm|thumb|ಮಗಹಿ ತಿಲಕ ಪಾಡ್ದನ]] [[File:मुंडन का गीत.webm|thumb|ಮಗಹಿ ಮುಂಡನ ಪಾಡ್ದನ]] ಅಂಚನೆ ಈ ಯೋಜನೆಡ್ ದಾಖಲೆ ಆಯಿನ ಮಗಹಿ ವಿರಹ ಪಾಡ್ದನೊಲಾ ಉಂಡು. [[File:विरह गीत.webm|thumb|ಮಗಹಿ ವಿರಹ ಪಾಡ್ದನ]] == ಛಠ್ ಗೀತೆಲು == ಛಠ್ ಉತ್ಸವೊದ ಪ್ರತಿಯೊಂಜಿ ಹಂತೊಗುಲಾ ಅಯಿತ ಸ್ವಂತ ಪದೊಲು ಉಪ್ಪುಂಡು ಬೊಕ್ಕ ಉಂದೆನ್ ಪೊಣ್ಣು ಭಕ್ತೆರ್ ಪನ್ಪೆರ್ ಪಂದ್ ಒಂಜಿ ವರದಿ ಪನ್ಪುಂಡು.<ref name="pioneer">{{Cite web|last=Kumari|first=Neetu|title=From Bihar to the world: The songs that carry Chhath's spirit across oceans|publisher=The Daily Pioneer|date=2025-10-27|url=https://www.dailypioneer.com/2025/india/from-bihar-to-the-world-the-songs-that-carry-chhath-s-spirit-across-oceans.html|access-date=2026-10-10}}</ref> ಪರ್ಬದ ರಡ್ಡನೇ ದಿನ "ಖರ್ನ"; ಆ ದಿನ, ಭಕ್ತೆರ್ ದಿನ ಪೂರ್ತಿ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಬಯ್ಯಗ್, ಒಂಜಿ ಪೊಸ ಮಣ್ಣ್ ದ ಪಾತ್ರೆಡ್ ಬೇಯಿನ ಅರಿತ ಗಂಜಿನ್ (ಖೀರ್) ಸೂರ್ಯ ದೇವೆರ್ ಗ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಗೋಧಿ ರೋಟಿ ಬೊಕ್ಕ ಪದುಂದುದ ಒಟ್ಟುಗು ಪ್ರಸಾದ ಆದ್ ಪಾಲ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್; ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ, ಅಕುಲು 36 ಗಂಟೆ ನೀರ್ ಪರಂದೆ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="hitavada">{{Cite web|title=Kharna marks second day of Chhath festival|publisher=The Hitavada|date=2019-11-02|url=https://www.thehitavada.com/Encyc/2019/11/2/-Kharna-marks-second-day-of-Chhath-festival.html|access-date=2026-10-10}}</ref> [[File:छठ पूजा का गीत.webm|thumb|ಮಗಹಿ ಛಠ್ ಪಾರ್ದನ]] [[File:छठ पर्व का खरना गीत.webm|thumb|ಛಠ್ ಪರ್ಬೊದ ಖರ್ನಾ ಸಂದರ್ಭೊದ ಮಗಹಿ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಂದೆನ್ ಲಾ ತೂಲೆ == * ಮೈಥಿಲಿ * ಭೋಜಪುರಿ ಭಾಷೆ * ಛಠ್ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:EIOC Magahi|ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಗಹಿ ಜಾನಪದ ವೀಡಿಯೊಗಳು]] 64bva8nunnqhe3ivhfgxbliftoaqt4s 0 28932 373110 373058 2026-10-14T12:24:24Z Vishwanatha Badikana 38 373110 wikitext text/x-wiki '''ಥಾರು ಜನಕುಲು''' (ಇಂಗ್ಲಿಸ್: ''Tharu''; ನೇಪಾಳಿ: थारू) ಹಿಮಾಲಯೊದ ಬುಡೊತ ತರಾಯ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು, ಮುಕ್ಯವಾದ್ ದಕ್ಷಿಣ ನೇಪಾಳೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊ.<ref name="britannica">{{Cite web|title=Tharu|publisher=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Tharu|access-date=2026-10-10}}</ref> 21ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುಟು ನೇಪಾಳೊಡು ಸುಮಾರು 15 ಲಕ್ಷ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊಡು ಸುಮಾರು 1.70 ಲಕ್ಷ ಥಾರುಲೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಗಣನೆ ಮಂದೆರ್.<ref name="britannica"/> ೨೦೧೧ತ ನೇಪಾಳ ಜನಗಣತಿಡು ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ 17,37,470 ಪಂದ್ ದಾಖಲಾತುಂಡು.<ref name="iv">{{Cite web|title=Tharu|publisher=Indigenous Voice, ಕಠ್ಮಂಡು|url=https://english.indigenousvoice.com/tharu|access-date=2026-10-10}}</ref> [[File:Eastern Tharu riddle - stone grinder.webm|thumb|upright=1.3|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಬೀಸುನ ಕಲ್ಲ್ (ಜಾತ್) ಕುರಿತಾಯಿನ ಒಗಟು]] == ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ == ನೇಪಾಳೊಡು ಥಾರು ಜನಕುಲು ತರಾಯ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಳ ತರಾಯ್‌ಡ್ 20ಡ್ದುಲಾ ಎಚ್ಚ ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ನೆಲೆ ಉಂತುದೆರ್. ಅರೆನ ನೆಲೆನುಲೆನ್ "ಥಾರುವಾನ್" ಅತ್ತಂಡ "ಥಾರುಹತ್" ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref name="iv"/> ಭಾರತೊಡು ಮೊಕುಲು ಪ್ರಮುಕವಾದ್ [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]], ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಕ್ಕ [[ಬಿಹಾರ]]ದ ತರಾಯ್ ತಗ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್; ಈ ಮೂಜಿ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಥಾರು ಪರಿಸಿಸ್ಟ ಪಂಗಡವಾದುಂಡು.<ref name="drishti">{{Cite web|title=Tharu Tribals|publisher=Drishti IAS|date=2020-12-08|url=https://www.drishtiias.com/daily-updates/daily-news-analysis/tharu-tribals|access-date=2026-10-10}}</ref> ನೇಪಾಳೊದ ಥಾರು ಜನಕುಲುನೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಗುಂಪುಲು ಉಂಡು. ಝಾಪಾ, ಮೊರಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುನ್ಸಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೊರಂಗ್ ಕೋಚಿಲ; ನೇಪಾಳೊದ ಉದಯಪುರ, ಸಪ್ತರಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಕಲೆನ ಪಡ್ಡಾಯಿದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕೋಚಿಲ; ಕೋತಾರಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಡಂಗೌರಾ (ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಮಧ್ಯ-ಪಶ್ಚಿಮ ತರಾಯ್); ಕೈಲಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಚನಪುರದ ರಾಣಾ ಥಾರು. ಅಕಲೆನೆಟ್ 50ಡ್ದುಲಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲೊಕುಲು ಉಂಡು .<ref name="iv"/> == ಭಾಸೆ == ಥಾರು ಜನಕುಲು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಬೇತೆಬೇತೆ ಉಪಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.<ref name="britannica"/> ಭಾರತೊಡು ಉಂದೆತ ಒಟ್ಟುಗು ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅವಧಿತ ರೂಪಾಂತರಲೆನುಲಾ ಗಳಸುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ರಾಣಾ ಥಾರು ಬೊಕ್ಕ ಡಂಗೌರಾ ಥಾರು ಬಾಸೆಡ್ ಪುಸ್ತಕೊಲು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲು ತಿಕುಂಡು.<ref name="iv"/> == ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಲೊದ ಕುರಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲು == "ಥಾರು" ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಥೇರವಾದ ಬೌದ್ಧ ದರ್ಮೊಕು ಸಮ್ಮಂದೊ ಇಪ್ಪುನ "ಸ್ಥವಿರ" ಪದೊಡ್ದು ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಥಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಮರುಬೂಮಿದಂಚಿನ ಬಯಲ್‌ಡ್ದು ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ನ ಕಾರಣ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ದೋರ್ ಬಹಾದುರ್ ಬಿಸ್ತಾ ಮೇರ್ ಪಂತೆರ್ ಪಂದ್ ವರದಿಯಾದುಂಡು.<ref name="iv"/> ಥಾರು ಜನಕುಲು ಐತ ಉನ್ನತ ಕುಲೊಕುಲು. ರಾಜಸ್ತಾನೊದ ರಾಜವಂಶೊದ ಮೂಲೊಲು ಪನ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ವಿಶ್ವಕೋಶೊಲು ತೋಜಾಪುಂಡು.<ref name="britannica"/> == ಜೀವನೋಪಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ == ಹೆಚ್ಚಿನ ಥಾರು ಜನಕುಲು ಕ್ರಿಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಡ್ ತೊಡಗುದೆರ್. ಬೋಂಟೆ, ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಡ್ ಸಂಪೊತ್ತ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹೊನು ಮನ್ಪುವೆರ್.<ref name="britannica"/> ತುದೆತ ಬರಿಟ್ ಥಾರುಲೆನ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಡ್ದ್, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶೊದಕುಲು ಕ್ರಿಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಎರು ಸಾಂಕನೊಡ್ದ್ ಜೀವನ ನಡಪಾವೆರ್.<ref name="iv"/> ಭಾರತೊಡು ಹೆಚ್ಚಿನಕುಲು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಲು. ಕೆಲವೆರ್ ಕ್ರಿಸಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಥಾರು ಸಮಾಜ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಥಾರ್ ಪಂಜೊವುಲೆಗ್ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದೊಡುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಲೆನ್; ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿನ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ಆಳುವೇರ್.<ref name="britannica"/> == ನಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಬೊಲು == ಥಾರು ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂ ಆಂಡಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತೆರೆನ ಜೊತೆಗ್ ಅಕಲೆನ ಆಯಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಜ್ಞೆರೆನ್ ಗಳಿಸುವೆರ್.<ref name="britannica"/> ನೇಪಾಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ಅರಣ್ಯ ದೇವತೆ ಬನದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವತೆಲೆನು ನಂಬುವೆರ್.<ref name="iv"/> ಭಾರತೊಡು ಮೊಕುಲು ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ್ ಮಲ್ಲ ದೇವೆರ್ ಪಂದ್ ರ್ಪೂಜಿಸುವೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ಪು, ಬರ್ಸ ಬೊಕ್ಕ ಸುಗ್ಗಿನ್ ಕೊರ್ಪಿನ "ನಾರಾಯಣ" ದೇವೆರೆನ್ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ ಪಂದ್ ಲಾ ಭಾವಿಸುವೇರ್.<ref name="drishti"/> ಜನವರಿ ಮಧ್ಯೊಡು ನಡೆಪಿನ ಮೂಜಿ ದಿನೊಕುಲೆನ ಮಾಘಿ ಪರ್ಬೊವು ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಪೊಸ ವರ್ಷ; ಉಂದೆಟ್ ವಿಶೇಷ ನೃತ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೃಭಾಷೆಲುತ ಪದ್ಯ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಮುಕ್ತಿ ದಿವಸ್ ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅದಗ ಸಮುದಾಯೊಲು ಅರೆನ ವರ್ಷೊದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾಯಕೆ "ಬಡಘರ್"ನ್ ಲಾ ಆಚರಿಸುವೆರ್.<ref name="iv"/> ಜಿತಿಯಾ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಪಂಜೊವುಲೆನ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಪರ್ಬ; ಅಯಿತ ದಿನೊತಾನಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆ ಕೊರೊಡು ಪಂದ್ ನೇಪಾಳೊಡು ಥಾರು ಸಮುದಾಯ ೨೦೨೩ಟ್ ಆಗ್ರಹ ಮಂತು ಇತ್ತುಂಡು.<ref name="ht">{{Cite web|title=Tharu community demand public holiday on 'Jitiya'|publisher=The Himalayan Times|date=2023-09-28|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/tharu-community-demand-public-holiday-on-jitiya|access-date=2026-10-10}}</ref> == ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನುಲು == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಪದ್ಯೊದ ಕುರಿತ ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊ ಲಾ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಲೊನು ಪುದರುಂಡು: ಹುರ್ದುಂಗ್ವಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಷ್ಟಿಮ್ಕಿ (ಪ್ರಕೃತಿ, ದೇವತೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವಜರೆನ ಆರಾಧನೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿನ ಪರ್ಬೊದ ಪದ್ಯೊಲು, ಮದಿಮೆ ಆತಿನ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುನ ಪರ್ಬೊದ ಪದ ಗುರಿಯಾ, ತಿಂಗೊಲು ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲಸೊಕು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿನ ಬರ್ಹಾ ಮಾಸ್, ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿನ ಕುರಿತ ಮದಿಮೆದ ಪದ್ಯ ಸಿಯು ಫುಲ್ವಾರ್, ಕುಡೊಂಜಿ ಮದಿಮೆದ ಪದ್ಯ ಮಂಗರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾಭಾರತೊದ ಗೀತ–ನೃತ್ಯ ರೂಪವಾಯಿನ ಬರ್ಕಾ ನಾಚ್ ಸೇರುದುಂಡು.