ವಿಕಿಪೀಡಿಯ tcywiki https://tcy.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ಮಾದ್ಯಮೊ ವಿಸೇಸೊ ಪಾತೆರ ಬಳಕೆದಾರೆ ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪಾತೆರ ಫೈಲ್ ಫೈಲ್ ಪಾತೆರ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಮಾದ್ಯಮೊವಿಕಿ ಪಾತೆರ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಪಾತೆರ ಸಕಾಯೊ ಸಕಾಯೊ ಪಾತೆರ ವರ್ಗೊ ವರ್ಗೊ ಪಾತೆರ ತಡ್ಯ ತಡ್ಯ ಪಾತೆರ ಕರಡು ಕರಡು ಪಾತೆರ TimedText TimedText talk ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಮೋಡ್ಯೂಲ್ ಪಾತೆರ Event Event talk 0 3598 373536 280436 2026-10-18T09:02:13Z ChiK 1136 Added {{[[Template:Resume-like|Resume-like]]}} and {{[[Template:Unreferenced|Unreferenced]]}} tags 373536 wikitext text/x-wiki {{Resume-like|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026}} {{Unreferenced|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026}} ಕುಂಬಳೆದ ಜಯಸಿಂಹ ಪನ್ಪಿ ರಾಜೆ ಸುಮಾರ್ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಅನಂತಪುರೊಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಸನೊ '''ಅನಂತಪುರ''' ಶಾಸನಂದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು [[ತುಳು ಪಾತೆರೊ|ತುಳು]]ತ್ತ ತಿಕ್ಕ್ ನ ಸುರುತ್ತ ಶಾಸನೊ. ತುಳುಲಿಪಿಟ್ಟೇ ಉಪ್ಪುನವು ಈ ಶಾಸನದ ವಿಶೇಷೊ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲ್ ಡ್ ಶಾಸನದ ಪಾಠ ಇಂಚ ಉಂಡು.(೫ ಬುಕ್ಕೊ ೬ನೇ ಸಾಲ್ ಓದಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ): # ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀ ಮೀನಾಂಡ್ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಪತಿ # ಪ್ಪಿ ತಲೆ ತಿಂಗಳ್ ವೆಂದಿಕಾರ್ಯ # ವೈಕಿಂ ದೇವಯಾಸ್ತಿಕು ಜಯಸಿಂ # ಹ ದೆವಳಿ ಮುಗೈರರ ಗ್ರಾಮಕು #...... #...... # ಡ್ ದ್ ಕೊಂಡೆಳಿಂರಂ ಸಂಕೇತ ಕಾಪಾ # (ಡ್) ಅಬೆ ಪಳ್ಳಿಡ್ ದ್ ಒರಿಯೆ ಅಪ್ಪಿನ್ನ್ ಡ್ # ಅಯ್ ಡಿ ಕರ್ ತಾವೆ ಒವ್ವ್ ಪನ್ ತಿನವಾ # ಗ್ರಾಮಂದನ್ನ್ ಟ್ ಡ್ ಪನ್ ತಿನ ಗ್ರಾಮಂಕೆಂಜಿಲಯ್ # ತಿಗೆ ಪನ್ ತಿನಾಯೆ ಎರ್ ದ್ ಅಡ್ ತಿನಾ # ಯೆ ಗ್ರಾ(ಮಂ)ಕ್ ಪಿದೆ(ಯಿ)ಂರಂ ಗ್ರಮನ್ನ್ ಡ್ತ್ ಸಂಕೆ # ಮನ್ ತ (ಸಿರಿತ್?)ಸಾಕ್ಷಿ... ದುಂಬುದವು ಓದಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ಥ ಇಂಚ ಉಂಡು: ಮೀನೊಡು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಉಂತಿನ ಸಿಂಹ ಮಾಸೊದ ವೈಕಿಂದೇವನ ಆಸ್ತಿಗ್ ಪರಕ್ಕೆ ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕ ಮುಗರೈರ ಗ್ರಾಮೊದ ಮಾತಾ ತಡ್ಯೊ ಪರಿಹಾರೊನ್ಲಾ ಜಯಸಿಂಹೆ ರಕ್ಷಿಪ್ಪೆ. ಮುಗೈರೆರೆ ಗ್ರಾಮೊನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಂಕೇತೊನು ರಕ್ಷಿಪ್ಪೊಡು. ಅವೇ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ಏರಾಂಡಲಾ ಒರಿ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಾನೆಂಡಲಾ ಪಂಡ್ಂಡ ಅವು ಒಂಜಿಲಾ ಈ ಗ್ರಾಮೊಗು ಲೆಕ್ಕೊಗು ಇಜ್ಜಿ. ಅಥವಾ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆನಕುಲು ಗ್ರಾಮೊಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಈ ಸಂಕೇತೊನು ಉಂತಾಯರ ಆವಂದಿನಾಯೆ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ. ಗ್ರಾಮೊದ... ಸಾಕ್ಷಿ... 'ವೆಂದಿಕಾರ್ಯ' ಪಂಡ್ಂಡ ಅಗತ್ಯೊದ ಬೇಲೆ. 'ವೈಕಿಂದೇವ' ಪಂಡ್ಂಡ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಲ್ತಿನ ದೇವವಿಗ್ರಹೊ. 'ಆಯಿಡಿ ಕರ್ತಾವು' ಪಂಡ್ಂಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ಪಿನಾಯೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಅರ್ಥೊ. ಈ ಶಾಸನೊಡು ಜಯಸಿಂಹ ರಾಜೆನ ಬಿರುದು ಬಾವಲಿ ಒಂಜಿಲಾ ತೋಜುಜ್ಜಿ. ದಾನ ಮಲ್ತಿನವು ವಾ ದೇವೆರೆಗ್ಂದ್ ಲಾ ಇಜ್ಜಿ. 'ವೈಕಿಂದೇವ'ಂದ್ ಮಾತ್ರನೇ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಅತ್ತಂದೆ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆನ ಎದುರು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾವರೊ 'ಗಣಪತಿ' ದೇವೆರ್ಂದ್ ಎಣ್ಣೊಲಿ. ಶಾಸನೊಡು ಉಲ್ಲೇಖ ಆಯಿನ ಮುಗೈರರ ಗ್ರಾಮ, ಅನಂತಪುರತ್ತ ಪಡ್ಡೈಡುಪ್ಪುನ ಕಣ್ಣೂರು ಸುದೆತ್ತ ಬಡಕ್ಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಮೊಗರಾಲು ಗ್ರಾಮ ಆದುಪ್ಪೊಡು. ತಳಂಗರೆತ್ತ ಶಾಸೊನೊಡ್ ಲಾ ಒರಿ ಜಯಸಿಂಹ ರಾಜೆ ಮೊಚ್ಚಬ್ಬೆ ಪನ್ಪಿ ರಾಣಿಗ್ ಕನ್ಯಾದಾನವಾದ್ ಬೂಮಿನ್ ಉಂಬಳಿ ಕೊರಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಉಂಡು. ಆ ಬೂಮಿ ಮೊಗರಾಲು ಪುತ್ತೂರು ಆದುಂಡು. ರಾಜೆ ಸ್ವಂತ ಪಣವು ಖರ್ಚು ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಿಂಜ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೆದು ಕಟ್ಟಾಪೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ನ್ ಸಮತಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್, ತೋಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮುಟ್ಟೊಡೇ ಉಪ್ಪುನ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಕಟ್ಟ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಸಾಯೊಗು ತಿಕ್ಕುವಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನೊಡು ಉಲ್ಲೇಖ ಆಯಿನ ಮುಗರೈರ ಗ್ರಾಮ ಉಂದುವೇ ಆದುಪ್ಪೊಡು. qw1ecxcs3dwcf6g28vfjb794y3pvcua 373547 373536 2026-10-18T09:03:23Z ChiK 1136 373547 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026}} ಕುಂಬಳೆದ ಜಯಸಿಂಹ ಪನ್ಪಿ ರಾಜೆ ಸುಮಾರ್ ೧೫ನೇ ಶತಮಾನೊಡು ಅನಂತಪುರೊಟ್ಟು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿ ಶಾಸನೊ '''ಅನಂತಪುರ''' ಶಾಸನಂದೇ ಪುದರ್ ಪಡೆತ್ತ್ಂಡ್. ಉಂದು [[ತುಳು ಪಾತೆರೊ|ತುಳು]]ತ್ತ ತಿಕ್ಕ್ ನ ಸುರುತ್ತ ಶಾಸನೊ. ತುಳುಲಿಪಿಟ್ಟೇ ಉಪ್ಪುನವು ಈ ಶಾಸನದ ವಿಶೇಷೊ. ಪ್ರತಿ ಸಾಲ್ ಡ್ ಶಾಸನದ ಪಾಠ ಇಂಚ ಉಂಡು.(೫ ಬುಕ್ಕೊ ೬ನೇ ಸಾಲ್ ಓದಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ): # ಸ್ವಸ್ತಿಶ್ರೀ ಮೀನಾಂಡ್ ಬ್ರಹ್ಮಸ್ಪತಿ # ಪ್ಪಿ ತಲೆ ತಿಂಗಳ್ ವೆಂದಿಕಾರ್ಯ # ವೈಕಿಂ ದೇವಯಾಸ್ತಿಕು ಜಯಸಿಂ # ಹ ದೆವಳಿ ಮುಗೈರರ ಗ್ರಾಮಕು #...... #...... # ಡ್ ದ್ ಕೊಂಡೆಳಿಂರಂ ಸಂಕೇತ ಕಾಪಾ # (ಡ್) ಅಬೆ ಪಳ್ಳಿಡ್ ದ್ ಒರಿಯೆ ಅಪ್ಪಿನ್ನ್ ಡ್ # ಅಯ್ ಡಿ ಕರ್ ತಾವೆ ಒವ್ವ್ ಪನ್ ತಿನವಾ # ಗ್ರಾಮಂದನ್ನ್ ಟ್ ಡ್ ಪನ್ ತಿನ ಗ್ರಾಮಂಕೆಂಜಿಲಯ್ # ತಿಗೆ ಪನ್ ತಿನಾಯೆ ಎರ್ ದ್ ಅಡ್ ತಿನಾ # ಯೆ ಗ್ರಾ(ಮಂ)ಕ್ ಪಿದೆ(ಯಿ)ಂರಂ ಗ್ರಮನ್ನ್ ಡ್ತ್ ಸಂಕೆ # ಮನ್ ತ (ಸಿರಿತ್?)ಸಾಕ್ಷಿ... ದುಂಬುದವು ಓದಿಯರ ಆಪುಜ್ಜಿ. ಉಂದೆತ್ತ ಅರ್ಥ ಇಂಚ ಉಂಡು: ಮೀನೊಡು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಉಂತಿನ ಸಿಂಹ ಮಾಸೊದ ವೈಕಿಂದೇವನ ಆಸ್ತಿಗ್ ಪರಕ್ಕೆ ಪಂಡಿಲೆಕ್ಕ ಮುಗರೈರ ಗ್ರಾಮೊದ ಮಾತಾ ತಡ್ಯೊ ಪರಿಹಾರೊನ್ಲಾ ಜಯಸಿಂಹೆ ರಕ್ಷಿಪ್ಪೆ. ಮುಗೈರೆರೆ ಗ್ರಾಮೊನು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. ಈ ಸಂಕೇತೊನು ರಕ್ಷಿಪ್ಪೊಡು. ಅವೇ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದ್ ಏರಾಂಡಲಾ ಒರಿ ಉಂದೆಕ್ಕ್ ವಿರೋಧ ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಾನೆಂಡಲಾ ಪಂಡ್ಂಡ ಅವು ಒಂಜಿಲಾ ಈ ಗ್ರಾಮೊಗು ಲೆಕ್ಕೊಗು ಇಜ್ಜಿ. ಅಥವಾ ರಡ್ಡ್ ಬಗೆನಕುಲು ಗ್ರಾಮೊಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ. ಈ ಗ್ರಾಮೊಡು ಈ ಸಂಕೇತೊನು ಉಂತಾಯರ ಆವಂದಿನಾಯೆ ಗ್ರಾಮೊಡ್ದು ಪಿದಾಯಿ. ಗ್ರಾಮೊದ... ಸಾಕ್ಷಿ... 'ವೆಂದಿಕಾರ್ಯ' ಪಂಡ್ಂಡ ಅಗತ್ಯೊದ ಬೇಲೆ. 'ವೈಕಿಂದೇವ' ಪಂಡ್ಂಡ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಲ್ತಿನ ದೇವವಿಗ್ರಹೊ. 'ಆಯಿಡಿ ಕರ್ತಾವು' ಪಂಡ್ಂಡ ವಿರೋಧ ಮಲ್ಪಿನಾಯೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಅರ್ಥೊ. ಈ ಶಾಸನೊಡು ಜಯಸಿಂಹ ರಾಜೆನ ಬಿರುದು ಬಾವಲಿ ಒಂಜಿಲಾ ತೋಜುಜ್ಜಿ. ದಾನ ಮಲ್ತಿನವು ವಾ ದೇವೆರೆಗ್ಂದ್ ಲಾ ಇಜ್ಜಿ. 'ವೈಕಿಂದೇವ'ಂದ್ ಮಾತ್ರನೇ ಉಪ್ಪುನೆಡ್ದಾವರೊ ಅತ್ತಂದೆ ಗಣಪತಿ ದೇವೆರೆನ ಎದುರು ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಲ್ತಿನೆಡ್ದಾವರೊ 'ಗಣಪತಿ' ದೇವೆರ್ಂದ್ ಎಣ್ಣೊಲಿ. ಶಾಸನೊಡು ಉಲ್ಲೇಖ ಆಯಿನ ಮುಗೈರರ ಗ್ರಾಮ, ಅನಂತಪುರತ್ತ ಪಡ್ಡೈಡುಪ್ಪುನ ಕಣ್ಣೂರು ಸುದೆತ್ತ ಬಡಕ್ಕಾಯಿಡುಪ್ಪುನ ಮೊಗರಾಲು ಗ್ರಾಮ ಆದುಪ್ಪೊಡು. ತಳಂಗರೆತ್ತ ಶಾಸೊನೊಡ್ ಲಾ ಒರಿ ಜಯಸಿಂಹ ರಾಜೆ ಮೊಚ್ಚಬ್ಬೆ ಪನ್ಪಿ ರಾಣಿಗ್ ಕನ್ಯಾದಾನವಾದ್ ಬೂಮಿನ್ ಉಂಬಳಿ ಕೊರಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಉಂಡು. ಆ ಬೂಮಿ ಮೊಗರಾಲು ಪುತ್ತೂರು ಆದುಂಡು. ರಾಜೆ ಸ್ವಂತ ಪಣವು ಖರ್ಚು ಮಲ್ತ್ ದ್ ದಿಂಜ ನೀರ್ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ಕೆದು ಕಟ್ಟಾಪೆರ್. ಮಣ್ಣ್ ನ್ ಸಮತಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್, ತೋಟ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಮುಟ್ಟೊಡೇ ಉಪ್ಪುನ ಸುದೆಕ್ಕ್ ಕಟ್ಟ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಸಾಯೊಗು ತಿಕ್ಕುವಿಲೆಕ್ಕ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಅನಂತಪುರ ಶಾಸನೊಡು ಉಲ್ಲೇಖ ಆಯಿನ ಮುಗರೈರ ಗ್ರಾಮ ಉಂದುವೇ ಆದುಪ್ಪೊಡು. 4eiszd29ia16i1hf1m3sfz542t7lbnc 0 4458 373529 364239 2026-10-18T08:19:44Z ChiK 1136 373529 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ಪಿಲಿ | status = | status_system = iucn3.1 | trend = down | status_ref = | image = Panthera tigris tigris.jpg | image_caption = [[ಭಾರತ]]ದ ಬಂಧ್ವಾಗಢ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಬಂಗಾಳದ ಪಿಲಿ. | image_width = 250px | regnum = ಅನಿಮೇಲಿಯಾ | phylum = ಕಾರ್ಡೇಟಾ | classis = ಸಸ್ತನಿ | ordo = ಕಾರ್ನಿವೋರಾ | familia = ಫೆಲಿಡೇ | genus = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ | species = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ | binomial = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ | binomial_authority = (ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನೇಯಸ್, 1758) | synonyms = | range_map = Tiger_map.jpg | range_map_width = 250px | range_map_caption = ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲೊಡು ಪಿಲಿಕುಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ತಿಳಿ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ) ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೦೬ಟ್ (ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ) }} [[File:2012 Suedchinesischer Tiger.JPG|thumb|ಪಿಲಿ]] '''ಪಿಲಿ''' ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮುರ್ಗೊ. ಇಂದಕ್ 'ಪ್ಯಾಂತರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್' ಪಂಡ್ದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್.<ref>{{cite web|title=Aranya|url=http://www.aranya.gov.in/Kannada/TigerReservesKannada.aspx|accessdate=9 December 2024}}</ref> ಪಿಲಿ ಕಾಡ್ದ ಮುರ್ಗೊ. ಪಿಲಿತ ಬಣ್ಣ ಮಂಜಲ್. ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆ ಉಂಡು. ಬೊಲ್ದು ಪಿಲಿಲಾ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಆರೋ ಮಾಸ. ಜಿಂಕೆ, [[ನಾಯಿ|ಮುಗ್ಗೆರ್]], ಒಂಟೆ, ಪೆತ್ತ. ಪಿಲಿತಲಾ ಕುಟುಮ ಬದುಕು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಪ್ಪೆ, ಅಮ್ಮೆ, ಬಾಲೆ, ಗುಂಪು ಇಂಚ ಅಯಿಕಲೆನ ಕೂಡುಕಟ್ಟ ಉಂಡು. == ಉಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ == # [[ಪಿಲಿ ವೇಷ]] # ಪಿಲಿ[[ಚಾಮುಂಡಿ]] # ಪಿಲಿ ಭೂತ [[ಚಿತ್ರ:1990tiger.svg|thumb|250px|೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಣತಿ]] :'''ಪಿಲಿ''' (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ '''''ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್''''') [[ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ|ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಕಾರ ಫೆಲಿಡೇ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಜೀವಿ. ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‌‍ನ ೪ ಮಲ್ಲ [[ಪುಚ್ಚೆ|ಪುಚ್ಚೆಲೆನ]] ಪೈಕಿ ಪಿಲಿ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ವ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾಲೊಡೆ]] ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಪಿಲಿ ಅಯಿನ ಆಹಾರೊನು ಬೇಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ [[ಮಾಸ]] ಸಂಪಾದಿಸುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಗುಂಪಿಗು ಸೇರ್‌ದ್‌ನವು. ಹುಲಿಯು ೪ ಮೀ. ವರೆಗೆ (೧೩ ಅಡಿ) ಉದ್ದವನ್ನು ಹಾಗೂ ೩೦೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ವರೆಗೆ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಬಲ ಹೊಂದಿರುವ ಹುಲಿಯ ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಬಿಳೀ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಯಾ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಮೈ ಮೇಲೆ ನೀಳವಾಗಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಅಡಿಯ ಭಾಗ ತೆಳು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳ ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ|ಸೈಬೀರಿಯಾದ]] ಹುಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. :''ಪ್ಯಾಂತೆರಾ'' ಎಂದರೆ ಘರ್ಜಿಸುವ ಮಾರ್ಜಾಲ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಂಟಲಿನ ಹೈಬೋಡ್ [[ಮೂಳೆ|ಎಲುಬು]] ಘರ್ಜಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಇತರ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು. ಹಿಂದೆ ಹುಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಎಂಟು ಉಪ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಟೈಗ್ರಿಸ್'' [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ''ಅಲ್ಟೈಕಾ'' ನೈರುತ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ''ಅಮೈಯೆನ್ಸಿಸ್'' ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ಚೈನಾದಲ್ಲಿ, ''ವರ‍್ಗಾಟ'' [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ಕರ‍್ಬೆಟಿ ಇಂಡೋಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ಸಾಡೈಕಾ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಂಡೊನೇಷಿಯಾದ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. ಆದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾತ್ರ ನೈಜ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದೂ ಉಳಿದವು ತಪ್ಪು ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಂದಾದದ್ದು ಎಂದೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಇಂದು ಹುಲಿಗಳ ವಿಕಾಸ, ಪ್ರಸರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಆಂಗಿಕರಚನೆ, [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. :ಕಾಡಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು ಪಿಲಿಪಂಡ ಬಾರಿ ಭೀತಿಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿ. ಮಾನವರು ಏಷ್ಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಸತಿಹೂಡುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಹುಲಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಜಿಂಕೆ, ಹಂದಿ, ಕಾಟಿ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ನಮ್ಮಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಒರಾಂಗೂಟಾನ್|ಒರಾಂಗುಟಾನ್]] ವಾನರನನ್ನೂ ಬೇಡೆಯಾಡಬಲ್ಲ ಹುಲಿಯೆಂದರೆ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನಿಗೂ ಬಲುಭಯವಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಜನಾಂಗ ಬೇಟೆ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳ ಪ್ರಾಚೀನತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ [[ಕೃಷಿ]], ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಯೋ, ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿಯೋ ಜನರು ಬಹುತೇಕ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹುಲಿಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗದ ಹಾಗೆ ರೂಪಾಂತರ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರು. ಪುರಾತನ ಬೇಟೆಗಾರರು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಕುಣಿಕೆ]], [[ಕಂದಕ]], [[ಬಲೆ]], [[ಈಟಿ]], ಮಾರಕ ಬಂಧಗಳಂಥ ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ]] ಮೇಲೆ, ಹುಲಿಹತ್ಯೆಗಳ ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಡಿಮದ್ದು, [[ಬಂದೂಕು]], ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಷಗಳೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು. ಹುಲಿಯ ನಿವಾಸವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ವಾನರಕುಲದ ಚತುರ ಮಾನವ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಮಾರಕಾಸ್ತ್ರಗಳೆದುರಿಗೆ ಹುಲಿಯ ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತವಾದ ಆಯುಧಗಳು ಎಂದರೆ, ಶಕ್ತಿ, ವೇಗ, ರಹಸ್ಯಚಲನೆ, ಇರುಳು ದೃಷ್ವಿ, ಮೊನಚಾದ [[ಹಲ್ಲು]] [[ಪಂಜ|ಪಂಜಗಳು]]-ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಹುಲಿಯ ಉಳಿವು ಮಾನವನ ತಾಂತ್ರಿಕ ನ್ಯೆಪುಣ್ಯದೆದುರು ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇಷ್ಟಾದರೂ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಮಾನವನ ಲಾಲಸೆ ಅದೆಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಏಷ್ಯಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಗರ್ಜನೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳಿಸದಂತೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಡಗಿಹೋಗಲಿದೆಯೆಂಬ ವಿಷಾದದ ನುಡಿಗೆ ಎಡೆಗೊಟ್ಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಹುಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯೋ ಅಷ್ವೇ ನಾಜೂಕಾದ ಜೀವಿ. ವಿರೋಧಾಭಾಸವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಭಯಪಡುವ ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೇ ಅದರ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು. * ಹುಲಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ೨೯ನ್ನು ‘ವಿಶ್ವ ಹುಲಿ ದಿನ’ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/international-tiger-day-561031.html ವಿಶ್ವ ಹುಲಿದಿನ]</ref> == ಜೀವಿವಿಕಾಸ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸರಣ == ಹುಲಿಯಂಥ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಅವತರಿಸಿ ಬಂದವಲ್ಲ. 4.5 ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹವಾಮಾನ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಭೂಖಂಡಗಳ ಚಲನೆ, ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಗಳಿಂದಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೈವಿಕರೂಪಗಳ, ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅನಂತರ, ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವ ಚಿಕ್ಕ [[ಮಿಡತೆ|ಮಿಡತೆಯಿಂದ]] ದೊಡ್ಡ [[ಆನೆ|ಆನೆಗಳವರೆಗಿನ]] ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಜನಿಸಿ ಬಂದವು. ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಜಿಂಕೆ, ಹಂದಿ, ಕಾಟಿ, [[ಟಪೀರ್|ಟೆಪಿರ್]], ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಆನೆಗಳ ಪೂರ್ವಿಕರಾದ ದೊಡ್ಡ ಸ್ತನಿಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇಂಥ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಇವು ಬಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಜೀವಿಪರಿಸ್ಥತಿ ಜಾಲದ ಅಂಶಗಳು. ದೊಡ್ಡಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಾರುತೊಗಟೆಗಳ ಗಿಡಮರಗಳನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುವುದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಲನವಲನಕ್ಕೂ ಮೇವಿಗೂ ಅವಕಾಶವೊದಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸಸ್ಯಜಾತಿಯನ್ನು, ಸಸ್ಯಭಾಗವನ್ನು, ಇಲ್ಲವೇ ಸಸ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸ್ತರವನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ, ಇವನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸ್ತನಿಗಳು ಕಬ್ಬೆಕ್ಕಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಾರ್ಜಾಲದ ಪೂರ್ವಜನಿಂದ 40 ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡವು. ತಮಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲ ಮೂಲತಃ ಎರಡು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಅವಿತೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವುದು. ವೇಗಗತಿಯ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಲು ದೂರದವರೆಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಹೋಗಿ ಆಯಾಸಗೊಂಡ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸುವುವು. ಅವಿತು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳ ದೇಹವಿನ್ಯಾಸವಾದರೂ ಬೇಟೆಯ ಸಮೀಪದವರೆಗೆ ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕೂ ದಿಢೀರನೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೂ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಸಿವಂಗಿ([[ಚೀತಾ]]) ಒಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳು - ಹುಲಿ, [[ಜಾಗ್ವಾರ್]], ಚಿರತೆ, [[ಹಿಮ ಚಿರತೆ|ಹಿಮಚಿರತೆ]], ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಿಂಹವೂ ಸೇರಿ - ಮಂದಗತಿಯ ಅನುಸರಣೆಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳೇ. ವರ್ತಮಾನಯುಗದ ಹುಲಿಗಳ ವಿಕಾಸಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಆಂಗಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು [[ಅಸ್ತಿಪಂಜರ|ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ]] ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಣವಿಕ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ (ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಜಿನೆಟಿಕ್ಸ್) ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಪುನನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ಓ ಬ್ರಿಯನ್ ಮತ್ತವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು "ಆಣವಿಕ ಗಡಿಯಾರ" (ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಕ್ಲಾಕ್) ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ವರ್ಗದ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳು 4ರಿಂದ 6ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟುವೆಂದೂ, ಈ ವಂಶವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್) ಒಂದು ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈಚೆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿತೆಂದೂ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಟೈಗ್ರೀಸ್ ಅಮೊಯೆನ್ಸಿಸ್ ಉಪಜಾತಿಯ ಹುಲಿಯ ಎಲುಬಿನ ರಚನೆಯು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಪುರಾತನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೋಲುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ವರ್ಗೀಕರಣಕಾರರು ಹುಲಿಯ ವಿಕಾಸ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ಹುಲಿಯ ಬೇಟೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಾದ) [[ದನ|ದನಗಳ]] ಜಾತಿಯ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ವಸ್ ವರ್ಗದ ಜಿಂಕೆಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿರುವುದೂ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. == ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊಲು == * ಪ್ರಕೃತಿದ ಒಟ್ಟುಗು ಸುಲಭವಾದ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಜೀವಿಸವುನ ಪಿಲಿಕುಲು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಟೈಗಾ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್, ತೆರೆದ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು|ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿವೆ. ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿತಿಯೊಳಗೆಯೇ ಜೀವಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಒಂಟಿಜೀವಿ ಸಹ. ತನ್ನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. *ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸಾಧಿಸಬಯಸುವ ಮತ್ತು ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ [[ಮಾನವ|ಮಾನವನೊಡನೆ]] ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ಯುಗದ ಹುಲಿಗಳ ೮ ಉಪತಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ೨ ಈಗಾಗಲೇ ನಶಿಸಿಹೋಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ೬ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವತಳಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನೆಲೆಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು [[ಬೇಟೆ|ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆಗಳು]] ಹುಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕುತ್ತಾಗಿವೆ. *ಇಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಹುಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ ಹುಲಿಗಳ ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ಮುಂದುವರಿದೇ ಇದೆ. ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪ, ಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಮಾನವನಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹುಲಿಯು ಅನೇಕ [[ಧ್ವಜ|ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಏಷ್ಯಾದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Tiger distribution3.PNG|thumb|250px|left|೧೯೦೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ]] == ವ್ಯಾಪ್ತಿ == *ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ (ಜಾವಾ, ಬಾಲಿ, ಸುಮಾತ್ರ, ಮತ್ತಿತರ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ) ಸುಂದಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಹುಲಿಯ ನಿವಾಸ ಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref name="Guggisberg19752">{{cite book|title=Wild Cats of the World|last=Guggisberg|first=C. A. W.|publisher=Taplinger Pub. Co.|year=1975|isbn=978-0-7950-0128-4|location=New York|pages=[https://archive.org/details/wildcatsofworld00gugg/page/180 180–215]|chapter=Tiger ''Panthera tigris'' (Linnaeus, 1758)|chapter-url=https://archive.org/details/wildcatsofworld00gugg|chapter-url-access=registration}}</ref> ಒಂದೆಡೆ, [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ]] ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಚೈನಾದಿಂದ ರಷ್ಯಾದವರೆಗೂ, [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ]] ದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಯ್ದು [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌ನವರೆಗೂ]] ಹರಡಿಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವದ ಇಂಡೋಚೈನಾದಿಂದ ಬರ್ಮಾ (ಇಂದಿನ ಮ್ಯಾನ್‌ಮಾರ್), ಅಲ್ಲಿಂದ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ<ref>{{cite book|url=http://www.worldwildlife.org/species/finder/tigers/WWFBinaryitem9363.pdf|title=Setting Priorities for the Conservation and Recovery of Wild Tigers: 2005–2015: The Technical Assessment|author1=Sanderson, E.|author2=Forrest, J.|author3=Loucks, C.|author4=Ginsberg, J.|author5=Dinerstein, E.|author6=Seidensticker, J.|author7=Leimgruber, P.|author8=Songer, M.|author9=Heydlauff, A.|date=2006|publisher=WCS, WWF, Smithsonian, and NFWF-STF|location=New York – Washington DC|access-date=7 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118151415/http://www.worldwildlife.org/species/finder/tigers/WWFBinaryitem9363.pdf|archive-date=18 January 2012|author10=O'Brien, T.|author11=Bryja, G.|author12=Klenzendorf, S.|author13=Wikramanayake, E.|url-status=dead}}</ref> ಹುಲಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ [[ಮರುಭೂಮಿ]], ಹಿಮಾಲಯ, [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರಗಳೇ]] ಅಡ್ಡಿಯಾದವು. ಹುಲಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕವಲು ಮಲಯಾ ಮತ್ತು ಜಾವಾ, ಬಾಲಿ, ಸುಮಾತ್ರ ಮತ್ತಿತರ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸಿನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳೇ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಾನ್ ಸೈಡೆನ್‌ಸ್ಟಿಕೆರ್‌ರವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. *ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು [[ಕಾಕಸಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ|ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ]] ಸೈಬೀರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]ವರೆಗೆ ಏಷ್ಯಾದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದವು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಖಂಡವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿ ಇಂದು ಹುಲಿಗಳು ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. *ಇಂದು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಆಮೂರ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಿಂದ ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆ ಆರಂಭ. ದ್ವೀಪಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾತ್ರಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲಿ]] ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಹುಲಿಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರೆಯಾದವು. *ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಹುಲಿಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ನಿವಾಸನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ರಷ್ಯಾದ ನಿತ್ಯಹಸುರಿನ ಅಗಲದೆಲೆಯ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣಕಾಡುಗಳಿಂದ ಚೈನಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದಂಚಿನ ಅರಣ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ದಟ್ಟ ಹಸಿರುಕಾಡುಗಳವರೆಗೆ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳು ಹುಲಿಯ ಆದರ್ಶ ನೆಲೆಗಳೆನಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಜಾವಾಗಳ ಕಾಂಡ್ಲಾ (ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್) ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಸುಮಾತ್ರದ [[ಜೌಗು ನೆಲ|ಜೌಗುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ]] ಹುಲಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದವು. ಸಿಂಹ ಚಿರತೆಗಳಂತೆ ಒಣಭೂಮಿಯ ತೆರವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ವಾಸಿಸಲಾರದಿದ್ದರೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾಡಿನ ಆವರಣ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಎಂಥ ನೆಲೆಯನ್ನೇ ಆದರೂ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡುಬಿಡುವುದು. *ಹೇಗೇ ಇದ್ದರೂ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಹುಲಿಗಳ ನಿವಾಸಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿರುವುದು ಅವಶ್ಯ. ಹುಲಿಯ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಯ ಅಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕಾಡುದನಗಳು (ಕಾಟಿ, ಬಾನ್‌ಟೆಂಗ್, ಗೌಪ್ರೇ ಮತ್ತು ಕಾಡೆಮ್ಮೆ)<ref name="Hayward">{{cite journal|last1=Hayward|first1=M. W.|last2=Jędrzejewski|first2=W.|last3=Jędrzejewska|first3=B.|year=2012|title=Prey preferences of the tiger ''Panthera tigris''|journal=Journal of Zoology|volume=286|issue=3|pages=221–231|doi=10.1111/j.1469-7998.2011.00871.x}}</ref>, ಬೋವಿಡ್ ವರ್ಗದ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು (ನೀಲ್‌ಗಾಯ್, ಚೌಸಿಂಘ, ಚಿಂಕಾರ, ತಾಕಿನ್, ವುಕ್ವಾಂಗ್ ಆಕ್ಸ್) ಕಾಡುಮೇಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಟಿಲೋಪ್‌ಗಳು (ಥಾರ್, ಗೊರಲ್, ಸೆರೋ) ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆಗಳು (ಮೂಸ್, ಎಲ್ಕ್, ಸಿಕಾ, ಸಾಂಬಾರ್, ಬಾರಸಿಂಘ, ತಮಿನ್, ಸಾರಗ, ಹಾಗ್ ಡಿಯರ್, ತಿಯೋಮೊರಸ್ ಡಿಯರ್, ಕಾಡುಕುರಿ) ಟೆಪಿರ್‌ಗಳು, ಕಾಡುಹಂದಿ ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಖಡ್ಗಮೃಗ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಮರಿಗಳು. ಹುಲಿಗಳು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅವುಗಳ ಆವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ಬದುಕಿ ತಮ್ಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾರವು. == ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ತಳಿಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Siberian Tiger sf.jpg|thumb|ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:TigerSkelLyd1.png|thumb|left|ಹುಲಿಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ]] *ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ರಚನೆಗಳು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಕಾಸದ ವಿವಿಧ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾಗಿಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು. ಹುಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ತನ್ನ [[ಬೇಟೆ|ಬೇಟೆಯ]] ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲೂ ರಕ್ತದಲ್ಲೂ ಸಂಚಿತವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರಬೇಕು. ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ವೆಚ್ಚವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಆಹಾರದಿಂದ ದೊರಕುವ ಶಕ್ತಿ ಮಿಗಿಲಾಗಿರಲೇ ಬೇಕಷ್ಟೇ. [[ಇಲಿ]], [[ಕಪ್ಪೆ]], [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳಂಥ]] ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹುಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯ ಭಂಡಾರಗಳಾದ ದೊಡ್ಡ [[ಗೊರಸು|ಗೊರಸಿನ]] ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಂಥ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಇಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಗಿಂತ ವಿರಳ; ಎಲ್ಲೋ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೊಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹುಲಿಯ ಆಂಗಿಕರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಪಥ್ಯಕ್ರಮ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ 6-8 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪುಷ್ಕಳವಾಗಿ ಊಟ ಸಿಕ್ಕಿದರಾಯಿತು. ಹುಲಿಯೊಂದು ಎರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೇಟೆಯಾಡದೇ ಇದ್ದುದು ರೇಡಿಯೋ ಕಾಲರ್ ತೊಡಿಸಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಹಸಿದಿರಲಿ, ಬಿಡಲಿ, ಹುಲಿಗಳು ದಿನಂಪ್ರತಿ 15 ರಿಂದ 16 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದೇ ಬೇಡ. ಮುಂದಿನ ಎರಡುಮೂರು ದಿನ ಹುಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ. *ಮೊದಲಿಗೆ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಕೊಲ್ಲಬೇಕಷ್ಟೆ. ಇದೇನೂ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿ ಬಲು ತೀಕ್ಷ್ಣ. ವಾಸನೆ ಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲೂ ಅವು ಬಲು ಚುರುಕು. ಅವಕ್ಕೆ ಪತ್ತೆಯೇ ಹತ್ತದಂತೆ 10 ರಿಂದ 30 ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲಪಿ ಮೇಲೆರಗುವುದೆಂದರೆ ಹುಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕೌಶಲವನ್ನೂ ಬಳಸಲೇಬೇಕು. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ಅದರ ಅರಶಿನ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಬಣ್ಣಗಳ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವೈದೃಶ್ಯವು ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟೆಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆತು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡ ನೆರಳುಗಳ ಚಿತ್ತಾರವಿರುವ ಕಾಡಿನ ಕಡುಗಂದು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ನಡೆದುಬರುವಾಗ, ಹುಲಿಯ ಈ ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸುತ್ತಲಿನ ಪೊದರುಗಳೊಡನೆ ಮಿಳಿತಗೊಂಡುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಯ ಆಹಾರವಾದ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಣ್ಣಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾರವು. ಹೀಗಾಗಿ, ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಕುಳಿತ ಹುಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. *ಇನ್ನಿತರ ಬೇಟೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅಡಿಮೆತ್ತೆ ಇರುವ [[ಪಾದ|ಪಾದಗಳು]], ತುದಿಬೆರಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು ಬಳುಕುವ ಶರೀರ. ಹುಲಿಗಳು ತಾವು ಮರಗಳ ಕಾಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿದ ವಾಸನೆಯ ಗುರುತುಗಳಿಂದಲೇ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವಾಸನಾ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ಬೇಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವು ನೋಟ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಯ [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣುಗಳ]] ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನರಗಳಿಂದ ಸೂಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಬಹುಶಃ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಜಗತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣುವುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಇರುಳುನೋಟದ ಶಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಅದ್ಭುತವಾದುದು. ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ನೆಟ್ಟಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾಡಿನ ಪತ್ತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಉದ್ದಮೀಸೆಗಳ ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ ನೆರವು ದೊರಕೀತು. ಹುಲಿಗಳು ಗಾಢಾಂಧಕಾರದಲ್ಲೂ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಬಲ್ಲವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಿವಿಯ ಒಳಕೋಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಹೊರಗಿವಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಹುಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸದ್ದನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿ ಅದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಲ್ಲುದು. *ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟನ್ನೂ ಹುಲಿಯ [[ಸ್ನಾಯು|ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು]] ಒಗ್ಗೂಡಿಸಬಲ್ಲವು. ಆದರೆ, ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಹುಲಿಯ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಬಲುಬೇಗನೆ ದಣಿಯುತ್ತವೆ. ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬೇಕಾದಂತೆ ಮಣಿಯುವ ಕೀಲುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಈ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ವಿಪರೀತ ಹೊರಳು, ತಿರುಗು, ತಿರುಚು, ಬಳುಕಾಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕ್ಷಣಿಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಹುಲಿಯೊಂದು [[ಕಡವೆ|ಕಡವೆಯನ್ನು]] ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಬೆರಗುಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಿರುಚುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. *ತನ್ನ ದೇಹದ ತೂಕಕ್ಕಿಂತ 3 ರಿಂದ 5 ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಾಟಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಡವೆಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹುಲಿ ಅವುಗಳ ಗೊರಸು ಇಲ್ಲವೇ ಕೋಡುಗಳ ತಿವಿತೊದೆತಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಮುಂಗಾಲುಗಳನ್ನೂ, ಪಂಜದ ಅಲಗಿನೊಳಗೆ ಹುದುಗಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಹರಿತವಾದ ಉಗುರುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಹಿಂಗಾಲುಗಳೂ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಆಯುಧಗಳೆಂದರೆ ಚೂರಿಯಂತಹ ನಾಲ್ಕು [[ಕೋರೆಹಲ್ಲು|ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳು]]. [[ದವಡೆ|ದವಡೆಯ]] ಬಲಿಷ್ಠ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯ [[ಕುತ್ತಿಗೆ]], [[ಗಂಟಲು]] ಇಲ್ಲವೇ ಮಿದುಳಕವಚದೊಳಕ್ಕೆ ಈ ಕೋರೆ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಊರಿ, ಇರಿದು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ. *ಹುಲಿಗಳು ತುಕ್ಕಿನ ಬಣ್ಣದ ಇಲ್ಲವೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮುಖದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟೆಗಳ ಆಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಜಾತಿಯಿಂದ ಜಾತಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಲಿಗಳು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪ್ರತಿ ಹುಲಿಗೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Guggisberg19752"/><ref name="Mazak1981">{{cite journal|author=Mazák, V.|year=1981|title=''Panthera tigris''|journal=Mammalian Species|issue=152|pages=1–8|doi=10.2307/3504004|jstor=3504004|doi-access=free}}</ref> ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿರುವಾಗ ಹುಲಿಯು ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಲು ಈ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಅನುವಾಗುವುವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Miquelle">{{cite book|title=The Encyclopedia of Mammals|url=https://archive.org/details/encyclopediaofma0000davi_n8g0|author=Miquelle, D.|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-7607-1969-5|editor=MacDonald, D.|edition=2nd|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofma0000davi_n8g0/page/18 18]–21|contribution=Tiger}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Godfrey, D.|author2=Lythgoe, J. N.|author3=Rumball, D. A.|year=1987|title=Zebra stripes and tiger stripes: the spatial frequency distribution of the pattern compared to that of the background is significant in display and crypsis|url=https://archive.org/details/biological-journal-of-the-linnean-society_1987-12_32_4/page/427|journal=Biological Journal of the Linnean Society|volume=32|issue=4|pages=427–433|doi=10.1111/j.1095-8312.1987.tb00442.x}}</ref> *ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಯ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಹುಲಿಗೆ ಸಹ [[ಕಿವಿ|ಕಿವಿಯ]] ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿಳಿ [[ಮಚ್ಚೆ|ಮಚ್ಚೆಯಿರುವುದು]]. ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ದೇಹತೂಕ ಅತಿ ಅಧಿಕ. ಹುಲಿಯ [[ಭುಜ|ಭುಜಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕಾಲು|ಕಾಲುಗಳು]] ಬಲವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹುಲಿಯು ತನಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕೆಡವಬಲ್ಲುದು. *ಜಗತ್ತಿನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವುವಕ್ಕಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು. ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಂಡಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದು. ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ಮುಂಪಾದ ಹೆಣ್ಣಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣದ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಜ್ಞರು ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಪತಳಿಗಳು == ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ೮ ಉಪತಳಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಜೀವಿಸಿರುವ ಉಪತಳಿಗಳೆಂದರೆ: * ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ (ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಟೈಗರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಟೈಗ್ರಿಸ್): ಇದು [[ಭಾರತ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಬರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದ]] ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, [[ಮಳೆಕಾಡು]], ಕುರುಚಲು ಕಾಡು, ಎಲೆ ಉದುರಿಸುವ ಕಾಡು ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್|ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳಂತಹ]] ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲುದು. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹುಲಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ದಷ್ಟು. ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನತಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಜೀವಿಯನ್ನು ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಜೀವಿಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು [[ಹುಲಿ ಪರಿಯೋಜನೆ|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್]] ಎಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಕಳ್ಳಬೇಟೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಹುಲಿಯು ದಿನೇ ದಿನೇ ವಿನಾಶದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಸಾರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲಿನಲ್ಲಿ]] ಇಂದು ಒಂದು ಹುಲಿ ಸಹ ಜೀವಿಸಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಗಂಡುಹುಲಿಗಳು 200 ರಿಂದ 250 ಕೆ.ಜಿ.ತೂಕವಿದ್ದರೆ ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿಗಳ ತೂಕ ಅವಕ್ಕಿಂತ 100 ಕಿಲೊ ಕಡಿಮೆ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W6ks4b0l7NgC|title=A View from the Machan: How Science Can Save the Fragile Predator|last1=Karanth|first1=K. U.|date=2006|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-7824-137-1|place=Delhi|pages=42}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=P6UWBQAAQBAJ|title=Animal Teeth and Human Tools: A Taphonomic Odyssey in Ice Age Siberia|last1=Turner|first1=C. G.|last2=Ovodov|first2=N. D.|last3=Pavlova|first3=O. V.|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03029-9|place=Cambridge|pages=378}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8uZeDwAAQBAJ|title=Wildlife Ecology and Conservation|last1=Balakrishnan|first1=M.|date=2016|publisher=Scientific Publishers|isbn=978-93-87307-70-4|series=21st Century Biology and Agriculture|place=Jodhpur, Delhi|pages=139}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/1996-008.pdf|title=Wild Cats: Status Survey and Conservation Action Plan|author1=Nowell, K.|author2=Jackson, P.|publisher=IUCN/SSC Cat Specialist Group|year=1996|isbn=2-8317-0045-0|place=Gland, Switzerland|pages=56}}</ref> ಭಾರತದ ಹುಲಿಗಳು 155 ರಿಂದ 225 ಸೆಂಟಿಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಬಾಲದ ಅಳತೆ ಬೇರೆ 75 ರಿಂದ 100 ಸೆಂ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಶಿಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಹುಲಿಯ ಉದ್ದವನ್ನು ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿವರೆಗೆ ಎರಡೂ ಬದಿಗೆ ನೆಟ್ಟ ಮರದ ಗೂಟಗಳ ನಡುವಿನ ನೇರ ಅಳತೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಂದ ಹುಲಿಯ ಉದ್ದದ ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. * [[ಇಂಡೋ - ಚೀನ|ಇಂಡೋಚೀನಾ]] ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ಟಿ): ಇದು [[ಲಾವೋಸ್]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ಚೀನಾ]], ಬರ್ಮಾ, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿದೆ. ಇವು ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಮೈಬಣ್ಣವು ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಈ ತಳಿಯ ಹುಲಿಗಳು ೧೨೦೦ ರಿಂದ ೧೮೦೦ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೂರು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದು ಉಳಿದವು ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆಬೇರೆ ಕಡೆ [[ಮೃಗಾಲಯ|ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿವೆ]]. * ಮಲಯ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಜಾಕ್ಸನಿ): ಈ ಉಪತಳಿಯು ಮಲಯ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಯ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ರಿಂದ ೮೦೦ ಹುಲಿಗಳು ಇಂದು ಜೀವಿಸಿವೆ. ಮಲಯ ಹುಲಿಯು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಭೂಖಂಡದ ತಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯ ಹುಲಿಯು [[ಮಲೇಷ್ಯಾ|ಮಲೇಷ್ಯಾದ]] ರಾಷ್ಟ್ರಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ. * ಸುಮಾತ್ರಾ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಸುಮಾತ್ರೇ): ಇದು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ]] ಸುಮಾತ್ರಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ಸುಮಾತ್ರಾ ಹುಲಿಯು ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ಹುಲಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಗಂಡು ಹುಲಿಯು ೧೦೦ ರಿಂದ ೧೪೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ತೂಗಿದರೆ ಹೆಣ್ಣು ಕೇವಲ ೭೫ ರಿಂದ ೧೧೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ತೂಕವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ರಿಂದ ೫೦೦ ಸುಮಾತ್ರಾ ಹುಲಿಗಳು ಜೀವಿಸಿವೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. * ಸೈಬೀರಿಯಾ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಆಲ್ಟೈಕಾ): ಇದಕ್ಕೆ ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಹುಲಿ, ಕೊರಿಯನ್ ಹುಲಿ, ಆಮೂರ್ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಚೀನಾ ಹುಲಿಯೆಂದು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಈ ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆಯು ಇಂದು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಆಮೂರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಉಸ್ಸೂರಿ ನದಿಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಹುಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಅತಿ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಹುಲಿಗಳ ತುಪ್ಪಳ ಬಲು ಮಂದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣವು ಪೇಲವವಾಗಿದ್ದು ಪಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಇಂದು ಸೈಬೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜಾಣತನದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಅಮೊಯೆನ್ಸಿಸ್): ಇದಕ್ಕೆ ಅಮೊಯೆನ್ ಅಥವಾ ಕ್ಸಿಯಾಮೆನ್ ಹುಲಿ ಎಂದು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು. ಈ ಹುಲಿಗಳು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ೧೦ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಹುಲಿ ಸಹ ಒಂದು. ಈಗ ಒಟ್ಟು ೫೯ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಹುಲಿಗಳು ಜೀವಿಸಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ರಕ್ಷಣೆಯಡಿ ಬಾಳುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ೫೯ ಹುಲಿಗಳು ಕೇವಲ ೬ ಹಿರಿಯರ ಪೀಳಿಗೆಯವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಂಶ ವೈವಿಧ್ಯ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹುಶಃ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ತಜ್ಞರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಮರೆಯಾದ ಉಪತಳಿಗಳು == # '''ಬಾಲಿ ಹುಲಿ''': ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿತ್ತು. ಕೇವಲ ೯೦ರಿಂದ ೧೦೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ತೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಇವು ಹುಲಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಸಣ್ಣವಾಗಿದ್ದವು. ಮಾನವನ ಬೇಟೆಯ ಹುಚ್ಚಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಈ ತಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪದ [[ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ]] ಈ ಹುಲಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. # '''ಜಾವಾ ಹುಲಿ''': ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಈ ಹುಲಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬಾಲಿ ಹುಲಿಯಂತೆ ಜಾವಾ ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಮಾನವನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದನು. == ಮಿಶ್ರತಳಿಕುಲು == * ಮಾನವನು ಹಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ವಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ. [[ಮೃಗಾಲಯ|ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಇಂದು ಸಹ ಹುಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಹ|ಸಿಂಹಗಳ]] ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇವು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸುವ ಜೀವಿಗೆ [[ಲೈಗರ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಅದೇ ರೀತಿ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಟೈಗಾನ್ ಎಂಬ ಮಿಶ್ರತಳಿಯ ಜೀವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಬೆಕ್ಕು ಎಂಬ ಮೂಲ ಗುಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಅತ್ತ ಹುಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ ಇತ್ತ ಸಿಂಹವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ. == ವರ್ಣ ವೈವಿಧ್ಯ == === ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Singapore Zoo Tigers.jpg|thumb|left|ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳ ಜೋಡಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Golden tiger 1 - Buffalo Zoo.jpg|thumb|ಅಪರೂಪದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಹುಲಿ]] * ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಯು ಹುಲಿಗಳ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಂಟಾಗುವ ವರ್ಣರಾಹಿತ್ಯವು ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಉಂಟಾದಾಗ ಅಂತಹ ಹುಲಿಯು ಬಿಳಿಯದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಹುಲಿಗಳ ರೂಪವು ಮಾನವನಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಇಂದು ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಒಳಸಂತಾನ. ಅತಿ ಸಮೀಪದ ಬಂಧುಗಳಾಗಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಇಂತಹ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಿಕೃತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಒಳಸಂತಾನದ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಣಾಮವಾದ [[ಅಂಗವಿಕಲತೆ|ಅಂಗವೈಕಲ್ಯವು]] ಬಿಳಿಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Guillery|first1=R. W.|last2=Kaas|first2=J. H.|year=1973|title=Genetic abnormality of the visual pathways in a "white" tiger|url=https://archive.org/details/sim_science_1973-06-22_180_4092/page/1287|journal=Science|volume=180|issue=4092|pages=1287–1289|doi=10.1126/science.180.4092.1287|pmid=4707916|bibcode=1973Sci...180.1287G|s2cid=28568341}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಇಂಥ ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಪಾಯುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೈಬಣ್ಣದ ಹೊರತಾಗಿ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳು ನೀಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೂಗು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಲಿಗೂ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗೂ ಇರುವ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇವು. ಬಿಳಿ ಹುಲಿಯು ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿಯ ಒಂದು ವಿಕೃತ ರೂಪ. === ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಹುಲಿ === ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿಗಳ ಒಂದು ಉಪಗುಂಪಾದ ಇವು ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪಟ್ಟೆಯು ತಿಳಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ತುಪ್ಪಳವು ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಇಂತಹ ಹುಲಿಗಳು ಜೀವಿಸಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಹುಲಿ, ಕಪ್ಪು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಿರುವ ವದಂತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಲಿಯ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಬೇರೆ ಉಪತಳಿಗಳಲ್ಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. == ನಡವಳಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Sumatraanse Tijger.jpg|thumb|left|ಹುಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿಜೀವಿ]] === ಹುಲಿಯ ಸರಹದ್ದು === *ಹುಲಿಗಳು ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಗದಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರೊಳಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಒಂದು ಒಂಟಿಜೀವಿ. ಹುಲಿಯ ಸರಹದ್ದಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಹುಲಿಗಾದರೆ ಆ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಗಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ೨೦ ಚ. ಕಿ.ಮೀ. ಇದ್ದರೆ ಒಂದು ಗಂಡು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ೬೦ ರಿಂದ ೧೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದು. ಒಂದು ಗಂಡು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಹಲವು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಳ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. *ಇತರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಹುಲಿಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ-ಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ, ಆಹಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಇರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೂ [[ಗರ್ಜನೆ]] ಮತ್ತಿತ್ತರ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ನೆಲವನ್ನು ಕೆರೆಯುವುದೂ, ಕಾಣುವಂಥ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿ. *ಒಂದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣುಗಳೂ ವಿಭಿನ್ನ ವಯೋಮಾನದವುಗಳೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ನಿವಾಸಿ ಅಥವಾ ವಾಸಕ್ಷೇತ್ರ (ಹೋಮ್‌ರೇಂಜ್) ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂತಾನ ಷೋಷಣೆಗೆ ಶಕ್ತವಾದ ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿಗಳು ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವಂಥ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿವಾಸನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಏಕಮೇವ ಹಕ್ಕುದಾರ್ತಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಕೂಡುವ ದೊಡ್ಡ ಗಂಡುಹುಲಿ ಇಂಥ ಎರಡು ಮೂರು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಿವಾಸವಲಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಶಾಲ ನೆಲೆಯ ಯಜಮಾನಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ನಿವಾಸನೆಲೆಯೇನೂ ಇಲ್ಲದ ಅಲೆಮಾರಿ ಹುಲಿಗಳು. ಈ ದೇಶಾಂತರಿಗಳು ಗಂಡಾಗಿರಲಿ, ಹೆಣ್ಣಾಗಿರಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾರವು. ಒಂದೂವರೆ ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವ ಹುಲಿ ತಾನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ನೆಲೆಯೊಳಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಆಚೆ ಈಚೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿವಾಸವಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ನಿವಾಸವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಹಳೇಹುಲಿಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೂಮ್ಮೆ ಅವನ್ನು ಕೊಂದು ಅವುಗಳ ನಿವಾಸದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ತಾವೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಲೆಮಾರಿ ಹುಲಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತವೆ. *ಹುಲಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸುವುದರಲ್ಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಅತಿಕ್ರಮಣವುಂಟಾದಾಗ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಲ್ಲಾಗಲೀ ಒಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ನಡಾವಳಿಗಳು ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರರಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಳು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಉಣ್ಣುವುದನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯು ಗಂಡು ಹುಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮರಿಗಳ ಬಳಿ ಸುಳಿಯಗೊಡುವುದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Tigergebiss.jpg|thumb|upright|ಹುಲಿಯ ದವಡೆಗಳು ಬಲಯುತವಾಗಿದ್ದು ಹಲ್ಲುಗಳು ಬಲು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:TigerLangur.jpg|thumb|upright|ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ಎರಡರಷ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯಬಲ್ಲುದು.]] *ಹುಲಿಯ ಹೆಣ್ಣು ಮರಿಗಳು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಜಾಗ ಹುಡುಕುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಮರಿಯು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸೋದರಿಯರಿಂದ ದೂರ ಸಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. *ಮೊದಮೊದಲು ಗಂಡು ಮರಿಯು ಹುಲಿರಹಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಂಡು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನವಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿ ಬಲಿತು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಗಂಡು ಹುಲಿಗೆ ಸವಾಲೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕಾಳಗ ನಡೆದು ಕಡಿಮೆ ಬಲವುಳ್ಳ ಹುಲಿ ಒಂದೋ ಮರಣಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ತೊರೆದು ದೂರ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದು. ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುವ ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಇದು ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. *ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆ ಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ. ಸರಹದ್ದುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವುಂಟಾದಾಗ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಏರ್ಪಡುವುದು. ಆದರೆ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಘೋರ ಕಾಳಗವು ಬಲು ಅಪರೂಪ. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಹೆದರಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೋಲೊಪ್ಪುವ ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಉರುಳಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಎದುರಾಳಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು ಶರಣಾಗತಿಯ ಸೂಚನೆ.<ref name="Thapar1989">{{cite book|title=Tiger: Portrait of a Predator|url=https://archive.org/details/tigerportraitofp0000thap|author=Thapar, V.|publisher=Smithmark|year=1989|isbn=978-0-8160-1238-1|location=New York}}</ref> *ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಜೇತ ಹುಲಿಯು ಸೋತವನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಗೊಡುವುದು ಸಹ ಇದೆ. ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಬಲು ತೀವ್ರ ವಿವಾದ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕದನ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹುಲಿಯ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವುದು.<ref name="Mills04">{{cite book|title=Tiger|url=https://archive.org/details/tiger0000mill|author=Mills, S.|publisher=BBC Books|year=2004|isbn=978-1-55297-949-5|location=London|page=[https://archive.org/details/tiger0000mill/page/89 89]}}</ref> ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಮರಗಳನ್ನು [[ಉಚ್ಚೆ|ಮೂತ್ರದಿಂದ]] ಗುರುತುಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಗದಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last1=Burger|first1=B. V.|last2=Viviers|first2=M. Z.|last3=Bekker|first3=J. P. I.|last4=Roux|first4=M.|last5=Fish|first5=N.|last6=Fourie|first6=W. B.|last7=Weibchen|first7=G.|year=2008|title=Chemical Characterization of Territorial Marking Fluid of Male Bengal Tiger, ''Panthera tigris''|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=586948b8396932dd13d9e5a880e77cb7618a273f|journal=Journal of Chemical Ecology|volume=34|issue=5|pages=659–671|doi=10.1007/s10886-008-9462-y|pmid=18437496|hdl-access=free|hdl=10019.1/11220|s2cid=5558760}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Smith|first1=J. L. David|last2=McDougal|first2=C.|last3=Miquelle|first3=D.|year=1989|title=Scent marking in free-ranging tigers, ''Panthera tigris''|url=https://archive.org/details/sim_animal-behaviour_1989-01_37/page/1|journal=Animal Behaviour|volume=37|pages=1–10|doi=10.1016/0003-3472(89)90001-8|s2cid=53149100}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮೆಯ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಮಲ|ಮಲದಿಂದ]] ಗುರುತಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತವೆ. == ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Panthera tigris altaica 13 - Buffalo Zoo.jpg|thumb|ತನ್ನ ಮರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಹುಲಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Tigerwater edit2.jpg|thumb|upright|ಈಜುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಹುಲಿ]] *ಒಂದು ಗಂಡು ಹುಲಿಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ 2200 ರಿಂದ 2500 ಕೆ. ಜಿ. ಗಳಷ್ಟು ಮಾಂಸದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಾಗಲೀ ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಯದ ಹುಲಿಗಾಗಲೀ 1850 ರಿಂದ 2300 ಕೆ.ಜಿ. ಗಳಷ್ಟು ಮಾಂಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ತಿನ್ನಲಾಗದ ಅಂಗಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಾಯದ ಹುಲಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3000 ದಿಂದ 3200 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮುಗಳಷ್ಟು ತೂಕದ ಜೀವಂತ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದು. ಇಷ್ಟು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹುಲಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿವರ್ಷದಲ್ಲಿ 40 ರಿಂದ 50 ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಹೊಣೆಹೊತ್ತ ತಾಯಿಹುಲಿ 60 ರಿಂದ 70 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳನ್ನು) ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವಂತೆ, ಅವು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶೇ.8ರಿಂದ 10ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಬಗೆಯ ಬೇಟೆಗಾರ - ಬೇಟೆಯ ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ, ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂತತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ದರಗಳು, ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳೇ ತಮ್ಮ ಸಂಖ್ಯಾವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವೆ ಬದುಕಲು ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಹೋರಾಟ. ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳ ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಆಹಾರಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶೇ. 10ರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಲಾರದು ಎನ್ನುವುದಾದರೆ, ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಹುಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾಸವಾಗಿರುವ ನೆಲೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದಾಯಿತು. *ಒಂದು ಹುಲಿ ಸರಾಸರಿ 7-8 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮರಿಗಳಿರುವ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಬೇಟೆಯನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕೂಡಲೇ ಹುಲಿ ಆ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ ಆವರಣದೊಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದೊಯ್ದು [[ಹದ್ದು|ಹದ್ದುಗಳಿಂದಲೂ]] ಇತರ ಹೊಂಚುಗಾರರಿಂದಲೂ ಅಡಗಿಸಿಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು ತಿನ್ನುವ ಮಾಂಸದ ಭಾಗಗಳೊಡನೆ [[ಜಠರ]] ಮತ್ತು ಕರುಳಿನ ಭಾಗಗಳು ಬೆರೆಯದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಭಂಗಬಾರದಿದ್ದರೆ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯೊಡನೆ 3-4 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದು 50 ರಿಂದ 80 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮುಗಳಷ್ಟು ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಹೊಳೆಯ ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯ ಶೇ. 65ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ ದೊಡ್ಡ ಕಾಟಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. *ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು]] ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಆಹಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಸಾಂಬಾರ ಜಿಂಕೆ, [[ಕಾಡುಕೋಣ]], ಚೀತಾಲ್ ಜಿಂಕೆ, [[ಕಾಡುಹಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ನೀಲ್‍ಗಾಯ್|ನೀಲಗಾಯ್]] ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು [[ಚಿರತೆ]], [[ಕರಡಿ]], [[ಹೆಬ್ಬಾವು]] ಮತ್ತು [[ಮೊಸಳೆ|ಮೊಸಳೆಗಳನ್ನು]] ಸಹ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಿದೆ.<ref name="Perry">{{cite book|title=The World of the Tiger|author=Perry, R.|year=1965|page=260}}</ref> *ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಎಲ್ಕ್, ಮತ್ತು [[ಜಿಂಕೆ|ಜಿಂಕೆಗಳು]]. ಆದರೆ ಹುಲಿಗಳು ಸನ್ನಿವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳವಾಗಿದ್ದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ [[ಕೋತಿ]], [[ನವಿಲು]], [[ಮೊಲ]] ಮತ್ತು [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಸಹ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಆನೆ|ಆನೆಗಳು]] ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಹುಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿ ಆನೆಯ ಗೊಡವೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಆನೆಮರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಘೇಂಡಾಮೃಗ|ಘೇಂಡಾ]] ಮರಿಗಳನ್ನು ಹುಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಿದೆ.<ref>{{cite news |year=2008 |title=Trouble for rhino from poacher and Bengal tiger |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1080313/jsp/northeast/story_9012303.jsp |url-status=dead |access-date=3 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927093927/http://www.telegraphindia.com/1080313/jsp/northeast/story_9012303.jsp |archive-date=27 September 2014}}</ref><ref>{{cite news |year=2009 |title=Tiger kills elephant at Eravikulam park |work=The New Indian Express |url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article103095.ece |access-date=2023-10-07 |archive-date=2016-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160511041022/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article103095.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |date=2013 |title=Tiger kills adult rhino in Dudhwa Tiger Reserve |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/tiger-kills-adult-rhino-in-dudhwa-tiger-reserve/article4357638.ece}}</ref> ಮುದಿಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಗಾಯಗೊಂಡು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಹುಲಿಗಳು ನರಭಕ್ಷಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸಾಮಾನ್ಯ. *[[ಸುಂದರಬನ|ಸುಂದರಬನದಲ್ಲಿ]] ಬೆಸ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಸಿಗಳು ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವುದು ಆಗಾಗ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಶರೀರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ [[ನಾರು|ನಾರನ್ನು]] ಪಡೆಯಲು ಹುಲಿಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗುವುದು ಸಹ ಇದೆ. ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Sunquist2010">{{cite book|title=Tigers of the World: The Science, Politics and Conservation of ''Panthera tigris''|author=Sunquist, M.|publisher=Academic Press|year=2010|isbn=978-0-08-094751-8|editor=R. Tilson|edition=Second|location=London, Burlington|page=19−34|chapter=What is a Tiger? Ecology and Behaviour|editor2=P. J. Nyhus|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XFIbjBEQolMC&pg=PA23}}</ref> ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೆಡವುದರ ಮೂಲಕ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಭಾರೀ ದೇಹತೂಕದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಹುಲಿಯು ಗಂಟೆಗೆ ೫೦ ರಿಂದ ೬೫ ಕಿ.ಮೀ. ವರೆಗಿನ ಓಟದ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲುದು. *ಆದರೆ ಇಂತಹ ಓಟವು ಬಲು ಕಡಿಮೆ ದೂರದ್ದಾಗಿರುವುದು. ಹುಲಿಯು ದೊಡ್ಡ ಜಿಗಿತಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಹುಲಿ ೧೦ ಮೀ. ದೂರಕ್ಕೆ ಸಹ ಜಿಗಿಯಬಲ್ಲುದು. ಹುಲಿಯು ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿ ೨೦ ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಯಶ ನೀಡುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Walker">{{cite book|title=Walker's Mammals of the World|author1=Novak, R. M.|author2=Walker, E. P.|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1999|isbn=978-0-8018-5789-8|edition=6th|location=Baltimore|pages=825–828|chapter=''Panthera tigris'' (tiger)|chapter-url=https://books.google.com/books?id=T37sFCl43E8C&pg=PA825}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಮುಂಗಾಲುಗಳಿಂದ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದರ ಕೊರಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. *ಬಲಿಯು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಪ್ರಾಣ ನೀಗುವವರೆಗೆ ಹುಲಿಯು ಅದರ ಕೊರಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="schaller1967">{{cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.553304|title=The Deer and the Tiger: A Study of Wildlife in India|author=Schaller, G.|publisher=Chicago Press|year=1967|location=Chicago}}</ref> ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿಯು ತನಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲುದು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ ಹುಲಿಯು ಬಲಿಯ [[ಬೆನ್ನು ಹುರಿ|ಬೆನ್ನುಹುರಿ]], ಶ್ವಾಸನಾಳ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ [[ರಕ್ತನಾಳ|ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು]] ಛೇದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೊಲ್ಲುವುದು.<ref>[[ಹುಲಿ#Sankhala|Sankhala]], p. 23</ref> *ಹುಲಿಗಳು ಹಗಲು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬಲ್ಲವಾದರೂ ಅವು ನಡುಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ತೀರ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಇಳಿಸಂಜೆಯಿಂದ ಬೆಳಗಿನಜಾವದವರೆಗೆ ಬಹು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹುಲಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡಿಗೆಯ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ದಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ನಾಗರಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದೊಳಗೆಲ್ಲ ಅಲೆದಾಡಿ ತೆರವಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುತ್ತ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೋ ಮೇಯುವುದರಲ್ಲೋ ತೊಡಗಿರುವ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಚೆದುರಿಸಿ ಹಿಡಿಯಲೆತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಭೋರ್‌ನ]] [[ಸರೋವರ|ಸರೋವರಗಳ]] ಸುತ್ತಲಿನ ನೆಲೆಯ ತೆರವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಕಡವೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಇನ್ನೂ ದೂರದವರೆಗೆ ([[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಸವನ್ನಾದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳು ಬೇಟೆಯಾಡುವಂತೆ) ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಎಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲೂ ಹುಲಿ ಬೇಟೆಗೆಂದು 10 ಸಲ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. *ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸುವುದು. ಮರುಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನೋ, ಹೆಗ್ಗತ್ತನ್ನೊ, ಮಿದುಳಕವಚವನ್ನೊ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿಯುವುದು. ಕಾಟಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಡವೆಯಂಥ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಹುಲಿ ಅದರ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಹಿಡಿದರೆ ಹಂದಿಯಂಥ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಅದರ ಹೆಗ್ಗತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು. ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿ, ರಕ್ತನಾಳಗಳು ತುಂಡರಿಸಿ, ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಮುರಿತದಿಂದ, ಇಲ್ಲವೇ ಆಘಾತದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವುದು. ನಾಗರಹೊಳೆಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚೀತಲ್ ಜಿಂಕೆಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿದ್ದರೂ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಟಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಡವೆಗಳನ್ನೇ ಬೇಟೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಚಿತ್ವಾನ್ ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಕಾನ್ಹ]] ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಹುಲಿಗಳ ಆಹಾರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗ ಜಿಂಕೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಟೆಗಾರರು ದೊಡ್ಡಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಬಾನ್‌ಟೆಂಗ್, ಕಡವೆ ಮತ್ತು ಹಾಗ್ ಡಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿರುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಕುಗ್ಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಡುಕುರಿ ಮತ್ತಿತ್ತರ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೇ ತಿಂದು ಹೊಟ್ಟೆಹೊರೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. *ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರುಗಳು]] ಕಂಡುಬಂದರೆ ಹುಲಿ ಅವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಖಂಡಿತ. ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದೊಂದು ಹುಲಿ ನರಭಕ್ಷಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಆಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರವಾಗಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಮನುಷ್ಯಪ್ರಾಣಿ ತನ್ನ ಭೋಜನದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಹುಲಿಯ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬೇಕೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗೂ ಇರಲಿ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹುಲಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಮಾನವಪ್ರಾಣಿಯ ಔತಣ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಹುಲಿ ವಿಷಯಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚುರುಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೆಳಸಬಹುದು. ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿನ ನರಭಕ್ಷಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿರದೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವರ್ತನೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಾಯಿಹುಲಿಯಿಂದ ಮರಿಗಳೂ ಈ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಂತಹ]] ವಿಶಾಲ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನರಭಕ್ಷಕ ಹುಲಿಗಳ ದಾಖಲೆ ತೀರ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವುದೇಕೆಂದು ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. == ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == *ಹುಲಿಗಳಿಗೆ [[ಬೆದೆ ಚಕ್ರ|ಬೆದೆಗೆ]] ಬರುವ ಋತುಗಳಿಲ್ಲ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವರ್ಷದ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ನಡೆಯಬಹುದಾದರೂ ಹುಲಿಗಳ ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡುಗಳ ಸಂಗಮ ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್ ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹುಲಿಯ [[ಗರ್ಭಧಾರಣೆ|ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ]] ಅವಧಿ ೧೬ ವಾರಗಳು. ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಮೂರರಿಂದ ೪ ಮರಿಗಳು ಜನಿಸುತ್ತವೆ. ನವಜಾತ ಮರಿಯು ೧ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ಕುರುಡಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯ ಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತಾಯಿ ಹುಲಿಯದು ಮಾತ್ರ. ಈ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಏಳೆಂಟು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ತಾಯಿಯ [[ಹಾಲು|ಹಾಲೇ]] ಆಹಾರ. ಅನಂತರ ತಾಯಿ ಅವನ್ನು ತಾನು ಕೊಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳು ಬೇಟೆಯ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಹುಲಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮ ಈಗಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯು, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಮೆಲ್ವಿನ್ ಸನ್‌ಕ್ವಿಸ್ವ್ ಹಾಗೂ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಮಿತ್‌ರವರು ನೇಪಾಳದ ಚಿತ್ವಾನ್ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲೆಮೆಟ್ರಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಲಭಿಸಿದೆ. ಅವರು ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಮುಂದೆ, ನಾಗರಹೊಳೆ ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಲೆಮೆಟ್ರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೆಂದರೆ, ಚಿತ್ವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿರುವಂತಹ ಹುಲಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೂಪರೇಖೆಗಳು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. *ಮರಿಗಳನ್ನು ಬಂಡೆಗಳ ಕೊರಕಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದಟ್ಟ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಸಿಟ್ಟು ತಾಯಿ ಹುಲಿಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಶು|ಶಿಶುಗಳ]] ಮರಣ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಿಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಮರಣಿಸುತ್ತವೆ. ಜನಿಸಿದ ೮ ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಮರಿಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನೆ ನೆಲೆಯ ಆಸುಪಾಸಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದು. ಮರಿಯು ೧೮ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗುವುದು. *೨ ರಿಂದ ೨ ೧/೨ ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಿಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಳು ೩ ರಿಂದ ೪ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದರೆ ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅವಧಿ ೪ ರಿಂದ ೫ ವರ್ಷಗಳು.<ref name="Geptner1972">{{cite book|title=Mlekopitajuščie Sovetskogo Soiuza. Moskva: Vysšaia Škola|author=Heptner, V. G.|author2=Sludskij, A. A.|publisher=Smithsonian Institution and the National Science Foundation|year=1992|location=Washington DC|pages=95–202|trans-title=Mammals of the Soviet Union. Volume II, Part 2. Carnivora (Hyaenas and Cats)|chapter=Tiger|orig-year=1972|chapter-url=https://archive.org/stream/mammalsofsov221992gept#page/94/mode/2up|name-list-style=amp}}</ref> ತನ್ನ ಜೀವನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯು ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮವೀಯುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳು ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಬಲ್ಲವು. == ವಾಸದ ನೆಲೆಗಳು == *ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿಯ ವಾಸದ ನೆಲೆಯ ಪರಿಸರವು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ಇವೆಂದರೆ ಗಿಡಮರಗಳಿಂದ ಒದಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮರೆ, ನೀರಿನಾಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಒದಗುವ ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು. ಹುಲಿಗಳು ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. *ಹುಲಿಯು ಒಂದು ನುರಿತ [[ಈಜು|ಈಜುಗಾರ]] ಸಹ ಆಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ಹುಲಿಯು ೪ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಈಜಬಲ್ಲುದು. ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದು ಹುಲಿಯು ಈಜಿಕೊಂಡು ನದಿ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ದಾಟುವುದಿದೆ. == ಆಯುಷ್ಯ == ಬಹುತೇಕ ಹುಲಿಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ನಾಗರಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸೀಮಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾನ್ಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಪನ್ವರ್‌ರವರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸರಳೀಕರಿಸಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿ ಪ್ರತಿ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸರಾಸರಿ ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಈಯುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಲೆ, ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, (ಮನುಷ್ಯನೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಇತರ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ, ಮತ್ತು ಮರಿಹತ್ಯೆ (ಎಂದರೆ, ಒಂದು ನಿವಾಸನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಗಂಡುಹುಲಿ ಹಿಂದಿನ ಗಂಡುಹುಲಿಯ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕುವುದು) - ಇವೆಲ್ಲ ಮರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಯಲು ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬದುಕುಳಿದ ಮರಿಹುಲಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ದೇಶಾಂತರಿಗಳಾಗುವವರೆಗೂ ಜೀವಿಸಿರಲು ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಯಾಗದು. ಆದರೆ, ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರಬಲ ಹುಲಿಗಳ ಜೊತೆಗೂ ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಲೆ, ಬೇಟೆ, ಸಂಗಾತಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳತ್ತ ಸಾಗಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗುತ್ತವೆ. ಬಹುಶಃ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶೇ.20ರಿಂದ 30ರಷ್ಟು ದೇಶಾಂತರೀ ಹುಲಿಗಳೂ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಒಂದಿಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರುವ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿದು ನೆಲೆಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲಪುವ ವೇಳೆಗೆ ಗಂಡುಹುಲಿ ಐದರಿಂದ ಆರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನದಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ವಯಸ್ಸು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿ ಸರಾಸರಿ ಏಳರಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೂ ಮರಿಗಳನ್ನೂ ಹೆರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದರೆ, ಗಂಡುಹುಲಿಗಳು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಸಂತಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ನೆಲೆಯ ನೆಮ್ಮದಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಹುಲಿಗಳು 12 ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿಸಿರಬಲ್ಲವಾದರೂ ಸಾಧಾರಣ ಹುಲಿಯೊಂದರ ಜನನದಿಂದ ಗಣನೆಮಾಡುವುದಾದರೆ ಅದರ ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. == ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಯತ್ನಗಳು == *ಹುಲಿಯನ್ನು ಅದರ [[ಚರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಉಗುರು|ಉಗುರುಗಳಿಗೋಸ್ಕರವಾಗಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ವಾಸದ ನೆಲೆಗಳ ನಾಶವು ಸಹ ಸೇರಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂದು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಹುಲಿಗಳಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿಶ್ವದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 3890 ಮಾತ್ರ. *ಇಂದು ಸುಮಾರು ೨೦೦೦೦ ಹುಲಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಿತರ ಕಡೆ ಬಂಧನದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ತಲಪಿದ ಹುಲಿಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಸಮುದಾಯದ ಕಾಳಜಿ ಕಾತರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಕೆಲವು ಏಷಿಯನ್ ದೇಶಗಳು 1970ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದವು. ನೇಪಾಳ ಹಾಗೂ ಆಗಿನ ರಷ್ಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದ ಬಹು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಅವನತಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದ ಹುಲಿ ಪ್ರಭೇದವೂ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಉಪಜಾತಿಯ ಹುಲಿಗಳೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ದುರಂತ ಸತ್ಯವೂ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. === ಭಾರತ === *1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ದಶಕದೊಳಗೆ ಹುಲಿಗಳು ನಾಮಾವಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೋರಿತ್ತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಕೈ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಆದ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (ಇ.ಪಿ.ಜೀ, ಸಲೀಮ್ ಅಲಿ, ಬಿಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಸಿಂಗ್, ಜಾಫರ್ ಫತೇ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಹಾಗೂ ಎಂ. ಕೃಷ್ಣನ್) ಯಾರಿಗೂ ಭಾರತದ ವನ್ಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುವುದಿರಲಿ ಅತ್ತಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ವ್ಯವಧಾನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1967ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಜಾರ್ಜ್ ಷಾಲರ್‌ರವರು ಹುಲಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಪಥಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ "ದ ಡಿಯರ್ ಅಂಡ್ ದ ಟೈಗರ್" ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಷಾಲರ್‌ರವರು ಹುಲಿಯ ಜೀವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಹುಲಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅತಿ ಅಪಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲಪಿರುವುದರತ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. *ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಕೆಲವು [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರವೇ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಪರವಾದ ತಿಳುವಳಿಕಸ್ಥರ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಲ-ಹೀಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 3 ಶಕ್ತಿಗಳು ಕೈಜೋಡಿಸುವಂತಾದುದು ಒಂದು ವರವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಹುಲಿಗಳೂ ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ನೆಲೆಗಳೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದವು. *ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="GTF">{{cite web |author=Global Tiger Forum |date=2016 |title=Global wild tiger population status, April 2016 |url=http://tigers.panda.org/wp-content/uploads/Background-Document-Wild-Tiger-Status-2016.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924185944/http://tigers.panda.org/wp-content/uploads/Background-Document-Wild-Tiger-Status-2016.pdf |archive-date=24 September 2018 |access-date=22 November 2017 |publisher=Global Tiger Forum, WWF}}</ref> ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ [[ಹುಲಿ ಪರಿಯೋಜನೆ|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್]] ಎಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ೨೫ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯಬೇಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅತಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಘಟಕವೆಂದರೆ, ಹೊಸ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವೂ ಸಂರಕ್ಷಣಾಪರವೂ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದುದು. ಜೆ.ಜೆ.ದತ್ತ, ಸರೋಜ್ ರಾಜ್ ಚೌಧರಿ, ಕೈಲಾಶ್ ಸಂಕಾಲ, ಸಂಜಯ್ ದೇಬ್‌ರಾಯ್, ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಪನ್ವರ್, ಫತೇಸಿಂಗ್ ರಾಥೋರ್ ಮತ್ತಿತರರು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತು ಅತಿ ಜರೂರಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಹುಲಿಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತರಾದ ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಕರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದೆಂದರೆ, ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಮೇವು, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು, ಮರಕಡಿತ, ಸೌದೆ ಮತ್ತು ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಜೀವರಾಶಿಯ ದುರುಪಯೋಗದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು. ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಾದರೂ ತಮ್ಮ ಇಲಾಖೆಯವರೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮರಹನನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಇನ್ನೊಂದು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಹೂಡಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಅಂತಹ ಜನರಿಗೆ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ದೂರದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾಪರ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯೊದಗಿರಬಹುದಾದರೂ ಹುಲಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಕಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಕುಲವೇ ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತೆಂಬುದು ಸತ್ಯ. *ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ (1974-84) ಈ ಅರಣ್ಯ ನೆಲೆಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹುಲಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹ ವೃದ್ಧಿ ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿತು. ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ (ಕಾನ್ಹಾ, ರಣಥಂಬೋರ್, [[ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಕಾರ್ಬೆಟ್]], [[ಮಾನಸ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ|ಮಾನಸ್]], [[ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಕಾಜೀರಂಗ]]) ಇತರ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲೂ (ನಾಗರಹೊಳೆ, ಆನೆಮಲೈ, [[ದುಧ್ವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ದುದ್ವಾ]], ಬಾಂಧವಗಡ) ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತದ ಕಾನ್ಹ, ರಣಥಂಭೋರ್, ಅಂತೆಯೇ ನೇಪಾಳದ ಚಿತ್ವಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಜೀಪುಗಳಲ್ಲೋ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತೋ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಆ ದಿನಗಳ ಸಂಭ್ರಮದ ಸೊಗಸನ್ನು ಬೆಲಿಂಡಾ ರೈಟ್, ಫತೇಸಿಂಗ್‌ರಾಥೋರ್, ವಾಲ್ಮಿಕ್ ಥಾಪರ್ ಮತ್ತಿತರರು ಅದ್ಭುತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. 1980ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒಂದುವಿಧವಾದ ಸಂತೃಪ್ತ ಭಾವನೆಗೂ ಎಡೆಗೊಟ್ಟಿತು. ಹುಲಿಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೆಶಕರೊಬ್ಬರು "ಹುಲಿಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆಯ್ತಲ್ಲ, ಇವಾಗ ಇನ್ನೇನು ಮಾಡ್ತೀರಿ?" ಎಂದು ಕೇಳುವಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಉದಾಸೀನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆ ಬರೆದು ಮುಗಿಸುವ ಕಾತುರತೆಯಿಂದ ತಾವು ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆಂದು ಸಾರಲು ಧಾವಂತಪಟ್ಟರು. ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳ ದಟ್ಟಣೆಯಿರುವ ಈ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಮಗ್ರ ಹುಲಿನೆಲೆಯ ತೀರ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆಯೆನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮರೆತುಹೋಗಿತ್ತು. ಇತರ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಅವನತಿ ಮುಂದುವರಿದೇ ಇತ್ತು. *ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಮೊದಲಿಗೇ ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾಂಪಲಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಈ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಪ್ರಾಣಿಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಇಲ್ಲವೇ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. *ಇಂಥ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಯಂತಹ ಸಂಕೋಚ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊದಾಗಿ ಎಣಿಸುವ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತೀರ ಸರಳವೂ ಅಸಮರ್ಥನೀಯವೂ ಆದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ಗಣತಿ (ಪಗ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಸೆನ್ಸಸ್) ಎನ್ನುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಹುಲಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳ ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳ ಮುದ್ರೆಗಳು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ದೊರಕಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾದವರು ಕೆಲವು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಜ. ಆದರೆ ಇದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹುಲಿಯನ್ನು ಎಣಿಸಿಬಿಡಬಹುದೆಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾತ್ರ ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳಿರಲಿ, ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. *ಈ ಹುಲಿಗಣತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.15-20ರಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ; ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಮಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡುವುದು; ಪ್ರಾಣಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ವ್ಯತ್ಯಯ; ಒಂದೇ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಮೂಡಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಮಣ್ಣು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಹೀಗಾಗಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿಡಲಾದ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಕರ್ಷಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೂ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಉಳಿಯಿತು. *ನಾಗರಹೊಳೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯ ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು, ಟ್ರಾನ್ಸೆಕ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೂರು ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಸೀಳುದಾರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿದಿನ ಸೂರ್ಯ ಮೂಡುವ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಸೀಳುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲುಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಲನವಲನಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡಿ, ಕಾಟಿಯೋ ಕಡವೆಯೋ ಬೇರೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೋ ಕಂಡಕೂಡಲೇ ಆ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು ಎಷ್ಟಿವೆ ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ, ರೇಂಜ್ ಫೈಂಡರ್ ಎಂಬ ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಸೀಳುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆದಾರ ನಿಂತಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿರುವ ಜಾಗಕ್ಕೂ ಇರುವ ದೂರವನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆರು ಜನ ಸಹಾಯಕರ ನೆರೆವಿನೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸೀಳುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 460 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಕ್ರಮಿಸಿದ ಅರಣ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಸೀಳುದಾರಿ ಗಣತಿಯ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. *ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಹಾಯಕರು ಹುಲಿಯ ಹಿಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಟ್)ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇವು ಹುಲಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಲ್ಲ ಆಕರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳಿವೆಯೆಂದರೆ ಹಿಕ್ಕೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬೇಕಷ್ಟೆ. ಹೀಗೆ 100 ಕಿ.ಮೀ. ನಡಿಗೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹುಲಿಗಳ ಹಿಕ್ಕೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹುಲಿಗಳಿವೆಯೆನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆಯೋ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆಯೋ ಎನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದರಿಂದ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜಿನ ಬಗೆಗೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ. *ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೊಂದು ಹುಲಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಈ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದು ಹುಲಿ ಆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನಡೆದಾಡುವಾಗ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ತನ್ನಂತಾನೇ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದು. ಹುಲಿ ತನ್ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದರೂ ಸರಿಯೇ. ಆಯಾ ಹುಲಿಯ ಮೈಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಈ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದೊಂದು ಹುಲಿಯನ್ನೂ ನಿದಿರ್ಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಅತಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಹುಲಿಗಳು ಆಯಾ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಲ ಓಡಾಡುತ್ತವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಮೂದಿಸುವ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್-ರೀಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮಾದರಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಈ ಗಣತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. *ಹುಲಿಗಣತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲೆಮೆಟ್ರಿ ವಿಧಾನವು ಬಹುಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕ ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ನೇತುಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲೊಂದು ಆಂಟೆನಾವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿದಿನ ಅನೆಯ ಮೇಲೋ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೋ ನಾಗರಹೊಳೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತ ತಾನು ರೇಡಿಯೋ ಕಾಲರ್ ತೊಡಿಸಿದ್ದ  ಹುಲಿಗಳ ಚಲನವಲನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಹುಲಿಗಳ ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. *1990ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆಧಾರ ತಪ್ಪಿ ಮತ್ತೆ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬೀಳುವಂತಾಯಿತು. ಮೊದಲು ದೊರೆತಿದ್ದ ಸೀಮಿತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರ ಸ್ಥಂಭಗಳು ಕುಸಿಯತೊಡಗಿದ್ದವು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಂತರದ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕದೆ ಹೋಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಧಿಕಾರವರ್ಗ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠ ಕಾಠಿಣ್ಯವನ್ನು ತೊರೆದು ನಯನಾಜೂಕುಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು. 1970ರ ದಶಕದ ವನ್ಯಜೀವಿಪರವಾದವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಂತೆ ಮೇಲೆದ್ದ ಪರಿಸರವಾದೀ ಹೊಸ ಗಾಳಿಯೊಂದು ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸತೊಡಗಿತು. *ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಸಮೂಹಗಳೂ ಧನವಿನಿಯೋಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಹುಲಿಯ ಕೊನೆಯ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಅಳಿದುಳಿದ ಶೇ.3ರಷ್ಟು ಭೂಭಾಗದಲ್ಲೂ ಕೈಚಾಚುವ "ತಾಳಿಕೆಯ ಬಳಕೆ" (ಸಸ್ಟೇನಬಲ್ ಯೂಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸತೊಡಗಿದವು. ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿದವರೂ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲದವರೂ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಹು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವೊಂದು ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರಿಗೆ ಹುಲಿಯ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯಗಳ ವಿಚಾರವೊಂದೂ ನೆನಪಿಗೆ ಬಾರದೆಹೋಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದು ಹುಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸುಕ್ಷೇಮಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಂಕುಚಿತ ಸಂತೃಪ್ತಿ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವಂಥದು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಇದ್ದ ಕಂಟಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೂ ಒಂದು ಆತಂಕ ತಲೆಯೆತ್ತತೊಡಗಿತ್ತು - ಪೂರ್ವದೇಶಗಳ ವೈದ್ಯರು ತಯಾರಿಸುವ ಔಷಧಕ್ಕಾಗಿ ಹುಲಿಯ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಹೊಸ ದಂಧೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. *ಅತಾರ್ಕಿಕ ಗಣತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದಲೂ ರಣಥಂಬೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಹುಲಿಗಳ ಹತ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಬೇಸರಗೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಅಳುಕು-ಆತಂಕಗಳು 1993ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ತಾಳುವಂತಾಯಿತು. ದೆಹಲಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್‌ರವರೂ ಅವರ ಸಹಚರರೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹುಲಿಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಸಮೇತ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಹುಲಿ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಯೇನೂ ಅಲ್ಲವೆಂದೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕ ತನಿಖೆಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಷಮವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಾರಿದವು. ಹುಲಿಗಳ ನಿಜವಾದ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗಿದೆಯೆನ್ನುವುದರ ಬಗೆಗೆ ನಿಖರವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಅಂದಾಜುಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಹುಲಿಬೇಟೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವೇನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕಂತೂ ಈ ಬಗೆಯ ಅಲಕ್ಷ್ಯ, ಉದಾಸೀನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಂಡಿತ. (ಹುಲಿಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ) "ಸಮಸ್ಯೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಆಗಿನ ಪರಿಸರಖಾತೆಯ ಸಚಿವರು ಕೊನೆಗೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. *ಇದರ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ೧೨೦೦ ರಷ್ಟಿದ್ದ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ೩೦೦೦ಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹುಲಿಗಣತಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹುಲಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೪೧೧ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ಹುಲಿಗಳ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Over half of tigers lost in 5 years: census">{{cite news |date=13 February 2008 |title=Front Page : Over half of tigers lost in 5 years: census |newspaper=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021357240100.htm |url-status=deviated |access-date=10 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220074725/http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021357240100.htm |archive-date=20 February 2008 |archivedate=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220074725/http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021357240100.htm }}</ref><ref>{{cite news |author=Foster, P. |date=2007 |title=Why the tiger's future is far from bright |newspaper=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642330/Why-the-tigers-future-is-far-from-bright.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=19 September 2018 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642330/Why-the-tigers-future-is-far-from-bright.html |archive-date=10 January 2022}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web |title=Tiger Reserves |url=http://wiienvis.nic.in/Database/trd_8222.aspx |access-date=19 September 2018 |publisher=ENVIS Centre on Wildlife & Protected Areas}}</ref> ([[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ]] ನೋಡಿ) === ರಷ್ಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:ElephantbackTigerHunt.jpg|thumb|left|೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಹುಲಿ ಬೇಟೆ.]] *ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿಯಾದ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ವಿನಾಶದಂಚನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು. ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಈ ತಳಿಯ ಕೇವಲ ೪೦ ಹುಲಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅಪಾಯವನ್ನರಿತ ಅಂದಿನ [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಸರಕಾರವು ಈ ಹುಲಿಗಳ ಬೇಟೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಹುಲಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. *ಇದರ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ೮೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಲವು ನೂರನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಆದರೆ ೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮುರಿದುಬಿದ್ದು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದ]] ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ ದಯನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಾಗ ಈ ಹುಲಿವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳ ನಾಟಾ ಧಂದೆ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆದರೆ ಈಚೆಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿದ್ದು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯತ್ತ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ == [[ಚಿತ್ರ:Hoysala emblem.JPG|thumb|upright|[[ಕರ್ಣಾಟಕ]]ದ [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಅರಸರ ಲಾಂಛನ. ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಳ.]] *18-19 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಷಾಹಿ ಬೇರೂರತೊಡಗಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರ ಬದಲಾಯಿತು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಬೇಟೆಯ ನೈಪುಣ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದೂಕುಗಳ ನೆರವೂ ದೊರೆತು ವಸಾಹತುಗಾರರು, ರಾಜರುಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯರು ಹುಲಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಸಾರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಯೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಗಳ ಬಳಕೆಯೂ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆವರೆಗೂ ಮಾನವ ವಸತಿ ಕೃಷಿಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆಲ್ಲಾ [[ಕಬ್ಬು]], [[ಕಾಫಿ]], [[ಚಹಾ|ಟೀ]] ಮೊದಲಾದ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ|ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕುಮರಿ ಕೃಷಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರದೆ ಇದ್ದದ್ದು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅರಣ್ಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಅರಣ್ಯಗಳೆಂದು (ರಿಸರ್ವ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್) ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡ ಸರ್ಕಾರವು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಈ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರ ಕಡಿಯಲು ಇಲ್ಲವೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದೇ ಇದ್ದುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರೇ ತಾಳಿಕೆ ಮೀರಿ ಮರಕಡಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಬರ್ಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣದಿಂದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದ ಚೀನಾ ಬಹುತೇಕ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಡೋ ಚೈನಾ, ಮಲಯಾ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. *20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬಾಲೀ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಹುಲಿಯ ಉಪಜಾತಿ ಅಳಿದುಹೋಯಿತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹುಲಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅಪಾಯದ ದವಡೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಹುಮಾನ ಧನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗರೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರೂ ಸಂದರ್ಭ ಸಿಕ್ಕಿದ ಹಾಗೆಲ್ಲಾ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಗುಂಡು ಹೊಡೆಯಲು, ವಿಷ ಉಣಿಸಲು, ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಕಾತರರಾಗಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚು "ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಿರಿ" (ಗ್ರೋ ಮೋರ್ ಫುಡ್) ಆಂದೋಲನವಂತೂ ಜನರನ್ನು ಹುಲಿಯ ಅಳಿದುಳಿದ ನೆಲಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರವಾದ ಮಾನವ-ಹುಲಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದೇ ಆಂದೋಲನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಉದಾರವಾಗಿ ವಿತರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಪಾರಂಪರಿಕ ಬೇಟೆಯ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತ್ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆನಂತರದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀಪುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಟಾರ್ಚುಗಳ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಬೇಟೆಗಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಾದಂತಾಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದ ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೃಗಯಾವಿನೋದಿ ಬೇಟೆಗಾರರೂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಹತ್ಯೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚರ್ಮ ಹದಗಾರರೊಬ್ಬರು ತಾವು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ಬೇಟೆಗಾರರು ತಂದೊಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರ ಬೇಟೆಯ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುವುದಾದರೆ, "ನರಿಬೊಡಿ" (ಎಂದರೆ, ಹುಲಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ) ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ (ದಿವಂಗತ) ಚಂಗಪ್ಪ ಎನ್ನುವವರು 1947 ರಿಂದ 1964 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಹೊಳೆಯ ಸಮೀಪದ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲೇ 27 ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರು. *ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಐದು ದೊಡ್ಡ ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಹ ಒಂದು. ಹುಲಿ ಬೇಟೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಹುಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾನವ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನರಭಕ್ಷಕಗಳಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಾನವನು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವನು. *ಜೊತೆಗೆ ಹುಲಿಯ ಉಗುರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗಗಳನ್ನು]] ಮಾನವನು [[ಔಷಧ|ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುವನು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಇದರ ಬಿಸಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|title=The Illegal Wildlife Trade: Inside the World of Poachers, Smugglers and Traders (Studies of Organized Crime)|last1=van Uhm|first1=D.P.|date=2016|publisher=Springer|location=New York}}</ref><ref>{{cite web |title=Traditional Chinese Medicine |url=http://www.worldwildlife.org/what/globalmarkets/wildlifetrade/traditionalchinesemedicine.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120511171427/http://www.worldwildlife.org/what/globalmarkets/wildlifetrade/traditionalchinesemedicine.html |archive-date=11 May 2012 |access-date=3 March 2012 |publisher=World Wildlife Foundation}}</ref><ref>{{cite news |author=Jacobs, A. |date=2010 |title=Tiger Farms in China Feed Thirst for Parts |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/02/13/world/asia/13tiger.html?_r=1}}</ref> == ಪಿಲಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇಂಚಿಪ್ಪದ ಗಣತಿ == *13/08/2016 ಟ್: {| class="wikitable" |- ! ದೇಶ || 2010 || 2011 || 2016 |- | ಭಾರತ || 1706 || 1411 || 2226 |- | ಬಾಂಗ್ಲಾ || 440 || 440 || 106 |- | ನೇಪಾಳ || 155/198 || 155 || 198 |- | ಭೂತಾನ್ || 50/75 || 75 || 103 |- | ರಷ್ಯಾ || 360 || 360 || 433 |- | ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ || 225/670 || 325 || 371 |- | ಮಲೇಷ್ಯಾ || 300 || 500 || 250 |- | ಚೀನಾ || 7 || 45 || 7 |- | ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ || 185/221 || 200 || 189 |- | ಲಾವೊಪಿಡಿಆರ್ || 2/17 || 17 || 2 |- | ವಿಯೆಟ್ನಾಂ || 5/20 || 10 || 5 |- | ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ || 7 || 85 || - |- | ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ || 20 || 20 || 0 |- ! ಒಟ್ಟು || 3068/4041 || 3643 || 3980 |- |} <ref>[http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%87%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%82-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2-%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2 ಇನ್ನೂ ಕಾಲ ಮಿಂಚಿಲ್ಲ]</ref> === ಪಿಲಿ 2018ತ ಗಣತಿದಂಚ === *2018 ರ ಗಣತಿಯಂತೆ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 3980 ಇದೆ. ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಭಾರತ -ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2264 ಹುಲಿಗಳಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಅವು 90,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಾಡಿನ ಪಕ್ಕದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಸುಮಾತ್ರಾದಲ್ಲಿ 400; ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 340; ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯ ಹುಲಿ 540; ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ಮ್ಯನ್ಮಾರ್ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 250 ಹುಲಿಗಳು ಇರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ 2967 ಹುಲಿಗಳು ಇರುವುದಾಗಿ 2018ರ ಹುಲಿ ಗಣತಿ ವರದಿಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 524 ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/pm-modi-releases-tiger-census-654288.html ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ]</ref> == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> Image:Indischer Maler um 1650 (II) 001.jpg|ಒಂಜಿ ಮೊಘಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರ. ೧೬೫೦ Image:India tiger.jpg|ಬಂಗಾಳದ ಪಿಲಿ Image:Sumatratiger-004.jpg|ಸುಮಾತ್ರಾದ ಪಿಲಿ Image:Sibirischer tiger de edit02.jpg|ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಪಿಲಿ Image:Godess Durga painting.JPG|ಪಿಲಿನ್ ವಾಹನವಾದ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ದುರ್ಗಾಮಾತೆ Image:Tipu Sultan's Tiger.JPG|ಬೊಲ್ದು ಸೈನಿಕನ ಮಿತ್ತ್ ಬುರೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಪಿಲಿ. ಈ ಬೊಂಬೆ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ|ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನಗ್]] ಸೇರ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. </gallery> == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಲು == {{commons|Panthera tigris tigris}} {{commons|Panthera tigris|Panthera tigris}} *[https://web.archive.org/web/20010721091848/http://21stcenturytiger.org/ 21st Century Tiger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010721091848/http://21stcenturytiger.org/ |date=2001-07-21 }}: ಹುಲಿ ಮತ್ತವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ. *[http://www.tigersincrisis.com/ Tigers in Crisis]: ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು *[http://www.panda.org/about_wwf/what_we_do/species/about_species/species_factsheets/tigers/index.cfm WWF – ಹುಲಿಗಳು] *[https://web.archive.org/web/20090605030601/http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html Tiger Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605030601/http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html |date=2009-06-05 }}: ನಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಚಿತ್ರಣ. *[https://web.archive.org/web/20090618073345/http://www.sundarbanstigerproject.info/ Sundarbans Tiger Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618073345/http://www.sundarbanstigerproject.info/ |date=2009-06-18 }}: [[ಸುಂದರಬನ]] ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಎಚ್ಚದ ಓದುಗಾದ್ == * {{cite magazine|author=Marshall, A.|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=2010|title=Tale of the Cat|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1964894-1,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100226173448/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1964894-1,00.html|url-status=dead|archive-date=26 February 2010}} * {{cite news |author=Millward, A. |date=2020 |title=Indian tiger study earns its stripes as one of the world's largest wildlife surveys |publisher=Guinness World Records Limited |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/7/indian-tiger-study-earns-its-stripes-as-one-of-the-world%E2%80%99s-largest-wildlife-surve-624966}} * {{cite news |author=Mohan, V. |date=2015 |title=India's tiger population increases by 30% in past three years; country now has 2,226 tigers |work=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Indias-tiger-population-increases-by-30-in-past-three-years-country-now-has-2226-tigers/articleshow/45950634.cms}} * {{cite book|title=Wild beasts: a study of the characters and habits of the elephant, lion, leopard, panther, jaguar, tiger, puma, wolf, and grizzly bear|author=Porter, J. H.|publisher=C. Scribner's sons|year=1894|location=New York|pages=196–256|chapter=The Tiger|chapter-url=https://archive.org/stream/wildbeastsstud00port#page/239}} * {{cite book|title=Indian Tiger|author=Sankhala, K.|publisher=Roli Books Pvt Limited|year=1997|isbn=978-81-7437-088-4|location=New Delhi|ref=Sankhala}} * {{cite journal|last1=Schnitzler|first1=A.|last2=Hermann|first2=L.|title=Chronological distribution of the tiger ''Panthera tigris'' and the Asiatic lion ''Panthera leo persica'' in their common range in Asia|journal=[[Mammal Review]]|volume=49|issue=4|pages=340–353|doi=10.1111/mam.12166|date=2019|s2cid=202040786}} * {{cite news |author=Yonzon, P. |date=2010 |title=Is this the last chance to save the tiger? |work=[[The Kathmandu Post]] |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/is-this-the-last-chance-to-save-the-tiger/215040/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109123729/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/is-this-the-last-chance-to-save-the-tiger/215040/ |archive-date=9 November 2012}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಹುಲಿ}} [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗೊ:ಮೃಗೊಲು]] rk36xffon0jz032mkvwgt6t0ba8cshu 373530 373529 2026-10-18T08:20:42Z ChiK 1136 /* ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ತಳಿಗಳು */ 373530 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ಪಿಲಿ | status = | status_system = iucn3.1 | trend = down | status_ref = | image = Panthera tigris tigris.jpg | image_caption = [[ಭಾರತ]]ದ ಬಂಧ್ವಾಗಢ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಬಂಗಾಳದ ಪಿಲಿ. | image_width = 250px | regnum = ಅನಿಮೇಲಿಯಾ | phylum = ಕಾರ್ಡೇಟಾ | classis = ಸಸ್ತನಿ | ordo = ಕಾರ್ನಿವೋರಾ | familia = ಫೆಲಿಡೇ | genus = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ | species = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ | binomial = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ | binomial_authority = (ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನೇಯಸ್, 1758) | synonyms = | range_map = Tiger_map.jpg | range_map_width = 250px | range_map_caption = ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲೊಡು ಪಿಲಿಕುಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ತಿಳಿ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ) ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೦೬ಟ್ (ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ) }} [[File:2012 Suedchinesischer Tiger.JPG|thumb|ಪಿಲಿ]] '''ಪಿಲಿ''' ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮುರ್ಗೊ. ಇಂದಕ್ 'ಪ್ಯಾಂತರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್' ಪಂಡ್ದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್.<ref>{{cite web|title=Aranya|url=http://www.aranya.gov.in/Kannada/TigerReservesKannada.aspx|accessdate=9 December 2024}}</ref> ಪಿಲಿ ಕಾಡ್ದ ಮುರ್ಗೊ. ಪಿಲಿತ ಬಣ್ಣ ಮಂಜಲ್. ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆ ಉಂಡು. ಬೊಲ್ದು ಪಿಲಿಲಾ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಆರೋ ಮಾಸ. ಜಿಂಕೆ, [[ನಾಯಿ|ಮುಗ್ಗೆರ್]], ಒಂಟೆ, ಪೆತ್ತ. ಪಿಲಿತಲಾ ಕುಟುಮ ಬದುಕು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಪ್ಪೆ, ಅಮ್ಮೆ, ಬಾಲೆ, ಗುಂಪು ಇಂಚ ಅಯಿಕಲೆನ ಕೂಡುಕಟ್ಟ ಉಂಡು. == ಉಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ == # [[ಪಿಲಿ ವೇಷ]] # ಪಿಲಿ[[ಚಾಮುಂಡಿ]] # ಪಿಲಿ ಭೂತ [[ಚಿತ್ರ:1990tiger.svg|thumb|250px|೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಣತಿ]] :'''ಪಿಲಿ''' (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ '''''ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್''''') [[ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ|ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಕಾರ ಫೆಲಿಡೇ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಜೀವಿ. ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‌‍ನ ೪ ಮಲ್ಲ [[ಪುಚ್ಚೆ|ಪುಚ್ಚೆಲೆನ]] ಪೈಕಿ ಪಿಲಿ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ವ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾಲೊಡೆ]] ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಪಿಲಿ ಅಯಿನ ಆಹಾರೊನು ಬೇಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ [[ಮಾಸ]] ಸಂಪಾದಿಸುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಗುಂಪಿಗು ಸೇರ್‌ದ್‌ನವು. ಹುಲಿಯು ೪ ಮೀ. ವರೆಗೆ (೧೩ ಅಡಿ) ಉದ್ದವನ್ನು ಹಾಗೂ ೩೦೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ವರೆಗೆ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ದೇಹ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಬಲ ಹೊಂದಿರುವ ಹುಲಿಯ ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಬಿಳೀ ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಯಾ ಕೇಸರಿ ಬಣ್ಣದ ಮೈ ಮೇಲೆ ನೀಳವಾಗಿ ಮೇಲಿನಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಗಾಢ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಅಡಿಯ ಭಾಗ ತೆಳು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳ ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ|ಸೈಬೀರಿಯಾದ]] ಹುಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. :''ಪ್ಯಾಂತೆರಾ'' ಎಂದರೆ ಘರ್ಜಿಸುವ ಮಾರ್ಜಾಲ ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಂಟಲಿನ ಹೈಬೋಡ್ [[ಮೂಳೆ|ಎಲುಬು]] ಘರ್ಜಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಇತರ ಬೇರೆ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು. ಹಿಂದೆ ಹುಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಎಂಟು ಉಪ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಟೈಗ್ರಿಸ್'' [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ''ಅಲ್ಟೈಕಾ'' ನೈರುತ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ''ಅಮೈಯೆನ್ಸಿಸ್'' ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ಚೈನಾದಲ್ಲಿ, ''ವರ‍್ಗಾಟ'' [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]], ಕರ‍್ಬೆಟಿ ಇಂಡೋಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ಸಾಡೈಕಾ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಂಡೊನೇಷಿಯಾದ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ. ಆದರೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾತ್ರ ನೈಜ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದೂ ಉಳಿದವು ತಪ್ಪು ತೀರ್ಮಾನಗಳಿಂದಾದದ್ದು ಎಂದೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಇಂದು ಹುಲಿಗಳ ವಿಕಾಸ, ಪ್ರಸರಣೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಆಧುನಿಕ ಆಂಗಿಕರಚನೆ, [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ]] ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. :ಕಾಡಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯೊಡು ಪಿಲಿಪಂಡ ಬಾರಿ ಭೀತಿಹುಟ್ಟಿಸುವ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿ. ಮಾನವರು ಏಷ್ಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ವಸತಿಹೂಡುವ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಹುಲಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಜಿಂಕೆ, ಹಂದಿ, ಕಾಟಿ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ, ನಮ್ಮಷ್ಟೇ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಒರಾಂಗೂಟಾನ್|ಒರಾಂಗುಟಾನ್]] ವಾನರನನ್ನೂ ಬೇಡೆಯಾಡಬಲ್ಲ ಹುಲಿಯೆಂದರೆ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವನಿಗೂ ಬಲುಭಯವಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವ ಜನಾಂಗ ಬೇಟೆ, ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳ ಪ್ರಾಚೀನತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ [[ಕೃಷಿ]], ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಗಳನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಯೋ, ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿಯೋ ಜನರು ಬಹುತೇಕ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹುಲಿಗಳ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗದ ಹಾಗೆ ರೂಪಾಂತರ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟರು. ಪುರಾತನ ಬೇಟೆಗಾರರು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಕುಣಿಕೆ]], [[ಕಂದಕ]], [[ಬಲೆ]], [[ಈಟಿ]], ಮಾರಕ ಬಂಧಗಳಂಥ ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ]] ಮೇಲೆ, ಹುಲಿಹತ್ಯೆಗಳ ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಡಿಮದ್ದು, [[ಬಂದೂಕು]], ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಷಗಳೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದವು. ಹುಲಿಯ ನಿವಾಸವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ವಾನರಕುಲದ ಚತುರ ಮಾನವ ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಮಾರಕಾಸ್ತ್ರಗಳೆದುರಿಗೆ ಹುಲಿಯ ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತವಾದ ಆಯುಧಗಳು ಎಂದರೆ, ಶಕ್ತಿ, ವೇಗ, ರಹಸ್ಯಚಲನೆ, ಇರುಳು ದೃಷ್ವಿ, ಮೊನಚಾದ [[ಹಲ್ಲು]] [[ಪಂಜ|ಪಂಜಗಳು]]-ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಹುಲಿಯ ಉಳಿವು ಮಾನವನ ತಾಂತ್ರಿಕ ನ್ಯೆಪುಣ್ಯದೆದುರು ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇಷ್ಟಾದರೂ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಮಾನವನ ಲಾಲಸೆ ಅದೆಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಏಷ್ಯಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಗರ್ಜನೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೇಳಿಸದಂತೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಡಗಿಹೋಗಲಿದೆಯೆಂಬ ವಿಷಾದದ ನುಡಿಗೆ ಎಡೆಗೊಟ್ಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಹುಲಿ ಎಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯೋ ಅಷ್ವೇ ನಾಜೂಕಾದ ಜೀವಿ. ವಿರೋಧಾಭಾಸವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಭಯಪಡುವ ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಾಹಾರದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೇ ಅದರ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು. * ಹುಲಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ ೨೯ನ್ನು ‘ವಿಶ್ವ ಹುಲಿ ದಿನ’ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/international-tiger-day-561031.html ವಿಶ್ವ ಹುಲಿದಿನ]</ref> == ಜೀವಿವಿಕಾಸ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸರಣ == ಹುಲಿಯಂಥ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳು ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಅವತರಿಸಿ ಬಂದವಲ್ಲ. 4.5 ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹವಾಮಾನ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಭೂಖಂಡಗಳ ಚಲನೆ, ಬಿಸಿಲು, ಮಳೆ, ಗಾಳಿಗಳಿಂದಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯತ್ಯಯಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೈವಿಕರೂಪಗಳ, ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅನಂತರ, ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕುವ ಚಿಕ್ಕ [[ಮಿಡತೆ|ಮಿಡತೆಯಿಂದ]] ದೊಡ್ಡ [[ಆನೆ|ಆನೆಗಳವರೆಗಿನ]] ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯಗಳು ಜನಿಸಿ ಬಂದವು. ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಜಿಂಕೆ, ಹಂದಿ, ಕಾಟಿ, [[ಟಪೀರ್|ಟೆಪಿರ್]], ಖಡ್ಗಮೃಗ, ಆನೆಗಳ ಪೂರ್ವಿಕರಾದ ದೊಡ್ಡ ಸ್ತನಿಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. ಇಂಥ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕಜೀವಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಇವು ಬಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಜೀವಿಪರಿಸ್ಥತಿ ಜಾಲದ ಅಂಶಗಳು. ದೊಡ್ಡಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಾರುತೊಗಟೆಗಳ ಗಿಡಮರಗಳನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸುವುದರಿಂದ ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಲನವಲನಕ್ಕೂ ಮೇವಿಗೂ ಅವಕಾಶವೊದಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನ ಸಸ್ಯಜಾತಿಯನ್ನು, ಸಸ್ಯಭಾಗವನ್ನು, ಇಲ್ಲವೇ ಸಸ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸ್ತರವನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ, ಇವನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಸ್ತನಿಗಳು ಕಬ್ಬೆಕ್ಕಿನ ಗಾತ್ರದ ಮಾರ್ಜಾಲದ ಪೂರ್ವಜನಿಂದ 40 ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡವು. ತಮಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಬಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲ ಮೂಲತಃ ಎರಡು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ, ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಅವಿತೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೋಗಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವುದು. ವೇಗಗತಿಯ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಲು ದೂರದವರೆಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿಹೋಗಿ ಆಯಾಸಗೊಂಡ ಬೇಟೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸುವುವು. ಅವಿತು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳ ದೇಹವಿನ್ಯಾಸವಾದರೂ ಬೇಟೆಯ ಸಮೀಪದವರೆಗೆ ಕದ್ದುಮುಚ್ಚಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕೂ ದಿಢೀರನೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೂ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಸಿವಂಗಿ([[ಚೀತಾ]]) ಒಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳು - ಹುಲಿ, [[ಜಾಗ್ವಾರ್]], ಚಿರತೆ, [[ಹಿಮ ಚಿರತೆ|ಹಿಮಚಿರತೆ]], ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸಿಂಹವೂ ಸೇರಿ - ಮಂದಗತಿಯ ಅನುಸರಣೆಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳೇ. ವರ್ತಮಾನಯುಗದ ಹುಲಿಗಳ ವಿಕಾಸಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಆಂಗಿಕ ರಚನೆ ಮತ್ತು [[ಅಸ್ತಿಪಂಜರ|ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ]] ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆಣವಿಕ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ (ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಜಿನೆಟಿಕ್ಸ್) ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಪುನನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿ ಸ್ಟೀಫನ್ ಓ ಬ್ರಿಯನ್ ಮತ್ತವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು "ಆಣವಿಕ ಗಡಿಯಾರ" (ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಕ್ಲಾಕ್) ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ವರ್ಗದ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳು 4ರಿಂದ 6ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟುವೆಂದೂ, ಈ ವಂಶವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್) ಒಂದು ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈಚೆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿತೆಂದೂ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ಯಾಂತೆರಾ ಟೈಗ್ರೀಸ್ ಅಮೊಯೆನ್ಸಿಸ್ ಉಪಜಾತಿಯ ಹುಲಿಯ ಎಲುಬಿನ ರಚನೆಯು ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಪುರಾತನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೋಲುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ವರ್ಗೀಕರಣಕಾರರು ಹುಲಿಯ ವಿಕಾಸ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ಹುಲಿಯ ಬೇಟೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳಾದ) [[ದನ|ದನಗಳ]] ಜಾತಿಯ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ವಸ್ ವರ್ಗದ ಜಿಂಕೆಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿರುವುದೂ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. == ಕೆಲವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯೊಲು == * ಪ್ರಕೃತಿದ ಒಟ್ಟುಗು ಸುಲಭವಾದ್ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಲ್ತೊಂದು ಜೀವಿಸವುನ ಪಿಲಿಕುಲು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಟೈಗಾ ಕಾಡ್‌ಲೆಡ್, ತೆರೆದ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು|ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿವೆ. ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿತಿಯೊಳಗೆಯೇ ಜೀವಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವು ಒಂಟಿಜೀವಿ ಸಹ. ತನ್ನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. *ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸಾಧಿಸಬಯಸುವ ಮತ್ತು ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಬಾರಿ [[ಮಾನವ|ಮಾನವನೊಡನೆ]] ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇಂದಿನ ಯುಗದ ಹುಲಿಗಳ ೮ ಉಪತಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ೨ ಈಗಾಗಲೇ ನಶಿಸಿಹೋಗಿದ್ದು ಉಳಿದ ೬ ತೀವ್ರ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವತಳಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನೆಲೆಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು [[ಬೇಟೆ|ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆಗಳು]] ಹುಲಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕುತ್ತಾಗಿವೆ. *ಇಂದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಹುಲಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಸಹ ಹುಲಿಗಳ ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ಮುಂದುವರಿದೇ ಇದೆ. ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕ ರೂಪ, ಬಲ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಮಾನವನಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹುಲಿಯು ಅನೇಕ [[ಧ್ವಜ|ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಏಷ್ಯಾದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Tiger distribution3.PNG|thumb|250px|left|೧೯೦೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ]] == ವ್ಯಾಪ್ತಿ == *ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ (ಜಾವಾ, ಬಾಲಿ, ಸುಮಾತ್ರ, ಮತ್ತಿತರ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ) ಸುಂದಾ ದ್ವೀಪಗಳು ಹುಲಿಯ ನಿವಾಸ ಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref name="Guggisberg19752">{{cite book|title=Wild Cats of the World|last=Guggisberg|first=C. A. W.|publisher=Taplinger Pub. Co.|year=1975|isbn=978-0-7950-0128-4|location=New York|pages=[https://archive.org/details/wildcatsofworld00gugg/page/180 180–215]|chapter=Tiger ''Panthera tigris'' (Linnaeus, 1758)|chapter-url=https://archive.org/details/wildcatsofworld00gugg|chapter-url-access=registration}}</ref> ಒಂದೆಡೆ, [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ]] ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಚೈನಾದಿಂದ ರಷ್ಯಾದವರೆಗೂ, [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ]] ದೇಶಗಳನ್ನು ಹಾಯ್ದು [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌ನವರೆಗೂ]] ಹರಡಿಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವದ ಇಂಡೋಚೈನಾದಿಂದ ಬರ್ಮಾ (ಇಂದಿನ ಮ್ಯಾನ್‌ಮಾರ್), ಅಲ್ಲಿಂದ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ<ref>{{cite book|url=http://www.worldwildlife.org/species/finder/tigers/WWFBinaryitem9363.pdf|title=Setting Priorities for the Conservation and Recovery of Wild Tigers: 2005–2015: The Technical Assessment|author1=Sanderson, E.|author2=Forrest, J.|author3=Loucks, C.|author4=Ginsberg, J.|author5=Dinerstein, E.|author6=Seidensticker, J.|author7=Leimgruber, P.|author8=Songer, M.|author9=Heydlauff, A.|date=2006|publisher=WCS, WWF, Smithsonian, and NFWF-STF|location=New York – Washington DC|access-date=7 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118151415/http://www.worldwildlife.org/species/finder/tigers/WWFBinaryitem9363.pdf|archive-date=18 January 2012|author10=O'Brien, T.|author11=Bryja, G.|author12=Klenzendorf, S.|author13=Wikramanayake, E.|url-status=dead}}</ref> ಹುಲಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ರಾಜಸ್ಥಾನದ [[ಮರುಭೂಮಿ]], ಹಿಮಾಲಯ, [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರಗಳೇ]] ಅಡ್ಡಿಯಾದವು. ಹುಲಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಕವಲು ಮಲಯಾ ಮತ್ತು ಜಾವಾ, ಬಾಲಿ, ಸುಮಾತ್ರ ಮತ್ತಿತರ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪ್ಲೀಸ್ಟೊಸಿನ್ ಯುಗದಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗಳೇ ಈ ರೀತಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಜಾನ್ ಸೈಡೆನ್‌ಸ್ಟಿಕೆರ್‌ರವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. *ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು [[ಕಾಕಸಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ|ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ]] ಸೈಬೀರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ]]ವರೆಗೆ ಏಷ್ಯಾದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದವು. ೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಖಂಡವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿ ಇಂದು ಹುಲಿಗಳು ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. *ಇಂದು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಆಮೂರ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಿಂದ ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆ ಆರಂಭ. ದ್ವೀಪಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾತ್ರಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ೨೦ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಜಾವಾ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲಿ]] ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಹುಲಿಗಳು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರೆಯಾದವು. *ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ ಹುಲಿಗಳು ನಿಜಕ್ಕೂ ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ನಿವಾಸನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ರಷ್ಯಾದ ನಿತ್ಯಹಸುರಿನ ಅಗಲದೆಲೆಯ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣಕಾಡುಗಳಿಂದ ಚೈನಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದಂಚಿನ ಅರಣ್ಯಗಳವರೆಗೆ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಿಂದ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಡೋಚೈನಾ, ಮಲೇಷಿಯಾ, ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳ ಉಷ್ಣವಲಯದ ದಟ್ಟ ಹಸಿರುಕಾಡುಗಳವರೆಗೆ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಉಪಖಂಡ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳು ಹುಲಿಯ ಆದರ್ಶ ನೆಲೆಗಳೆನಿಸಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಜಾವಾಗಳ ಕಾಂಡ್ಲಾ (ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್) ಕಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಸುಮಾತ್ರದ [[ಜೌಗು ನೆಲ|ಜೌಗುಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ]] ಹುಲಿಗಳು ನೆಲೆಸಿದ್ದವು. ಸಿಂಹ ಚಿರತೆಗಳಂತೆ ಒಣಭೂಮಿಯ ತೆರವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ವಾಸಿಸಲಾರದಿದ್ದರೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಕಾಡಿನ ಆವರಣ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಎಂಥ ನೆಲೆಯನ್ನೇ ಆದರೂ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡುಬಿಡುವುದು. *ಹೇಗೇ ಇದ್ದರೂ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಹುಲಿಗಳ ನಿವಾಸಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಿರುವುದು ಅವಶ್ಯ. ಹುಲಿಯ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಯ ಅಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕಾಡುದನಗಳು (ಕಾಟಿ, ಬಾನ್‌ಟೆಂಗ್, ಗೌಪ್ರೇ ಮತ್ತು ಕಾಡೆಮ್ಮೆ)<ref name="Hayward">{{cite journal|last1=Hayward|first1=M. W.|last2=Jędrzejewski|first2=W.|last3=Jędrzejewska|first3=B.|year=2012|title=Prey preferences of the tiger ''Panthera tigris''|journal=Journal of Zoology|volume=286|issue=3|pages=221–231|doi=10.1111/j.1469-7998.2011.00871.x}}</ref>, ಬೋವಿಡ್ ವರ್ಗದ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು (ನೀಲ್‌ಗಾಯ್, ಚೌಸಿಂಘ, ಚಿಂಕಾರ, ತಾಕಿನ್, ವುಕ್ವಾಂಗ್ ಆಕ್ಸ್) ಕಾಡುಮೇಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಟಿಲೋಪ್‌ಗಳು (ಥಾರ್, ಗೊರಲ್, ಸೆರೋ) ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಜಿಂಕೆಗಳು (ಮೂಸ್, ಎಲ್ಕ್, ಸಿಕಾ, ಸಾಂಬಾರ್, ಬಾರಸಿಂಘ, ತಮಿನ್, ಸಾರಗ, ಹಾಗ್ ಡಿಯರ್, ತಿಯೋಮೊರಸ್ ಡಿಯರ್, ಕಾಡುಕುರಿ) ಟೆಪಿರ್‌ಗಳು, ಕಾಡುಹಂದಿ ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಖಡ್ಗಮೃಗ ಮತ್ತು ಆನೆಯ ಮರಿಗಳು. ಹುಲಿಗಳು ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಜೀವಿಗಳನ್ನೂ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅವುಗಳ ಆವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ದಟ್ಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ಬದುಕಿ ತಮ್ಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾರವು. == ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ತಳಿಗಳು == [[File:Siberian Tiger sf.jpg|thumb|ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿ]] [[File:TigerSkelLyd1.png|thumb|left|ಹುಲಿಯ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ]] *ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ರಚನೆಗಳು, ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಕಾಸದ ವಿವಿಧ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗಾಗಿಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು. ಹುಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ, ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ತನ್ನ [[ಬೇಟೆ|ಬೇಟೆಯ]] ದೇಹದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲೂ ರಕ್ತದಲ್ಲೂ ಸಂಚಿತವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿರಬೇಕು. ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ವೆಚ್ಚವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಆಹಾರದಿಂದ ದೊರಕುವ ಶಕ್ತಿ ಮಿಗಿಲಾಗಿರಲೇ ಬೇಕಷ್ಟೇ. [[ಇಲಿ]], [[ಕಪ್ಪೆ]], [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳಂಥ]] ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹುಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯ ಭಂಡಾರಗಳಾದ ದೊಡ್ಡ [[ಗೊರಸು|ಗೊರಸಿನ]] ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೇ ಕೊಲ್ಲಬೇಕು. ಆದರೆ ಇಂಥ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಇಲಿ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಗಿಂತ ವಿರಳ; ಎಲ್ಲೋ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೊಲ್ಲುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹುಲಿಯ ಆಂಗಿಕರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಪಥ್ಯಕ್ರಮ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ 6-8 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪುಷ್ಕಳವಾಗಿ ಊಟ ಸಿಕ್ಕಿದರಾಯಿತು. ಹುಲಿಯೊಂದು ಎರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಬೇಟೆಯಾಡದೇ ಇದ್ದುದು ರೇಡಿಯೋ ಕಾಲರ್ ತೊಡಿಸಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಹಸಿದಿರಲಿ, ಬಿಡಲಿ, ಹುಲಿಗಳು ದಿನಂಪ್ರತಿ 15 ರಿಂದ 16 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಲೂ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಹೇಳುವುದೇ ಬೇಡ. ಮುಂದಿನ ಎರಡುಮೂರು ದಿನ ಹುಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ. *ಮೊದಲಿಗೆ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಕೊಲ್ಲಬೇಕಷ್ಟೆ. ಇದೇನೂ ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿ ಬಲು ತೀಕ್ಷ್ಣ. ವಾಸನೆ ಹಿಡಿಯುವುದರಲ್ಲೂ ಅವು ಬಲು ಚುರುಕು. ಅವಕ್ಕೆ ಪತ್ತೆಯೇ ಹತ್ತದಂತೆ 10 ರಿಂದ 30 ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತಲಪಿ ಮೇಲೆರಗುವುದೆಂದರೆ ಹುಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕೌಶಲವನ್ನೂ ಬಳಸಲೇಬೇಕು. ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ಅದರ ಅರಶಿನ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಬಣ್ಣಗಳ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವೈದೃಶ್ಯವು ಕಪ್ಪುಪಟ್ಟೆಗಳೊಡನೆ ಬೆರೆತು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದರೆ ಬಗೆಬಗೆಯಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡ ನೆರಳುಗಳ ಚಿತ್ತಾರವಿರುವ ಕಾಡಿನ ಕಡುಗಂದು ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ನಡೆದುಬರುವಾಗ, ಹುಲಿಯ ಈ ಬಣ್ಣದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸುತ್ತಲಿನ ಪೊದರುಗಳೊಡನೆ ಮಿಳಿತಗೊಂಡುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಯ ಆಹಾರವಾದ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಣ್ಣಗಳ ಅಂತರವನ್ನು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾರವು. ಹೀಗಾಗಿ, ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ಕುಳಿತ ಹುಲಿ ಅವಕ್ಕೆ ಕಾಣಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ. *ಇನ್ನಿತರ ಬೇಟೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಅಡಿಮೆತ್ತೆ ಇರುವ [[ಪಾದ|ಪಾದಗಳು]], ತುದಿಬೆರಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು ಬಳುಕುವ ಶರೀರ. ಹುಲಿಗಳು ತಾವು ಮರಗಳ ಕಾಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿದ ವಾಸನೆಯ ಗುರುತುಗಳಿಂದಲೇ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವಾಸನಾ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಆದರೆ, ಬೇಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವು ನೋಟ ಮತ್ತು ಶ್ರವಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಯ [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣುಗಳ]] ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅವಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ನರಗಳಿಂದ ಸೂಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಬಹುಶಃ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಜಗತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾಣುವುದಾದರೂ ಅವುಗಳ ಇರುಳುನೋಟದ ಶಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಅದ್ಭುತವಾದುದು. ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನೊಳಗೆ ನೆಟ್ಟಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ಜಾಡಿನ ಪತ್ತೆಗೆ ಅವುಗಳ ಉದ್ದಮೀಸೆಗಳ ಸ್ಪರ್ಶಜ್ಞಾನದಿಂದಲೂ ನೆರವು ದೊರಕೀತು. ಹುಲಿಗಳು ಗಾಢಾಂಧಕಾರದಲ್ಲೂ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಬಲ್ಲವು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಕಿವಿಯ ಒಳಕೋಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಚಲಿಸಬಲ್ಲ ಹೊರಗಿವಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಹುಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸದ್ದನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿ ಅದರ ನೆಲೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಲ್ಲುದು. *ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯಷ್ಟನ್ನೂ ಹುಲಿಯ [[ಸ್ನಾಯು|ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು]] ಒಗ್ಗೂಡಿಸಬಲ್ಲವು. ಆದರೆ, ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಯ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಹುಲಿಯ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಬಲುಬೇಗನೆ ದಣಿಯುತ್ತವೆ. ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಮೂಳೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬೇಕಾದಂತೆ ಮಣಿಯುವ ಕೀಲುಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಈ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ವಿಪರೀತ ಹೊರಳು, ತಿರುಗು, ತಿರುಚು, ಬಳುಕಾಟಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕ್ಷಣಿಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಹುಲಿಯೊಂದು [[ಕಡವೆ|ಕಡವೆಯನ್ನು]] ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹುಲಿಯ ದೇಹದ ಬೆರಗುಹುಟ್ಟಿಸುವ ತಿರುಚುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. *ತನ್ನ ದೇಹದ ತೂಕಕ್ಕಿಂತ 3 ರಿಂದ 5 ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಾಟಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಡವೆಯಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಹುಲಿ ಅವುಗಳ ಗೊರಸು ಇಲ್ಲವೇ ಕೋಡುಗಳ ತಿವಿತೊದೆತಗಳಿಂದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಮುಂಗಾಲುಗಳನ್ನೂ, ಪಂಜದ ಅಲಗಿನೊಳಗೆ ಹುದುಗಿಕೊಂಡಂತಿರುವ ಹರಿತವಾದ ಉಗುರುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರ ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಹಿಂಗಾಲುಗಳೂ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಬಲ್ಲವು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಆಯುಧಗಳೆಂದರೆ ಚೂರಿಯಂತಹ ನಾಲ್ಕು [[ಕೋರೆಹಲ್ಲು|ಕೋರೆಹಲ್ಲುಗಳು]]. [[ದವಡೆ|ದವಡೆಯ]] ಬಲಿಷ್ಠ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯ [[ಕುತ್ತಿಗೆ]], [[ಗಂಟಲು]] ಇಲ್ಲವೇ ಮಿದುಳಕವಚದೊಳಕ್ಕೆ ಈ ಕೋರೆ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಊರಿ, ಇರಿದು ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ. *ಹುಲಿಗಳು ತುಕ್ಕಿನ ಬಣ್ಣದ ಇಲ್ಲವೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮುಖದ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟೆಗಳ ಆಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಜಾತಿಯಿಂದ ಜಾತಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುಲಿಗಳು ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪಟ್ಟೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪ್ರತಿ ಹುಲಿಗೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Guggisberg19752"/><ref name="Mazak1981">{{cite journal|author=Mazák, V.|year=1981|title=''Panthera tigris''|journal=Mammalian Species|issue=152|pages=1–8|doi=10.2307/3504004|jstor=3504004|doi-access=free}}</ref> ಬೇಟೆಗಾಗಿ ಹೊಂಚು ಹಾಕುತ್ತಿರುವಾಗ ಹುಲಿಯು ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಹೋಗಲು ಈ ಪಟ್ಟೆಗಳು ಅನುವಾಗುವುವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="Miquelle">{{cite book|title=The Encyclopedia of Mammals|url=https://archive.org/details/encyclopediaofma0000davi_n8g0|author=Miquelle, D.|publisher=Oxford University Press|year=2001|isbn=978-0-7607-1969-5|editor=MacDonald, D.|edition=2nd|pages=[https://archive.org/details/encyclopediaofma0000davi_n8g0/page/18 18]–21|contribution=Tiger}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Godfrey, D.|author2=Lythgoe, J. N.|author3=Rumball, D. A.|year=1987|title=Zebra stripes and tiger stripes: the spatial frequency distribution of the pattern compared to that of the background is significant in display and crypsis|url=https://archive.org/details/biological-journal-of-the-linnean-society_1987-12_32_4/page/427|journal=Biological Journal of the Linnean Society|volume=32|issue=4|pages=427–433|doi=10.1111/j.1095-8312.1987.tb00442.x}}</ref> *ಬೆಕ್ಕಿನ ಜಾತಿಯ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಹುಲಿಗೆ ಸಹ [[ಕಿವಿ|ಕಿವಿಯ]] ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಿಳಿ [[ಮಚ್ಚೆ|ಮಚ್ಚೆಯಿರುವುದು]]. ಬೆಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ದೇಹತೂಕ ಅತಿ ಅಧಿಕ. ಹುಲಿಯ [[ಭುಜ|ಭುಜಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಕಾಲು|ಕಾಲುಗಳು]] ಬಲವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಹುಲಿಯು ತನಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕೆಡವಬಲ್ಲುದು. *ಜಗತ್ತಿನ ಉತ್ತರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವುವಕ್ಕಿಂತ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವು. ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಂಡಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದು. ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ಮುಂಪಾದ ಹೆಣ್ಣಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣದ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಜ್ಞರು ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಯ ಲಿಂಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಉಪತಳಿಗಳು == ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ೮ ಉಪತಳಿಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಜೀವಿಸಿರುವ ಉಪತಳಿಗಳೆಂದರೆ: * ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ (ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಟೈಗರ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಟೈಗ್ರಿಸ್): ಇದು [[ಭಾರತ]], [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]], [[ಭೂತಾನ್]], [[ಬರ್ಮಾ]] ಮತ್ತು [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದ]] ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, [[ಮಳೆಕಾಡು]], ಕುರುಚಲು ಕಾಡು, ಎಲೆ ಉದುರಿಸುವ ಕಾಡು ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್|ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳಂತಹ]] ವಿಭಿನ್ನ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿ ಜೀವಿಸಬಲ್ಲುದು. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹುಲಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೨೦೦೦ ದಷ್ಟು. ತೀವ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅವನತಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಈ ಜೀವಿಯನ್ನು ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಜೀವಿಯನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು [[ಹುಲಿ ಪರಿಯೋಜನೆ|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್]] ಎಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಕಳ್ಳಬೇಟೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಹುಲಿಯು ದಿನೇ ದಿನೇ ವಿನಾಶದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಸಾರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಮೀಸಲಿನಲ್ಲಿ]] ಇಂದು ಒಂದು ಹುಲಿ ಸಹ ಜೀವಿಸಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ಗಂಡುಹುಲಿಗಳು 200 ರಿಂದ 250 ಕೆ.ಜಿ.ತೂಕವಿದ್ದರೆ ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿಗಳ ತೂಕ ಅವಕ್ಕಿಂತ 100 ಕಿಲೊ ಕಡಿಮೆ.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=W6ks4b0l7NgC|title=A View from the Machan: How Science Can Save the Fragile Predator|last1=Karanth|first1=K. U.|date=2006|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-81-7824-137-1|place=Delhi|pages=42}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=P6UWBQAAQBAJ|title=Animal Teeth and Human Tools: A Taphonomic Odyssey in Ice Age Siberia|last1=Turner|first1=C. G.|last2=Ovodov|first2=N. D.|last3=Pavlova|first3=O. V.|date=2013|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03029-9|place=Cambridge|pages=378}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=8uZeDwAAQBAJ|title=Wildlife Ecology and Conservation|last1=Balakrishnan|first1=M.|date=2016|publisher=Scientific Publishers|isbn=978-93-87307-70-4|series=21st Century Biology and Agriculture|place=Jodhpur, Delhi|pages=139}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/1996-008.pdf|title=Wild Cats: Status Survey and Conservation Action Plan|author1=Nowell, K.|author2=Jackson, P.|publisher=IUCN/SSC Cat Specialist Group|year=1996|isbn=2-8317-0045-0|place=Gland, Switzerland|pages=56}}</ref> ಭಾರತದ ಹುಲಿಗಳು 155 ರಿಂದ 225 ಸೆಂಟಿಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಬಾಲದ ಅಳತೆ ಬೇರೆ 75 ರಿಂದ 100 ಸೆಂ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ಶಿಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಹುಲಿಯ ಉದ್ದವನ್ನು ಮೂಗಿನ ತುದಿಯಿಂದ ಬಾಲದ ತುದಿವರೆಗೆ ಎರಡೂ ಬದಿಗೆ ನೆಟ್ಟ ಮರದ ಗೂಟಗಳ ನಡುವಿನ ನೇರ ಅಳತೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳಿಂದ ಹುಲಿಯ ಉದ್ದದ ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. * [[ಇಂಡೋ - ಚೀನ|ಇಂಡೋಚೀನಾ]] ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ಟಿ): ಇದು [[ಲಾವೋಸ್]], [[ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ]], [[ಚೀನಾ]], ಬರ್ಮಾ, [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿದೆ. ಇವು ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಮೈಬಣ್ಣವು ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಈ ತಳಿಯ ಹುಲಿಗಳು ೧೨೦೦ ರಿಂದ ೧೮೦೦ರಷ್ಟು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೂರು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದು ಉಳಿದವು ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆಬೇರೆ ಕಡೆ [[ಮೃಗಾಲಯ|ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿವೆ]]. * ಮಲಯ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಜಾಕ್ಸನಿ): ಈ ಉಪತಳಿಯು ಮಲಯ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾತಿಯ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ರಿಂದ ೮೦೦ ಹುಲಿಗಳು ಇಂದು ಜೀವಿಸಿವೆ. ಮಲಯ ಹುಲಿಯು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು ಭೂಖಂಡದ ತಳಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಸಣ್ಣ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ಮಲಯ ಹುಲಿಯು [[ಮಲೇಷ್ಯಾ|ಮಲೇಷ್ಯಾದ]] ರಾಷ್ಟ್ರಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ. * ಸುಮಾತ್ರಾ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಸುಮಾತ್ರೇ): ಇದು [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ]] ಸುಮಾತ್ರಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ಸುಮಾತ್ರಾ ಹುಲಿಯು ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ಹುಲಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣಗಾತ್ರವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಗಂಡು ಹುಲಿಯು ೧೦೦ ರಿಂದ ೧೪೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ತೂಗಿದರೆ ಹೆಣ್ಣು ಕೇವಲ ೭೫ ರಿಂದ ೧೧೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ತೂಕವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ರಿಂದ ೫೦೦ ಸುಮಾತ್ರಾ ಹುಲಿಗಳು ಜೀವಿಸಿವೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. * ಸೈಬೀರಿಯಾ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಆಲ್ಟೈಕಾ): ಇದಕ್ಕೆ ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಹುಲಿ, ಕೊರಿಯನ್ ಹುಲಿ, ಆಮೂರ್ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಚೀನಾ ಹುಲಿಯೆಂದು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಿವೆ. ಈ ಹುಲಿಗಳ ನೆಲೆಯು ಇಂದು ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಆಮೂರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಉಸ್ಸೂರಿ ನದಿಗಳ ನಡುವಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಹುಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಅತಿ ಶೀತಲ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಹುಲಿಗಳ ತುಪ್ಪಳ ಬಲು ಮಂದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಬಣ್ಣವು ಪೇಲವವಾಗಿದ್ದು ಪಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಇಂದು ಸೈಬೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಜಾಣತನದಿಂದ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಹುಲಿ (ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ ಅಮೊಯೆನ್ಸಿಸ್): ಇದಕ್ಕೆ ಅಮೊಯೆನ್ ಅಥವಾ ಕ್ಸಿಯಾಮೆನ್ ಹುಲಿ ಎಂದು ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು. ಈ ಹುಲಿಗಳು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿರುವ ೧೦ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪೈಕಿ ಈ ಹುಲಿ ಸಹ ಒಂದು. ಈಗ ಒಟ್ಟು ೫೯ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ ಹುಲಿಗಳು ಜೀವಿಸಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ರಕ್ಷಣೆಯಡಿ ಬಾಳುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ೫೯ ಹುಲಿಗಳು ಕೇವಲ ೬ ಹಿರಿಯರ ಪೀಳಿಗೆಯವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕರ ವಂಶಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೇಕಾದ ವಂಶ ವೈವಿಧ್ಯ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹುಶಃ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ತಜ್ಞರು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಮರೆಯಾದ ಉಪತಳಿಗಳು == # '''ಬಾಲಿ ಹುಲಿ''': ಇದು ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿತ್ತು. ಕೇವಲ ೯೦ರಿಂದ ೧೦೦ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ತೂಗುತ್ತಿದ್ದ ಇವು ಹುಲಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅತಿ ಸಣ್ಣವಾಗಿದ್ದವು. ಮಾನವನ ಬೇಟೆಯ ಹುಚ್ಚಿಗೆ ಬಲಿಯಾದ ಈ ತಳಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬಾಲಿ ದ್ವೀಪದ [[ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ]] ಈ ಹುಲಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. # '''ಜಾವಾ ಹುಲಿ''': ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಈ ಹುಲಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಯಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬಾಲಿ ಹುಲಿಯಂತೆ ಜಾವಾ ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಹ ಮಾನವನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದನು. == ಮಿಶ್ರತಳಿಕುಲು == * ಮಾನವನು ಹಣ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ವಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ. [[ಮೃಗಾಲಯ|ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಇಂದು ಸಹ ಹುಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಹ|ಸಿಂಹಗಳ]] ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇವು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಗಂಡು ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಜನಿಸುವ ಜೀವಿಗೆ [[ಲೈಗರ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಅದೇ ರೀತಿ ಹೆಣ್ಣು ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಟೈಗಾನ್ ಎಂಬ ಮಿಶ್ರತಳಿಯ ಜೀವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಜೀವಿಗಳು ಬೆಕ್ಕು ಎಂಬ ಮೂಲ ಗುಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಅತ್ತ ಹುಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ ಇತ್ತ ಸಿಂಹವೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬಂತಹ ಜೀವಿಗಳಾಗಿವೆ. == ವರ್ಣ ವೈವಿಧ್ಯ == === ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Singapore Zoo Tigers.jpg|thumb|left|ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳ ಜೋಡಿ]] [[ಚಿತ್ರ:Golden tiger 1 - Buffalo Zoo.jpg|thumb|ಅಪರೂಪದ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಹುಲಿ]] * ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಯು ಹುಲಿಗಳ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಂಟಾಗುವ ವರ್ಣರಾಹಿತ್ಯವು ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಉಂಟಾದಾಗ ಅಂತಹ ಹುಲಿಯು ಬಿಳಿಯದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಹುಲಿಗಳ ರೂಪವು ಮಾನವನಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಇಂದು ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಒಳಸಂತಾನ. ಅತಿ ಸಮೀಪದ ಬಂಧುಗಳಾಗಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಯೋಗದಿಂದ ಇಂತಹ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ವಿಕೃತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. * ಒಳಸಂತಾನದ ಮುಖ್ಯ ಪರಿಣಾಮವಾದ [[ಅಂಗವಿಕಲತೆ|ಅಂಗವೈಕಲ್ಯವು]] ಬಿಳಿಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last1=Guillery|first1=R. W.|last2=Kaas|first2=J. H.|year=1973|title=Genetic abnormality of the visual pathways in a "white" tiger|url=https://archive.org/details/sim_science_1973-06-22_180_4092/page/1287|journal=Science|volume=180|issue=4092|pages=1287–1289|doi=10.1126/science.180.4092.1287|pmid=4707916|bibcode=1973Sci...180.1287G|s2cid=28568341}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಇಂಥ ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಪಾಯುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೈಬಣ್ಣದ ಹೊರತಾಗಿ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗಳು ನೀಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಮೂಗು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಲಿಗೂ ಬಿಳಿ ಹುಲಿಗೂ ಇರುವ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇವು. ಬಿಳಿ ಹುಲಿಯು ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿಯ ಒಂದು ವಿಕೃತ ರೂಪ. === ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ಹುಲಿ === ಬಂಗಾಳ ಹುಲಿಗಳ ಒಂದು ಉಪಗುಂಪಾದ ಇವು ಹೊಳೆಯುವ ಚಿನ್ನದ ಮೈಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪಟ್ಟೆಯು ತಿಳಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ತುಪ್ಪಳವು ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಸುಮಾರು ೩೦ ಇಂತಹ ಹುಲಿಗಳು ಜೀವಿಸಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಹುಲಿ, ಕಪ್ಪು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಿರುವ ವದಂತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಇವು ನಿಜವೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹುಲಿಯ ವಂಶವಾಹಿಗಳ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಸ್ವತಃ ಬೇರೆ ಉಪತಳಿಗಳಲ್ಲವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. == ನಡವಳಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Sumatraanse Tijger.jpg|thumb|left|ಹುಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಟಿಜೀವಿ]] === ಹುಲಿಯ ಸರಹದ್ದು === *ಹುಲಿಗಳು ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಗದಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರೊಳಗೆ ಜೀವಿಸುವ ಒಂದು ಒಂಟಿಜೀವಿ. ಹುಲಿಯ ಸರಹದ್ದಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಹುಲಿಗಾದರೆ ಆ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾದ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಗಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಾರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ೨೦ ಚ. ಕಿ.ಮೀ. ಇದ್ದರೆ ಒಂದು ಗಂಡು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ೬೦ ರಿಂದ ೧೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿರುವುದು. ಒಂದು ಗಂಡು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಹಲವು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಳ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. *ಇತರ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಹುಲಿಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ-ಕೂಡುವುದಕ್ಕೆ, ಆಹಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಇರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಆಕರ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕೂ [[ಗರ್ಜನೆ]] ಮತ್ತಿತ್ತರ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ನೆಲವನ್ನು ಕೆರೆಯುವುದೂ, ಕಾಣುವಂಥ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಮಲವಿಸರ್ಜನೆ ಮಾಡುವುದೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿ. *ಒಂದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣುಗಳೂ ವಿಭಿನ್ನ ವಯೋಮಾನದವುಗಳೂ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ನಿವಾಸಿ ಅಥವಾ ವಾಸಕ್ಷೇತ್ರ (ಹೋಮ್‌ರೇಂಜ್) ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂತಾನ ಷೋಷಣೆಗೆ ಶಕ್ತವಾದ ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿಗಳು ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವಂಥ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿವಾಸನೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಡೆತನ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಏಕಮೇವ ಹಕ್ಕುದಾರ್ತಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಹೆಣ್ಣನ್ನು ಕೂಡುವ ದೊಡ್ಡ ಗಂಡುಹುಲಿ ಇಂಥ ಎರಡು ಮೂರು ಹೆಣ್ಣುಗಳ ನಿವಾಸವಲಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಶಾಲ ನೆಲೆಯ ಯಜಮಾನಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ನಿವಾಸನೆಲೆಯೇನೂ ಇಲ್ಲದ ಅಲೆಮಾರಿ ಹುಲಿಗಳು. ಈ ದೇಶಾಂತರಿಗಳು ಗಂಡಾಗಿರಲಿ, ಹೆಣ್ಣಾಗಿರಲಿ ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾರವು. ಒಂದೂವರೆ ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವ ಹುಲಿ ತಾನು ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ನೆಲೆಯೊಳಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಆಚೆ ಈಚೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿವಾಸವಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದು ಸಶಕ್ತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, ನಿವಾಸವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಳವೂರಿರುವ ಹಳೇಹುಲಿಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೂಮ್ಮೆ ಅವನ್ನು ಕೊಂದು ಅವುಗಳ ನಿವಾಸದ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ತಾವೇ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಲೆಮಾರಿ ಹುಲಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತವೆ. *ಹುಲಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರ ಸಾಧಿಸುವುದರಲ್ಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಅತಿಕ್ರಮಣವುಂಟಾದಾಗ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಲ್ಲಾಗಲೀ ಒಂದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ನಡಾವಳಿಗಳು ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರರಿಂದ ದೂರವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಳು ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಉಣ್ಣುವುದನ್ನು ಕಾಣಲಾಗಿದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯು ಗಂಡು ಹುಲಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮರಿಗಳ ಬಳಿ ಸುಳಿಯಗೊಡುವುದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Tigergebiss.jpg|thumb|upright|ಹುಲಿಯ ದವಡೆಗಳು ಬಲಯುತವಾಗಿದ್ದು ಹಲ್ಲುಗಳು ಬಲು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:TigerLangur.jpg|thumb|upright|ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ಎರಡರಷ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯಬಲ್ಲುದು.]] *ಹುಲಿಯ ಹೆಣ್ಣು ಮರಿಗಳು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಾಗ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯ ವಾಸಸ್ಥಳದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಜಾಗ ಹುಡುಕುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಮರಿಯು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ತಾಯಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸೋದರಿಯರಿಂದ ದೂರ ಸಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. *ಮೊದಮೊದಲು ಗಂಡು ಮರಿಯು ಹುಲಿರಹಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಂಡು ಹುಲಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನವಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿ ಬಲಿತು ಬಲಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ಗಂಡು ಹುಲಿಗೆ ಸವಾಲೆಸೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಕಾಳಗ ನಡೆದು ಕಡಿಮೆ ಬಲವುಳ್ಳ ಹುಲಿ ಒಂದೋ ಮರಣಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ತೊರೆದು ದೂರ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವುದು. ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುವ ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಇದು ಬಲು ದೊಡ್ಡ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. *ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಹನೆ ಹೆಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ. ಸರಹದ್ದುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದವುಂಟಾದಾಗ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಏರ್ಪಡುವುದು. ಆದರೆ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಘೋರ ಕಾಳಗವು ಬಲು ಅಪರೂಪ. ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಹೆದರಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸೋಲೊಪ್ಪುವ ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಉರುಳಿ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಭಾಗವನ್ನು ಎದುರಾಳಿಗೆ ತೋರಿಸುವುದು ಶರಣಾಗತಿಯ ಸೂಚನೆ.<ref name="Thapar1989">{{cite book|title=Tiger: Portrait of a Predator|url=https://archive.org/details/tigerportraitofp0000thap|author=Thapar, V.|publisher=Smithmark|year=1989|isbn=978-0-8160-1238-1|location=New York}}</ref> *ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಜೇತ ಹುಲಿಯು ಸೋತವನನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಗೊಡುವುದು ಸಹ ಇದೆ. ಗಂಡು ಹುಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಬಲು ತೀವ್ರ ವಿವಾದ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಕದನ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಹುಲಿಯ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುವುದು.<ref name="Mills04">{{cite book|title=Tiger|url=https://archive.org/details/tiger0000mill|author=Mills, S.|publisher=BBC Books|year=2004|isbn=978-1-55297-949-5|location=London|page=[https://archive.org/details/tiger0000mill/page/89 89]}}</ref> ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಮರಗಳನ್ನು [[ಉಚ್ಚೆ|ಮೂತ್ರದಿಂದ]] ಗುರುತುಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಗದಿಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last1=Burger|first1=B. V.|last2=Viviers|first2=M. Z.|last3=Bekker|first3=J. P. I.|last4=Roux|first4=M.|last5=Fish|first5=N.|last6=Fourie|first6=W. B.|last7=Weibchen|first7=G.|year=2008|title=Chemical Characterization of Territorial Marking Fluid of Male Bengal Tiger, ''Panthera tigris''|url=https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=586948b8396932dd13d9e5a880e77cb7618a273f|journal=Journal of Chemical Ecology|volume=34|issue=5|pages=659–671|doi=10.1007/s10886-008-9462-y|pmid=18437496|hdl-access=free|hdl=10019.1/11220|s2cid=5558760}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Smith|first1=J. L. David|last2=McDougal|first2=C.|last3=Miquelle|first3=D.|year=1989|title=Scent marking in free-ranging tigers, ''Panthera tigris''|url=https://archive.org/details/sim_animal-behaviour_1989-01_37/page/1|journal=Animal Behaviour|volume=37|pages=1–10|doi=10.1016/0003-3472(89)90001-8|s2cid=53149100}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಸೀಮೆಯ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಮಲ|ಮಲದಿಂದ]] ಗುರುತಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿರುತ್ತವೆ. == ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Panthera tigris altaica 13 - Buffalo Zoo.jpg|thumb|ತನ್ನ ಮರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೈಬೀರಿಯಾ ಹುಲಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Tigerwater edit2.jpg|thumb|upright|ಈಜುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಹುಲಿ]] *ಒಂದು ಗಂಡು ಹುಲಿಗೆ ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ 2200 ರಿಂದ 2500 ಕೆ. ಜಿ. ಗಳಷ್ಟು ಮಾಂಸದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದ್ದು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಾಗಲೀ ಚಿಕ್ಕಪ್ರಾಯದ ಹುಲಿಗಾಗಲೀ 1850 ರಿಂದ 2300 ಕೆ.ಜಿ. ಗಳಷ್ಟು ಮಾಂಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ತಿನ್ನಲಾಗದ ಅಂಗಗಳ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಾಯದ ಹುಲಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 3000 ದಿಂದ 3200 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮುಗಳಷ್ಟು ತೂಕದ ಜೀವಂತ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದು. ಇಷ್ಟು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹುಲಿಯೊಂದು ಪ್ರತಿವರ್ಷದಲ್ಲಿ 40 ರಿಂದ 50 ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಹೊಣೆಹೊತ್ತ ತಾಯಿಹುಲಿ 60 ರಿಂದ 70 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳನ್ನು) ಕುರಿತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವಂತೆ, ಅವು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶೇ.8ರಿಂದ 10ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಬಗೆಯ ಬೇಟೆಗಾರ - ಬೇಟೆಯ ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅನುಪಾತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇನ್ನಿತರ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ, ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂತತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾದ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ದರಗಳು, ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳೇ ತಮ್ಮ ಸಂಖ್ಯಾವೃದ್ಧಿಯ ನಡುವೆ ಬದುಕಲು ನಡೆಸಬೇಕಾದ ಹೋರಾಟ. ದೊಡ್ಡ ಮಾರ್ಜಾಲಗಳ ಬೇಟೆಗಾರಿಕೆ ಆಹಾರಪ್ರಾಣಿಗಳ ಶೇ. 10ರ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟಲಾರದು ಎನ್ನುವುದಾದರೆ, ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಹುಲಿಗೆ ಸುಮಾರು 500 ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಾಸವಾಗಿರುವ ನೆಲೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದಾಯಿತು. *ಒಂದು ಹುಲಿ ಸರಾಸರಿ 7-8 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮರಿಗಳಿರುವ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಬೇಟೆಯನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕೂಡಲೇ ಹುಲಿ ಆ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಸಮೀಪದ ಆವರಣದೊಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದೊಯ್ದು [[ಹದ್ದು|ಹದ್ದುಗಳಿಂದಲೂ]] ಇತರ ಹೊಂಚುಗಾರರಿಂದಲೂ ಅಡಗಿಸಿಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ತಿನ್ನಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ತಾನು ತಿನ್ನುವ ಮಾಂಸದ ಭಾಗಗಳೊಡನೆ [[ಜಠರ]] ಮತ್ತು ಕರುಳಿನ ಭಾಗಗಳು ಬೆರೆಯದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಭಂಗಬಾರದಿದ್ದರೆ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯೊಡನೆ 3-4 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದು 50 ರಿಂದ 80 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮುಗಳಷ್ಟು ಮಾಂಸವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಹೊಳೆಯ ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯ ಶೇ. 65ರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ ದೊಡ್ಡ ಕಾಟಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. *ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು]] ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಆಹಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಸಾಂಬಾರ ಜಿಂಕೆ, [[ಕಾಡುಕೋಣ]], ಚೀತಾಲ್ ಜಿಂಕೆ, [[ಕಾಡುಹಂದಿ]] ಮತ್ತು [[ನೀಲ್‍ಗಾಯ್|ನೀಲಗಾಯ್]] ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು [[ಚಿರತೆ]], [[ಕರಡಿ]], [[ಹೆಬ್ಬಾವು]] ಮತ್ತು [[ಮೊಸಳೆ|ಮೊಸಳೆಗಳನ್ನು]] ಸಹ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಿದೆ.<ref name="Perry">{{cite book|title=The World of the Tiger|author=Perry, R.|year=1965|page=260}}</ref> *ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ ಎಲ್ಕ್, ಮತ್ತು [[ಜಿಂಕೆ|ಜಿಂಕೆಗಳು]]. ಆದರೆ ಹುಲಿಗಳು ಸನ್ನಿವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳವಾಗಿದ್ದು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ [[ಕೋತಿ]], [[ನವಿಲು]], [[ಮೊಲ]] ಮತ್ತು [[ಮೀನು|ಮೀನುಗಳನ್ನು]] ಸಹ ಆಹಾರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. [[ಆನೆ|ಆನೆಗಳು]] ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಮೀರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಹುಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿ ಆನೆಯ ಗೊಡವೆಗೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಆನೆಮರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಘೇಂಡಾಮೃಗ|ಘೇಂಡಾ]] ಮರಿಗಳನ್ನು ಹುಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದಿದೆ.<ref>{{cite news |year=2008 |title=Trouble for rhino from poacher and Bengal tiger |work=The Telegraph |url=http://www.telegraphindia.com/1080313/jsp/northeast/story_9012303.jsp |url-status=dead |access-date=3 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927093927/http://www.telegraphindia.com/1080313/jsp/northeast/story_9012303.jsp |archive-date=27 September 2014}}</ref><ref>{{cite news |year=2009 |title=Tiger kills elephant at Eravikulam park |work=The New Indian Express |url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article103095.ece |access-date=2023-10-07 |archive-date=2016-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160511041022/http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/article103095.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |date=2013 |title=Tiger kills adult rhino in Dudhwa Tiger Reserve |newspaper=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/tiger-kills-adult-rhino-in-dudhwa-tiger-reserve/article4357638.ece}}</ref> ಮುದಿಹುಲಿಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಗಾಯಗೊಂಡು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಹುಲಿಗಳು ನರಭಕ್ಷಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶ ಸಾಮಾನ್ಯ. *[[ಸುಂದರಬನ|ಸುಂದರಬನದಲ್ಲಿ]] ಬೆಸ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಸಿಗಳು ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾಗುವುದು ಆಗಾಗ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ಶರೀರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ [[ನಾರು|ನಾರನ್ನು]] ಪಡೆಯಲು ಹುಲಿಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗುವುದು ಸಹ ಇದೆ. ಹುಲಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Sunquist2010">{{cite book|title=Tigers of the World: The Science, Politics and Conservation of ''Panthera tigris''|author=Sunquist, M.|publisher=Academic Press|year=2010|isbn=978-0-08-094751-8|editor=R. Tilson|edition=Second|location=London, Burlington|page=19−34|chapter=What is a Tiger? Ecology and Behaviour|editor2=P. J. Nyhus|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XFIbjBEQolMC&pg=PA23}}</ref> ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಹುಲಿ ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೆಡವುದರ ಮೂಲಕ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಭಾರೀ ದೇಹತೂಕದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಹುಲಿಯು ಗಂಟೆಗೆ ೫೦ ರಿಂದ ೬೫ ಕಿ.ಮೀ. ವರೆಗಿನ ಓಟದ ವೇಗವನ್ನು ತಲುಪಬಲ್ಲುದು. *ಆದರೆ ಇಂತಹ ಓಟವು ಬಲು ಕಡಿಮೆ ದೂರದ್ದಾಗಿರುವುದು. ಹುಲಿಯು ದೊಡ್ಡ ಜಿಗಿತಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಬಾರಿ ಹುಲಿ ೧೦ ಮೀ. ದೂರಕ್ಕೆ ಸಹ ಜಿಗಿಯಬಲ್ಲುದು. ಹುಲಿಯು ನಡೆಸುವ ಪ್ರತಿ ೨೦ ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಯಶ ನೀಡುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Walker">{{cite book|title=Walker's Mammals of the World|author1=Novak, R. M.|author2=Walker, E. P.|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1999|isbn=978-0-8018-5789-8|edition=6th|location=Baltimore|pages=825–828|chapter=''Panthera tigris'' (tiger)|chapter-url=https://books.google.com/books?id=T37sFCl43E8C&pg=PA825}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ ಹುಲಿಯು ತನ್ನ ಮುಂಗಾಲುಗಳಿಂದ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಅದರ ಕೊರಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. *ಬಲಿಯು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಪ್ರಾಣ ನೀಗುವವರೆಗೆ ಹುಲಿಯು ಅದರ ಕೊರಳನ್ನು ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ.<ref name="schaller1967">{{cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.553304|title=The Deer and the Tiger: A Study of Wildlife in India|author=Schaller, G.|publisher=Chicago Press|year=1967|location=Chicago}}</ref> ಈ ವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿಯು ತನಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಸಾಯಿಸಬಲ್ಲುದು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವಾಗ ಹುಲಿಯು ಬಲಿಯ [[ಬೆನ್ನು ಹುರಿ|ಬೆನ್ನುಹುರಿ]], ಶ್ವಾಸನಾಳ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ [[ರಕ್ತನಾಳ|ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು]] ಛೇದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕೊಲ್ಲುವುದು.<ref>[[ಹುಲಿ#Sankhala|Sankhala]], p. 23</ref> *ಹುಲಿಗಳು ಹಗಲು ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬಲ್ಲವಾದರೂ ಅವು ನಡುಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ತೀರ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಇಳಿಸಂಜೆಯಿಂದ ಬೆಳಗಿನಜಾವದವರೆಗೆ ಬಹು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹುಲಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡಿಗೆಯ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ದಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ತೊಡಗುತ್ತವೆ. ನಾಗರಹೊಳೆಯಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯದೊಳಗೆಲ್ಲ ಅಲೆದಾಡಿ ತೆರವಿನ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುತ್ತ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೋ ಮೇಯುವುದರಲ್ಲೋ ತೊಡಗಿರುವ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಚೆದುರಿಸಿ ಹಿಡಿಯಲೆತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಭೋರ್‌ನ]] [[ಸರೋವರ|ಸರೋವರಗಳ]] ಸುತ್ತಲಿನ ನೆಲೆಯ ತೆರವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಕಡವೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಇನ್ನೂ ದೂರದವರೆಗೆ ([[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಸವನ್ನಾದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಗಳು ಬೇಟೆಯಾಡುವಂತೆ) ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಎಂಥ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲೂ ಹುಲಿ ಬೇಟೆಗೆಂದು 10 ಸಲ ಪ್ರಯತ್ನಪಟ್ಟರೆ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. *ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೊದಲ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸುವುದು. ಮರುಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದರ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನೋ, ಹೆಗ್ಗತ್ತನ್ನೊ, ಮಿದುಳಕವಚವನ್ನೊ ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿಯುವುದು. ಕಾಟಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಡವೆಯಂಥ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಹುಲಿ ಅದರ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿ ಹಿಡಿದರೆ ಹಂದಿಯಂಥ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಾಗ ಅದರ ಹೆಗ್ಗತ್ತನ್ನು ಹಿಡಿಯುವುದು. ಉಸಿರುಕಟ್ಟಿ, ರಕ್ತನಾಳಗಳು ತುಂಡರಿಸಿ, ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಮುರಿತದಿಂದ, ಇಲ್ಲವೇ ಆಘಾತದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವುದು. ನಾಗರಹೊಳೆಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಚೀತಲ್ ಜಿಂಕೆಗಳು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿದ್ದರೂ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಟಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಡವೆಗಳನ್ನೇ ಬೇಟೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಚಿತ್ವಾನ್ ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಹಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಕಾನ್ಹ]] ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಹುಲಿಗಳ ಆಹಾರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗ ಜಿಂಕೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಟೆಗಾರರು ದೊಡ್ಡಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಬಾನ್‌ಟೆಂಗ್, ಕಡವೆ ಮತ್ತು ಹಾಗ್ ಡಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿರುವುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಕುಗ್ಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಹುಲಿಗಳು ಕಾಡುಕುರಿ ಮತ್ತಿತ್ತರ ಚಿಕ್ಕಪುಟ್ಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೇ ತಿಂದು ಹೊಟ್ಟೆಹೊರೆಯಬೇಕಾಗಿದೆ. *ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಜಾನುವಾರು|ಜಾನುವಾರುಗಳು]] ಕಂಡುಬಂದರೆ ಹುಲಿ ಅವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ಖಂಡಿತ. ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಒಂದೊಂದು ಹುಲಿ ನರಭಕ್ಷಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಆಗಬೇಕಾಗಿದೆ. ಎತ್ತರವಾಗಿ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಮನುಷ್ಯಪ್ರಾಣಿ ತನ್ನ ಭೋಜನದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಹುಲಿಯ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬೇಕೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೇಗೂ ಇರಲಿ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹುಲಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಮಾನವಪ್ರಾಣಿಯ ಔತಣ ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟರೆ, ಹುಲಿ ವಿಷಯಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಚುರುಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲೆಳಸಬಹುದು. ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿನ ನರಭಕ್ಷಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿರದೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರವರ್ತನೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ತಾಯಿಹುಲಿಯಿಂದ ಮರಿಗಳೂ ಈ ಹವ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಲಿತಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಂತಹ]] ವಿಶಾಲ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನರಭಕ್ಷಕ ಹುಲಿಗಳ ದಾಖಲೆ ತೀರ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವುದೇಕೆಂದು ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. == ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ == *ಹುಲಿಗಳಿಗೆ [[ಬೆದೆ ಚಕ್ರ|ಬೆದೆಗೆ]] ಬರುವ ಋತುಗಳಿಲ್ಲ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವರ್ಷದ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಾದರೂ ನಡೆಯಬಹುದಾದರೂ ಹುಲಿಗಳ ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡುಗಳ ಸಂಗಮ ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಎಪ್ರಿಲ್ ವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಹುಲಿಯ [[ಗರ್ಭಧಾರಣೆ|ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ]] ಅವಧಿ ೧೬ ವಾರಗಳು. ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಮೂರರಿಂದ ೪ ಮರಿಗಳು ಜನಿಸುತ್ತವೆ. ನವಜಾತ ಮರಿಯು ೧ ಕಿ.ಗ್ರಾಂ. ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ಕುರುಡಾಗಿದ್ದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಯ ಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತಾಯಿ ಹುಲಿಯದು ಮಾತ್ರ. ಈ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಏಳೆಂಟು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ತಾಯಿಯ [[ಹಾಲು|ಹಾಲೇ]] ಆಹಾರ. ಅನಂತರ ತಾಯಿ ಅವನ್ನು ತಾನು ಕೊಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳು ಬೇಟೆಯ ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಹುಲಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಮ್ಮ ಈಗಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯು, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಮೆಲ್ವಿನ್ ಸನ್‌ಕ್ವಿಸ್ವ್ ಹಾಗೂ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಮಿತ್‌ರವರು ನೇಪಾಳದ ಚಿತ್ವಾನ್ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲೆಮೆಟ್ರಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಲಭಿಸಿದೆ. ಅವರು ಒದಗಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಮುಂದೆ, ನಾಗರಹೊಳೆ ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಲೆಮೆಟ್ರಿ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೆಂದರೆ, ಚಿತ್ವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲಾಗಿರುವಂತಹ ಹುಲಿಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ರೂಪರೇಖೆಗಳು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯದ ಸಸ್ಯವರ್ಗಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ. *ಮರಿಗಳನ್ನು ಬಂಡೆಗಳ ಕೊರಕಲಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದಟ್ಟ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಸಿಟ್ಟು ತಾಯಿ ಹುಲಿಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಶು|ಶಿಶುಗಳ]] ಮರಣ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಿಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಮರಣಿಸುತ್ತವೆ. ಜನಿಸಿದ ೮ ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಮರಿಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ಚಲನೆ ನೆಲೆಯ ಆಸುಪಾಸಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದು. ಮರಿಯು ೧೮ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗುವುದು. *೨ ರಿಂದ ೨ ೧/೨ ವರ್ಷಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮರಿಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜೀವನ ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಗಳು ೩ ರಿಂದ ೪ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದರೆ ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಅವಧಿ ೪ ರಿಂದ ೫ ವರ್ಷಗಳು.<ref name="Geptner1972">{{cite book|title=Mlekopitajuščie Sovetskogo Soiuza. Moskva: Vysšaia Škola|author=Heptner, V. G.|author2=Sludskij, A. A.|publisher=Smithsonian Institution and the National Science Foundation|year=1992|location=Washington DC|pages=95–202|trans-title=Mammals of the Soviet Union. Volume II, Part 2. Carnivora (Hyaenas and Cats)|chapter=Tiger|orig-year=1972|chapter-url=https://archive.org/stream/mammalsofsov221992gept#page/94/mode/2up|name-list-style=amp}}</ref> ತನ್ನ ಜೀವನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿಯು ಸರಿಸುಮಾರು ಸಮಾನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜನ್ಮವೀಯುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳು ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಡೆಸಬಲ್ಲವು. == ವಾಸದ ನೆಲೆಗಳು == *ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹುಲಿಯ ವಾಸದ ನೆಲೆಯ ಪರಿಸರವು ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ಇವೆಂದರೆ ಗಿಡಮರಗಳಿಂದ ಒದಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮರೆ, ನೀರಿನಾಶ್ರಯ ಮತ್ತು ಧಾರಾಳವಾಗಿ ಒದಗುವ ಆಹಾರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಬಂಗಾಳದ ಹುಲಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು. ಹುಲಿಗಳು ದಟ್ಟ ಸಸ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. *ಹುಲಿಯು ಒಂದು ನುರಿತ [[ಈಜು|ಈಜುಗಾರ]] ಸಹ ಆಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ಹುಲಿಯು ೪ ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಈಜಬಲ್ಲುದು. ತನ್ನ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿಹಿಡಿದು ಹುಲಿಯು ಈಜಿಕೊಂಡು ನದಿ ಕೆರೆಗಳನ್ನು ದಾಟುವುದಿದೆ. == ಆಯುಷ್ಯ == ಬಹುತೇಕ ಹುಲಿಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಚಿತ್ವಾನ್ ಮತ್ತು ನಾಗರಹೊಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸೀಮಿತ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಕಾನ್ಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಪನ್ವರ್‌ರವರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸರಳೀಕರಿಸಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿ ಪ್ರತಿ ಎರಡೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಸರಾಸರಿ ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಈಯುತ್ತದೆ. ಕಾಯಿಲೆ, ಬೆಂಕಿ, ಪ್ರವಾಹ, (ಮನುಷ್ಯನೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಇತರ ಬೇಟೆಗಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ, ಮತ್ತು ಮರಿಹತ್ಯೆ (ಎಂದರೆ, ಒಂದು ನಿವಾಸನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಗಂಡುಹುಲಿ ಹಿಂದಿನ ಗಂಡುಹುಲಿಯ ಸಂತಾನವನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕುವುದು) - ಇವೆಲ್ಲ ಮರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಯಲು ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. 50ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ದಾಟಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಬದುಕುಳಿದ ಮರಿಹುಲಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ದೇಶಾಂತರಿಗಳಾಗುವವರೆಗೂ ಜೀವಿಸಿರಲು ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಯಾಗದು. ಆದರೆ, ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಮೇಲೆ ಹುಲಿಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ನಡುವೆಯೂ ಪ್ರಬಲ ಹುಲಿಗಳ ಜೊತೆಗೂ ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಲೆ, ಬೇಟೆ, ಸಂಗಾತಿ, ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಕೃಷಿಭೂಮಿಗಳತ್ತ ಸಾಗಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗುತ್ತವೆ. ಬಹುಶಃ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಶೇ.20ರಿಂದ 30ರಷ್ಟು ದೇಶಾಂತರೀ ಹುಲಿಗಳೂ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಒಂದಿಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿರುವ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿದು ನೆಲೆಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಸಂತಾನವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲಪುವ ವೇಳೆಗೆ ಗಂಡುಹುಲಿ ಐದರಿಂದ ಆರು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನದಾಗಿದ್ದರೆ ಹೆಣ್ಣಿನ ವಯಸ್ಸು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣುಹುಲಿ ಸರಾಸರಿ ಏಳರಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೂ ಮರಿಗಳನ್ನೂ ಹೆರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದರೆ, ಗಂಡುಹುಲಿಗಳು ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಸಂತಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ನೆಲೆಯ ನೆಮ್ಮದಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಕೆಲವು ಹುಲಿಗಳು 12 ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೀವಿಸಿರಬಲ್ಲವಾದರೂ ಸಾಧಾರಣ ಹುಲಿಯೊಂದರ ಜನನದಿಂದ ಗಣನೆಮಾಡುವುದಾದರೆ ಅದರ ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮೂರರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. == ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಯತ್ನಗಳು == *ಹುಲಿಯನ್ನು ಅದರ [[ಚರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಉಗುರು|ಉಗುರುಗಳಿಗೋಸ್ಕರವಾಗಿ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ವಾಸದ ನೆಲೆಗಳ ನಾಶವು ಸಹ ಸೇರಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಂದು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಹುಲಿಗಳಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿಶ್ವದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 3890 ಮಾತ್ರ. *ಇಂದು ಸುಮಾರು ೨೦೦೦೦ ಹುಲಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಮೃಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಿತರ ಕಡೆ ಬಂಧನದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿಗಳು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ತಲಪಿದ ಹುಲಿಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಸಮುದಾಯದ ಕಾಳಜಿ ಕಾತರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಕೆಲವು ಏಷಿಯನ್ ದೇಶಗಳು 1970ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದವು. ನೇಪಾಳ ಹಾಗೂ ಆಗಿನ ರಷ್ಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದ ಬಹು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಅವನತಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಸುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜಾವಾ ದ್ವೀಪದ ಹುಲಿ ಪ್ರಭೇದವೂ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಉಪಜಾತಿಯ ಹುಲಿಗಳೂ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾದ ದುರಂತ ಸತ್ಯವೂ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. === ಭಾರತ === *1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ದಶಕದೊಳಗೆ ಹುಲಿಗಳು ನಾಮಾವಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ತೋರಿತ್ತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ, ಕೈ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಆದ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (ಇ.ಪಿ.ಜೀ, ಸಲೀಮ್ ಅಲಿ, ಬಿಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ್ ಸಿಂಗ್, ಜಾಫರ್ ಫತೇ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಹಾಗೂ ಎಂ. ಕೃಷ್ಣನ್) ಯಾರಿಗೂ ಭಾರತದ ವನ್ಯ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗುವುದಿರಲಿ ಅತ್ತಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ವ್ಯವಧಾನವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. 1967ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಜಾರ್ಜ್ ಷಾಲರ್‌ರವರು ಹುಲಿಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಪಥಮ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ "ದ ಡಿಯರ್ ಅಂಡ್ ದ ಟೈಗರ್" ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಧ್ಯಯನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಷಾಲರ್‌ರವರು ಹುಲಿಯ ಜೀವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಹುಲಿಯ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅತಿ ಅಪಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲಪಿರುವುದರತ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ. *ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಕೆಲವು [[ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು|ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರವೇ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಪರವಾದ ತಿಳುವಳಿಕಸ್ಥರ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಲ-ಹೀಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 3 ಶಕ್ತಿಗಳು ಕೈಜೋಡಿಸುವಂತಾದುದು ಒಂದು ವರವೆಂದೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಹುಲಿಗಳೂ ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ನೆಲೆಗಳೂ ಕ್ಷೇಮವಾಗಿದ್ದವು. *ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="GTF">{{cite web |author=Global Tiger Forum |date=2016 |title=Global wild tiger population status, April 2016 |url=http://tigers.panda.org/wp-content/uploads/Background-Document-Wild-Tiger-Status-2016.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924185944/http://tigers.panda.org/wp-content/uploads/Background-Document-Wild-Tiger-Status-2016.pdf |archive-date=24 September 2018 |access-date=22 November 2017 |publisher=Global Tiger Forum, WWF}}</ref> ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ [[ಹುಲಿ ಪರಿಯೋಜನೆ|ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್]] ಎಂಬ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ೨೫ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಂದ ಪಾಠ ಕಲಿಯಬೇಕೆಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಅತಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಘಟಕವೆಂದರೆ, ಹೊಸ ವನ್ಯಜೀವಿ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತ ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವೂ ಸಂರಕ್ಷಣಾಪರವೂ ಆದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದುದು. ಜೆ.ಜೆ.ದತ್ತ, ಸರೋಜ್ ರಾಜ್ ಚೌಧರಿ, ಕೈಲಾಶ್ ಸಂಕಾಲ, ಸಂಜಯ್ ದೇಬ್‌ರಾಯ್, ಹೆಚ್.ಎಸ್.ಪನ್ವರ್, ಫತೇಸಿಂಗ್ ರಾಥೋರ್ ಮತ್ತಿತರರು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಹತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತು ಅತಿ ಜರೂರಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಹುಲಿಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತರಾದ ಅರಣ್ಯ ರಕ್ಷಕರನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು. ಎರಡನೆಯದೆಂದರೆ, ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಮೇವು, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು, ಮರಕಡಿತ, ಸೌದೆ ಮತ್ತು ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಜೀವರಾಶಿಯ ದುರುಪಯೋಗದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು. ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಾದರೂ ತಮ್ಮ ಇಲಾಖೆಯವರೇ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಮರಹನನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಇನ್ನೊಂದು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಸತಿ ಹೂಡಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಅಂತಹ ಜನರಿಗೆ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳಿಂದ ದೂರದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು. ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾಪರ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯೊದಗಿರಬಹುದಾದರೂ ಹುಲಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಕಲ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಕುಲವೇ ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುವಂತಾಯಿತೆಂಬುದು ಸತ್ಯ. *ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ (1974-84) ಈ ಅರಣ್ಯ ನೆಲೆಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡವು. ಹುಲಿಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲೂ ಗಮನಾರ್ಹ ವೃದ್ಧಿ ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿತು. ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ (ಕಾನ್ಹಾ, ರಣಥಂಬೋರ್, [[ಜಿಮ್ ಕಾರ್ಬೆಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಕಾರ್ಬೆಟ್]], [[ಮಾನಸ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮ|ಮಾನಸ್]], [[ಕಾಜಿರಂಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಕಾಜೀರಂಗ]]) ಇತರ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲೂ (ನಾಗರಹೊಳೆ, ಆನೆಮಲೈ, [[ದುಧ್ವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ದುದ್ವಾ]], ಬಾಂಧವಗಡ) ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಭಾರತದ ಕಾನ್ಹ, ರಣಥಂಭೋರ್, ಅಂತೆಯೇ ನೇಪಾಳದ ಚಿತ್ವಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಜೀಪುಗಳಲ್ಲೋ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತೋ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಆ ದಿನಗಳ ಸಂಭ್ರಮದ ಸೊಗಸನ್ನು ಬೆಲಿಂಡಾ ರೈಟ್, ಫತೇಸಿಂಗ್‌ರಾಥೋರ್, ವಾಲ್ಮಿಕ್ ಥಾಪರ್ ಮತ್ತಿತರರು ಅದ್ಭುತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. 1980ರ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಒಂದುವಿಧವಾದ ಸಂತೃಪ್ತ ಭಾವನೆಗೂ ಎಡೆಗೊಟ್ಟಿತು. ಹುಲಿಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೆಶಕರೊಬ್ಬರು "ಹುಲಿಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆಯ್ತಲ್ಲ, ಇವಾಗ ಇನ್ನೇನು ಮಾಡ್ತೀರಿ?" ಎಂದು ಕೇಳುವಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಉದಾಸೀನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಥೆ ಬರೆದು ಮುಗಿಸುವ ಕಾತುರತೆಯಿಂದ ತಾವು ಹುಲಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆಂದು ಸಾರಲು ಧಾವಂತಪಟ್ಟರು. ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳ ದಟ್ಟಣೆಯಿರುವ ಈ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಮಗ್ರ ಹುಲಿನೆಲೆಯ ತೀರ ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆಯೆನ್ನುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮರೆತುಹೋಗಿತ್ತು. ಇತರ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಅವನತಿ ಮುಂದುವರಿದೇ ಇತ್ತು. *ದೊಡ್ಡ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವನ್ಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಎಣಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಮೊದಲಿಗೇ ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಾಣಿಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾಂಪಲಿಂಗ್ ಟೆಕ್ನಿಕ್ಸ್) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಈ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಏನಿಲ್ಲವೆಂದರೂ ಪ್ರಾಣಿಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಇಲ್ಲವೇ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. *ಇಂಥ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಕಡೆಗಣಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಯಂತಹ ಸಂಕೋಚ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊದಾಗಿ ಎಣಿಸುವ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತೀರ ಸರಳವೂ ಅಸಮರ್ಥನೀಯವೂ ಆದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ಗಣತಿ (ಪಗ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಸೆನ್ಸಸ್) ಎನ್ನುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಹುಲಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದೆಂದೂ ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುಲಿಗಳ ಎಲ್ಲ ನಾಲ್ಕೂ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳ ಮುದ್ರೆಗಳು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ದೊರಕಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತರಾದವರು ಕೆಲವು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಜ. ಆದರೆ ಇದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹುಲಿಯನ್ನು ಎಣಿಸಿಬಿಡಬಹುದೆಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಾತ್ರ ಕಾಡಿನ ಹುಲಿಗಳಿರಲಿ, ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಸಾಬೀತು ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. *ಈ ಹುಲಿಗಣತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸುವ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.15-20ರಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ; ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಮಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಡುವುದು; ಪ್ರಾಣಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ವ್ಯತ್ಯಯ; ಒಂದೇ ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳನ್ನೇ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಜಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಮೂಡಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಮಣ್ಣು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಹೀಗಾಗಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂದಿಡಲಾದ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಕರ್ಷಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೂ ವಾಸ್ತವಕ್ಕೂ ಅಜಗಜಾಂತರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಉಳಿಯಿತು. *ನಾಗರಹೊಳೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯ ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು, ಟ್ರಾನ್ಸೆಕ್ಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೂರು ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಸೀಳುದಾರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿದಿನ ಸೂರ್ಯ ಮೂಡುವ ವೇಳೆಗೆ, ಈ ಸೀಳುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಲುಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಲನವಲನಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡಿ, ಕಾಟಿಯೋ ಕಡವೆಯೋ ಬೇರೊಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೋ ಕಂಡಕೂಡಲೇ ಆ ಪ್ರಾಣಿ ಯಾವುದು ಎಷ್ಟಿವೆ ಎಂಬ ವಿವರಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ, ರೇಂಜ್ ಫೈಂಡರ್ ಎಂಬ ಉಪಕರಣದ ಮೂಲಕ ಸೀಳುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆದಾರ ನಿಂತಿರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿರುವ ಜಾಗಕ್ಕೂ ಇರುವ ದೂರವನ್ನು ಗುರುತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆರು ಜನ ಸಹಾಯಕರ ನೆರೆವಿನೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಸೀಳುದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 460 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಂದ ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಕ್ರಮಿಸಿದ ಅರಣ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ಸೀಳುದಾರಿ ಗಣತಿಯ ಮೂಲಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗೊರಸಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. *ಕ್ಷೇತ್ರ ಸಹಾಯಕರು ಹುಲಿಯ ಹಿಕ್ಕೆ (ಸ್ಕಾಟ್)ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಇವು ಹುಲಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬಲ್ಲ ಆಕರಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳಿವೆಯೆಂದರೆ ಹಿಕ್ಕೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬೇಕಷ್ಟೆ. ಹೀಗೆ 100 ಕಿ.ಮೀ. ನಡಿಗೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹುಲಿಗಳ ಹಿಕ್ಕೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹುಲಿಗಳಿವೆಯೆನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದರೂ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆಯೋ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆಯೋ ಎನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತಾಗುವುದರಿಂದ ನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜಿನ ಬಗೆಗೆ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯ. *ಯಾವುದೇ ಗೊಂದಲವಿಲ್ಲದೆ ಒಂದೊಂದು ಹುಲಿಯನ್ನೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಈ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದು ಹುಲಿ ಆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನಡೆದಾಡುವಾಗ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ತನ್ನಂತಾನೇ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದು. ಹುಲಿ ತನ್ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಾನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದರೂ ಸರಿಯೇ. ಆಯಾ ಹುಲಿಯ ಮೈಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಈ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದೊಂದು ಹುಲಿಯನ್ನೂ ನಿದಿರ್ಷ್ಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅಲ್ಲದೆ ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಅತಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಹುಲಿಗಳು ಆಯಾ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಸಲ ಓಡಾಡುತ್ತವೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಮೂದಿಸುವ ಕ್ಯಾಪ್ಚರ್-ರೀಕ್ಯಾಪ್ಚರ್ ಎಂಬ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಮಾದರಿಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಈ ಗಣತಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. *ಹುಲಿಗಣತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲೆಮೆಟ್ರಿ ವಿಧಾನವು ಬಹುಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಂಶೋಧಕ ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ನೇತುಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೈಯಲ್ಲೊಂದು ಆಂಟೆನಾವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಪ್ರತಿದಿನ ಅನೆಯ ಮೇಲೋ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೋ ನಾಗರಹೊಳೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತ ತಾನು ರೇಡಿಯೋ ಕಾಲರ್ ತೊಡಿಸಿದ್ದ  ಹುಲಿಗಳ ಚಲನವಲನಗಳ ಅಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಈ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಹುಲಿಗಳ ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. *1990ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಆಧಾರ ತಪ್ಪಿ ಮತ್ತೆ ನೆನೆಗುದಿಗೆ ಬೀಳುವಂತಾಯಿತು. ಮೊದಲು ದೊರೆತಿದ್ದ ಸೀಮಿತ ಯಶಸ್ಸಿನ ಆಧಾರ ಸ್ಥಂಭಗಳು ಕುಸಿಯತೊಡಗಿದ್ದವು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಂತರದ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕದೆ ಹೋಯಿತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಧಿಕಾರವರ್ಗ ಹಿಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯನಿಷ್ಠ ಕಾಠಿಣ್ಯವನ್ನು ತೊರೆದು ನಯನಾಜೂಕುಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು. 1970ರ ದಶಕದ ವನ್ಯಜೀವಿಪರವಾದವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಂತೆ ಮೇಲೆದ್ದ ಪರಿಸರವಾದೀ ಹೊಸ ಗಾಳಿಯೊಂದು ಬಾಯಿಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಿವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸತೊಡಗಿತು. *ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಸಮೂಹಗಳೂ ಧನವಿನಿಯೋಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಹುಲಿಯ ಕೊನೆಯ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಅಳಿದುಳಿದ ಶೇ.3ರಷ್ಟು ಭೂಭಾಗದಲ್ಲೂ ಕೈಚಾಚುವ "ತಾಳಿಕೆಯ ಬಳಕೆ" (ಸಸ್ಟೇನಬಲ್ ಯೂಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸತೊಡಗಿದವು. ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿದವರೂ ಆಸಕ್ತಿಯೇ ಇಲ್ಲದವರೂ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಹು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು. ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವೊಂದು ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವರಿಗೆ ಹುಲಿಯ ಜೀವಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ಅಗತ್ಯಗಳ ವಿಚಾರವೊಂದೂ ನೆನಪಿಗೆ ಬಾರದೆಹೋಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದು ಹುಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸುಕ್ಷೇಮಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಯೇ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಈ ಸಂಕುಚಿತ ಸಂತೃಪ್ತಿ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವಂಥದು. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಇದ್ದ ಕಂಟಕಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೂ ಒಂದು ಆತಂಕ ತಲೆಯೆತ್ತತೊಡಗಿತ್ತು - ಪೂರ್ವದೇಶಗಳ ವೈದ್ಯರು ತಯಾರಿಸುವ ಔಷಧಕ್ಕಾಗಿ ಹುಲಿಯ ಎಲುಬುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಹೊಸ ದಂಧೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು. *ಅತಾರ್ಕಿಕ ಗಣತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದಲೂ ರಣಥಂಬೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಹುಲಿಗಳ ಹತ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಬೇಸರಗೊಂಡಿದ್ದ ಕೆಲವು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಅಳುಕು-ಆತಂಕಗಳು 1993ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನೇ ತಾಳುವಂತಾಯಿತು. ದೆಹಲಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾವಾದಿ ಅಶೋಕ್ ಕುಮಾರ್‌ರವರೂ ಅವರ ಸಹಚರರೂ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಹುಲಿಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಸಮೇತ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಆಗಿನ ಹುಲಿ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಹುಲಿ ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವ ರೋಗಿಯೇನೂ ಅಲ್ಲವೆಂದೂ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದೂ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ವ್ಯಾಪಕ ತನಿಖೆಗಳು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ವಿಷಮವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಾರಿದವು. ಹುಲಿಗಳ ನಿಜವಾದ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗಿದೆಯೆನ್ನುವುದರ ಬಗೆಗೆ ನಿಖರವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಅಂದಾಜುಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಹುಲಿಬೇಟೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನೈಜ ಸ್ವರೂಪವೇನೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕಂತೂ ಈ ಬಗೆಯ ಅಲಕ್ಷ್ಯ, ಉದಾಸೀನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಖಂಡಿತ. (ಹುಲಿಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾದ) "ಸಮಸ್ಯೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಆಗಿನ ಪರಿಸರಖಾತೆಯ ಸಚಿವರು ಕೊನೆಗೂ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. *ಇದರ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ೧೨೦೦ ರಷ್ಟಿದ್ದ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ೩೦೦೦ಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹುಲಿಗಣತಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಹುಲಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು ೧೪೧೧ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ಹುಲಿಗಳ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Over half of tigers lost in 5 years: census">{{cite news |date=13 February 2008 |title=Front Page : Over half of tigers lost in 5 years: census |newspaper=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021357240100.htm |url-status=deviated |access-date=10 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220074725/http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021357240100.htm |archive-date=20 February 2008 |archivedate=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080220074725/http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021357240100.htm }}</ref><ref>{{cite news |author=Foster, P. |date=2007 |title=Why the tiger's future is far from bright |newspaper=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642330/Why-the-tigers-future-is-far-from-bright.html |url-status=live |url-access=subscription |access-date=19 September 2018 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/comment/personal-view/3642330/Why-the-tigers-future-is-far-from-bright.html |archive-date=10 January 2022}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web |title=Tiger Reserves |url=http://wiienvis.nic.in/Database/trd_8222.aspx |access-date=19 September 2018 |publisher=ENVIS Centre on Wildlife & Protected Areas}}</ref> ([[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ]] ನೋಡಿ) === ರಷ್ಯಾ === [[ಚಿತ್ರ:ElephantbackTigerHunt.jpg|thumb|left|೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಹುಲಿ ಬೇಟೆ.]] *ಭೂಮಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹುಲಿಯಾದ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ವಿನಾಶದಂಚನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು. ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಈ ತಳಿಯ ಕೇವಲ ೪೦ ಹುಲಿಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಅಪಾಯವನ್ನರಿತ ಅಂದಿನ [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ]] ಸರಕಾರವು ಈ ಹುಲಿಗಳ ಬೇಟೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಜೊತೆಗೆ ಹಲವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಹುಲಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತು. *ಇದರ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ೮೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಲವು ನೂರನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಆದರೆ ೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಮುರಿದುಬಿದ್ದು [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯಾದ]] ಆರ್ಥಿಕಸ್ಥಿತಿ ದಯನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿದಾಗ ಈ ಹುಲಿವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳ ನಾಟಾ ಧಂದೆ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ಕಳ್ಳಬೇಟೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಆದರೆ ಈಚೆಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿದ್ದು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯತ್ತ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವ == [[ಚಿತ್ರ:Hoysala emblem.JPG|thumb|upright|[[ಕರ್ಣಾಟಕ]]ದ [[ಬೇಲೂರು|ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಹೊಯ್ಸಳ]] ಅರಸರ ಲಾಂಛನ. ಹುಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಳ.]] *18-19 ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಷಾಹಿ ಬೇರೂರತೊಡಗಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರ ಬದಲಾಯಿತು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಬೇಟೆಯ ನೈಪುಣ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಬಂದೂಕುಗಳ ನೆರವೂ ದೊರೆತು ವಸಾಹತುಗಾರರು, ರಾಜರುಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯರು ಹುಲಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಯುದ್ಧವನ್ನೇ ಸಾರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಯಿತು. ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಯೂ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಔಷಧಗಳ ಬಳಕೆಯೂ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆವರೆಗೂ ಮಾನವ ವಸತಿ ಕೃಷಿಗಳಿಗೆ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆಲ್ಲಾ [[ಕಬ್ಬು]], [[ಕಾಫಿ]], [[ಚಹಾ|ಟೀ]] ಮೊದಲಾದ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆ|ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಳ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಕುಮರಿ ಕೃಷಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರದೆ ಇದ್ದದ್ದು ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅರಣ್ಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ ಅರಣ್ಯಗಳೆಂದು (ರಿಸರ್ವ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್) ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿಕೊಂಡ ಸರ್ಕಾರವು, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಈ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರ ಕಡಿಯಲು ಇಲ್ಲವೆ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದೇ ಇದ್ದುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯವರೇ ತಾಳಿಕೆ ಮೀರಿ ಮರಕಡಿತದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತ ಹಾಗೂ ಬರ್ಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅತಿಕ್ರಮಣದಿಂದ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದ ಚೀನಾ ಬಹುತೇಕ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಇಂಡೋ ಚೈನಾ, ಮಲಯಾ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ನೆಲೆಗಳು ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. *20ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಬಾಲೀ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದ್ದ ಹುಲಿಯ ಉಪಜಾತಿ ಅಳಿದುಹೋಯಿತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಲಭಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹುಲಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅಪಾಯದ ದವಡೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದವರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಹುಮಾನ ಧನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಹಳ್ಳಿಗರೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರೂ ಸಂದರ್ಭ ಸಿಕ್ಕಿದ ಹಾಗೆಲ್ಲಾ ಹುಲಿಗಳಿಗೆ ಗುಂಡು ಹೊಡೆಯಲು, ವಿಷ ಉಣಿಸಲು, ಹೇಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಕೊಲ್ಲಲು ಕಾತರರಾಗಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚು "ಆಹಾರ ಬೆಳೆಯಿರಿ" (ಗ್ರೋ ಮೋರ್ ಫುಡ್) ಆಂದೋಲನವಂತೂ ಜನರನ್ನು ಹುಲಿಯ ಅಳಿದುಳಿದ ನೆಲಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರವಾದ ಮಾನವ-ಹುಲಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದೇ ಆಂದೋಲನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಂದೂಕುಗಳ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಉದಾರವಾಗಿ ವಿತರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಪಾರಂಪರಿಕ ಬೇಟೆಯ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹತ್ಯೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಲಭ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆನಂತರದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಜೀಪುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಟಾರ್ಚುಗಳ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ಬೇಟೆಗಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪೂರೈಕೆಯಾದಂತಾಯಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದ ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮೃಗಯಾವಿನೋದಿ ಬೇಟೆಗಾರರೂ ವನ್ಯಜೀವಿ ಹತ್ಯೆಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚರ್ಮ ಹದಗಾರರೊಬ್ಬರು ತಾವು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ಬೇಟೆಗಾರರು ತಂದೊಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿ ಚರ್ಮಗಳನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರ ಬೇಟೆಯ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡುವುದಾದರೆ, "ನರಿಬೊಡಿ" (ಎಂದರೆ, ಹುಲಿಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕುವ) ಎಂಬ ವಿಶೇಷಣಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ (ದಿವಂಗತ) ಚಂಗಪ್ಪ ಎನ್ನುವವರು 1947 ರಿಂದ 1964 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಹೊಳೆಯ ಸಮೀಪದ ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲೇ 27 ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದರು. *ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಐದು ದೊಡ್ಡ ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಸಹ ಒಂದು. ಹುಲಿ ಬೇಟೆಯು ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವನಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಹುಲಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು. ಮಾನವ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನರಭಕ್ಷಕಗಳಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಾನವನು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿರುವನು. *ಜೊತೆಗೆ ಹುಲಿಯ ಉಗುರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗಗಳನ್ನು]] ಮಾನವನು [[ಔಷಧ|ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುವನು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಅಂಗಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಔಷಧಿಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಇದರ ಬಿಸಿ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|title=The Illegal Wildlife Trade: Inside the World of Poachers, Smugglers and Traders (Studies of Organized Crime)|last1=van Uhm|first1=D.P.