<ref name="tucl">{{Cite web|title=Representation of Myth in Traditional Tharu Songs|publisher=ತ್ರಿಭುವನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಭಂಡಾರ)|url=https://elibrary.tucl.edu.np/bitstream/123456789/3114/3/chapter.pdf|access-date=2026-10-10}}</ref> ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ "ಎನ್‌ಹ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇಂಡಿಕ್ ಓರಲ್ ಕಲ್ಚರ್" ಯೋಜನೆಡ್ ಪೂರ್ವ ನೇಪಾಳೊದ ಇಟಹರಿ ಪುರಸಭೆತ ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಆರ್ ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಪದ್ಯ ಪಂತಿನ ರಡ್ಡ್ ಜಾನಪದೊ ಪಾರ್ದೊನಲು ಲಾ ದಾಖಲೆ ಆತುಂಡು. [[File:Eastern Tharu folk song - Gaj Pukar.webm|thumb|ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಪಂತಿನ ಪೂರ್ವ ಥಾರ್ ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನ "ಗಜ ಪುಕಾರ್"]] [[File:Eastern Tharu folk song - harin pukar.webm|thumb|ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಹಾಡಿದ ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನ "ಹರಿಣ ಪುಕಾರ್"]] == ಎದುರು ಕತೆಲು == ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆದ ಎದುರು ಕತೆಲು ಉಂದೇ ಯೋಜನೆಡ್ ದಾಖಲೆ ಆತುಂಡು. ಇಟಹರಿ ಪುರಸಭೆತ ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಆರು ಕೇಂದಿನ ಎದುರು ಕತೆಲುದ ವಿಷಯೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು: ಮೂಲಂಗಿ, ತಂಬಾಕು ತಯಾರು ಮನ್ಪಿನಿ, ಕಣ್ಣ್, ಕಂಚಲ ಬೊಕ್ಕ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಗೂಡ್, ಗಸಗಸೆ, ನುಪ್ಪು ತಿನ್ಪಿನಿ, ಬೀಸುನ ಕಲ್ಲ್ (ಜಾತ್), ಉಪ್ಪು ಅತ್ತುಡ ಸಕ್ಕರೆ, ಬದನೆ, ಎಣ್ಣೆ ದೀಪ, ಪಾರಿವಾಳೊದ ಗೂಡು ಬೊಕ್ಕ ಬಿರೆಲುದ ನಡುತ ಅಂತರ. <gallery> File:Eastern Tharu riddle - a radish.webm|thumb|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಮೂಲಂಗಿಯ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - an eye.webm|thumb|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಕಣ್ಣುದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - oil lamp.webm|thumb|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪೊದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - preparing tobacco.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ತಂಬಾಕು ತಯಾರಿಸುನ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - a bitter gourd.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಕಂಚಲ ಬೊಕ್ಕ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಗೂಡುದು ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - poppy seeds.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಗಸಗಸೆತ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - eating rice.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ನುಪ್ಪು ತಿನ್ಪಿನ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - sugar or salt.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಅತ್ತುಡ ಸಕ್ಕರೆದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - brinjal.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಬದನೆಕಾಯಿದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - a pigeon coop.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಪಾರಿವಾಳೊದ ಗೂಡುದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - the distance between fingers.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಬಿರೆಲುದ ನಡುಟು ಅಂತರೊದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ </gallery> == ಟ್ಯಾಟೂಲು == 2017 ದ ಒಂಜಿ ಲೇಖನೊಡು ಟ್ಯಾಟೂ ಮಲ್ಪುನವು ಥಾರು ಜೀವನೊದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ವಿವರಿಸವೆರ್. ತಾರು ಪೊಣ್ಣುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕೈ, ಕಾರ್, ತಿಗಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಅಲಂಕಾರೊಗು ಟ್ಯಾಟೂ ಪಾಡುವೆರ್; ಮದಿಮೆದ ದುಂಬು ಕಾರ್ ಗ್ ಟ್ಯಾಟೂ ಮಲ್ಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿನ್ಯಾಸೊಲು ಪ್ರಕೃತಿಡ್ದ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಿನವು ಬೊಕ್ಕ ರೇಖೆಲು, ಬಿಂದುಲು, ಕ್ರಾಸುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣೊಲು ಬೊಕ್ಕ ನವಿಲುಲೆನಂಚಿನ ಆಕಾರೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡ್. "ಟಿಕನಿಯಾಸ್" ಪನ್ಪಿನ ಟ್ಯಾಟೂ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಸೂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಸಿವೆದ ಎಣ್ಣೆದ ದೀಪದ ಶಾಯಿಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಾಯಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆದ ಜವನೆರೆನ ನಡುಟು ಈ ಕ್ರಮ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದುಂಡು.<ref name="gv">{{Cite web|last=Chaudhary|first=Sanjib|title=The Indigenous Tharu People of Nepal Risk Losing Their Once-Mandatory Art of Tattooing|publisher=Global Voices|date=2017-09-14|url=https://globalvoices.org/2017/09/14/the-indigenous-tharu-people-of-nepal-risk-losing-their-once-mandatory-art-of-tattooing/|access-date=2026-10-10}}</ref> == ವನಸ್ == ಭಾರತೊದ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವನಸ್ ಲು ಬಘಿಯಾ ಅತ್ತ್ಂಡ ಧಿಕ್ರಿ (ಒಂಜಿ ಆವಿಡ್ ದೀತಿನ ಅರಿತ ಹಿಟ್ಟುದ ಖಾದ್ಯ) ಬೊಕ್ಕ ಘೊಂಗಿ (ಒಂಜಿ ಸಿಹಿನೀರ್ದ ಬಸವನ ಪುರಿತ ಕಜಿಪು).<ref name="drishti"/> == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Eastern Tharu riddles|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಥಾರು ಎದುರುಕತೆಲು]] * [[:commons:Category:Eastern Tharu folk songs|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಥಾರು ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನೊಲು]] n3mbh2x18xljd39wd7c7ll4o8nm7kg3 373111 373110 2026-10-14T12:26:05Z Vishwanatha Badikana 38 /* ಜೀವನೋಪಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ */ 373111 wikitext text/x-wiki '''ಥಾರು ಜನಕುಲು''' (ಇಂಗ್ಲಿಸ್: ''Tharu''; ನೇಪಾಳಿ: थारू) ಹಿಮಾಲಯೊದ ಬುಡೊತ ತರಾಯ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು, ಮುಕ್ಯವಾದ್ ದಕ್ಷಿಣ ನೇಪಾಳೊಡು ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊದ [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]]ಡ್ ವಾಸ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸಮುದಾಯೊ.<ref name="britannica">{{Cite web|title=Tharu|publisher=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Tharu|access-date=2026-10-10}}</ref> 21ನೇ ಶತಮಾನೊದ ಸುರುಟು ನೇಪಾಳೊಡು ಸುಮಾರು 15 ಲಕ್ಷ ಬುಕ್ಕೊ ಭಾರತೊಡು ಸುಮಾರು 1.70 ಲಕ್ಷ ಥಾರುಲೆನ್ ಅಧಿಕೃತವಾದ್ ಗಣನೆ ಮಂದೆರ್.<ref name="britannica"/> ೨೦೧೧ತ ನೇಪಾಳ ಜನಗಣತಿಡು ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ 17,37,470 ಪಂದ್ ದಾಖಲಾತುಂಡು.<ref name="iv">{{Cite web|title=Tharu|publisher=Indigenous Voice, ಕಠ್ಮಂಡು|url=https://english.indigenousvoice.com/tharu|access-date=2026-10-10}}</ref> [[File:Eastern Tharu riddle - stone grinder.webm|thumb|upright=1.3|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಬೀಸುನ ಕಲ್ಲ್ (ಜಾತ್) ಕುರಿತಾಯಿನ ಒಗಟು]] == ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ == ನೇಪಾಳೊಡು ಥಾರು ಜನಕುಲು ತರಾಯ್ ಬೊಕ್ಕ ಒಳ ತರಾಯ್‌ಡ್ 20ಡ್ದುಲಾ ಎಚ್ಚ ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ನೆಲೆ ಉಂತುದೆರ್. ಅರೆನ ನೆಲೆನುಲೆನ್ "ಥಾರುವಾನ್" ಅತ್ತಂಡ "ಥಾರುಹತ್" ಪಂದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್.<ref name="iv"/> ಭಾರತೊಡು ಮೊಕುಲು ಪ್ರಮುಕವಾದ್ [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]], ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಬೊಕ್ಕ [[ಬಿಹಾರ]]ದ ತರಾಯ್ ತಗ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶೊಡು ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್; ಈ ಮೂಜಿ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಥಾರು ಪರಿಸಿಸ್ಟ ಪಂಗಡವಾದುಂಡು.<ref name="drishti">{{Cite web|title=Tharu Tribals|publisher=Drishti IAS|date=2020-12-08|url=https://www.drishtiias.com/daily-updates/daily-news-analysis/tharu-tribals|access-date=2026-10-10}}</ref> ನೇಪಾಳೊದ ಥಾರು ಜನಕುಲುನೆಟ್ ಮಸ್ತ್ ಉಪಗುಂಪುಲು ಉಂಡು. ಝಾಪಾ, ಮೊರಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಸುನ್ಸಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆದ ಮೊರಂಗ್ ಕೋಚಿಲ; ನೇಪಾಳೊದ ಉದಯಪುರ, ಸಪ್ತರಿ ಬೊಕ್ಕ ಅಕಲೆನ ಪಡ್ಡಾಯಿದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆನ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಕೋಚಿಲ; ಕೋತಾರಿಯಾ ಬೊಕ್ಕ ಡಂಗೌರಾ (ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಮಧ್ಯ-ಪಶ್ಚಿಮ ತರಾಯ್); ಕೈಲಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಕಂಚನಪುರದ ರಾಣಾ ಥಾರು. ಅಕಲೆನೆಟ್ 50ಡ್ದುಲಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲೊಕುಲು ಉಂಡು .<ref name="iv"/> == ಭಾಸೆ == ಥಾರು ಜನಕುಲು ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಬಾಸೆ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಬೇತೆಬೇತೆ ಉಪಬಾಸೆಲೆನ್ ಪಾತೆರುವೆರ್.<ref name="britannica"/> ಭಾರತೊಡು ಉಂದೆತ ಒಟ್ಟುಗು ಹಿಂದಿ, ಉರ್ದು ಬೊಕ್ಕ ಅವಧಿತ ರೂಪಾಂತರಲೆನುಲಾ ಗಳಸುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ರಾಣಾ ಥಾರು ಬೊಕ್ಕ ಡಂಗೌರಾ ಥಾರು ಬಾಸೆಡ್ ಪುಸ್ತಕೊಲು, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಕುಲು ತಿಕುಂಡು.<ref name="iv"/> == ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಮೂಲೊದ ಕುರಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯೊಲು == "ಥಾರು" ಪನ್ಪಿನ ಪುದರ್ ಥೇರವಾದ ಬೌದ್ಧ ದರ್ಮೊಕು ಸಮ್ಮಂದೊ ಇಪ್ಪುನ "ಸ್ಥವಿರ" ಪದೊಡ್ದು ಬತ್ತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಥಾರ್ ಪನ್ಪಿನ ಮರುಬೂಮಿದಂಚಿನ ಬಯಲ್‌ಡ್ದು ವಲಸೆ ಬತ್ತ್‌ನ ಕಾರಣ ಈ ಪುದರ್ ಬತ್ಂಡ್ ಪಂದ್ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ ದೋರ್ ಬಹಾದುರ್ ಬಿಸ್ತಾ ಮೇರ್ ಪಂತೆರ್ ಪಂದ್ ವರದಿಯಾದುಂಡು.<ref name="iv"/> ಥಾರು ಜನಕುಲು ಐತ ಉನ್ನತ ಕುಲೊಕುಲು. ರಾಜಸ್ತಾನೊದ ರಾಜವಂಶೊದ ಮೂಲೊಲು ಪನ್ಪುಂಡು ಪಂದ್ ವಿಶ್ವಕೋಶೊಲು ತೋಜಾಪುಂಡು.<ref name="britannica"/> == ಜೀವನೋಪಾಯ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಾಜ == ಹೆಚ್ಚಿನ ಥಾರು ಜನಕುಲು ಕ್ರಿಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆಡ್ ತೊಡಗುದೆರ್. ಬೋಂಟೆ, ಮೀನ್ ಪತ್ತುನೆ ಬೊಕ್ಕ ಕಾಡ್ ಸಂಪೊತ್ತ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹೊನು ಮನ್ಪುವೆರ್.