|date=2016|publisher=Springer|location=New York}}</ref><ref>{{cite web |title=Traditional Chinese Medicine |url=http://www.worldwildlife.org/what/globalmarkets/wildlifetrade/traditionalchinesemedicine.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120511171427/http://www.worldwildlife.org/what/globalmarkets/wildlifetrade/traditionalchinesemedicine.html |archive-date=11 May 2012 |access-date=3 March 2012 |publisher=World Wildlife Foundation}}</ref><ref>{{cite news |author=Jacobs, A. |date=2010 |title=Tiger Farms in China Feed Thirst for Parts |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/02/13/world/asia/13tiger.html?_r=1}}</ref> == ಪಿಲಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇಂಚಿಪ್ಪದ ಗಣತಿ == *13/08/2016 ಟ್: {| class="wikitable" |- ! ದೇಶ || 2010 || 2011 || 2016 |- | ಭಾರತ || 1706 || 1411 || 2226 |- | ಬಾಂಗ್ಲಾ || 440 || 440 || 106 |- | ನೇಪಾಳ || 155/198 || 155 || 198 |- | ಭೂತಾನ್ || 50/75 || 75 || 103 |- | ರಷ್ಯಾ || 360 || 360 || 433 |- | ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ || 225/670 || 325 || 371 |- | ಮಲೇಷ್ಯಾ || 300 || 500 || 250 |- | ಚೀನಾ || 7 || 45 || 7 |- | ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ || 185/221 || 200 || 189 |- | ಲಾವೊಪಿಡಿಆರ್ || 2/17 || 17 || 2 |- | ವಿಯೆಟ್ನಾಂ || 5/20 || 10 || 5 |- | ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ || 7 || 85 || - |- | ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ || 20 || 20 || 0 |- ! ಒಟ್ಟು || 3068/4041 || 3643 || 3980 |- |} <ref>[http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%87%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%82-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2-%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2 ಇನ್ನೂ ಕಾಲ ಮಿಂಚಿಲ್ಲ]</ref> === ಪಿಲಿ 2018ತ ಗಣತಿದಂಚ === *2018 ರ ಗಣತಿಯಂತೆ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ 3980 ಇದೆ. ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಭಾರತ -ಭಾರತದಲ್ಲಿ 2264 ಹುಲಿಗಳಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಅವು 90,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕಾಡಿನ ಪಕ್ಕದ ಊರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಸುಮಾತ್ರಾದಲ್ಲಿ 400; ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 340; ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಬೀರಿಯಾದ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯ ಹುಲಿ 540; ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ಮ್ಯನ್ಮಾರ್ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 250 ಹುಲಿಗಳು ಇರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ 2967 ಹುಲಿಗಳು ಇರುವುದಾಗಿ 2018ರ ಹುಲಿ ಗಣತಿ ವರದಿಯಿಂದ ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 524 ಎಂದು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/pm-modi-releases-tiger-census-654288.html ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ]</ref> == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> Image:Indischer Maler um 1650 (II) 001.jpg|ಒಂಜಿ ಮೊಘಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರ. ೧೬೫೦ Image:India tiger.jpg|ಬಂಗಾಳದ ಪಿಲಿ Image:Sumatratiger-004.jpg|ಸುಮಾತ್ರಾದ ಪಿಲಿ Image:Sibirischer tiger de edit02.jpg|ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಪಿಲಿ Image:Godess Durga painting.JPG|ಪಿಲಿನ್ ವಾಹನವಾದ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ದುರ್ಗಾಮಾತೆ Image:Tipu Sultan's Tiger.JPG|ಬೊಲ್ದು ಸೈನಿಕನ ಮಿತ್ತ್ ಬುರೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಪಿಲಿ. ಈ ಬೊಂಬೆ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ|ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನಗ್]] ಸೇರ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. </gallery> == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಲು == {{commons|Panthera tigris tigris}} {{commons|Panthera tigris|Panthera tigris}} *[https://web.archive.org/web/20010721091848/http://21stcenturytiger.org/ 21st Century Tiger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010721091848/http://21stcenturytiger.org/ |date=2001-07-21 }}: ಹುಲಿ ಮತ್ತವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ. *[http://www.tigersincrisis.com/ Tigers in Crisis]: ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು *[http://www.panda.org/about_wwf/what_we_do/species/about_species/species_factsheets/tigers/index.cfm WWF – ಹುಲಿಗಳು] *[https://web.archive.org/web/20090605030601/http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html Tiger Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605030601/http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html |date=2009-06-05 }}: ನಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಚಿತ್ರಣ. *[https://web.archive.org/web/20090618073345/http://www.sundarbanstigerproject.info/ Sundarbans Tiger Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618073345/http://www.sundarbanstigerproject.info/ |date=2009-06-18 }}: [[ಸುಂದರಬನ]] ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಎಚ್ಚದ ಓದುಗಾದ್ == * {{cite magazine|author=Marshall, A.|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=2010|title=Tale of the Cat|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1964894-1,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100226173448/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1964894-1,00.html|url-status=dead|archive-date=26 February 2010}} * {{cite news |author=Millward, A. |date=2020 |title=Indian tiger study earns its stripes as one of the world's largest wildlife surveys |publisher=Guinness World Records Limited |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/7/indian-tiger-study-earns-its-stripes-as-one-of-the-world%E2%80%99s-largest-wildlife-surve-624966}} * {{cite news |author=Mohan, V. |date=2015 |title=India's tiger population increases by 30% in past three years; country now has 2,226 tigers |work=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Indias-tiger-population-increases-by-30-in-past-three-years-country-now-has-2226-tigers/articleshow/45950634.cms}} * {{cite book|title=Wild beasts: a study of the characters and habits of the elephant, lion, leopard, panther, jaguar, tiger, puma, wolf, and grizzly bear|author=Porter, J. H.|publisher=C. Scribner's sons|year=1894|location=New York|pages=196–256|chapter=The Tiger|chapter-url=https://archive.org/stream/wildbeastsstud00port#page/239}} * {{cite book|title=Indian Tiger|author=Sankhala, K.|publisher=Roli Books Pvt Limited|year=1997|isbn=978-81-7437-088-4|location=New Delhi|ref=Sankhala}} * {{cite journal|last1=Schnitzler|first1=A.|last2=Hermann|first2=L.|title=Chronological distribution of the tiger ''Panthera tigris'' and the Asiatic lion ''Panthera leo persica'' in their common range in Asia|journal=[[Mammal Review]]|volume=49|issue=4|pages=340–353|doi=10.1111/mam.12166|date=2019|s2cid=202040786}} * {{cite news |author=Yonzon, P. |date=2010 |title=Is this the last chance to save the tiger? |work=[[The Kathmandu Post]] |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/is-this-the-last-chance-to-save-the-tiger/215040/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109123729/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/is-this-the-last-chance-to-save-the-tiger/215040/ |archive-date=9 November 2012}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಹುಲಿ}} [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗೊ:ಮೃಗೊಲು]] 169ik24ul6be7vsy2wr5epxkvkp9c2z 373531 373530 2026-10-18T08:25:05Z ChiK 1136 removed kannada lang content 373531 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ಪಿಲಿ | status = | status_system = iucn3.1 | trend = down | status_ref = | image = Panthera tigris tigris.jpg | image_caption = [[ಭಾರತ]]ದ ಬಂಧ್ವಾಗಢ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನೊಡು ಒಂಜಿ ಬಂಗಾಳದ ಪಿಲಿ. | image_width = 250px | regnum = ಅನಿಮೇಲಿಯಾ | phylum = ಕಾರ್ಡೇಟಾ | classis = ಸಸ್ತನಿ | ordo = ಕಾರ್ನಿವೋರಾ | familia = ಫೆಲಿಡೇ | genus = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ | species = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ | binomial = ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್ | binomial_authority = (ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನೇಯಸ್, 1758) | synonyms = | range_map = Tiger_map.jpg | range_map_width = 250px | range_map_caption = ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲೊಡು ಪಿಲಿಕುಲೆನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ (ತಿಳಿ ಮಂಜಲ್ ಬಣ್ಣ) ಬುಕ್ಕೊ ೨೦೦೬ಟ್ (ಪಚ್ಚೆ ಬಣ್ಣ) }} [[File:2012 Suedchinesischer Tiger.JPG|thumb|ಪಿಲಿ]] '''ಪಿಲಿ''' ಉಂದು ಒಂಜಿ ಮುರ್ಗೊ. ಇಂದಕ್ 'ಪ್ಯಾಂತರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್' ಪಂಡ್ದ್ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್.<ref>{{cite web|title=Aranya|url=http://www.aranya.gov.in/Kannada/TigerReservesKannada.aspx|accessdate=9 December 2024}}</ref> ಪಿಲಿ ಕಾಡ್ದ ಮುರ್ಗೊ. ಪಿಲಿತ ಬಣ್ಣ ಮಂಜಲ್. ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆ ಉಂಡು. ಬೊಲ್ದು ಪಿಲಿಲಾ ಉಂಡು. ಉಂದೆತ್ತ ಆರೋ ಮಾಸ. ಜಿಂಕೆ, [[ನಾಯಿ|ಮುಗ್ಗೆರ್]], ಒಂಟೆ, ಪೆತ್ತ. ಪಿಲಿತಲಾ ಕುಟುಮ ಬದುಕು ತೂಯೆರೆ ತಿಕ್ಕುಂಡು. ಅಪ್ಪೆ, ಅಮ್ಮೆ, ಬಾಲೆ, ಗುಂಪು ಇಂಚ ಅಯಿಕಲೆನ ಕೂಡುಕಟ್ಟ ಉಂಡು. == ಉಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ == # [[ಪಿಲಿ ವೇಷ]] # ಪಿಲಿ[[ಚಾಮುಂಡಿ]] # ಪಿಲಿ ಭೂತ [[File:1990tiger.svg|thumb|250px|೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಗಣತಿ]] :'''ಪಿಲಿ''' (ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುದರ್ '''''ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ಟೈಗ್ರಿಸ್''''') [[ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ|ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಕಾರ ಫೆಲಿಡೇ ಕುಟುಂಬಗ್ ಸೇರ್‌ನ ಒಂಜಿ ಜೀವಿ. ಪ್ಯಾಂಥೆರಾ ವಂಶೊಗು ಸೇರ್‌‍ನ ೪ ಮಲ್ಲ [[ಪುಚ್ಚೆ|ಪುಚ್ಚೆಲೆನ]] ಪೈಕಿ ಪಿಲಿ ಬಾರಿ ಮಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿ. ದಕ್ಷಿಣ ಬುಕ್ಕೊ ಪೂರ್ವ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾಲೊಡೆ]] ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ತೋಜಿದ್ ಬರ್ಪುನ ಪಿಲಿ ಅಯಿನ ಆಹಾರೊನು ಬೇಟೆ ಮಲ್ತ್‌ದ್ [[ಮಾಸ]] ಸಂಪಾದಿಸುನ ಪ್ರಾಣಿಲೆನ ಗುಂಪಿಗು ಸೇರ್‌ದ್‌ನವು. == ಪಿಲಿಕುಲೆನ ಸಂಖ್ಯೆ-ಇಂಚಿಪ್ಪದ ಗಣತಿ == *13/08/2016 ಟ್: {| class="wikitable" |- ! ದೇಶ || 2010 || 2011 || 2016 |- | ಭಾರತ || 1706 || 1411 || 2226 |- | ಬಾಂಗ್ಲಾ || 440 || 440 || 106 |- | ನೇಪಾಳ || 155/198 || 155 || 198 |- | ಭೂತಾನ್ || 50/75 || 75 || 103 |- | ರಷ್ಯಾ || 360 || 360 || 433 |- | ಇಂಡೊನೇಷ್ಯಾ || 225/670 || 325 || 371 |- | ಮಲೇಷ್ಯಾ || 300 || 500 || 250 |- | ಚೀನಾ || 7 || 45 || 7 |- | ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ || 185/221 || 200 || 189 |- | ಲಾವೊಪಿಡಿಆರ್ || 2/17 || 17 || 2 |- | ವಿಯೆಟ್ನಾಂ || 5/20 || 10 || 5 |- | ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ || 7 || 85 || - |- | ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ || 20 || 20 || 0 |- ! ಒಟ್ಟು || 3068/4041 || 3643 || 3980 |- |} <ref>[http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%87%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%82-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2-%E0%B2%AE%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%B2%E0%B3%8D%E0%B2%B2 ಇನ್ನೂ ಕಾಲ ಮಿಂಚಿಲ್ಲ]</ref> == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> Image:Indischer Maler um 1650 (II) 001.jpg|ಒಂಜಿ ಮೊಘಲ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರ. ೧೬೫೦ Image:India tiger.jpg|ಬಂಗಾಳದ ಪಿಲಿ Image:Sumatratiger-004.jpg|ಸುಮಾತ್ರಾದ ಪಿಲಿ Image:Sibirischer tiger de edit02.jpg|ಸೈಬೀರಿಯಾದ ಪಿಲಿ Image:Godess Durga painting.JPG|ಪಿಲಿನ್ ವಾಹನವಾದ್ ಹೊಂದ್‌ದ್ ಉಪ್ಪುನ ದುರ್ಗಾಮಾತೆ Image:Tipu Sultan's Tiger.JPG|ಬೊಲ್ದು ಸೈನಿಕನ ಮಿತ್ತ್ ಬುರೊಂದು ಉಪ್ಪುನ ಪಿಲಿ. ಈ ಬೊಂಬೆ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ|ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನಗ್]] ಸೇರ್‌ದ್ ಇತ್ತ್ಂಡ್. </gallery> == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಲು == {{commons|Panthera tigris tigris}} {{commons|Panthera tigris|Panthera tigris}} *[https://web.archive.org/web/20010721091848/http://21stcenturytiger.org/ 21st Century Tiger] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010721091848/http://21stcenturytiger.org/ |date=2001-07-21 }}: ಹುಲಿ ಮತ್ತವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ. *[http://www.tigersincrisis.com/ Tigers in Crisis]: ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು *[http://www.panda.org/about_wwf/what_we_do/species/about_species/species_factsheets/tigers/index.cfm WWF – ಹುಲಿಗಳು] *[https://web.archive.org/web/20090605030601/http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html Tiger Stamps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090605030601/http://www.stampsbook.org/subject/Tiger.html |date=2009-06-05 }}: ನಾನಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಂಚೆಚೀಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯ ಚಿತ್ರಣ. *[https://web.archive.org/web/20090618073345/http://www.sundarbanstigerproject.info/ Sundarbans Tiger Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618073345/http://www.sundarbanstigerproject.info/ |date=2009-06-18 }}: [[ಸುಂದರಬನ]] ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} == ಎಚ್ಚದ ಓದುಗಾದ್ == * {{cite magazine|author=Marshall, A.|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|date=2010|title=Tale of the Cat|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1964894-1,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100226173448/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1964894-1,00.html|url-status=dead|archive-date=26 February 2010}} * {{cite news |author=Millward, A. |date=2020 |title=Indian tiger study earns its stripes as one of the world's largest wildlife surveys |publisher=Guinness World Records Limited |url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2020/7/indian-tiger-study-earns-its-stripes-as-one-of-the-world%E2%80%99s-largest-wildlife-surve-624966}} * {{cite news |author=Mohan, V. |date=2015 |title=India's tiger population increases by 30% in past three years; country now has 2,226 tigers |work=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Indias-tiger-population-increases-by-30-in-past-three-years-country-now-has-2226-tigers/articleshow/45950634.cms}} * {{cite book|title=Wild beasts: a study of the characters and habits of the elephant, lion, leopard, panther, jaguar, tiger, puma, wolf, and grizzly bear|author=Porter, J. H.|publisher=C. Scribner's sons|year=1894|location=New York|pages=196–256|chapter=The Tiger|chapter-url=https://archive.org/stream/wildbeastsstud00port#page/239}} * {{cite book|title=Indian Tiger|author=Sankhala, K.|publisher=Roli Books Pvt Limited|year=1997|isbn=978-81-7437-088-4|location=New Delhi|ref=Sankhala}} * {{cite journal|last1=Schnitzler|first1=A.|last2=Hermann|first2=L.|title=Chronological distribution of the tiger ''Panthera tigris'' and the Asiatic lion ''Panthera leo persica'' in their common range in Asia|journal=[[Mammal Review]]|volume=49|issue=4|pages=340–353|doi=10.1111/mam.12166|date=2019|s2cid=202040786}} * {{cite news |author=Yonzon, P. |date=2010 |title=Is this the last chance to save the tiger? |work=[[The Kathmandu Post]] |url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/is-this-the-last-chance-to-save-the-tiger/215040/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121109123729/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/11/19/features/is-this-the-last-chance-to-save-the-tiger/215040/ |archive-date=9 November 2012}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಹುಲಿ}} [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗೊ:ಪ್ರಾಣಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗೊ:ಮೃಗೊಲು]] eloakwtcdsp46vx401h463jhu5nh9xy 4 4774 373549 373371 2026-10-18T09:17:00Z ChiK 1136 373549 wikitext text/x-wiki {{ಚಾವಡಿ}} == ಉಂದೆನ್ಲಾ ತೂಲೆ == * [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್|ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್]] <!--- don't write above/ಈ ಮಿತ್ತುಡ್ ಒವ್ವೆ ಬರವು ಬರೆವೊಡ್ಚಿ ---> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚಾವಡಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಸ್‍ಲು]] b5tg3x5njzs5kw7hyqurdcbcaggk17c 10 5264 373541 245879 2026-09-30T16:25:15Z en>RMCD bot 0 Removing notice of move discussion 245878 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Message box|ambox}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> mbfrv60doj3koropyon4zrq5dhk4lij 373542 373541 2026-10-18T09:02:55Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Ambox]] 245878 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Message box|ambox}}<noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> mbfrv60doj3koropyon4zrq5dhk4lij 10 5817 373481 369581 2026-10-10T12:40:37Z en>FaviFake 0 Undid revision [[Special:Diff/1379511753|1379511753]] by [[Special:Contributions/BOplaid|BOplaid]] ([[User talk:BOplaid|talk]]). unexplatined revert. no other template tanks readers 369580 wikitext text/x-wiki {{Mbox | image = [[File:Twinkle logo.svg|50x40px|alt=Logo of Twinkle|link=]] | text = Any [[Template:Twinkle standard installation#"Breaking changes"|breaking changes]] to this template, including moving it or nominating it for deletion, {{strong|must be communicated in advance}} to [[Wikipedia:Twinkle|Twinkle]]'s users and maintainers at [[Wikipedia talk:Twinkle]]. The standard installation of Twinkle relies on this template.{{#if:{{{1|}}}|<br> {{{1}}}}}}}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{BASEPAGENAME}}|[[Category:Templates used by Twinkle|{{PAGENAME}}]]}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude> 3jia4isoknpycsj7eb97xtrkyyqwu44 373482 373481 2026-10-18T07:07:27Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Twinkle_standard_installation]] 369580 wikitext text/x-wiki {{Mbox | image = [[File:Twinkle logo.svg|50x40px|alt=Logo of Twinkle|link=]] | text = Any [[Template:Twinkle standard installation#"Breaking changes"|breaking changes]] to this template, including moving it or nominating it for deletion, {{strong|must be communicated in advance}} to [[Wikipedia:Twinkle|Twinkle]]'s users and maintainers at [[Wikipedia talk:Twinkle]]. The standard installation of Twinkle relies on this template.{{#if:{{{1|}}}|<br> {{{1}}}}}}}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}||{{#ifeq:{{PAGENAME}}|{{BASEPAGENAME}}|[[Category:Templates used by Twinkle|{{PAGENAME}}]]}}}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --></noinclude> 3jia4isoknpycsj7eb97xtrkyyqwu44 100 5829 373497 368626 2026-10-18T07:16:08Z ChiK 1136 added [[Category:ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 373497 wikitext text/x-wiki {{ತಡ್ಯ:ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು/ಸುದ್ದಿ ಸೊದನೆ}} {{ತಡ್ಯ:ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು/ಮುಕ್ಯೊ ಸುದ್ದಿ}} [[:en:2017|೨೦೧೭]]ನೆ ಇಸವಿಡ್ ನಡತ್‍ನಂಚಿನ ಬುಕ್ಕೊ ನಡಪುನಂಚಿನ ದಿನೊ ದಿನೊತ ವಿವರೊಲೆನ್ ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು ಪುಟೊಡು ತೂವೊಂದುಲ್ಲೊ. [[:en:Gregorian calendar|ಗ್ರೆಗೊರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ಪ್ರಕಾರೊವರ್ಸೊದ ೨೧ನೆ ಸತಮಾನೊದ, [[:en:3rd millennium|ಮೂಜನೆ ಮಿಲಾನಿಯಮ್‍]]ದ ೧೭ನೆ ವರ್ಸೊದ ಸುರುತ ದಿನೊ [[ಐತಾರೊ]]([[:en:dominical letter|ಡೊಮಿನಿಕಲ್ ಲೆಟರ್]] ಎ). ೨೦೧೭ನೆ ವರ್ಸೊನು ಇಂಚ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ತೆರ್. * ತುಳುವೆರೆಗ್ ೨೦೧೭ನೆ ವರ್ಸೊ ಸುರು ಆಪುನೆ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಳ್ದ [[ಬಿಸು]]ಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ. * [[:en:United Nations General Assembly.|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] [[:en:International Year of Sustainable Tourism for Development|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರ್ಸೊ]] ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೋಸನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. == ಲೇಸುಲು == === [[ಪಗ್ಗು]] - [[:en:April|ಏಪ್ರಿಲ್]]- ಮೇ === * ಪಗ್ಗು ೧(ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫) - ಸುರೂತ ದಿನೊ. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ. ತುಳುತ ಸುರೂತ ತಿಂಗೊಲು. ಕಂಡೊಡು [[ಕೈಬಿತ್ತ್]] ದೀಡುನೆ. * ಪಗ್ಗು ೧೮(ಮೇ ೧) - ಕಾರ್ಮಿಕೆರೆ ದಿನಾಚರಣೆ. * ಪಗ್ಗು ೨೭(ಮೇ ೧೦) ಬುದ್ಧ [[ಪುಣ್ಣಮೆ]] * ಪಗ್ಗು ೩೧ (ಮೇ ೧೪)[[ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪರ್ಬೊ|ಸಂಕ್ರಮಣೊ]]. [[ಚೆಳ್ಯಾರು]] ಕಂಡಿಗೆ (ತೆಲಾರ್ ಕಂಡೇವು) ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ ಜಾತ್ರೆ.<ref>{{cite web | title=ಖಂಡಿಗೆ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಜಾತ್ರೆ – Namma Kinnigoli | url=http://nammakinnigoli.com/2015/05/16/anteing-the-fish-to-khandige-pavanje-river/ }}</ref>, ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ ಕಂಡೇವು ಜಾತ್ರೆದ ಅಕೇರಿಗ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web | title=ಮಂಗಳೂರಿನ ದೈವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತೆ ಮೀನು ಜಾತ್ರೆ! &#124; Public TV - Latest Kannada News, Public TV Kannada Live, Public TV News | date=15 May 2017 | url=https://publictv.in/fish-festival-in-mangaluru/ }}</ref>, <ref>http://www.seeandsay.in/kannada/ಖಂಡೇವು-ಮೀನು-ಹಿಡಿಯುವ-ಜಾತ್</ref>. === [[ಬೇಸ]] - [[:en:May|ಮೇ]]-ಜೂನ್ === * ಬೇಸ ೧(ಮೇ ೧೫) - ಸುರೂತ ದಿನೊ. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ. * ಬೇಸ ೧೦(ಮೇ ೨೪) - [[ಪತ್ತನಾಜೆ]]. ಜಾತ್ರೆಲೆನ ಅಕೇರಿದ ದಿನೊ. [[ಸುಳ್ಯ|ಸುಳ್ಯೊ]] [[ಮಂಡೆಕೋಲು]] ಗ್ರಾಮೊದ ಪೇರಾಲ್ ಬಜಪಿಲ್ ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ ನೇಮೊ. * ಬೇಸ ೧೧(ಮೇ ೨೫) - [[ಅಮಾಸೆ]]. [[ಉಳ್ಳಾಲ]] [[ಮಲರಾಯ]] ಅಕೇರಿದ ಬಂಡಿ. === [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್]]- [[:en:June|ಜೂನ್]]-ಜುಲಾಯಿ === * ಜೂನ್ ೧೬ - ಕಾರ್ತೆಲ್ ೧ - ಸುರೂತ ದಿನೊ. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ. * ಜೂನ್ ೨೬ ರಂಜ಼ಾನ್ ಪರ್ಬೊದ ದಿನೊ * ಜೂನ್ ೨೭ : ಪೆಟ್ಯಾ ಮಾಲ್ವೇರ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಕ್ರೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ(ಚಿತ್ರಿತ). * ಜೂನ್ ೨೫ : ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ೧೯೩೦ ಮೀಟರ್‌ ಉದ್ಒದದ ಪಿಜ್ಜಾ ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಕಲೆ ಬೂಕುಗು ಸೇರ್ಂಡ್. * ಜೂನ್ ೨೫ : ಪಾಕಿಸ್ತಾನೊಡು ಎಣ್ಣೆದ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ ಸ್ಫೋಟ: ೧೩೦ಗ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸಾವು. * ಜೂನ್ ೩೦ : ೨ತಿಂಗಲುಡು ಮೂಜಿ ಉಪಗ್ರಹೊ, ಕಕ್ಷೆ ಸೇರ್‍ನ ಜಿಸ್ಯಾಟ್‌–17 ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹೊ. ==== ತಿಂಗೊಳ್ದ ಇಸೇಸೊ ==== * ಕಾರ್ತೆಲ್‍ಡ್ ಬೂತೊಲೆಗ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನೆ. * ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅಗೆಲ್, ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಾರ್ಯೊ ಮಲ್ತ್ ಬಲಸುನೆ * ಕಾರ್ತೆಲ್ ಏನೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊದ ತಿಂಗೊಲು. === [[ಆಟಿ]] - [[:en:July|ಜುಲೈ]]-ಅಗೋಸ್ತು === * ಆಟಿ ೧(ಜುಲಾಯಿ ೧೭)- ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ * [[ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ]] ಜುಲಾಯಿ ೨೩ * [[ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ]] ಜುಲಾಯಿ ೨೭ * [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಅಷ್ಟೆಮಿ]] ಅಗೋಸ್ತು ೧೪ ==== ತಿಂಗೊಲ್ದ ಇಸೇಸೊ ==== * ಆಟಿ ಅಮಾಸೆಗ್ ಪಾಲೆದ ಮರತ ಕೆತ್ತೆನ್ ಗುದ್ದ್‌ದ್ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಪುನೆ * ಮದಿಮಾಲೆನ್ ಸುರು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಆಟಿ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಕಡಪುಡುನೆ === [[ಸೋಣೊ]] - [[:en:August|ಅಗೋಸ್ತು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ === ==== ತಿಂಗೊಲ್ದ ಇಸೇಸೊ ==== * ಸೋಣದ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ === [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] - [[:en:September|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]]-ಅಕ್ಟೋಬರ್ === * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೫ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧]]: ವಿಸ್ವೊ ಪರಬೆರೆ ದಿನೊ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಪ್ತಾಹ ದಿನೊ, ವಿಸ್ವೊ [[:kn:ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತ]] ದಿನೊ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ರಕ್ತದಾನ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೬ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]] : ವಿಸ್ವೊ [[:kn:ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]ಲೆ ದಿನೊ, [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]] ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೬ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]]: [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]]ಯೆರೆ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೭ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩]] : ೧೯೯೦ಡ್ '''[[ಜರ್ಮನಿ]]''' ದೇಸೊದ ಜರ್ಮನಿಯ ಪುನರೇಕೀಕರಣ. ವಿಸ್ವೊ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೮ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪]] : ೧೯೫೭ಡ್ [[:kn:ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ '''[[:kn:ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೧|ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೧]]''' [[ಭೂಮಿ]]ನ್ ಪ್ರದಕ್ಷಣೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಸುರೂತ [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ]]ಆಂಡ್, ವಿಸ್ವೊ ಪ್ರಾಣಿದಯೊ/ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೯ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫]] : ವಿಸ್ವೊ ಹವ್ಯಾಸ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೦ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬]] : ೧೯೭೩ಡ್ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ದ ಸೇನೆ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ದೇಸೊನು ಪ್ರವೇಸೊ ಮಲ್ತ್ '''[[:kn:ಯೊಮ್ ಕಿಪ್ಪೂರ್ ಯುದ್ಧ|ಯೊಮ್ ಕಿಪ್ಪೂರ್ ಯುದ್]]''' ಸುರುವಾಡಂಡ್. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೨ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮]]: ವಾಯುಪಡೆ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೩ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯]] : ವಿಸ್ವೊ [[ಅಂಚೆ]] ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೪ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦]]: ೧೯೦೨ಡ್ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರೆ ಜನನೊ. ವಿಸ್ವೊ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೬ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨]] : ೧೪೯೨ಡ್ '''[[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್]]''' [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]] ಪ್ರದೇಸೊಗು ಕಾರ್ ದೀಡ್‍ನ ಸುರೂತ ಪರದೇಸಿ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೮ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪]] : ವಿಸ್ವೊ ಗುಣಮಟ್ಟ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೩೦ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭]] : ವಿಸ್ವೊ ತೆನಸ್ ದಿನೊ === [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] - [[:en:October|ಅಕ್ಟೋಬರ್]]-ನವೆಂಬರ್ === * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮]] : [[:kn:೧೯೨೨|೧೯೨೨]]ಡ್ [[:kn:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]‍ಡ್ '''[[:kn:ಬಿಬಿಸಿ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬ್ರಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]]''' (ಬಿಬಿಸಿ)ದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನೆ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೫ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧]] : ಪೋಲೀಸ್ ಹುತಾತ್ಮರೆ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೮ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪]] : [[:kn:೧೯೪೫|೧೯೪೫]]ಡ್ '''[[:kn:ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]'''(ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ)ದ ಸ್ತಾಪನೆ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೩ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೯|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೯]] : [[:kn:ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿ]] [[:kn:ಗಣರಾಜ್ಯ|ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವಾದ್ [[:kn:೧೯೨೩|೧೯೨೩]]ಡ್ '''[[:kn:ಮುಸ್ತಫ ಕೆಮಲ್ ಅಟಾತುರ್ಕ್|ಮುಸ್ತಫ ಕೆಮಲ್ ಅಟಾತುರ್ಕ್]]''' ಅಯಿತ ಸುರೂತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೪ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦]] : ವಿಶ್ವ ಒರಿಪಾಯೊ / ಮಿತವ್ಯಯೊ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೫ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧]] : [[:kn:೧೮೭೫|೧೮೭೫]] [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್‍]]ರೆ ಜಲ್ಮೊದಿನೊ, [[:kn:೧೯೮೪|೧೯೮೪]]ದಾನಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯೆರ್ ಸೈತಿ ದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೫ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧|ನವೆಂಬರ್ ೧]] : [[:kn:೧೯೫೬|೧೯೫೬]]ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಆಚರಣೆ [[:kn:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]]. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೭ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೩]] : [[೧೯೫೭]]ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಜೀವಿಯಾದ [[ಲೈಕಾ]] [[ನಾಯಿ]]ಯನ್ನು ಹೊತ್ತ [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೨]] ಗಗನನೌಕೆದ ಉಡಾವಣೆ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೧ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೭|ನವೆಂಬರ್ ೭]] : [[೧೯೧೭]]ಡ್ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್]] ನೇತೃತ್ವೊಡ್ [[ರಷ್ಯಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ದ ಆರಂಬೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೨ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೮|ನವೆಂಬರ್ ೮]] : ಕಥಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾತಿ [[ಸಿತಾರಾದೇವಿ]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೩ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೯|ನವೆಂಬರ್ ೯]] : ಚಲನಚಿತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ರಂಗ ನಟ [[ಶಂಕರನಾಗ್]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೫ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೧|ನವೆಂಬರ್ ೧೧]] : [[ಅನಸೂಯಾ ಸಾರಾಭಾಯಿ]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೮ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೪|ನವೆಂಬರ್ ೧೪]] : [[:kn:ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ]] ([[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ). * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೨ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೮|ನವೆಂಬರ್ ೧೮]] : ೧.[[ವಿಶ್ವ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗ ದಿನ]]. ೨. ಬಾರತೊದ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ರಂಗೊದ ದಿಗ್ಗಜ [[ವಿ.ಶಾಂತಾರಾಂ]] (ಶಾಂತಾರಾಂ ರಾಜಾರಾಂ ವಂಕುದ್ರೆ) ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೩ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೯|ನವೆಂಬರ್ ೧೯]] : ವಿಶ್ವ ಶೌಚಾಲಯ ದಿನೊ/ನೈರ್ಮಲ್ಯ ದಿನೊ, ಪೌರದಿನೊ, [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ದಿನ]], [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]] ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೫ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೧|ನವೆಂಬರ್ ೨೧]] : [[೧೯೬೨]]ಡ್ [[ಭಾರತ-ಚೀನ ಯುದ್ದೊ]]ದ ಅಂತ್ಯೊ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೬ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೨|ನವೆಂಬರ್ ೨೨]] : [[ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತಾ ದಿನ]] * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೮ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೪|ನವೆಂಬರ್ ೨]] : [[೧೮೫೯]]ರಲ್ಲಿ [[ಜೀವವಿಕಾಸವಾದ]]ನ್ ಗೋಷಣೆ ಮಲ್ತಿನ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಆರೆನ [[ದ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್]] ಬೂಕುದ ಪ್ರಕಟಣೆ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೯ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೫|ನವೆಂಬರ್ ೨೫]] : [[೧೯೯೨]]ಡ್ [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ]] ಪುಡಾದ್ [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] ದೇಸೊ ಆಂಡ್. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೯ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೫|ನವೆಂಬರ್ ೨೫]] : [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದೌರ್ಜನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ದಿನ]] * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೧೦ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೬|ನವೆಂಬರ್ ೨೬]] : [[ಕನಕದಾಸ]] ಜಯಂತಿ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೧೩ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೯|ನವೆಂಬರ್ ೨೯]] : [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮರಸ್ಯ ದಿನ]] * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೧೪ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೩೦|ನವೆಂಬರ್ ೩೦]] : [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿಗ್ರಹ ದಿನ]] === [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] - [[:en:November|ನವೆಂಬರ್]]-ಡಿಸೆಂಬರ್ === === [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] - [[:en:December|ಡಿಸೆಂಬರ್]]-ಜನವರಿ === === [[ಪೊನ್ನಿ]] - [[:en:January|ಜನವರಿ]]-ಫೆಬ್ರವರಿ === === [[ಮಾಯಿ]] - [[:en:February|ಫೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ === === [[ಸುಗ್ಗಿ]] - [[:en:March|ಮಾರ್ಚ್]]- ಏಪ್ರಿಲ್ === == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು]] __NOTOC__ r78ekm7546fpo0v7s8xmi8mlntula0d 373498 373497 2026-10-18T07:17:41Z ChiK 1136 added [[Category:ವಿಕಿಯೋಜನೆ ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 373498 wikitext text/x-wiki {{ತಡ್ಯ:ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು/ಸುದ್ದಿ ಸೊದನೆ}} {{ತಡ್ಯ:ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು/ಮುಕ್ಯೊ ಸುದ್ದಿ}} [[:en:2017|೨೦೧೭]]ನೆ ಇಸವಿಡ್ ನಡತ್‍ನಂಚಿನ ಬುಕ್ಕೊ ನಡಪುನಂಚಿನ ದಿನೊ ದಿನೊತ ವಿವರೊಲೆನ್ ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು ಪುಟೊಡು ತೂವೊಂದುಲ್ಲೊ. [[:en:Gregorian calendar|ಗ್ರೆಗೊರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ಪ್ರಕಾರೊವರ್ಸೊದ ೨೧ನೆ ಸತಮಾನೊದ, [[:en:3rd millennium|ಮೂಜನೆ ಮಿಲಾನಿಯಮ್‍]]ದ ೧೭ನೆ ವರ್ಸೊದ ಸುರುತ ದಿನೊ [[ಐತಾರೊ]]([[:en:dominical letter|ಡೊಮಿನಿಕಲ್ ಲೆಟರ್]] ಎ). ೨೦೧೭ನೆ ವರ್ಸೊನು ಇಂಚ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ತೆರ್. * ತುಳುವೆರೆಗ್ ೨೦೧೭ನೆ ವರ್ಸೊ ಸುರು ಆಪುನೆ ಪಗ್ಗು ತಿಂಗೊಳ್ದ [[ಬಿಸು]]ಡ್ದು ಬುಕ್ಕೊ. * [[:en:United Nations General Assembly.|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]] [[:en:International Year of Sustainable Tourism for Development|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವರ್ಸೊ]] ಪಂಡ್‍ದ್ ಗೋಸನೆ ಮಲ್ತ್ಂಡ್. == ಲೇಸುಲು == === [[ಪಗ್ಗು]] - [[:en:April|ಏಪ್ರಿಲ್]]- ಮೇ === * ಪಗ್ಗು ೧(ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫) - ಸುರೂತ ದಿನೊ. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ. ತುಳುತ ಸುರೂತ ತಿಂಗೊಲು. ಕಂಡೊಡು [[ಕೈಬಿತ್ತ್]] ದೀಡುನೆ. * ಪಗ್ಗು ೧೮(ಮೇ ೧) - ಕಾರ್ಮಿಕೆರೆ ದಿನಾಚರಣೆ. * ಪಗ್ಗು ೨೭(ಮೇ ೧೦) ಬುದ್ಧ [[ಪುಣ್ಣಮೆ]] * ಪಗ್ಗು ೩೧ (ಮೇ ೧೪)[[ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪರ್ಬೊ|ಸಂಕ್ರಮಣೊ]]. [[ಚೆಳ್ಯಾರು]] ಕಂಡಿಗೆ (ತೆಲಾರ್ ಕಂಡೇವು) ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ ಜಾತ್ರೆ.<ref>{{cite web | title=ಖಂಡಿಗೆ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಜಾತ್ರೆ – Namma Kinnigoli | url=http://nammakinnigoli.com/2015/05/16/anteing-the-fish-to-khandige-pavanje-river/ }}</ref>, ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ ಕಂಡೇವು ಜಾತ್ರೆದ ಅಕೇರಿಗ್ ಮೀನ್ ಪತ್ತುನ ಜಾತ್ರೆ ಆಪುಂಡು.<ref>{{cite web | title=ಮಂಗಳೂರಿನ ದೈವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತೆ ಮೀನು ಜಾತ್ರೆ! &#124; Public TV - Latest Kannada News, Public TV Kannada Live, Public TV News | date=15 May 2017 | url=https://publictv.in/fish-festival-in-mangaluru/ }}</ref>, <ref>http://www.seeandsay.in/kannada/ಖಂಡೇವು-ಮೀನು-ಹಿಡಿಯುವ-ಜಾತ್</ref>. === [[ಬೇಸ]] - [[:en:May|ಮೇ]]-ಜೂನ್ === * ಬೇಸ ೧(ಮೇ ೧೫) - ಸುರೂತ ದಿನೊ. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ. * ಬೇಸ ೧೦(ಮೇ ೨೪) - [[ಪತ್ತನಾಜೆ]]. ಜಾತ್ರೆಲೆನ ಅಕೇರಿದ ದಿನೊ. [[ಸುಳ್ಯ|ಸುಳ್ಯೊ]] [[ಮಂಡೆಕೋಲು]] ಗ್ರಾಮೊದ ಪೇರಾಲ್ ಬಜಪಿಲ್ ಉಳ್ಳಾಕ್ಲೆ ನೇಮೊ. * ಬೇಸ ೧೧(ಮೇ ೨೫) - [[ಅಮಾಸೆ]]. [[ಉಳ್ಳಾಲ]] [[ಮಲರಾಯ]] ಅಕೇರಿದ ಬಂಡಿ. === [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತೆಲ್]]- [[:en:June|ಜೂನ್]]-ಜುಲಾಯಿ === * ಜೂನ್ ೧೬ - ಕಾರ್ತೆಲ್ ೧ - ಸುರೂತ ದಿನೊ. ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ. * ಜೂನ್ ೨೬ ರಂಜ಼ಾನ್ ಪರ್ಬೊದ ದಿನೊ * ಜೂನ್ ೨೭ : ಪೆಟ್ಯಾ ಮಾಲ್ವೇರ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉಕ್ರೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ(ಚಿತ್ರಿತ). * ಜೂನ್ ೨೫ : ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಡ್ ತಯಾರ್ ಮಲ್ತಿನ ೧೯೩೦ ಮೀಟರ್‌ ಉದ್ಒದದ ಪಿಜ್ಜಾ ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಕಲೆ ಬೂಕುಗು ಸೇರ್ಂಡ್. * ಜೂನ್ ೨೫ : ಪಾಕಿಸ್ತಾನೊಡು ಎಣ್ಣೆದ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ ಸ್ಫೋಟ: ೧೩೦ಗ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸಾವು. * ಜೂನ್ ೩೦ : ೨ತಿಂಗಲುಡು ಮೂಜಿ ಉಪಗ್ರಹೊ, ಕಕ್ಷೆ ಸೇರ್‍ನ ಜಿಸ್ಯಾಟ್‌–17 ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹೊ. ==== ತಿಂಗೊಳ್ದ ಇಸೇಸೊ ==== * ಕಾರ್ತೆಲ್‍ಡ್ ಬೂತೊಲೆಗ್ ಅಗೆಲ್ ಬಲಸುನೆ. * ಗುರುಕಾರ್ನೆರೆಗ್ ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲ್ದ ಅಗೆಲ್, ಪೆಲಕಾಯಿದ ಗಾರ್ಯೊ ಮಲ್ತ್ ಬಲಸುನೆ * ಕಾರ್ತೆಲ್ ಏನೆಲ್ ಬೇಸಾಯೊದ ತಿಂಗೊಲು. === [[ಆಟಿ]] - [[:en:July|ಜುಲೈ]]-ಅಗೋಸ್ತು === * ಆಟಿ ೧(ಜುಲಾಯಿ ೧೭)- ತಿಂಗೊಲ್ದ ಉದಯೊ * [[ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ]] ಜುಲಾಯಿ ೨೩ * [[ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ]] ಜುಲಾಯಿ ೨೭ * [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಜನ್ಮಾಷ್ಟಮಿ|ಅಷ್ಟೆಮಿ]] ಅಗೋಸ್ತು ೧೪ ==== ತಿಂಗೊಲ್ದ ಇಸೇಸೊ ==== * ಆಟಿ ಅಮಾಸೆಗ್ ಪಾಲೆದ ಮರತ ಕೆತ್ತೆನ್ ಗುದ್ದ್‌ದ್ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಪುನೆ * ಮದಿಮಾಲೆನ್ ಸುರು ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಗ್ ಆಟಿ ಕುಲ್ಲೆರೆ ಕಡಪುಡುನೆ === [[ಸೋಣೊ]] - [[:en:August|ಅಗೋಸ್ತು]]-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ === ==== ತಿಂಗೊಲ್ದ ಇಸೇಸೊ ==== * ಸೋಣದ ಜೋಗಿ ನಲಿಕೆ === [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] - [[:en:September|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]]-ಅಕ್ಟೋಬರ್ === * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೫ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧]]: ವಿಸ್ವೊ ಪರಬೆರೆ ದಿನೊ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಪ್ತಾಹ ದಿನೊ, ವಿಸ್ವೊ [[:kn:ಸಂಗೀತ|ಸಂಗೀತ]] ದಿನೊ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ರಕ್ತದಾನ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೬ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]] : ವಿಸ್ವೊ [[:kn:ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]ಲೆ ದಿನೊ, [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]] ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೬ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]]: [[ಲಾಲ್ ಬಹಾದುರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]]ಯೆರೆ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೭ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩]] : ೧೯೯೦ಡ್ '''[[ಜರ್ಮನಿ]]''' ದೇಸೊದ ಜರ್ಮನಿಯ ಪುನರೇಕೀಕರಣ. ವಿಸ್ವೊ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೮ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೪]] : ೧೯೫೭ಡ್ [[:kn:ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ '''[[:kn:ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೧|ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೧]]''' [[ಭೂಮಿ]]ನ್ ಪ್ರದಕ್ಷಣೆ ಮಾಲ್ತಿನ ಸುರೂತ [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ]]ಆಂಡ್, ವಿಸ್ವೊ ಪ್ರಾಣಿದಯೊ/ಪ್ರಾಣಿ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೯ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫]] : ವಿಸ್ವೊ ಹವ್ಯಾಸ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೦ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬]] : ೧೯೭೩ಡ್ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ದ ಸೇನೆ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ದೇಸೊನು ಪ್ರವೇಸೊ ಮಲ್ತ್ '''[[:kn:ಯೊಮ್ ಕಿಪ್ಪೂರ್ ಯುದ್ಧ|ಯೊಮ್ ಕಿಪ್ಪೂರ್ ಯುದ್]]''' ಸುರುವಾಡಂಡ್. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೨ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮]]: ವಾಯುಪಡೆ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೩ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೯]] : ವಿಸ್ವೊ [[ಅಂಚೆ]] ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೪ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೦]]: ೧೯೦೨ಡ್ [[ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ]]ರೆ ಜನನೊ. ವಿಸ್ವೊ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೬ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨]] : ೧೪೯೨ಡ್ '''[[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್]]''' [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]] ಪ್ರದೇಸೊಗು ಕಾರ್ ದೀಡ್‍ನ ಸುರೂತ ಪರದೇಸಿ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೮ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪]] : ವಿಸ್ವೊ ಗುಣಮಟ್ಟ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೩೦ : [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೬|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭]] : ವಿಸ್ವೊ ತೆನಸ್ ದಿನೊ === [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] - [[:en:October|ಅಕ್ಟೋಬರ್]]-ನವೆಂಬರ್ === * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮]] : [[:kn:೧೯೨೨|೧೯೨೨]]ಡ್ [[:kn:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]]‍ಡ್ '''[[:kn:ಬಿಬಿಸಿ|ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಬ್ರಾಡ್‍ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]]''' (ಬಿಬಿಸಿ)ದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಯಿನೆ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೫ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧]] : ಪೋಲೀಸ್ ಹುತಾತ್ಮರೆ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೮ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪]] : [[:kn:೧೯೪೫|೧೯೪೫]]ಡ್ '''[[:kn:ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]]'''(ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ)ದ ಸ್ತಾಪನೆ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೩ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೯|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೯]] : [[:kn:ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿ]] [[:kn:ಗಣರಾಜ್ಯ|ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವಾದ್ [[:kn:೧೯೨೩|೧೯೨೩]]ಡ್ '''[[:kn:ಮುಸ್ತಫ ಕೆಮಲ್ ಅಟಾತುರ್ಕ್|ಮುಸ್ತಫ ಕೆಮಲ್ ಅಟಾತುರ್ಕ್]]''' ಅಯಿತ ಸುರೂತ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೪ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೦]] : ವಿಶ್ವ ಒರಿಪಾಯೊ / ಮಿತವ್ಯಯೊ ದಿನೊ * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೫ [[:kn:ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧|ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩೧]] : [[:kn:೧೮೭೫|೧೮೭೫]] [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್‍]]ರೆ ಜಲ್ಮೊದಿನೊ, [[:kn:೧೯೮೪|೧೯೮೪]]ದಾನಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯೆರ್ ಸೈತಿ ದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೫ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧|ನವೆಂಬರ್ ೧]] : [[:kn:೧೯೫೬|೧೯೫೬]]ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊದ ಸ್ಥಾಪನೆದ ಆಚರಣೆ [[:kn:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ|ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ]]. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೧೭ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೩]] : [[೧೯೫೭]]ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಜೀವಿಯಾದ [[ಲೈಕಾ]] [[ನಾಯಿ]]ಯನ್ನು ಹೊತ್ತ [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೨]] ಗಗನನೌಕೆದ ಉಡಾವಣೆ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೧ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೭|ನವೆಂಬರ್ ೭]] : [[೧೯೧೭]]ಡ್ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್]] ನೇತೃತ್ವೊಡ್ [[ರಷ್ಯಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ದ ಆರಂಬೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೨ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೮|ನವೆಂಬರ್ ೮]] : ಕಥಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾತಿ [[ಸಿತಾರಾದೇವಿ]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೩ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೯|ನವೆಂಬರ್ ೯]] : ಚಲನಚಿತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ರಂಗ ನಟ [[ಶಂಕರನಾಗ್]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೫ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೧|ನವೆಂಬರ್ ೧೧]] : [[ಅನಸೂಯಾ ಸಾರಾಭಾಯಿ]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ನಿರ್ನಾಲೊ]] ೨೮ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೪|ನವೆಂಬರ್ ೧೪]] : [[:kn:ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ಮಕ್ಕಳ ದಿನಾಚರಣೆ]] ([[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ). * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೨ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೮|ನವೆಂಬರ್ ೧೮]] : ೧.[[ವಿಶ್ವ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗ ದಿನ]]. ೨. ಬಾರತೊದ ಚಲನಚಿತ್ರೊ ರಂಗೊದ ದಿಗ್ಗಜ [[ವಿ.ಶಾಂತಾರಾಂ]] (ಶಾಂತಾರಾಂ ರಾಜಾರಾಂ ವಂಕುದ್ರೆ) ಆರೆನ ಜನ್ಮದಿನೊ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೩ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೧೯|ನವೆಂಬರ್ ೧೯]] : ವಿಶ್ವ ಶೌಚಾಲಯ ದಿನೊ/ನೈರ್ಮಲ್ಯ ದಿನೊ, ಪೌರದಿನೊ, [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರ ದಿನ]], [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]] ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೫ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೧|ನವೆಂಬರ್ ೨೧]] : [[೧೯೬೨]]ಡ್ [[ಭಾರತ-ಚೀನ ಯುದ್ದೊ]]ದ ಅಂತ್ಯೊ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೬ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೨|ನವೆಂಬರ್ ೨೨]] : [[ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತಾ ದಿನ]] * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೮ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೪|ನವೆಂಬರ್ ೨]] : [[೧೮೫೯]]ರಲ್ಲಿ [[ಜೀವವಿಕಾಸವಾದ]]ನ್ ಗೋಷಣೆ ಮಲ್ತಿನ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಆರೆನ [[ದ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್]] ಬೂಕುದ ಪ್ರಕಟಣೆ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೯ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೫|ನವೆಂಬರ್ ೨೫]] : [[೧೯೯೨]]ಡ್ [[ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ]] ಪುಡಾದ್ [[ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]] ಬುಕ್ಕೊ [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] ದೇಸೊ ಆಂಡ್. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೯ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೫|ನವೆಂಬರ್ ೨೫]] : [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದೌರ್ಜನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ದಿನ]] * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೧೦ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೬|ನವೆಂಬರ್ ೨೬]] : [[ಕನಕದಾಸ]] ಜಯಂತಿ. * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೧೩ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೨೯|ನವೆಂಬರ್ ೨೯]] : [[ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮರಸ್ಯ ದಿನ]] * [[ಬೊಂತ್ಯೊಲು]] ೧೪ [[:kn:ನವೆಂಬರ್ ೩೦|ನವೆಂಬರ್ ೩೦]] : [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿಗ್ರಹ ದಿನ]] === [[ಜಾರ್ತೆ|ಜಾರ್ದೆ]] - [[:en:November|ನವೆಂಬರ್]]-ಡಿಸೆಂಬರ್ === === [[ಪೆರಾರ್ದೆ]] - [[:en:December|ಡಿಸೆಂಬರ್]]-ಜನವರಿ === === [[ಪೊನ್ನಿ]] - [[:en:January|ಜನವರಿ]]-ಫೆಬ್ರವರಿ === === [[ಮಾಯಿ]] - [[:en:February|ಫೆಬ್ರವರಿ]]-ಮಾರ್ಚ್ === === [[ಸುಗ್ಗಿ]] - [[:en:March|ಮಾರ್ಚ್]]- ಏಪ್ರಿಲ್ === == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ವಿಕಿಯೋಜನೆ ಇತ್ತೆದ ಸಂಗತಿಲು]] __NOTOC__ djrqqi03e93e5z8cfw8vnofv6qpaa6f 0 5911 373448 280579 2026-10-17T12:56:55Z ChiK 1136 Filled in 1 bare reference(s) with reFill 2 #proveit 373448 wikitext text/x-wiki '''ಆಟಿದ ಸಮ್ಮನೊ''' ಸೌರಮಾನೊದ ನಾಲೆನೆ ತಿಂಗೊಲು [[ಆಟಿ]]. ಆಟಿ [[ಸೋಣೊ]] ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಬರ್ಪುನ ತಿಂಗೊಲುಲು. ತುಳುತ ತಿಂಗಲು ಆಟಿ. ಕನ್ನಡೊಡು ಆಷಾಡೊ ತಿಂಗೊಲುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಪಂಚಾಂಗದೊ ಪ್ರಕಾರೊ ಕರ್ಕಟಕ ಮಾಸ – ರುತುಡ್ [[:kn:ಗ್ರೀಷ್ಮ|ಗ್ರೀಸ್ಮ]] ರುತು. [[ತುಳು]]ತ ತಿಂಗಲು ಸೋಣ. ಕನ್ನಡೊಡು [[:kn:ಶ್ರಾವಣ|ಶ್ರಾವನೊ]] ತಿಂಗೊಲುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಪಂಚಾಂಗದೊ ಪ್ರಕಾರೊ ಸಿಂಹ. - ರುತುಡ್ ವರ್ಸೊರುತು. ಆಯನ ಬದಲಾಪುನ ತಿಂಗೊಲು. ಉತ್ತರಾಯನೊ ಕರಿದ್ ದಕ್ಷಿಣಾಯನೊ ಈ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. ಒಂಜಿ ರೀತಿಡ್ [[ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಪರ್ಬೊ|ಸಂಕ್ರಮನೊ]] ಕಾಲೊ. [[ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲು|ಕಾರ್ತಿಂಗೊಲ್]]ದ ಬರ್ಸೊಡು [[ಭೂಮಿ]] ಪೂರಾ ಪರ್ಂದ್ದ್ ಪೋಪುಂಡು. ಆಟಿಡ್ ಭೂಮಿ ಸೀತೊ ಏರ್ದಿಪ್ಪುಂಡು. ಇಂದೆಕಾತ್ರೊ ಒಂಜಾತ್ ನಿಸೇದೊ, ಸಮ್ಮನೊದ ಪುದರ್ಡ್ ಆಟಿ ಇಸೇಸೊ ಆಪುಂಡು.<ref>{{Cite web|url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/culture/-/articleshow/15235460.cms|title=ತುಳುನಾಡಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆ ಆಟಿ ಕಳೆಂಜ|website=Vijay Karnataka}}</ref> '''ಆಟಿಡೊಂಜಿ ಸಮ್ಮನೊ''' : ಸಮ್ಮನೊದ ಇಸೇಸೊಲು – [[ಆಟಿ ಅಮಾಸೆ]], [[ಕಡಲ್‍]] ಮೀಪುನೆ, ಆಟಿದ ಮರ್ದ್, ಬೂತೊಲೆಗ್ [[ಅಗೆಲ್]], [[ಚೆನ್ನೆಮಣೆ]] ಗೊಬ್ಬುನೆ, ಆಟಿದ ತೆನಸ್ಸ್, ಆಟಿಕುಲ್ಲುನೆ ಇಂಚಪೂರ ಇನಿ ನಮೊ ಪಿರಾಕ್‍ದ ಕ್ರಮೊ ಮಲ್ತೊಂದು ಉಲ್ಲೊ.<ref>{{Cite web |url=https://diksoochi.wordpress.com/2015/08/27/%e0%b2%a4%e0%b3%81%e0%b2%b3%e0%b3%81%e0%b2%a8%e0%b2%be%e0%b2%a1%e0%b2%bf%e0%b2%a8-%e0%b2%86%e0%b2%9f%e0%b2%bf-%e0%b2%86%e0%b2%9a%e0%b2%b0%e0%b2%a3%e0%b3%86%e0%b2%af-%e0%b2%ae%e0%b2%b9%e0%b2%a4/ |title=ತುಳುನಾಡಿನ ಆಟಿ ಆಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವ |date=27 August 2015 |accessdate=2026-10-17 |website=ದಿಕ್ಸೂಚಿ |last=ಕೊಣಾಜೆ |first=ದೀಕ್ಷಿತ್ ಶೆಟ್ಟಿಗಾರ್ |language=kn}}https://diksoochi.wordpress.com/2015/08/27/ತುಳುನಾಡಿನ-ಆಟಿ-ಆಚರಣೆಯ-ಮಹತ/</ref> == ಆಟಿದ ಸಮ್ಮನೊಂದು ದಾಯೆ ಪನ್ಪೆರ್ ? == === ಆಟಿ ಕುಲ್ಲುನೆ === ಪೊಸ ಮದಿಮ್ಮಾಲೆ ಸುರತ್ತ ಆಟಿಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲಡೆಗ್ ಅಪ್ಪೆ ಇಲ್ಲ್ದಕ್ಲ್ ಪೋದು ಲೆತ್ತೊಂದು ಬರ್ಪುನೆ. ಅಂಚ ಪೋಯಿನ ಬಿನ್ನೆರೆಗ್ ಆಟಿದ ಸಮ್ಮನೊ ಆಪುಂಡು. ಮಡಿಮ್ಮಾಲೆನ್ ದಾಯೆ ಇಲ್ಲಡೆ ಲೆತೊಂದು ಬರ್ಪುನೆ ? ಆಟಿಕುಲ್ಲುನೆಂದ್ ದಾಯೆ ಪನ್ಪೆರ್ ? === ಆಟಿಕಳೆಂಜೆ === ನಲಿಕೆದಕ್ಲ್ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಆಟಿಕಳೆಂಜನ ವೇಸೊ ಕಟ್ಟ್ದ್ ಕಳೆಂಜನ ಪಾರ್ತನೊ ಪಂಡೊಂದ್ ನಲಿತ್ತೊಂದ್ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಗ್ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲ್ದ ಮೊಟ್ಟ್ ಬಾಕಿಲ್ಡ್ ಉಂತ್ದ್ ಜಾಲ್ಡ್ ದುಂಬು ಪಿರವು ದುಂಬು ಪಿರವು ಪೋದ್ ನಲಿಪುವೆರ್. ಬಂಜಿದ ಬಡಾವುಗು ನಟ್ಟುವೆರ್. ಇಲ್ಲಾದಕುಲು ಅಕ್ಲೆಡ ಇತ್ತಿನೆನ್ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಆಟಿಕಳೆಂಜನ್ ದಾಯೆಗ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್ ? ಆಟಿ ಕಳೆಂಜೆ ದಾಯೆ ಇಲ್ಲ್ ಇಲ್ಲ್ಗ್ ಬರ್ಪುನೆ ? – ಊರ್ಗ್ ಬತ್ತಿನ ಕುತ್ತನ್/ಮಾರಿನ್/ರೋಗೊನು ಕೊಂಡೊಯರ ಬರ್ಪೆಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಆಟಿ ಕಳೆಂಜೆ ತುಳುನಾಡ ಆಟಿದ ಇಸೇಸ ಆರಾಧನೆ ಬುಕ್ಕೊ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಕಳೆಂಜೆ ಆಟಿದ ಮಾರಿನ್ ಗಿಡರೆರೆ ಇಲ್ಲಿಲ್ಲಗ್ ಬತ್ತ್ ನಲಿತ್ ಅರಿ ತಾರಾಯಿ ಕಾಣಿಗೆ ಪಡೆದ್ ಪೋಂಡ ಇಲ್ಲಡ್ ಪೊಲಿ ಉರ್ಕರುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. ಆಟಿಡ್ ಪೊಣ್ಣು [[ಬಾಲೆ]] [[ಮದಿಮಾಳ್ ಮದಿಮೆ|ಮದಿಮಾಲ್]] ಆಂಡ ಅನಿಷ್ಠ ಪನ್ಪಿ ನಂಬೊಲಿಗೆ ಕೆಲವು ಕಡೆಟಿತ್ತ್‌ದ್, ಆಟಿಡ್ ಮದಿಮಲಾಯಿನ ಪೊಣ್ಣಗ್, ಸೀಕ್‌ದ ಜೋಕುಲೆಗ್, ಗೊಡ್ಡು ಪೆತ್ತಗ್, ಫಲಕೊರಂದಿ ತಾರೆಗ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂತತಿ ಆವಂದಿ ಪೊಂಜೋವುಲೆಗ್ ಆಟಿ ಕಳೆಂಜಡ ತರೆಕ್ಕ್ ನೀರ್ ಮೈಪದ್ ಕಳೆಂಜಗ್ ದಾನೊ ಕೊರ್ಂಡ ಆ ಅನಿಷ್ಠ ಕಳೆಯುಂಡು, ಜೋಕುಲಾಪುಂಡು ಪಲ ದಿಂಜಿದ್ ಉರ್ಕರುಂಡು ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆಲ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಉಂಡು.<br. ತಿರಿ ಕಟ್ಟೊಂದು, [[ಅರ್ದಲ|ಅರದಲ]] ಪೂಜಿದ್, ಪನೊಲಿದ ತತ್ರ ಪತೊಂದು ಸಂದಿ ಪನ್ಪಿ ಪೊಂಜೋವುನೊಟ್ಟುಗು ಬರ್ಪಿ ಕಳೆಂಜೆ ನಮ್ಮ ಇಲ್ಲದ ಮಾರಿ ಗಿಡರುವೆ ಪನ್ಪಿ ನಂಬಿಕೆರ್ದಲಾ ಮೂಲು ನೆಗಪುನು ಮರಿಯಲಡ್ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಪುರ್ಸೊತುಡು ಉನೆರೆ ಇಜ್ಜಂದೆ ಇಪ್ಪುನಗ ಇತ್ತಿನಕ್ಲ್ ದಾನ ಮಲ್ತೆರ್ಂಡ ಇಲ್ಲ್ ಕರಿಯು ಪಂದ್ ತಿರಿ ಕಟ್ಟ್‌ದ್ ಕಲೆಕ್ಕಾದೆ ಜೀವನ ದೀತಿ ಜನಾಂಗ ಬುಕ್ಕೊ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆನೇ ನಂಬಿ ಬೂಮಿಪುತ್ರೆರ್. ಮಾರಿ ಪೋವಡ್ ಪಂದ್ ಪಂಡಲ ಕಾರಣ ಅವ್ವತ್ತ್ ಆಯನ ಇಲ್ಲಗ್ ಇಪ್ಪುನ ತೊಂದರೆಲ್ ಪಂದ್ ತೆರಿಯೊಂದು ಅರಿ ಬಾರ್ ದಾನೊ ಮಲ್ತ್ ಪಾಪದಾಯಗ್‌ಲ ಆಟಿದ ಬಙ ಆಯೆರೆ ಬಲ್ಲಿ ಪನ್ಪಿ ತುಳುವೆರೆನ ಸಂಪ್ರದಾಯ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು. === ಆಟಿದ ಗಾದೆಲು === # ಆಟಿ ಅಡೋಣ್ತ್ ಪೋಪುಂಡು, ಸೋಣೊ ಸೋಡೋಣ್ತ್ ಪೋಪುಂಡು.[ಆಟಿತಿಂಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ/ಅಲುಗಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸೋಣ ತಿಂಗಳು ಬೇಗನೆ/ತೋಡಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ]<ref>http://vamana-nandavara.blogspot.in/2009/07/1.html</ref> # ಆಟಿಗೊರ ಸೋಣೊಗೊರ [ಆಷಾಢಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಶ್ರಾವಣಕ್ಕೊಮ್ಮೆ] # ಆಟಿಡ್ ಅಗೆಲ್ ಸೋಣೊಡ್ ಕೋಲ[ಆಟಿ ತಿಂಗಳಿನ ಅಗೆಲ್ ಎಂಬ ಆಚರಣೆ ಸೋಣ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಾಗುವ ಕೋಲ ಎಂಬ ಆರಾಧನೆ] # ಆಟಿತಿಂಗೊಲುಡು ಒರ್ಲ ದಡ್ಡ್ ಇತ್ತಿನಾಯೆ ಪಿದಾಯಿ ಪೋವಾಯೆ [ಆಟಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ (ಜೋರಾದ ಮಳೆಯ ಕಾರಣ) ಒಂದ ಬಳ್ಳ ದಡ್ಡು ಭತ್ತ ಇದ್ದವನು ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರ ಹೋಗಲಾರನು] # ಆಟಿದ ದೊಂಬು ಆನೆದ ಬೆರಿ ಪುಡಾವು. [ಆಟಿಯ ಬಿಸಿಲಿಗೆ ಆನೆಯ ಬೆನ್ನೂ ಒಡೆದೀತು] # ಮಾಯಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ, ಆಟಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆಗಾಲ [ಕುಂಭ(ಸೌರಮಾನದ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ತಿಂಗಳು) ಮಾಸದ ಅನಂತರ ಮಳೆಗಾಲ.ಕರ್ಕಟಕ ಮಾಸದ ಅನಂತರ ಬೇಸಗೆ ಕಾಲ] #ಮಾಯಿಡ್ ಬರ್ಸ ಬತ್ತ್ಂಡ ಮಲೆ ಬುಲೆವು [ಕುಂಭ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬಂದರೆ ಕಾಡು ಬೆಳೆದೀತು] # ಆಟಿಡ್ ತಿನಂದಿ ಸಾಂತಾಣಿ, ಸೋಣೊಡು ಗೊಬ್ಬಂದಿ ಚೆನ್ನೆ ಪಿರೆಜನಗ್ ಬರಂದಿನವು # ಆಟಿಡ್ ಪೆದ್ದುನ ಬಾಲೆ ಪೊಣ್ಣು # ಆಟಿ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪಾಲೆದ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಜಿಂಡ ಬರ್‍ಪಿ ಒರ್ಸೊ ಮುಟ್ಟ ಸೊರ್ದಯ ಇಜ್ಜಿ. # ಆಟಿಡ್ ಅಡ್ತಿ ಕಜವು ಗುರಿನಿಲ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಂಡು # ಆಟಿದ ಪೆಲಕಾಯಿ ಕುಂಡಚ್ಚೆರ್‍ನ ಪಾಲ್‌ಗ್ # ಆಟಿ ಆಡೋಂದು ಪೋಪುನೆ ಸೋಣ ಓಡೋಂದು ಬರುಪುನೆ # ಆಟಿಡ್ ಬಿತ್ತಿ ಬಿದೆ ಪಜಿರ್ ಕೊಯ್ಯೆರೆಲ ತಿಕ್ಕಂದ್. # ಆಟಿಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಅರೆಗಾಲ; ಮಾಯಿಡ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ಮರಿಯಾಲ. # ಆಟಿಡ್ ತೆಡ್ಲ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟಪೊಲಿಪೋವು ಸೋಣೊಡು ತೆಡ್ಲ್ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು # ಆಟಿಡ್ ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟಪೊಲಿಪೋವು ಸೋಣೊಡು ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಪೊಲಿಪೋವು # ಆಟಿಡ್ ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಅಟ್ಟ ಮುದ್ಯುಂಡು ಸೋಣೊಡು ಕಣೆ ಬತ್ತ್ಂಡ ಸೊಂಟ ಮುದ್ಯುಂಡು === ಆಟಿದ ಕತ್ತಲೆ === ಆಟಿದ ಸಮಯೊಡು ಮಿನ್ಪುರಿ ಬರ್ಪುಂಡು. ಕರೆಂಟ್ ಇದ್ಯಾಂದಿ ಇಲ್ಲ್ದ ಸುತ್ತುಡೆ ಮಿನ್ಪರಿದ ಬೊಲ್ಪು ಅಪಾಪಗ ಮಿಂಚುಂಡು. ಅಯಿತ ನಡುಟ್ ಕರ್ಗುಡ ಕತ್ತಲೆ ಬರ್ಪುಂಡು. === ಆಟಿದ ಪರ್ಬ === ಆಟಿಡ್ ಬೂತೊಗ್ಲೆಗ್ ಕೋಲೊ ಇದ್ದಿ. ಆಯಿತ ಬದಲ್ಗ್ ಅಗೆಲ್ ಸಮ್ಮನೊ. ಅಗೆಲ್ಡ್ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿದ ಗಾರ್ಯೊಲಾ(ದೋಸೆ), ಕೋರಿದ ಕಜಿಪುಲಾ ಬಲಸ್ದ್ ಸಮ್ಮನೊ. ಬೂತೊ ಇತ್ತಿನ ಇಲ್ಲಡೆದಕ್ಲ್ ಆತ್ನೆಟ್ಟ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿದ ಗಾರ್ಯೊ ಮಲ್ಪಿಯರ ಇದ್ದಿ. ಉಂದೊಂಜಿ ವಿಸೇಸೊ ಕ್ರಮೊ. === ಆಟಿದ ತೆನಸ್ಸ್ === ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ದಾಯೆ ವಿಸೇಸೊ ತೆನಸ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ? #ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ಪತ್ರೊಡೆ ಅಡ್ಯೆ ಮಲ್ಪುನವು ಬಾರೀ ವಿಸೇಸೊ. ಮರಚೇವುನ್ ಕೊಂಡತ್ತ್ದ್ ಸಣ್ಣೊ ಮೂರ್ದ್, ಉರ್ಪೆಲ್ ಅರಿಲಾ ಬೊಲನ್ತೆ ಅರಿಲಾ ಒಟ್ಟುಗೆ ಕಡೆದ್ ಅರಿತ ಬಂದೊಗ್ ಮೂರ್ನ ಚೇವುದ ಇರೆಲ್ ಪಾಡ್ದ್ ಮೊರೆಪ್ಪುನೆ. ಅಯಿನ್ ಬಾಡಾಯಿನ ಬಾರೆದ ಇರೆಟ್ ಮಡಿತ್ದ್ ಸೆಕೆಕ್ಕ್ ಬೆಯ್ಯರ ದೀಡುನೆ. ಬೆಯಿತ್ಂಡ ಪತ್ರೊಡೆ ಅಡ್ಯೆ ಆಪುಂಡು. ಬೆಯಿತ್ನ ಅಡ್ಯೆನ್ ತುಂಡು ಮಲ್ತ್ದ್ ಕಜಿಪುದ ರೇಸೊಡು ಪಾಡ್ದ್ ಮೊರೆಪ್ಪುನೆ. ಕಜಿಪುದ ರೇಸೊಗು ಜಾಸ್ತಿ ಪುಳಿ ಪಾಡುವೆರ್. ದಾಯೆಗ್ ಪಂಡಾ ಚೇವುದ ಇರೆ ಬೆಯಿತ್ತ್ನೆಡ್ದ್ ಬುಕ್ಕೊಲಾ ಒಂತೆ ಕಿರುಬುಂಡು. ಇಂಚ ಮಲ್ತ್ನೆನ್ ತಿನಿಯರ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡು. #ಮಂಜಾಲ್ದ ಇರೆತ ಅಡ್ಯೆ/ಗಟ್ಟಿ. #ತಜಂಕ್ - ಅಂಚನೆ ತಜಂಕ್ದ ಅಡ್ಯೆದ ಪತ್ರೊಡೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ತಜಂಕ್ದ ಕೊಡಿನ್ ಕಿನ್ಕ್ದ್ ಲತ್ತ್ಲತ್ತ್ ಇರೆನೆ ಮೂರ್ದ್ ಕಜಿಪು ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಬುಲೆಯಿನ ಇರೆ ಜಾಸ್ತಿ ಕಯ್ಪುನೆಡ್ದಾವರ ಲತ್ತ್ ಇರೆ ಎಡ್ಡೆ ಆಪುಂಡ್. ತಜಂಕ್ ತಿಂದಿನಾಯೆ ಊರು ದೆತ್ತೊಂಡೆಗೆ. ತಜಂಕ್ ಎಡ್ಡೆ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊರ್ಪುನ ತೆನಸ್ಸ್ಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. #ಕಣಿಲೆದ ಕಜಿಪು - ಕಣಿಲೆನ್ ಉಪ್ಪಡ್, ಆಜಾಯಿನ ಕಜಿಪು, ಕಣಿಲೆ ಗಸಿ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಕಣಿಲೆದ ಕಜಿಪುಗು ಜೊತೆಕ್ಕ್ ಬೋಡಾಂಡ ಪೆಲತ್ತರಿನ್ ಗುದ್ದ್ದ್ ಪಾಡುವೆರ್. #ಆಟಿದ ಅಲಂಬು – ದುಂಬುದ ಕಲೊಡು ಜಾಲ್ಡ್ ಬೈತ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಪ್ಪೆದ್ಂಡ್. ಅವು ಬಾರೀ ಬರ್ಸೊದಾವರೊ ಚಂಡಿಯಾದ್ ಮೊಟ್ಟೆದ ಉಲಾಯಿ ನೀರ್ ಪೋದ್ ಬೈ ಕುರಿದ್ ಗೊಬ್ಬರೊದ ಲೆಕೊ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿಟ್ ಮಲ್ಲ ಮಲ್ಲ ಅಲಂಬು ಆಪುಂಡು. ಇಂದೆನ್ ಮೊಟ್ಟೆ ಅಲಂಬು ಪನ್ಪೆರ್. ಈ ಅಲಂಬು ಆರೋಗ್ಯೊಗು ದಿಂಜ ಎಡ್ಡೆ. ಈ ಸಮಯೊಡು ಸೆಡಿಲ್ ಬನ್ನಗ ಗುಡ್ಡೆಡ್ಲಾ ಅಲಂಬು ಮೂಡುಂಡು. ಕಲ್ಲಲಂಬು, ನಾಯಿಮಿರೆ ಅಲಂಬು, ಸುಳಿರ್ ಅಲಂಬು ಇಂಚ ಮಸ್ತ್ ಅಲಂಬುಲು ಮೂಡುಂಡು. === ಆಟಿದ ಮರ್ದ್ === ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆ ದಾಯೆ ವಿಸೇಸೊ ? ಅಮಾಸೆದಾನಿಯೇ ದಾಯೆ ಮರ್ದ್ ಪರ್ಪುನೆ ? ಆಟಿದ ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪಾಲೆದ ಮರತ್ತ ಕೆತ್ತೆದ ರಸ ಪರೊಡುಂದು ಪನ್ಪೆರ್. ಬಲೀಂದ್ರ ಮರನೇ ಪಾಲೆದ ಮರ. ಈ ಮರಟ್ಟ್ ಪೇರ್ ಬರ್ಪುಂಡು. ಅಮಾಸೆದಾನಿ ಪುಲ್ಯಕಾಂಡೆಗ್ ಪಕ್ಕಿ ನೆಲಟ್ ಕುಲ್ಯರ ದುಂಬು ಇಲ್ಲಡೆದ ಒರಿ ನರಮ್ಮಾನಿ ಉರ್ಬುಲಿ ಪೋದ್, ಮರಕ್ಕ್ ಸುತ್ತ್ ಬತ್ತ್ದ್ ಮರಟ್ಟ ಕೇಂಡ್ದ್ ಕೆತ್ತೆ ದೆಪ್ಪಿಯರ್ ಸುರು ಮಲ್ಪುವೆ. ಆ ಕೆತ್ತೆನ್ ಕೊನತ್ತ್ದ್ ಮೇಲ್ದ ಚೋಲಿನ್ ಪೆರೆಸ್ಸ್ದ್ ಕಡೆಪ್ಪಿಕಲ್ಲ್ಡ್ ಪಾಡ್ದ್ === ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನಿ === ಈ ತಿಂಗೊಲುಡು ಇಲ್ಲ್, ಅಟ್ಟೊ ಅಟ್ಟ ಅಡಿತ್ದ್ ಕಜವು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನೆ ಕ್ರಮೊ. ಆಟಿ ಪಿದಯಿ ಪಾಡುನು ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಇಸೇಸ ಆಚರಣೆ. ಅಟ್ಟೊಡಿತ್ತಿ ಅರಿತ ಮುಡಿ ಕಾಲಿ ಆದ್ ಅಟ್ಟೊ ಅಡಿಪುನ ತಿಂಗೊಲು ಆಟಿ. ದಾಯೆ ಪಂಡ ಬಾಕಿ ತಿಂಗೊಲುಡು ದಿಂಜಿದುಪ್ಪುನ ಅಟ್ಟ, ಕದಿಕೆಲ್ ಕಾಲಿ ಆದಿಪ್ಪುನೆಡ್, ಅಟ್ಟಡಿತ್ತಿ ಬಿತ್ತ್‌ದ ಮುಡಿಲಾ ಬಿತ್ತ್‌ದ್ ಆದಿಪ್ಪುನೆಡ್ದಾದ್ ಮಾಯಿಪು ಪಾಡ್ದ್ ಕಜವು ದೆಪ್ಪೆರೆ ಸುಲಬ ಆಪುಂಡು. ಅಯಿನ್ ಮಾತ ಅಡಿತ್ತ್ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡ್ದ್ ಸೊಚ್ಚ ಮಲ್ಪುನ ಬೇಲೆ ಪೊಂಜೋವುಲೆಗ್ ಉಪ್ಪುಂಡು. ಈ ಕಜವು ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೊಕ್ಕು ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನು ಪಂದ್ ಪನ್ಪೆರ್. ಇತ್ತೆ ಅಟ್ಟದಾಂತಿ ಇಲ್ಲ್, ಪುಗೆದಾಂತಿ ಅಟಿಲ್ ಆಯಿನೆರ್ದಾರ ಆಟಿ ಪಿದಾಯಿ ಪಾಡುನ ಕಿರಮ ತೋಜೊಂದು ಇಜ್ಜಿ. === ಆಟಿದ ಪುಣ್ಣಮೆ === ಬಲೀಂದ್ರಾ ಬಲೀಂದ್ರಾ ಆಟಿತ ಪುಣ್ಣಮೆ ಆಯನೊದ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ, ದೀಪಾವಲಿ ಕೊಡಿ ಪರ್ಬೊ ಎನ್ನ ರಾಜ್ಯೊತ ಬಲಿಕೊಂಡೊದು ಎನ್ನ ರಾಜ್ಯೊದ ಪೊಲಿ ಕೊಂಡಾ ಹರಿಯೋ ಹರಿ === ಆಟಿದ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ === ಆಟಿಗ್ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ ಮುಗಿಪುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿದ ಪೆಲಕ್ಕಾಯಿ ಅಪೂರ್ಪ. ಆಟಿಕುಕ್ಕುಂದು ಒಂಜಿ ಊರುದ ಪುದರುಂಡು. == ಆಟಿಡ್ ಸುಬಕಾರ್ಯೊಲು == ಆಟಿಡ್ ವೊವ್ವೇ ಎಡ್ಡೆ ಲೇಸ್‌ಲಾಯಿನ [[ಮದಿಮೆ]] ಮಾಚಿರ, ನಿಗಂಟ್-ನಿಚ್ಚಯಿ, ಇಲ್ಲೊಕ್ಕೆಲ್ ನಡಪುಜಿ. ಕಾರಣ ಆಟಿ ಅನಿಷ್ಠ ತಿಂಗೊಲು ಪನ್ಪಿನಾಂಡಲ ಉಲಾರ್ಥ ಆಟಿದ ಜಡಿ ಬೊಲ್ಲ, ಉರಿದೊಂಬು, [[ಸೀತ]] - ಉಷ್ಣಗ್ ಲೇಸ್ ಗೆಪ್ಪುನು ಒಂತೆ ಕಷ್ಟ. ಅತ್ತಂದೆ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆಲಾ ನಡುಟು ಅಟ್ಟಣೆಗ್‌ಲ ಪುರ್ಸೊತುಪ್ಪುಜಿ ಪನ್ಪುನ ಆದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಆಟಿ ಪಂಡ ಒಂತೆ ಬಂಙದ ತಿಂಗೊಲುಲಾ ಅಂದ್. ಅಂಚನೆ ಬರ್ಸ ದೊರಿಂಡ ಉಂತಂದಿ [[ಬರ್ಸೊ|ಬರ್ಸ]], [[ದೊಂಬು]] ಕಾಯಿಂಡ [[ಭೂಮಿ]] ಕಾಯುನ ಖಾರ ದೊಂಬು. ಒಟ್ಟುಗು ಬೆನ್ನಿ ಬೇಸಾಯದ ಬೇಲೆಲಾ ಇಜ್ಜಿ. ಸೀಕ್ ಸಂಕಟಲೆಗ್ ಕಮ್ಮಿ ಇಜ್ಜಿ. ಅಂಚಾದ್ ಆಟಿ ಅನಿಷ್ಟ ತಿಂಗೊಲು ಪನ್ಪಿ ನಂಬೊಲಿಗೆಲಾ ಉಂಡು. == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳು ತಿಂಗೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ತುಳುವೆರೆ ಆಟಿ ತಿಂಗೊಲು]] comghodtm3dlhu9qdtudojrbl3kou55 10 6069 373503 192456 2026-07-03T03:08:44Z en>Paine Ellsworth 0 add [[WP:RCAT|rcat template]]s 373503 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Xmark]] {{Redirect category shell| {{R with Wikidata item}} {{R from move}} {{R from alternative name}} {{R from template shortcut}} }} pzx1ocemkeqxqshel014w7dtfhp17vz 373504 373503 2026-10-18T07:26:34Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Cross]] 373503 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Xmark]] {{Redirect category shell| {{R with Wikidata item}} {{R from move}} {{R from alternative name}} {{R from template shortcut}} }} pzx1ocemkeqxqshel014w7dtfhp17vz 0 6180 373463 367488 2026-10-18T06:44:16Z ChiK 1136 373463 wikitext text/x-wiki '''ನವೆಂಬರ್''' ಇಂಗ್ಲಿಸ್ (ಗ್ರಿಗೊರಿಯನ್) ದಿನದರ್ಶಿಕೆ (ಕೆಲೆಂಡರ್)‍ಡು ಪತ್ತೊಂಜನೆಯ ತಿಂಗೊಲು. ‍‍ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳುಡು ೩೦ ದಿನೊಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಬಾಸೆಡು ನವೆಂ ಇನ್ನಗ ಒರುಂಬನೆ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ನವೆಂಬರ್ ಇನ್ನಗ ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು ಪಂಡ್‌ದ್ಅರ್ಥವಾಪುಂಡು.‍ ಯುರೋಪುಡು ಗ್ರಿಗೊರಿಯನ್ ಕೆಲೆಂಡರ್ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಬರ್ಪಿನ ದುಂಬು ಜೂಲಿಯನ್ (ರೋಮನ್) ಕೆಲೆಂಡರ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.‍ ಜೂಲಿಯನ್ ಕೆಲಂಡರುಡು ವರ್ಷೊಗು ಪತ್ತ್ ತಿಂಗೊಳುಲು ಮಾತ್ರಾ ಇತ್ತಿನಿ. ಅವೆಟ್ ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು "ನವೆಂಬರ್" ಅದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧೫೩ ಇಸವಿಡು ಜೂಲಿಯನ್/ರೋಮನ್ ಕೆಲಂಡರುಗು ಜನವರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗೊಳುಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ವರ್ಷೊಗು ೧೨ ತಿಂಗೊಳು ಮಲ್ತೆರ್.‍ ಆಂಡಾ ನವೆಂಬರ್ ‍(ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು) ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಅಂಚನೆ ಒರಿದ್ ಪೋಂಡು. == ಬೊಂತೆಲ್-ಜಾರ್ದೆ == ತುಳು ಪರಂಪರೆಡು ವರ್ಷೊಲೆಡು ಬರ್ಪಿನ '''ಬೊಂತೆಲ್''' ಬುಕ್ಕೊ '''ಜಾರ್ದೆ''' ತಿಂಗೊಳುಲು ಭಾಗಶಃ ವಾದ್ ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಚಾಲನೆಡು ಉಪ್ಪುನ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಕೆಲೆಂಡರುದ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. == ವೃಶ್ಚಿಕ-ಧನು == ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨‍೩ ಡುದು ನವೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಮುಟ್ಟ '''ವೃಶ್ಚಿಕ''' (Scorpio) ಬುಕ್ಕೊ ನವೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಡುದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಮುಟ್ಟ '''ಧನು''' (Sagittarius) ರಾಶಿ ಪಂಡ್‌ದ್ಗಣನೆ ಮಲ್ಲುವೆರ್. == ಟೋಪಾಜ್ - ಜನ್ಮರತ್ನ == ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಂಚಾಂಗ - ರಾಶಿ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ನವೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಳುಡು ಪುಟುದಿನಕಲೆಗ್ ಟೋಪಾಜ್ ಪನ್ಪುನ ರತ್ನ ಎಡ್ಡೆ ಅದೃಷ್ಟ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. == ‍ನವೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಳುದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಲು == [[:kn: ನವೆಂಬರ್‍|ನವೆಂಬರ್‍]] ತಿಂಗೊಳುಡು ಬರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಘಟನೆಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಈ ತಿರ್ತುಡು ಕೊರ್ತುಂಡು: * ನವೆಂಬರ್ ೧ : ೧೯೫೬ ಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಅಂಚನೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಲೆನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ದಿನ. '''ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ''' ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೩ : ೧೯೫೭ಡು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮುಟಿನ ಸುರುತ ಜೀವಿಯಾಯಿನ ಲೈಕಾ ನಾಯಿನು ತುಂಬಿನ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಡಪುಡಿನ '''ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೨''' ಗಗನನೌಕೆದ ಉಡಾವಣೆದ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೫ : ೧೯೮೮‍: ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಾರೆ ವಿರಾಟ್ ಕೋಹ್ಲಿ ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ ೫-೧೧-೧೯೮೮. * ನವೆಂಬರ್ ೭ : ೧೯೧೭ಡು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್ ನೇತೃತ್ವ ಡು '''ರಷ್ಯಾ ದೇಶೊದ ಕ್ರಾಂತಿ''' ಸುರುವಾಯಿನ ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೮ :  (೧) ಕಥಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾತಿ  '''ಸಿತಾರಾದೇವಿ''' ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ.  ಜನನ: ನವೆಂಬರ್ ೮, ೧೯೨೦ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ; ಮರಣ: ನವೆಂಬರ್ ೨೫, ೨೦೧೪ ಮುಂಬಾಯಿ. * ನವೆಂಬರ್ ೮ : (೨) ೨೦೧೬. ಭಾರತೊಡು ೫೦೦ ಬುಕ್ಕೊ ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಹಾಲಿ (೨೦೦೬) ನೋಟುಲು ಚಲಾವಣೆಡುದು ರದ್ದಾಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೯ :  ಚಲಚಿತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ರಂಗ ನಟ '''ಶಂಕರನಾಗ್''' ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ.  ಪುಟುದಿನಿ : ನವೆಂಬರ್ ೯, ೧೯೫೪, ಹೊನ್ನಾವರ,ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ; ಮರಣ:೩೦ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೦,ದಾವಣಗೆರೆ. * ನವೆಂಬರ್ ೧೧ : (೧) '''ಅನಸೂಯಾ ಸಾರಾಭಾಯಿ''' (ಜನನ ೧೮೮೫- ಮರಣ ೧೯೭೨) ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ. ಭಾರತೊಡು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರೆನ ಅಂದೋಲನಲೆನ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತಿನಕಲೆಡು ಸುರುತ್ತಾರ್. * ನವೆಂಬರ್ ೧೧: (೨) ಯುದ್ದ ವಿರಾಮ ದಿನ. ರಡ್ಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನವೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೧೮ ದಾನಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಂಡ್. ಅಯಿತ ನೆನಪುಗು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮ ದಿನ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರು. * ನವೆಂಬರ್ ೧೪ :‍ ಭಾರತೊಡು '''ಜೋಕುಲೆನ ದಿನಾಚರಣೆ''' ( ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ). * ನವೆಂಬರ್ ೧೭ : '''ಕನಕದಾಸೆರೆನ ಜಯಂತಿ'''. * ನವೆಂಬರ್ ೧೮ : (೧).'''ವಿಶ್ವ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗ''' ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೧೮ : (೨). ಭಾರತೀಯ ಚಲಚಿತ್ರ ರಂಗದ ದಿಗ್ಗಜ '''ವಿ.ಶಾಂತಾರಾಂ''' (ಶಾಂತಾರಾಂ ರಾಜಾರಾಂ ವಂಕುದ್ರೆ) ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ.(ಪುಟುದಿನಿ ೧೮-೧೧-೧೯೦೧ ಕೊಲ್ಹಾಪುರ;ಮರಣ ೩೦-೧೦-೧೯೯೦   ಮುಂಬಾಯಿ) * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೧) ವಿಶ್ವ ಶೌಚಾಲಯ ದಿನ; * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೨) ಪೌರದಿನ ; * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೩) ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರೆನ ದಿನ; * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೪) [[ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]] ಅರೆನ ಪುಟುದಿನ ದಿನ,  * ನವೆಂಬರ್ ೨೧ : ೧೯೬೨ '''ಭಾರತ-ಚೀನ ಯುದ್ಧ''' ಮುಗಿಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೨ : '''ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತಾ''' ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೨೪ : ೧೮೫೯ ಡು ಜೀವವಿಕಾಸವಾದೊನು ಜಗತ್ತುಗು ತೆರಿಪಾಯಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಅರೆನ '''The origin of species''' (ದ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್) ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಆಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೫ : ೧೯೯೨ ಡು ಅದಮುಟ್ಟ ಇತ್ತಿನ "'''ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ'''" ಪುಡಾದ್ "'''ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ'''" ಬುಕ್ಕೊ "'''ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ'''" ದೇಶೊಲಾಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೫ : ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದೌರ್ಜನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೨೬ :  ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೯ : ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮರಸ್ಯ ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೩೦ : ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ '''ವಿಪತ್ತು ನಿಗ್ರಹ''' ದಿನ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತಿಂಗೊಳುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಘಟನೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಜನ್ಮ ರತ್ನ]] 4f8wqrv3cl1x4kyhq9vb00i83qzo81d 373464 373463 2026-10-18T06:45:56Z ChiK 1136 /* ‍ನವೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಳುದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಲು */ 373464 wikitext text/x-wiki '''ನವೆಂಬರ್''' ಇಂಗ್ಲಿಸ್ (ಗ್ರಿಗೊರಿಯನ್) ದಿನದರ್ಶಿಕೆ (ಕೆಲೆಂಡರ್)‍ಡು ಪತ್ತೊಂಜನೆಯ ತಿಂಗೊಲು. ‍‍ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳುಡು ೩೦ ದಿನೊಕುಲು ಉಪ್ಪುಂಡು. ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಬಾಸೆಡು ನವೆಂ ಇನ್ನಗ ಒರುಂಬನೆ ಆಯಿನ ಕಾರಣ ನವೆಂಬರ್ ಇನ್ನಗ ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು ಪಂಡ್‌ದ್ಅರ್ಥವಾಪುಂಡು.‍ ಯುರೋಪುಡು ಗ್ರಿಗೊರಿಯನ್ ಕೆಲೆಂಡರ್ ಚಾಲ್ತಿಗ್ ಬರ್ಪಿನ ದುಂಬು ಜೂಲಿಯನ್ (ರೋಮನ್) ಕೆಲೆಂಡರ್ ಗಳಸೊಂದಿತ್ತೆರ್.‍ ಜೂಲಿಯನ್ ಕೆಲಂಡರುಡು ವರ್ಷೊಗು ಪತ್ತ್ ತಿಂಗೊಳುಲು ಮಾತ್ರಾ ಇತ್ತಿನಿ. ಅವೆಟ್ ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು "ನವೆಂಬರ್" ಅದಿತ್ತ್ಂಡ್. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ೧೫೩ ಇಸವಿಡು ಜೂಲಿಯನ್/ರೋಮನ್ ಕೆಲಂಡರುಗು ಜನವರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗೊಳುಲೆನ್ ಸೇರಾದ್ ವರ್ಷೊಗು ೧೨ ತಿಂಗೊಳು ಮಲ್ತೆರ್.‍ ಆಂಡಾ ನವೆಂಬರ್ ‍(ಒರುಂಬನೆ ತಿಂಗೊಳು) ಪನ್ಪುನ ಪುದರ್ ಅಂಚನೆ ಒರಿದ್ ಪೋಂಡು. == ಬೊಂತೆಲ್-ಜಾರ್ದೆ == ತುಳು ಪರಂಪರೆಡು ವರ್ಷೊಲೆಡು ಬರ್ಪಿನ '''ಬೊಂತೆಲ್''' ಬುಕ್ಕೊ '''ಜಾರ್ದೆ''' ತಿಂಗೊಳುಲು ಭಾಗಶಃ ವಾದ್ ಇತ್ತೆದ ಕಾಲೊಡು ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ ಚಾಲನೆಡು ಉಪ್ಪುನ ಇಂಗ್ಲಿಸ್ ಕೆಲೆಂಡರುದ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳುಡು ಬರ್ಪುಂಡು. == ವೃಶ್ಚಿಕ-ಧನು == ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಂಚಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨‍೩ ಡುದು ನವೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಮುಟ್ಟ '''ವೃಶ್ಚಿಕ''' (Scorpio) ಬುಕ್ಕೊ ನವೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಡುದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧‍ ಮುಟ್ಟ '''ಧನು''' (Sagittarius) ರಾಶಿ ಪಂಡ್‌ದ್ಗಣನೆ ಮಲ್ಲುವೆರ್. == ಟೋಪಾಜ್ - ಜನ್ಮರತ್ನ == ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಂಚಾಂಗ - ರಾಶಿ ಪದ್ಧತಿದ ಪ್ರಕಾರ, ನವೆಂಬರ್‍ ತಿಂಗೊಳುಡು ಪುಟುದಿನಕಲೆಗ್ ಟೋಪಾಜ್ ಪನ್ಪುನ ರತ್ನ ಎಡ್ಡೆ ಅದೃಷ್ಟ ಕೊರ್ಪುಂಡು ಪನ್ಪುನ ನಂಬಿಕೆ ಉಂಡು. == ‍ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗೊಳುದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಲು == [[ನವೆಂಬರ್]] ತಿಂಗೊಳುಡು ಬರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಘಟನೆಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಈ ತಿರ್ತುಡು ಕೊರ್ತುಂಡು: * ನವೆಂಬರ್ ೧ : ೧೯೫೬ ಡು ಕರ್ನಾಟಕ ಅಂಚನೆ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯಲೆನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿನ ದಿನ. '''ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ''' ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೩ : ೧೯೫೭ಡು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮುಟಿನ ಸುರುತ ಜೀವಿಯಾಯಿನ ಲೈಕಾ ನಾಯಿನು ತುಂಬಿನ ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಕಡಪುಡಿನ '''ಸ್ಪುಟ್ನಿಕ್ ೨''' ಗಗನನೌಕೆದ ಉಡಾವಣೆದ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೫ : ೧೯೮೮‍: ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಾರೆ ವಿರಾಟ್ ಕೋಹ್ಲಿ ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ ೫-೧೧-೧೯೮೮. * ನವೆಂಬರ್ ೭ : ೧೯೧೭ಡು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್ ನೇತೃತ್ವ ಡು '''ರಷ್ಯಾ ದೇಶೊದ ಕ್ರಾಂತಿ''' ಸುರುವಾಯಿನ ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೮ :  (೧) ಕಥಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯಗಾತಿ  '''ಸಿತಾರಾದೇವಿ''' ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ.  ಜನನ: ನವೆಂಬರ್ ೮, ೧೯೨೦ ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ ; ಮರಣ: ನವೆಂಬರ್ ೨೫, ೨೦೧೪ ಮುಂಬಾಯಿ. * ನವೆಂಬರ್ ೮ : (೨) ೨೦೧೬. ಭಾರತೊಡು ೫೦೦ ಬುಕ್ಕೊ ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಹಾಲಿ (೨೦೦೬) ನೋಟುಲು ಚಲಾವಣೆಡುದು ರದ್ದಾಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೯ :  ಚಲಚಿತ್ರ ಬುಕ್ಕೊ ರಂಗ ನಟ '''ಶಂಕರನಾಗ್''' ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ.  ಪುಟುದಿನಿ : ನವೆಂಬರ್ ೯, ೧೯೫೪, ಹೊನ್ನಾವರ,ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ; ಮರಣ:೩೦ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೦,ದಾವಣಗೆರೆ. * ನವೆಂಬರ್ ೧೧ : (೧) '''ಅನಸೂಯಾ ಸಾರಾಭಾಯಿ''' (ಜನನ ೧೮೮೫- ಮರಣ ೧೯೭೨) ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ. ಭಾರತೊಡು ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರೆನ ಅಂದೋಲನಲೆನ್ ಆಯೋಜನೆ ಮಲ್ತಿನಕಲೆಡು ಸುರುತ್ತಾರ್. * ನವೆಂಬರ್ ೧೧: (೨) ಯುದ್ದ ವಿರಾಮ ದಿನ. ರಡ್ಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧ ನವೆಂಬರ್ ೧೧, ೧೯೧೮ ದಾನಿ ಮುಕ್ತಾಯವಾಂಡ್. ಅಯಿತ ನೆನಪುಗು ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮ ದಿನ ಆಚರಣೆ ಮಲ್ಪುವೆರು. * ನವೆಂಬರ್ ೧೪ :‍ ಭಾರತೊಡು '''ಜೋಕುಲೆನ ದಿನಾಚರಣೆ''' ( ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ). * ನವೆಂಬರ್ ೧೭ : '''ಕನಕದಾಸೆರೆನ ಜಯಂತಿ'''. * ನವೆಂಬರ್ ೧೮ : (೧).'''ವಿಶ್ವ ಮೂರ್ಛೆ ರೋಗ''' ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೧೮ : (೨). ಭಾರತೀಯ ಚಲಚಿತ್ರ ರಂಗದ ದಿಗ್ಗಜ '''ವಿ.ಶಾಂತಾರಾಂ''' (ಶಾಂತಾರಾಂ ರಾಜಾರಾಂ ವಂಕುದ್ರೆ) ಅರೆನ ಜನ್ಮದಿನ.(ಪುಟುದಿನಿ ೧೮-೧೧-೧೯೦೧ ಕೊಲ್ಹಾಪುರ;ಮರಣ ೩೦-೧೦-೧೯೯೦   ಮುಂಬಾಯಿ) * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೧) ವಿಶ್ವ ಶೌಚಾಲಯ ದಿನ; * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೨) ಪೌರದಿನ ; * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೩) ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರುಷರೆನ ದಿನ; * ನವೆಂಬರ್ ೧೯ : (೪) [[ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]] ಅರೆನ ಪುಟುದಿನ ದಿನ,  * ನವೆಂಬರ್ ೨೧ : ೧೯೬೨ '''ಭಾರತ-ಚೀನ ಯುದ್ಧ''' ಮುಗಿಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೨ : '''ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತಾ''' ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೨೪ : ೧೮೫೯ ಡು ಜೀವವಿಕಾಸವಾದೊನು ಜಗತ್ತುಗು ತೆರಿಪಾಯಿನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ಅರೆನ '''The origin of species''' (ದ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಶೀಸ್) ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ಆಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೫ : ೧೯೯೨ ಡು ಅದಮುಟ್ಟ ಇತ್ತಿನ "'''ಚೆಕೊಸ್ಲೊವೇಕಿಯಾ'''" ಪುಡಾದ್ "'''ಚೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ'''" ಬುಕ್ಕೊ "'''ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ'''" ದೇಶೊಲಾಯಿನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೫ : ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದೌರ್ಜನ್ಯ ವಿರೋಧಿ ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೨೬ :  ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ದಿನ. * ನವೆಂಬರ್ ೨೯ : ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮರಸ್ಯ ದಿನ * ನವೆಂಬರ್ ೩೦ : ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ '''ವಿಪತ್ತು ನಿಗ್ರಹ''' ದಿನ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತಿಂಗೊಳುಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಘಟನೆಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಜನ್ಮ ರತ್ನ]] bt938b5m1hs9xqzkrlogf0fv5zlz28w 0 8330 373445 373439 2026-10-17T12:49:25Z ChiK 1136 373445 wikitext text/x-wiki [[File:Navratri Navaratri festival preparations and performance arts collage.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿ]] '''ಮಾರ್ನೆಮಿ''' ಉಂದು ಇರಾನಮಾಸೆದ ಮನತಾನಿತ್ ಸುರು ಅಪುನ ಪತ್ತ್ ದಿನೊತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ. ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನವಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಮಹಾನವಮಿ ಪಂಡ ೯ ದಿನತ ಶಕ್ತಿನ (ದುರ್ಗೆನ) ಆರಾಧನೆ. ಬುಕ್ಕೊ ೧೦ ನೇ ದಿನತಾನಿ ದಶಮಿ.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಆಚರಣೆ|url=https://eedina.com/dialects/tribal-marati-language-special-column-marnemi-puja-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9C/2023-06-06/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟುಗು, ಪರ್ಬ ಪರ್ವೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಆರಾದನೆ, ಆಚರಣೆಲೆನ್, ನಲಿಕೆಲೆದ ಮೂಲಕ ತುಳುವ ದರ್ಮೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗ್ ತುಳುವೆರ್ ಎತ್ತಾದೆರ್. [[ಬರ್ಸೊ|ಬರ್ಸ]] ಕೈದಾದ್ ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ಯೆರ ಆದ್ ಅರಿಬಾರ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್ ಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಪೊಲಿ ಪೊಲ್ಸು ದಿಂಜುನ ಪೊರ್ತು. ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಬಚ್ಚೆಲರಪಯೆರೆಂದ್ ಒಂಜಾತ್ ಪುರ್ಸೋತಿಪ್ಪುನಗ ಬೇನೆಬೆಸರ್ ನ್ ಮದಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ರಂಗ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಅಕುಲು ನಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಟ್ಟೆಮಿದಪಗ ಸಿರಿ ಕಿಸ್ನ ದೇವೆರೆ ಏಸ ಜೋಕ್ಲೆಡ ಪಾಡ್ಪಾಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಡ ಅವೆರ್ದ್ ದುಂಬೇ ಆಟಿಡ್ ಆಟಿ ಕಲೆಂಜನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಲೆನ್ ಅಕುಲು ನಂಬೊಳಿಗೆದೊರುಟು ತಟ್ಟ್ ಪಾರಾವೊಂತೆರ್. ಜನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಕರ್ಂಗೋಲು]], [[ಕನ್ನಿ ನಲಿಕೆ]], [[ಸೋಣದ ಜೋಗಿ]], [[ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ|ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್]], ಕಾವೇರಿ ಪುರ್ಸೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಲಿಕೆಲು ಜನಪದತ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಡ್ ನೆಗತ್ ತೋಜೊಂತ. ಚೌತಿದಪಗನಾ, ಮಾರ್ನೆಮಿ ಸುರಾಪುನೆಕ್ ದುಂಬೆ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದ್ ತುಳುವೆರೆಡ ತಾನ್ ನಂಬಿ [[ದೈವ]] ದೇವೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬಗ್ತಿದೊಟ್ಟುಗು ನಂಬೊಲಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನವು ಒಂಜಿ ಪೊಕ್ಕಡೆ ಕಾಲ ಕಲೆವುನ ಬೇಲೆಯಾದಿಜ್ಜಂದೆ ಅವ್ವೊಂಜಿ ದೇವೆರೆ ಚಾಕಿರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡುನ,ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಸಂಕಡ ಬನ್ನಗ ಅವೆರ್ದ್ ತನನ್ ಒರ್ತೊನೆರೆ ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಏಸ ಪಾಡ್ನಗ ನರಮಾನ್ಯನ ಸೊಡ್ಡು, ಸುರ್ಪೊನೇ ಬದಲಾವೊಂತ್ಂಡ್. ದುಂಬು ಪೂರ ಮುರ್ಗೊ ಆಟದ ತಿರ್ಗಾಟಲ ದೇಲ್ಯೊರ್ದೇ. ಕೆಲವೊರ ಒರ್ಂಬ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ತೀರಂದಿನಕುಲು ಕಡೆತ ಮೂಜಿ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೊಂತೆರ್.ಲೆನ ಏಸೊನೇ ಪಾಡೊಂತ್ ನ ತುಳುವೆರ್ ದೇವೆರೆ ಆರಾದನೆ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವೆರೆ ಏಸ,ದುಂಬುಗು ಬದ್ ಕ್ ದ ಸುತ್ತಮುತಲಿಗೆದ ಚಾಕಿರಿದ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ದೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿದ [[ಪಿಲಿ]], [[ಸಿಮ್ಮ]]ದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದು ನಕುಲು ದೇಲ್ಯೊಡು ಆ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಸುರುಕು ದೇವಲ್ಯೊದ ಅಂಗನೊಡೇ ನಲಿತ್ ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ಗಾಟೊಗು ಜತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವೆರೆನ ಏಸೊ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಚಾಕಿರಿ ಬೇಲೆದ ಏಸೊ,ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮುರ್ಗೊಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಊರುಕೇರಿಡ್ ತುಳುವೆರ್ ಉರ್ಕುಲ್ಲಾಸೊಡು ಸುತ್ತೊಂತೆರ್. ಮೂಲು [[ಮುರ್ಗೊ]]ಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ [[ತಾಸೆ]] [[ಡೋಲು|ದೋಲು]]ದ ಪೆಟ್ಟ್ ಗ್ ನಲಿಪುವೆರ್.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ|url=https://nilume.net/2015/10/18/%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%B3%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%9A%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ದೈವಾರಾದನೆಡ್ ದೈವೊಲು [[ಬಿರು]] [[ಪಗರಿ]] ಪತೊಂದು [[ಬೋಂಟೆ]] ದೇರುನವು ವಲಸಾರಿಡ್ ಆರಾದನೆದ ಒರುವಾದ್ ತೋಜಿಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ [[ಪಿಲಿ]], [[ಕರಡಿ]], [[ಶಾರ್ದೂಲ]], ಸಿಮ್ಮದ ಬೋಂಟೆ ಜನಪದ ಆಯಕಟ್ಟ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ನನೊಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ|ಪಿಲಿ ಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ]] ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡಲ ಅವ್ಲು ಜನಪದದ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಏಸೊಲೆಡ್ ಬೋಂಟೆದ ಒರು [[ಬೆಡಿ]] ಹಾಕುನ ಮೂಲಕ [[ಒಂಜಿ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಲೆತ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.<ref>{{cite web|last1=Templates|first1=Borneo|title=ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿ.|url=http://www.tuluworld.com/2019/09/blog-post_30.html|accessdate=7 February 2024}}</ref> == ವಿಸೇಸೊ == * ಆಣ್‌ಲೇ ನಲಿಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇಂದೆಟ್ ಇಸೇಸ. * ಮಾರ್ನಮಿದ ೯ ದಿನ ೯ ರೂಪೋಡು ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ೯ ರೂಪೋಲು, ದುರ್ಗಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಚಂದ್ರಘಂತ (ಚಂದ್ರಕಾಂತ), ಕೂಷ್ಮಾಂಡ, ಸ್ಕಂದ ಮಾತಾ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿ, ಮಹಾ ಗೌರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ. ದೇವೀಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಣಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಗರಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪ್ರಕಾಮ್ಯ, ಇಷಿತ್ವಾ ಮತ್ತು ವಷಿತ್ವಾ ಪನ್ಪುನ ೮ ಸಿದ್ಧಿಳೆನ್ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಡೆವೊಲಿ. [[File:Navadurga Statues at Bhawani Waghjai Temple, Terav.jpg|thumb|ದೇವಿನ ಒರುಂಬ ಅವತಾರೊಲು]] == ದೇಸೊದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಊರುಡು ಮಾರ್ನಮಿ == ಮಾರ್ನಮಿನ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊಡು ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಆಚರನೇ ಮಲ್ಪುನ ನಾಡಹಬ್ಬ. ದೇಸೊದ [[ಬಡಕಾಯಿ]], ನಡು ಬುಕ್ಕೊ [[ಪಡ್ಡಾಯಿ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಮಾರ್ನಮಿನ್ ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದಸರಾ ಅತ್ತಾಂಡ ದಶೆಹರಾ ಪಂಡ [[ಪತ್ತ್]] ತರೆತ್ತ [[ರಾವಣ]]ನ್ [[ರಾಮ|ರಾಮೆ]] ಕೆರಿನ ಲೆಕ್ಕೊದ ಆಚರಣೆ. ಅಂಚಾದ್ ರಾವಣನ ಗೊಂಬೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಅಯಿಕ್ [[ತೂ]] ಕೊರ್ದು, [[ಪಟಾಕಿ]] ಪಾಡ್ದ್ ಪೊತ್ತಾವೆರ್. == ವೇಸೊಲು == ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿತಪಗ ಬರುಪುನ ವೇಸೊಲು. ಉಂದು ಮಾಂತ ಕುಸಲ್ ರಂಗ್ ಉಂಡು ಮಾಂತೊಂತು ಊರಿಡಿ ಗದ್ದವೊಂತು ಪರ್ಬೊತ ಪೊಲಬುನು ಕೊರುಪುಂಡು. ವೆಸೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಒರಿ ಒರಿ ವೆಸೊ ಪಾಡೊಂತು ಬರ್‌ಪುನ ಕುಡೊಂಜಿ ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕೊಂಪೆ. ಕೆಲವು ಜನ ಪರಕೆ ಪ್ಂಡ್ದ್ ವೇಷ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೋಲಾ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಸ್ಟ-ಕೋಟಲೆ ಬನ್ನಗ, ಬಾಲೆಗ್ ಗುಣೊ ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ವೇಷ ಪಾಡ್ಪಾವೆ ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆದ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಅಕ್ಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ-ರಡ್ಡ್ ಇಲ್ಲಲ್ ನಟ್ಟುವೆರ್. ಅವು ವಾ ವೇಷೊಲಾ ಆಪುಂಡು. === ಕೊರಗೆ === ಉಂದು ಮೈ ಪೂರ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್‌ನ್ ಪಾಡೊಂತು ಕೆಬಿಕ್ ಚಕ್ಕುಲಿ, ತರೆಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಪಾಡೊಂತು, ಗೊಂಡೆತ ಪೂತ ಮಾಲೆ ನಾಳಿಗ್ ಕಟ್ಟೊಂತು, ಸೊಂಟೊಗು ಕೊಡೆತ ಅರ್ವೆ ಸುತ್ತೊಂತು ಕೈಡ್ ಪುರಲುರಿತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ವೇಸ. ಇ ವೇಸೊಗ್ ತುಲುವೆರೆಡ ವಿಸೆಸ ನಂಬಿಕೆ, ಜೊಕುಲೆ ಪೊಡಿಗೆ, ಕನ್ನಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ವೆಸೊ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=JLw6KfkiE60</ref>. ಈ ವೇಷೊನು ಪಾಡ್ಡ್ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದಕುಲೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಾರೊಡು ಈ ವೇಷ ಪಾಡುನೆನ್ ಸರಕಾರ ಉಂತಾದ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web|url=https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/if-anyone-humiliate-koraga-people-its-punishable-pyu5m5|title=ದಸರಾ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಕೊರಗರ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಶಿಕ್ಷೆ|first1=divya perla Published :|last1=Oct 04 2019|first2=11:21 Am|last2=Ist|website=Asianet Suvarna News}}</ref> ===ಪಿಲಿ‍ ಏಸ === {{Main|ಪಿಲಿ‍ ಏಸ}} [[File:Tiger-dance-1.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ಪಿಲಿನಲಿಕೆ]] ಪಿಲಿಏಸ (ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬು) ತುಳುನಾಡಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಮಾರ್ನೆಮಿ, ಚೌತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆದ ಗೊಬ್ಬುನು ತೂವೊಲಿ. ಪಿಲಿತ ವೇಷದ ತಾಸೆ ಮಾರ್ಣೆಮಿದಪಾಗ ಸಾದಿಡ್ ಮಾಂತ ಕೇಣೊಂದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite news|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಪಿಲಿಯ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷತೂಗುವ ʼನೋಟಿನ ಮಾಲೆʼ - News Kannada (ನ್ಯೂಸ್ ಕನ್ನಡ)|url=https://newskannada.com/karnataka/karavali/mangaluru/marnemi-pilis-neck-is-a-garland-of-notes-weighing-lakhs/20102023|accessdate=7 February 2024|date=20 October 2023}}</ref> === ಸಿಮ್ಮೊ === ಸಿಮ್ಮೋ ಅಥಾಂಡ ಶಾರ್ದೂಲ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೊರ್ಲುದ ವೇಷ. ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಸಿಮ್ಮೊದ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಮೈ ನಿಲಿಕೆ ಮನ್ಜೊಲ್ ರಂಗ್ ದ ರೋಮ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ, ಬೀಲ ಬೋಕ್ಕ ಸಿಮ್ಮೊದ ತರೆತಲೆಕಂದಿನ ಟೊಪ್ಪಿ ಪಾಡ್ಡ್, ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆನ ವೇಷ, ಆಯನ ಕಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಕೊತ್ತಲಿಗೆದ ಬೆಡಿದಲೆಕಂದಿನ ಕೋಲು. ತಾಸೆದಲೆಕೊಂದಿನ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಾಮಾನ್ ಪತ್ತೋಂದು ೩ -೪ ಜನ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್. === ಕರಡಿ === ಕರಡಿ ವೇಷ ಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಒರಿ ಕರಡಿದಲೆಕ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಉದ್ದ ಉದ್ದ ರೋಮದ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಅಂಗಿ, ಕರಡಿದ ಮುಸುಡುದ ತೊಪ್ಪಿ, ನಲಿಪುನ ವೇಷ. ಅಯಿಟ್ಲಾ ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆ, ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ, ಬೊಟ್ಟುನಕುಲು ಮಾತಾ ಇಪ್ಪುವೆರ್. === ಅನಾರ್ಕಲಿ === ಮಾರ್ನಮಿದ ವೇಸೊಲೆಡ್ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪನ್ಪುನ ವೇಸಲ್ಲ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆಟ್ ಆನುಲು ಪೊನ್ನುಲೆನ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಉದ್ದದ ಲಂಗ ಪಾಡ್ದ್ ತರೆಕ್ ನವಿಲದ ಗರಿನ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಂಡ್ ವಾದ್ಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಪೊರ್ಲುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ವಾ ಪೊಣ್ಣಗುಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಇಜ್ಜಂದಿಲೆಕ ನಲಿಪುನೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು. === ಕುಸಲ್ ವೇಸೊಲು === ಕುಸಲ್ ವೆಸೊಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ತುಲುವೆರೆ ಕಸುಬುನ್ ಮಕ್ಕರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ, ಬುಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ಯೋಗತಕುಲೆನ್ ಅಂಚಾನೆ ಮಾಂತುದ್ ತೆಲಿಪಾಪುನ. ನೆಟ್ಟ್ ನಟ್ಟುನಾಯೆ, ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನಾಯೆ, ಬಚ್ಚಿರೆ ಮಾರುನಾಯೆ, ಕಂಡಕ್ಟರ್ ==== ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನ ವೆಸೊತ ಪದೊ ==== <poem>ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್..... ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಚೆರಂಟೆದ ಚಟುನಿ,ಬೈತ ಅರಿತ ನುಪ್ಪು.. ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಕೊಡೆ ಕಂಡೆದ ತಂಜನ, ಕೆಂಡ ಬುಡಯ ಕಮ್ಮೆನ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್.....</poem> == ಗಾದೆಲು == * ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕರಿಬುಕ್ಕೊಲ ವೇಸ ಪಾಡ್ದ್ ಮಾರ್ಗೊಡು ತಿರ್ಗ್‍ಂಡ ಎಂಚ? * ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಜಾಲ್ ಎತ್ತ್‌ನಗ ಕಿದೆತ್ತ ಪೆತ್ತ ತೆಲಿತ್ತ್ಂಡ್‌ಗೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] oj5bsp8j9ilyzlobe65hs6gtctj3lcx 373446 373445 2026-10-17T12:50:46Z ChiK 1136 373446 wikitext text/x-wiki [[File:Navratri Navaratri festival preparations and performance arts collage.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿ]] '''ಮಾರ್ನೆಮಿ''' ಉಂದು ಇರಾನಮಾಸೆದ ಮನತಾನಿತ್ ಸುರು ಅಪುನ ಪತ್ತ್ ದಿನೊತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ. ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನವಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಮಹಾನವಮಿ ಪಂಡ ೯ ದಿನತ ಶಕ್ತಿನ (ದುರ್ಗೆನ) ಆರಾಧನೆ. ಬುಕ್ಕೊ ೧೦ ನೇ ದಿನತಾನಿ ದಶಮಿ.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಆಚರಣೆ|url=https://eedina.com/dialects/tribal-marati-language-special-column-marnemi-puja-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9C/2023-06-06/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟುಗು, ಪರ್ಬ ಪರ್ವೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಆರಾದನೆ, ಆಚರಣೆಲೆನ್, ನಲಿಕೆಲೆದ ಮೂಲಕ ತುಳುವ ದರ್ಮೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗ್ ತುಳುವೆರ್ ಎತ್ತಾದೆರ್. [[ಬರ್ಸೊ|ಬರ್ಸ]] ಕೈದಾದ್ ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ಯೆರ ಆದ್ ಅರಿಬಾರ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್ ಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಪೊಲಿ ಪೊಲ್ಸು ದಿಂಜುನ ಪೊರ್ತು. ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಬಚ್ಚೆಲರಪಯೆರೆಂದ್ ಒಂಜಾತ್ ಪುರ್ಸೋತಿಪ್ಪುನಗ ಬೇನೆಬೆಸರ್ ನ್ ಮದಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ರಂಗ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಅಕುಲು ನಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಟ್ಟೆಮಿದಪಗ ಸಿರಿ ಕಿಸ್ನ ದೇವೆರೆ ಏಸ ಜೋಕ್ಲೆಡ ಪಾಡ್ಪಾಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಡ ಅವೆರ್ದ್ ದುಂಬೇ ಆಟಿಡ್ ಆಟಿ ಕಲೆಂಜನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಲೆನ್ ಅಕುಲು ನಂಬೊಳಿಗೆದೊರುಟು ತಟ್ಟ್ ಪಾರಾವೊಂತೆರ್. ಜನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಕರ್ಂಗೋಲು]], [[ಕನ್ನಿ ನಲಿಕೆ]], [[ಸೋಣದ ಜೋಗಿ]], [[ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ|ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್]], ಕಾವೇರಿ ಪುರ್ಸೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಲಿಕೆಲು ಜನಪದತ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಡ್ ನೆಗತ್ ತೋಜೊಂತ. ಚೌತಿದಪಗನಾ, ಮಾರ್ನೆಮಿ ಸುರಾಪುನೆಕ್ ದುಂಬೆ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದ್ ತುಳುವೆರೆಡ ತಾನ್ ನಂಬಿ [[ದೈವ]] ದೇವೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬಗ್ತಿದೊಟ್ಟುಗು ನಂಬೊಲಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನವು ಒಂಜಿ ಪೊಕ್ಕಡೆ ಕಾಲ ಕಲೆವುನ ಬೇಲೆಯಾದಿಜ್ಜಂದೆ ಅವ್ವೊಂಜಿ ದೇವೆರೆ ಚಾಕಿರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡುನ,ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಸಂಕಡ ಬನ್ನಗ ಅವೆರ್ದ್ ತನನ್ ಒರ್ತೊನೆರೆ ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಏಸ ಪಾಡ್ನಗ ನರಮಾನ್ಯನ ಸೊಡ್ಡು, ಸುರ್ಪೊನೇ ಬದಲಾವೊಂತ್ಂಡ್. ದುಂಬು ಪೂರ ಮುರ್ಗೊ ಆಟದ ತಿರ್ಗಾಟಲ ದೇಲ್ಯೊರ್ದೇ. ಕೆಲವೊರ ಒರ್ಂಬ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ತೀರಂದಿನಕುಲು ಕಡೆತ ಮೂಜಿ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೊಂತೆರ್. ಲೆನ ಏಸೊನೇ ಪಾಡೊಂತ್ ನ ತುಳುವೆರ್ ದೇವೆರೆ ಆರಾದನೆ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವೆರೆ ಏಸ,ದುಂಬುಗು ಬದ್‌ಕ್ ದ ಸುತ್ತಮುತಲಿಗೆದ ಚಾಕಿರಿದ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ದೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿದ [[ಪಿಲಿ]], [[ಸಿಮ್ಮ]]ದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದು ನಕುಲು ದೇಲ್ಯೊಡು ಆ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಸುರುಕು ದೇವಲ್ಯೊದ ಅಂಗನೊಡೇ ನಲಿತ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ಗಾಟೊಗು ಜತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವೆರೆನ ಏಸೊ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಚಾಕಿರಿ ಬೇಲೆದ ಏಸೊ,ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮುರ್ಗೊಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಊರುಕೇರಿಡ್ ತುಳುವೆರ್ ಉರ್ಕುಲ್ಲಾಸೊಡು ಸುತ್ತೊಂತೆರ್. ಮೂಲು [[ಮುರ್ಗೊ]]ಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್‌ದ್ [[ತಾಸೆ]] [[ಡೋಲು|ದೋಲು]]ದ ಪೆಟ್ಟ್ ಗ್ ನಲಿಪುವೆರ್.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ|url=https://nilume.net/2015/10/18/%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%B3%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%9A%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ದೈವಾರಾದನೆಡ್ ದೈವೊಲು [[ಬಿರು]] [[ಪಗರಿ]] ಪತೊಂದು [[ಬೋಂಟೆ]] ದೇರುನವು ವಲಸಾರಿಡ್ ಆರಾದನೆದ ಒರುವಾದ್ ತೋಜಿಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ [[ಪಿಲಿ]], [[ಕರಡಿ]], [[ಶಾರ್ದೂಲ]], ಸಿಮ್ಮದ ಬೋಂಟೆ ಜನಪದ ಆಯಕಟ್ಟ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ನನೊಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ|ಪಿಲಿ ಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ]] ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡಲ ಅವ್ಲು ಜನಪದದ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಏಸೊಲೆಡ್ ಬೋಂಟೆದ ಒರು [[ಬೆಡಿ]] ಹಾಕುನ ಮೂಲಕ [[ಒಂಜಿ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಲೆತ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.<ref>{{cite web|last1=Templates|first1=Borneo|title=ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿ.|url=http://www.tuluworld.com/2019/09/blog-post_30.html|accessdate=7 February 2024}}</ref> == ವಿಸೇಸೊ == * ಆಣ್‌ಲೇ ನಲಿಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇಂದೆಟ್ ಇಸೇಸ. * ಮಾರ್ನಮಿದ ೯ ದಿನ ೯ ರೂಪೋಡು ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ೯ ರೂಪೋಲು, ದುರ್ಗಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಚಂದ್ರಘಂತ (ಚಂದ್ರಕಾಂತ), ಕೂಷ್ಮಾಂಡ, ಸ್ಕಂದ ಮಾತಾ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿ, ಮಹಾ ಗೌರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ. ದೇವೀಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಣಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಗರಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪ್ರಕಾಮ್ಯ, ಇಷಿತ್ವಾ ಮತ್ತು ವಷಿತ್ವಾ ಪನ್ಪುನ ೮ ಸಿದ್ಧಿಳೆನ್ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಡೆವೊಲಿ. [[File:Navadurga Statues at Bhawani Waghjai Temple, Terav.jpg|thumb|ದೇವಿನ ಒರುಂಬ ಅವತಾರೊಲು]] == ದೇಸೊದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಊರುಡು ಮಾರ್ನಮಿ == ಮಾರ್ನಮಿನ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊಡು ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಆಚರನೇ ಮಲ್ಪುನ ನಾಡಹಬ್ಬ. ದೇಸೊದ [[ಬಡಕಾಯಿ]], ನಡು ಬುಕ್ಕೊ [[ಪಡ್ಡಾಯಿ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಮಾರ್ನಮಿನ್ ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದಸರಾ ಅತ್ತಾಂಡ ದಶೆಹರಾ ಪಂಡ [[ಪತ್ತ್]] ತರೆತ್ತ [[ರಾವಣ]]ನ್ [[ರಾಮ|ರಾಮೆ]] ಕೆರಿನ ಲೆಕ್ಕೊದ ಆಚರಣೆ. ಅಂಚಾದ್ ರಾವಣನ ಗೊಂಬೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಅಯಿಕ್ [[ತೂ]] ಕೊರ್ದು, [[ಪಟಾಕಿ]] ಪಾಡ್ದ್ ಪೊತ್ತಾವೆರ್. == ವೇಸೊಲು == ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿತಪಗ ಬರುಪುನ ವೇಸೊಲು. ಉಂದು ಮಾಂತ ಕುಸಲ್ ರಂಗ್ ಉಂಡು ಮಾಂತೊಂತು ಊರಿಡಿ ಗದ್ದವೊಂತು ಪರ್ಬೊತ ಪೊಲಬುನು ಕೊರುಪುಂಡು. ವೆಸೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಒರಿ ಒರಿ ವೆಸೊ ಪಾಡೊಂತು ಬರ್‌ಪುನ ಕುಡೊಂಜಿ ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕೊಂಪೆ. ಕೆಲವು ಜನ ಪರಕೆ ಪ್ಂಡ್ದ್ ವೇಷ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೋಲಾ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಸ್ಟ-ಕೋಟಲೆ ಬನ್ನಗ, ಬಾಲೆಗ್ ಗುಣೊ ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ವೇಷ ಪಾಡ್ಪಾವೆ ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆದ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಅಕ್ಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ-ರಡ್ಡ್ ಇಲ್ಲಲ್ ನಟ್ಟುವೆರ್. ಅವು ವಾ ವೇಷೊಲಾ ಆಪುಂಡು. === ಕೊರಗೆ === ಉಂದು ಮೈ ಪೂರ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್‌ನ್ ಪಾಡೊಂತು ಕೆಬಿಕ್ ಚಕ್ಕುಲಿ, ತರೆಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಪಾಡೊಂತು, ಗೊಂಡೆತ ಪೂತ ಮಾಲೆ ನಾಳಿಗ್ ಕಟ್ಟೊಂತು, ಸೊಂಟೊಗು ಕೊಡೆತ ಅರ್ವೆ ಸುತ್ತೊಂತು ಕೈಡ್ ಪುರಲುರಿತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ವೇಸ. ಇ ವೇಸೊಗ್ ತುಲುವೆರೆಡ ವಿಸೆಸ ನಂಬಿಕೆ, ಜೊಕುಲೆ ಪೊಡಿಗೆ, ಕನ್ನಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ವೆಸೊ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=JLw6KfkiE60</ref>. ಈ ವೇಷೊನು ಪಾಡ್ಡ್ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದಕುಲೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಾರೊಡು ಈ ವೇಷ ಪಾಡುನೆನ್ ಸರಕಾರ ಉಂತಾದ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web|url=https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/if-anyone-humiliate-koraga-people-its-punishable-pyu5m5|title=ದಸರಾ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಕೊರಗರ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಶಿಕ್ಷೆ|first1=divya perla Published :|last1=Oct 04 2019|first2=11:21 Am|last2=Ist|website=Asianet Suvarna News}}</ref> ===ಪಿಲಿ‍ ಏಸ === {{Main|ಪಿಲಿ‍ ಏಸ}} [[File:Tiger-dance-1.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ಪಿಲಿನಲಿಕೆ]] ಪಿಲಿಏಸ (ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬು) ತುಳುನಾಡಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಮಾರ್ನೆಮಿ, ಚೌತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆದ ಗೊಬ್ಬುನು ತೂವೊಲಿ. ಪಿಲಿತ ವೇಷದ ತಾಸೆ ಮಾರ್ಣೆಮಿದಪಾಗ ಸಾದಿಡ್ ಮಾಂತ ಕೇಣೊಂದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite news|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಪಿಲಿಯ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷತೂಗುವ ʼನೋಟಿನ ಮಾಲೆʼ - News Kannada (ನ್ಯೂಸ್ ಕನ್ನಡ)|url=https://newskannada.com/karnataka/karavali/mangaluru/marnemi-pilis-neck-is-a-garland-of-notes-weighing-lakhs/20102023|accessdate=7 February 2024|date=20 October 2023}}</ref> === ಸಿಮ್ಮೊ === ಸಿಮ್ಮೋ ಅಥಾಂಡ ಶಾರ್ದೂಲ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೊರ್ಲುದ ವೇಷ. ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಸಿಮ್ಮೊದ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಮೈ ನಿಲಿಕೆ ಮನ್ಜೊಲ್ ರಂಗ್ ದ ರೋಮ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ, ಬೀಲ ಬೋಕ್ಕ ಸಿಮ್ಮೊದ ತರೆತಲೆಕಂದಿನ ಟೊಪ್ಪಿ ಪಾಡ್ಡ್, ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆನ ವೇಷ, ಆಯನ ಕಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಕೊತ್ತಲಿಗೆದ ಬೆಡಿದಲೆಕಂದಿನ ಕೋಲು. ತಾಸೆದಲೆಕೊಂದಿನ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಾಮಾನ್ ಪತ್ತೋಂದು ೩ -೪ ಜನ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್. === ಕರಡಿ === ಕರಡಿ ವೇಷ ಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಒರಿ ಕರಡಿದಲೆಕ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಉದ್ದ ಉದ್ದ ರೋಮದ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಅಂಗಿ, ಕರಡಿದ ಮುಸುಡುದ ತೊಪ್ಪಿ, ನಲಿಪುನ ವೇಷ. ಅಯಿಟ್ಲಾ ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆ, ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ, ಬೊಟ್ಟುನಕುಲು ಮಾತಾ ಇಪ್ಪುವೆರ್. === ಅನಾರ್ಕಲಿ === ಮಾರ್ನಮಿದ ವೇಸೊಲೆಡ್ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪನ್ಪುನ ವೇಸಲ್ಲ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆಟ್ ಆನುಲು ಪೊನ್ನುಲೆನ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಉದ್ದದ ಲಂಗ ಪಾಡ್ದ್ ತರೆಕ್ ನವಿಲದ ಗರಿನ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಂಡ್ ವಾದ್ಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಪೊರ್ಲುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ವಾ ಪೊಣ್ಣಗುಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಇಜ್ಜಂದಿಲೆಕ ನಲಿಪುನೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು. === ಕುಸಲ್ ವೇಸೊಲು === ಕುಸಲ್ ವೆಸೊಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ತುಲುವೆರೆ ಕಸುಬುನ್ ಮಕ್ಕರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ, ಬುಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ಯೋಗತಕುಲೆನ್ ಅಂಚಾನೆ ಮಾಂತುದ್ ತೆಲಿಪಾಪುನ. ನೆಟ್ಟ್ ನಟ್ಟುನಾಯೆ, ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನಾಯೆ, ಬಚ್ಚಿರೆ ಮಾರುನಾಯೆ, ಕಂಡಕ್ಟರ್ ==== ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನ ವೆಸೊತ ಪದೊ ==== <poem>ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್..... ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಚೆರಂಟೆದ ಚಟುನಿ,ಬೈತ ಅರಿತ ನುಪ್ಪು.. ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಕೊಡೆ ಕಂಡೆದ ತಂಜನ, ಕೆಂಡ ಬುಡಯ ಕಮ್ಮೆನ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್.....</poem> == ಗಾದೆಲು == * ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕರಿಬುಕ್ಕೊಲ ವೇಸ ಪಾಡ್ದ್ ಮಾರ್ಗೊಡು ತಿರ್ಗ್‍ಂಡ ಎಂಚ? * ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಜಾಲ್ ಎತ್ತ್‌ನಗ ಕಿದೆತ್ತ ಪೆತ್ತ ತೆಲಿತ್ತ್ಂಡ್‌ಗೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] 79oq8gavuqznyyjmn2s9gkgwlw0rmki 373447 373446 2026-10-17T12:51:20Z ChiK 1136 /* ಪಿಲಿ‍ ಏಸ */ 373447 wikitext text/x-wiki [[File:Navratri Navaratri festival preparations and performance arts collage.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿ]] '''ಮಾರ್ನೆಮಿ''' ಉಂದು ಇರಾನಮಾಸೆದ ಮನತಾನಿತ್ ಸುರು ಅಪುನ ಪತ್ತ್ ದಿನೊತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ. ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನವಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಮಹಾನವಮಿ ಪಂಡ ೯ ದಿನತ ಶಕ್ತಿನ (ದುರ್ಗೆನ) ಆರಾಧನೆ. ಬುಕ್ಕೊ ೧೦ ನೇ ದಿನತಾನಿ ದಶಮಿ.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಆಚರಣೆ|url=https://eedina.com/dialects/tribal-marati-language-special-column-marnemi-puja-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9C/2023-06-06/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟುಗು, ಪರ್ಬ ಪರ್ವೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಆರಾದನೆ, ಆಚರಣೆಲೆನ್, ನಲಿಕೆಲೆದ ಮೂಲಕ ತುಳುವ ದರ್ಮೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗ್ ತುಳುವೆರ್ ಎತ್ತಾದೆರ್. [[ಬರ್ಸೊ|ಬರ್ಸ]] ಕೈದಾದ್ ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ಯೆರ ಆದ್ ಅರಿಬಾರ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್ ಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಪೊಲಿ ಪೊಲ್ಸು ದಿಂಜುನ ಪೊರ್ತು. ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಬಚ್ಚೆಲರಪಯೆರೆಂದ್ ಒಂಜಾತ್ ಪುರ್ಸೋತಿಪ್ಪುನಗ ಬೇನೆಬೆಸರ್ ನ್ ಮದಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ರಂಗ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಅಕುಲು ನಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಟ್ಟೆಮಿದಪಗ ಸಿರಿ ಕಿಸ್ನ ದೇವೆರೆ ಏಸ ಜೋಕ್ಲೆಡ ಪಾಡ್ಪಾಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಡ ಅವೆರ್ದ್ ದುಂಬೇ ಆಟಿಡ್ ಆಟಿ ಕಲೆಂಜನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಲೆನ್ ಅಕುಲು ನಂಬೊಳಿಗೆದೊರುಟು ತಟ್ಟ್ ಪಾರಾವೊಂತೆರ್. ಜನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಕರ್ಂಗೋಲು]], [[ಕನ್ನಿ ನಲಿಕೆ]], [[ಸೋಣದ ಜೋಗಿ]], [[ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ|ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್]], ಕಾವೇರಿ ಪುರ್ಸೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಲಿಕೆಲು ಜನಪದತ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಡ್ ನೆಗತ್ ತೋಜೊಂತ. ಚೌತಿದಪಗನಾ, ಮಾರ್ನೆಮಿ ಸುರಾಪುನೆಕ್ ದುಂಬೆ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದ್ ತುಳುವೆರೆಡ ತಾನ್ ನಂಬಿ [[ದೈವ]] ದೇವೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬಗ್ತಿದೊಟ್ಟುಗು ನಂಬೊಲಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನವು ಒಂಜಿ ಪೊಕ್ಕಡೆ ಕಾಲ ಕಲೆವುನ ಬೇಲೆಯಾದಿಜ್ಜಂದೆ ಅವ್ವೊಂಜಿ ದೇವೆರೆ ಚಾಕಿರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡುನ,ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಸಂಕಡ ಬನ್ನಗ ಅವೆರ್ದ್ ತನನ್ ಒರ್ತೊನೆರೆ ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಏಸ ಪಾಡ್ನಗ ನರಮಾನ್ಯನ ಸೊಡ್ಡು, ಸುರ್ಪೊನೇ ಬದಲಾವೊಂತ್ಂಡ್. ದುಂಬು ಪೂರ ಮುರ್ಗೊ ಆಟದ ತಿರ್ಗಾಟಲ ದೇಲ್ಯೊರ್ದೇ. ಕೆಲವೊರ ಒರ್ಂಬ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ತೀರಂದಿನಕುಲು ಕಡೆತ ಮೂಜಿ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೊಂತೆರ್. ಲೆನ ಏಸೊನೇ ಪಾಡೊಂತ್ ನ ತುಳುವೆರ್ ದೇವೆರೆ ಆರಾದನೆ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವೆರೆ ಏಸ,ದುಂಬುಗು ಬದ್‌ಕ್ ದ ಸುತ್ತಮುತಲಿಗೆದ ಚಾಕಿರಿದ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ದೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿದ [[ಪಿಲಿ]], [[ಸಿಮ್ಮ]]ದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದು ನಕುಲು ದೇಲ್ಯೊಡು ಆ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಸುರುಕು ದೇವಲ್ಯೊದ ಅಂಗನೊಡೇ ನಲಿತ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ಗಾಟೊಗು ಜತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವೆರೆನ ಏಸೊ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಚಾಕಿರಿ ಬೇಲೆದ ಏಸೊ,ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮುರ್ಗೊಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಊರುಕೇರಿಡ್ ತುಳುವೆರ್ ಉರ್ಕುಲ್ಲಾಸೊಡು ಸುತ್ತೊಂತೆರ್. ಮೂಲು [[ಮುರ್ಗೊ]]ಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್‌ದ್ [[ತಾಸೆ]] [[ಡೋಲು|ದೋಲು]]ದ ಪೆಟ್ಟ್ ಗ್ ನಲಿಪುವೆರ್.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ|url=https://nilume.net/2015/10/18/%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%B3%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%9A%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ದೈವಾರಾದನೆಡ್ ದೈವೊಲು [[ಬಿರು]] [[ಪಗರಿ]] ಪತೊಂದು [[ಬೋಂಟೆ]] ದೇರುನವು ವಲಸಾರಿಡ್ ಆರಾದನೆದ ಒರುವಾದ್ ತೋಜಿಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ [[ಪಿಲಿ]], [[ಕರಡಿ]], [[ಶಾರ್ದೂಲ]], ಸಿಮ್ಮದ ಬೋಂಟೆ ಜನಪದ ಆಯಕಟ್ಟ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ನನೊಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ|ಪಿಲಿ ಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ]] ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡಲ ಅವ್ಲು ಜನಪದದ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಏಸೊಲೆಡ್ ಬೋಂಟೆದ ಒರು [[ಬೆಡಿ]] ಹಾಕುನ ಮೂಲಕ [[ಒಂಜಿ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಲೆತ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.<ref>{{cite web|last1=Templates|first1=Borneo|title=ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿ.|url=http://www.tuluworld.com/2019/09/blog-post_30.html|accessdate=7 February 2024}}</ref> == ವಿಸೇಸೊ == * ಆಣ್‌ಲೇ ನಲಿಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇಂದೆಟ್ ಇಸೇಸ. * ಮಾರ್ನಮಿದ ೯ ದಿನ ೯ ರೂಪೋಡು ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ೯ ರೂಪೋಲು, ದುರ್ಗಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಚಂದ್ರಘಂತ (ಚಂದ್ರಕಾಂತ), ಕೂಷ್ಮಾಂಡ, ಸ್ಕಂದ ಮಾತಾ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿ, ಮಹಾ ಗೌರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ. ದೇವೀಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಣಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಗರಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪ್ರಕಾಮ್ಯ, ಇಷಿತ್ವಾ ಮತ್ತು ವಷಿತ್ವಾ ಪನ್ಪುನ ೮ ಸಿದ್ಧಿಳೆನ್ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಡೆವೊಲಿ. [[File:Navadurga Statues at Bhawani Waghjai Temple, Terav.jpg|thumb|ದೇವಿನ ಒರುಂಬ ಅವತಾರೊಲು]] == ದೇಸೊದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಊರುಡು ಮಾರ್ನಮಿ == ಮಾರ್ನಮಿನ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊಡು ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಆಚರನೇ ಮಲ್ಪುನ ನಾಡಹಬ್ಬ. ದೇಸೊದ [[ಬಡಕಾಯಿ]], ನಡು ಬುಕ್ಕೊ [[ಪಡ್ಡಾಯಿ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಮಾರ್ನಮಿನ್ ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದಸರಾ ಅತ್ತಾಂಡ ದಶೆಹರಾ ಪಂಡ [[ಪತ್ತ್]] ತರೆತ್ತ [[ರಾವಣ]]ನ್ [[ರಾಮ|ರಾಮೆ]] ಕೆರಿನ ಲೆಕ್ಕೊದ ಆಚರಣೆ. ಅಂಚಾದ್ ರಾವಣನ ಗೊಂಬೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಅಯಿಕ್ [[ತೂ]] ಕೊರ್ದು, [[ಪಟಾಕಿ]] ಪಾಡ್ದ್ ಪೊತ್ತಾವೆರ್. == ವೇಸೊಲು == ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿತಪಗ ಬರುಪುನ ವೇಸೊಲು. ಉಂದು ಮಾಂತ ಕುಸಲ್ ರಂಗ್ ಉಂಡು ಮಾಂತೊಂತು ಊರಿಡಿ ಗದ್ದವೊಂತು ಪರ್ಬೊತ ಪೊಲಬುನು ಕೊರುಪುಂಡು. ವೆಸೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಒರಿ ಒರಿ ವೆಸೊ ಪಾಡೊಂತು ಬರ್‌ಪುನ ಕುಡೊಂಜಿ ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕೊಂಪೆ. ಕೆಲವು ಜನ ಪರಕೆ ಪ್ಂಡ್ದ್ ವೇಷ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೋಲಾ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಸ್ಟ-ಕೋಟಲೆ ಬನ್ನಗ, ಬಾಲೆಗ್ ಗುಣೊ ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ವೇಷ ಪಾಡ್ಪಾವೆ ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆದ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಅಕ್ಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ-ರಡ್ಡ್ ಇಲ್ಲಲ್ ನಟ್ಟುವೆರ್. ಅವು ವಾ ವೇಷೊಲಾ ಆಪುಂಡು. === ಕೊರಗೆ === ಉಂದು ಮೈ ಪೂರ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್‌ನ್ ಪಾಡೊಂತು ಕೆಬಿಕ್ ಚಕ್ಕುಲಿ, ತರೆಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಪಾಡೊಂತು, ಗೊಂಡೆತ ಪೂತ ಮಾಲೆ ನಾಳಿಗ್ ಕಟ್ಟೊಂತು, ಸೊಂಟೊಗು ಕೊಡೆತ ಅರ್ವೆ ಸುತ್ತೊಂತು ಕೈಡ್ ಪುರಲುರಿತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ವೇಸ. ಇ ವೇಸೊಗ್ ತುಲುವೆರೆಡ ವಿಸೆಸ ನಂಬಿಕೆ, ಜೊಕುಲೆ ಪೊಡಿಗೆ, ಕನ್ನಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ವೆಸೊ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=JLw6KfkiE60</ref>. ಈ ವೇಷೊನು ಪಾಡ್ಡ್ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದಕುಲೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಾರೊಡು ಈ ವೇಷ ಪಾಡುನೆನ್ ಸರಕಾರ ಉಂತಾದ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web|url=https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/if-anyone-humiliate-koraga-people-its-punishable-pyu5m5|title=ದಸರಾ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಕೊರಗರ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಶಿಕ್ಷೆ|first1=divya perla Published :|last1=Oct 04 2019|first2=11:21 Am|last2=Ist|website=Asianet Suvarna News}}</ref> ===ಪಿಲಿ‍ ಏಸ === {{Main|ಪಿಲಿ ಏಸ}} [[File:Tiger-dance-1.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ಪಿಲಿನಲಿಕೆ]] ಪಿಲಿಏಸ (ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬು) ತುಳುನಾಡಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಮಾರ್ನೆಮಿ, ಚೌತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆದ ಗೊಬ್ಬುನು ತೂವೊಲಿ. ಪಿಲಿತ ವೇಷದ ತಾಸೆ ಮಾರ್ಣೆಮಿದಪಾಗ ಸಾದಿಡ್ ಮಾಂತ ಕೇಣೊಂದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite news|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಪಿಲಿಯ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷತೂಗುವ ʼನೋಟಿನ ಮಾಲೆʼ - News Kannada (ನ್ಯೂಸ್ ಕನ್ನಡ)|url=https://newskannada.com/karnataka/karavali/mangaluru/marnemi-pilis-neck-is-a-garland-of-notes-weighing-lakhs/20102023|accessdate=7 February 2024|date=20 October 2023}}</ref> === ಸಿಮ್ಮೊ === ಸಿಮ್ಮೋ ಅಥಾಂಡ ಶಾರ್ದೂಲ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೊರ್ಲುದ ವೇಷ. ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಸಿಮ್ಮೊದ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಮೈ ನಿಲಿಕೆ ಮನ್ಜೊಲ್ ರಂಗ್ ದ ರೋಮ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ, ಬೀಲ ಬೋಕ್ಕ ಸಿಮ್ಮೊದ ತರೆತಲೆಕಂದಿನ ಟೊಪ್ಪಿ ಪಾಡ್ಡ್, ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆನ ವೇಷ, ಆಯನ ಕಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಕೊತ್ತಲಿಗೆದ ಬೆಡಿದಲೆಕಂದಿನ ಕೋಲು. ತಾಸೆದಲೆಕೊಂದಿನ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಾಮಾನ್ ಪತ್ತೋಂದು ೩ -೪ ಜನ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್. === ಕರಡಿ === ಕರಡಿ ವೇಷ ಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಒರಿ ಕರಡಿದಲೆಕ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಉದ್ದ ಉದ್ದ ರೋಮದ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಅಂಗಿ, ಕರಡಿದ ಮುಸುಡುದ ತೊಪ್ಪಿ, ನಲಿಪುನ ವೇಷ. ಅಯಿಟ್ಲಾ ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆ, ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ, ಬೊಟ್ಟುನಕುಲು ಮಾತಾ ಇಪ್ಪುವೆರ್. === ಅನಾರ್ಕಲಿ === ಮಾರ್ನಮಿದ ವೇಸೊಲೆಡ್ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪನ್ಪುನ ವೇಸಲ್ಲ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆಟ್ ಆನುಲು ಪೊನ್ನುಲೆನ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಉದ್ದದ ಲಂಗ ಪಾಡ್ದ್ ತರೆಕ್ ನವಿಲದ ಗರಿನ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಂಡ್ ವಾದ್ಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಪೊರ್ಲುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ವಾ ಪೊಣ್ಣಗುಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಇಜ್ಜಂದಿಲೆಕ ನಲಿಪುನೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು. === ಕುಸಲ್ ವೇಸೊಲು === ಕುಸಲ್ ವೆಸೊಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ತುಲುವೆರೆ ಕಸುಬುನ್ ಮಕ್ಕರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ, ಬುಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ಯೋಗತಕುಲೆನ್ ಅಂಚಾನೆ ಮಾಂತುದ್ ತೆಲಿಪಾಪುನ. ನೆಟ್ಟ್ ನಟ್ಟುನಾಯೆ, ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನಾಯೆ, ಬಚ್ಚಿರೆ ಮಾರುನಾಯೆ, ಕಂಡಕ್ಟರ್ ==== ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನ ವೆಸೊತ ಪದೊ ==== <poem>ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್..... ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಚೆರಂಟೆದ ಚಟುನಿ,ಬೈತ ಅರಿತ ನುಪ್ಪು.. ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಕೊಡೆ ಕಂಡೆದ ತಂಜನ, ಕೆಂಡ ಬುಡಯ ಕಮ್ಮೆನ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್.....</poem> == ಗಾದೆಲು == * ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕರಿಬುಕ್ಕೊಲ ವೇಸ ಪಾಡ್ದ್ ಮಾರ್ಗೊಡು ತಿರ್ಗ್‍ಂಡ ಎಂಚ? * ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಜಾಲ್ ಎತ್ತ್‌ನಗ ಕಿದೆತ್ತ ಪೆತ್ತ ತೆಲಿತ್ತ್ಂಡ್‌ಗೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] i2k8gmufn9ix2ecbkujameu6ll4qk17 373462 373447 2026-10-18T06:30:38Z ChiK 1136 /* ವಿಸೇಸೊ */ 373462 wikitext text/x-wiki [[File:Navratri Navaratri festival preparations and performance arts collage.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿ]] '''ಮಾರ್ನೆಮಿ''' ಉಂದು ಇರಾನಮಾಸೆದ ಮನತಾನಿತ್ ಸುರು ಅಪುನ ಪತ್ತ್ ದಿನೊತ್ತ ಒಂಜಿ ತುಳುವೆರೆ ಪರ್ಬೊ. ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನವಮಿ ಪನ್ಪಿನ ಶಬ್ದದ ಅರ್ಥ ಕೊರ್ಪುಂಡು. ಮಹಾನವಮಿ ಪಂಡ ೯ ದಿನತ ಶಕ್ತಿನ (ದುರ್ಗೆನ) ಆರಾಧನೆ. ಬುಕ್ಕೊ ೧೦ ನೇ ದಿನತಾನಿ ದಶಮಿ.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಆಚರಣೆ|url=https://eedina.com/dialects/tribal-marati-language-special-column-marnemi-puja-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9C/2023-06-06/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ತುಳುನಾಡ್ದ ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟುಗು, ಪರ್ಬ ಪರ್ವೊಲೆನ ಒಟ್ಟುಗು ಆರಾದನೆ, ಆಚರಣೆಲೆನ್, ನಲಿಕೆಲೆದ ಮೂಲಕ ತುಳುವ ದರ್ಮೊದ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ ಜಗತ್ತ್ ದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗ್ ತುಳುವೆರ್ ಎತ್ತಾದೆರ್. [[ಬರ್ಸೊ|ಬರ್ಸ]] ಕೈದಾದ್ ಕೆಯ್ ಕೊಯ್ಯೆರ ಆದ್ ಅರಿಬಾರ್ ಇಲ್ಲ ಜಾಲ್ ಗ್ ಬತ್ತ್ ದ್ ಇಲ್ಲಲ್ ಪೊಲಿ ಪೊಲ್ಸು ದಿಂಜುನ ಪೊರ್ತು. ಬೆನ್ನಿ ಸಾಗೊಲಿದ ಬಚ್ಚೆಲರಪಯೆರೆಂದ್ ಒಂಜಾತ್ ಪುರ್ಸೋತಿಪ್ಪುನಗ ಬೇನೆಬೆಸರ್ ನ್ ಮದಪೆರೆ ಬೋಡಾದ್ ರಂಗ್ ಪಾಡ್ ದ್ ಅಕುಲು ನಲಿಪೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್. ಅಟ್ಟೆಮಿದಪಗ ಸಿರಿ ಕಿಸ್ನ ದೇವೆರೆ ಏಸ ಜೋಕ್ಲೆಡ ಪಾಡ್ಪಾಯೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ತೆರ್ಡ ಅವೆರ್ದ್ ದುಂಬೇ ಆಟಿಡ್ ಆಟಿ ಕಲೆಂಜನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತುಳುನಾಡೊರ್ಮೆ ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಲೆನ್ ಅಕುಲು ನಂಬೊಳಿಗೆದೊರುಟು ತಟ್ಟ್ ಪಾರಾವೊಂತೆರ್. ಜನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಕರ್ಂಗೋಲು]], [[ಕನ್ನಿ ನಲಿಕೆ]], [[ಸೋಣದ ಜೋಗಿ]], [[ಪುರ್ಸೆರೆ ಕಟ್ಟುನ|ಮಾಯಿದ ಪುರ್ಸೆರ್]], ಕಾವೇರಿ ಪುರ್ಸೆರ್ ಇಂಚ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನಲಿಕೆಲು ಜನಪದತ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆಡ್ ನೆಗತ್ ತೋಜೊಂತ. ಚೌತಿದಪಗನಾ, ಮಾರ್ನೆಮಿ ಸುರಾಪುನೆಕ್ ದುಂಬೆ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದ್ ತುಳುವೆರೆಡ ತಾನ್ ನಂಬಿ [[ದೈವ]] ದೇವೆರೆ ಮಿತ್ತ್ ಬಗ್ತಿದೊಟ್ಟುಗು ನಂಬೊಲಿಗೆ ಇತ್ತ್ಂಡ್. ಅಕ್ಲೆಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನವು ಒಂಜಿ ಪೊಕ್ಕಡೆ ಕಾಲ ಕಲೆವುನ ಬೇಲೆಯಾದಿಜ್ಜಂದೆ ಅವ್ವೊಂಜಿ ದೇವೆರೆ ಚಾಕಿರಿಯಾದಿತ್ತ್ಂಡ್.ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡುನ,ಮಾರಿ ಬೀರಿ ಸಿರ್ಕ್ ಸಂಕಡ ಬನ್ನಗ ಅವೆರ್ದ್ ತನನ್ ಒರ್ತೊನೆರೆ ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಏಸ ಪಾಡುನ ಪರಕೆ ಪಂಡ್ ದ್ ಏಸ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಏಸ ಪಾಡ್ನಗ ನರಮಾನ್ಯನ ಸೊಡ್ಡು, ಸುರ್ಪೊನೇ ಬದಲಾವೊಂತ್ಂಡ್. ದುಂಬು ಪೂರ ಮುರ್ಗೊ ಆಟದ ತಿರ್ಗಾಟಲ ದೇಲ್ಯೊರ್ದೇ. ಕೆಲವೊರ ಒರ್ಂಬ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ತೀರಂದಿನಕುಲು ಕಡೆತ ಮೂಜಿ ದಿನ ಏಸ ಪಾಡೊಂತೆರ್. ಲೆನ ಏಸೊನೇ ಪಾಡೊಂತ್ ನ ತುಳುವೆರ್ ದೇವೆರೆ ಆರಾದನೆ ಬತ್ತಿ ಬುಕ್ಕೊ ದೇವೆರೆ ಏಸ,ದುಂಬುಗು ಬದ್‌ಕ್ ದ ಸುತ್ತಮುತಲಿಗೆದ ಚಾಕಿರಿದ ಏಸ ಪಾಡೆರೆ ಸುರು ಮಲ್ದೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿದ [[ಪಿಲಿ]], [[ಸಿಮ್ಮ]]ದ ಏಸ ಪಾಡೊಂದು ನಕುಲು ದೇಲ್ಯೊಡು ಆ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಸುರುಕು ದೇವಲ್ಯೊದ ಅಂಗನೊಡೇ ನಲಿತ್‌ದ್ ಬುಕ್ಕೊ ತಿರ್ಗಾಟೊಗು ಜತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಮಾರ್ನೆಮಿಗ್ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ದೇವೆರೆನ ಏಸೊ, ಬೇತೆ ಬೇತೆ ನರಮಾನ್ಯನ ಚಾಕಿರಿ ಬೇಲೆದ ಏಸೊ,ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಮುರ್ಗೊಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್ ದ್ ಊರುಕೇರಿಡ್ ತುಳುವೆರ್ ಉರ್ಕುಲ್ಲಾಸೊಡು ಸುತ್ತೊಂತೆರ್. ಮೂಲು [[ಮುರ್ಗೊ]]ಲೆನ ಏಸ ಪಾಡ್‌ದ್ [[ತಾಸೆ]] [[ಡೋಲು|ದೋಲು]]ದ ಪೆಟ್ಟ್ ಗ್ ನಲಿಪುವೆರ್.<ref>{{cite web|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ|url=https://nilume.net/2015/10/18/%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%B3%E0%B3%81%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B3%86%E0%B2%AE%E0%B2%BF-%E0%B2%86%E0%B2%9A%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86/|accessdate=7 February 2024}}</ref> ದೈವಾರಾದನೆಡ್ ದೈವೊಲು [[ಬಿರು]] [[ಪಗರಿ]] ಪತೊಂದು [[ಬೋಂಟೆ]] ದೇರುನವು ವಲಸಾರಿಡ್ ಆರಾದನೆದ ಒರುವಾದ್ ತೋಜಿಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ [[ಪಿಲಿ]], [[ಕರಡಿ]], [[ಶಾರ್ದೂಲ]], ಸಿಮ್ಮದ ಬೋಂಟೆ ಜನಪದ ಆಯಕಟ್ಟ್ ಡ್ ಒಂಜಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜನಪದ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ತೋಜುಂಡು. ನನೊಂಜಿ ಜಾನಪದ ನಲಿಕೆಡ್ [[ಪಿಲಿಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ|ಪಿಲಿ ಪಂಜಿ ನಲಿಕೆ]] ತೋಜಿದ್ ಬತ್ತ್ಂಡಲ ಅವ್ಲು ಜನಪದದ ಶಿಷ್ಟ ಪರಂಪರೆ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಏಸೊಲೆಡ್ ಬೋಂಟೆದ ಒರು [[ಬೆಡಿ]] ಹಾಕುನ ಮೂಲಕ [[ಒಂಜಿ]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿಲೆತ ನಲಿಕೆಯಾದ್ ನೆಗತ್ ತೋಜುಂಡು.<ref>{{cite web|last1=Templates|first1=Borneo|title=ಒಂಜಾನೊಂಜಿ ಕಾಲಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿ.|url=http://www.tuluworld.com/2019/09/blog-post_30.html|accessdate=7 February 2024}}</ref> == ವಿಸೇಸೊ == * ಆಣ್‌ಲೇ ನಲಿಪ್ಪುನ ಕ್ರಮ ಇಂದೆಟ್ ಇಸೇಸ. * ಮಾರ್ನಮಿದ ೯ ದಿನ ೯ ರೂಪೋಡು ದೇವಿನ್ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಆ ೯ ರೂಪೋಲು, ದುರ್ಗಾ ಶೈಲಪುತ್ರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಿ, ಚಂದ್ರಘಂತ (ಚಂದ್ರಕಾಂತ), ಕೂಷ್ಮಾಂಡ, ಸ್ಕಂದ ಮಾತಾ, ಕಾತ್ಯಾಯಿನಿ, ಕಾಳರಾತ್ರಿ, ಮಹಾ ಗೌರಿ ಬುಕ್ಕೊ ಸಿದ್ಧಿಧಾತ್ರಿ. ದೇವೀಪುರಾಣದ ಪ್ರಕಾರ ಅಣಿಮಾ, ಮಹಿಮಾ, ಗರಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಪ್ರಕಾಮ್ಯ, ಇಷಿತ್ವಾ ಮತ್ತು ವಷಿತ್ವಾ ಪನ್ಪುನ ೮ ಸಿದ್ಧಿಳೆನ್ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆ ಮಲ್ತ್ ದ್ ಪಡೆವೊಲಿ. [[File:Navadurga Statues at Bhawani Waghjai Temple, Terav.jpg|thumb|ದೇವಿನ ಒರ್ಂಬೊ ಅವತಾರೊಲು]]{{clear}} == ದೇಸೊದ ಬೇತೆ-ಬೇತೆ ಊರುಡು ಮಾರ್ನಮಿ == ಮಾರ್ನಮಿನ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯೊಡು ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಆಚರನೇ ಮಲ್ಪುನ ನಾಡಹಬ್ಬ. ದೇಸೊದ [[ಬಡಕಾಯಿ]], ನಡು ಬುಕ್ಕೊ [[ಪಡ್ಡಾಯಿ]] ರಾಜ್ಯೊಲೆಡ್ ಮಾರ್ನಮಿನ್ ದಸರಾ ಪಂಡ್ದ್ ಲೆಪ್ಪುವೆರ್. ದಸರಾ ಅತ್ತಾಂಡ ದಶೆಹರಾ ಪಂಡ [[ಪತ್ತ್]] ತರೆತ್ತ [[ರಾವಣ]]ನ್ [[ರಾಮ|ರಾಮೆ]] ಕೆರಿನ ಲೆಕ್ಕೊದ ಆಚರಣೆ. ಅಂಚಾದ್ ರಾವಣನ ಗೊಂಬೆ ಮಲ್ತ್ದ್ ಅಯಿಕ್ [[ತೂ]] ಕೊರ್ದು, [[ಪಟಾಕಿ]] ಪಾಡ್ದ್ ಪೊತ್ತಾವೆರ್. == ವೇಸೊಲು == ಉಂದು ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಮಾರ್ನೆಮಿತಪಗ ಬರುಪುನ ವೇಸೊಲು. ಉಂದು ಮಾಂತ ಕುಸಲ್ ರಂಗ್ ಉಂಡು ಮಾಂತೊಂತು ಊರಿಡಿ ಗದ್ದವೊಂತು ಪರ್ಬೊತ ಪೊಲಬುನು ಕೊರುಪುಂಡು. ವೆಸೊಲೆಡ್ ರಡ್ಡ್ ನಮೂನೆ ತೂವೊಲಿ. ಒಂಜಿ ಒರಿ ಒರಿ ವೆಸೊ ಪಾಡೊಂತು ಬರ್‌ಪುನ ಕುಡೊಂಜಿ ಸುಮಾರ್ ಜನೊಕುಲೆನ ಕೊಂಪೆ. ಕೆಲವು ಜನ ಪರಕೆ ಪ್ಂಡ್ದ್ ವೇಷ ಪಾಡುನ ಕ್ರಮೋಲಾ ಉಂಡು. ಜೋಕುಲೆಗ್ ಕಸ್ಟ-ಕೋಟಲೆ ಬನ್ನಗ, ಬಾಲೆಗ್ ಗುಣೊ ಆಂಡ ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ವೇಷ ಪಾಡ್ಪಾವೆ ಪನ್ಪಿ ಪರಕೆದ ಕ್ರಮೊಲಾ ಉಂಡು. ಅಕ್ಲ್ ವೇಷೊ ಪಾಡ್ದ್ ಒಂಜಿ-ರಡ್ಡ್ ಇಲ್ಲಲ್ ನಟ್ಟುವೆರ್. ಅವು ವಾ ವೇಷೊಲಾ ಆಪುಂಡು. === ಕೊರಗೆ === ಉಂದು ಮೈ ಪೂರ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್‌ನ್ ಪಾಡೊಂತು ಕೆಬಿಕ್ ಚಕ್ಕುಲಿ, ತರೆಕ್ ಮುಟ್ಟಾಲೆ ಪಾಡೊಂತು, ಗೊಂಡೆತ ಪೂತ ಮಾಲೆ ನಾಳಿಗ್ ಕಟ್ಟೊಂತು, ಸೊಂಟೊಗು ಕೊಡೆತ ಅರ್ವೆ ಸುತ್ತೊಂತು ಕೈಡ್ ಪುರಲುರಿತೊಂದು ಬರ್ಪಿನ ವೇಸ. ಇ ವೇಸೊಗ್ ತುಲುವೆರೆಡ ವಿಸೆಸ ನಂಬಿಕೆ, ಜೊಕುಲೆ ಪೊಡಿಗೆ, ಕನ್ನಸ್ ದೆಪ್ಪುನ ವೆಸೊ ಪಂದ್ ನಂಬುವೆರ್.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=JLw6KfkiE60</ref>. ಈ ವೇಷೊನು ಪಾಡ್ಡ್ ಕೊರಗ ಜನಾಂಗದಕುಲೆಗ್ ಅವಮಾನ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ಪನ್ಪಿನ ವಿಚಾರೊಡು ಈ ವೇಷ ಪಾಡುನೆನ್ ಸರಕಾರ ಉಂತಾದ್ಂಡ್.<ref>{{Cite web|url=https://kannada.asianetnews.com/karnataka-districts/if-anyone-humiliate-koraga-people-its-punishable-pyu5m5|title=ದಸರಾ ವೇಷ ಧರಿಸಿ ಕೊರಗರ ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಶಿಕ್ಷೆ|first1=divya perla Published :|last1=Oct 04 2019|first2=11:21 Am|last2=Ist|website=Asianet Suvarna News}}</ref> ===ಪಿಲಿ‍ ಏಸ === {{Main|ಪಿಲಿ ಏಸ}} [[File:Tiger-dance-1.jpg|thumb|ಮಾರ್ನೆಮಿಡ್ ಪಿಲಿನಲಿಕೆ]] ಪಿಲಿಏಸ (ಪಿಲಿ ಗೊಬ್ಬು) ತುಳುನಾಡಡ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಯಿನ ಗೊಬ್ಬು. ಮಾರ್ನೆಮಿ, ಚೌತಿ ಬುಕ್ಕೊ ಮೊಸರು ಕುಡಿಕೆದ ಪೊರ್ತುಡು ನಮ ತುಳುನಾಡ್‌ಡ್ ಪಿಲಿ ನಲಿಕೆದ ಗೊಬ್ಬುನು ತೂವೊಲಿ. ಪಿಲಿತ ವೇಷದ ತಾಸೆ ಮಾರ್ಣೆಮಿದಪಾಗ ಸಾದಿಡ್ ಮಾಂತ ಕೇಣೊಂದ್ ಉಪ್ಪುಂಡು.<ref>{{cite news|title=ಮಾರ್ನೆಮಿ ಪಿಲಿಯ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷತೂಗುವ ʼನೋಟಿನ ಮಾಲೆʼ - News Kannada (ನ್ಯೂಸ್ ಕನ್ನಡ)|url=https://newskannada.com/karnataka/karavali/mangaluru/marnemi-pilis-neck-is-a-garland-of-notes-weighing-lakhs/20102023|accessdate=7 February 2024|date=20 October 2023}}</ref> === ಸಿಮ್ಮೊ === ಸಿಮ್ಮೋ ಅಥಾಂಡ ಶಾರ್ದೂಲ ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪೊರ್ಲುದ ವೇಷ. ಒಂಜಿ ನರಮಾನಿಯಾಗ್ ಸಿಮ್ಮೊದ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಮೈ ನಿಲಿಕೆ ಮನ್ಜೊಲ್ ರಂಗ್ ದ ರೋಮ ಇತ್ತಿನ ಮಲ್ಲ ಅಂಗಿ, ಬೀಲ ಬೋಕ್ಕ ಸಿಮ್ಮೊದ ತರೆತಲೆಕಂದಿನ ಟೊಪ್ಪಿ ಪಾಡ್ಡ್, ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆನ ವೇಷ, ಆಯನ ಕಯಿಟ್ ಒಂಜಿ ಕೊತ್ತಲಿಗೆದ ಬೆಡಿದಲೆಕಂದಿನ ಕೋಲು. ತಾಸೆದಲೆಕೊಂದಿನ ಬೊಟ್ಟುನ ಸಾಮಾನ್ ಪತ್ತೋಂದು ೩ -೪ ಜನ ಬರ್ಪೆರ್. ಇಲ್ಲದ ಜಾಲ್ಡ್ ನಲಿಪುವೆರ್. === ಕರಡಿ === ಕರಡಿ ವೇಷ ಲಾ ಬಾರಿ ಪೊರ್ಲು. ಒರಿ ಕರಡಿದಲೆಕ ವೇಶ ಪಾಡ್ದ್, ಉದ್ದ ಉದ್ದ ರೋಮದ ಕಪ್ಪು ರಂಗ್ ದ ಅಂಗಿ, ಕರಡಿದ ಮುಸುಡುದ ತೊಪ್ಪಿ, ನಲಿಪುನ ವೇಷ. ಅಯಿಟ್ಲಾ ಒರಿ ಬೋಂಟೆದಾಯೆ, ಹಾಸ್ಯಗಾರೆ, ಬೊಟ್ಟುನಕುಲು ಮಾತಾ ಇಪ್ಪುವೆರ್. === ಅನಾರ್ಕಲಿ === ಮಾರ್ನಮಿದ ವೇಸೊಲೆಡ್ ಅನಾರ್ಕಲಿ ಪನ್ಪುನ ವೇಸಲ್ಲ್ ಒಂಜಿ. ಉಂದೆಟ್ ಆನುಲು ಪೊನ್ನುಲೆನ ವೇಷ ಪಾಡುವೆರ್. ಉದ್ದದ ಲಂಗ ಪಾಡ್ದ್ ತರೆಕ್ ನವಿಲದ ಗರಿನ್ ಕಟ್ಟ್ ದ್ ಬೇಂಡ್ ವಾದ್ಯೊಗು ಸರಿಯಾದ್ ಪೊರ್ಲುಡು ನಲಿಪುವೆರ್. ವಾ ಪೊಣ್ಣಗುಲಾ ಕಮ್ಮಿ ಇಜ್ಜಂದಿಲೆಕ ನಲಿಪುನೆನ್ ತೂಪಿನನೆ ಬಾರೀ ಪೊರ್ಲು. === ಕುಸಲ್ ವೇಸೊಲು === ಕುಸಲ್ ವೆಸೊಡ್ ಹೆಚ್ಚಾದ್ ತುಲುವೆರೆ ಕಸುಬುನ್ ಮಕ್ಕರ್ ಮಾನ್ಪುನಾ, ಬುಕ್ಕ ಬೇತೆ ಬೇತೆ ಉದ್ಯೋಗತಕುಲೆನ್ ಅಂಚಾನೆ ಮಾಂತುದ್ ತೆಲಿಪಾಪುನ. ನೆಟ್ಟ್ ನಟ್ಟುನಾಯೆ, ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನಾಯೆ, ಬಚ್ಚಿರೆ ಮಾರುನಾಯೆ, ಕಂಡಕ್ಟರ್ ==== ಬಾಲೆನ್ ಮಾನಪುನ ವೆಸೊತ ಪದೊ ==== <poem>ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್..... ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಚೆರಂಟೆದ ಚಟುನಿ,ಬೈತ ಅರಿತ ನುಪ್ಪು.. ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ಕೊಡೆ ಕಂಡೆದ ತಂಜನ, ಕೆಂಡ ಬುಡಯ ಕಮ್ಮೆನ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್, ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್ ನಕ್ಕ್ ಬಾಲೆ ನಕ್ಕ್.....</poem> == ಗಾದೆಲು == * ಮಾರ್ನೆಮಿ ಕರಿಬುಕ್ಕೊಲ ವೇಸ ಪಾಡ್ದ್ ಮಾರ್ಗೊಡು ತಿರ್ಗ್‍ಂಡ ಎಂಚ? * ಮಾರ್ನೆಮಿದ ಪಿಲಿ ಜಾಲ್ ಎತ್ತ್‌ನಗ ಕಿದೆತ್ತ ಪೆತ್ತ ತೆಲಿತ್ತ್ಂಡ್‌ಗೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗೊ:ತುಲುವೆರೆ ಪರ್ಬೊಲು]] [[ವರ್ಗೊ:ಪರ್ಬೊಲು]] 3i4pd1yv777t2jgerv0a0f6boir6lca 0 8576 373534 196208 2026-10-18T08:32:22Z ChiK 1136 373534 wikitext text/x-wiki ''ಬೆಲ್ಲ'' ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚೀಪೆ ಉಪ್ಪುನ ಪದಾರ್ತೊ. ==ಬೆಲ್ಲದ ಅರ್ತೊ== ಚೀಪೆ ಉಪ್ಪುನ, ಬೇತೆ ವಸ್ತ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಗಲಸುನ ಮೂಲಕೊ ಅಯಿನ್‍ಲಾ ಚೀಪೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತ್. ==ಬೆಲ್ಲದ ಪುಟ್ಟು== * ಬೆಲ್ಲನ್ ಕರ್ಂಬುರ್ದು ಮಲ್ಪುವೆರ್ * ಬೆಲ್ಲನ್ ತಾರಿದಕಲಿಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ * ಬೆಲ್ಲನ್ ತಾರೆದಕಲಿಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ==ಬೆಲ್ಲೊನು ಗಲಸುನೆ== * ಬಾಜೆಲ್ ಕೊರ್ ನಗ (ಬೆಲ್ಲ ನೀರ್) * ಪಾಯಸ * ಪ್ರಸಾದ ತಯಾರಿಡ್ * ತಿಂಡಿಲೆನ ತಯಾರಿಡ್ * ಐಸ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ(ಬೆಲ್ಲ ಕ್ಯಾಂಡಿ) * ಮರ್ದ್ ಲೆನ ತಯಾರಿಡ್ * ಮಣ್ಣಿ,ರಸಾಯೊನ,ಅರಿಪೊಡಿ,ಬಜಿಲ್,ಪೊರಿ ತಯಾರಿಡ್ * ಪಾನಕೊ, ಕಸಾಯೊ, ಜೂಸುಲೆನ ತಯಾರಿಡ್ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == 83tw8f5xhww2vfqp8q6v3f7wvvsou9p 373535 373534 2026-10-18T08:32:44Z ChiK 1136 Added {{[[Template:Unreferenced|Unreferenced]]}} tag 373535 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026}} ''ಬೆಲ್ಲ'' ಪಂಡ ಒಂಜಿ ಚೀಪೆ ಉಪ್ಪುನ ಪದಾರ್ತೊ. ==ಬೆಲ್ಲದ ಅರ್ತೊ== ಚೀಪೆ ಉಪ್ಪುನ, ಬೇತೆ ವಸ್ತ್ ದೊಟ್ಟುಗು ಗಲಸುನ ಮೂಲಕೊ ಅಯಿನ್‍ಲಾ ಚೀಪೆ ಮಲ್ಪುನ ಗುಣ ಉಪ್ಪುನ ಒಂಜಿ ವಸ್ತ್. ==ಬೆಲ್ಲದ ಪುಟ್ಟು== * ಬೆಲ್ಲನ್ ಕರ್ಂಬುರ್ದು ಮಲ್ಪುವೆರ್ * ಬೆಲ್ಲನ್ ತಾರಿದಕಲಿಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ * ಬೆಲ್ಲನ್ ತಾರೆದಕಲಿಟ್ಟ್ ಮಲ್ಪುವೆರ್ ==ಬೆಲ್ಲೊನು ಗಲಸುನೆ== * ಬಾಜೆಲ್ ಕೊರ್ ನಗ (ಬೆಲ್ಲ ನೀರ್) * ಪಾಯಸ * ಪ್ರಸಾದ ತಯಾರಿಡ್ * ತಿಂಡಿಲೆನ ತಯಾರಿಡ್ * ಐಸ್ ಕ್ಯಾಂಡಿ(ಬೆಲ್ಲ ಕ್ಯಾಂಡಿ) * ಮರ್ದ್ ಲೆನ ತಯಾರಿಡ್ * ಮಣ್ಣಿ,ರಸಾಯೊನ,ಅರಿಪೊಡಿ,ಬಜಿಲ್,ಪೊರಿ ತಯಾರಿಡ್ * ಪಾನಕೊ, ಕಸಾಯೊ, ಜೂಸುಲೆನ ತಯಾರಿಡ್ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == f2bmz96l1bmoffve0lyvaog1btn52kp 828 9154 373537 364758 2026-10-18T08:06:09Z en>Paine Ellsworth 0 per edit request on talk page - update preview text 373537 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local _fetch = require('Module:Transclusion_count')._fetch -- _fetch looks at the 'demo' argument local yesno = require('Module:Yesno') local lang_obj = mw.getContentLanguage() -- this here because the language object is used multiple places in the module local large_count_cutoff = 100000 local approx_num_total_pages = 66000000 local user_subpage_info_page = 'Wikipedia:User pages#SUB' local sandbox_module_page = 'Module:Sandbox' local system_messages_cat = 'Pages used in system messages needing protection' local sandbox_word = 'sandbox' local testcases_word = 'testcases' local doc_word = 'doc' local function count_from_args(args) if tonumber(args.count) then -- check if function has already been used return tonumber(args.count) -- early exit if so end local count if yesno(args['fetch']) ~= false then count = _fetch(args) -- fetch transclusion count end -- use explicitly-provided count when fetch fails if count == nil and args[1] ~= nil and args[1] ~= '' then -- convert local language number string to a number understandable by Lua count = mw.ustring.gsub(args[1], '+$', '') count = lang_obj:parseFormattedNumber(args[1]) end -- in case someone writes a non-positive number if count and count > 0 then return count end return nil end -- Actions if there is a large (greater than or equal to 100,000) transclusion count local function risk_boolean(args) if args.risk == true or args.risk == false then return args.risk elseif args[1] == 'risk' then return true else local count = count_from_args(args) if count and count >= large_count_cutoff then return true end end return false end -- function retained for backwards compatibility function p._risk(args) return risk_boolean(args) and 'risk' or '' end -- function retained for backwards compatibility function p.risk(frame) return p._risk(getArgs(frame)) end -- count and no_percent arguments retained for backwards compatibility function p._num(args, count, no_percent) if count == nil then count = count_from_args(args) end args.count = count args.risk = risk_boolean(args) -- Build output string local return_value = '' if args.count == nil and args.risk then return 'a very large number of' elseif args.count == nil then return 'many' else -- Use 2 significant figures for smaller numbers and 3 for larger ones local sigfig = 2 if args.count >= large_count_cutoff then sigfig = 3 end -- Prepare to round to appropriate number of sigfigs local f = math.floor(math.log10(args.count)) - sigfig + 1 -- Round and insert 'approximately' or '+' when appropriate if yesno(args[2]) == true or (type(args[1]) == 'string' and (mw.ustring.sub(args[1], -1) == '+')) then -- Round down return_value = string.format('%s+', lang_obj:formatNum(math.floor( (args.count / 10^(f)) ) * (10^(f))) ) else -- Round to nearest return_value = string.format('approximately&#x20;%s', lang_obj:formatNum(math.floor( (args.count / 10^(f)) + 0.5) * (10^(f))) ) end -- Insert percentage of pages if that is likely to be >= 1% and when |no-percent= not set to yes no_percent = yesno(no_percent or args['no-percent']) if args.count and args.count >= approx_num_total_pages/100 and not no_percent then local num_total_pages = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('NUMBEROFPAGES', 'R') local total_percent = math.floor( ( ( args.count/num_total_pages ) * 100) + 0.5) if total_percent >= 1 then return_value = string.format('%s&#x20;pages, or roughly %s%% of all', return_value, total_percent) end end end return return_value end -- used by [[Template:Stub documentation]] and other pages -- count argument retained for backwards compatibility function p.num(frame, count) return p._num(getArgs(frame), count) end -- count argument retained for backwards compatibility function p._text(args, count) --[=[ Only show the information about how this template gets updated if someone is actually editing the page and maybe trying to update the count. ]=] local bot_text = (mw.getCurrentFrame():preprocess('{{REVISIONID}}') == '') and ("\n\n----\n'''Preview info''':" .. ' The number of transclusions [[Template:High-use/doc#Technical details|is updated automatically]].') or '' if count == nil then count = count_from_args(args) end args.count = count args.risk = risk_boolean(args) -- trim /doc, /sandbox and /testcases local title = args.title or (args.demo and args.demo ~= '' and mw.title.new(args.demo, 'Template')) or mw.title.getCurrentTitle() if title.subpageText == doc_word or title.subpageText == sandbox_word or title.subpageText == testcases_word then title = title.basePageTitle end -- use /testcases of base template local testcases_page = mw.title.new(title.prefixedText .. '/' .. testcases_word) -- exists is expensive while testcases_page.basePageTitle.isSubpage and not testcases_page.exists do testcases_page = mw.title.new(testcases_page.basePageTitle.basePageTitle.prefixedText .. '/' .. testcases_word) end local systemMessages = (args['system'] or '') ~= '' -- This retrieves the project URL automatically to simplify localization. local templateCount = ('on [https://linkcount.toolforge.org/?project=%s&page=%s#transclusions %s pages]'):format( title:fullUrl():gsub('//(.-)/.*', '%1'), mw.uri.encode(title.fullText), p._num(args)) local used_on_text = "'''This " .. (title:inNamespace('Module') and 'Lua module' or 'template') .. ' is used ' if systemMessages then used_on_text = used_on_text .. args['system'] .. ((args.count and args.count > 2000) and ("''', and " .. templateCount) or ("'''")) else used_on_text = used_on_text .. templateCount .. "'''" end local sandbox_text = ('%s\'s [[%s/sandbox|/sandbox]] or [[%s|/testcases]] subpages, or in your own [[%s]]. '):format( title:inNamespace('Module') and 'module' or 'template', title.fullText, testcases_page.fullText, title:inNamespace('Module') and (sandbox_module_page .. '|module sandbox') or (user_subpage_info_page .. '|user subpage') ) local infoArg = args['info'] ~= '' and args['info'] if (systemMessages or args.risk) then local info = '.' if systemMessages then info = info .. '<br />Changes to it can cause immediate changes to the ' .. mw.site.namespaces.Project.name .. ' user interface.' end if infoArg then info = info .. '<br />' .. infoArg end sandbox_text = info .. '<br /> To avoid major disruption' .. (args.count and args.count >= large_count_cutoff and ' and server load' or '') .. -- should this use args.risk? ', any changes should be tested in the ' .. sandbox_text .. 'The tested changes can be added to this page in a single edit. ' else sandbox_text = (infoArg and ('.<br />' .. infoArg .. ' C') or ' and c') .. 'hanges may be widely noticed. Test changes in the ' .. sandbox_text end local discussion_text = systemMessages and 'Please discuss changes ' or 'Consider discussing changes ' if args[2] ~= nil and args[2] ~= '' and yesno(args[2]) == nil then discussion_text = string.format('%sat [[%s]]', discussion_text, args[2]) else discussion_text = string.format('%son the [[%s|talk page]]', discussion_text, title.talkPageTitle.fullText) end return used_on_text .. sandbox_text .. discussion_text .. ' before implementing them.' .. bot_text end -- used by [[Template:R from high-use template]] -- count argument retained for backwards compatibility function p.text(frame, count) return p._text(getArgs(frame), count) end -- nocat argument retained for backwards compatibility function p._main(args, nocat) args.count = count_from_args(args) args.risk = risk_boolean(args) args.title = (args.demo and args.demo ~= '' and mw.title.new(args.demo, 'Template')) or mw.title.getCurrentTitle() local image = 'Ambox warning yellow.svg' local type_param = 'style' local epilogue = '' if args['system'] and args['system'] ~= '' then image = 'Ambox important.svg' type_param = 'content' if yesno(nocat or args['nocat']) ~= true and not args.title.isRedirect then local protection_action = (args.title:inNamespace('File') and 'upload') or 'edit' local protection_level = require('Module:Effective protection level')._main(protection_action, args.title.fullText) if protection_level ~= 'sysop' and protection_level ~= 'templateeditor' and protection_level ~= 'interfaceadmin' then epilogue = mw.getCurrentFrame():expandTemplate { title = 'sandbox other', args = { [2] = '[[Category:' .. system_messages_cat .. ']]' } } end end elseif args.risk then image = 'Ambox warning orange.svg' type_param = 'content' end image = '[[File:' .. image .. '|40px|alt=Warning|link=]]' if args['form'] == 'editnotice' then return mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'editnotice', args = { ['image'] = image, ['text'] = p._text(args), ['expiry'] = (args['expiry'] or '') } } .. epilogue else return require('Module:Message box').main('ombox', { type = type_param, image = image, text = p._text(args), expiry = (args['expiry'] or '') }) .. epilogue end end function p.main(frame) return p._main(getArgs(frame)) end return p 5obsps34wvcavn864brncey49uuo8l1 373538 373537 2026-10-18T09:02:38Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:High-use]] 373537 Scribunto text/plain require('strict') local p = {} local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local _fetch = require('Module:Transclusion_count')._fetch -- _fetch looks at the 'demo' argument local yesno = require('Module:Yesno') local lang_obj = mw.getContentLanguage() -- this here because the language object is used multiple places in the module local large_count_cutoff = 100000 local approx_num_total_pages = 66000000 local user_subpage_info_page = 'Wikipedia:User pages#SUB' local sandbox_module_page = 'Module:Sandbox' local system_messages_cat = 'Pages used in system messages needing protection' local sandbox_word = 'sandbox' local testcases_word = 'testcases' local doc_word = 'doc' local function count_from_args(args) if tonumber(args.count) then -- check if function has already been used return tonumber(args.count) -- early exit if so end local count if yesno(args['fetch']) ~= false then count = _fetch(args) -- fetch transclusion count end -- use explicitly-provided count when fetch fails if count == nil and args[1] ~= nil and args[1] ~= '' then -- convert local language number string to a number understandable by Lua count = mw.ustring.gsub(args[1], '+$', '') count = lang_obj:parseFormattedNumber(args[1]) end -- in case someone writes a non-positive number if count and count > 0 then return count end return nil end -- Actions if there is a large (greater than or equal to 100,000) transclusion count local function risk_boolean(args) if args.risk == true or args.risk == false then return args.risk elseif args[1] == 'risk' then return true else local count = count_from_args(args) if count and count >= large_count_cutoff then return true end end return false end -- function retained for backwards compatibility function p._risk(args) return risk_boolean(args) and 'risk' or '' end -- function retained for backwards compatibility function p.risk(frame) return p._risk(getArgs(frame)) end -- count and no_percent arguments retained for backwards compatibility function p._num(args, count, no_percent) if count == nil then count = count_from_args(args) end args.count = count args.risk = risk_boolean(args) -- Build output string local return_value = '' if args.count == nil and args.risk then return 'a very large number of' elseif args.count == nil then return 'many' else -- Use 2 significant figures for smaller numbers and 3 for larger ones local sigfig = 2 if args.count >= large_count_cutoff then sigfig = 3 end -- Prepare to round to appropriate number of sigfigs local f = math.floor(math.log10(args.count)) - sigfig + 1 -- Round and insert 'approximately' or '+' when appropriate if yesno(args[2]) == true or (type(args[1]) == 'string' and (mw.ustring.sub(args[1], -1) == '+')) then -- Round down return_value = string.format('%s+', lang_obj:formatNum(math.floor( (args.count / 10^(f)) ) * (10^(f))) ) else -- Round to nearest return_value = string.format('approximately&#x20;%s', lang_obj:formatNum(math.floor( (args.count / 10^(f)) + 0.5) * (10^(f))) ) end -- Insert percentage of pages if that is likely to be >= 1% and when |no-percent= not set to yes no_percent = yesno(no_percent or args['no-percent']) if args.count and args.count >= approx_num_total_pages/100 and not no_percent then local num_total_pages = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('NUMBEROFPAGES', 'R') local total_percent = math.floor( ( ( args.count/num_total_pages ) * 100) + 0.5) if total_percent >= 1 then return_value = string.format('%s&#x20;pages, or roughly %s%% of all', return_value, total_percent) end end end return return_value end -- used by [[Template:Stub documentation]] and other pages -- count argument retained for backwards compatibility function p.num(frame, count) return p._num(getArgs(frame), count) end -- count argument retained for backwards compatibility function p._text(args, count) --[=[ Only show the information about how this template gets updated if someone is actually editing the page and maybe trying to update the count. ]=] local bot_text = (mw.getCurrentFrame():preprocess('{{REVISIONID}}') == '') and ("\n\n----\n'''Preview info''':" .. ' The number of transclusions [[Template:High-use/doc#Technical details|is updated automatically]].') or '' if count == nil then count = count_from_args(args) end args.count = count args.risk = risk_boolean(args) -- trim /doc, /sandbox and /testcases local title = args.title or (args.demo and args.demo ~= '' and mw.title.new(args.demo, 'Template')) or mw.title.getCurrentTitle() if title.subpageText == doc_word or title.subpageText == sandbox_word or title.subpageText == testcases_word then title = title.basePageTitle end -- use /testcases of base template local testcases_page = mw.title.new(title.prefixedText .. '/' .. testcases_word) -- exists is expensive while testcases_page.basePageTitle.isSubpage and not testcases_page.exists do testcases_page = mw.title.new(testcases_page.basePageTitle.basePageTitle.prefixedText .. '/' .. testcases_word) end local systemMessages = (args['system'] or '') ~= '' -- This retrieves the project URL automatically to simplify localization. local templateCount = ('on [https://linkcount.toolforge.org/?project=%s&page=%s#transclusions %s pages]'):format( title:fullUrl():gsub('//(.-)/.*', '%1'), mw.uri.encode(title.fullText), p._num(args)) local used_on_text = "'''This " .. (title:inNamespace('Module') and 'Lua module' or 'template') .. ' is used ' if systemMessages then used_on_text = used_on_text .. args['system'] .. ((args.count and args.count > 2000) and ("''', and " .. templateCount) or ("'''")) else used_on_text = used_on_text .. templateCount .. "'''" end local sandbox_text = ('%s\'s [[%s/sandbox|/sandbox]] or [[%s|/testcases]] subpages, or in your own [[%s]]. '):format( title:inNamespace('Module') and 'module' or 'template', title.fullText, testcases_page.fullText, title:inNamespace('Module') and (sandbox_module_page .. '|module sandbox') or (user_subpage_info_page .. '|user subpage') ) local infoArg = args['info'] ~= '' and args['info'] if (systemMessages or args.risk) then local info = '.' if systemMessages then info = info .. '<br />Changes to it can cause immediate changes to the ' .. mw.site.namespaces.Project.name .. ' user interface.' end if infoArg then info = info .. '<br />' .. infoArg end sandbox_text = info .. '<br /> To avoid major disruption' .. (args.count and args.count >= large_count_cutoff and ' and server load' or '') .. -- should this use args.risk? ', any changes should be tested in the ' .. sandbox_text .. 'The tested changes can be added to this page in a single edit. ' else sandbox_text = (infoArg and ('.<br />' .. infoArg .. ' C') or ' and c') .. 