<ref name="britannica"/> ತುದೆತ ಬರಿಟ್ ಥಾರುಲೆನ್ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಡ್ದ್, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶೊದಕುಲು ಕ್ರಿಸಿ ಬೊಕ್ಕ ಎರು ಸಾಂಕನೊಡ್ದ್ ಜೀವನ ನಡಪಾವೆರ್.<ref name="iv"/> ಭಾರತೊಡು ಹೆಚ್ಚಿನಕುಲು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಲು. ಕೆಲವೆರ್ ಕ್ರಿಸಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಥಾರು ಸಮಾಜ ಪಿತೃಪ್ರದಾನೊ ಆಂಡಲಾ, ಥಾರ್ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜೊಡು ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಲೆನ್ ಕೊರ್ತೆರ್. ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿನ್ ಒಂಜಿ ಸಮಿತಿ ಬೊಕ್ಕ ಗುರ್ಕಾರೆ ನಡಪಾವೆರ್.<ref name="britannica"/> == ನಂಬಿಕೆ ಬೊಕ್ಕ ಪರ್ಬೊಲು == ಥಾರು ಜನಕುಲು ಹಿಂದೂ ಆಂಡಲಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಪುರೋಹಿತೆರೆನ ಜೊತೆಗ್ ಅಕಲೆನ ಆಯಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಜ್ಞೆರೆನ್ ಗಳಿಸುವೆರ್.<ref name="britannica"/> ನೇಪಾಳೊಡು ಮಸ್ತ್ ಅರಣ್ಯ ದೇವತೆ ಬನದೇವಿ ಬೊಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವತೆಲೆನು ನಂಬುವೆರ್.<ref name="iv"/> ಭಾರತೊಡು ಮೊಕುಲು ಈಶ್ವರ ದೇವೆರೆನ್ ಮಲ್ಲ ದೇವೆರ್ ಪಂದ್ ರ್ಪೂಜಿಸುವೇರ್ ಬೊಕ್ಕ ಬೊಲ್ಪು, ಬರ್ಸ ಬೊಕ್ಕ ಸುಗ್ಗಿನ್ ಕೊರ್ಪಿನ "ನಾರಾಯಣ" ದೇವೆರೆನ್ ಪರಮ ಶಕ್ತಿ ಪಂದ್ ಲಾ ಭಾವಿಸುವೇರ್.<ref name="drishti"/> ಜನವರಿ ಮಧ್ಯೊಡು ನಡೆಪಿನ ಮೂಜಿ ದಿನೊಕುಲೆನ ಮಾಘಿ ಪರ್ಬೊವು ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಪೊಸ ವರ್ಷ; ಉಂದೆಟ್ ವಿಶೇಷ ನೃತ್ಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಮಾತೃಭಾಷೆಲುತ ಪದ್ಯ ಉಂಡು. ಉಂದೆನ್ ಮುಕ್ತಿ ದಿವಸ್ ಪಂದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅದಗ ಸಮುದಾಯೊಲು ಅರೆನ ವರ್ಷೊದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಾಯಕೆ "ಬಡಘರ್"ನ್ ಲಾ ಆಚರಿಸುವೆರ್.<ref name="iv"/> ಜಿತಿಯಾ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಪಂಜೊವುಲೆನ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿನ ಪರ್ಬ; ಅಯಿತ ದಿನೊತಾನಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆ ಕೊರೊಡು ಪಂದ್ ನೇಪಾಳೊಡು ಥಾರು ಸಮುದಾಯ ೨೦೨೩ಟ್ ಆಗ್ರಹ ಮಂತು ಇತ್ತುಂಡು.<ref name="ht">{{Cite web|title=Tharu community demand public holiday on 'Jitiya'|publisher=The Himalayan Times|date=2023-09-28|url=https://thehimalayantimes.com/nepal/tharu-community-demand-public-holiday-on-jitiya|access-date=2026-10-10}}</ref> == ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನುಲು == ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಪದ್ಯೊದ ಕುರಿತ ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊ ಲಾ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾರಲೊನು ಪುದರುಂಡು: ಹುರ್ದುಂಗ್ವಾ ಬೊಕ್ಕ ಅಷ್ಟಿಮ್ಕಿ (ಪ್ರಕೃತಿ, ದೇವತೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಪೂರ್ವಜರೆನ ಆರಾಧನೆಗ್ ಸಂಬಂಧಿಸಿನ ಪರ್ಬೊದ ಪದ್ಯೊಲು, ಮದಿಮೆ ಆತಿನ ಪೊಂಜೊವುಲೆಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಕಡಪುಡುನ ಪರ್ಬೊದ ಪದ ಗುರಿಯಾ, ತಿಂಗೊಲು ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಲಸೊಕು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಿನ ಬರ್ಹಾ ಮಾಸ್, ಶಿವ–ಪಾರ್ವತಿನ ಕುರಿತ ಮದಿಮೆದ ಪದ್ಯ ಸಿಯು ಫುಲ್ವಾರ್, ಕುಡೊಂಜಿ ಮದಿಮೆದ ಪದ್ಯ ಮಂಗರ್, ಬೊಕ್ಕ ಮಹಾಭಾರತೊದ ಗೀತ–ನೃತ್ಯ ರೂಪವಾಯಿನ ಬರ್ಕಾ ನಾಚ್ ಸೇರುದುಂಡು.<ref name="tucl">{{Cite web|title=Representation of Myth in Traditional Tharu Songs|publisher=ತ್ರಿಭುವನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯ (ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಭಂಡಾರ)|url=https://elibrary.tucl.edu.np/bitstream/123456789/3114/3/chapter.pdf|access-date=2026-10-10}}</ref> ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ "ಎನ್‌ಹ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇಂಡಿಕ್ ಓರಲ್ ಕಲ್ಚರ್" ಯೋಜನೆಡ್ ಪೂರ್ವ ನೇಪಾಳೊದ ಇಟಹರಿ ಪುರಸಭೆತ ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಆರ್ ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಪದ್ಯ ಪಂತಿನ ರಡ್ಡ್ ಜಾನಪದೊ ಪಾರ್ದೊನಲು ಲಾ ದಾಖಲೆ ಆತುಂಡು. [[File:Eastern Tharu folk song - Gaj Pukar.webm|thumb|ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಪಂತಿನ ಪೂರ್ವ ಥಾರ್ ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನ "ಗಜ ಪುಕಾರ್"]] [[File:Eastern Tharu folk song - harin pukar.webm|thumb|ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಹಾಡಿದ ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನ "ಹರಿಣ ಪುಕಾರ್"]] == ಎದುರು ಕತೆಲು == ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆದ ಎದುರು ಕತೆಲು ಉಂದೇ ಯೋಜನೆಡ್ ದಾಖಲೆ ಆತುಂಡು. ಇಟಹರಿ ಪುರಸಭೆತ ಚಂದ್ರಕಲಾ ಚೌಧರಿ ಆರು ಕೇಂದಿನ ಎದುರು ಕತೆಲುದ ವಿಷಯೊಲು ಇಂಚ ಉಂಡು: ಮೂಲಂಗಿ, ತಂಬಾಕು ತಯಾರು ಮನ್ಪಿನಿ, ಕಣ್ಣ್, ಕಂಚಲ ಬೊಕ್ಕ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಗೂಡ್, ಗಸಗಸೆ, ನುಪ್ಪು ತಿನ್ಪಿನಿ, ಬೀಸುನ ಕಲ್ಲ್ (ಜಾತ್), ಉಪ್ಪು ಅತ್ತುಡ ಸಕ್ಕರೆ, ಬದನೆ, ಎಣ್ಣೆ ದೀಪ, ಪಾರಿವಾಳೊದ ಗೂಡು ಬೊಕ್ಕ ಬಿರೆಲುದ ನಡುತ ಅಂತರ. <gallery> File:Eastern Tharu riddle - a radish.webm|thumb|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಮೂಲಂಗಿಯ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - an eye.webm|thumb|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಕಣ್ಣುದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - oil lamp.webm|thumb|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪೊದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - preparing tobacco.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ತಂಬಾಕು ತಯಾರಿಸುನ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - a bitter gourd.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಕಂಚಲ ಬೊಕ್ಕ ಪಕ್ಕಿಲೆನ ಗೂಡುದು ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - poppy seeds.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಗಸಗಸೆತ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - eating rice.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ನುಪ್ಪು ತಿನ್ಪಿನ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - sugar or salt.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಉಪ್ಪು ಅತ್ತುಡ ಸಕ್ಕರೆದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - brinjal.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಬದನೆಕಾಯಿದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - a pigeon coop.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಪಾರಿವಾಳೊದ ಗೂಡುದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ File:Eastern Tharu riddle - the distance between fingers.webm|ಪೂರ್ವ ಥಾರು ಭಾಷೆಡ್ ಬಿರೆಲುದ ನಡುಟು ಅಂತರೊದ ಕುರಿತಾಯಿನ ಎದುರು ಕತೆ </gallery> == ಟ್ಯಾಟೂಲು == 2017 ದ ಒಂಜಿ ಲೇಖನೊಡು ಟ್ಯಾಟೂ ಮಲ್ಪುನವು ಥಾರು ಜೀವನೊದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ ಆದ್ ಉಂಡು ಪಂಡ್ದ್ ವಿವರಿಸವೆರ್. ತಾರು ಪೊಣ್ಣುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕೈ, ಕಾರ್, ತಿಗಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಅಲಂಕಾರೊಗು ಟ್ಯಾಟೂ ಪಾಡುವೆರ್; ಮದಿಮೆದ ದುಂಬು ಕಾರ್ ಗ್ ಟ್ಯಾಟೂ ಮಲ್ಪುನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಈ ವಿನ್ಯಾಸೊಲು ಪ್ರಕೃತಿಡ್ದ್ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಿನವು ಬೊಕ್ಕ ರೇಖೆಲು, ಬಿಂದುಲು, ಕ್ರಾಸುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣೊಲು ಬೊಕ್ಕ ನವಿಲುಲೆನಂಚಿನ ಆಕಾರೊಲೆನ್ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತುಂಡ್. "ಟಿಕನಿಯಾಸ್" ಪನ್ಪಿನ ಟ್ಯಾಟೂ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಸೂಜಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಸಿವೆದ ಎಣ್ಣೆದ ದೀಪದ ಶಾಯಿಡ್ದ್ ಮಲ್ತಿನ ಮಾಯಿನ್ ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇತ್ತೆದ ಜವನೆರೆನ ನಡುಟು ಈ ಕ್ರಮ ಕಮ್ಮಿ ಆವೊಂದುಂಡು.<ref name="gv">{{Cite web|last=Chaudhary|first=Sanjib|title=The Indigenous Tharu People of Nepal Risk Losing Their Once-Mandatory Art of Tattooing|publisher=Global Voices|date=2017-09-14|url=https://globalvoices.org/2017/09/14/the-indigenous-tharu-people-of-nepal-risk-losing-their-once-mandatory-art-of-tattooing/|access-date=2026-10-10}}</ref> == ವನಸ್ == ಭಾರತೊದ ಥಾರು ಜನಕುಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವನಸ್ ಲು ಬಘಿಯಾ ಅತ್ತ್ಂಡ ಧಿಕ್ರಿ (ಒಂಜಿ ಆವಿಡ್ ದೀತಿನ ಅರಿತ ಹಿಟ್ಟುದ ಖಾದ್ಯ) ಬೊಕ್ಕ ಘೊಂಗಿ (ಒಂಜಿ ಸಿಹಿನೀರ್ದ ಬಸವನ ಪುರಿತ ಕಜಿಪು).<ref name="drishti"/> == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Eastern Tharu riddles|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಥಾರು ಎದುರುಕತೆಲು]] * [[:commons:Category:Eastern Tharu folk songs|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಥಾರು ಜಾನಪದ ಪಾರ್ದೊನೊಲು]] 07e607cp8jaus04790t6ylkq51k05lo 0 28939 373109 2026-10-14T12:11:07Z Vishwanatha Badikana 38 Vishwanatha Badikana, ಪುಟೊ [[ಮಗಹಿ ಭಾಸೆ]] ನ್ [[ಮಗಹಿ ಬಾಸೆ]] ಗ್ ಕಡಪುಡಿಯೆರ್: ಭಾಸೆ 373109 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಮಗಹಿ ಬಾಸೆ]] fb3hyhvcspjr882o9a9deupmymdyutw 3 28940 373139 2026-10-15T04:56:44Z ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ 2534 ಪೊಸ ಸದಸ್ಯೆರೆ ಚರ್ಚಾಪುಟೊಡು [[Template:Welcome|ಸ್ವಾಗತ ಸಂದೇಸೊನು]]ಸೇರ್ಸಾಯರ ಆಪುಂಡು 373139 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Rimshad121}} -- [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯೊ|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) 10:26, 15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (IST) quzlbvu02kvvcbstv9w8e58bavtzsto 2 28941 373142 2026-10-15T05:00:53Z Rimshad121 10195 Choosing an engagement ring is one of the most personal jewellery decisions you’ll ever make — and getting it right means thinking beyond the diamond. This guide walks you through everything that actually matters: understanding her style, choosing the right gold karat for daily wear, reading diamond quality with confidence, picking a setting that suits her lifestyle, and verifying hallmarking before you pay. Whether you’re buying a surprise or choosing together, this is the one guide you need be 373142 wikitext text/x-wiki = How to Choose the Perfect Engagement Ring — A Complete Buying Guide = An engagement ring is not just jewellery. It's the piece she'll wear every single day for the rest of her life — through work, travel, celebrations, and quiet Tuesday mornings. Choosing it well is