'hanges may be widely noticed. Test changes in the ' .. sandbox_text end local discussion_text = systemMessages and 'Please discuss changes ' or 'Consider discussing changes ' if args[2] ~= nil and args[2] ~= '' and yesno(args[2]) == nil then discussion_text = string.format('%sat [[%s]]', discussion_text, args[2]) else discussion_text = string.format('%son the [[%s|talk page]]', discussion_text, title.talkPageTitle.fullText) end return used_on_text .. sandbox_text .. discussion_text .. ' before implementing them.' .. bot_text end -- used by [[Template:R from high-use template]] -- count argument retained for backwards compatibility function p.text(frame, count) return p._text(getArgs(frame), count) end -- nocat argument retained for backwards compatibility function p._main(args, nocat) args.count = count_from_args(args) args.risk = risk_boolean(args) args.title = (args.demo and args.demo ~= '' and mw.title.new(args.demo, 'Template')) or mw.title.getCurrentTitle() local image = 'Ambox warning yellow.svg' local type_param = 'style' local epilogue = '' if args['system'] and args['system'] ~= '' then image = 'Ambox important.svg' type_param = 'content' if yesno(nocat or args['nocat']) ~= true and not args.title.isRedirect then local protection_action = (args.title:inNamespace('File') and 'upload') or 'edit' local protection_level = require('Module:Effective protection level')._main(protection_action, args.title.fullText) if protection_level ~= 'sysop' and protection_level ~= 'templateeditor' and protection_level ~= 'interfaceadmin' then epilogue = mw.getCurrentFrame():expandTemplate { title = 'sandbox other', args = { [2] = '[[Category:' .. system_messages_cat .. ']]' } } end end elseif args.risk then image = 'Ambox warning orange.svg' type_param = 'content' end image = '[[File:' .. image .. '|40px|alt=Warning|link=]]' if args['form'] == 'editnotice' then return mw.getCurrentFrame():expandTemplate{ title = 'editnotice', args = { ['image'] = image, ['text'] = p._text(args), ['expiry'] = (args['expiry'] or '') } } .. epilogue else return require('Module:Message box').main('ombox', { type = type_param, image = image, text = p._text(args), expiry = (args['expiry'] or '') }) .. epilogue end end function p.main(frame) return p._main(getArgs(frame)) end return p 5obsps34wvcavn864brncey49uuo8l1 828 10068 373495 373040 2026-10-18T05:11:06Z en>Ahechtbot 0 [[Wikipedia:BOT|Bot]]: Updated page. 373495 Scribunto text/plain return { ["P"] = 6400, ["P-1"] = 4800, ["P-phrases"] = 4300, ["P."] = 4000, ["P1"] = 235000, ["P2"] = 519000, ["PAGENAMEBASE"] = 1900000, ["PAGENAMEU"] = 55000, ["PAK"] = 3500, ["PD-US"] = 8600, ["PD-US-1923-abroad"] = 5400, ["PD-US-expired"] = 5000, ["PD-US-expired-abroad"] = 8800, ["PD-US-no_notice"] = 2300, ["PD-art"] = 3300, ["PD-ineligible-USonly"] = 7800, ["PD-notice"] = 26000, ["PD-old-100"] = 3200, ["PD-self"] = 31000, ["PD-textlogo"] = 6300, ["PDB_Gallery"] = 2900, ["PER"] = 3600, ["PHI"] = 2700, ["PHL"] = 3700, ["PH_census"] = 2000, ["PLANTS"] = 4300, ["PM20"] = 3300, ["PMID"] = 6500, ["PNsign"] = 2100, ["POL"] = 68000, ["POR"] = 5600, ["POTD/Day"] = 2900, ["POTD_archive"] = 2600, ["POTD_archive/footer"] = 2600, ["POTD_default"] = 12000, ["POTD_image"] = 3900, ["POTD_image1"] = 2600, ["POTD_image2"] = 2600, ["POTD_navigation"] = 7900, ["POTD_texttitle"] = 2600, ["POTDlink"] = 8300, ["POV"] = 3200, ["POW"] = 2600, ["PR/header"] = 3100, ["PR/heading"] = 7200, ["PRI"] = 2200, ["PRT"] = 6500, ["PR_link"] = 120000, ["PS"] = 3100, ["Pad"] = 51000, ["Paddle_Steamer"] = 3100, ["Page"] = 4400, ["Page_list"] = 15000, ["Page_name_sub"] = 52000, ["Page_needed"] = 24000, ["Page_tabs"] = 4100, ["Page_tabs/styles.css"] = 4100, ["Pagelinks"] = 75000, ["Pagelist"] = 15000, ["Pagetype"] = 11500000, ["Paid"] = 18000, ["Pakistani_English"] = 4000, ["Para"] = 3010000, ["Parabr"] = 3900, ["Paragraph_break"] = 2180000, ["Param_value"] = 129000, ["Param_value/styles.css"] = 108000, ["Parameter"] = 3170000, ["Parameter_names_example"] = 2800, ["Parameter_value"] = 45000, ["Parameter_value/styles.css"] = 45000, ["ParmPart"] = 15000, ["Partial"] = 5600, ["Partial_minor_planet_designation"] = 5700, ["Partly_done"] = 4300, ["Party_color"] = 83000, ["Party_color_cell"] = 6900, ["Party_index_link"] = 3300, ["Party_name_with_color"] = 7500, ["Party_name_with_colour"] = 4300, ["Party_shading/Democratic"] = 19000, ["Party_shading/Independent"] = 3400, ["Party_shading/Republican"] = 18000, ["Party_stripe"] = 18000, ["Pass"] = 3400, ["Pb"] = 2140000, ["Pd-notice"] = 2300, ["Pedigree"] = 4400, ["Peer_review/heading"] = 10000, ["Peer_review_links"] = 3400, ["Peer_review_tools"] = 9700, ["Penalty_shoot-out"] = 6100, ["Pending"] = 6700, ["Pending_DYK_American_hooks"] = 5400, ["Pending_DYK_biographies"] = 12000, ["Pending_changes–protected"] = 4400, ["Pending_film"] = 2900, ["Pending_films_key"] = 2700, ["Pengoal"] = 13000, ["Penmiss"] = 15000, ["Percentage"] = 19000, ["Performance_key"] = 2800, ["Performance_key/styles.css"] = 2800, ["Period_color"] = 28000, ["Period_end"] = 26000, ["Period_id"] = 29000, ["Period_start"] = 29000, ["Personal_attack_removed"] = 2200, ["PeruTasks"] = 19000, ["Phab"] = 8200, ["Phabricator"] = 8400, ["Phanerozoic_250px"] = 26000, ["PharmNavFootnote"] = 5600, ["Philippine_census_reference"] = 2000, ["Philippine_name"] = 4300, ["Photo"] = 2200, ["Photo_montage"] = 4900, ["Photo_requested"] = 107000, ["Photograph_requested"] = 4700, ["Photomontage"] = 4400, ["Photoreq"] = 3000, ["Picture_of_the_day"] = 8300, ["Pie_chart"] = 8500, ["Pie_chart/styles.css"] = 8500, ["Ping"] = 287000, ["Pipe"] = 97000, ["Place_name_disambiguation"] = 40000, ["Plain_link"] = 121000, ["Plain_list"] = 339000, ["Plain_text"] = 109000, ["Plainlink"] = 30000, ["Plainlist"] = 379000, ["Plainlist/styles.css"] = 3120000, ["Player"] = 3900, ["Player2"] = 3000, ["Please_check_ISSN"] = 16000, ["Plural"] = 108000, ["Pluralize_from_text"] = 2920000, ["Pn"] = 2800, ["Poem_quote"] = 4000, ["Poemquote"] = 2700, ["Politician_icon"] = 35000, ["Politician_icon2"] = 35000, ["Politics_sidebar_below"] = 20000, ["Politics_sidebar_title"] = 19000, ["Polluted_category"] = 2500, ["Polparty"] = 31000, ["Pop_density"] = 10000, ["Population_Germany"] = 15000, ["Portal"] = 10900000, ["Portal-Class"] = 8100, ["Portal-inline"] = 247000, ["Portal_and_project"] = 267000, ["Portal_bar"] = 187000, ["Portal_box"] = 2100, ["Portal_inline"] = 2500, ["Portalbar"] = 9600, ["Portuguese_name"] = 10000, ["Possible"] = 4100, ["Possibly_empty_category"] = 70000, ["Post-nominals"] = 63000, ["Post-nominals/AUS"] = 8600, ["Post-nominals/CAN"] = 10000, ["Post-nominals/GBR"] = 33000, ["Post-nominals/NZL"] = 4500, ["Postnominals"] = 11000, ["Pp"] = 8600, ["Pp-book-cover"] = 52000, ["Pp-extended"] = 11000, ["Pp-move"] = 10000, ["Pp-pc"] = 3700, ["Pp-protected"] = 13000, ["Pp-semi"] = 6900, ["Pp-semi-indef"] = 4800, ["Pp-template"] = 4500, ["Pp-vandalism"] = 2800, ["Precision"] = 6000, ["Preferences"] = 18000, ["Preferences/section"] = 3700, ["PresFoot"] = 3300, ["PresHead"] = 3900, ["PresRow"] = 3900, ["Press"] = 5800, ["Preview_warning"] = 416000, ["Primary_source_inline"] = 8300, ["Primary_sources"] = 33000, ["Principal_rank"] = 657000, ["Prisoner_of_war"] = 2600, ["Prl"] = 120000, ["ProCyclingStats"] = 2500, ["ProQuest"] = 36000, ["Prod_llm/dated"] = 3000, ["Professional_wrestling_profiles"] = 3200, ["Professional_wrestling_results_table"] = 3300, ["Profit"] = 3700, ["Progress_box"] = 19000, ["Project-Class"] = 13000, ["Project_other"] = 18000, ["Promotional"] = 18000, ["Proper_name"] = 2600, ["Prose"] = 3300, ["Protected_due_to_vandalism"] = 3000, ["Protected_page"] = 25000, ["Protected_page_maintenance_message"] = 42000, ["Protection_padlock"] = 3900, ["Proxy_block"] = 2200, ["Pso"] = 5100, ["Purge"] = 577000, ["Purge_button"] = 19000, ["Purge_button/styles.css"] = 19000, ["Purple"] = 2000, ["Module:POTD_titletext"] = 2500, ["Module:Page"] = 124000, ["Module:PageLinks"] = 75000, ["Module:Page_tabs"] = 4100, ["Module:Pagelist"] = 15000, ["Module:Pagetype"] = 19200000, ["Module:Pagetype/config"] = 19200000, ["Module:Pagetype/disambiguation"] = 13400000, ["Module:Pagetype/rfd"] = 17300000, ["Module:Pagetype/setindex"] = 13600000, ["Module:Pagetype/softredirect"] = 17900000, ["Module:ParameterCount"] = 1780000, ["Module:Parameter_names_example"] = 2800, ["Module:Parameter_validation"] = 167000, ["Module:Parameter_validation/default_config"] = 167000, ["Module:Party_name_with_color"] = 14000, ["Module:Percentage"] = 19000, ["Module:Person_date"] = 1790000, ["Module:Person_height"] = 284000, ["Module:Person_length"] = 7700, ["Module:Person_weight"] = 86000, ["Module:Phone_size"] = 2200, ["Module:Photo_montage"] = 4900, ["Module:Piechart"] = 8500, ["Module:Piechart/cuts.json"] = 8500, ["Module:Plain_text"] = 1920000, ["Module:Pn"] = 4800, ["Module:Political_party"] = 151000, ["Module:Political_party/A"] = 27000, ["Module:Political_party/B"] = 20000, ["Module:Political_party/C"] = 49000, ["Module:Political_party/D"] = 59000, ["Module:Political_party/E"] = 7100, ["Module:Political_party/F"] = 15000, ["Module:Political_party/G"] = 22000, ["Module:Political_party/H"] = 7600, ["Module:Political_party/I"] = 64000, ["Module:Political_party/J"] = 10000, ["Module:Political_party/K"] = 6500, ["Module:Political_party/L"] = 48000, ["Module:Political_party/M"] = 15000, ["Module:Political_party/N"] = 40000, ["Module:Political_party/O"] = 7200, ["Module:Political_party/P"] = 35000, ["Module:Political_party/R"] = 59000, ["Module:Political_party/S"] = 38000, ["Module:Political_party/T"] = 15000, ["Module:Political_party/U"] = 22000, ["Module:Political_party/V"] = 8200, ["Module:Political_party/W"] = 15000, ["Module:Political_party/Y"] = 2400, ["Module:Pop_density"] = 10000, ["Module:PopulationFromWikidata"] = 15000, ["Module:Portal"] = 11400000, ["Module:Portal-inline"] = 252000, ["Module:Portal/images/a"] = 2070000, ["Module:Portal/images/aliases"] = 363000, ["Module:Portal/images/b"] = 3620000, ["Module:Portal/images/c"] = 2350000, ["Module:Portal/images/d"] = 121000, ["Module:Portal/images/e"] = 609000, ["Module:Portal/images/f"] = 1030000, ["Module:Portal/images/g"] = 717000, ["Module:Portal/images/h"] = 554000, ["Module:Portal/images/i"] = 1310000, ["Module:Portal/images/j"] = 353000, ["Module:Portal/images/k"] = 92000, ["Module:Portal/images/l"] = 541000, ["Module:Portal/images/m"] = 785000, ["Module:Portal/images/n"] = 849000, ["Module:Portal/images/o"] = 467000, ["Module:Portal/images/other"] = 272000, ["Module:Portal/images/p"] = 1000000, ["Module:Portal/images/q"] = 3300, ["Module:Portal/images/r"] = 447000, ["Module:Portal/images/s"] = 2040000, ["Module:Portal/images/t"] = 873000, ["Module:Portal/images/u"] = 1470000, ["Module:Portal/images/v"] = 354000, ["Module:Portal/images/w"] = 216000, ["Module:Portal/images/y"] = 39000, ["Module:Portal/images/z"] = 6600, ["Module:Portal/styles.css"] = 10900000, ["Module:Portal_bar"] = 207000, ["Module:Portal_bar/styles.css"] = 207000, ["Module:PrevalenceData"] = 8300, ["Module:Professional_wrestling_profiles"] = 3200, ["Module:Professional_wrestling_results_table"] = 3300, ["Module:Progress_box"] = 19000, ["Module:Progress_box/config"] = 19000, ["Module:Progress_box/styles.css"] = 19000, ["Module:Protect"] = 127000, ["Module:Protected_edit_request"] = 60000, ["Module:Protected_page"] = 75000, ["Module:Protected_page/config"] = 75000, ["Module:Protection_banner"] = 22000, ["Module:Purge"] = 599000, } 3f5os8upe0oxna092pm5t19che4uy5g 373496 373495 2026-10-18T07:09:16Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Transclusion_count/data/P]] 373495 Scribunto text/plain return { ["P"] = 6400, ["P-1"] = 4800, ["P-phrases"] = 4300, ["P."] = 4000, ["P1"] = 235000, ["P2"] = 519000, ["PAGENAMEBASE"] = 1900000, ["PAGENAMEU"] = 55000, ["PAK"] = 3500, ["PD-US"] = 8600, ["PD-US-1923-abroad"] = 5400, ["PD-US-expired"] = 5000, ["PD-US-expired-abroad"] = 8800, ["PD-US-no_notice"] = 2300, ["PD-art"] = 3300, ["PD-ineligible-USonly"] = 7800, ["PD-notice"] = 26000, ["PD-old-100"] = 3200, ["PD-self"] = 31000, ["PD-textlogo"] = 6300, ["PDB_Gallery"] = 2900, ["PER"] = 3600, ["PHI"] = 2700, ["PHL"] = 3700, ["PH_census"] = 2000, ["PLANTS"] = 4300, ["PM20"] = 3300, ["PMID"] = 6500, ["PNsign"] = 2100, ["POL"] = 68000, ["POR"] = 5600, ["POTD/Day"] = 2900, ["POTD_archive"] = 2600, ["POTD_archive/footer"] = 2600, ["POTD_default"] = 12000, ["POTD_image"] = 3900, ["POTD_image1"] = 2600, ["POTD_image2"] = 2600, ["POTD_navigation"] = 7900, ["POTD_texttitle"] = 2600, ["POTDlink"] = 8300, ["POV"] = 3200, ["POW"] = 2600, ["PR/header"] = 3100, ["PR/heading"] = 7200, ["PRI"] = 2200, ["PRT"] = 6500, ["PR_link"] = 120000, ["PS"] = 3100, ["Pad"] = 51000, ["Paddle_Steamer"] = 3100, ["Page"] = 4400, ["Page_list"] = 15000, ["Page_name_sub"] = 52000, ["Page_needed"] = 24000, ["Page_tabs"] = 4100, ["Page_tabs/styles.css"] = 4100, ["Pagelinks"] = 75000, ["Pagelist"] = 15000, ["Pagetype"] = 11500000, ["Paid"] = 18000, ["Pakistani_English"] = 4000, ["Para"] = 3010000, ["Parabr"] = 3900, ["Paragraph_break"] = 2180000, ["Param_value"] = 129000, ["Param_value/styles.css"] = 108000, ["Parameter"] = 3170000, ["Parameter_names_example"] = 2800, ["Parameter_value"] = 45000, ["Parameter_value/styles.css"] = 45000, ["ParmPart"] = 15000, ["Partial"] = 5600, ["Partial_minor_planet_designation"] = 5700, ["Partly_done"] = 4300, ["Party_color"] = 83000, ["Party_color_cell"] = 6900, ["Party_index_link"] = 3300, ["Party_name_with_color"] = 7500, ["Party_name_with_colour"] = 4300, ["Party_shading/Democratic"] = 19000, ["Party_shading/Independent"] = 3400, ["Party_shading/Republican"] = 18000, ["Party_stripe"] = 18000, ["Pass"] = 3400, ["Pb"] = 2140000, ["Pd-notice"] = 2300, ["Pedigree"] = 4400, ["Peer_review/heading"] = 10000, ["Peer_review_links"] = 3400, ["Peer_review_tools"] = 9700, ["Penalty_shoot-out"] = 6100, ["Pending"] = 6700, ["Pending_DYK_American_hooks"] = 5400, ["Pending_DYK_biographies"] = 12000, ["Pending_changes–protected"] = 4400, ["Pending_film"] = 2900, ["Pending_films_key"] = 2700, ["Pengoal"] = 13000, ["Penmiss"] = 15000, ["Percentage"] = 19000, ["Performance_key"] = 2800, ["Performance_key/styles.css"] = 2800, ["Period_color"] = 28000, ["Period_end"] = 26000, ["Period_id"] = 29000, ["Period_start"] = 29000, ["Personal_attack_removed"] = 2200, ["PeruTasks"] = 19000, ["Phab"] = 8200, ["Phabricator"] = 8400, ["Phanerozoic_250px"] = 26000, ["PharmNavFootnote"] = 5600, ["Philippine_census_reference"] = 2000, ["Philippine_name"] = 4300, ["Photo"] = 2200, ["Photo_montage"] = 4900, ["Photo_requested"] = 107000, ["Photograph_requested"] = 4700, ["Photomontage"] = 4400, ["Photoreq"] = 3000, ["Picture_of_the_day"] = 8300, ["Pie_chart"] = 8500, ["Pie_chart/styles.css"] = 8500, ["Ping"] = 287000, ["Pipe"] = 97000, ["Place_name_disambiguation"] = 40000, ["Plain_link"] = 121000, ["Plain_list"] = 339000, ["Plain_text"] = 109000, ["Plainlink"] = 30000, ["Plainlist"] = 379000, ["Plainlist/styles.css"] = 3120000, ["Player"] = 3900, ["Player2"] = 3000, ["Please_check_ISSN"] = 16000, ["Plural"] = 108000, ["Pluralize_from_text"] = 2920000, ["Pn"] = 2800, ["Poem_quote"] = 4000, ["Poemquote"] = 2700, ["Politician_icon"] = 35000, ["Politician_icon2"] = 35000, ["Politics_sidebar_below"] = 20000, ["Politics_sidebar_title"] = 19000, ["Polluted_category"] = 2500, ["Polparty"] = 31000, ["Pop_density"] = 10000, ["Population_Germany"] = 15000, ["Portal"] = 10900000, ["Portal-Class"] = 8100, ["Portal-inline"] = 247000, ["Portal_and_project"] = 267000, ["Portal_bar"] = 187000, ["Portal_box"] = 2100, ["Portal_inline"] = 2500, ["Portalbar"] = 9600, ["Portuguese_name"] = 10000, ["Possible"] = 4100, ["Possibly_empty_category"] = 70000, ["Post-nominals"] = 63000, ["Post-nominals/AUS"] = 8600, ["Post-nominals/CAN"] = 10000, ["Post-nominals/GBR"] = 33000, ["Post-nominals/NZL"] = 4500, ["Postnominals"] = 11000, ["Pp"] = 8600, ["Pp-book-cover"] = 52000, ["Pp-extended"] = 11000, ["Pp-move"] = 10000, ["Pp-pc"] = 3700, ["Pp-protected"] = 13000, ["Pp-semi"] = 6900, ["Pp-semi-indef"] = 4800, ["Pp-template"] = 4500, ["Pp-vandalism"] = 2800, ["Precision"] = 6000, ["Preferences"] = 18000, ["Preferences/section"] = 3700, ["PresFoot"] = 3300, ["PresHead"] = 3900, ["PresRow"] = 3900, ["Press"] = 5800, ["Preview_warning"] = 416000, ["Primary_source_inline"] = 8300, ["Primary_sources"] = 33000, ["Principal_rank"] = 657000, ["Prisoner_of_war"] = 2600, ["Prl"] = 120000, ["ProCyclingStats"] = 2500, ["ProQuest"] = 36000, ["Prod_llm/dated"] = 3000, ["Professional_wrestling_profiles"] = 3200, ["Professional_wrestling_results_table"] = 3300, ["Profit"] = 3700, ["Progress_box"] = 19000, ["Project-Class"] = 13000, ["Project_other"] = 18000, ["Promotional"] = 18000, ["Proper_name"] = 2600, ["Prose"] = 3300, ["Protected_due_to_vandalism"] = 3000, ["Protected_page"] = 25000, ["Protected_page_maintenance_message"] = 42000, ["Protection_padlock"] = 3900, ["Proxy_block"] = 2200, ["Pso"] = 5100, ["Purge"] = 577000, ["Purge_button"] = 19000, ["Purge_button/styles.css"] = 19000, ["Purple"] = 2000, ["Module:POTD_titletext"] = 2500, ["Module:Page"] = 124000, ["Module:PageLinks"] = 75000, ["Module:Page_tabs"] = 4100, ["Module:Pagelist"] = 15000, ["Module:Pagetype"] = 19200000, ["Module:Pagetype/config"] = 19200000, ["Module:Pagetype/disambiguation"] = 13400000, ["Module:Pagetype/rfd"] = 17300000, ["Module:Pagetype/setindex"] = 13600000, ["Module:Pagetype/softredirect"] = 17900000, ["Module:ParameterCount"] = 1780000, ["Module:Parameter_names_example"] = 2800, ["Module:Parameter_validation"] = 167000, ["Module:Parameter_validation/default_config"] = 167000, ["Module:Party_name_with_color"] = 14000, ["Module:Percentage"] = 19000, ["Module:Person_date"] = 1790000, ["Module:Person_height"] = 284000, ["Module:Person_length"] = 7700, ["Module:Person_weight"] = 86000, ["Module:Phone_size"] = 2200, ["Module:Photo_montage"] = 4900, ["Module:Piechart"] = 8500, ["Module:Piechart/cuts.json"] = 8500, ["Module:Plain_text"] = 1920000, ["Module:Pn"] = 4800, ["Module:Political_party"] = 151000, ["Module:Political_party/A"] = 27000, ["Module:Political_party/B"] = 20000, ["Module:Political_party/C"] = 49000, ["Module:Political_party/D"] = 59000, ["Module:Political_party/E"] = 7100, ["Module:Political_party/F"] = 15000, ["Module:Political_party/G"] = 22000, ["Module:Political_party/H"] = 7600, ["Module:Political_party/I"] = 64000, ["Module:Political_party/J"] = 10000, ["Module:Political_party/K"] = 6500, ["Module:Political_party/L"] = 48000, ["Module:Political_party/M"] = 15000, ["Module:Political_party/N"] = 40000, ["Module:Political_party/O"] = 7200, ["Module:Political_party/P"] = 35000, ["Module:Political_party/R"] = 59000, ["Module:Political_party/S"] = 38000, ["Module:Political_party/T"] = 15000, ["Module:Political_party/U"] = 22000, ["Module:Political_party/V"] = 8200, ["Module:Political_party/W"] = 15000, ["Module:Political_party/Y"] = 2400, ["Module:Pop_density"] = 10000, ["Module:PopulationFromWikidata"] = 15000, ["Module:Portal"] = 11400000, ["Module:Portal-inline"] = 252000, ["Module:Portal/images/a"] = 2070000, ["Module:Portal/images/aliases"] = 363000, ["Module:Portal/images/b"] = 3620000, ["Module:Portal/images/c"] = 2350000, ["Module:Portal/images/d"] = 121000, ["Module:Portal/images/e"] = 609000, ["Module:Portal/images/f"] = 1030000, ["Module:Portal/images/g"] = 717000, ["Module:Portal/images/h"] = 554000, ["Module:Portal/images/i"] = 1310000, ["Module:Portal/images/j"] = 353000, ["Module:Portal/images/k"] = 92000, ["Module:Portal/images/l"] = 541000, ["Module:Portal/images/m"] = 785000, ["Module:Portal/images/n"] = 849000, ["Module:Portal/images/o"] = 467000, ["Module:Portal/images/other"] = 272000, ["Module:Portal/images/p"] = 1000000, ["Module:Portal/images/q"] = 3300, ["Module:Portal/images/r"] = 447000, ["Module:Portal/images/s"] = 2040000, ["Module:Portal/images/t"] = 873000, ["Module:Portal/images/u"] = 1470000, ["Module:Portal/images/v"] = 354000, ["Module:Portal/images/w"] = 216000, ["Module:Portal/images/y"] = 39000, ["Module:Portal/images/z"] = 6600, ["Module:Portal/styles.css"] = 10900000, ["Module:Portal_bar"] = 207000, ["Module:Portal_bar/styles.css"] = 207000, ["Module:PrevalenceData"] = 8300, ["Module:Professional_wrestling_profiles"] = 3200, ["Module:Professional_wrestling_results_table"] = 3300, ["Module:Progress_box"] = 19000, ["Module:Progress_box/config"] = 19000, ["Module:Progress_box/styles.css"] = 19000, ["Module:Protect"] = 127000, ["Module:Protected_edit_request"] = 60000, ["Module:Protected_page"] = 75000, ["Module:Protected_page/config"] = 75000, ["Module:Protection_banner"] = 22000, ["Module:Purge"] = 599000, } 3f5os8upe0oxna092pm5t19che4uy5g 828 10411 373543 373037 2026-10-18T05:11:26Z en>Ahechtbot 0 [[Wikipedia:BOT|Bot]]: Updated page. 373543 Scribunto text/plain return { ["R"] = 37000, ["R/superscript"] = 81000, ["R/where"] = 81000, ["RA"] = 11000, ["RCS"] = 5900, ["REVISIONUSER2"] = 59000, ["RMS"] = 6400, ["RMnac"] = 3200, ["ROM"] = 2700, ["ROU"] = 7500, ["RSA"] = 5200, ["RSS-Atom_feed_notice"] = 222000, ["RTGS"] = 2900, ["RT_data"] = 4200, ["RUS"] = 15000, ["R_Wikidata"] = 2300, ["R_alt"] = 3100, ["R_ambig"] = 16000, ["R_avoided_double_redirect"] = 205000, ["R_cat_shell"] = 12000, ["R_category_shell"] = 15000, ["R_from_ASCII-only"] = 246000, ["R_from_ATC_code"] = 4700, ["R_from_ATCvet_code"] = 5400, ["R_from_British_English"] = 3200, ["R_from_DOI_prefix"] = 7800, ["R_from_IMO_number"] = 4500, ["R_from_ISO_4"] = 42000, ["R_from_ISO_4_abbreviation"] = 47000, ["R_from_ISO_639"] = 8600, ["R_from_ISO_639_code"] = 8800, ["R_from_NLM"] = 4600, ["R_from_NLM_abbreviation"] = 4700, ["R_from_UK_road"] = 3000, ["R_from_UN/LOCODE"] = 7100, ["R_from_US_postal_abbreviation"] = 44000, ["R_from_Unicode"] = 28000, ["R_from_Unicode_character"] = 32000, ["R_from_abbreviation"] = 28000, ["R_from_acronym"] = 3000, ["R_from_adjective"] = 7900, ["R_from_airport_code"] = 7000, ["R_from_album"] = 18000, ["R_from_alt_name"] = 5800, ["R_from_alternate_name"] = 20000, ["R_from_alternate_spelling"] = 7200, ["R_from_alternative_capitalisation"] = 9100, ["R_from_alternative_capitalization"] = 4600, ["R_from_alternative_disambiguation"] = 6300, ["R_from_alternative_hyphenation"] = 328000, ["R_from_alternative_language"] = 91000, ["R_from_alternative_name"] = 303000, ["R_from_alternative_punctuation"] = 34000, ["R_from_alternative_scientific_name"] = 161000, ["R_from_alternative_spacing"] = 16000, ["R_from_alternative_spelling"] = 80000, ["R_from_alternative_title"] = 10000, ["R_from_alternative_transliteration"] = 7600, ["R_from_ambiguous"] = 3000, ["R_from_ambiguous_page"] = 7800, ["R_from_ambiguous_sort_name"] = 40000, ["R_from_ambiguous_term"] = 55000, ["R_from_avoided_double_redirect"] = 7700, ["R_from_birth_name"] = 14000, ["R_from_book"] = 5600, ["R_from_case_citation"] = 3300, ["R_from_category_navigation"] = 4400, ["R_from_chemical_formula"] = 9200, ["R_from_comment_subpage"] = 22000, ["R_from_diacritic"] = 11000, ["R_from_diacritics"] = 2100, ["R_from_disambiguation"] = 2000, ["R_from_domain_name"] = 17000, ["R_from_draft"] = 4000, ["R_from_draft_namespace"] = 6100, ["R_from_drug_trade_name"] = 23000, ["R_from_emoji"] = 3400, ["R_from_fictional_character"] = 57000, ["R_from_fictional_element"] = 5700, ["R_from_fictional_location"] = 2300, ["R_from_film"] = 2100, ["R_from_former_name"] = 33000, ["R_from_full_name"] = 13000, ["R_from_gene_symbol"] = 11000, ["R_from_given_name"] = 3400, ["R_from_incomplete_disambiguation"] = 62000, ["R_from_incomplete_name"] = 2600, ["R_from_incorrect_disambiguation"] = 5700, ["R_from_incorrect_name"] = 14000, ["R_from_initialism"] = 29000, ["R_from_initials"] = 5700, ["R_from_legislation"] = 3300, ["R_from_less_specific_name"] = 5200, ["R_from_list_topic"] = 21000, ["R_from_long"] = 7100, ["R_from_long_name"] = 111000, ["R_from_longer_name"] = 17000, ["R_from_member"] = 6800, ["R_from_merge"] = 79000, ["R_from_miscapitalisation"] = 43000, ["R_from_miscapitalization"] = 5900, ["R_from_misspelling"] = 69000, ["R_from_mod"] = 2300, ["R_from_modification"] = 466000, ["R_from_molecular_formula"] = 6800, ["R_from_monotypic_taxon"] = 8100, ["R_from_more_specific_geographic_name"] = 2900, ["R_from_more_specific_name"] = 6500, ["R_from_move"] = 3080000, ["R_from_move/except"] = 3080000, ["R_from_name_with_title"] = 6700, ["R_from_nickname"] = 3200, ["R_from_old_AfC_draft"] = 29000, ["R_from_other_capitalisation"] = 418000, ["R_from_other_capitalization"] = 6500, ["R_from_other_disambiguation"] = 21000, ["R_from_other_language"] = 2900, ["R_from_other_name"] = 8100, ["R_from_other_punctuation"] = 2000, ["R_from_other_spelling"] = 2800, ["R_from_person"] = 14000, ["R_from_personal_name"] = 3200, ["R_from_plural"] = 39000, ["R_from_product_name"] = 2600, ["R_from_pseudonym"] = 3000, ["R_from_railroad_name_with_ampersand"] = 2300, ["R_from_related_term"] = 2200, ["R_from_related_topic"] = 7200, ["R_from_related_word"] = 18000, ["R_from_remote_page"] = 12000, ["R_from_remote_talk_page"] = 33000, ["R_from_school"] = 3600, ["R_from_scientific_name"] = 36000, ["R_from_short"] = 6600, ["R_from_short_name"] = 119000, ["R_from_shortcut"] = 48000, ["R_from_shorter_name"] = 2500, ["R_from_shorter_title"] = 5200, ["R_from_song"] = 60000, ["R_from_sort_name"] = 189000, ["R_from_species_to_genus"] = 4900, ["R_from_stylization"] = 2000, ["R_from_subpage"] = 41000, ["R_from_subtopic"] = 84000, ["R_from_surname"] = 34000, ["R_from_symbol"] = 3100, ["R_from_synonym"] = 6600, ["R_from_taxonomic_synonym"] = 2500, ["R_from_television_episode"] = 64000, ["R_from_template_shortcut"] = 4700, ["R_from_title_with_diacritics"] = 5800, ["R_from_title_without_diacritics"] = 391000, ["R_from_trade_name"] = 23000, ["R_from_typo"] = 4200, ["R_from_unnecessary_disambiguation"] = 49000, ["R_from_work"] = 3000, ["R_from_year"] = 4100, ["R_hatnote"] = 3000, ["R_list_topic"] = 11000, ["R_mentioned_in_hatnote"] = 13000, ["R_miscap"] = 3000, ["R_move"] = 2300, ["R_printworthy"] = 95000, ["R_protected"] = 11000, ["R_protected/excon"] = 2600, ["R_protected/semi"] = 6400, ["R_sect"] = 3500, ["R_section"] = 24000, ["R_shell"] = 22000, ["R_to_Swiss_municipality_(,_Switzerland)"] = 2300, ["R_to_Swiss_municipality_(canton)"] = 3500, ["R_to_Swiss_municipality_2L"] = 2600, ["R_to_TV_episode_list_entry"] = 9100, ["R_to_alternative_scientific_name"] = 3200, ["R_to_anchor"] = 115000, ["R_to_category_namespace"] = 25000, ["R_to_century"] = 2700, ["R_to_diacritic"] = 422000, ["R_to_diacritics"] = 4000, ["R_to_disambiguation"] = 4000, ["R_to_disambiguation_page"] = 290000, ["R_to_help_namespace"] = 3100, ["R_to_list"] = 39000, ["R_to_list_entry"] = 95000, ["R_to_main_namespace"] = 4800, ["R_to_monotypic_taxon"] = 17000, ["R_to_plural"] = 5000, ["R_to_project"] = 2600, ["R_to_project_namespace"] = 28000, ["R_to_redirect_template"] = 3400, ["R_to_related_topic"] = 97000, ["R_to_scientific_name"] = 105000, ["R_to_section"] = 432000, ["R_to_short_name"] = 4400, ["R_to_stub_template"] = 5000, ["R_to_subpage"] = 8000, ["R_to_subtopic"] = 4200, ["R_to_talk_page"] = 2200, ["R_to_template_namespace"] = 2200, ["R_to_transliteration"] = 15000, ["R_to_user_namespace"] = 3400, ["R_unprintworthy"] = 100000, ["R_with_Wikidata_item"] = 52000, ["R_with_history"] = 22000, ["R_with_possibilities"] = 128000, ["Racing-Reference_driver"] = 2900, ["Radio_Relay"] = 3600, ["Radio_formats"] = 11000, ["Rail-interchange"] = 42000, ["RailGauge"] = 10000, ["Rail_color"] = 38000, ["Rail_color_box"] = 15000, ["Rail_icon"] = 23000, ["Rail_line"] = 9700, ["Rail_navbox_titlestyle"] = 14000, ["Rail_pass_box"] = 18000, ["Rail_start"] = 2100, ["Rail_template_doc"] = 2300, ["Railway-routemap"] = 4700, ["Railway_division_link"] = 5000, ["Railway_stations_in_countryname_opened_in_YYYY_category_header"] = 3100, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header"] = 5400, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header/core"] = 5400, ["Rand"] = 5400, ["Random_number"] = 5700, ["Random_page_in_category"] = 5700, ["Random_subpage"] = 7800, ["Ranking_movements"] = 4800, ["Rating"] = 102000, ["Rating-Christgau"] = 2700, ["Rayment"] = 2000, ["Rayment-hc"] = 6400, ["Razavi_Khorasan_Province"] = 2400, ["Rbox"] = 2200, ["Rcat"] = 6300, ["Rcat_shell"] = 272000, ["Rcatsh"] = 9800, ["Rcatshell"] = 6500, ["Rcb"] = 10000, ["Rcr"] = 30000, ["Rcs"] = 5000, ["Re"] = 89000, ["Recent_AfDs"] = 5500, ["Recent_AfDs/core"] = 5500, ["Red"] = 53000, ["Redacted"] = 3300, ["Redirect"] = 62000, ["Redirect-Class"] = 13000, ["Redirect-distinguish"] = 5300, ["Redirect_category"] = 5100, ["Redirect_category_shell"] = 4250000, ["Redirect_from_modification"] = 3200, ["Redirect_from_move"] = 3700, ["Redirect_italic_title"] = 2100, ["Redirect_shell"] = 327000, ["Redirect_template"] = 7950000, ["Redirect_to_section"] = 3600, ["Redr"] = 9300, ["Ref"] = 24000, ["Ref."] = 2400, ["Ref_heading"] = 2700, ["Ref_improve"] = 2500, ["Ref_label"] = 13000, ["Refbegin"] = 226000, ["Refbegin/styles.css"] = 226000, ["Refend"] = 226000, ["Reference_column_heading"] = 12000, ["Reference_page"] = 81000, ["Refh"] = 5000, ["Refideas"] = 31000, ["Refimprove"] = 76000, ["Reflist"] = 6590000, ["Reflist-talk"] = 119000, ["Reflist-talk/styles.css"] = 120000, ["Reflist/styles.css"] = 6590000, ["Reflist_talk"] = 7900, ["Refn"] = 43000, ["Reftalk"] = 9600, ["Region_history_sidebar_title"] = 5900, ["Registration_required"] = 7800, ["Reign"] = 6000, ["Related_molecular_formulas"] = 2400, ["ReleaseVersionParameters"] = 2100, ["Release_version_parameters"] = 2100, ["Reliable_sources_for_medical_articles"] = 14000, ["Remove_accents"] = 9000, ["Remove_file_prefix"] = 2200, ["Remove_first_word"] = 191000, ["Remove_last_word"] = 21000, ["Repeat_vandal"] = 2700, ["Repeated_IP_abuse"] = 5200, ["Repeatvandal"] = 2200, ["Replace"] = 1080000, ["Reply"] = 24000, ["Reply_to"] = 375000, ["Replyto"] = 20000, ["Republican_Party_(US)/meta/shading"] = 19000, ["Reqmapin"] = 2500, ["Reqphoto"] = 70000, ["Request_and_endorse"] = 2500, ["Request_edit_button"] = 13000, ["Request_edit_button/styles.css"] = 13000, ["Requestandendorse"] = 2500, ["Resbox"] = 3400, ["Resize"] = 154000, ["Resizediv"] = 14000, ["Resolve_category_redirect"] = 1390000, ["Resolved"] = 18000, ["Respell"] = 25000, ["Respond"] = 77000, ["Resume-like"] = 4300, ["Retired"] = 11000, ["Retrieved"] = 3200, ["Reverse_date"] = 58000, ["Reviewer_topicon"] = 2700, ["RfA_watchlist_notice"] = 7300, ["Rfc_top"] = 2900, ["Rfd_log_header"] = 7400, ["Ribbon_devices"] = 5300, ["Ribbon_devices/alt"] = 5200, ["Ribbon_devices/device"] = 4100, ["Ribbon_devices/device_layout"] = 4100, ["Ric"] = 17000, ["Right"] = 6600, ["Right-pointing_double_angles"] = 2500, ["Right_angles"] = 2500, ["Right_ascension"] = 11000, ["Rint"] = 31000, ["Rlp"] = 11000, ["Rlp/Positions"] = 11000, ["Rmri"] = 4000, ["Rnd"] = 8400, ["Rollback_topicon"] = 3300, ["Roman"] = 3600, ["Romania_metadata_Wikidata"] = 3200, ["RomanianSoccer"] = 2400, ["Rotten-tomatoes"] = 9100, ["Rotten_Tomatoes"] = 26000, ["Rotten_Tomatoes_data"] = 6700, ["Rotten_Tomatoes_prose"] = 6800, ["Round"] = 61000, ["Round4-with_third"] = 3500, ["Round_corners"] = 9600, ["Rounddown"] = 4000, ["RouteBox"] = 9600, ["Routemap"] = 30000, ["Routemap/embeded_text"] = 9500, ["Routemap/if_empty_codes"] = 5100, ["Routemap/styles.css"] = 31000, ["RoutemapRouteIcon"] = 4100, ["Row_hover_highlight"] = 2900, ["Row_hover_highlight/styles.css"] = 2900, ["Royal_Australian_Navy_ship"] = 6700, ["Royal_Canadian_Navy_ship"] = 5300, ["Royal_Mail_ship"] = 6400, ["Royal_Netherlands_Navy_ship"] = 3300, ["Rp"] = 78000, ["Rshell"] = 10000, ["Rtl-para"] = 2100, ["Rto"] = 3600, ["Ru"] = 3700, ["Ru-census"] = 7500, ["Ru-census2002"] = 5700, ["Ru-census2010"] = 7500, ["Ru-pop-ref"] = 9900, ["Rugby_box"] = 3600, ["Rugby_league_positions"] = 11000, ["Rugby_league_positions/Positions"] = 11000, ["Rugby_league_records"] = 2000, ["Rugby_league_squad2_coach"] = 2900, ["Rugby_league_squad2_player"] = 2100, ["Rugby_union"] = 3700, ["Rugby_union_team"] = 5300, ["Rugby_union_team/link"] = 5300, ["Rugbybox"] = 3600, ["Runner-up"] = 2000, ["RussiaAdmMunRef"] = 5800, ["Russia_Time_Zone_Wikidata"] = 6700, ["Russia_Time_Zone_Wikidata/getQID"] = 6500, ["Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, ["Rut"] = 5300, ["Rwd"] = 5000, ["Rws"] = 27000, ["Module:R"] = 93000, ["Module:R_avoided_double_redirect"] = 205000, ["Module:Rail-interchange_multi"] = 15000, ["Module:Random"] = 13000, ["Module:Ranking_movements"] = 4800, ["Module:Ranking_movements/styles.css"] = 4800, ["Module:Redirect"] = 5100000, ["Module:Redirect-distinguish"] = 5300, ["Module:RedirectData"] = 48000, ["Module:Redirect_hatnote"] = 65000, ["Module:Redirect_template"] = 7950000, ["Module:Redirect_template_handler"] = 30000, ["Module:Reply_to"] = 375000, ["Module:ResolveEntityId"] = 506000, ["Module:Resolve_category_redirect"] = 1790000, ["Module:Respell"] = 25000, ["Module:Rivals.com_recruit_url"] = 2500, ["Module:Road_data"] = 18000, ["Module:Road_data/RJL_types"] = 17000, ["Module:Road_data/banners/USA"] = 9500, ["Module:Road_data/browse"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable/styles.css"] = 18000, ["Module:Road_data/countrymask"] = 36000, ["Module:Road_data/extra"] = 33000, ["Module:Road_data/locations"] = 12000, ["Module:Road_data/parser"] = 43000, ["Module:Road_data/parser/hooks"] = 20000, ["Module:Road_data/parser/namespace"] = 4300, ["Module:Road_data/size"] = 18000, ["Module:Road_data/strings/ASIA"] = 9100, ["Module:Road_data/strings/CAN"] = 5000, ["Module:Road_data/strings/EUR"] = 5800, ["Module:Road_data/strings/IND"] = 2300, ["Module:Road_data/strings/JPN"] = 3500, ["Module:Road_data/strings/USA"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/GRR"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/NER"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Tour"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Trails"] = 21000, ["Module:Road_data/util"] = 44000, ["Module:Roman"] = 6400, ["Module:Rotten_Tomatoes_data"] = 6700, ["Module:RoundN"] = 14000, ["Module:Routemap"] = 31000, ["Module:Rugby_box"] = 3600, ["Module:Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, } 7907x278lpo5gsgxwgru7gt6aw1lb34 373544 373543 2026-10-18T09:02:56Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Transclusion_count/data/R]] 373543 Scribunto text/plain return { ["R"] = 37000, ["R/superscript"] = 81000, ["R/where"] = 81000, ["RA"] = 11000, ["RCS"] = 5900, ["REVISIONUSER2"] = 59000, ["RMS"] = 6400, ["RMnac"] = 3200, ["ROM"] = 2700, ["ROU"] = 7500, ["RSA"] = 5200, ["RSS-Atom_feed_notice"] = 222000, ["RTGS"] = 2900, ["RT_data"] = 4200, ["RUS"] = 15000, ["R_Wikidata"] = 2300, ["R_alt"] = 3100, ["R_ambig"] = 16000, ["R_avoided_double_redirect"] = 205000, ["R_cat_shell"] = 12000, ["R_category_shell"] = 15000, ["R_from_ASCII-only"] = 246000, ["R_from_ATC_code"] = 4700, ["R_from_ATCvet_code"] = 5400, ["R_from_British_English"] = 3200, ["R_from_DOI_prefix"] = 7800, ["R_from_IMO_number"] = 4500, ["R_from_ISO_4"] = 42000, ["R_from_ISO_4_abbreviation"] = 47000, ["R_from_ISO_639"] = 8600, ["R_from_ISO_639_code"] = 8800, ["R_from_NLM"] = 4600, ["R_from_NLM_abbreviation"] = 4700, ["R_from_UK_road"] = 3000, ["R_from_UN/LOCODE"] = 7100, ["R_from_US_postal_abbreviation"] = 44000, ["R_from_Unicode"] = 28000, ["R_from_Unicode_character"] = 32000, ["R_from_abbreviation"] = 28000, ["R_from_acronym"] = 3000, ["R_from_adjective"] = 7900, ["R_from_airport_code"] = 7000, ["R_from_album"] = 18000, ["R_from_alt_name"] = 5800, ["R_from_alternate_name"] = 20000, ["R_from_alternate_spelling"] = 7200, ["R_from_alternative_capitalisation"] = 9100, ["R_from_alternative_capitalization"] = 4600, ["R_from_alternative_disambiguation"] = 6300, ["R_from_alternative_hyphenation"] = 328000, ["R_from_alternative_language"] = 91000, ["R_from_alternative_name"] = 303000, ["R_from_alternative_punctuation"] = 34000, ["R_from_alternative_scientific_name"] = 161000, ["R_from_alternative_spacing"] = 16000, ["R_from_alternative_spelling"] = 80000, ["R_from_alternative_title"] = 10000, ["R_from_alternative_transliteration"] = 7600, ["R_from_ambiguous"] = 3000, ["R_from_ambiguous_page"] = 7800, ["R_from_ambiguous_sort_name"] = 40000, ["R_from_ambiguous_term"] = 55000, ["R_from_avoided_double_redirect"] = 7700, ["R_from_birth_name"] = 14000, ["R_from_book"] = 5600, ["R_from_case_citation"] = 3300, ["R_from_category_navigation"] = 4400, ["R_from_chemical_formula"] = 9200, ["R_from_comment_subpage"] = 22000, ["R_from_diacritic"] = 11000, ["R_from_diacritics"] = 2100, ["R_from_disambiguation"] = 2000, ["R_from_domain_name"] = 17000, ["R_from_draft"] = 4000, ["R_from_draft_namespace"] = 6100, ["R_from_drug_trade_name"] = 23000, ["R_from_emoji"] = 3400, ["R_from_fictional_character"] = 57000, ["R_from_fictional_element"] = 5700, ["R_from_fictional_location"] = 2300, ["R_from_film"] = 2100, ["R_from_former_name"] = 33000, ["R_from_full_name"] = 13000, ["R_from_gene_symbol"] = 11000, ["R_from_given_name"] = 3400, ["R_from_incomplete_disambiguation"] = 62000, ["R_from_incomplete_name"] = 2600, ["R_from_incorrect_disambiguation"] = 5700, ["R_from_incorrect_name"] = 14000, ["R_from_initialism"] = 29000, ["R_from_initials"] = 5700, ["R_from_legislation"] = 3300, ["R_from_less_specific_name"] = 5200, ["R_from_list_topic"] = 21000, ["R_from_long"] = 7100, ["R_from_long_name"] = 111000, ["R_from_longer_name"] = 17000, ["R_from_member"] = 6800, ["R_from_merge"] = 79000, ["R_from_miscapitalisation"] = 43000, ["R_from_miscapitalization"] = 5900, ["R_from_misspelling"] = 69000, ["R_from_mod"] = 2300, ["R_from_modification"] = 466000, ["R_from_molecular_formula"] = 6800, ["R_from_monotypic_taxon"] = 8100, ["R_from_more_specific_geographic_name"] = 2900, ["R_from_more_specific_name"] = 6500, ["R_from_move"] = 3080000, ["R_from_move/except"] = 3080000, ["R_from_name_with_title"] = 6700, ["R_from_nickname"] = 3200, ["R_from_old_AfC_draft"] = 29000, ["R_from_other_capitalisation"] = 418000, ["R_from_other_capitalization"] = 6500, ["R_from_other_disambiguation"] = 21000, ["R_from_other_language"] = 2900, ["R_from_other_name"] = 8100, ["R_from_other_punctuation"] = 2000, ["R_from_other_spelling"] = 2800, ["R_from_person"] = 14000, ["R_from_personal_name"] = 3200, ["R_from_plural"] = 39000, ["R_from_product_name"] = 2600, ["R_from_pseudonym"] = 3000, ["R_from_railroad_name_with_ampersand"] = 2300, ["R_from_related_term"] = 2200, ["R_from_related_topic"] = 7200, ["R_from_related_word"] = 18000, ["R_from_remote_page"] = 12000, ["R_from_remote_talk_page"] = 33000, ["R_from_school"] = 3600, ["R_from_scientific_name"] = 36000, ["R_from_short"] = 6600, ["R_from_short_name"] = 119000, ["R_from_shortcut"] = 48000, ["R_from_shorter_name"] = 2500, ["R_from_shorter_title"] = 5200, ["R_from_song"] = 60000, ["R_from_sort_name"] = 189000, ["R_from_species_to_genus"] = 4900, ["R_from_stylization"] = 2000, ["R_from_subpage"] = 41000, ["R_from_subtopic"] = 84000, ["R_from_surname"] = 34000, ["R_from_symbol"] = 3100, ["R_from_synonym"] = 6600, ["R_from_taxonomic_synonym"] = 2500, ["R_from_television_episode"] = 64000, ["R_from_template_shortcut"] = 4700, ["R_from_title_with_diacritics"] = 5800, ["R_from_title_without_diacritics"] = 391000, ["R_from_trade_name"] = 23000, ["R_from_typo"] = 4200, ["R_from_unnecessary_disambiguation"] = 49000, ["R_from_work"] = 3000, ["R_from_year"] = 4100, ["R_hatnote"] = 3000, ["R_list_topic"] = 11000, ["R_mentioned_in_hatnote"] = 13000, ["R_miscap"] = 3000, ["R_move"] = 2300, ["R_printworthy"] = 95000, ["R_protected"] = 11000, ["R_protected/excon"] = 2600, ["R_protected/semi"] = 6400, ["R_sect"] = 3500, ["R_section"] = 24000, ["R_shell"] = 22000, ["R_to_Swiss_municipality_(,_Switzerland)"] = 2300, ["R_to_Swiss_municipality_(canton)"] = 3500, ["R_to_Swiss_municipality_2L"] = 2600, ["R_to_TV_episode_list_entry"] = 9100, ["R_to_alternative_scientific_name"] = 3200, ["R_to_anchor"] = 115000, ["R_to_category_namespace"] = 25000, ["R_to_century"] = 2700, ["R_to_diacritic"] = 422000, ["R_to_diacritics"] = 4000, ["R_to_disambiguation"] = 4000, ["R_to_disambiguation_page"] = 290000, ["R_to_help_namespace"] = 3100, ["R_to_list"] = 39000, ["R_to_list_entry"] = 95000, ["R_to_main_namespace"] = 4800, ["R_to_monotypic_taxon"] = 17000, ["R_to_plural"] = 5000, ["R_to_project"] = 2600, ["R_to_project_namespace"] = 28000, ["R_to_redirect_template"] = 3400, ["R_to_related_topic"] = 97000, ["R_to_scientific_name"] = 105000, ["R_to_section"] = 432000, ["R_to_short_name"] = 4400, ["R_to_stub_template"] = 5000, ["R_to_subpage"] = 8000, ["R_to_subtopic"] = 4200, ["R_to_talk_page"] = 2200, ["R_to_template_namespace"] = 2200, ["R_to_transliteration"] = 15000, ["R_to_user_namespace"] = 3400, ["R_unprintworthy"] = 100000, ["R_with_Wikidata_item"] = 52000, ["R_with_history"] = 22000, ["R_with_possibilities"] = 128000, ["Racing-Reference_driver"] = 2900, ["Radio_Relay"] = 3600, ["Radio_formats"] = 11000, ["Rail-interchange"] = 42000, ["RailGauge"] = 10000, ["Rail_color"] = 38000, ["Rail_color_box"] = 15000, ["Rail_icon"] = 23000, ["Rail_line"] = 9700, ["Rail_navbox_titlestyle"] = 14000, ["Rail_pass_box"] = 18000, ["Rail_start"] = 2100, ["Rail_template_doc"] = 2300, ["Railway-routemap"] = 4700, ["Railway_division_link"] = 5000, ["Railway_stations_in_countryname_opened_in_YYYY_category_header"] = 3100, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header"] = 5400, ["Railway_stations_in_countryname_opened_or_closed_in_YYYY_category_header/core"] = 5400, ["Rand"] = 5400, ["Random_number"] = 5700, ["Random_page_in_category"] = 5700, ["Random_subpage"] = 7800, ["Ranking_movements"] = 4800, ["Rating"] = 102000, ["Rating-Christgau"] = 2700, ["Rayment"] = 2000, ["Rayment-hc"] = 6400, ["Razavi_Khorasan_Province"] = 2400, ["Rbox"] = 2200, ["Rcat"] = 6300, ["Rcat_shell"] = 272000, ["Rcatsh"] = 9800, ["Rcatshell"] = 6500, ["Rcb"] = 10000, ["Rcr"] = 30000, ["Rcs"] = 5000, ["Re"] = 89000, ["Recent_AfDs"] = 5500, ["Recent_AfDs/core"] = 5500, ["Red"] = 53000, ["Redacted"] = 3300, ["Redirect"] = 62000, ["Redirect-Class"] = 13000, ["Redirect-distinguish"] = 5300, ["Redirect_category"] = 5100, ["Redirect_category_shell"] = 4250000, ["Redirect_from_modification"] = 3200, ["Redirect_from_move"] = 3700, ["Redirect_italic_title"] = 2100, ["Redirect_shell"] = 327000, ["Redirect_template"] = 7950000, ["Redirect_to_section"] = 3600, ["Redr"] = 9300, ["Ref"] = 24000, ["Ref."] = 2400, ["Ref_heading"] = 2700, ["Ref_improve"] = 2500, ["Ref_label"] = 13000, ["Refbegin"] = 226000, ["Refbegin/styles.css"] = 226000, ["Refend"] = 226000, ["Reference_column_heading"] = 12000, ["Reference_page"] = 81000, ["Refh"] = 5000, ["Refideas"] = 31000, ["Refimprove"] = 76000, ["Reflist"] = 6590000, ["Reflist-talk"] = 119000, ["Reflist-talk/styles.css"] = 120000, ["Reflist/styles.css"] = 6590000, ["Reflist_talk"] = 7900, ["Refn"] = 43000, ["Reftalk"] = 9600, ["Region_history_sidebar_title"] = 5900, ["Registration_required"] = 7800, ["Reign"] = 6000, ["Related_molecular_formulas"] = 2400, ["ReleaseVersionParameters"] = 2100, ["Release_version_parameters"] = 2100, ["Reliable_sources_for_medical_articles"] = 14000, ["Remove_accents"] = 9000, ["Remove_file_prefix"] = 2200, ["Remove_first_word"] = 191000, ["Remove_last_word"] = 21000, ["Repeat_vandal"] = 2700, ["Repeated_IP_abuse"] = 5200, ["Repeatvandal"] = 2200, ["Replace"] = 1080000, ["Reply"] = 24000, ["Reply_to"] = 375000, ["Replyto"] = 20000, ["Republican_Party_(US)/meta/shading"] = 19000, ["Reqmapin"] = 2500, ["Reqphoto"] = 70000, ["Request_and_endorse"] = 2500, ["Request_edit_button"] = 13000, ["Request_edit_button/styles.css"] = 13000, ["Requestandendorse"] = 2500, ["Resbox"] = 3400, ["Resize"] = 154000, ["Resizediv"] = 14000, ["Resolve_category_redirect"] = 1390000, ["Resolved"] = 18000, ["Respell"] = 25000, ["Respond"] = 77000, ["Resume-like"] = 4300, ["Retired"] = 11000, ["Retrieved"] = 3200, ["Reverse_date"] = 58000, ["Reviewer_topicon"] = 2700, ["RfA_watchlist_notice"] = 7300, ["Rfc_top"] = 2900, ["Rfd_log_header"] = 7400, ["Ribbon_devices"] = 5300, ["Ribbon_devices/alt"] = 5200, ["Ribbon_devices/device"] = 4100, ["Ribbon_devices/device_layout"] = 4100, ["Ric"] = 17000, ["Right"] = 6600, ["Right-pointing_double_angles"] = 2500, ["Right_angles"] = 2500, ["Right_ascension"] = 11000, ["Rint"] = 31000, ["Rlp"] = 11000, ["Rlp/Positions"] = 11000, ["Rmri"] = 4000, ["Rnd"] = 8400, ["Rollback_topicon"] = 3300, ["Roman"] = 3600, ["Romania_metadata_Wikidata"] = 3200, ["RomanianSoccer"] = 2400, ["Rotten-tomatoes"] = 9100, ["Rotten_Tomatoes"] = 26000, ["Rotten_Tomatoes_data"] = 6700, ["Rotten_Tomatoes_prose"] = 6800, ["Round"] = 61000, ["Round4-with_third"] = 3500, ["Round_corners"] = 9600, ["Rounddown"] = 4000, ["RouteBox"] = 9600, ["Routemap"] = 30000, ["Routemap/embeded_text"] = 9500, ["Routemap/if_empty_codes"] = 5100, ["Routemap/styles.css"] = 31000, ["RoutemapRouteIcon"] = 4100, ["Row_hover_highlight"] = 2900, ["Row_hover_highlight/styles.css"] = 2900, ["Royal_Australian_Navy_ship"] = 6700, ["Royal_Canadian_Navy_ship"] = 5300, ["Royal_Mail_ship"] = 6400, ["Royal_Netherlands_Navy_ship"] = 3300, ["Rp"] = 78000, ["Rshell"] = 10000, ["Rtl-para"] = 2100, ["Rto"] = 3600, ["Ru"] = 3700, ["Ru-census"] = 7500, ["Ru-census2002"] = 5700, ["Ru-census2010"] = 7500, ["Ru-pop-ref"] = 9900, ["Rugby_box"] = 3600, ["Rugby_league_positions"] = 11000, ["Rugby_league_positions/Positions"] = 11000, ["Rugby_league_records"] = 2000, ["Rugby_league_squad2_coach"] = 2900, ["Rugby_league_squad2_player"] = 2100, ["Rugby_union"] = 3700, ["Rugby_union_team"] = 5300, ["Rugby_union_team/link"] = 5300, ["Rugbybox"] = 3600, ["Runner-up"] = 2000, ["RussiaAdmMunRef"] = 5800, ["Russia_Time_Zone_Wikidata"] = 6700, ["Russia_Time_Zone_Wikidata/getQID"] = 6500, ["Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, ["Rut"] = 5300, ["Rwd"] = 5000, ["Rws"] = 27000, ["Module:R"] = 93000, ["Module:R_avoided_double_redirect"] = 205000, ["Module:Rail-interchange_multi"] = 15000, ["Module:Random"] = 13000, ["Module:Ranking_movements"] = 4800, ["Module:Ranking_movements/styles.css"] = 4800, ["Module:Redirect"] = 5100000, ["Module:Redirect-distinguish"] = 5300, ["Module:RedirectData"] = 48000, ["Module:Redirect_hatnote"] = 65000, ["Module:Redirect_template"] = 7950000, ["Module:Redirect_template_handler"] = 30000, ["Module:Reply_to"] = 375000, ["Module:ResolveEntityId"] = 506000, ["Module:Resolve_category_redirect"] = 1790000, ["Module:Respell"] = 25000, ["Module:Rivals.com_recruit_url"] = 2500, ["Module:Road_data"] = 18000, ["Module:Road_data/RJL_types"] = 17000, ["Module:Road_data/banners/USA"] = 9500, ["Module:Road_data/browse"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable"] = 18000, ["Module:Road_data/browsetable/styles.css"] = 18000, ["Module:Road_data/countrymask"] = 36000, ["Module:Road_data/extra"] = 33000, ["Module:Road_data/locations"] = 12000, ["Module:Road_data/parser"] = 43000, ["Module:Road_data/parser/hooks"] = 20000, ["Module:Road_data/parser/namespace"] = 4300, ["Module:Road_data/size"] = 18000, ["Module:Road_data/strings/ASIA"] = 9100, ["Module:Road_data/strings/CAN"] = 5000, ["Module:Road_data/strings/EUR"] = 5800, ["Module:Road_data/strings/IND"] = 2300, ["Module:Road_data/strings/JPN"] = 3500, ["Module:Road_data/strings/USA"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/GRR"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/NER"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Tour"] = 21000, ["Module:Road_data/strings/USA/regional/Trails"] = 21000, ["Module:Road_data/util"] = 44000, ["Module:Roman"] = 6400, ["Module:Rotten_Tomatoes_data"] = 6700, ["Module:RoundN"] = 14000, ["Module:Routemap"] = 31000, ["Module:Rugby_box"] = 3600, ["Module:Russia_by_federal_subject_category_navigation"] = 3000, } 7907x278lpo5gsgxwgru7gt6aw1lb34 828 11205 373483 369513 2026-10-18T05:10:36Z en>Ahechtbot 0 [[Wikipedia:BOT|Bot]]: Updated page. 373483 Scribunto text/plain return { ["M"] = 2400, ["MAD"] = 2200, ["MAR"] = 3100, ["MAS"] = 3000, ["MDA"] = 2100, ["MDG"] = 2400, ["MEX"] = 7000, ["MINUTE"] = 2300, ["MKD"] = 2600, ["MLB_Farm_System"] = 2200, ["MLB_Year"] = 17000, ["MLB_standings"] = 3900, ["MLB_standings/styles.css"] = 4000, ["MLBplayer"] = 4100, ["MMA_record_start"] = 3800, ["MMArecordbox"] = 3800, ["MMSI_Number"] = 3400, ["MONTH"] = 27000, ["MONTHNAME"] = 647000, ["MONTHNUMBER"] = 688000, ["MS"] = 5700, ["MV"] = 10000, ["MYS"] = 4200, ["MacTutor"] = 2100, ["Main"] = 394000, ["Main_article"] = 26000, ["Main_category"] = 2100, ["Main_other"] = 12900000, ["Main_page_image"] = 35000, ["Main_page_image/DYK"] = 17000, ["Main_page_image/ITN/styles.css"] = 4800, ["Main_page_image/TFA"] = 6500, ["Maintenance_category"] = 95000, ["Malay_name"] = 2900, ["Map_requested"] = 6200, ["Map_requested/Category_helper"] = 6200, ["Map_scale"] = 27000, ["Maplink"] = 39000, ["Maplink-road"] = 7300, ["Marriage"] = 106000, ["Marriage/styles.css"] = 106000, ["Math"] = 12000, ["MathGenealogy"] = 7600, ["MathWorld"] = 2400, ["Mathgenealogy"] = 2500, ["Max"] = 2300, ["Maybe"] = 2600, ["Maybe_free_media"] = 10000, ["Maybe_pipe"] = 2400, ["Mbox"] = 4590000, ["Mdash"] = 11000, ["MeSH_name"] = 6000, ["Medal"] = 140000, ["MedalBottom"] = 15000, ["MedalBronze"] = 64000, ["MedalComp"] = 3100, ["MedalCompetition"] = 108000, ["MedalCount"] = 4200, ["MedalCountry"] = 96000, ["MedalGold"] = 63000, ["MedalOlympic"] = 4300, ["MedalOlympics"] = 6000, ["MedalSilver"] = 62000, ["MedalSport"] = 92000, ["MedalTableTop"] = 16000, ["MedalTop"] = 2600, ["MedalistTable"] = 18000, ["Medals_table"] = 17000, ["Media"] = 2700, ["MediaWiki_checkbox"] = 17000, ["Medical_resources"] = 7100, ["Merge_done"] = 5400, ["Merged-from"] = 21000, ["Merged-to"] = 25000, ["MeshName"] = 5900, ["Metacritic_film"] = 3800, ["Metadata_Population_DE-BY"] = 2100, ["Metadata_Population_DE-RP"] = 2500, ["Mi"] = 2900, ["Mid-Class"] = 15000, ["Mid-importance"] = 16000, ["Middot"] = 6500, ["Mil-unit-dis"] = 2000, ["Military_navigation"] = 67000, ["Military_unit_disambiguation"] = 2100, ["Min"] = 28000, ["Minor_planet"] = 5400, ["Minor_planet_link"] = 2700, ["Minor_planet_list_link"] = 4800, ["Minor_planets_navigator"] = 3200, ["MirrorH"] = 7000, ["Missing_information"] = 4400, ["Mlby"] = 17000, ["Mobile_IP"] = 8300, ["MobyGames"] = 11000, ["Moby_game"] = 7300, ["Mod"] = 8100, ["Module_other"] = 2900, ["Module_rating"] = 2400, ["Modulo"] = 8100, ["Mojo_title"] = 7500, ["Molecular_formula_index"] = 2700, ["Monday"] = 2800, ["Mono"] = 34000, ["Mono/styles.css"] = 35000, ["MonthCategoryNav"] = 28000, ["Month_category_navigation"] = 58000, ["Month_events_in_country_category_header"] = 13000, ["Month_in_country_category_header"] = 13000, ["Month_in_country_category_header/inner_core"] = 13000, ["Month_in_country_category_header/outer_core"] = 13000, ["Month_year_by_continent"] = 2000, ["Month_year_by_country"] = 2000, ["Month_year_events_by_continent"] = 2000, ["Month_year_events_by_country"] = 2000, ["Month_year_sports_events_in_country_category_header"] = 11000, ["Month_year_sports_events_in_country_category_header/core"] = 11000, ["MonthlyArchive"] = 4600, ["Monthly_archive_list"] = 5000, ["Monthly_clean-up_category"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/core"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/monthname"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/monthno"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/name_part"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/outer_core"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/styles.css"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/to_add"] = 3200, ["Monthly_clean_up_category"] = 6100, ["Monthly_links"] = 5000, ["Monthyear"] = 54000, ["Monthyear-1"] = 53000, ["MoreInfo"] = 2400, ["More_citations"] = 2000, ["More_citations_needed"] = 435000, ["More_citations_needed_section"] = 22000, ["More_footnotes"] = 22000, ["More_footnotes_needed"] = 56000, ["More_plot"] = 4100, ["More_references"] = 2600, ["More_sources"] = 2400, ["More_sources_needed"] = 2200, ["Moresources"] = 3900, ["Motor_Ship"] = 5700, ["Motor_Vessel"] = 10000, ["Motorsport_result"] = 2100, ["Motorsport_season"] = 3000, ["Motorsport_season/styles.css"] = 3000, ["Move-protected"] = 12000, ["Moved_discussion_from"] = 4300, ["Moved_discussion_to"] = 3500, ["Moved_from"] = 2100, ["Mp"] = 5400, ["Mpl"] = 2600, ["Msrslt"] = 2100, ["MultiReplace"] = 275000, ["Multiple_image"] = 71000, ["Multiple_image/styles.css"] = 71000, ["Multiple_issues"] = 135000, ["Multiple_issues/styles.css"] = 135000, ["Music"] = 10000, ["MusicBrainz_artist"] = 2700, ["MusicBrainz_meta"] = 6200, ["MusicBrainz_release_group"] = 2700, ["Music_ratings"] = 103000, ["Mvar"] = 9000, ["Mw_lang"] = 98000, ["My_sandbox"] = 3800, ["Myprefs"] = 15000, ["Module:MLB_standings"] = 4000, ["Module:MLB_standings/data"] = 4000, ["Module:Main_page_image"] = 24000, ["Module:Make_Wikisource_link"] = 20000, ["Module:Mapframe"] = 1700000, ["Module:Math"] = 1680000, ["Module:Medals_table"] = 17000, ["Module:Message_box"] = 21700000, ["Module:Message_box/ambox.css"] = 4110000, ["Module:Message_box/cmbox.css"] = 543000, ["Module:Message_box/configuration"] = 11800000, ["Module:Message_box/fmbox.css"] = 25000, ["Module:Message_box/imbox.css"] = 1010000, ["Module:Message_box/ombox.css"] = 1960000, ["Module:Message_box/tmbox.css"] = 14500000, ["Module:Military_navigation"] = 93000, ["Module:Minor_planet_list_link"] = 4800, ["Module:MultiReplace"] = 2300000, ["Module:Multiple_image"] = 71000, ["Module:Multiple_issues"] = 135000, ["Module:Music_chart"] = 80000, ["Module:Music_chart/album.json"] = 37000, ["Module:Music_chart/chartdata-canada.json"] = 8400, ["Module:Music_chart/chartdata-czech.json"] = 4600, ["Module:Music_chart/single.json"] = 43000, ["Module:Music_ratings"] = 103000, ["Module:Mw_lang"] = 98000, } dy9x9qfjdp045osfe62lf3n7t01c4db 373484 373483 2026-10-18T07:07:27Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Transclusion_count/data/M]] 373483 Scribunto text/plain return { ["M"] = 2400, ["MAD"] = 2200, ["MAR"] = 3100, ["MAS"] = 3000, ["MDA"] = 2100, ["MDG"] = 2400, ["MEX"] = 7000, ["MINUTE"] = 2300, ["MKD"] = 2600, ["MLB_Farm_System"] = 2200, ["MLB_Year"] = 17000, ["MLB_standings"] = 3900, ["MLB_standings/styles.css"] = 4000, ["MLBplayer"] = 4100, ["MMA_record_start"] = 3800, ["MMArecordbox"] = 3800, ["MMSI_Number"] = 3400, ["MONTH"] = 27000, ["MONTHNAME"] = 647000, ["MONTHNUMBER"] = 688000, ["MS"] = 5700, ["MV"] = 10000, ["MYS"] = 4200, ["MacTutor"] = 2100, ["Main"] = 394000, ["Main_article"] = 26000, ["Main_category"] = 2100, ["Main_other"] = 12900000, ["Main_page_image"] = 35000, ["Main_page_image/DYK"] = 17000, ["Main_page_image/ITN/styles.css"] = 4800, ["Main_page_image/TFA"] = 6500, ["Maintenance_category"] = 95000, ["Malay_name"] = 2900, ["Map_requested"] = 6200, ["Map_requested/Category_helper"] = 6200, ["Map_scale"] = 27000, ["Maplink"] = 39000, ["Maplink-road"] = 7300, ["Marriage"] = 106000, ["Marriage/styles.css"] = 106000, ["Math"] = 12000, ["MathGenealogy"] = 7600, ["MathWorld"] = 2400, ["Mathgenealogy"] = 2500, ["Max"] = 2300, ["Maybe"] = 2600, ["Maybe_free_media"] = 10000, ["Maybe_pipe"] = 2400, ["Mbox"] = 4590000, ["Mdash"] = 11000, ["MeSH_name"] = 6000, ["Medal"] = 140000, ["MedalBottom"] = 15000, ["MedalBronze"] = 64000, ["MedalComp"] = 3100, ["MedalCompetition"] = 108000, ["MedalCount"] = 4200, ["MedalCountry"] = 96000, ["MedalGold"] = 63000, ["MedalOlympic"] = 4300, ["MedalOlympics"] = 6000, ["MedalSilver"] = 62000, ["MedalSport"] = 92000, ["MedalTableTop"] = 16000, ["MedalTop"] = 2600, ["MedalistTable"] = 18000, ["Medals_table"] = 17000, ["Media"] = 2700, ["MediaWiki_checkbox"] = 17000, ["Medical_resources"] = 7100, ["Merge_done"] = 5400, ["Merged-from"] = 21000, ["Merged-to"] = 25000, ["MeshName"] = 5900, ["Metacritic_film"] = 3800, ["Metadata_Population_DE-BY"] = 2100, ["Metadata_Population_DE-RP"] = 2500, ["Mi"] = 2900, ["Mid-Class"] = 15000, ["Mid-importance"] = 16000, ["Middot"] = 6500, ["Mil-unit-dis"] = 2000, ["Military_navigation"] = 67000, ["Military_unit_disambiguation"] = 2100, ["Min"] = 28000, ["Minor_planet"] = 5400, ["Minor_planet_link"] = 2700, ["Minor_planet_list_link"] = 4800, ["Minor_planets_navigator"] = 3200, ["MirrorH"] = 7000, ["Missing_information"] = 4400, ["Mlby"] = 17000, ["Mobile_IP"] = 8300, ["MobyGames"] = 11000, ["Moby_game"] = 7300, ["Mod"] = 8100, ["Module_other"] = 2900, ["Module_rating"] = 2400, ["Modulo"] = 8100, ["Mojo_title"] = 7500, ["Molecular_formula_index"] = 2700, ["Monday"] = 2800, ["Mono"] = 34000, ["Mono/styles.css"] = 35000, ["MonthCategoryNav"] = 28000, ["Month_category_navigation"] = 58000, ["Month_events_in_country_category_header"] = 13000, ["Month_in_country_category_header"] = 13000, ["Month_in_country_category_header/inner_core"] = 13000, ["Month_in_country_category_header/outer_core"] = 13000, ["Month_year_by_continent"] = 2000, ["Month_year_by_country"] = 2000, ["Month_year_events_by_continent"] = 2000, ["Month_year_events_by_country"] = 2000, ["Month_year_sports_events_in_country_category_header"] = 11000, ["Month_year_sports_events_in_country_category_header/core"] = 11000, ["MonthlyArchive"] = 4600, ["Monthly_archive_list"] = 5000, ["Monthly_clean-up_category"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/core"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/monthname"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/monthno"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/name_part"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/outer_core"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/styles.css"] = 19000, ["Monthly_clean-up_category/to_add"] = 3200, ["Monthly_clean_up_category"] = 6100, ["Monthly_links"] = 5000, ["Monthyear"] = 54000, ["Monthyear-1"] = 53000, ["MoreInfo"] = 2400, ["More_citations"] = 2000, ["More_citations_needed"] = 435000, ["More_citations_needed_section"] = 22000, ["More_footnotes"] = 22000, ["More_footnotes_needed"] = 56000, ["More_plot"] = 4100, ["More_references"] = 2600, ["More_sources"] = 2400, ["More_sources_needed"] = 2200, ["Moresources"] = 3900, ["Motor_Ship"] = 5700, ["Motor_Vessel"] = 10000, ["Motorsport_result"] = 2100, ["Motorsport_season"] = 3000, ["Motorsport_season/styles.css"] = 3000, ["Move-protected"] = 12000, ["Moved_discussion_from"] = 4300, ["Moved_discussion_to"] = 3500, ["Moved_from"] = 2100, ["Mp"] = 5400, ["Mpl"] = 2600, ["Msrslt"] = 2100, ["MultiReplace"] = 275000, ["Multiple_image"] = 71000, ["Multiple_image/styles.css"] = 71000, ["Multiple_issues"] = 135000, ["Multiple_issues/styles.css"] = 135000, ["Music"] = 10000, ["MusicBrainz_artist"] = 2700, ["MusicBrainz_meta"] = 6200, ["MusicBrainz_release_group"] = 2700, ["Music_ratings"] = 103000, ["Mvar"] = 9000, ["Mw_lang"] = 98000, ["My_sandbox"] = 3800, ["Myprefs"] = 15000, ["Module:MLB_standings"] = 4000, ["Module:MLB_standings/data"] = 4000, ["Module:Main_page_image"] = 24000, ["Module:Make_Wikisource_link"] = 20000, ["Module:Mapframe"] = 1700000, ["Module:Math"] = 1680000, ["Module:Medals_table"] = 17000, ["Module:Message_box"] = 21700000, ["Module:Message_box/ambox.css"] = 4110000, ["Module:Message_box/cmbox.css"] = 543000, ["Module:Message_box/configuration"] = 11800000, ["Module:Message_box/fmbox.css"] = 25000, ["Module:Message_box/imbox.css"] = 1010000, ["Module:Message_box/ombox.css"] = 1960000, ["Module:Message_box/tmbox.css"] = 14500000, ["Module:Military_navigation"] = 93000, ["Module:Minor_planet_list_link"] = 4800, ["Module:MultiReplace"] = 2300000, ["Module:Multiple_image"] = 71000, ["Module:Multiple_issues"] = 135000, ["Module:Music_chart"] = 80000, ["Module:Music_chart/album.json"] = 37000, ["Module:Music_chart/chartdata-canada.json"] = 8400, ["Module:Music_chart/chartdata-czech.json"] = 4600, ["Module:Music_chart/single.json"] = 43000, ["Module:Music_ratings"] = 103000, ["Module:Mw_lang"] = 98000, } dy9x9qfjdp045osfe62lf3n7t01c4db 0 15789 373532 216485 2026-10-18T08:28:54Z ChiK 1136 373532 wikitext text/x-wiki ದೋಸೆ ದಕ್ಶಿಣ ಕನ್ನಡದ ಒಂಜಿ ಪ್ರಮುಖ ತೆನಸ್ಸ್ ಉಂದೆಟ್ಟ್ ಮಸ್ತ್ ವಿದೊಕುಲು ಉಂಡು<ref>https://www.vegrecipesofindia.com/masala-dosa-recipe-how-to-make-masala-dosa-recipe/</ref> # ತುಪ್ಪ ದೋಸೆ # [[ತೆಲ್ಲಾವು|ನೀರ್ ದೋಸೆ]] # ರವೆ ದೋಸೆ # ರಾಗಿ ದೋಸೆ # ಗೋಧಿ ದೋಸೆ # ಪಾಲಾಕ್ ದೋಸೆ # ಓಪನ್ ದೋಸೆ # ಅಡೆ ದೋಸೆ # ಮೈದಾ ಮಸಾಲ ದೋಸೆ # ಪನ್ನೀರ್ ದೋಸೆ == ಉಲ್ಲೇಕೊಲು == {{Reflist}} {{stub}} ltfemorgnxomvipzy936rf2d7jjkthg 828 21282 373517 251196 2026-09-11T17:09:15Z en>Awesome Aasim 0 373517 Scribunto text/plain --- Docbunto is an automatic documentation generator for Scribunto modules. -- The module is based on LuaDoc and LDoc. It produces documentation in -- the form of MediaWiki markup, using `@tag`-prefixed comments embedded -- in the source code of a Scribunto module. The taglet parser & doclet -- renderer Docbunto uses are also publicly exposed to other modules. -- -- Docbunto code items are introduced by a block comment (`--[[]]--`), an -- inline comment with three hyphens (`---`), or an inline `@tag` comment. -- The module can use static code analysis to infer variable names, item -- privacy (`local` keyword), tables (`{}` constructor) and functions -- (`function` keyword). MediaWiki and Markdown formatting is supported. -- -- Items are usually rendered in the order they are defined, if they are -- public items, or emulated classes extending the Lua primitives. There -- are many customisation options available to change Docbunto behaviour. -- -- @module docbunto -- @alias p -- @require Module:I18n -- @require Module:Lua_lexer -- @require Module:Unindent -- @require Module:Yesno -- @require Module:Arguments -- @require Module:Documentation -- @author [[wikia:dev:User:8nml|8nml]] (Fandom Dev Wiki) -- @author [[User:Awesome Aasim|Awesome Aasim]] (Wikimedia port) -- @attribution [https://github.com/stevedonovan @stevedonovan] ([https://github.com/stevedonovan/LDoc GitHub]) -- @release beta -- <nowiki> local p = {} -- Module dependencies. local title = mw.title.getCurrentTitle() local i18n = require('Module:I18n').loadMessages('Docbunto'):useContentLang() local references = mw.loadData('Module:Docbunto/references') local lexer = require('Module:Lua lexer') local unindent = require('Module:Unindent') local yesno = require('Module:Yesno') local doc = require('Module:Documentation') local fileTooBig local usingOptionsContent local hasTodoItems -- Module variables. local DEFAULT_TITLE = title.namespace == 828 and doc.getEnvironment({}).templateTitle.text or '' local DEFAULT_VARIABLE = DEFAULT_TITLE :gsub('^%u', mw.ustring.lower) :gsub('%s', '_'):gsub('%p', '.') local frame, gsub, match local syntaxhighlightPresent = mw.getCurrentFrame() :preprocess("<syntaxhighlight lang=\"lua\">-- Lua</syntaxhighlight>") ~= "<syntaxhighlight lang=\"lua\">-- Lua</syntaxhighlight>" -- Docbunto variables & tag tokens. local TAG_MULTI = 'M' local TAG_ID = 'ID' local TAG_SINGLE = 'S' local TAG_TYPE = 'T' local TAG_FLAG = 'N' local TAG_MULTI_LINE = 'ML' -- Docbunto processing patterns. local patterns = {} --- Configuration options. -- @table options -- @field[opt] {boolean} options.all Include local items in -- documentation. -- @field[opt] {boolean} options.autodoc Whether the module is being -- called to automatically provide missing documentation. -- @field[opt] {boolean} options.boilerplate Removal of -- boilerplate (license block comments). -- @field[opt] {string} options.caption Infobox image caption. -- @field[opt] {boolean} options.code Only document Docbunto code -- items - exclude article infobox and lede from -- rendered documentation. Permits article to be -- edited in VisualEditor. -- @field[opt] {boolean} options.colon Format tags with a `:` suffix -- and without the `@` prefix. This bypasses the "doctag -- soup" some authors complain of. -- @field[opt] {string} options.image Infobox image. -- @field[opt] {boolean} options.box Include infobox in output. -- @field[opt] {boolean} options.footer Append a horizontal line & -- "generated by Docbunto" to the bottom of the output. -- @field[opt] {boolean} options.noluaref Don't link to the [[mw: -- Extension:Scribunto/Lua reference manual|Lua reference manual]] for types. -- @field[opt] {boolean} options.card Include endmatter card in the -- output at the end of the documentation. -- @field[opt] {boolean} options.plain Disable Markdown formatting -- in documentation. -- @field[opt] {string} options.preface Preface text to insert -- between lede & item documentation, used to provide -- usage and code examples. -- @field[opt] {boolean} options.simple Limit documentation to -- descriptions only. Removes documentation of -- subitem tags such as `@param` and `@field` ([[#Item -- subtags|see list]]). -- @field[opt] {boolean} options.sort Sort documentation items in -- alphabetical order. -- @field[opt] {boolean} options.strip Remove table index in -- documentation. -- @field[opt] {boolean} options.ulist Indent subitems as `<ul>` -- lists (LDoc/JSDoc behaviour). -- @field[opt] {boolean} options.verbose Show the code -- description of a package function when documenting -- function modules. -- Docbunto private utilities. local utils = {} --- @{string.find} optimisation for @{string} functions. -- @function utils.strfind_wrap -- @param {function} strfunc String library function. -- @return {function} Function wrapped in @{string.find} check. -- @local function utils.strfind_wrap(func) return function(...) local arg = {...} if string.find(arg[1], arg[2]) then return func(...); end end end --- String concatenation utility. -- @function join -- @param {sequence<string>} tbl Table of string segments -- @return {function} A concatenated string. -- @local function utils.join(tbl) return table.concat(tbl, '') end --- Pattern configuration function. -- Resets patterns for each documentation build. -- @function utils.configure_patterns -- @param {options} options Configuration options. -- @local function utils.configure_patterns(options) -- Setup Unicode or ASCII character encoding (optimisation). gsub = utils.strfind_wrap( options.unicode and mw.ustring.gsub or string.gsub ) match = utils.strfind_wrap( options.unicode and mw.ustring.match or string.match ) patterns.DOCBUNTO_SUMMARY = options.iso639_th and '^[^ ]+' or options.unicode and '^[^.։。।෴۔።]+[.։。।෴۔።]?' or '^[^.]+%.?' patterns.DOCBUNTO_CONCAT = options.iso639_th and '' or ' ' patterns.DOCBUNTO_TYPE = '^{({*[^}]+}*)}%s*' patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT = '^[{|!}:#*=]+[%s-}]+' -- Setup parsing tag patterns with colon mode support. patterns.DOCBUNTO_TAG = options.colon and '^%s*(%w+):' or '^%s*@(%w+)' patterns.DOCBUNTO_TAG_COMMENT = '^[-%s]*' .. patterns.DOCBUNTO_TAG:sub(2) patterns.DOCBUNTO_TAG_VALUE = patterns.DOCBUNTO_TAG .. '(.*)' patterns.DOCBUNTO_TAG_MOD_VALUE = patterns.DOCBUNTO_TAG .. '%[([^%]]*)%](.*)' patterns.DOCBUNTO_TAG_OPTION_VALUE = '(%[[^%]]*%])%s*(.