one of the most important jewellery decisions you'll ever make. The good news is that it doesn't have to be overwhelming. Once you understand what actually matters — and what's just marketing noise — the decision becomes a lot clearer. Here's everything you need to know before you buy. == Step One — Understand Her Style Before You Look at Stones == The biggest mistake most buyers make is jumping straight to diamonds and karats without thinking about the person who will wear the ring every day. Her style tells you more about the right ring than any budget guide ever will. Ask yourself a few simple questions: * Does she lean toward classic and traditional, or contemporary and minimalist? * Does she wear jewellery daily, or only on occasion? * Are her existing pieces bold and statement-making, or delicate and understated? * Does she have an active lifestyle that would make a high-set or fragile ring impractical? The answers to these questions will narrow your choices dramatically before you even walk into a showroom or browse online. == Step Two — Choose the Right Gold for an Engagement Ring == The metal you choose forms the foundation of the entire ring — it affects the colour, durability, and how well it holds the stone over years of daily wear. For a '''[https://www.josalukkasonline.com/gold-jewellery/Ring gold ring for engagement]''', 18K gold is the standard recommendation in India for a very specific reason: it's the ideal balance between gold purity and structural strength. Pure 22K gold is too soft for engagement ring settings — the prongs that hold the diamond can bend or loosen with regular wear, risking the stone. 18K gold, at 75% purity, is strong enough to hold settings securely while still carrying that warm, rich gold colour. Your metal colour options: * '''Yellow gold''' — warm, traditional, and flattering on most Indian skin tones * '''White gold''' — cool, contemporary, and makes diamonds appear larger and brighter * '''Rose gold''' — romantic, warm, and increasingly popular among younger buyers All three come in 18K — the choice is purely about the look and feel she prefers. == Step Three — Understanding the Diamond == For most engagement rings in India, the diamond is the centrepiece — and knowing how to evaluate one saves you from overspending on the wrong things. Diamonds are graded on four qualities — called the 4Cs: * '''Cut''' — the most important factor. A well-cut diamond reflects light brilliantly and appears to glow from inside. Never compromise on cut quality * '''Colour''' — graded D (colourless) to Z (yellow). For yellow gold settings, G to H colour is an excellent choice — virtually colourless to the naked eye at a significantly lower price than D-F grades * '''Clarity''' — most inclusions in VS1-VS2 or SI1 grade diamonds are invisible to the naked eye. You don't need a flawless stone to have a beautiful one * '''Carat''' — the weight of the diamond. Bigger isn't always better — a smaller, beautifully cut diamond outshines a larger one with a poor cut every time '''Always insist on IGI or SGL certification''' for any diamond. An in-house store card is not a certificate. Independent certification is your guarantee that the diamond is exactly what the seller claims. == Step Four — Choose a Setting That Suits Her Lifestyle == The setting holds the diamond in place and defines the ring's overall look. It also determines how practical the ring is for daily wear. Popular setting styles for engagement rings in India: * '''Solitaire (four or six prong)''' — the most classic choice, maximum light entering the stone, timeless look * '''Hidden halo''' — a ring of smaller diamonds tucked beneath the centre stone adds sparkle without changing the overall silhouette * '''Bezel setting''' — the stone is surrounded by a rim of metal rather than prongs, making it the most secure and practical setting for active women * '''Three-stone setting''' — a centre diamond flanked by two smaller stones, symbolising past, present, and future * '''Pavé band''' — small diamonds set along the band for additional sparkle alongside the centre stone For women with active lifestyles — medical professionals, athletes, or anyone who works with their hands — a bezel or low-profile setting is the most practical choice. A high cathedral solitaire, while beautiful, can catch on fabrics and require more maintenance. == Step Five — Getting the Ring Size Right == Ring sizing is one of the most stressful parts of a surprise proposal — but there are practical ways to get it right without giving the secret away: * Borrow a ring she wears on her left ring finger and have a jeweller measure it * Ask a close friend or family member who might already know * Trace the inside of one of her rings on paper and bring it to the jeweller * Choose a style that comes in adjustable sizing or can be easily resized after the proposal Most reputable jewellers offer one complimentary resize after purchase — always ask about this policy before buying. == Step Six — Verify Hallmarking Before You Pay == This step is non-negotiable. Before any engagement ring purchase, verify: * '''BIS hallmark''' on the gold — a six-character HUID code confirms the karat is what the seller claims. You can verify this yourself on the BIS Care app in minutes * '''Diamond certification''' — IGI or SGL certificate should accompany any diamond above 0.3 carat * '''Itemised invoice''' — gold value, making charges, stone value, and GST should all be listed separately A jeweller who resists providing any of these is a jeweller you should walk away from. == Completing the Look — Beyond the Ring == An engagement is a celebration that extends beyond the ring itself. Many couples choose to pair the proposal with a matching gift or a second piece that complements the ring. A delicate '''[https://www.josalukkasonline.com/gold-jewellery/Necklace gold necklace for women]''' — a simple chain with a small diamond pendant or a minimal gold drop — is a beautiful accompanying gift that doesn't compete with the ring but adds to the occasion. It's also the kind of piece she'll wear long after the engagement, making it genuinely thoughtful rather than just decorative. For family gifting during the engagement ceremony, a pair of '''gold earrings for women''' — whether classic studs, delicate drops, or traditional jhumkas — is one of the most universally appreciated choices. Simple, meaningful, and wearable for any occasion that follows. == What Jos Alukkas Offers for Engagement == [https://www.josalukkasonline.com Jos Alukkas] carries a dedicated range of diamond and gold engagement rings — all in BIS hallmarked 18K gold with certified diamonds — alongside matching necklaces, earrings, and bridal sets for the celebrations that follow. Their Virtual Try-On feature lets her see how the ring looks on her hand before the purchase is finalised, which is particularly useful when buying online or when you want her input on the final design. == The Ring That Lasts a Lifetime == The perfect engagement ring isn't the most expensive one or the one with the largest diamond. It's the one that suits the person wearing it — her style, her lifestyle, and the life you're building together. Take your time. Do your research. Buy from a jeweller who is transparent about every detail. And trust that the ring you choose with care will mean far more than the one you bought in a rush. dn3lt1vxdkjtfbdjjtr54gto785tiv0 0 28942 373145 2026-10-15T10:43:18Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು''' (ಖಡಿಯಾ ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮೂಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಉಂದೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]], ಒರಿಸ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕಲು ಪಾತೆರುನ ಭಾ... 373145 wikitext text/x-wiki '''ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು''' (ಖಡಿಯಾ ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮೂಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಉಂದೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]], ಒರಿಸ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕಲು ಪಾತೆರುನ ಭಾಸೆ ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ. ಉಂದು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಸೆಲೆದ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರುದುಂಡು.<ref name="tri">{{Cite web|title=Kharia People|publisher=ಡಾ. ರಾಮದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (TRI), ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ|url=https://trijharkhand.in/en/kharia|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:332-Khadia Yo-Yo Daay Durang.webm|thumb|upright=1.3|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ಪಾರ್ದನ: ಮದಿಮೆಗ್ ಆಣ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಗ್ ಕಾತೊಂದುಪ್ಪುನ ಭಾವೊದ ಪಾರ್ದನ]] fchj60ykihww70q31brlpo2yhfxksd8 373146 373145 2026-10-15T10:43:29Z Hariprasad Shetty10 6127 373146 wikitext text/x-wiki '''ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು''' (ಖಡಿಯಾ ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮೂಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಉಂದೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]], ಒರಿಸ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕಲು ಪಾತೆರುನ ಭಾಸೆ ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ. ಉಂದು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಸೆಲೆದ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರುದುಂಡು.<ref name="tri">{{Cite web|title=Kharia People|publisher=ಡಾ. ರಾಮದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (TRI), ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ|url=https://trijharkhand.in/en/kharia|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:332-Khadia Yo-Yo Daay Durang.webm|thumb|upright=1.3|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ಪಾರ್ದನ: ಮದಿಮೆಗ್ ಆಣ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಗ್ ಕಾತೊಂದುಪ್ಪುನ ಭಾವೊದ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಪಗುಂಪುಲು == ಖರಿಯಾ ಸಮುದಾಯೊಡು ಮೂಜಿ ಉಪಗುಂಪುಲುಂಡು: ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ (ಹಿಲ್ ಖರಿಯಾ), ಧೇಲ್ಕಿ ಖರಿಯಾ ಮತ್ತು ದೂಧ್ ಖರಿಯಾ.<ref name="tri"/> ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು ಒಡಿಶಾದ ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಜೀವನೋಪಾಯದ ವಿಧಾನೊಲು ಉಪಗುಂಪುಡ್ದು ಉಪಗುಂಪುಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದುಂಡು.<ref name="tri"/> nvexnwku48ef88pwkf7wcn4nh1a3ons 373147 373146 2026-10-15T10:43:44Z Hariprasad Shetty10 6127 /* ಉಪಗುಂಪುಲು */ 373147 wikitext text/x-wiki '''ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು''' (ಖಡಿಯಾ ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಮೂಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಒಂಜಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯ. ಉಂದೆನ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ [[ಝಾರ್ಖಂಡ್]], ಒರಿಸ್ಸಾ ಬೊಕ್ಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಮೊಕಲು ಪಾತೆರುನ ಭಾಸೆ ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ. ಉಂದು ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಭಾಸೆಲೆದ ಕುಟುಂಬೊಗ್ ಸೇರುದುಂಡು.<ref name="tri">{{Cite web|title=Kharia People|publisher=ಡಾ. ರಾಮದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (TRI), ಝಾರ್ಖಂಡ್ ಸರ್ಕಾರ|url=https://trijharkhand.in/en/kharia|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:332-Khadia Yo-Yo Daay Durang.webm|thumb|upright=1.3|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ಪಾರ್ದನ: ಮದಿಮೆಗ್ ಆಣ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ಜೀವನ ಸಂಗಾತಿಗ್ ಕಾತೊಂದುಪ್ಪುನ ಭಾವೊದ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಪಗುಂಪುಲು == ಖರಿಯಾ ಸಮುದಾಯೊಡು ಮೂಜಿ ಉಪಗುಂಪುಲುಂಡು: ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ (ಹಿಲ್ ಖರಿಯಾ), ಧೇಲ್ಕಿ ಖರಿಯಾ ಮತ್ತು ದೂಧ್ ಖರಿಯಾ.<ref name="tri"/> ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು ಒಡಿಶಾದ ಮಯೂರ್ಭಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆದ ಪ್ರದೇಶೊಲೆಡ್ ವಾಸ ಮನ್ಪುವೆರ್. ಜೀವನೋಪಾಯದ ವಿಧಾನೊಲು ಉಪಗುಂಪುಡ್ದು ಉಪಗುಂಪುಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಆದುಂಡು.<ref name="tri"/> == ವಾಸೊದ ಜಾಗೆ == ಝಾರ್ಖಂಡ್‌ಡ್ ಮೂಡಾಯಿ ಸಿಂಗ್‌ಭೂಮ್, ಗುಮ್ಲಾ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಮ್ಡೇಗಾ ಜಿಲ್ಲೆಡುಲಾ ಮೊಕುಲು ನೆಲೆ ಉಂತುದೆರ್. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊದ ಪುರುಲಿಯಾ, ಬಾಂಕುರಾ ಬೊಕ್ಕ ಪಡ್ಡಾಯಿ ಮಿಡ್ನಾಪುರ ಪ್ರದೇಶೊಡುಲಾ ಬೇತೆ ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ದ್ಲಾ ಉಲ್ಲೆರ್.<ref name="tri"/> ೧೯೮೧ತ ಅಂಕಿಅಂಶೊಲೆನ ಪ್ರಕಾರ ಬಿಹಾರೊಡು ೧,೪೧,೭೭೧, ಒಡಿಶೊಡು ೧,೪೪,೧೭೮ ಬೊಕ್ಕ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ]]ಡ್ಲ ೬,೮೯೨ ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲೆತ್ತರ್.<ref name="tri"/> == ಭಾಸೆ == ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಕುಟುಂಬೊಗು ಸೇರುದುಂಡು. ಗುಡ್ಡೆದ ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಾಯಿನ "ಖರಿಯಾ ಥಾರ್" ಗಳಿಸರೆ ಸುರು ಮಂತೆರ್.<ref name="tri"/> == ಧರ್ಮ == ೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿದ ಪ್ರಕಾರ ಖರಿಯಾ ಜನೊಲುನೆಟ್ ಶೇ. ೪೬.೧ ಆತ್ ಜನ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] ಬೊಕ್ಕ ಶೇ. ೪೩.೪ ಆತ್ ಜನ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ಅನುಸಾರಿಸವೆರ್.<ref name="tri"/> == ನೃತ್ಯೊ == ಖರಿಯಾ ಜನಕುಲು ನಲಿಕೆಡ್ ಹರಿಯೊ, ಕಿನ್‌ಭಾರ್, ಹಾಲ್ಕಾ, ಕುಧಿಂಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಜದುರಾ ಸೇರುದುಂಡು. ಜವನೆ ಜವಾಂದಿನಕುಲು ಒಟ್ಟಾದ್ ನಲಿಕೆ ಮನ್ಪುವೆರ್; ಕೆಲವೊರ ಪರ್ಯಾಯವಾದ್ ಪನ್ಪಿನ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಪುನ ಕ್ರಮಲಾ ಉಂಡು.<ref name="tri"/> == ಖರಿಯಾ ಪಾರ್ದನೊಲು == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ "ಎನ್ಹಾನ್ಸಿಂಗ್ ಇಂಡಿಕ್ ಓರಲ್ ಕಲ್ಚರ್ ೨೦೨೪–೨೫" ಯೋಜನೆಡ್ ಖರಿಯಾ ಭಾಷೆದ ಪದ್ಯೊಲೆನ್ ದಾಖಲೆ ಮಂದೆರ್. ಸುರುತ ವೀಡಿಯೊ ಮದಿಮೆದಪಗ ಆಣ್ ನ ಇಲ್ಲಗ್ ಭೇಟಿ ಕೊರ್ನಗ ಜೀವನಸಂಗಾತಿಗಾದ್ ಕಾಪುನ ಪಾರ್ದನ ಪಂದ್ ವಿವರಣೆ ತೆರಿಪಾವುಂಡು. ಬೊಕ್ಕ ಮದಿಮಾಳ್ ಪೊಣ್ಣು ಅಮ್ಮೆರ್ನ ಇಲ್ಲಗ್ ವಿದಾಯ ಪನ್ಪಿನ ಸಂದರ್ಭೊದ ಪಾರ್ದನೊಲು. [[File:633- Khadia Bidaai Durang.webm|thumb|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ವಿದಾಯೊದ ಪಾರ್ದನ]] [[File:797- Khadia Bidaai Durang.webm|thumb|ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆದ ವಿದಾಯೊದ ಕುಡೊಂಜಿ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ== * ಖರಿಯಾ ಭಾಸೆ * [[ಮುಂಡಾ ಜನಕುಲು]] * [[ಸಂತಾಲೆರ್]] == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Kharia language|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಖರಿಯಾ ಮಾಧ್ಯಮೊ]] 9gmz519emjkk43laqbxanq28eua3mpx 0 28943 373150 2026-10-15T10:56:50Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ''' (ಮೊಘಲ್ ತಮಾಸಾ; '''ಚೈತಿ ತಮಾಶಾ''' ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಒಡಿಶಾದ ಭದ್ರಕ್ ಪಟ್ಟಣೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಚಲಿತ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತವಾಯಿನ ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆ. ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ... 373150 wikitext text/x-wiki '''ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ''' (ಮೊಘಲ್ ತಮಾಸಾ; '''ಚೈತಿ ತಮಾಶಾ''' ಪಂದುಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಒಡಿಶಾದ ಭದ್ರಕ್ ಪಟ್ಟಣೊದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಪ್ರಚಲಿತ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತವಾಯಿನ ಜಾನಪದ ರಂಗಕಲೆ. ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆನ್ ಗೇಲಿ ಮನ್ಪುನ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಸಂಗೀತ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಅಭಿನಯ ಬೆರೆತುಪ್ಪುಂಡು.<ref name="inz">{{Cite web|title=Mughal Tamsha|publisher=Indianetzone|url=https://www.indianetzone.com/31/mughal_tamsha_indian_festival.htm|access-date=2026-10-13}}</ref> ಉಂದು ಸುಮಾರು ೨೫೦ ವರ್ಷೊಡ್ದು ಪರತ್ತ್ ಪರಂಪರೆ ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="ob">{{Cite web|last=Chakra|first=Shyamhari|title=Govt Should Take Active Interest To Revive Odisha's 'Mogul Tamasha', Says Exponent Badal Sikdar|publisher=OdishaBytes|date=2020-12-12|url=https://odishabytes.com/govt-should-take-active-interest-to-revive-odishas-mogul-tamasha-says-exponent-badal-sikdar/|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:Mogal Tamsa Podcast with Gaurang Chandra Barik by Sangram Keshari Senapati.webm|thumb|upright=1.3|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ ಕುರಿತಾದ್ ಗೌರಂಗ ಚಂದ್ರ ಬಾರಿಕ್ ಅರೆನೊಟ್ಟು ಸಂಭಾಷಣೆಲು]] == ಮೂಲ == ಭದ್ರಕ್ ದ ಸಮೀಪದ ಸಂಗತ್ ಗ್ರಾಮದ ಕವಿ ಬಂಶಿ ಬಲ್ಲಭ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ೧೮ನೆ ಶತಮಾನದ ಕಡೆಟ್ ಏಳ್ ಬಗೆತ ತಮಾಷೆಲೆನ್ ರಚನೆ ಮಲ್ತೆರ್; ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾಲಾ ಅಯಿಟ್ ಒಂಜಿ.<ref name="ob"/> ಒಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನೊದ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಸ್ವಾಮಿ 1728ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಪುಟ್ಟಿಯೆರ್.ಅಯಿಟ್ "ಬಡಶಾಹಿ" ಬೊಕ್ಕ "ಸೌಡಗಾರಿ" ಪನ್ಪಿನ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆತ ತಮಾಷೆ ಇತ್ತುಂಡು, ಇನಿ ಬಡಶಾಹಿ ಬಗೆ ಮಾತ್ರ ಒರಿದುಂಡು.<ref name="acharya">{{Cite journal|last=Acharya|first=Indranil|title=Situating Folk Performances in the Public Domain: An Evaluation of Gambhira and Mughal Tamasha|journal=Journal of the Department of English, Vidyasagar University|volume=11|year=2013–14|url=https://ir.vidyasagar.ac.in/bitstream/123456789/2051/1/7.pdf}}</ref> == ಪ್ರದರ್ಶನ == ಉಂದೆನ್ ಊರುದ [[ಶಿವ]] ದೇವಸ್ಥಾನೊದ ಎದುರುಡು ಚೈತ್ರ ಮಾಸೊಡು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮಹಾ ಬಿಶುವ ಸಂಕ್ರಾಂತಿದಪಗ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="inz"/> ಚೈತಿ ಜಾತ್ರೆದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡತೊಂದು ಇತ್ತಿನೆಡ್ದಾವರ ಈ ಕಲೆ ಭದ್ರಕ್ ಪ್ರದೇಶೊಡ್ ಮೂಲ ಪಡೆಂಡ್ ಪನ್ಪಿ ಸುದ್ದಿ ಉಂಡು.<ref name="ob"/>ಚೈತ್ರದ ಕಡೆತ ವಾರೊಡು ಸಂಗತ್, ಕುವಾನ್ಸ್, ಶಹಾಪುರ್ ಬೊಕ್ಕ ಜನುಗಂಜ್ ದಂಚಿನ ಜಾಗೆಲೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನೊಲು ನಡತೊಂದು ಇತ್ತ್ಂಡ್ ಪನ್ಪಿನವು ಅಧ್ಯಯನೊಡು ತೆರಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="acharya"/> ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊಗು ಒವ್ವೆ ಒಂಜಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥಾವಸ್ತು ಇಜ್ಜಿ. ಶೆಹ್ನೈ, ಮೊಹುರಿ, ಧೋಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಡಿ ನಾಗರೊಲೆನ್ ವಾದನೊಡು ಸುರು ಆಪುಂಡು, ಅಯಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವನ ಸ್ತುತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಗುಂಪು ಪಾರ್ದನ; ಅಪಗ ಹಾಸ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ವ್ಯಂಗ್ಯೊಡು ತುಂಬಿನ ದೃಶ್ಯೊಲು ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name="acharya"/> == ಪಾತ್ರೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಬಾಸೆ == ಮೊಘಲ್ ಆಡಳಿತಗಾರ "ಮಿರ್ಜಾ" ಸ್ಥಳೀಯೆರೆನ ಶೋಷಣೆಗಾರೆ ಆದ್ ನಾಟಕೊದ ಮುಟ್ಟ ವೇದಿಕೆಡ್ ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಒರಿದಿನ ಒರುಂಬ ಪಾತ್ರೊಲೆಡ್ ತಲಾ ಒಂಜೊಂಜಿ ದೃಶ್ಯ ಉಂಡು: ಚೋಪ್ದಾರ್ (ಕವಚನಾಯೆ), ಜಮೀನ್ದಾರ್, ವೆಸ್ತಿವಾಲಾ, ಹುಕ್ಕವಾಲಾ, ಪಂಖಾವಾಲಾ, ಭಟ್ (ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಲ್ಪುನಕುಲು), ದಪ್ತಾರಿ (ಗುಮಾಸ್ತೆ), ಭಂಡಾರಿ ಬೊಕ್ಕ ಗುವಾಲನ್ (ಪೇರ್ ಮಾರುನಕುಲು).