*)' end --- Tag processor function. -- @function utils.process_tag -- @param {string} str Tag string to process. -- @return {table} Tag object. -- @local function utils.process_tag(str) local tag = {} if str:find(patterns.DOCBUNTO_TAG_MOD_VALUE) then tag.name, tag.modifiers, tag.value = str:match(patterns.DOCBUNTO_TAG_MOD_VALUE) local modifiers = {} for m in tag.modifiers:gmatch('[^%s,]+') do local i = m:find('=') if i then local key = mw.text.trim(m:sub(1, i - 1)) local val = mw.text.trim(m:sub(i + 1, #m)) modifiers[key] = val else modifiers[m] = true end end if modifiers.optchain then modifiers.opt = true modifiers.optchain = nil end tag.modifiers = modifiers else tag.name, tag.value = str:match(patterns.DOCBUNTO_TAG_VALUE) end tag.value = mw.text.trim(tag.value) if p.tags._type_alias[tag.name] then if p.tags._type_alias[tag.name] ~= 'variable' then tag.value = p.tags._type_alias[tag.name] .. ' ' .. tag.value tag.name = 'field' end if tag.value:match('^%S+') ~= '...' then tag.value = tag.value:gsub('^(%S+)', '{%1}') end end tag.name = p.tags._alias[tag.name] or tag.name if tag.name ~= 'usage' and tag.value:find(patterns.DOCBUNTO_TYPE) then tag.type = tag.value:match(patterns.DOCBUNTO_TYPE) if tag.type:find('^%?') then tag.type = tag.type:sub(2) .. '|nil' end tag.value = tag.value:gsub(patterns.DOCBUNTO_TYPE, '') end if (tag.name == 'param' or tag.name == 'field') and tag.value:find(patterns.DOCBUNTO_TAG_OPTION_VALUE) then tag.value = tag.value:gsub(patterns.DOCBUNTO_TAG_OPTION_VALUE, '%1 %2') tag.modifiers = tag.modifiers or {} tag.modifiers.opt = true end if p.tags[tag.name] == TAG_FLAG then tag.value = true end return tag end --- Module info extraction utility. -- @function utils.extract_info -- @param {table} documentation Package doclet info. -- @return {table} Information name-value map. -- @local function utils.extract_info(documentation) local info = {} for _, tag in ipairs(documentation.tags) do if p.tags._module_info[tag.name] then if info[tag.name] then if not info[tag.name]:find('^%* ') then info[tag.name] = '* ' .. info[tag.name] end info[tag.name] = info[tag.name] .. '\n* ' .. tag.value else info[tag.name] = tag.value end end end return info end --- Type extraction utility. -- @function utils.extract_types -- @param {table} item Item documentation data. -- @return {sequence<string>} Item types. -- @local function utils.extract_types(item) local item_types = {} for _, tag in ipairs(item.tags) do if p.tags[tag.name] == TAG_TYPE then item_types[1] = tag.name if tag.name == 'variable' then local implied_local = utils.process_tag('@local') table.insert(item.tags, mw.clone(implied_local)) item.tags['local'] = mw.clone(implied_local) end if p.tags._generic_tags[item_types[1]] and not p.tags._project_level[item_types[1]] and tag.type then item_types[#item_types + 1] = tag.type end break end end return item_types end --- Name extraction utility. -- @function utils.extract_name -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {boolean} project Whether the item is project-level. -- @return {string} Item name. -- @local function utils.extract_name(item, opts) opts = opts or {} local item_name for _, tag in ipairs(item.tags) do if p.tags[tag.name] == TAG_TYPE then item_name = tag.value; break end end if item_name or not opts.project then return item_name end item_name = item.code:match('\nreturn%s+([%w_]+)') if item_name == 'p' and not item.tags['alias'] then local implied_alias = { name = 'alias', value = 'p' } item.tags['alias'] = implied_alias table.insert(item.tags, implied_alias) end item_name = (item_name and item_name ~= 'p') and item_name or item.filename :gsub('^' .. mw.site.namespaces[828].name .. ':', '') :gsub('^(%u)', mw.ustring.lower) :gsub('/', '.'):gsub(' ', '_') return item_name end --- Source code utility for item name detection. -- @function utils.deduce_name -- @param {string} tokens Stream tokens for first line. -- @param {string} index Stream token index. -- @param {table} opts Configuration options. -- @param[opt] {boolean} opts.lookahead Whether a variable name succeeds the index. -- @param[opt] {boolean} opts.lookbehind Whether a variable name precedes the index. -- @return {string} Item name. -- @local function utils.deduce_name(tokens, index, opts) local name = '' if opts.lookbehind then for i2 = index, 1, -1 do if tokens[i2].type ~= 'keyword' then name = tokens[i2].data .. name else break end end elseif opts.lookahead then for i2 = index, #tokens do if tokens[i2].type ~= 'keyword' and not tokens[i2].data:find('^%(') then name = name .. tokens[i2].data else break end end end return name end --- Parses Lua item names to extract a hierarchy. --- @function utils.parse_hierarchy -- @param {string} item_name Documentation item name. -- @return {sequence<string>} List of global keys to index the -- variable reference. -- @local function utils.parse_hierarchy(item_name) local hierarchy = {} for _, lexeme in ipairs(lexer(item_name)) do if lexeme.type == 'ident' or lexeme.type == 'string' or lexeme.type == 'number' then hierarchy[#hierarchy + 1] = lexeme.text end end return hierarchy end --- Code analysis utility. -- @function utils.code_heuristic -- @param {table} item Item documentation data. -- @local function utils.code_heuristic(item) local is_section = item.tags['private'] or item.tags['local'] or item.type == 'type' if item.name and item.type and is_section then return end local tokens = lexer(item.code:match('^[^\n]*'))[1] local t, i = tokens[1], 1 local item_name, item_type local lexemes = {} while t do if t.type ~= 'whitespace' then lexemes[#lexemes + 1] = tokens[i] end t, i = tokens[i + 1], i + 1 end t, i = lexemes[1], 1 while t do if t.data == '=' and not item.name then item_name = utils.deduce_name(lexemes, i - 1, { lookbehind = true }) end if t.data == 'function' and not item.name then item_type = 'function' if lexemes[i + 1] and lexemes[i + 1].data ~= '(' then item_name = utils.deduce_name(lexemes, i + 1, { lookahead = true }) end end if t.data == '{' or t.data == '{}' and not item.type then item_type = 'table' end if t.data == 'local' and not is_section then local implied_local = utils.process_tag('@local') table.insert(item.tags, implied_local) item.tags['local'] = mw.clone(implied_local) end t, i = lexemes[i + 1], i + 1 end item.name = item.name or item_name or '' item.type = item.type or item_type if #(item.types or {}) == 0 then item.types[1] = item.type end end --- Array hash map conversion utility. -- @function utils.hash_map -- @param {table} item Item documentation data array. -- @return {table} Item documentation data map. -- @local function utils.hash_map(array) local map = array for _, element in ipairs(array) do if map[element.name] and not map[element.name].name then table.insert(map[element.name], mw.clone(element)) elseif map[element.name] and map[element.name].name then map[element.name] = { map[element.name], mw.clone(element) } else map[element.name] = mw.clone(element) end end return map end --- Item export utility. -- @function utils.export_item -- @param {table} documentation Package documentation data. -- @param {string} item_reference Identifier name for item. -- @param {string} item_index Identifier name for item. -- @param {string} item_alias Export alias for item. -- @param {boolean} factory_item Whether the documentation item is a factory function. -- @local function utils.export_item(documentation, item_reference, item_index, item_alias, factory_item) for _, item in ipairs(documentation.items) do if item_reference == item.name then item.tags['local'] = nil item.tags['private'] = nil for index, tag in ipairs(item.tags) do if p.tags._privacy_tags[tag.name] then table.remove(item.tags, index) end end item.type, item.types[1] = 'member', 'member' local accessor if item_alias:find('^%[') then accessor = '' else local is_class = documentation.type == 'classmod' or factory_item if is_class and not item.tags['static'] then accessor = ':' else accessor = '.' end end if factory_item then item.alias = utils.join{ documentation.items[item_index].tags['factory'].value, accessor, item_alias } else item.alias = utils.join{ ((documentation.tags['alias'] or {}).value or documentation.name), accessor, item_alias } end item.hierarchy = utils.parse_hierarchy(item.alias) break end end end --- Subitem tag correction utility. -- @function utils.correct_subitem_tag -- @param {table} item Item documentation data. -- @local function utils.correct_subitem_tag(item) local field_tag = item.tags['field'] if item.type ~= 'function' or not field_tag then return end if field_tag.name then field_tag.name = 'param' else for _, tag_el in ipairs(field_tag) do tag_el.name = 'param' end end local param_tag = item.tags['param'] if param_tag and not param_tag.name then if field_tag.name then table.insert(param_tag, field_tag) else for _, tag_el in ipairs(field_tag) do table.insert(param_tag, tag_el) end end elseif param_tag and param_tag.name then if field_tag.name then param_tag = { param_tag, field_tag } else for i, tag_el in ipairs(field_tag) do if i == 1 then param_tag = { param_tag } end for _, tag_el in ipairs(field_tag) do table.insert(param_tag, tag_el) end end end else param_tag = field_tag end item.tags['field'] = nil end --- Item override tag utility. -- @function utils.override_item_tag -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {string} name Tag name. -- @param[opt] {string} alias Target alias for tag. -- @local function utils.override_item_tag(item, name, alias) if item.tags[name] then item[alias or name] = item.tags[name].value end end --- Identity function. -- @function utils.identity -- @param x The variable by reference. -- @return The parameter `x` by reference. -- @local function utils.identity(x) return x end --- Argument processing -- @param {string} funcName name of function -- @return function to process arguments -- @local local function makeInvokeFunc(funcName) return function (f) local args = require("Module:Arguments").getArgs(f, { valueFunc = function (key, value) if type(value) == 'string' then value = value:match('^%s*(.-)%s*$') -- Remove whitespace. if key == 'heading' or value ~= '' then return value else return nil end else return value end end }) return p[funcName](args) end end -- Docbunto rendering logic. local frontend = {} --- Markdown header converter. -- @function urils.markdown_header -- @param {string} hash Leading hash. -- @param {string} text Header text. -- @return {string} MediaWiki header. -- @local function frontend.markdown_header(hash, text) local symbol = '=' return utils.join{ '\n', symbol:rep(#hash), ' ', text, ' ', symbol:rep(#hash), '\n' } end --- Item reference formatting. -- @function urils.item_reference -- @param {string} ref Item reference. -- @return {string} Internal MediaWiki link to article item. -- @local function frontend.item_reference(ref) local temp = mw.text.split(ref, '|') local item = temp[1] local text = temp[2] or temp[1] if references.items[item] then local interwiki = 'mw' item = interwiki .. references.items[item] else item = '#' .. item end return mw.text.tag{ name = 'code', content = utils.join{ '[[', item, '|', text, ']]' } } end --- Doclet type reference preprocessor. -- Formats types with links to the [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Lua reference manual]]. -- @function frontend.type_reference -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.type_reference(item, options) local interwiki = 'mw:' if not options.noluaref and item.value and item.value:match('^%S+') == mw.text.tag('code', nil, '...') then item.value = item.value:gsub('^(%S+)', mw.text.tag{ name = 'code', content = utils.join{ '[[', interwiki, 'Lua reference manual#varargs|...]]' } }) end -- Handle tag type references. item.types = item.types or item.type and { item.type } if not item.types then return end for index, item_type in ipairs(item.types) do item.types[index] = item.types[index]:gsub('[%w_. ]+', function(item_type) local data = references.types[item_type] local name = data and data.name or item_type if not name:match('%.') and not name:match('^%u') and data then name = i18n:msg('type-' .. name) end if data and not options.noluaref then return utils.join{ '[[', interwiki, data.link, '|', name , ']]' } elseif item_type:find(i18n:msg('line-no'):gsub('$1', '')) then return utils.join { '[[' , options.file , '#L-', item_type:sub(6), '|', name, ']]' } elseif not options.noluaref and not p.tags._generic_tags[item_type] then return utils.join { '[[#', item_type, '|', name, ']]' } end end) end item.type = table.concat(item.types, i18n:msg('separator-dot')) end --- Markdown preprocessor to MediaWiki format. -- @function frontend.markdown -- @param {string} str Unprocessed Markdown string. -- @return {string} MediaWiki-compatible markup with HTML formatting. -- @local function frontend.markdown(str) -- Bold & italic tags. str = str:gsub('%*%*%*([^\n*]+)%*%*%*', '<b><i>%1</i></b>') str = str:gsub('%*%*([^\n*]+)%*%*', '<b>%1</b>') str = str:gsub('%*([^\n*]+)%*', '<i>%1</i>') -- Self-closing header support. str = str:gsub('%f[^\n%z](#+) *([^\n#]+) *#+%s', frontend.markdown_header) -- External and internal links. str = str:gsub('%[([^\n%]]+)%]%(([^\n][^\n)]-)%)', '[%2 %1]') str = str:gsub('%{@link%s+([^}]+)%}', '[%1]') str = str:gsub('%@{([^\n}]+)}', frontend.item_reference) -- Programming & scientific notation. str = str:gsub('%f["`]`([^\n`]+)`%f[^"`]', '<code><nowiki>%1</nowiki></code>') str = str:gsub('%$%$([^\n$]+)%$%$', '<math display="inline">%1</math>') -- Strikethroughs. str = str:gsub('~~([^\n~]+)~~', '<del>%1</del>') -- HTML output. return str end --- Doclet function item preprocessor. -- Formats item name as a function call with top-level arguments. -- @function frontend.pretask_function_name -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.pretask_function_name(item, options) local target = item.alias and 'alias' or 'name' item[target] = item[target] .. '(' if item.tags['param'] and item.tags['param'].value and not item.tags['param'].value:find('^[%w_]+[.[]') then if (item.tags['param'].modifiers or {})['opt'] then local optional = mw.html.create('span') optional:css('opacity', '0.65') optional:wikitext(item.tags['param'].value:match('^(%S+)')) item[target] = item[target] .. tostring(optional) else item[target] = item[target] .. item.tags['param'].value:match('^(%S*)') end elseif item.tags['param'] then for index, tag in ipairs(item.tags['param']) do if not tag.value:find('^[%w_]+[.[]') then if (tag.modifiers or {})['opt'] then local param = mw.html.create('span') param:css('opacity', '0.65') param:wikitext((index > 1 and ', ' or '') .. tag.value:match('^%S+')) item[target] = item[target] .. tostring(param) else item[target] = item[target] .. (index > 1 and ', ' or '') .. tag.value:match('^(%S+)') end end end end item[target] = item[target] .. ')' end --- Doclet parameter/field subitem preprocessor. -- Indents and wraps variable prefix with `code` tag. -- @function pretask_variable_prefix -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.pretask_variable_prefix(item, options) local indent_symbol = options.ulist and '*' or ':' local indent_level, indentation, item_id if item.value then indent_level = item.value:match('^%S*') == '...' and 0 or select(2, item.value:match('^%S*'):gsub('[.[]', '')) indentation = indent_symbol:rep(indent_level) item_id = options.item_id item.value = indentation .. item.value:gsub( '^(%S+)', mw.text.tag{ name = 'code', attrs = { id = item_id .. '~%1' }, content = '%1' }, 1 ) elseif item then for _, item_el in ipairs(item) do frontend.pretask_variable_prefix(item_el, options) end end end --- Doclet usage subitem preprocessor. -- Formats usage example with `<syntaxhighlight>` tag. -- @function frontend.pretask_usage_highlight -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.pretask_usage_highlight(item, options) if item.value then item.value = unindent(mw.text.trim(item.value)) if item.value:find('^{{.+}}$') then item.value = item.value:gsub('=', mw.text.nowiki) local multi_line = item.value:find('\n') and '|m = 1|' or '|' if item.value:match('^{{([^:]+)') == '#invoke' then item.value = item.value:gsub('^{{#invoke:', '{{mlx' .. multi_line) else if options.entrypoint then item.value = item.value:gsub('^([^|]+)|%s*([^|}]-)(%s*)([|}])','%1|"%2"%3%4') end item.value = item.value:gsub('^{{', '{{tlx' .. multi_line) end local highlight_class = tonumber(mw.site.currentVersion:match('^%d%.%d+')) > 1.19 and 'mw-highlight' or 'mw-geshi' if item.value:find('\n') then local highlight_div = mw.html.create('div') highlight_div.addClass(highlight_class) highlight_div.addClass('mw-content-ltr') highlight_div:attr('dir', 'ltr') highlight_div:wikitext(item.value) item.value = tostring(highlight_div) else item.value = mw.text.tag{ name = 'span', attrs = { class = 'code' }, content = item.value } end else local highlight_tag = mw.html.create('syntaxhighlight') highlight_tag:attr('lang', 'lua') if not item.value:find('\n') then highlight_tag:attr('inline', 'inline') end highlight_tag:wikitext(item.value) item.value = tostring(highlight_tag) end elseif item then for _, item_el in ipairs(item) do frontend.pretask_usage_highlight(item_el, options) end end end --- Doclet error subitem preprocessor. -- Formats line numbers (`{#}`) in error tag values. -- @function frontend.pretask_error_line -- @param {table} item Item documentation data. -- @local function frontend.pretask_error_line(item, options) if item.name then local line if item.modifiers and item.modifiers.line then line = item.modifiers.line end for mod in pairs(item.modifiers or {}) do if mod:find('^%d+$') then line = mod end end if line then if item.types then item.types[#item.types + 1] = i18n:msg('line-no', line) else item.type = i18n:msg('line-no', line) end end elseif item then for _, item_el in ipairs(item) do frontend.pretask_error_line(item_el, options) end end end --- Doclet item renderer. -- @function frontend.render_item -- @param {table} stream Wikitext documentation stream. -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @param[opt] {function} pretask Item data preprocessor. -- @local function frontend.render_item(stream, item, options, pretask) if pretask then pretask(item, options) end local item_name = item.alias or item.name frontend.type_reference(item, options) local item_type = item.type for _, name in ipairs(p.tags._subtype_hierarchy) do if item.tags[name] then item_type = item_type .. i18n:msg('separator-dot') .. name end end item_type = i18n:msg('parentheses', item_type) if options.strip and item.export and item.hierarchy then item_name = item_name:gsub('^[%w_]+[.[]?', '') end -- add single spaces between parentheses similar to -- MediaWiki documentation if not item_name:find( '()', 1, true ) then item_name = item_name:gsub('%(', '( ') item_name = item_name:gsub('%)', ' )') end item_name = item_name:gsub('%[', '[ ') item_name = item_name:gsub('%]', ' ]') local code_node = mw.html.create('code') :attr('id', options.item_id) :wikitext(item_name) if not usingOptionsContent then local span_node = stream:wikitext(';') :tag('span') :addClass('plainlinks docbunto-link') if fileTooBig or not syntaxhighlightPresent then span_node:wikitext('[{{fullurl:' .. options.file .. '|action=edit#mw-ce-l' .. item.lineno .. '}} ' .. tostring(code_node) .. ']') elseif title.namespace == 828 and options.file == title.text then span_node:wikitext('[[' .. '#L-' .. item.lineno .. '|' .. tostring(code_node) .. ']]') else span_node:wikitext('[[' .. options.file .. '#L-' .. item.lineno .. '|' .. tostring(code_node) .. ']]') end else stream:wikitext(';' .. tostring(code_node)) end stream :wikitext(item_type) :newline() if (#(item.summary or '') + #item.description) ~= 0 then local separator = #(item.summary or '') ~= 0 and #item.description ~= 0 and (item.description:find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT) or '' local intro = (item.summary or '') .. separator .. item.description intro = intro :gsub('\n([{:#*])', '\n:%1') :gsub('\n\n([^=])', '\n:%1') stream:wikitext(':' .. intro):newline() end end --- Doclet tag renderer. -- @function frontend.render_tag -- @param {table} stream Wikitext documentation stream. -- @param {string} name Item tag name. -- @param {table} tag Item tag data. -- @param {options} options Configuration options. -- @param[opt] {function} pretask Item data preprocessor. -- @local function frontend.render_tag(stream, name, tag, options, pretask) if pretask then pretask(tag, options) end if tag.value then frontend.type_reference(tag, options) local tag_name = i18n:msg('tag-' .. name, '1') -- Handle ul/ol/dl comment support. stream:wikitext(':') :tag('b') :wikitext(tag_name) :done():done() :wikitext(i18n:msg('separator-semicolon')) :wikitext((mw.text.trim(tag.value):gsub('\n([{:#*])', '\n:%1'))) if tag.value:find('\n[{:#*]') and (tag.type or (tag.modifiers or {})['opt']) then stream:newline():wikitext(':') end -- Type and optional appositive for tag. if tag.type and (tag.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag.type .. i18n:msg('separator-colon') .. i18n:msg('optional') } }) elseif tag.type then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag.type } }) elseif (tag.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { i18n:msg('optional') } }) end stream:newline() else local tag_name = i18n:msg('tag-' .. name, tostring(#tag)) stream :wikitext(':') :tag('b') :wikitext(tag_name) :done():done() :wikitext(i18n:msg('separator-semicolon')) :newline() for _, tag_el in ipairs(tag) do frontend.type_reference(tag_el, options) local marker = options.ulist and '*' or ':' stream:wikitext(':' .. marker .. tag_el.value:gsub('\n([{:#*])', '\n:' .. marker .. '%1')) if tag_el.value:find('\n[{:#*]') and (tag_el.type or (tag_el.modifiers or {})['opt']) then stream:newline():wikitext(':' .. marker .. (tag_el.value:match('^[*:]+') or '')) end if tag_el.type and (tag_el.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag_el.type .. i18n:msg('separator-colon') .. i18n:msg('optional') } }) elseif tag_el.type then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag_el.type } }) elseif (tag_el.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { i18n:msg('optional') } }) end stream:newline() end end end --- Template entrypoint for [[Template:Docbunto]]. -- @function p._main -- @param {table} args Arguments -- @return {string} Module documentation output. function p._main(args) frame = mw.getCurrentFrame() local modname = mw.text.trim(args[1] or args.file or DEFAULT_TITLE) local options = {} options.file = modname options.all = yesno(args.all or false) options.autodoc = yesno(args.autodoc or false) options.boilerplate = yesno(args.boilerplate or options.autodoc or false) options.box = yesno(args.box or args.infobox or options.autodoc or false) options.caption = args.caption options.card = yesno(args.card or (title.namespace == 828 and not options.autodoc)) options.code = yesno(args.code or false) options.colon = yesno(args.colon or false) options.footer = yesno(args.footer or title.namespace == 828) options.image = args.image options.migration = yesno(args.migration or false) options.noluaref = yesno(args.noluaref or false) options.plain = yesno(args.plain or false) options.preface = args.preface options.simple = yesno(args.simple or false) options.sort = yesno(args.sort or false) options.strip = yesno(args.strip or false) options.verbose = yesno(args.verbose or false) options.ulist = yesno(args.ulist or false) return p.build(modname, options) end --- Entrypoint for the module. -- @function p.main -- @param {Frame} frame Module frame. -- @return {string} Module documentation output. p.main = makeInvokeFunc('_main') --- Scribunto documentation generator entrypoint. -- @function p.build -- @param[opt] {string} modname Module page name (without namespace). -- Default: second-level subpage. -- @param[opt] {options} options Configuration options. function p.build(modname, options) modname = modname or DEFAULT_TITLE options = options or {} local tagdata = p.taglet(modname, options) local docdata = p.doclet(tagdata, options) return docdata end --- Docbunto taglet parser for Scribunto modules. -- @function p.taglet -- @param[opt] {string} modname Module page name (without namespace). -- @param[opt] {options} options Configuration options. -- @error[line=1081] {string} 'Lua source code not found in $1' -- @error[line=1087] {string} 'documentation markup for Docbunto not found in $1' -- @return {table} Module documentation data. function p.taglet(modname, options) modname = modname or DEFAULT_TITLE options = options or {} local filepath = mw.site.namespaces[828].name .. ':' .. modname local content = mw.title.new(filepath):getContent() -- Content checks. if options.content then content = options.content usingOptionsContent = true else content = mw.title.new(filepath):getContent() or error(i18n:msg('no-content', filepath), 0) end -- Syntax highlighting is disabled for files above a specific size fileTooBig = content:len() > 102400 if not content:match('%-%-%-') and not content:match(options.colon and '%w+:' or '@%w+') then error(i18n:msg('no-markup', filepath)) end -- Remove leading escapes. content = content:gsub('^%-%-+%s*<[^>]+>\n', '') -- Remove closing pretty comments. content = content:gsub('\n%-%-%-%-%-+(\n[^-]+)', '\n-- %1') -- Remove boilerplate block comments. if options.boilerplate then content = content:gsub('^%-%-%[=*%[\n.-\n%-?%-?%]%=*]%-?%-?%s+', '') content = content:gsub('%s+%-%-%[=*%[\n.-\n%-?%-?%]%=*]%-?%-?$', '') end -- Configure patterns for colon mode and Unicode character encoding. options.unicode = type(content:find('[^%w%c%p%s]+')) == 'number' options.iso639_th = type(content:find('\224\184[\129-\155]')) == 'number' utils.configure_patterns(options) -- Content lexing. local lines = lexer(content) local tokens = {} local dummy_token = { data = '', posFirst = 1, posLast = 1 } local token_closure = 0 for _, line in ipairs(lines) do if #line == 0 then dummy_token.type = token_closure == 0 and 'whitespace' or tokens[#tokens].type table.insert(tokens, mw.clone(dummy_token)) else for _, token in ipairs(line) do if token.data:find('^%[=*%[$') or token.data:find('^%-%-%[=*%[$') then token_closure = 1 end if token.data:find(']=*]') then token_closure = 0 end table.insert(tokens, token) end end end -- Start documentation data. local documentation = {} documentation.filename = filepath documentation.description = '' documentation.code = content documentation.comments = {} documentation.tags = {} documentation.items = {} local line_no = 0 local item_index = 0 -- Taglet tracking variables. local start_mode = true local comment_mode = false local doctag_mode = false local export_mode = false local special_tag = false local pragma_mode = false local factory_mode = false local return_mode = false local comment_tail = '' local tag_name = '' local new_item = false local new_tag = false local new_tag_item = false local new_item_code = false local pretty_comment = false local comment_brace = false local t, i, item = tokens[1], 1 local p_success, p_error = pcall(function() while t do -- Taglet variable update. new_item = t.data:find('^%-%-%-') or t.data:find('^%-%-%[%=*%[$') comment_tail = t.data:gsub('^%-%-+', '') tag_name = comment_tail:match(patterns.DOCBUNTO_TAG) tag_name = p.tags._alias[tag_name] or tag_name new_tag = type(p.tags[tag_name]) == 'string' local last_token = t.posFirst ~= 1 and 2 or 1 new_tag_item = ( new_tag and i > 1 and tokens[i - last_token].type ~= 'comment' and not tokens[i - last_token].data:find(patterns.DOCBUNTO_TAG_COMMENT) ) pretty_comment = t.data:find('^%-%-%-+%s*$') or t.data:find('[^-]+%-%-%-+%s*$') or t.data:find('%-*[ \t]*<nowiki>$') or t.data:find('%-*[ \t]*<pre>$') comment_brace = t.data:find('^%-%-%[=*%[$') or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$') pragma_mode = tag_name == 'pragma' export_mode = tag_name == 'export' and not doctag_mode special_tag = pragma_mode or export_mode local tags, tag, subtokens, separator -- Line counter. if t.posFirst == 1 then line_no = line_no + 1 end -- Data insertion logic. if t.type == 'comment' then if new_item then comment_mode = true end if (new_tag or new_tag_item) and not special_tag then comment_mode = true doctag_mode = true end -- Module-level documentation taglet. if start_mode then table.insert(documentation.comments, t.data) end -- Module description. if start_mode and comment_mode and not new_tag and not doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then separator = mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or (#documentation.description ~= 0 and patterns.DOCBUNTO_CONCAT or '') documentation.description = utils.join{ documentation.description, separator, mw.text.trim(comment_tail) } end -- Switch from module description to module-level tag list. if start_mode and new_tag and not export_mode then doctag_mode = true table.insert(documentation.tags, utils.process_tag(comment_tail)) -- Concatenating module-level tag with more information. elseif start_mode and doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then tags = documentation.tags if p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI then separator = mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, separator, mw.text.trim(comment_tail) } elseif p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI_LINE then tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, '\n', comment_tail } end end -- Detect a new documentation item. if not start_mode and (new_item or new_tag_item) and not special_tag then table.insert(documentation.items, {}) item_index = item_index + 1 item = documentation.items[item_index] item.lineno = line_no item.code = '' item.comments = {} item.description = '' item.tags = {} end -- Concatenate an item with more information. if not start_mode and comment_mode and not new_tag and not doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then separator = (mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT)) and '\n' or (#item.description ~= 0 and patterns.DOCBUNTO_CONCAT or '') item.description = utils.join{ item.description, separator, mw.text.trim(comment_tail) } end -- Switch from item information to item tags. if not start_mode and new_tag and not special_tag then doctag_mode = true table.insert(item.tags, utils.process_tag(comment_tail)) -- Extend item tags with lines of further information. elseif not start_mode and doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then tags = item.tags if p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI then separator = mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, separator, mw.text.trim(comment_tail) } elseif p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI_LINE then tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, '\n', comment_tail } end end -- Save pre-item comments to item information. if not start_mode and (comment_mode or doctag_mode) then table.insert(item.comments, t.data) end -- Export tag support. if export_mode then factory_mode = t.posFirst ~= 1 if factory_mode then item.exports = true else documentation.exports = true end -- Parse export token data while concatenating code. subtokens = {} while t and (not factory_mode or (factory_mode and t.data ~= 'end')) do if factory_mode then item.code = utils.join{ item.code, (t.posFirst == 1 and '\n' or ''), t.data } end -- Fetch our item export tokens aka "subtokens". t, i = tokens[i + 1], i + 1 if t and t.posFirst == 1 then line_no = line_no + 1 end if t and t.type ~= 'whitespace' and t.type ~= 'keyword' and t.type ~= 'comment' then table.insert(subtokens, t) end end -- Tracking and boolean variables for parsing exports. local separator = { [','] = true, [';'] = true } local brace = { ['{'] = true, ['}'] = true } local item_reference, item_alias = '', '' local sequence_index, has_key = 0, false local subtoken, index = subtokens[2], 2 -- Logic that exports items to an item or module. while not brace[subtoken.data] do if subtoken.data == '=' then has_key = true elseif not separator[subtoken.data] then if has_key then item_reference = item_reference .. subtoken.data else item_alias = item_alias .. subtoken.data end end if subtokens[index + 1] and separator[subtokens[index + 1].data] or brace[subtokens[index + 1].data] then if not has_key then sequence_index = sequence_index + 1 item_reference, item_alias = item_alias, item_reference item_alias = '[' .. tostring(sequence_index) .. ']' end utils.export_item(documentation, item_reference, item_index, item_alias, factory_mode) item_reference, item_alias, has_key = '', '', false end subtoken, index = subtokens[index + 1], index + 1 end if not factory_mode then break -- end of file else factory_mode = false -- end of item end end -- Pragma tag support. if pragma_mode then tag = utils.process_tag(comment_tail) if tag.modifiers then options[tag.value] = yesno((next((tag ).modifiers or {})), true) elseif tag.value:find(' ') then local index = tag.value:find(' ') local key = tag.value:sub(1, index - 1) local val = tag.value:sub(index + 1) options[key] = yesno(val) elseif options[tag.value] == nil then options[tag.value] = true end end end -- Package data post-processing. if (t.type ~= 'comment' or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$')) and (comment_mode or doctag_mode) and start_mode then documentation.tags = utils.hash_map(documentation.tags) documentation.name = utils.extract_name(documentation, { project = true }) documentation.info = utils.extract_info(documentation) documentation.types = utils.extract_types(documentation) or { 'module' } documentation.type = documentation.types[1] -- N.B: summary field = 1st comment sentence; description = text remainder. if #documentation.description ~= 0 then documentation.summary = match(documentation.description, patterns.DOCBUNTO_SUMMARY) documentation.description = documentation.description:sub(select(2, documentation.description:find('%s*', #documentation.summary + 1)) + 1) end documentation.description = documentation.description:gsub('%s%s+', '\n\n') documentation.executable = p.tags._code_types[documentation.type] and true or false utils.correct_subitem_tag(documentation) utils.override_item_tag(documentation, 'name') utils.override_item_tag(documentation, 'alias') utils.override_item_tag(documentation, 'summary') utils.override_item_tag(documentation, 'description') utils.override_item_tag(documentation, 'class', 'type') end -- Item data post-processing. if (t.type ~= 'comment' or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$')) and (comment_mode or doctag_mode) and item_index ~= 0 then item.tags = utils.hash_map(item.tags) item.name = utils.extract_name(item) item.types = utils.extract_types(item) item.type = item.types[1] if #item.description ~= 0 then item.summary = match(item.description, patterns.DOCBUNTO_SUMMARY) item.description = item.description:sub(select(2, item.description:find('%s*', #item.summary + 1)) + 1) end item.description = item.description:gsub('%s%s+', '\n\n') new_item_code = true end -- Documentation block reset. if t.type ~= 'comment' or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$') then start_mode = false comment_mode = false doctag_mode = false export_mode = false pragma_mode = false end -- Don't concatenate module return value into item code. if t.data == 'return' and t.posFirst == 1 then return_mode = true end -- Item code concatenation. if item_index ~= 0 and not doctag_mode and not comment_mode and not comment_brace and not return_mode then separator = #item.code ~= 0 and t.posFirst == 1 and '\n' or '' item.code = utils.join{ item.code, separator, t.data } -- Code analysis on item headline. if new_item_code and item.code:find('\n') and t.posFirst == 1 then utils.code_heuristic(item) new_item_code = false end end t, i = tokens[i + 1], i + 1 end documentation.lineno = line_no local package_name = (documentation.tags['alias'] or {}).value or documentation.name or DEFAULT_VARIABLE local package_alias = (documentation.tags['alias'] or {}).value or 'p' local export_ptn = '^%s([.[])' for _, item in ipairs(documentation.items) do if item.name == package_alias or (item.name and item.name:match('^' .. package_alias .. '[.[]')) then item.alias = item.name:gsub(export_ptn:format(package_alias), documentation.name .. '%1') end if item.name == package_name or item.tags['export'] or (item.name and package_name and item.name:find(export_ptn:format(package_name))) or (item.alias and package_name and item.alias:find(export_ptn:format(package_name))) then item.export = true item.tags['local'] = nil item.tags['private'] = nil for index, tag in ipairs(item.tags) do if tag.name == 'local' or tag.name == 'private' then table.remove(item.tags, index) end end end if item.name and (item.name:find('[.:]') or item.name:find('%[[\'"]')) then item.hierarchy = utils.parse_hierarchy(item.name) end item.type = item.type or ((item.alias or item.name or ''):find('[.[]') and 'member' or 'variable') utils.correct_subitem_tag(item) utils.override_item_tag(item, 'name') utils.override_item_tag(item, 'alias') utils.override_item_tag(item, 'summary') utils.override_item_tag(item, 'description') utils.override_item_tag(item, 'class', 'type') end -- Sort documentation items by their access level. -- Items are sorted by whether they are exported at the module level. -- Items are then subsorted by whether the item is `@local` aka `@private`. table.sort(documentation.items, function(item1, item2) local inaccessible1 = item1.tags['local'] or item1.tags['private'] local inaccessible2 = item2.tags['local'] or item2.tags['private'] -- Send package items to the top. if item1.export and not item2.export then return true elseif item2.export and not item1.export then return false -- Send private items to the bottom. elseif inaccessible1 and not inaccessible2 then return false elseif inaccessible2 and not inaccessible1 then return true -- Optional alphabetical sort. elseif options.sort then return (item1.alias or item1.name) < (item2.alias or item2.name) -- Sort via source code order by default. else return item1.lineno < item2.lineno end end) end) if not p_success then mw.addWarning("Docbunto error: " .. p_error) end return documentation end --- Doclet renderer for Docbunto taglet data. -- @function p.doclet -- @param {table} data Taglet documentation data. -- @param[opt] {options} options Configuration options. -- @return {string} Wikitext documentation output. function p.doclet(data, options) local documentation = mw.html.create() local namespace_ptn = utils.join{ '^', mw.site.namespaces[828].name, ':' } local codepage = data.filename:gsub(namespace_ptn, '', 1) options = options or {} options.file = data.filename frame = frame or mw.getCurrentFrame():getParent() or mw.getCurrentFrame() local maybe_md = options.plain and utils.identity or frontend.markdown local tohtml = function(str) return frame:preprocess(maybe_md(str)) end -- Disable edit sections for automatic documentation pages. if not options.code then documentation:wikitext(frame:preprocess('__NOEDITSECTION__')) end -- Information if not options.code and options.box then local custom, infobox = pcall(require, 'Module:Docbunto/infobox') if custom and type(infobox) == 'function' then documentation:wikitext(infobox(data, codepage, frame, options, title, maybe_md)):newline() end end -- Documentation lede. if not options.code and (#(data.summary or '') + #data.description) ~= 0 then local separator = #(data.summary or '') ~= 0 and #data.description ~= 0 and (data.description:find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT) or '' local intro = utils.join{ data.summary or '', separator, data.description } intro = tohtml(intro:gsub('^(' .. codepage .. ')', mw.text.tag('b', nil, '%1'))) if options.migration then documentation:wikitext(frame:preprocess(mw.text.tag{ name = 'syntaxhighlight', content = intro })):newline():newline() else documentation:wikitext(intro):newline():newline() end end -- Custom documentation preface. if options.preface then documentation:wikitext(options.preface):newline():newline() end -- Start code documentation. local codedoc = mw.html.create() local function_module = data.tags['param'] or data.tags['return'] local header_type = documentation.type == 'classmod' and 'class' or function_module and 'function' or 'items' if (function_module or #data.items ~= 0) and not options.code or options.preface then codedoc :tag('h2') :wikitext(i18n:msg('header-documentation')) :done() :newline() end if (function_module or #data.items ~= 0) then codedoc :tag('h3') :wikitext(i18n:msg('header-' .. header_type)) :done() :newline() end -- Function module support. if function_module then data.type, data.types[1] = 'function', 'function' options.item_id = data.name if not options.code or not options.verbose then data.description = '' end frontend.render_item(codedoc, data, options, frontend.pretask_function_name) if not options.simple and data.tags['param'] then frontend.render_tag(codedoc, 'param', data.tags['param'], options, frontend.pretask_variable_prefix) end if not options.simple and data.tags['error'] then frontend.render_tag(codedoc, 'error', data.tags['error'], options, frontend.pretask_error_line) end if not options.simple and data.tags['return'] then frontend.render_tag(codedoc, 'return', data.tags['return'], options) end end -- Render documentation items. local other_header = false local private_header = false local inaccessible for _, item in ipairs(data.items) do inaccessible = item.tags['local'] or item.tags['private'] if not options.all and inaccessible then break end if not other_header and item.type ~= 'section' and item.type ~= 'type' and not item.export and not item.hierarchy and not inaccessible then codedoc :tag('h3') :wikitext(i18n:msg('header-other')) :done() :newline() other_header = true end if not private_header and options.all and inaccessible then codedoc :tag('h3') :wikitext(i18n:msg('header-private')) :done() :newline() private_header = true end if item.type == 'section' then codedoc :tag('h3') :wikitext((mw.ustring.gsub(item.summary or item.alias or item.name, '[.։。।෴۔።]$', ''))) :done() :newline() if #item.description ~= 0 then codedoc:wikitext(mw.text.trim(item.description)):newline() end elseif item.type == 'type' then if options.strip and item.export and item.hierarchy then if item.alias then item.alias = item.alias:gsub('^[%w_]+[.[]?', '') else item.name = item.name:gsub('^[%w_]+[.[]?', '') end end codedoc :tag('h3') :wikitext(mw.text.tag('code', {}, item.alias or item.name)) :done() :newline() if (#(item.summary or '') + #item.description) ~= 0 then local separator = #(item.summary or '') ~= 0 and #item.description ~= 0 and (item.description:find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT) or '' codedoc:wikitext((item.summary or '') .. separator .. item.description):newline() end elseif item.type == 'function' then options.item_id = item.alias or item.name frontend.render_item(codedoc, item, options, frontend.pretask_function_name) if not options.simple and item.tags['param'] then frontend.render_tag(codedoc, 'param', item.tags['param'], options, frontend.pretask_variable_prefix) end if not options.simple and item.tags['error'] then frontend.render_tag(codedoc, 'error', item.tags['error'], options, frontend.pretask_error_line) end if not options.simple and item.tags['return'] then frontend.render_tag(codedoc, 'return', item.tags['return'], options) end elseif item.type == 'table' or item.type ~= nil and ( item.type == 'member' or item.type == 'variable' ) and (item.alias or item.name) then options.item_id = item.alias or item.name frontend.render_item(codedoc, item, options) if not options.simple and item.tags['field'] then frontend.render_tag(codedoc, 'field', item.tags['field'], options, frontend.pretask_variable_prefix) end end if item.type ~= 'section' and item.type ~= 'type' then if not options.simple and item.tags['note'] then frontend.render_tag(codedoc, 'note', item.tags['note'], options) end if not options.simple and item.tags['warning'] then frontend.render_tag(codedoc, 'warning', item.tags['warning'], options) end if not options.simple and item.tags['fixme'] then frontend.render_tag(codedoc, 'fixme', item.tags['fixme'], options) end if not options.simple and item.tags['todo'] then frontend.render_tag(codedoc, 'todo', item.tags['todo'], options) hasTodoItems = true end if not options.simple and item.tags['usage'] then frontend.render_tag(codedoc, 'usage', item.tags['usage'], options, frontend.pretask_usage_highlight) end if not options.simple and item.tags['see'] then frontend.render_tag(codedoc, 'see', item.tags['see'], options) end end end -- Render module-level annotations. local header_level = options.code and 'h3' or 'h2' local header_text for _, tag_name in ipairs(p.tags._annotation_hierarchy) do if data.tags[tag_name] then header_text = i18n:msg('tag-' .. tag_name, data.tags[tag_name].value and '1' or '2') header_text = '<' .. header_level .. '>' .. ' ' .. header_text .. ' ' .. '</' .. header_level .. '>' codedoc:newline():wikitext(header_text):newline() if data.tags[tag_name].value then codedoc:wikitext(data.tags[tag_name].value):newline() else for _, tag_el in ipairs(data.tags[tag_name]) do codedoc:wikitext('* ' .. tag_el.value):newline() end end end end -- Byline for autogeneration. if options.footer then codedoc:newline() codedoc:tag('hr'):done() codedoc:newline() codedoc:tag('p'):css( 'text-align', 'right' ):css('font-size', '80%'):wikitext(i18n:msg('message-autogeneration')) end -- Add nowiki tags for EOF termination in tests. codedoc:tag('nowiki', { selfClosing = true }) -- Code documentation formatting. codedoc = tohtml(tostring(codedoc)) documentation:wikitext(codedoc) -- Endmatter table for module information. if options.card then local endmatter = mw.html.create('table') endmatter:addClass('wikitable') endmatter:css('width', '75%') endmatter:css('margin', '0 auto 1em auto') local module_type = data.type == 'module' and i18n:msg('invocable-module') or i18n:msg('meta-module') endmatter :tag('caption') :wikitext('Module information card (autogenerated)') endmatter :tag('tr') :tag('th'):attr('scope', 'col'):wikitext('Name'):done() :tag('th'):attr('scope', 'col'):wikitext('Value'):done() if options.image or data.info and data.info['image'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('endmatter-image')):done() :tag('td') :attr('align', 'center') :wikitext('[[File:' .. (options.image or data.info['image']) .. '|270px|center]]') :done() :done() end if options.caption or data.info and data.info['caption'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('endmatter-caption')):done() :tag('td') :attr('align', options.image or data.info['image'] and 'center' or 'left') :wikitext(tohtml(options.caption or data.info['caption'])) :done() :done() end endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext((gsub(i18n:msg('type-variable'), '^%w', mw.ustring.upper))):done() :tag('td') :attr('align', options.image or data.info and data.info['image'] and 'center' or 'left') :wikitext(mw.text.tag({ name = options.image or data.info and data.info['image'] and 'h1' or 'span', content = mw.text.tag({ name = 'b', content = mw.text.tag({ name = 'code', content = data.name or DEFAULT_VARIABLE }) }) })):done() :done() :tag('tr') :tag('td'):wikitext(i18n:msg('code')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml('[[' .. data.filename .. ']]')):done() :done() if data.info and data.info['release'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('release-status')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['release'])):done() :done() end if data.summary then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('description')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.summary)):done() :done() end if data.info and data.info['author'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('author')):done() :tag('td'):newline():wikitext(tohtml(data.info['author'])):done() :done() end if data.info and data.info['attribution'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('using-code-by')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['attribution'])):done() :done() end if data.info and data.info['credit'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('other-attribution')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['credit'])):done() :done() end if data.info and data.info['require'] then data.info['require'] = data.info['require'] :gsub('^[^[%s]+$', '[[%1]]') :gsub('%* ([^[%s]+)', '* [[%1]]') endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('dependencies')):done() :tag('td'):newline():wikitext(tohtml(data.info['require'])):done() :done() end if data.info and data.info['demo'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('examples')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['demo'])):done() :done() end endmatter:newline() endmatter = tostring(endmatter) documentation:newline():newline() documentation:wikitext(endmatter) end documentation = tostring(documentation) if hasTodoItems and options.autodoc and mw.title.new('Module:' .. options.file).fullText == mw.title.getCurrentTitle().fullText then documentation = documentation .. '[[Category:' .. i18n:msg('todo') .. ']]' end if mw.title.new('Module:Docbunto/styles.css').exists then documentation = documentation .. frame:extensionTag('templatestyles', '', {src = 'Module:Docbunto/styles.css'}) end return documentation end --- Token dictionary for Docbunto tags. -- Maps Docbunto tag names to tag tokens. -- * Multi-line tags use the `'M'` token. -- * Multi-line preformatted tags use the `'ML'` token. -- * Identifier tags use the `'ID'` token. -- * Single-line tags use the `'S'` token. -- * Flags use the `'N'` token. -- * Type tags use the `'T'` token. -- @table p.tags p.tags = { -- Item-level tags, available for global use. ['param'] = 'M', ['see'] = 'M', ['note'] = 'M', ['usage'] = 'ML', ['description'] = 'M', ['field'] = 'M', ['return'] = 'M', ['fixme'] = 'M', ['todo'] = 'M', ['warning'] = 'M', ['error'] = 'M'; ['class'] = 'ID', ['name'] = 'ID', ['alias'] = 'ID'; ['summary'] = 'S', ['pragma'] = 'S', ['factory'] = 'S', ['release'] = 'S', ['author'] = 'S', ['copyright'] = 'S', ['license'] = 'S', ['image'] = 'S', ['caption'] = 'S', ['require'] = 'S', ['attribution'] = 'S', ['credit'] = 'S', ['demo'] = 'S'; ['local'] = 'N', ['export'] = 'N', ['private'] = 'N', ['constructor'] = 'N', ['static'] = 'N'; -- Project-level tags, all scoped to a file. ['module'] = 'T', ['script'] = 'T', ['classmod'] = 'T', ['topic'] = 'T', ['submodule'] = 'T', ['example'] = 'T', ['file'] = 'T'; -- Module-level tags, used to register module items. ['function'] = 'T', ['table'] = 'T', ['member'] = 'T', ['variable'] = 'T', ['section'] = 'T', ['type'] = 'T'; } p.tags._alias = { -- Normal aliases. ['about'] = 'summary', ['abstract'] = 'summary', ['brief'] = 'summary', ['bug'] = 'fixme', ['argument'] = 'param', ['credits'] = 'credit', ['code'] = 'usage', ['details'] = 'description', ['discussion'] = 'description', ['exception'] = 'error', ['lfunction'] = 'function', ['package'] = 'module', ['property'] = 'member', ['raise'] = 'error', ['requires'] = 'require', ['returns'] = 'return', ['throws'] = 'error', ['typedef'] = 'type', -- Typed aliases. ['bool'] = 'field', ['func'] = 'field', ['int'] = 'field', ['number'] = 'field', ['string'] = 'field', ['tab'] = 'field', ['vararg'] = 'param', ['tfield'] = 'field', ['tparam'] = 'param', ['treturn'] = 'return' } p.tags._type_alias = { -- Implicit type value alias. ['bool'] = 'boolean', ['func'] = 'function', ['int'] = 'number', ['number'] = 'number', ['string'] = 'string', ['tab'] = 'table', ['vararg'] = '...', -- Pure typed modifier alias. ['tfield'] = 'variable', ['tparam'] = 'variable', ['treturn'] = 'variable' } p.tags._project_level = { -- Contains code. ['module'] = true, ['script'] = true, ['classmod'] = true, ['submodule'] = true, ['file'] = true, -- Contains documentation. ['topic'] = true, ['example'] = true } p.tags._code_types = { ['module'] = true, ['script'] = true, ['classmod'] = true } p.tags._module_info = { ['image'] = true, ['caption'] = true, ['release'] = true, ['author'] = true, ['copyright'] = true, ['license'] = true, ['require'] = true, ['credit'] = true, ['attribution'] = true, ['demo'] = true } p.tags._annotation_tags = { ['field'] = true, ['warning'] = true, ['fixme'] = true, ['note'] = true, ['todo'] = true, ['see'] = true } p.tags._annotation_hierarchy = { 'warning', 'fixme', 'note', 'todo', 'see' } p.tags._privacy_tags = { ['private'] = true, ['local'] = true } p.tags._generic_tags = { ['variable'] = true, ['member'] = true } p.tags._subtype_tags = { ['factory'] = true, ['local'] = true, ['private'] = true, ['constructor'] = true, ['static'] = true } p.tags._subtype_hierarchy = { 'private', 'local', 'static', 'factory', 'constructor' } return p ttce6j3uqd6skz9pkmhumxfj4bct9ik 373518 373517 2026-10-18T07:26:36Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Docbunto]] 373517 Scribunto text/plain --- Docbunto is an automatic documentation generator for Scribunto modules. -- The module is based on LuaDoc and LDoc. It produces documentation in -- the form of MediaWiki markup, using `@tag`-prefixed comments embedded -- in the source code of a Scribunto module. The taglet parser & doclet -- renderer Docbunto uses are also publicly exposed to other modules. -- -- Docbunto code items are introduced by a block comment (`--[[]]--`), an -- inline comment with three hyphens (`---`), or an inline `@tag` comment. -- The module can use static code analysis to infer variable names, item -- privacy (`local` keyword), tables (`{}` constructor) and functions -- (`function` keyword). MediaWiki and Markdown formatting is supported. -- -- Items are usually rendered in the order they are defined, if they are -- public items, or emulated classes extending the Lua primitives. There -- are many customisation options available to change Docbunto behaviour. -- -- @module docbunto -- @alias p -- @require Module:I18n -- @require Module:Lua_lexer -- @require Module:Unindent -- @require Module:Yesno -- @require Module:Arguments -- @require Module:Documentation -- @author [[wikia:dev:User:8nml|8nml]] (Fandom Dev Wiki) -- @author [[User:Awesome Aasim|Awesome Aasim]] (Wikimedia port) -- @attribution [https://github.com/stevedonovan @stevedonovan] ([https://github.com/stevedonovan/LDoc GitHub]) -- @release beta -- <nowiki> local p = {} -- Module dependencies. local title = mw.title.getCurrentTitle() local i18n = require('Module:I18n').loadMessages('Docbunto'):useContentLang() local references = mw.loadData('Module:Docbunto/references') local lexer = require('Module:Lua lexer') local unindent = require('Module:Unindent') local yesno = require('Module:Yesno') local doc = require('Module:Documentation') local fileTooBig local usingOptionsContent local hasTodoItems -- Module variables. local DEFAULT_TITLE = title.namespace == 828 and doc.getEnvironment({}).templateTitle.text or '' local DEFAULT_VARIABLE = DEFAULT_TITLE :gsub('^%u', mw.ustring.lower) :gsub('%s', '_'):gsub('%p', '.') local frame, gsub, match local syntaxhighlightPresent = mw.getCurrentFrame() :preprocess("<syntaxhighlight lang=\"lua\">-- Lua</syntaxhighlight>") ~= "<syntaxhighlight lang=\"lua\">-- Lua</syntaxhighlight>" -- Docbunto variables & tag tokens. local TAG_MULTI = 'M' local TAG_ID = 'ID' local TAG_SINGLE = 'S' local TAG_TYPE = 'T' local TAG_FLAG = 'N' local TAG_MULTI_LINE = 'ML' -- Docbunto processing patterns. local patterns = {} --- Configuration options. -- @table options -- @field[opt] {boolean} options.all Include local items in -- documentation. -- @field[opt] {boolean} options.autodoc Whether the module is being -- called to automatically provide missing documentation. -- @field[opt] {boolean} options.boilerplate Removal of -- boilerplate (license block comments). -- @field[opt] {string} options.caption Infobox image caption. -- @field[opt] {boolean} options.code Only document Docbunto code -- items - exclude article infobox and lede from -- rendered documentation. Permits article to be -- edited in VisualEditor. -- @field[opt] {boolean} options.colon Format tags with a `:` suffix -- and without the `@` prefix. This bypasses the "doctag -- soup" some authors complain of. -- @field[opt] {string} options.image Infobox image. -- @field[opt] {boolean} options.box Include infobox in output. -- @field[opt] {boolean} options.footer Append a horizontal line & -- "generated by Docbunto" to the bottom of the output. -- @field[opt] {boolean} options.noluaref Don't link to the [[mw: -- Extension:Scribunto/Lua reference manual|Lua reference manual]] for types. -- @field[opt] {boolean} options.card Include endmatter card in the -- output at the end of the documentation. -- @field[opt] {boolean} options.plain Disable Markdown formatting -- in documentation. -- @field[opt] {string} options.preface Preface text to insert -- between lede & item documentation, used to provide -- usage and code examples. -- @field[opt] {boolean} options.simple Limit documentation to -- descriptions only. Removes documentation of -- subitem tags such as `@param` and `@field` ([[#Item -- subtags|see list]]). -- @field[opt] {boolean} options.sort Sort documentation items in -- alphabetical order. -- @field[opt] {boolean} options.strip Remove table index in -- documentation. -- @field[opt] {boolean} options.ulist Indent subitems as `<ul>` -- lists (LDoc/JSDoc behaviour). -- @field[opt] {boolean} options.verbose Show the code -- description of a package function when documenting -- function modules. -- Docbunto private utilities. local utils = {} --- @{string.find} optimisation for @{string} functions. -- @function utils.strfind_wrap -- @param {function} strfunc String library function. -- @return {function} Function wrapped in @{string.find} check. -- @local function utils.strfind_wrap(func) return function(...) local arg = {...} if string.find(arg[1], arg[2]) then return func(...); end end end --- String concatenation utility. -- @function join -- @param {sequence<string>} tbl Table of string segments -- @return {function} A concatenated string. -- @local function utils.join(tbl) return table.concat(tbl, '') end --- Pattern configuration function. -- Resets patterns for each documentation build. -- @function utils.configure_patterns -- @param {options} options Configuration options. -- @local function utils.configure_patterns(options) -- Setup Unicode or ASCII character encoding (optimisation). gsub = utils.strfind_wrap( options.unicode and mw.ustring.gsub or string.gsub ) match = utils.strfind_wrap( options.unicode and mw.ustring.match or string.match ) patterns.DOCBUNTO_SUMMARY = options.iso639_th and '^[^ ]+' or options.unicode and '^[^.։。।෴۔።]+[.։。।෴۔።]?' or '^[^.]+%.?' patterns.DOCBUNTO_CONCAT = options.iso639_th and '' or ' ' patterns.DOCBUNTO_TYPE = '^{({*[^}]+}*)}%s*' patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT = '^[{|!}:#*=]+[%s-}]+' -- Setup parsing tag patterns with colon mode support. patterns.DOCBUNTO_TAG = options.colon and '^%s*(%w+):' or '^%s*@(%w+)' patterns.DOCBUNTO_TAG_COMMENT = '^[-%s]*' .. patterns.DOCBUNTO_TAG:sub(2) patterns.DOCBUNTO_TAG_VALUE = patterns.DOCBUNTO_TAG .. '(.*)' patterns.DOCBUNTO_TAG_MOD_VALUE = patterns.DOCBUNTO_TAG .. '%[([^%]]*)%](.*)' patterns.DOCBUNTO_TAG_OPTION_VALUE = '(%[[^%]]*%])%s*(.*)' end --- Tag processor function. -- @function utils.process_tag -- @param {string} str Tag string to process. -- @return {table} Tag object. -- @local function utils.process_tag(str) local tag = {} if str:find(patterns.DOCBUNTO_TAG_MOD_VALUE) then tag.name, tag.modifiers, tag.value = str:match(patterns.DOCBUNTO_TAG_MOD_VALUE) local modifiers = {} for m in tag.modifiers:gmatch('[^%s,]+') do local i = m:find('=') if i then local key = mw.text.trim(m:sub(1, i - 1)) local val = mw.text.trim(m:sub(i + 1, #m)) modifiers[key] = val else modifiers[m] = true end end if modifiers.optchain then modifiers.opt = true modifiers.optchain = nil end tag.modifiers = modifiers else tag.name, tag.value = str:match(patterns.DOCBUNTO_TAG_VALUE) end tag.value = mw.text.trim(tag.value) if p.tags._type_alias[tag.name] then if p.tags._type_alias[tag.name] ~= 'variable' then tag.value = p.tags._type_alias[tag.name] .. ' ' .. tag.value tag.name = 'field' end if tag.value:match('^%S+') ~= '...' then tag.value = tag.value:gsub('^(%S+)', '{%1}') end end tag.name = p.tags._alias[tag.name] or tag.name if tag.name ~= 'usage' and tag.value:find(patterns.DOCBUNTO_TYPE) then tag.type = tag.value:match(patterns.DOCBUNTO_TYPE) if tag.type:find('^%?') then tag.type = tag.type:sub(2) .. '|nil' end tag.value = tag.value:gsub(patterns.DOCBUNTO_TYPE, '') end if (tag.name == 'param' or tag.name == 'field') and tag.value:find(patterns.DOCBUNTO_TAG_OPTION_VALUE) then tag.value = tag.value:gsub(patterns.DOCBUNTO_TAG_OPTION_VALUE, '%1 %2') tag.modifiers = tag.modifiers or {} tag.modifiers.opt = true end if p.tags[tag.name] == TAG_FLAG then tag.value = true end return tag end --- Module info extraction utility. -- @function utils.extract_info -- @param {table} documentation Package doclet info. -- @return {table} Information name-value map. -- @local function utils.extract_info(documentation) local info = {} for _, tag in ipairs(documentation.tags) do if p.tags._module_info[tag.name] then if info[tag.name] then if not info[tag.name]:find('^%* ') then info[tag.name] = '* ' .. info[tag.name] end info[tag.name] = info[tag.name] .. '\n* ' .. tag.value else info[tag.name] = tag.value end end end return info end --- Type extraction utility. -- @function utils.extract_types -- @param {table} item Item documentation data. -- @return {sequence<string>} Item types. -- @local function utils.extract_types(item) local item_types = {} for _, tag in ipairs(item.tags) do if p.tags[tag.name] == TAG_TYPE then item_types[1] = tag.name if tag.name == 'variable' then local implied_local = utils.process_tag('@local') table.insert(item.tags, mw.clone(implied_local)) item.tags['local'] = mw.clone(implied_local) end if p.tags._generic_tags[item_types[1]] and not p.tags._project_level[item_types[1]] and tag.type then item_types[#item_types + 1] = tag.type end break end end return item_types end --- Name extraction utility. -- @function utils.extract_name -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {boolean} project Whether the item is project-level. -- @return {string} Item name. -- @local function utils.extract_name(item, opts) opts = opts or {} local item_name for _, tag in ipairs(item.tags) do if p.tags[tag.name] == TAG_TYPE then item_name = tag.value; break end end if item_name or not opts.project then return item_name end item_name = item.code:match('\nreturn%s+([%w_]+)') if item_name == 'p' and not item.tags['alias'] then local implied_alias = { name = 'alias', value = 'p' } item.tags['alias'] = implied_alias table.insert(item.tags, implied_alias) end item_name = (item_name and item_name ~= 'p') and item_name or item.filename :gsub('^' .. mw.site.namespaces[828].name .. ':', '') :gsub('^(%u)', mw.ustring.lower) :gsub('/', '.'):gsub(' ', '_') return item_name end --- Source code utility for item name detection. -- @function utils.deduce_name -- @param {string} tokens Stream tokens for first line. -- @param {string} index Stream token index. -- @param {table} opts Configuration options. -- @param[opt] {boolean} opts.lookahead Whether a variable name succeeds the index. -- @param[opt] {boolean} opts.lookbehind Whether a variable name precedes the index. -- @return {string} Item name. -- @local function utils.deduce_name(tokens, index, opts) local name = '' if opts.lookbehind then for i2 = index, 1, -1 do if tokens[i2].type ~= 'keyword' then name = tokens[i2].data .. name else break end end elseif opts.lookahead then for i2 = index, #tokens do if tokens[i2].type ~= 'keyword' and not tokens[i2].data:find('^%(') then name = name .. tokens[i2].data else break end end end return name end --- Parses Lua item names to extract a hierarchy. --- @function utils.parse_hierarchy -- @param {string} item_name Documentation item name. -- @return {sequence<string>} List of global keys to index the -- variable reference. -- @local function utils.parse_hierarchy(item_name) local hierarchy = {} for _, lexeme in ipairs(lexer(item_name)) do if lexeme.type == 'ident' or lexeme.type == 'string' or lexeme.type == 'number' then hierarchy[#hierarchy + 1] = lexeme.text end end return hierarchy end --- Code analysis utility. -- @function utils.code_heuristic -- @param {table} item Item documentation data. -- @local function utils.code_heuristic(item) local is_section = item.tags['private'] or item.tags['local'] or item.type == 'type' if item.name and item.type and is_section then return end local tokens = lexer(item.code:match('^[^\n]*'))[1] local t, i = tokens[1], 1 local item_name, item_type local lexemes = {} while t do if t.type ~= 'whitespace' then lexemes[#lexemes + 1] = tokens[i] end t, i = tokens[i + 1], i + 1 end t, i = lexemes[1], 1 while t do if t.data == '=' and not item.name then item_name = utils.deduce_name(lexemes, i - 1, { lookbehind = true }) end if t.data == 'function' and not item.name then item_type = 'function' if lexemes[i + 1] and lexemes[i + 1].data ~= '(' then item_name = utils.deduce_name(lexemes, i + 1, { lookahead = true }) end end if t.data == '{' or t.data == '{}' and not item.type then item_type = 'table' end if t.data == 'local' and not is_section then local implied_local = utils.process_tag('@local') table.insert(item.tags, implied_local) item.tags['local'] = mw.clone(implied_local) end t, i = lexemes[i + 1], i + 1 end item.name = item.name or item_name or '' item.type = item.type or item_type if #(item.types or {}) == 0 then item.types[1] = item.type end end --- Array hash map conversion utility. -- @function utils.hash_map -- @param {table} item Item documentation data array. -- @return {table} Item documentation data map. -- @local function utils.hash_map(array) local map = array for _, element in ipairs(array) do if map[element.name] and not map[element.name].name then table.insert(map[element.name], mw.clone(element)) elseif map[element.name] and map[element.name].name then map[element.name] = { map[element.name], mw.clone(element) } else map[element.name] = mw.clone(element) end end return map end --- Item export utility. -- @function utils.export_item -- @param {table} documentation Package documentation data. -- @param {string} item_reference Identifier name for item. -- @param {string} item_index Identifier name for item. -- @param {string} item_alias Export alias for item. -- @param {boolean} factory_item Whether the documentation item is a factory function. -- @local function utils.export_item(documentation, item_reference, item_index, item_alias, factory_item) for _, item in ipairs(documentation.items) do if item_reference == item.name then item.tags['local'] = nil item.tags['private'] = nil for index, tag in ipairs(item.tags) do if p.tags._privacy_tags[tag.name] then table.remove(item.tags, index) end end item.type, item.types[1] = 'member', 'member' local accessor if item_alias:find('^%[') then accessor = '' else local is_class = documentation.type == 'classmod' or factory_item if is_class and not item.tags['static'] then accessor = ':' else accessor = '.' end end if factory_item then item.alias = utils.join{ documentation.items[item_index].tags['factory'].value, accessor, item_alias } else item.alias = utils.join{ ((documentation.tags['alias'] or {}).value or documentation.name), accessor, item_alias } end item.hierarchy = utils.parse_hierarchy(item.alias) break end end end --- Subitem tag correction utility. -- @function utils.correct_subitem_tag -- @param {table} item Item documentation data. -- @local function utils.correct_subitem_tag(item) local field_tag = item.tags['field'] if item.type ~= 'function' or not field_tag then return end if field_tag.name then field_tag.name = 'param' else for _, tag_el in ipairs(field_tag) do tag_el.name = 'param' end end local param_tag = item.tags['param'] if param_tag and not param_tag.name then if field_tag.name then table.insert(param_tag, field_tag) else for _, tag_el in ipairs(field_tag) do table.insert(param_tag, tag_el) end end elseif param_tag and param_tag.name then if field_tag.name then param_tag = { param_tag, field_tag } else for i, tag_el in ipairs(field_tag) do if i == 1 then param_tag = { param_tag } end for _, tag_el in ipairs(field_tag) do table.insert(param_tag, tag_el) end end end else param_tag = field_tag end item.tags['field'] = nil end --- Item override tag utility. -- @function utils.override_item_tag -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {string} name Tag name. -- @param[opt] {string} alias Target alias for tag. -- @local function utils.override_item_tag(item, name, alias) if item.tags[name] then item[alias or name] = item.tags[name].value end end --- Identity function. -- @function utils.identity -- @param x The variable by reference. -- @return The parameter `x` by reference. -- @local function utils.identity(x) return x end --- Argument processing -- @param {string} funcName name of function -- @return function to process arguments -- @local local function makeInvokeFunc(funcName) return function (f) local args = require("Module:Arguments").getArgs(f, { valueFunc = function (key, value) if type(value) == 'string' then value = value:match('^%s*(.