<ref name="inz"/> ಪೇರ್ ಮಾರುನಕುಲೆನ ಪಾತ್ರೊನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ್ ಪುರುಷ ಕಲಾವಿದೆರ್ ಮಲ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name="acharya"/> ಸಂಭಾಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಪಾಡ್ದನೊಲು ಒಂಜೇ ಬಾಸೆಡ್ ಇಜ್ಜಿ; ಒಂಜಿ ಮೂಲೊಡು ಪರ್ಷಿಯನ್, [[ಉರ್ದು]], ಹಿಂದಿ, ಬಂಗಾಳಿ ಬೊಕ್ಕ ಒಡಿಯಾ ಭಾಷೆಲೆನ ಮಿಶ್ರಣೊನು ಬಳಕೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪುಂಡು.<ref name="inz"/> == ಸಾಮಾಜಿಕೊ ಮಹತ್ವ == ಈ ಕಲೆನ್ ಹಿಂದೂ ಬೊಕ್ಕ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="inz"/> ಒಂಜಿ ಪ್ರದರ್ಶನೊಡು ಮೂಜಿ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ರಡ್ಡ್ ಭಾಗೊಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕೆರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೊಣ್ಣುಲು ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪೋಯಿನ ಕಲಾವಿದೆ ಬಾದಲ್ ಸಿಕ್ದಾರ್ ಪನ್ಪೆರ್; ಕಲೆ ಭದ್ರಕ್ ದ ಮಾತಾ ಜನೊಕುಲೆಗ್ ಸೇರ್ದಿನವು ಪನ್ಪಿನೆಕ್ ಉಂದು ಸಾಕ್ಷಿ ಪಂದ್ ಆರ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref name="ob"/> == ಕುಸಿತೊದ ಅಂಚಿಡ್ == ಅವಕಾಶೊಲೆನ ಕೊರತೆಡ್ದ್ ಮೊಘಲ್ ತಮ್ಸಾ ತಂಡೊಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ 12 ಡ್ದ್ 4 ಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಆತ್ಂಡ್. ಸುಮಾರ್ ನಾಲ್ ದಶಕೊರ್ದಿಂಚಿ ಈ ಕಲೆಗಾದ್ ಹೋರಾಟ ಮಲ್ತೊಂದು ಬೈದಿನ ನಲಿಕೆದ ಗುರು ಬಾದಲ್ ಸಿಕ್ದಾರ್ ಮಹಿಳಾ ಕಲಾವಿದೆರೆನ್ ಪರಿಚಯ ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="ob"/> ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆತ ಈ ಪರಂಪರೆನ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರೊಗು ಆಸಕ್ತಿ ತೋಜಾವೊಡು ಪಂದ್ ಆರ್ ಮನವಿ ಮಲ್ತೆರ್..<ref name="ob"/> == ದ್ಯಶ್ಯೊ ಮಾಧ್ಯಮ == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗೊಲೆನ ಪ್ರದರ್ಶನ ದ್ಯಶ್ಯೊ ಮಾಧ್ಯಮೊಲು ಲಭ್ಯವುಂಡು. <gallery mode="packed" heights="160"> File:Madhu Barik from Mogal Tamsa.webm|thumb|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಮಧು ಬಾರಿಕ್" ದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ File:Pana Bali from Mogal Tamsa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಪಾನ ಬಾಲಿ" ದ ಒಂಜಿ ಭಾಗ File:Phulabali & Choukidar of Mogal Tamsa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ಫುಲಾಬಾಲಿ ಬೊಕ್ಕ ಚೌಕಿದಾರ್"ದ ಭಾಗ File:Dahibali and End part of Mogal Tamasa.webm|250px|ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾದ "ದಹಿಬಾಲಿ" ಬೊಕ್ಕ ಅಕೇರಿದ ಭಾಗ </gallery> == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} = ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Mogal Tamsa|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಮೊಗಲ್ ತಮ್ಸಾ]] 4vv3stksp0l8px1t6dp7mwh9dy3lew5 0 28944 373153 2026-10-15T11:04:26Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಜುಮುರ್''' (ಜುಮೊಯಿರ್, ಜುಮೈರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಪನ್ಪಿನವು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ದ ಚಹಾ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ. ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಪನ್ಪಿನ ಬೊಕ್ಕ ನಲ... 373153 wikitext text/x-wiki '''ಜುಮುರ್''' (ಜುಮೊಯಿರ್, ಜುಮೈರ್ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಪನ್ಪಿನವು [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ದ ಚಹಾ ತೋಟೊಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುನ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲೆನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ. ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲು ಪನ್ಪಿನ ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಪುನ ಮೂಲಕ ನಡಪುಂಡು; ಪುರುಷೆರ್ ಅಕ್ಲೆನೊಟ್ಟುಗು ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ವಾಜೊಂದು ಪೋಪೆರ್.<ref name="gk">{{Cite web|title=Jhumur Dance|publisher=GKToday|date=2025-02-24|url=https://www.gktoday.in/jhumur-dance/|access-date=2026-10-13}}</ref> [[File:Jhumur Dance.webm|thumb|upright=1.3|ಅಸ್ಸಾಂದ ಜುಮುರ್ ನಲಿಕೆ]] == ಮೂಲ == ಈ ನಲಿಕೆ ಚೋಟನಾಗ್ಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಸದನ ಜನಾಂಗೀಯ ಭಾಷಾ ಗುಂಪುಡ್ದ್ ಪುಟ್ಟುದು ಬೈದುಂಡು. ೧೯ನೆ ಶತಮಾನೊಡು ಮಧ್ಯ ಭಾರತೊಡ್ದ್ ವಲಸೆ ಬತ್ತಿನ ಚಹಾ ತೋಟದ ಬೇಲೆದಕುಲು ಅಯಿನ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಗ್ ಕನತ್ ದ್ ಬತ್ತೆರ್; ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರಭಾವೊಲೆನ್ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯಾದ್ ತೂಂಡಲಾ ಉಂದು ಅಯಿತ ಅನನ್ಯ ರೂಪೊನು ಒರಿತೊಂದುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು.<ref name="gk"/> ಸುಮಾರ್ ೨೦೦ ವರ್ಸೊಗು ದುಂಬು ಅಸ್ಸಾಂಡ್ ಚಹಾ ತೋಟೊಲೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಬ್ರಿಟಿಷೆರ್ ದೇಶೊದ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಭಾಗೊಲೆಡ್ದ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕ್ಲೆನ್ ಕನತೆರ್; ಅವು ಇತ್ತೆ "ಚಾ ಬುಡಕಟ್ಟ್" ಪಂಡ್ದ್ ಪುದರ್ ಪಡೆಯಿನವು. ಗುರು ಭದ್ರ ರಜ್ವರನ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರ್ 108 ಬುಡಕಟ್ಟ್‌ದಕ್ಲೆನ್ ಕನತ್‌ದ್ ಅಕ್ಲೆನ ನಲಿಕೆದ ಶೈಲಿನ್ ಬೆರಕೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಇತ್ತೆದ ಝೂಮೂರು ರೂಪೊಗು ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಮಾತಾ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಉಂದೆನ್ ನಲಿಪುಜೆರ್ ಪಂದ್ ಲಾ ಆರ್ ಪನ್ಪೆರ್.<ref name="tribune">{{Cite web|title=8000 artistes to bring Jhumur to life in mega cultural showcase|publisher=The Assam Tribune|date=2025-02-21|url=https://epaper.assamtribune.com/assam/8000-artistes-to-bring-jhumoir-to-life-in-mega-cultural-showcase-1568879|access-date=2026-10-13}}</ref> == ಸಂದರ್ಭೊಲು == ಚಹಾ ತೋಟದ ಪರ್ಬೊಲೆಡ್, ವಿಶೇಷವಾದ್ ಸುಗ್ಗಿ ಕಾಲೊದ ತುಸು ಪೂಜೆಡ್, ಬೆನ್ನಿದ ಪೊರ್ತುಡು ಕರಂ ಪೂಜೆಡ್ ಜುಮುರ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="gk"/> ಉಂದು ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಕೃಷಿಗ್ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು ಪಂಡ್ದ್ ವಿವರಿಸಯೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಉಂದು ಬಿತ್ತನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಎಡ್ಡೆ ಬುಳೆ ಬರೊಡು ಪಂದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪರೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="tribune"/> ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಡಿಯೋ ವಿವರಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿದಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಚಹಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಲೆನ ಕರಮ ಪೂಜೆದ ಭಾಗವಾದ್ ಈ ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. == ಪ್ರದರ್ಶನ ಶೈಲಿ == ದಾಖಲೆದ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ನಲಿಕೆದಕುಲು ಕೈ ಪತೊಂದು ಒಂಜಿ ಮಲ್ಲ ಸಾಲುಡ್ ನಿಲೆಯಾಪೆರ್; ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಪೊಣ್ಣುಲು, ಆಂಡ ಪುರುಷೆರ್ಲಾ ಪಾಲ್ ದೆತೊನುವೆರ್. ಮದಲ್, ಧೋಲ್, ತಾಲ, ಬೊಕ್ಕ ಬಾಳೂರಿ ಸಾಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೇತೆ ಒಂಜಿ ಮೂಲೊಡು ಪುರುಷೆರ್ ಮಡಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಧೋಲ್ ನ್ ವಾದನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪುಂಡು; ಪೊಣ್ಣುಲು ಮಸ್ತ್ ಸರ್ತಿ ಕೆಂಪು-ಬೊಲ್ದು ಸೀರೆನ್ ತುತ್ತುವೆರ್.<ref name="gk"/> == ಜುಮೊಯಿರ್ ಬಿನಂಡಿನಿ 2025 == ಅಸ್ಸಾಂ ದ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮದ ೨೦೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಭಾಗವಾದ್ ಗುವಾಹಟಿ ಡ್ ಸರುಸಾಜೈ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣೊಡು "ಜುಮೊಯಿರ್ ಬಿನಾಂಡಿನಿ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮೊನು ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ ಗ್ ಆಯೋಜಿಸಯೆರ್.<ref name="gk"/> ಸುಮಾರ್ 8,000 ಕಲಾವಿದೆರ್ ಅಯಿಟ್ ನಟನೆ ಮಲ್ಪೆರೆ ತಯಾರಾವೊಂದಿತ್ತೆರ್.<ref name="tribune"/> == ಸಮುದಾಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ == ಚಹಾ ತೋಟದ ಸಮುದಾಯದ ವಂಶಸ್ಥೆರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ್ ಟಿನ್ಸುಕಿಯಾ, ದಿಬ್ರುಗಢ್ ಬೊಕ್ಕ ಶಿವಸಾಗರ ಜಿಲ್ಲೆಲೆಡ್ ಜೀವನ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅಕುಲು ಬೇತೆ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗೊಲೆನ (ಒಬಿಸಿ) ಪಟ್ಟಿಡ್ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಅನುಸೂಚಿತ ಬುಡಕಟ್ಟ್ (ಎಸ್ಟಿ) ಸ್ಥಾನಮಾನೊನು ಕೋರೊಂದುಲ್ಲೆರ್.<ref name="gk"/> == ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು == [[File:Karam Puja Songs.webm|thumb|upright=1.3|ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾಡ್ದನೊಲು]] ಕರಂ ಉತ್ಸವದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ಒಂಜಿ ವಿಡಿಯೋ ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಲಭ್ಯ ಉಂಡು; ಅಯಿತ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುಟು ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸದ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರೆದ ಪನ್ನೆರಡನೇ ದಿನೊಟು ಈ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು. == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} de3xeargpoz1ku8o5c83u8xl017ccbf 0 28945 373156 2026-10-15T11:15:10Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಕರ್ಮ ನಲಿಕೆ''' ಅತ್ತ್ಂಡ ಕರ್ಮ ನಾಚ್ ಪಂಡ ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲೊದ ಒಂಜಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಲಿಕೆ, ಉಂದೆನ್ ಕರ್ಮ ಪರ್ಬೊಡು ವರ್ಷೊಗು ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಭದ್ರಬ್ ಮಾಸದ ಪೊರ್ಲುದ ಪಕ್ಷೊದ ೧೧ನೇ ದಿನ ಸುರ... 373156 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಮ ನಲಿಕೆ''' ಅತ್ತ್ಂಡ ಕರ್ಮ ನಾಚ್ ಪಂಡ ಮಧ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲೊದ ಒಂಜಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಲಿಕೆ, ಉಂದೆನ್ ಕರ್ಮ ಪರ್ಬೊಡು ವರ್ಷೊಗು ಒಂಜಿ ಸರ್ತಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉಂದು ಭದ್ರಬ್ ಮಾಸದ ಪೊರ್ಲುದ ಪಕ್ಷೊದ ೧೧ನೇ ದಿನ ಸುರು ಆಪುಂಡು. ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಒಡಿಶಾ, ಬೊಕ್ಕ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳೊಡು ಉಂದು ನಡಪುಂಡು. ಕರ್ಮ ಪಂಡ ಭಾಗ್ಯ ಪನ್ಪಿನ ಅರ್ಥ. ಈ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆನ್ ಕರಮ್ ದೇವತೆ ಪನ್ಪೆರ್. ಆರಾಧನೆ ವಿಧಿದ ದೈವೊಗು ಈ ಪೊರ್ತುಡು ನಡಪುಂಡು. ಜನಕುಲು ಭಾಗ್ಯದ ದೇವೆರೆನ್ ಎಡ್ಡೆ ಬೊಕ್ಕ ಕೆಟ್ಟ ಭಾಗ್ಯೊಗು ಕಾರಣ ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.<ref>https://web.archive.org/web/20120520124721/http://ezccindia.org/orissa.html</ref> ==ಕರ್ಮ ಪರ್ಬ== ಕರಂ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕರ್ಮ ಪಂಡ ಜಾರ್ಖಂಡ್, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ್, [[ಅಸ್ಸಾಂ]], [[ಒಡಿಶಾ]] ಬೊಕ್ಕ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಸುಗ್ಗಿದ ಪರ್ಬ. ಉಂದು ಶಕ್ತಿ, ಜವನೆ ಬೊಕ್ಕ ಜವನೆರೆನ ದೈವ ಕರಮ್-ದೇವತೆದ (ಕರ್ಮ-ಭಗವಂತ/ದೇವೆರ್) ಆರಾಧನೆಗ್ ಸಮರ್ಪಿತವಾದುಂಡು.<ref>{{Cite web |url=https://www.avenuemail.in/jamshedpur/karam-festival-shows-to-way-to-humanity-harivansh/124287/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2020-02-17 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430055911/https://www.avenuemail.in/jamshedpur/karam-festival-shows-to-way-to-humanity-harivansh/124287/ |url-status=dead }}</ref> ಕರಂ ಪರ್ಬೊನು ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಗುಂಪುಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್: ಕೊರ್ಬ, ಬಾಯಿಗ, ಬಿಂಜ್ವಾರಿ, ನಾಗ್ಪುರಿ, ಖೋರ್ತ, ಕುಡುಮಿ, ಒರನ್, ಮುಂಡ, ಸಾಂತಾಲ್ ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಗುಂಪುಲು. ಆಗಸ್ಟ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಡುಟು ಬರ್ಪಿನ ಹಿಂದೂ ಮಾಸದ ಭಾಧೋ (ಭದ್ರಾ) ದ ಪೂರ್ಣಿಮೆ (ಪೂರ್ಣಿಮೆ) ದ 11 ತಾರೀಕ್ ಗ್ ಈ ಪರ್ಬ ನಡಪುಂಡು. ಊರುದ ಜವನೆರೆನ ಗುಂಪುಲು ಕಾಡ್ ಗ್ ಪೋದು ಮರ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಬೊಕ್ಕ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ಸಂಗ್ರಹ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕರಂ ದೈವೊದ ಆರಾಧನೆದ ಪೊರ್ತುಡು ಉಂದು ಬೋಡಾಪುಂಡು. ಈ ಕಾಲೊಡು ಜನಕುಲು ಒಟ್ಟುಗು ಪಾಡೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್. "ಡೇ ಆಫ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್" ಡ್ ಇಡೀ ಕಣಿ ಡ್ರಮ್ಸ್ ದ ಬೀಟ್ ಗ್ ನಲಿಪುಂಡು. ==ಉತ್ಸವದ ಸಾರಾಂಶ== ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿಗಾದ್ ಈ ಪರ್ಬ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಬುಟ್ಟಿಡ್ ಒಂಜಿ ನೂದು ಬಗೆತ ಬೀಜೊಲೆನ್ ನಡ್ಪೆರ್, ಅವುಲು [[ಅರಿ]], [[ಗೋಧಿ]], ಜೋಳ ಇಂಚಿತ್ತಿನವು ಜಾವ ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಬೀಜೊಲೆನ್ 7-9 ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಆ ಪೊಣ್ಣು ಬಾಲೆ ತೂವೊಂದು ಉಪ್ಪುವೆರ್. ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ದಿನೊಲ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ಸವೊಡು ಜನಕುಲು ಗೊಬ್ಬುನಕ್ಲೆನ ಗುಂಪುದೊಟ್ಟುಗು ಕಾಡ್‌ಗ್ ಪೋದು ಅವೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಕರಂ ಮರತ ಒಂಜಿ ಅತ್ತಂಡ ಒಂಜಾತ್ ರೆಂಕೆಲೆನ್ ಕಡ್ಪುವೆರ್. ಶಾಖೆಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ್ ಮದಿಮೆ ಆವಂದಿನಕಲೆಗ್ ಇಪ್ಪುಂಡು, ಜವನ್ಯೆರ್ ದೈವೊಗು ಸ್ತೋತ್ರ ಪನುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಗೆಲ್ಲ್ ನ್ ಊರುಗು ಕನತ್ದ್ ನೆಲತ ನಡುಟ್ ನಡ್ಪುವೆರ್. ಉಂದೆನ್ ಗೋಮೂತ್ರೊಡು ಶುದ್ಧ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಪೂತ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒರಿ ಊರುದ ಯಾಜಕೆರ್ (ಪಾಹಾನ್ ಪನ್ಪೆರ್) ಐಶ್ವರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಜೋಕುಲೆನ್ ಕೊರ್ಪಿನ ದೈವೊಗು ಮೊಳಕೆ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಬೊಕ್ಕ ಮದ್ಯೊನು ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಒಂಜಿ ಕೋರಿನ್ ಲಾ ಕೆರ್ದ್ ಅವೆತ ನೆತ್ತೆರ್ನ್ ಶಾಖೆಗ್ ಅರ್ಪಿಸವೆರ್. ಅಪಗ ಊರುದ ಅರ್ಚಕೆರ್ ಕರಂ ಪೂಜೆದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಊರುದಕ್ಲೆಗ್ ಒಂಜಿ ಐತಿಹ್ಯೊನು ತೆರಿಪಾವೆರ್. ಪೂಜೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಮನದಾನಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಕರಂ ಪೂಜೆ ತುದೆಟ್ ಮುರ್ಕುದು ಪೋಪುಂಡು. ==ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ== ಕರಂ ಪಂಡ ಸುಗ್ಗಿದ ಪರ್ಬ. ಈ ಉತ್ಸವೊಗು ಪ್ರಕೃತಿದೊಟ್ಟುಗು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಉಂಡು. ಮರಕ್ಕ್ ಬದುಕುದ ಮೂಲ ಆಯಿನೆಡ್ದಾವರ ಜನಕುಲು ಈ ಪರ್ಬೊದ ಪೊರ್ತುಡು ಮರಕುಲೆನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬೊಕ್ಕ ಅಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿನ್ ಪಚ್ಚೆ ಆದ್ ದೀವೊಡು ಬೊಕ್ಕ ಒಂಜಿ ಸಮೃದ್ಧ ಸುಗ್ಗಿನ್ ಖಚಿತ ಮಲ್ಪೊಡು ಪಂದ್ ಅಪ್ಪೆ ಪ್ರಕೃತಿಗ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಎಡ್ಡೆ ಮೊಳಕೆ ಬುಳೆಂಡ ಧಾನ್ಯದ ಬೆನ್ನಿದ ಫಲವತ್ತತೆ ಜಾಸ್ತಿ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ಕರಂ / ಕರ್ಮ / ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ / ಕರ್ಮ ದೇವಿಲೆನ್ (ಶಕ್ತಿ, ಜವನ ಬೊಕ್ಕ ಜವನ ದೇವತೆ) ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಭಕ್ತೆರ್ ದಿನಪೂರ್ತಿ ಉಪವಾಸ ಮಲ್ತೊಂದು ಕರಂ / ಕದಂ / ಬೊಕ್ಕ ಸಾಲ್ ಶಾಖೆಲೆನ್ ಪೂಜೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಜವಾನೀಸ್ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ವಿನಿಮಯ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಕಲ್ಯಾಣ, ಸ್ನೇಹ ಬೊಕ್ಕ ಸೋದರತ್ವೊಗು ಪೊಣ್ಣು ಜೋಕುಲು ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref>https://indroyc.com/2012/09/26/karma/</ref> [[File:कुरूख करमा पूजा गीत.webm|thumb|ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆದ ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದನೊಲು]] [[File:Karam Puja Songs.webm|thumb| ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದನೊಲು]] ==ಉಲ್ಲೆಕೊಲು== <References /> [[ವರ್ಗೊ:ನಲಿಕೆ]] o3tsctvv0ijd8xv13suxo90hcdq3sqo 0 28946 373158 2026-10-15T11:28:22Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಕರಂ ಪರ್ಬ''' (ಕರಂ ಪೂಜೆ, ಕರ್ಮ ಪರ್ವ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಉಂದು ಮುಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೃಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆದ ಪರ್ಬ. ಉಂದು ಭಾದ್ರಪದ (ಆಗಸ್ಟ್–ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಮಾಸೊ... 373158 wikitext text/x-wiki '''ಕರಂ ಪರ್ಬ''' (ಕರಂ ಪೂಜೆ, ಕರ್ಮ ಪರ್ವ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್) ಉಂದು ಮುಡಾಯಿ ಭಾರತೊದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೃಷಿ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆದ ಪರ್ಬ. ಉಂದು ಭಾದ್ರಪದ (ಆಗಸ್ಟ್–ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಮಾಸೊದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಏಕಾದಶಿ ದಾನಿ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಉತ್ಸವದ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಕೇತ ಪಂಡ ಕರಂ ಮರ; ಉಂದು ಶಕ್ತಿ, ಜವನೆ ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನಶಕ್ತಿದ ದೇವತೆ ಕರಮ್ (ಕರಂ ರಾಜ/ಕರಮ್ಸಾನಿ) ಪಂಡ್ದ್ ಪರಿಗಣಿಸವೆರ್.<ref name="drishti">{{Cite web|title=Karam Festival|publisher=Drishti IAS|date=2025-09-06|url=https://www.drishtiias.com/state-pcs-current-affairs/karam-festival-1|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಸಮುದಾಯೊಲು ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶೊಲು == ಈ ಪರ್ಬ ಜಾರ್ಖಂಡ್, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಬಿಹಾರ]], ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಛತ್ತೀಸ್ ಗಢ್, [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಬೊಕ್ಕ ಒರಿಸ್ಸಾ ರಾಜ್ಯೊಲೆನ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲೆಡ್ ಪ್ರಚಲಿತವಾಯಿನವು, ಬೊಕ್ಕ ಮುಂಡಾ, ಹೋ, ಒರಾಮ್, ಜನಕುಲು/ಖಾರಿ ಬೊಕ ಸಾಂತಾಲ್ (ಸಾಂತೊಲು) ಸಮುದಾಯೊಲು.<ref name="drishti"/> ೨೦೨೫ಡ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ರಾಂಚಿ]] ಡ್ ನಡತಿನ ಕರಮ್ ಉತ್ಸವೊಗು ಹಾಜರಾತಿನಕುಲು.<ref name="drishti"/> ಅಸ್ಸಾಂಡ್ ಚಹಾ ತೋಟದ ಸಮುದಾಯೊಲು ತುಸು ಪೂಜೆ ಬೊಕ್ಕ ಕರಂ ಪೂಜೆದ ಪೊರ್ತುಡು [[ಜುಮುರ್ ನಲಿಕೆ|ಜುಮುರ್]] ನಲಿಕೆನ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="gk">{{Cite web|title=Jhumur Dance|publisher=GKToday|date=2025-02-24|url=https://www.gktoday.in/jhumur-dance/|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಕೃಷಿನ್ ಅಳವಡಿಸರೆ ಸುರು ಮಲ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಈ ಪರ್ಬೊದ ಮೂಲ ಇಂದ್ ಪಣ್ಪೆರ್. ಒರಾನ್ (ಕುರುಖ್) ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಶರತ್ಕಾಲದ ಮಳೆಗಾಲೊಡು ಧಾನ್ಯದ ಪರ್ಬ ಪಂಡ್ದ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಪರ್ಬೊದ ಪುದರ್ "ಕರ್ಮ" (ಕೆಲಸ) ಬೊಕ್ಕ ಅಣ್ಣ ಮೆಗ್ಗೆಲೆನ ಪ್ರೀತಿದ ಬಂಧೊಗು ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿನವು; ಪಾಡ್ದನೊಲು ಬೊಕ್ಕ ನಲಿಕೆಲು ಬೇಲೆದ ಮಹತ್ವ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆದ ಸಂದೇಶೊನು ಕೊರ್ಪುಂಡು.<ref name="fp">{{Cite web|last=Kumar|first=Rajan|title=Karam: Celebrating nature|publisher=Forward Press|date=2016-01-12|url=https://www.forwardpress.in/?p=1988|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಆಚರಣೆದ ವಿಧಾನ == * '''ತಯಾರಿ:''' ಪರ್ಬೊಗು ಸುಮಾರ್ ಒಂಜಿ ವಾರ ದುಂಬು ಜವನ್ಯೆರ್ ಶುದ್ಧ ಸುದೆತ ಮೈಲ್ ಕನತ್ದ್ ಅಯಿಟ್ ಏಳ್ ಬಗೆತ ಧಾನ್ಯೊಲೆನ್ ಬಿತ್ತುವೆರ್; ಅವು ಮೊಳಕೆ ಬುಲೆದ್ "ಜಾವಾ" ಆಪುಂಡು.<ref name="drishti"/> * '''ಆರಾಧನೆ:''' ಪರ್ಬೊದಾನಿ ಚಾವಡಿಡ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅರೆನಾಡ್ ಕರಂ ಮರತ ಗೆಲ್ಲ್ ನಡ್ಪುವೆರ್. ಜಾವಾನಿಯೆರ್ ಪೂ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ತೂದು ಬರ್ಪೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಹಾನ್ (ಪುರೋಹಿತೆರ್) ಕರಮ್ ರಾಜನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಅಂಗಣೊಡು ಸಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆಂಡು ಮರತ್ತ ಬುಟ್ಟಿ ದೀದ್ ಕರಂ ಮರ ಪಂಡ್ದ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನವುಲಾ ತೆರಿದ್ ಬರ್ಪುಂಡು; ಋತುಮಾನೊಗು ಅನುಗುಣವಾದ್ ಪೂ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಅರಿ, ಹಾಲು ಬೊಕ್ಕ ಸೌತೆಕಾಯಿಲೆನ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಹಾನ್ "ಕರಂ ಕಥಾ" ನ್ ಪಠಣ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="fp"/> * '''ಪಾಡ್ದನ–ನಲಿಕೆ:''' ಪೂಜೆ ಮುಗಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಂ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ್ ಪನೊಂದು ನಲಿಪುವೆರ್ (ತೂಲೆ: [[ಕರ್ಮ ನಲಿಕೆ]]).<ref name="drishti"/> * '''ವಿಸರ್ಜನೆ:''' ಅಕೇರಿಗ್ ಕರಂ ಶಾಖೆನ್ ಒಂಜಿ ಸುದೆಟ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಕೆರೆಟ್ ಕರಗದ್ ಜಾವನ್ ಭಕ್ತೆರೆಗ್ ವಿತರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಪೂಜೆ ಆಯಿಬೊಕ್ಕ ಕಂಡೊಗು ಲೆತೊಂದು ಬೂರ್ದು ಬುಳೆಕ್ ಬುಳೆಕ್ ಕೀಟೊಲು ಬರ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು..<ref name="fp"/> == ಕೃಷಿಗ್ ಸಂಬಂಧ == ಕಂಡೊದ ಸಾಲ್ ಅತ್ತ್ಂಡ ಭೆಲುವಾ ರೆಂಕೆ ನಡ್ತುಂಡ ಬೆನ್ನಿ ಕರಮ್ ದೈವೊಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಆಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಚಿರ್ಚಿತ್ತಿ ಬೊಕ್ಕ ಸಿಂದ್ವಾರದ ಕಂಡೊಲೆನ್ ಪ್ರಕೃತಿದ ಕೀಟನಾಶಕೊ ಆದ್ ನಡ್ಪೆರ್; ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿಗಾದ್ ಪಹಾನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> == ಕರಂ ಪಾಡ್ದನೊಲು == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಮಸ್ತ್ ಬಾಸೆಲೆಡ್ ಕರಂ ಪರ್ಬದ ಪಾಡ್ದನೊಲೆನ ವಿಡಿಯೋಲು ಉಂಡು. ಕುರುಖ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ ವಿಡಿಯೋ ವಿವರಣೆದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾದ್ರಪದ ಶುಕ್ಲ ಏಕಾದಶಿಡ್ ಅಕ್ಕನಕುಲು ಉಪವಾಸ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಅಣ್ಣನಕ್ಲೆನ ಸುಖ ಬೊಕ್ಕ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯೊಗು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಜಾನಪದ ಪರ್ಬೊನು ಕರಮ್ ಪೂಜೆ ಪನ್ಪೆರ್. [[File:कुरूख करमा पूजा गीत.webm|thumb|ಕುರುಖ್ ಭಾಷೆದ ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದೊನೊಲು]] [[File:Karam Puja Songs.webm|thumb|ಕರಮ್ ಪೂಜೆದ ಪಾರ್ದೊನೊಲು]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ == * [[ಕರ್ಮ ನಲಿಕೆ]] * [[ಜುಮುರ್ ನಲಿಕೆ]] * [[ಒರಾಂವ್ ಜನಕುಲು]] * [[ಮುಂಡಾ ಜನಕುಲು]] * [[ಸೋಹ್ರಾಯ್]] == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} == ಪಿದಾಯಿದ ಕೊಂಡಿಲು == * [[:commons:Category:Karam festival|ಕಾಮನ್ಸ್‌ಡ್ ಕರಮ್ ಪರ್ಬೊ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಝಾರ್ಖಂಡ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ]] oxtoubugejeclwr8wpn3tu1388fu4vc 0 28947 373160 2026-10-15T11:42:44Z Hariprasad Shetty10 6127 ಹೊಸ ಪುಟ: '''ಸರ್ಹುಲ್''' ಪಂಡ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಛೋಟನಾಗ್ಪುರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸಂತ ಪರ್ಬ. ಸರ್ಹುಲ್ ಪಂಡ "ಸಾಲ್ ಮರತ ಆರಾಧನೆ"; ಈ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಪೊಸ ವರ್ಷದ ಸುರುತ ಗುರುತು. ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ... 373160 wikitext text/x-wiki '''ಸರ್ಹುಲ್''' ಪಂಡ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಬೊಕ್ಕ ಛೋಟನಾಗ್ಪುರ್ ಪ್ರದೇಶೊದ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಸಮುದಾಯೊಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸಂತ ಪರ್ಬ. ಸರ್ಹುಲ್ ಪಂಡ "ಸಾಲ್ ಮರತ ಆರಾಧನೆ"; ಈ ಸಮುದಾಯೊಲೆಗ್ ಪೊಸ ವರ್ಷದ ಸುರುತ ಗುರುತು. ಚೈತ್ರ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಮೂಜನೆದಾನಿ ಸುರು ಆದ್ ಮೂಜಿ ದಿನ ಮುಟ್ಟ ಉತ್ಸವ ನಡಪುಂಡು.<ref name="drishti">{{Cite web|title=Sarhul Festival 2026|publisher=Drishti IAS|date=2026-03-24|url=https://www.drishtiias.com/state-pcs-current-affairs/sarhul-festival-2026/print_manually|access-date=2026-10-15}}</ref><ref name="outlook">{{Cite web|title=Jharkhand: Sarhul Festival|publisher=Outlook Traveller|date=2017-02-15|url=https://www.outlookindia.com/traveller/ot-getaway-guides/jharkhand_sarhul_festival/|access-date=2026-10-15}}</ref> [[File:Tonang Buru lo chaba Asur Sarhul Song.webm|thumb|upright=1.3|ಅಸುರ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನ]] == ಪುದರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸಮಯ == "ಸರ್" ಪಂಡ ವರ್ಷ ಬೊಕ್ಕ "ಹುಲ್" ಪಂಡ ಸುರು. ಸಾಲ್ ದ ಮರಟ್ ಪೊಸ ಇರೆ ಬೊಕ ಪುರ್ಪೊಲು ಬರ್ಪಿನ ಪೊರ್ತುಗು ಈ ಪರ್ಬ ಬರ್ಪುಂಡು.<ref name="gaon">{{Cite web|title=Tribal communities celebrate Sarhul, their new year, by worshipping the Sal tree|publisher=Gaon Connection|url=https://www.gaonconnection.com/read/sarhul-festival-jharkhand-sal-tree-tribal-population-nature-celebrations-festivities-handia-dance-folk-culture-sarna-new-year-50599|access-date=2026-10-15}}</ref> ೨೦೨೬ಡ್, ಮಾರ್ಚ್ ೨೧ ಬೊಕ್ಕ ೨೨ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಡ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಜೆ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್.<ref name="drishti"/> == ಸಮುದಾಯೊಲೆನ್ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುನವು == ಇಂದೆನ್ ಪ್ರಧಾನವಾದ್ ಒರಾನ್ ಜನಾಂಗ, ಮುಂಡ ಜನಾಂಗ, ಹೋ, ಸಾಂತಲ್ ಬೊಕ್ಕ ಖಾರಿ ಜನಾಂಗ ಸಮುದಾಯದಕುಲು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="rau">{{Cite web|title=Sarhul Tribal Festival|publisher=Rau's IAS Compass|date=2025-03-31|url=https://compass.rauias.com/current-affairs/sarhul-tribal-festival/|access-date=2026-10-15}}</ref> ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಡ್ 30 ಡ್ದ್ ಜಾಸ್ತಿ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಗುಂಪುಲು ಈ ಪರ್ಬೊನು ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವರದಿ ಉಂಡು.<ref name="outlook"/> == ನಂಬಿಕೆಲು ಬೊಕ್ಕ ಸಂಕೇತೊಲು == ಬುಡಕಟ್ಟ್ ನಂಬೊಲಿಗೆಡ್ ಸಾಲ್ ಮರ ಪವಿತ್ರ; ಉಂದು ಊರುದ ದೇವತೆ ಸಾರ್ನ ಮಾ ನ ನಿಲೆ ಆದುಪ್ಪು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref name="drishti"/> ಸಾಲ್ ಮರಕುಲೆನ ಒಂಜಿ ಪವಿತ್ರ ತೋಟೊನು "ಜಾಹೆರ್" ಪಂಡ್ದ್ ಲಾ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್; ಈ ದೇವಿ ಊರುಲೆನ್ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಪತ್ತುಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪಿನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು.<ref name="gaon"/> ಊರುದ ಯಾಜಕೆರ್ "ಪಹಾನ್" [[ಸೂರ್ಯ]] ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್, ಬೊಕ್ಕ ಅರೆನ ಮದಿಮೆ ಆಯಿನ "ಪಹೆನ್" [[ಭೂಮಿ]] ನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸವೆರ್; ಅಂಚಾದ್ ಈ ಉತ್ಸವ ಸೂರ್ಯ ಬೊಕ್ಕ ಭೂಮಿದ ಒಕ್ಕೂಟೊನು ಸಂಕೇತಿಸವುಂಡು.<ref name="rau"/> ಸ್ಥಳೀಯೆರ್ ಭೂಮಿ ಅಪ್ಪೆನ್ ಲಾ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್, ಎಡ್ಡೆ ಸುಗ್ಗಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಬೊಕ್ಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪೊಲೆಡ್ದ್ ರಕ್ಷಣೆಗಾದ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಸಾಲ್ ಮರನ್ ಬುಡಕಟ್ಟ್ ಜನಾಂಗದಕುಲು ಮಾನಾದಿಗೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ದಾಯೆ ಪಂಡ ಉಂದು ಆಹಾರ, ನೆರಳು, ಆಶ್ರಯ, ಬೊಕ್ಕ ಜೀವನೋಪಾಯೊನು ಒದಗಾವುಂಡು, ಅಂಚನೆ ಮರತ್ತ ಫಲಕೊಲು, ಇರೆತ ಬಾಜನೊಲು, ಬೊಕ್ಕ ಮರ್ದ್ ಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> == ಆಚರಣೆಲು == * '''ಸುರುತ ದಿನ:''' ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ್ ಉಪವಾಸ ಮನ್ಪುನ ಪಹಾನ್ ಪೂಜೆಗ್ ನೀರು ಕನ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ್, ಆರಾಧನಾ ಕ್ಷೇತ್ರೊಲೆನ್ ಶುದ್ದ ಮಲ್ತ್‌ದ್ ಸಾಲ್ ಪೂ ಕಟ್ಟುವೆರ್.<ref name="rau"/> * '''ರಡ್ಡನೆ ದಿನ:''' ದೈವೊಗು ಸಾಲ್ ಪೂ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ("ಫೂಲ್ಖೊನ್ಸಿ" ಪನ್ಪಿನ ಒಂಜಿ ಪೂ ಅರ್ಪಣೆದ ಆಚರಣೆ); ರಕ್ಷಣೆ ಬೊಕ್ಕ ಸಮೃದ್ಧಿಗ್ ಒಂಜಿ ಕೋರಿನ್ ಬಲಿ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="rau"/><ref name="outlook"/> ಪಹನ್ ದೇವೆರೆಗ್ ಬೊಕ್ಕ ಪಿರಾಕ್ ದಕ್ಲೆಗ್ ಪೂ, ಫಲವಸ್ತುಲು, ಕೋರಿಲು, ಬೊಕ್ಕ ಅರಿತ ವೈನ್ "ಹಂಡಿಯಾ" ನ್ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್.<ref name="drishti"/> ಧೋಲ್, ನಾಗರ ಬೊಕ್ಕ ತುರ್ಹಿ ವಾದ್ಯೊಲೆನ್ ವಾದನ ಮಲ್ಪುನಗ ಪಹಾನ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಲೆನ್ ಪನ್ಪೆರ್; ಪಹಾನ್ ಸರ್ನ ಪುಷ್ಪೊಲೆನ್ ವಿತರಿಸವೆರ್ ಬೊಕ್ಕ ಸೋದರತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾದ್ "ಶಗುನ್ ಪನಿ" ನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್.<ref name="gaon"/> * '''ಕಡೆತ ದಿನ:''' ಹಾಂಡಿಯದೊಟ್ಟುಗು ಸಮುದಾಯ ಭೋಜನ ನಡಪುಂಡು.<ref name="rau"/> ರಾಂಚಿಡ್ ಈ ದಿನ ಅಲಂಕಾರ ಮಲ್ತಿನ ಜಂಕಿಲೆನ "ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ" ನಡಪುಂಡು, ಡೊಲ್ಲುದ ಶಬ್ದದ ಒಟ್ಟುಗು ನಡಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> ಸಾಲ್ ಮರದ ತಿರ್ತು ಇತ್ತಿನ ನೀರಿನ ಕೊಡಪಾನೊಡು ನೀರುದ ಮಟ್ಟೊಡು ತೂದು ದುಂಬುದ ವರ್ಷೊಗು ಬರ್ಸ ಬರ್ಪಿನ ಅಂದಾಜು ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> == ನಲಿಕೆ == ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆ ಇಂಚಿತ್ತಿನ "ಜಾದುರ್" ನಲಿಕೆಲು ಉತ್ಸವದ ಪೊರ್ತುಡು ನಡಪುಂಡು.<ref name="outlook"/> "ಬಾ ಪೊರೊಬ್" ನಲಿಕೆ ಈ ಪರ್ಬೊದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ; ನಲಿಕೆದಾರೆರ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಿಳುಪು ಬೊಕ್ಕ ಕೆಂಪು ವೇಷಭೂಷಣೊಲೆನ್ ಪಾಡುವೆರ್.<ref name="gaon"/> == ಮೆರವಣಿಗೆ ಬೊಕ್ಕ ಗುರುತುದ ಪ್ರಶ್ನೆ == ೧೯೬೦ ದಶಕೊಡು, ಬುಡಕಟ್ಟ್ ದ ಮುಖಂಡೆರ್ ಬಾಬಾ ಕಾರ್ತಿಕ್ ಒರಾನ್ [[ರಾಂಚಿ]] ಡ್ ಹಾಟ್ಮಾಡ್ದ್ ಸಿರಂ ತೋಳಿ ಸರ್ನ ಸ್ಥಳೊಗು ಸರ್ಹುಲ್ ಮೆರವಣಿಗೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್.<ref name="rau"/> ಸನಾ ಧರ್ಮೊದ ಅನುಯಾಯಿಲೆನ ಜನಗಣತಿಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮ ಸಂಹಿತೆ ಮಲ್ಪೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಮಸ್ತ್ ದಿನೊಡ್ದಿಂಚಿ ಉಂಡು. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ಡ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ವಿಧಾನಸಭೆ ೨೦೨೧ ಜನಗಣತಿಡ್ ಒಂಜಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸರ್ನಾ ಧರ್ಮ ಸಂಹಿತೆನ್ ಸೇರಾವೊಡು ಪನ್ಪಿನ ಪ್ರಸ್ತಾವೊನು ಅಂಗೀಕರ ಮಲ್ತ್ಂಡ್; ತಜ್ಞೆರ್ 2011 ಜನಗಣತಿಡ್ ಸುಮಾರ್ 41.31 ಲಕ್ಷ ಜನಕುಲು ಅಕ್ಲೆನ ಧರ್ಮನ್ ಸರ್ನ ಪಂಡ್ದ್ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ತೆರ್ ಪಂದ್ ಗಮನಿಸಾಯೆರ್.<ref name="etv">{{Cite web|title=Explained: Special religion code for Jharkhand's Sarna tribe|publisher=ETV Bharat|date=2020-11-12|url=https://www.etvbharat.com/english/state/jharkhand/explained-special-religion-code-for-jharkhands-sarna-tribe/na20201112071135033|access-date=2026-10-15}}</ref> == ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನೊಲು == ಕಾಮನ್ಸ್ ಡ್ ಉಪ್ಪುನ [[ಅಸುರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಸಮುದಾಯೊದ ಸರ್ಹುಲ್ ಸಾಂಗ್ಸ್ ದ ವಿಡಿಯೋ ವಿವರಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಹುಲ್ ಪಂಡ ಚೈತ್ರ ಶುಕ್ಲ ತೃತೀಯೊಡ್ದ್ ಚೈತ್ರ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಮುಟ್ಟ ನಡಪುನ ಒಂಜಿ ವಸಂತ ಪರ್ಬ. [[File:Abu raij re Asur Sarhul Song.webm|thumb|ಅಸುರ್ ಸಮುದಾಯೊದ ಕುಡೊಂಜಿ ಸರ್ಹುಲ್ ಪಾರ್ದನ]] == ಉಂದೆನುಲಾ ತೂಲೆ == * [[ಕರಂ ಪರ್ಬ]] * [[ಸೋಹ್ರಾಯ್]] * [[ಅಸುರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು]] * [[ಒರಾಂವ್ ಜನಕುಲು]] * [[ಮುಂಡಾ ಜನಕುಲು]] == ಉಲ್ಲೆಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಝಾರ್ಖಂಡ್]] [[ವರ್ಗೊ:ಜಾನಪದ]] 518uk6ry7riqzeigtctp0z9iv91akfs