-)%s*$') -- Remove whitespace. if key == 'heading' or value ~= '' then return value else return nil end else return value end end }) return p[funcName](args) end end -- Docbunto rendering logic. local frontend = {} --- Markdown header converter. -- @function urils.markdown_header -- @param {string} hash Leading hash. -- @param {string} text Header text. -- @return {string} MediaWiki header. -- @local function frontend.markdown_header(hash, text) local symbol = '=' return utils.join{ '\n', symbol:rep(#hash), ' ', text, ' ', symbol:rep(#hash), '\n' } end --- Item reference formatting. -- @function urils.item_reference -- @param {string} ref Item reference. -- @return {string} Internal MediaWiki link to article item. -- @local function frontend.item_reference(ref) local temp = mw.text.split(ref, '|') local item = temp[1] local text = temp[2] or temp[1] if references.items[item] then local interwiki = 'mw' item = interwiki .. references.items[item] else item = '#' .. item end return mw.text.tag{ name = 'code', content = utils.join{ '[[', item, '|', text, ']]' } } end --- Doclet type reference preprocessor. -- Formats types with links to the [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Lua reference manual]]. -- @function frontend.type_reference -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.type_reference(item, options) local interwiki = 'mw:' if not options.noluaref and item.value and item.value:match('^%S+') == mw.text.tag('code', nil, '...') then item.value = item.value:gsub('^(%S+)', mw.text.tag{ name = 'code', content = utils.join{ '[[', interwiki, 'Lua reference manual#varargs|...]]' } }) end -- Handle tag type references. item.types = item.types or item.type and { item.type } if not item.types then return end for index, item_type in ipairs(item.types) do item.types[index] = item.types[index]:gsub('[%w_. ]+', function(item_type) local data = references.types[item_type] local name = data and data.name or item_type if not name:match('%.') and not name:match('^%u') and data then name = i18n:msg('type-' .. name) end if data and not options.noluaref then return utils.join{ '[[', interwiki, data.link, '|', name , ']]' } elseif item_type:find(i18n:msg('line-no'):gsub('$1', '')) then return utils.join { '[[' , options.file , '#L-', item_type:sub(6), '|', name, ']]' } elseif not options.noluaref and not p.tags._generic_tags[item_type] then return utils.join { '[[#', item_type, '|', name, ']]' } end end) end item.type = table.concat(item.types, i18n:msg('separator-dot')) end --- Markdown preprocessor to MediaWiki format. -- @function frontend.markdown -- @param {string} str Unprocessed Markdown string. -- @return {string} MediaWiki-compatible markup with HTML formatting. -- @local function frontend.markdown(str) -- Bold & italic tags. str = str:gsub('%*%*%*([^\n*]+)%*%*%*', '<b><i>%1</i></b>') str = str:gsub('%*%*([^\n*]+)%*%*', '<b>%1</b>') str = str:gsub('%*([^\n*]+)%*', '<i>%1</i>') -- Self-closing header support. str = str:gsub('%f[^\n%z](#+) *([^\n#]+) *#+%s', frontend.markdown_header) -- External and internal links. str = str:gsub('%[([^\n%]]+)%]%(([^\n][^\n)]-)%)', '[%2 %1]') str = str:gsub('%{@link%s+([^}]+)%}', '[%1]') str = str:gsub('%@{([^\n}]+)}', frontend.item_reference) -- Programming & scientific notation. str = str:gsub('%f["`]`([^\n`]+)`%f[^"`]', '<code><nowiki>%1</nowiki></code>') str = str:gsub('%$%$([^\n$]+)%$%$', '<math display="inline">%1</math>') -- Strikethroughs. str = str:gsub('~~([^\n~]+)~~', '<del>%1</del>') -- HTML output. return str end --- Doclet function item preprocessor. -- Formats item name as a function call with top-level arguments. -- @function frontend.pretask_function_name -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.pretask_function_name(item, options) local target = item.alias and 'alias' or 'name' item[target] = item[target] .. '(' if item.tags['param'] and item.tags['param'].value and not item.tags['param'].value:find('^[%w_]+[.[]') then if (item.tags['param'].modifiers or {})['opt'] then local optional = mw.html.create('span') optional:css('opacity', '0.65') optional:wikitext(item.tags['param'].value:match('^(%S+)')) item[target] = item[target] .. tostring(optional) else item[target] = item[target] .. item.tags['param'].value:match('^(%S*)') end elseif item.tags['param'] then for index, tag in ipairs(item.tags['param']) do if not tag.value:find('^[%w_]+[.[]') then if (tag.modifiers or {})['opt'] then local param = mw.html.create('span') param:css('opacity', '0.65') param:wikitext((index > 1 and ', ' or '') .. tag.value:match('^%S+')) item[target] = item[target] .. tostring(param) else item[target] = item[target] .. (index > 1 and ', ' or '') .. tag.value:match('^(%S+)') end end end end item[target] = item[target] .. ')' end --- Doclet parameter/field subitem preprocessor. -- Indents and wraps variable prefix with `code` tag. -- @function pretask_variable_prefix -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.pretask_variable_prefix(item, options) local indent_symbol = options.ulist and '*' or ':' local indent_level, indentation, item_id if item.value then indent_level = item.value:match('^%S*') == '...' and 0 or select(2, item.value:match('^%S*'):gsub('[.[]', '')) indentation = indent_symbol:rep(indent_level) item_id = options.item_id item.value = indentation .. item.value:gsub( '^(%S+)', mw.text.tag{ name = 'code', attrs = { id = item_id .. '~%1' }, content = '%1' }, 1 ) elseif item then for _, item_el in ipairs(item) do frontend.pretask_variable_prefix(item_el, options) end end end --- Doclet usage subitem preprocessor. -- Formats usage example with `<syntaxhighlight>` tag. -- @function frontend.pretask_usage_highlight -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @local function frontend.pretask_usage_highlight(item, options) if item.value then item.value = unindent(mw.text.trim(item.value)) if item.value:find('^{{.+}}$') then item.value = item.value:gsub('=', mw.text.nowiki) local multi_line = item.value:find('\n') and '|m = 1|' or '|' if item.value:match('^{{([^:]+)') == '#invoke' then item.value = item.value:gsub('^{{#invoke:', '{{mlx' .. multi_line) else if options.entrypoint then item.value = item.value:gsub('^([^|]+)|%s*([^|}]-)(%s*)([|}])','%1|"%2"%3%4') end item.value = item.value:gsub('^{{', '{{tlx' .. multi_line) end local highlight_class = tonumber(mw.site.currentVersion:match('^%d%.%d+')) > 1.19 and 'mw-highlight' or 'mw-geshi' if item.value:find('\n') then local highlight_div = mw.html.create('div') highlight_div.addClass(highlight_class) highlight_div.addClass('mw-content-ltr') highlight_div:attr('dir', 'ltr') highlight_div:wikitext(item.value) item.value = tostring(highlight_div) else item.value = mw.text.tag{ name = 'span', attrs = { class = 'code' }, content = item.value } end else local highlight_tag = mw.html.create('syntaxhighlight') highlight_tag:attr('lang', 'lua') if not item.value:find('\n') then highlight_tag:attr('inline', 'inline') end highlight_tag:wikitext(item.value) item.value = tostring(highlight_tag) end elseif item then for _, item_el in ipairs(item) do frontend.pretask_usage_highlight(item_el, options) end end end --- Doclet error subitem preprocessor. -- Formats line numbers (`{#}`) in error tag values. -- @function frontend.pretask_error_line -- @param {table} item Item documentation data. -- @local function frontend.pretask_error_line(item, options) if item.name then local line if item.modifiers and item.modifiers.line then line = item.modifiers.line end for mod in pairs(item.modifiers or {}) do if mod:find('^%d+$') then line = mod end end if line then if item.types then item.types[#item.types + 1] = i18n:msg('line-no', line) else item.type = i18n:msg('line-no', line) end end elseif item then for _, item_el in ipairs(item) do frontend.pretask_error_line(item_el, options) end end end --- Doclet item renderer. -- @function frontend.render_item -- @param {table} stream Wikitext documentation stream. -- @param {table} item Item documentation data. -- @param {options} options Configuration options. -- @param[opt] {function} pretask Item data preprocessor. -- @local function frontend.render_item(stream, item, options, pretask) if pretask then pretask(item, options) end local item_name = item.alias or item.name frontend.type_reference(item, options) local item_type = item.type for _, name in ipairs(p.tags._subtype_hierarchy) do if item.tags[name] then item_type = item_type .. i18n:msg('separator-dot') .. name end end item_type = i18n:msg('parentheses', item_type) if options.strip and item.export and item.hierarchy then item_name = item_name:gsub('^[%w_]+[.[]?', '') end -- add single spaces between parentheses similar to -- MediaWiki documentation if not item_name:find( '()', 1, true ) then item_name = item_name:gsub('%(', '( ') item_name = item_name:gsub('%)', ' )') end item_name = item_name:gsub('%[', '[ ') item_name = item_name:gsub('%]', ' ]') local code_node = mw.html.create('code') :attr('id', options.item_id) :wikitext(item_name) if not usingOptionsContent then local span_node = stream:wikitext(';') :tag('span') :addClass('plainlinks docbunto-link') if fileTooBig or not syntaxhighlightPresent then span_node:wikitext('[{{fullurl:' .. options.file .. '|action=edit#mw-ce-l' .. item.lineno .. '}} ' .. tostring(code_node) .. ']') elseif title.namespace == 828 and options.file == title.text then span_node:wikitext('[[' .. '#L-' .. item.lineno .. '|' .. tostring(code_node) .. ']]') else span_node:wikitext('[[' .. options.file .. '#L-' .. item.lineno .. '|' .. tostring(code_node) .. ']]') end else stream:wikitext(';' .. tostring(code_node)) end stream :wikitext(item_type) :newline() if (#(item.summary or '') + #item.description) ~= 0 then local separator = #(item.summary or '') ~= 0 and #item.description ~= 0 and (item.description:find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT) or '' local intro = (item.summary or '') .. separator .. item.description intro = intro :gsub('\n([{:#*])', '\n:%1') :gsub('\n\n([^=])', '\n:%1') stream:wikitext(':' .. intro):newline() end end --- Doclet tag renderer. -- @function frontend.render_tag -- @param {table} stream Wikitext documentation stream. -- @param {string} name Item tag name. -- @param {table} tag Item tag data. -- @param {options} options Configuration options. -- @param[opt] {function} pretask Item data preprocessor. -- @local function frontend.render_tag(stream, name, tag, options, pretask) if pretask then pretask(tag, options) end if tag.value then frontend.type_reference(tag, options) local tag_name = i18n:msg('tag-' .. name, '1') -- Handle ul/ol/dl comment support. stream:wikitext(':') :tag('b') :wikitext(tag_name) :done():done() :wikitext(i18n:msg('separator-semicolon')) :wikitext((mw.text.trim(tag.value):gsub('\n([{:#*])', '\n:%1'))) if tag.value:find('\n[{:#*]') and (tag.type or (tag.modifiers or {})['opt']) then stream:newline():wikitext(':') end -- Type and optional appositive for tag. if tag.type and (tag.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag.type .. i18n:msg('separator-colon') .. i18n:msg('optional') } }) elseif tag.type then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag.type } }) elseif (tag.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { i18n:msg('optional') } }) end stream:newline() else local tag_name = i18n:msg('tag-' .. name, tostring(#tag)) stream :wikitext(':') :tag('b') :wikitext(tag_name) :done():done() :wikitext(i18n:msg('separator-semicolon')) :newline() for _, tag_el in ipairs(tag) do frontend.type_reference(tag_el, options) local marker = options.ulist and '*' or ':' stream:wikitext(':' .. marker .. tag_el.value:gsub('\n([{:#*])', '\n:' .. marker .. '%1')) if tag_el.value:find('\n[{:#*]') and (tag_el.type or (tag_el.modifiers or {})['opt']) then stream:newline():wikitext(':' .. marker .. (tag_el.value:match('^[*:]+') or '')) end if tag_el.type and (tag_el.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag_el.type .. i18n:msg('separator-colon') .. i18n:msg('optional') } }) elseif tag_el.type then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { tag_el.type } }) elseif (tag_el.modifiers or {})['opt'] then stream:wikitext(i18n:msg{ key = 'parentheses', args = { i18n:msg('optional') } }) end stream:newline() end end end --- Template entrypoint for [[Template:Docbunto]]. -- @function p._main -- @param {table} args Arguments -- @return {string} Module documentation output. function p._main(args) frame = mw.getCurrentFrame() local modname = mw.text.trim(args[1] or args.file or DEFAULT_TITLE) local options = {} options.file = modname options.all = yesno(args.all or false) options.autodoc = yesno(args.autodoc or false) options.boilerplate = yesno(args.boilerplate or options.autodoc or false) options.box = yesno(args.box or args.infobox or options.autodoc or false) options.caption = args.caption options.card = yesno(args.card or (title.namespace == 828 and not options.autodoc)) options.code = yesno(args.code or false) options.colon = yesno(args.colon or false) options.footer = yesno(args.footer or title.namespace == 828) options.image = args.image options.migration = yesno(args.migration or false) options.noluaref = yesno(args.noluaref or false) options.plain = yesno(args.plain or false) options.preface = args.preface options.simple = yesno(args.simple or false) options.sort = yesno(args.sort or false) options.strip = yesno(args.strip or false) options.verbose = yesno(args.verbose or false) options.ulist = yesno(args.ulist or false) return p.build(modname, options) end --- Entrypoint for the module. -- @function p.main -- @param {Frame} frame Module frame. -- @return {string} Module documentation output. p.main = makeInvokeFunc('_main') --- Scribunto documentation generator entrypoint. -- @function p.build -- @param[opt] {string} modname Module page name (without namespace). -- Default: second-level subpage. -- @param[opt] {options} options Configuration options. function p.build(modname, options) modname = modname or DEFAULT_TITLE options = options or {} local tagdata = p.taglet(modname, options) local docdata = p.doclet(tagdata, options) return docdata end --- Docbunto taglet parser for Scribunto modules. -- @function p.taglet -- @param[opt] {string} modname Module page name (without namespace). -- @param[opt] {options} options Configuration options. -- @error[line=1081] {string} 'Lua source code not found in $1' -- @error[line=1087] {string} 'documentation markup for Docbunto not found in $1' -- @return {table} Module documentation data. function p.taglet(modname, options) modname = modname or DEFAULT_TITLE options = options or {} local filepath = mw.site.namespaces[828].name .. ':' .. modname local content = mw.title.new(filepath):getContent() -- Content checks. if options.content then content = options.content usingOptionsContent = true else content = mw.title.new(filepath):getContent() or error(i18n:msg('no-content', filepath), 0) end -- Syntax highlighting is disabled for files above a specific size fileTooBig = content:len() > 102400 if not content:match('%-%-%-') and not content:match(options.colon and '%w+:' or '@%w+') then error(i18n:msg('no-markup', filepath)) end -- Remove leading escapes. content = content:gsub('^%-%-+%s*<[^>]+>\n', '') -- Remove closing pretty comments. content = content:gsub('\n%-%-%-%-%-+(\n[^-]+)', '\n-- %1') -- Remove boilerplate block comments. if options.boilerplate then content = content:gsub('^%-%-%[=*%[\n.-\n%-?%-?%]%=*]%-?%-?%s+', '') content = content:gsub('%s+%-%-%[=*%[\n.-\n%-?%-?%]%=*]%-?%-?$', '') end -- Configure patterns for colon mode and Unicode character encoding. options.unicode = type(content:find('[^%w%c%p%s]+')) == 'number' options.iso639_th = type(content:find('\224\184[\129-\155]')) == 'number' utils.configure_patterns(options) -- Content lexing. local lines = lexer(content) local tokens = {} local dummy_token = { data = '', posFirst = 1, posLast = 1 } local token_closure = 0 for _, line in ipairs(lines) do if #line == 0 then dummy_token.type = token_closure == 0 and 'whitespace' or tokens[#tokens].type table.insert(tokens, mw.clone(dummy_token)) else for _, token in ipairs(line) do if token.data:find('^%[=*%[$') or token.data:find('^%-%-%[=*%[$') then token_closure = 1 end if token.data:find(']=*]') then token_closure = 0 end table.insert(tokens, token) end end end -- Start documentation data. local documentation = {} documentation.filename = filepath documentation.description = '' documentation.code = content documentation.comments = {} documentation.tags = {} documentation.items = {} local line_no = 0 local item_index = 0 -- Taglet tracking variables. local start_mode = true local comment_mode = false local doctag_mode = false local export_mode = false local special_tag = false local pragma_mode = false local factory_mode = false local return_mode = false local comment_tail = '' local tag_name = '' local new_item = false local new_tag = false local new_tag_item = false local new_item_code = false local pretty_comment = false local comment_brace = false local t, i, item = tokens[1], 1 local p_success, p_error = pcall(function() while t do -- Taglet variable update. new_item = t.data:find('^%-%-%-') or t.data:find('^%-%-%[%=*%[$') comment_tail = t.data:gsub('^%-%-+', '') tag_name = comment_tail:match(patterns.DOCBUNTO_TAG) tag_name = p.tags._alias[tag_name] or tag_name new_tag = type(p.tags[tag_name]) == 'string' local last_token = t.posFirst ~= 1 and 2 or 1 new_tag_item = ( new_tag and i > 1 and tokens[i - last_token].type ~= 'comment' and not tokens[i - last_token].data:find(patterns.DOCBUNTO_TAG_COMMENT) ) pretty_comment = t.data:find('^%-%-%-+%s*$') or t.data:find('[^-]+%-%-%-+%s*$') or t.data:find('%-*[ \t]*<nowiki>$') or t.data:find('%-*[ \t]*<pre>$') comment_brace = t.data:find('^%-%-%[=*%[$') or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$') pragma_mode = tag_name == 'pragma' export_mode = tag_name == 'export' and not doctag_mode special_tag = pragma_mode or export_mode local tags, tag, subtokens, separator -- Line counter. if t.posFirst == 1 then line_no = line_no + 1 end -- Data insertion logic. if t.type == 'comment' then if new_item then comment_mode = true end if (new_tag or new_tag_item) and not special_tag then comment_mode = true doctag_mode = true end -- Module-level documentation taglet. if start_mode then table.insert(documentation.comments, t.data) end -- Module description. if start_mode and comment_mode and not new_tag and not doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then separator = mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or (#documentation.description ~= 0 and patterns.DOCBUNTO_CONCAT or '') documentation.description = utils.join{ documentation.description, separator, mw.text.trim(comment_tail) } end -- Switch from module description to module-level tag list. if start_mode and new_tag and not export_mode then doctag_mode = true table.insert(documentation.tags, utils.process_tag(comment_tail)) -- Concatenating module-level tag with more information. elseif start_mode and doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then tags = documentation.tags if p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI then separator = mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, separator, mw.text.trim(comment_tail) } elseif p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI_LINE then tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, '\n', comment_tail } end end -- Detect a new documentation item. if not start_mode and (new_item or new_tag_item) and not special_tag then table.insert(documentation.items, {}) item_index = item_index + 1 item = documentation.items[item_index] item.lineno = line_no item.code = '' item.comments = {} item.description = '' item.tags = {} end -- Concatenate an item with more information. if not start_mode and comment_mode and not new_tag and not doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then separator = (mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT)) and '\n' or (#item.description ~= 0 and patterns.DOCBUNTO_CONCAT or '') item.description = utils.join{ item.description, separator, mw.text.trim(comment_tail) } end -- Switch from item information to item tags. if not start_mode and new_tag and not special_tag then doctag_mode = true table.insert(item.tags, utils.process_tag(comment_tail)) -- Extend item tags with lines of further information. elseif not start_mode and doctag_mode and not pretty_comment and not comment_brace then tags = item.tags if p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI then separator = mw.text.trim(comment_tail):find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, separator, mw.text.trim(comment_tail) } elseif p.tags[tags[#tags].name] == TAG_MULTI_LINE then tags[#tags].value = utils.join{ tags[#tags].value, '\n', comment_tail } end end -- Save pre-item comments to item information. if not start_mode and (comment_mode or doctag_mode) then table.insert(item.comments, t.data) end -- Export tag support. if export_mode then factory_mode = t.posFirst ~= 1 if factory_mode then item.exports = true else documentation.exports = true end -- Parse export token data while concatenating code. subtokens = {} while t and (not factory_mode or (factory_mode and t.data ~= 'end')) do if factory_mode then item.code = utils.join{ item.code, (t.posFirst == 1 and '\n' or ''), t.data } end -- Fetch our item export tokens aka "subtokens". t, i = tokens[i + 1], i + 1 if t and t.posFirst == 1 then line_no = line_no + 1 end if t and t.type ~= 'whitespace' and t.type ~= 'keyword' and t.type ~= 'comment' then table.insert(subtokens, t) end end -- Tracking and boolean variables for parsing exports. local separator = { [','] = true, [';'] = true } local brace = { ['{'] = true, ['}'] = true } local item_reference, item_alias = '', '' local sequence_index, has_key = 0, false local subtoken, index = subtokens[2], 2 -- Logic that exports items to an item or module. while not brace[subtoken.data] do if subtoken.data == '=' then has_key = true elseif not separator[subtoken.data] then if has_key then item_reference = item_reference .. subtoken.data else item_alias = item_alias .. subtoken.data end end if subtokens[index + 1] and separator[subtokens[index + 1].data] or brace[subtokens[index + 1].data] then if not has_key then sequence_index = sequence_index + 1 item_reference, item_alias = item_alias, item_reference item_alias = '[' .. tostring(sequence_index) .. ']' end utils.export_item(documentation, item_reference, item_index, item_alias, factory_mode) item_reference, item_alias, has_key = '', '', false end subtoken, index = subtokens[index + 1], index + 1 end if not factory_mode then break -- end of file else factory_mode = false -- end of item end end -- Pragma tag support. if pragma_mode then tag = utils.process_tag(comment_tail) if tag.modifiers then options[tag.value] = yesno((next((tag ).modifiers or {})), true) elseif tag.value:find(' ') then local index = tag.value:find(' ') local key = tag.value:sub(1, index - 1) local val = tag.value:sub(index + 1) options[key] = yesno(val) elseif options[tag.value] == nil then options[tag.value] = true end end end -- Package data post-processing. if (t.type ~= 'comment' or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$')) and (comment_mode or doctag_mode) and start_mode then documentation.tags = utils.hash_map(documentation.tags) documentation.name = utils.extract_name(documentation, { project = true }) documentation.info = utils.extract_info(documentation) documentation.types = utils.extract_types(documentation) or { 'module' } documentation.type = documentation.types[1] -- N.B: summary field = 1st comment sentence; description = text remainder. if #documentation.description ~= 0 then documentation.summary = match(documentation.description, patterns.DOCBUNTO_SUMMARY) documentation.description = documentation.description:sub(select(2, documentation.description:find('%s*', #documentation.summary + 1)) + 1) end documentation.description = documentation.description:gsub('%s%s+', '\n\n') documentation.executable = p.tags._code_types[documentation.type] and true or false utils.correct_subitem_tag(documentation) utils.override_item_tag(documentation, 'name') utils.override_item_tag(documentation, 'alias') utils.override_item_tag(documentation, 'summary') utils.override_item_tag(documentation, 'description') utils.override_item_tag(documentation, 'class', 'type') end -- Item data post-processing. if (t.type ~= 'comment' or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$')) and (comment_mode or doctag_mode) and item_index ~= 0 then item.tags = utils.hash_map(item.tags) item.name = utils.extract_name(item) item.types = utils.extract_types(item) item.type = item.types[1] if #item.description ~= 0 then item.summary = match(item.description, patterns.DOCBUNTO_SUMMARY) item.description = item.description:sub(select(2, item.description:find('%s*', #item.summary + 1)) + 1) end item.description = item.description:gsub('%s%s+', '\n\n') new_item_code = true end -- Documentation block reset. if t.type ~= 'comment' or t.data:find('^%-%-%]=*%]$') or t.data:find('^%]=*%]%-%-$') then start_mode = false comment_mode = false doctag_mode = false export_mode = false pragma_mode = false end -- Don't concatenate module return value into item code. if t.data == 'return' and t.posFirst == 1 then return_mode = true end -- Item code concatenation. if item_index ~= 0 and not doctag_mode and not comment_mode and not comment_brace and not return_mode then separator = #item.code ~= 0 and t.posFirst == 1 and '\n' or '' item.code = utils.join{ item.code, separator, t.data } -- Code analysis on item headline. if new_item_code and item.code:find('\n') and t.posFirst == 1 then utils.code_heuristic(item) new_item_code = false end end t, i = tokens[i + 1], i + 1 end documentation.lineno = line_no local package_name = (documentation.tags['alias'] or {}).value or documentation.name or DEFAULT_VARIABLE local package_alias = (documentation.tags['alias'] or {}).value or 'p' local export_ptn = '^%s([.[])' for _, item in ipairs(documentation.items) do if item.name == package_alias or (item.name and item.name:match('^' .. package_alias .. '[.[]')) then item.alias = item.name:gsub(export_ptn:format(package_alias), documentation.name .. '%1') end if item.name == package_name or item.tags['export'] or (item.name and package_name and item.name:find(export_ptn:format(package_name))) or (item.alias and package_name and item.alias:find(export_ptn:format(package_name))) then item.export = true item.tags['local'] = nil item.tags['private'] = nil for index, tag in ipairs(item.tags) do if tag.name == 'local' or tag.name == 'private' then table.remove(item.tags, index) end end end if item.name and (item.name:find('[.:]') or item.name:find('%[[\'"]')) then item.hierarchy = utils.parse_hierarchy(item.name) end item.type = item.type or ((item.alias or item.name or ''):find('[.[]') and 'member' or 'variable') utils.correct_subitem_tag(item) utils.override_item_tag(item, 'name') utils.override_item_tag(item, 'alias') utils.override_item_tag(item, 'summary') utils.override_item_tag(item, 'description') utils.override_item_tag(item, 'class', 'type') end -- Sort documentation items by their access level. -- Items are sorted by whether they are exported at the module level. -- Items are then subsorted by whether the item is `@local` aka `@private`. table.sort(documentation.items, function(item1, item2) local inaccessible1 = item1.tags['local'] or item1.tags['private'] local inaccessible2 = item2.tags['local'] or item2.tags['private'] -- Send package items to the top. if item1.export and not item2.export then return true elseif item2.export and not item1.export then return false -- Send private items to the bottom. elseif inaccessible1 and not inaccessible2 then return false elseif inaccessible2 and not inaccessible1 then return true -- Optional alphabetical sort. elseif options.sort then return (item1.alias or item1.name) < (item2.alias or item2.name) -- Sort via source code order by default. else return item1.lineno < item2.lineno end end) end) if not p_success then mw.addWarning("Docbunto error: " .. p_error) end return documentation end --- Doclet renderer for Docbunto taglet data. -- @function p.doclet -- @param {table} data Taglet documentation data. -- @param[opt] {options} options Configuration options. -- @return {string} Wikitext documentation output. function p.doclet(data, options) local documentation = mw.html.create() local namespace_ptn = utils.join{ '^', mw.site.namespaces[828].name, ':' } local codepage = data.filename:gsub(namespace_ptn, '', 1) options = options or {} options.file = data.filename frame = frame or mw.getCurrentFrame():getParent() or mw.getCurrentFrame() local maybe_md = options.plain and utils.identity or frontend.markdown local tohtml = function(str) return frame:preprocess(maybe_md(str)) end -- Disable edit sections for automatic documentation pages. if not options.code then documentation:wikitext(frame:preprocess('__NOEDITSECTION__')) end -- Information if not options.code and options.box then local custom, infobox = pcall(require, 'Module:Docbunto/infobox') if custom and type(infobox) == 'function' then documentation:wikitext(infobox(data, codepage, frame, options, title, maybe_md)):newline() end end -- Documentation lede. if not options.code and (#(data.summary or '') + #data.description) ~= 0 then local separator = #(data.summary or '') ~= 0 and #data.description ~= 0 and (data.description:find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT) or '' local intro = utils.join{ data.summary or '', separator, data.description } intro = tohtml(intro:gsub('^(' .. codepage .. ')', mw.text.tag('b', nil, '%1'))) if options.migration then documentation:wikitext(frame:preprocess(mw.text.tag{ name = 'syntaxhighlight', content = intro })):newline():newline() else documentation:wikitext(intro):newline():newline() end end -- Custom documentation preface. if options.preface then documentation:wikitext(options.preface):newline():newline() end -- Start code documentation. local codedoc = mw.html.create() local function_module = data.tags['param'] or data.tags['return'] local header_type = documentation.type == 'classmod' and 'class' or function_module and 'function' or 'items' if (function_module or #data.items ~= 0) and not options.code or options.preface then codedoc :tag('h2') :wikitext(i18n:msg('header-documentation')) :done() :newline() end if (function_module or #data.items ~= 0) then codedoc :tag('h3') :wikitext(i18n:msg('header-' .. header_type)) :done() :newline() end -- Function module support. if function_module then data.type, data.types[1] = 'function', 'function' options.item_id = data.name if not options.code or not options.verbose then data.description = '' end frontend.render_item(codedoc, data, options, frontend.pretask_function_name) if not options.simple and data.tags['param'] then frontend.render_tag(codedoc, 'param', data.tags['param'], options, frontend.pretask_variable_prefix) end if not options.simple and data.tags['error'] then frontend.render_tag(codedoc, 'error', data.tags['error'], options, frontend.pretask_error_line) end if not options.simple and data.tags['return'] then frontend.render_tag(codedoc, 'return', data.tags['return'], options) end end -- Render documentation items. local other_header = false local private_header = false local inaccessible for _, item in ipairs(data.items) do inaccessible = item.tags['local'] or item.tags['private'] if not options.all and inaccessible then break end if not other_header and item.type ~= 'section' and item.type ~= 'type' and not item.export and not item.hierarchy and not inaccessible then codedoc :tag('h3') :wikitext(i18n:msg('header-other')) :done() :newline() other_header = true end if not private_header and options.all and inaccessible then codedoc :tag('h3') :wikitext(i18n:msg('header-private')) :done() :newline() private_header = true end if item.type == 'section' then codedoc :tag('h3') :wikitext((mw.ustring.gsub(item.summary or item.alias or item.name, '[.։。।෴۔።]$', ''))) :done() :newline() if #item.description ~= 0 then codedoc:wikitext(mw.text.trim(item.description)):newline() end elseif item.type == 'type' then if options.strip and item.export and item.hierarchy then if item.alias then item.alias = item.alias:gsub('^[%w_]+[.[]?', '') else item.name = item.name:gsub('^[%w_]+[.[]?', '') end end codedoc :tag('h3') :wikitext(mw.text.tag('code', {}, item.alias or item.name)) :done() :newline() if (#(item.summary or '') + #item.description) ~= 0 then local separator = #(item.summary or '') ~= 0 and #item.description ~= 0 and (item.description:find(patterns.DOCBUNTO_WIKITEXT) and '\n\n' or patterns.DOCBUNTO_CONCAT) or '' codedoc:wikitext((item.summary or '') .. separator .. item.description):newline() end elseif item.type == 'function' then options.item_id = item.alias or item.name frontend.render_item(codedoc, item, options, frontend.pretask_function_name) if not options.simple and item.tags['param'] then frontend.render_tag(codedoc, 'param', item.tags['param'], options, frontend.pretask_variable_prefix) end if not options.simple and item.tags['error'] then frontend.render_tag(codedoc, 'error', item.tags['error'], options, frontend.pretask_error_line) end if not options.simple and item.tags['return'] then frontend.render_tag(codedoc, 'return', item.tags['return'], options) end elseif item.type == 'table' or item.type ~= nil and ( item.type == 'member' or item.type == 'variable' ) and (item.alias or item.name) then options.item_id = item.alias or item.name frontend.render_item(codedoc, item, options) if not options.simple and item.tags['field'] then frontend.render_tag(codedoc, 'field', item.tags['field'], options, frontend.pretask_variable_prefix) end end if item.type ~= 'section' and item.type ~= 'type' then if not options.simple and item.tags['note'] then frontend.render_tag(codedoc, 'note', item.tags['note'], options) end if not options.simple and item.tags['warning'] then frontend.render_tag(codedoc, 'warning', item.tags['warning'], options) end if not options.simple and item.tags['fixme'] then frontend.render_tag(codedoc, 'fixme', item.tags['fixme'], options) end if not options.simple and item.tags['todo'] then frontend.render_tag(codedoc, 'todo', item.tags['todo'], options) hasTodoItems = true end if not options.simple and item.tags['usage'] then frontend.render_tag(codedoc, 'usage', item.tags['usage'], options, frontend.pretask_usage_highlight) end if not options.simple and item.tags['see'] then frontend.render_tag(codedoc, 'see', item.tags['see'], options) end end end -- Render module-level annotations. local header_level = options.code and 'h3' or 'h2' local header_text for _, tag_name in ipairs(p.tags._annotation_hierarchy) do if data.tags[tag_name] then header_text = i18n:msg('tag-' .. tag_name, data.tags[tag_name].value and '1' or '2') header_text = '<' .. header_level .. '>' .. ' ' .. header_text .. ' ' .. '</' .. header_level .. '>' codedoc:newline():wikitext(header_text):newline() if data.tags[tag_name].value then codedoc:wikitext(data.tags[tag_name].value):newline() else for _, tag_el in ipairs(data.tags[tag_name]) do codedoc:wikitext('* ' .. tag_el.value):newline() end end end end -- Byline for autogeneration. if options.footer then codedoc:newline() codedoc:tag('hr'):done() codedoc:newline() codedoc:tag('p'):css( 'text-align', 'right' ):css('font-size', '80%'):wikitext(i18n:msg('message-autogeneration')) end -- Add nowiki tags for EOF termination in tests. codedoc:tag('nowiki', { selfClosing = true }) -- Code documentation formatting. codedoc = tohtml(tostring(codedoc)) documentation:wikitext(codedoc) -- Endmatter table for module information. if options.card then local endmatter = mw.html.create('table') endmatter:addClass('wikitable') endmatter:css('width', '75%') endmatter:css('margin', '0 auto 1em auto') local module_type = data.type == 'module' and i18n:msg('invocable-module') or i18n:msg('meta-module') endmatter :tag('caption') :wikitext('Module information card (autogenerated)') endmatter :tag('tr') :tag('th'):attr('scope', 'col'):wikitext('Name'):done() :tag('th'):attr('scope', 'col'):wikitext('Value'):done() if options.image or data.info and data.info['image'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('endmatter-image')):done() :tag('td') :attr('align', 'center') :wikitext('[[File:' .. (options.image or data.info['image']) .. '|270px|center]]') :done() :done() end if options.caption or data.info and data.info['caption'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('endmatter-caption')):done() :tag('td') :attr('align', options.image or data.info['image'] and 'center' or 'left') :wikitext(tohtml(options.caption or data.info['caption'])) :done() :done() end endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext((gsub(i18n:msg('type-variable'), '^%w', mw.ustring.upper))):done() :tag('td') :attr('align', options.image or data.info and data.info['image'] and 'center' or 'left') :wikitext(mw.text.tag({ name = options.image or data.info and data.info['image'] and 'h1' or 'span', content = mw.text.tag({ name = 'b', content = mw.text.tag({ name = 'code', content = data.name or DEFAULT_VARIABLE }) }) })):done() :done() :tag('tr') :tag('td'):wikitext(i18n:msg('code')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml('[[' .. data.filename .. ']]')):done() :done() if data.info and data.info['release'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('release-status')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['release'])):done() :done() end if data.summary then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('description')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.summary)):done() :done() end if data.info and data.info['author'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('author')):done() :tag('td'):newline():wikitext(tohtml(data.info['author'])):done() :done() end if data.info and data.info['attribution'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('using-code-by')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['attribution'])):done() :done() end if data.info and data.info['credit'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('other-attribution')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['credit'])):done() :done() end if data.info and data.info['require'] then data.info['require'] = data.info['require'] :gsub('^[^[%s]+$', '[[%1]]') :gsub('%* ([^[%s]+)', '* [[%1]]') endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('dependencies')):done() :tag('td'):newline():wikitext(tohtml(data.info['require'])):done() :done() end if data.info and data.info['demo'] then endmatter :tag('tr') :tag('td'):attr('scope', 'row'):wikitext(i18n:msg('examples')):done() :tag('td'):wikitext(tohtml(data.info['demo'])):done() :done() end endmatter:newline() endmatter = tostring(endmatter) documentation:newline():newline() documentation:wikitext(endmatter) end documentation = tostring(documentation) if hasTodoItems and options.autodoc and mw.title.new('Module:' .. options.file).fullText == mw.title.getCurrentTitle().fullText then documentation = documentation .. '[[Category:' .. i18n:msg('todo') .. ']]' end if mw.title.new('Module:Docbunto/styles.css').exists then documentation = documentation .. frame:extensionTag('templatestyles', '', {src = 'Module:Docbunto/styles.css'}) end return documentation end --- Token dictionary for Docbunto tags. -- Maps Docbunto tag names to tag tokens. -- * Multi-line tags use the `'M'` token. -- * Multi-line preformatted tags use the `'ML'` token. -- * Identifier tags use the `'ID'` token. -- * Single-line tags use the `'S'` token. -- * Flags use the `'N'` token. -- * Type tags use the `'T'` token. -- @table p.tags p.tags = { -- Item-level tags, available for global use. ['param'] = 'M', ['see'] = 'M', ['note'] = 'M', ['usage'] = 'ML', ['description'] = 'M', ['field'] = 'M', ['return'] = 'M', ['fixme'] = 'M', ['todo'] = 'M', ['warning'] = 'M', ['error'] = 'M'; ['class'] = 'ID', ['name'] = 'ID', ['alias'] = 'ID'; ['summary'] = 'S', ['pragma'] = 'S', ['factory'] = 'S', ['release'] = 'S', ['author'] = 'S', ['copyright'] = 'S', ['license'] = 'S', ['image'] = 'S', ['caption'] = 'S', ['require'] = 'S', ['attribution'] = 'S', ['credit'] = 'S', ['demo'] = 'S'; ['local'] = 'N', ['export'] = 'N', ['private'] = 'N', ['constructor'] = 'N', ['static'] = 'N'; -- Project-level tags, all scoped to a file. ['module'] = 'T', ['script'] = 'T', ['classmod'] = 'T', ['topic'] = 'T', ['submodule'] = 'T', ['example'] = 'T', ['file'] = 'T'; -- Module-level tags, used to register module items. ['function'] = 'T', ['table'] = 'T', ['member'] = 'T', ['variable'] = 'T', ['section'] = 'T', ['type'] = 'T'; } p.tags._alias = { -- Normal aliases. ['about'] = 'summary', ['abstract'] = 'summary', ['brief'] = 'summary', ['bug'] = 'fixme', ['argument'] = 'param', ['credits'] = 'credit', ['code'] = 'usage', ['details'] = 'description', ['discussion'] = 'description', ['exception'] = 'error', ['lfunction'] = 'function', ['package'] = 'module', ['property'] = 'member', ['raise'] = 'error', ['requires'] = 'require', ['returns'] = 'return', ['throws'] = 'error', ['typedef'] = 'type', -- Typed aliases. ['bool'] = 'field', ['func'] = 'field', ['int'] = 'field', ['number'] = 'field', ['string'] = 'field', ['tab'] = 'field', ['vararg'] = 'param', ['tfield'] = 'field', ['tparam'] = 'param', ['treturn'] = 'return' } p.tags._type_alias = { -- Implicit type value alias. ['bool'] = 'boolean', ['func'] = 'function', ['int'] = 'number', ['number'] = 'number', ['string'] = 'string', ['tab'] = 'table', ['vararg'] = '...', -- Pure typed modifier alias. ['tfield'] = 'variable', ['tparam'] = 'variable', ['treturn'] = 'variable' } p.tags._project_level = { -- Contains code. ['module'] = true, ['script'] = true, ['classmod'] = true, ['submodule'] = true, ['file'] = true, -- Contains documentation. ['topic'] = true, ['example'] = true } p.tags._code_types = { ['module'] = true, ['script'] = true, ['classmod'] = true } p.tags._module_info = { ['image'] = true, ['caption'] = true, ['release'] = true, ['author'] = true, ['copyright'] = true, ['license'] = true, ['require'] = true, ['credit'] = true, ['attribution'] = true, ['demo'] = true } p.tags._annotation_tags = { ['field'] = true, ['warning'] = true, ['fixme'] = true, ['note'] = true, ['todo'] = true, ['see'] = true } p.tags._annotation_hierarchy = { 'warning', 'fixme', 'note', 'todo', 'see' } p.tags._privacy_tags = { ['private'] = true, ['local'] = true } p.tags._generic_tags = { ['variable'] = true, ['member'] = true } p.tags._subtype_tags = { ['factory'] = true, ['local'] = true, ['private'] = true, ['constructor'] = true, ['static'] = true } p.tags._subtype_hierarchy = { 'private', 'local', 'static', 'factory', 'constructor' } return p ttce6j3uqd6skz9pkmhumxfj4bct9ik 828 21283 373519 251199 2026-09-11T17:08:27Z en>Awesome Aasim 0 373519 Scribunto text/plain -- <nowiki> return { ["_metadata"] = { ["order"] = { "endmatter-caption", "endmatter-image", "line-no", "header-class", "header-documentation", "header-function", "header-items", "header-other", "header-private", "message-autogeneration", "no-content", "no-markup", "optional", "parentheses", "separator-colon", "separator-dot", "separator-semicolon", "tag-error", "tag-field", "tag-fixme", "tag-note", "tag-param", "tag-return", "tag-see", "tag-todo", "tag-usage", "tag-warning", "todo", "type-boolean", "type-function", "type-member", "type-nil", "type-number", "type-sequence", "type-string", "type-table", "type-variable" } }, ["en"] = { ["endmatter-caption"] = "Caption", ["endmatter-image"] = "Image", ["line-no"] = "line $1", ["header-class"] = "Package class", ["header-documentation"] = "Documentation", ["header-function"] = "Package function", ["header-items"] = "Package items", ["header-other"] = "Other items", ["header-private"] = "Private items", ["message-autogeneration"] = "Documentation above is auto generated", ["no-content"] = "Lua source code not found in $1", ["no-markup"] = "documentation markup for Docbunto not found in $1", ["optional"] = "optional", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Error|Errors}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Field|Fields}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Bug|Bugs}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Note|Notes}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Parameter|Parameters}}", ["tag-return"] = "Returns", ["tag-see"] = "See also", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Usage", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Warning|Warnings}}", ["todo"] = "Modules with TODO items", ["type-boolean"] = "boolean", ["type-function"] = "function", ["type-member"] = "member", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "number", ["type-sequence"] = "sequence", ["type-string"] = "string", ["type-table"] = "table", ["type-variable"] = "variable" }, ["qqq"] = { ["endmatter-caption"] = "Text of the caption key in the module data, rendered within the endmatter card.", ["endmatter-image"] = "Text of the image key in the module data, rendered within the endmatter card.", ["line-no"] = "The line number of the call. $1 is the line number filled in from this.", ["header-class"] = "Header for modules that export a class", ["header-documentation"] = "Header for documentation section", ["header-function"] = "Header for modules that export a function", ["header-items"] = "Header for modules that export a static table", ["header-other"] = "Subheading for public items that aren't package members (e.g. return tables)", ["header-private"] = "Subheading for private items that are local to a module", ["message-autogeneration"] = "Footer text for the code documentation in the output, showing that it is Lua-generated content.", ["no-content"] = "Lua error when queried module is non-existent", ["no-markup"] = "Lua error when queried module contains no documentation markup", ["optional"] = "Optional tag documentation entry", ["parentheses"] = "Used to wrap item types and tag entry types. {{optional}}", ["separator-colon"] = "Used to separate tag entry labels from the entry documentation. {{optional}}", ["separator-dot"] = "Used to separate horizontal lists such as item flags", ["separator-semicolon"] = "Used to separate item or tag types. {{optional}}", ["tag-error"] = "Tag entry label for a function's @error tags. $1 is the number of @error tags present for the item", ["tag-field"] = "Tag entry label for a table's @field tags. $1 is the number of @field tags present for the item", ["tag-fixme"] = "Tag entry label for an item's documented bugs. $1 is the number of @fixme tags present for the item", ["tag-note"] = "Tag entry label for an item's developer notes. $1 is the number of @note tags present for the item", ["tag-param"] = "{{PLURAL:$1|Parameter|Parameters}}", ["tag-return"] = "Tag entry label for a function's @return tags", ["tag-see"] = "Tag entry label for an item's @see tags", ["tag-todo"] = "Tag entry label for an item's @todo tags", ["tag-usage"] = "Tag entry label for an item's @usage tags", ["tag-warning"] = "Tag entry label for an item's warning notes. $1 is the number of @warning tags present for the item", ["todo"] = "Category to populate if a TODO tag is present in the module source.", ["type-boolean"] = "Lua's boolean type for items or tags", ["type-function"] = "Lua's function type for items or tags", ["type-member"] = "Custom type for class members that are primitives (boolean, number or string)", ["type-nil"] = "Lua's nil type for items or tags", ["type-number"] = "Lua's number type for items or tags", ["type-sequence"] = "Lua's table type for items or tags that are a sequence", ["type-string"] = "Lua's string type for items or tags", ["type-table"] = "Lua's table type for items or tags", ["type-variable"] = "Custom type for private items that are primitives (boolean, number or string) and local to a module" }, ["bn"] = { ["header-class"] = "প্যাকেজ ক্লাস", ["header-documentation"] = "ডকুমেন্টেশন", ["header-function"] = "প্যাকেজ ফাঙ্কশন", ["header-items"] = "প্যাকেজ আইটেম", ["header-other"] = "অন্য আইটেম", ["header-private"] = "ব্যক্তিগত আইটেম", ["no-content"] = "$1তে লুয়া সোর্স কোড পাওয়া যায়নি", ["no-markup"] = "ডোকবুনটোর জন্য ডকুমেন্টেশন মার্কআপ $1এ পাওয়া যায়নি", ["optional"] = "বিকল্পিক", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|ত্রূটি|ত্রূটি}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|ফিল্ড|ফিল্ড}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|বাগ|বাগ}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|নোট|নোট}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|প্যারামেটের|প্যারামেটের}}", ["tag-return"] = "দেয়ে", ["tag-see"] = "আরও দেখেন", ["tag-todo"] = "টুডু", ["tag-usage"] = "প্রয়োগ", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|সূচনা|সূচনা}}", ["type-boolean"] = "বুলিয়ান", ["type-function"] = "ফাঙ্কশন", ["type-member"] = "সদস্য", ["type-nil"] = "নাই", ["type-number"] = "সংখ্যা", ["type-string"] = "স্ট্রিং", ["type-table"] = "টেবিল", ["type-variable"] = "ভ্যারিয়েবল" }, ["de"] = { ["header-class"] = "Paketklassen", ["header-documentation"] = "Dokumentation", ["header-function"] = "Paketfunktion", ["header-items"] = "Paketname", ["header-other"] = "Andere Werte", ["header-private"] = "Private Werte", ["no-content"] = "Lua Quellcode in $1 nicht gefunden", ["no-markup"] = "Dokumentation-Markup für Docbunto in $1 nicht gefunden", ["optional"] = "optional", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "Fehler", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Feld|Felder}}", ["tag-fixme"] = "Fehler", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Notiz|Notizen}}", ["tag-param"] = "Parameter", ["tag-return"] = "Ausgabe", ["tag-see"] = "Siehe auch", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Verwendung", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Warnung|Warnungen}}", ["type-boolean"] = "Boolean", ["type-function"] = "Funktion", ["type-member"] = "Mitglied", ["type-nil"] = "null", ["type-number"] = "Nummer", ["type-sequence"] = "Sequenz", ["type-string"] = "String", ["type-table"] = "Table", ["type-variable"] = "Variable" }, ["fr"] = { ["header-class"] = "Classe des paquets", ["header-documentation"] = "Documentation", ["header-function"] = "Fonction de paquet", ["header-items"] = "Objets du paquet", ["header-other"] = "Autres objets", ["header-private"] = "Objets privés", ["no-content"] = "Code source Lua source non trouvée dans $1", ["no-markup"] = "Documentation markup pour Docbunto introuvable dans $1", ["optional"] = "optionnel", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Erreur|Erreurs}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Champ|Champs}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Bug|Bugs}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Note|Notes}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Paramètre|Paramètres}}", ["tag-return"] = "Retours", ["tag-see"] = "Voir aussi", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Utilisation", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Avertissement|Avertissements}}", ["type-boolean"] = "booléen", ["type-function"] = "fonction", ["type-member"] = "membre", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "nombre", ["type-sequence"] = "séquence", ["type-string"] = "chaîne", ["type-table"] = "tableau", ["type-variable"] = "variable" }, ["hi"] = { ["header-class"] = "क्लास को पैकेज करें", ["header-documentation"] = "प्रलेख", ["header-function"] = "फंक्शन को पैकेज करें", ["header-items"] = "पैकेज के आयटम", ["header-other"] = "दुसरे आयटम", ["header-private"] = "व्यक्तिगत आयटम्स", ["no-content"] = "$1 में लुआ स्रोत कोड नहीं मिला", ["no-markup"] = "Docbunto के लिए प्रलेख मार्कअप $1 में नहीं मिला", ["optional"] = "वैकल्पिक", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|त्रुटि|त्रुटियाँ}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|फ़ील्ड|फ़ील्ड्स}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|बग|बग्स}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|नोट|नोट्स}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|पैरामीटर|पैरामीटर्स}}", ["tag-return"] = "लौटाता है", ["tag-see"] = "ये भी देखें", ["tag-todo"] = "टू-डू", ["tag-usage"] = "प्रयोग", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|चेतावनी|चेतावनियाँ}}", ["type-boolean"] = "बूलियन", ["type-function"] = "फंक्शन", ["type-member"] = "सदस्य", ["type-nil"] = "खाली", ["type-number"] = "संख्या", ["type-sequence"] = "क्रम", ["type-string"] = "स्ट्रिंग", ["type-table"] = "टेबल", ["type-variable"] = "वेरिएबल" }, ["ja"] = { ["header-class"] = "パッケージクラス", ["header-documentation"] = "ドキュメンテーション", ["header-function"] = "パッケージ関数", ["header-items"] = "パッケージ要素", ["header-other"] = "ほかアイテム", ["header-private"] = "プライベート要素", ["optional"] = "オプションです", ["parentheses"] = "（$1）", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "・", ["separator-semicolon"] = "：", ["tag-error"] = "エラー", ["tag-field"] = "フィールド", ["tag-fixme"] = "バグ", ["tag-note"] = "ノート", ["tag-param"] = "パラメータ", ["tag-return"] = "{{plural:$1|戻り値|複数の戻り値}}", ["tag-see"] = "関連項目", ["tag-todo"] = "タスク", ["tag-usage"] = "使用例", ["tag-warning"] = "警告", ["type-boolean"] = "ブーリアン", ["type-function"] = "関数", ["type-member"] = "メンバ", ["type-nil"] = "空", ["type-number"] = "数", ["type-string"] = "文字列", ["type-table"] = "テーブル", ["type-variable"] = "変数" }, ["ko"] = { ["header-documentation"] = "문서", ["header-items"] = "패키지 아이템", ["no-markup"] = "$1에서 Docbunto 문서 마크업을 찾지 못했습니다", ["separator-dot"] = "・", ["tag-param"] = "{{plural:$1|매개변수|매개변수}}", ["tag-return"] = "반환값" }, ["pl"] = { ["no-content"] = "Nie odnaleziono kodu źróðłowego Lua w $1", ["no-markup"] = "Nie odnaleziono znaczników Docbunto w $1" }, ["ru"] = { ["header-class"] = "Класс пакета", ["header-documentation"] = "Документация", ["header-function"] = "Функция пакета", ["header-items"] = "Элементы пакета", ["header-other"] = "Другие элементы", ["header-private"] = "Приватные элементы", ["no-content"] = "На $1 нет исходного кода Lua", ["no-markup"] = "на $1 нет разметки документации Docbunto", ["optional"] = "необязательный", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Ошибка|Ошибки}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Поле|Поля}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Недочет|Недочеты}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Замечание|Замечания}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Аргумент|Аргументы}}", ["tag-return"] = "Возвращает", ["tag-see"] = "Смотрите также", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Использование", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Предупреждение|Предупреждения}}", ["type-boolean"] = "логический", ["type-function"] = "функция", ["type-member"] = "член класса", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "число", ["type-sequence"] = "последовательность", ["type-string"] = "строка", ["type-table"] = "таблица", ["type-variable"] = "переменная" }, ["tl"] = { ["header-items"] = "Mga aytem sa package", ["no-content"] = "Ang ''Luabsource code'' ay hindi mahanap sa $1", ["no-markup"] = "Ang ''markup'' sa documentasyon para sa Docbuntu ay hindi mahanap sa $1", ["optional"] = "opsyonal", ["parentheses"] = "", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Tala|Mga tala}}", ["tag-todo"] = "MGA GAWAIN", ["tag-usage"] = "Paggamit", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Babala|Mga babala}}", ["type-table"] = "talaan", ["type-variable"] = "" }, ["tr"] = { ["header-class"] = "Paket sınıfı", ["header-documentation"] = "Belgelendirme", ["header-function"] = "Paket işlevi", ["header-items"] = "Paket öğeleri", ["header-other"] = "Diğer öğeler", ["header-private"] = "Özel öğeler", ["no-content"] = "Lua kaynak kodu $1 sorgusunda bulunamadı", ["no-markup"] = "Docbunto için belge işaretlemesi $1 sayfasında bulunamadı", ["optional"] = "isteğe bağlı", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Hata|Hatalar}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Alan|Alanlar}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Hata|Hatalar}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Not|Notlar}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Parametre|Parametreler}}", ["tag-return"] = "Döndürmeler", ["tag-see"] = "Ayrıca bakınız", ["tag-todo"] = "YAPILACAKLAR", ["tag-usage"] = "Kullanım", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Uyarı|Uyarılar}}", ["type-boolean"] = "boole", ["type-function"] = "işlev", ["type-member"] = "üye", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "sayı", ["type-sequence"] = "sıra", ["type-string"] = "dize", ["type-table"] = "tablo", ["type-variable"] = "değişken" }, ["vi"] = { ["header-class"] = "Lớp gói", ["header-documentation"] = "Tài liệu", ["header-function"] = "Hàm gói", ["header-items"] = "Mục gói", ["header-other"] = "Mục khác", ["header-private"] = "Mục riêng", ["no-content"] = "Không tìm thấy mã nguồn Lua trong $1", ["optional"] = "tuỳ chọn", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["tag-error"] = "Lỗi", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Trường|Các trường}}\n", ["tag-note"] = "Lưu ý", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Tham số|Các tham số}}", ["tag-return"] = "Trả về", ["tag-see"] = "Xem thêm", ["tag-usage"] = "Cách dùng", ["tag-warning"] = "Cảnh báo", ["type-function"] = "hàm", ["type-member"] = "", ["type-number"] = "số", ["type-sequence"] = "chuỗi", ["type-string"] = "xâu", ["type-table"] = "bảng", ["type-variable"] = "biến" }, ["zh"] = { ["header-class"] = "程序包类", ["header-documentation"] = "文档", ["header-function"] = "程序包函数", ["header-items"] = "程序包项", ["header-other"] = "其他项", ["header-private"] = "私有项", ["no-content"] = "没有在$1中找到Lua源代码", ["no-markup"] = "没有在$1中找到Docbunto的文档标记", ["optional"] = "可选", ["parentheses"] = "（$1）", ["separator-colon"] = "；", ["separator-dot"] = "・", ["separator-semicolon"] = "：", ["tag-error"] = "错误", ["tag-field"] = "字段", ["tag-fixme"] = "漏洞", ["tag-note"] = "注意", ["tag-param"] = "参数", ["tag-return"] = "返回", ["tag-see"] = "另见", ["tag-todo"] = "待办", ["tag-usage"] = "用法", ["tag-warning"] = "警告", ["type-boolean"] = "布尔", ["type-function"] = "函数", ["type-member"] = "成员", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "数字", ["type-sequence"] = "序列", ["type-string"] = "字符串", ["type-table"] = "表", ["type-variable"] = "变量" } } -- </nowiki> 5l18tlde3m296sm5gsnrbbp9iy7ac6p 373520 373519 2026-10-18T07:26:36Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Docbunto/i18n]] 373519 Scribunto text/plain -- <nowiki> return { ["_metadata"] = { ["order"] = { "endmatter-caption", "endmatter-image", "line-no", "header-class", "header-documentation", "header-function", "header-items", "header-other", "header-private", "message-autogeneration", "no-content", "no-markup", "optional", "parentheses", "separator-colon", "separator-dot", "separator-semicolon", "tag-error", "tag-field", "tag-fixme", "tag-note", "tag-param", "tag-return", "tag-see", "tag-todo", "tag-usage", "tag-warning", "todo", "type-boolean", "type-function", "type-member", "type-nil", "type-number", "type-sequence", "type-string", "type-table", "type-variable" } }, ["en"] = { ["endmatter-caption"] = "Caption", ["endmatter-image"] = "Image", ["line-no"] = "line $1", ["header-class"] = "Package class", ["header-documentation"] = "Documentation", ["header-function"] = "Package function", ["header-items"] = "Package items", ["header-other"] = "Other items", ["header-private"] = "Private items", ["message-autogeneration"] = "Documentation above is auto generated", ["no-content"] = "Lua source code not found in $1", ["no-markup"] = "documentation markup for Docbunto not found in $1", ["optional"] = "optional", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Error|Errors}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Field|Fields}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Bug|Bugs}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Note|Notes}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Parameter|Parameters}}", ["tag-return"] = "Returns", ["tag-see"] = "See also", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Usage", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Warning|Warnings}}", ["todo"] = "Modules with TODO items", ["type-boolean"] = "boolean", ["type-function"] = "function", ["type-member"] = "member", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "number", ["type-sequence"] = "sequence", ["type-string"] = "string", ["type-table"] = "table", ["type-variable"] = "variable" }, ["qqq"] = { ["endmatter-caption"] = "Text of the caption key in the module data, rendered within the endmatter card.", ["endmatter-image"] = "Text of the image key in the module data, rendered within the endmatter card.", ["line-no"] = "The line number of the call. $1 is the line number filled in from this.", ["header-class"] = "Header for modules that export a class", ["header-documentation"] = "Header for documentation section", ["header-function"] = "Header for modules that export a function", ["header-items"] = "Header for modules that export a static table", ["header-other"] = "Subheading for public items that aren't package members (e.g. return tables)", ["header-private"] = "Subheading for private items that are local to a module", ["message-autogeneration"] = "Footer text for the code documentation in the output, showing that it is Lua-generated content.", ["no-content"] = "Lua error when queried module is non-existent", ["no-markup"] = "Lua error when queried module contains no documentation markup", ["optional"] = "Optional tag documentation entry", ["parentheses"] = "Used to wrap item types and tag entry types. {{optional}}", ["separator-colon"] = "Used to separate tag entry labels from the entry documentation. {{optional}}", ["separator-dot"] = "Used to separate horizontal lists such as item flags", ["separator-semicolon"] = "Used to separate item or tag types. {{optional}}", ["tag-error"] = "Tag entry label for a function's @error tags. $1 is the number of @error tags present for the item", ["tag-field"] = "Tag entry label for a table's @field tags. $1 is the number of @field tags present for the item", ["tag-fixme"] = "Tag entry label for an item's documented bugs. $1 is the number of @fixme tags present for the item", ["tag-note"] = "Tag entry label for an item's developer notes. $1 is the number of @note tags present for the item", ["tag-param"] = "{{PLURAL:$1|Parameter|Parameters}}", ["tag-return"] = "Tag entry label for a function's @return tags", ["tag-see"] = "Tag entry label for an item's @see tags", ["tag-todo"] = "Tag entry label for an item's @todo tags", ["tag-usage"] = "Tag entry label for an item's @usage tags", ["tag-warning"] = "Tag entry label for an item's warning notes. $1 is the number of @warning tags present for the item", ["todo"] = "Category to populate if a TODO tag is present in the module source.", ["type-boolean"] = "Lua's boolean type for items or tags", ["type-function"] = "Lua's function type for items or tags", ["type-member"] = "Custom type for class members that are primitives (boolean, number or string)", ["type-nil"] = "Lua's nil type for items or tags", ["type-number"] = "Lua's number type for items or tags", ["type-sequence"] = "Lua's table type for items or tags that are a sequence", ["type-string"] = "Lua's string type for items or tags", ["type-table"] = "Lua's table type for items or tags", ["type-variable"] = "Custom type for private items that are primitives (boolean, number or string) and local to a module" }, ["bn"] = { ["header-class"] = "প্যাকেজ ক্লাস", ["header-documentation"] = "ডকুমেন্টেশন", ["header-function"] = "প্যাকেজ ফাঙ্কশন", ["header-items"] = "প্যাকেজ আইটেম", ["header-other"] = "অন্য আইটেম", ["header-private"] = "ব্যক্তিগত আইটেম", ["no-content"] = "$1তে লুয়া সোর্স কোড পাওয়া যায়নি", ["no-markup"] = "ডোকবুনটোর জন্য ডকুমেন্টেশন মার্কআপ $1এ পাওয়া যায়নি", ["optional"] = "বিকল্পিক", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|ত্রূটি|ত্রূটি}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|ফিল্ড|ফিল্ড}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|বাগ|বাগ}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|নোট|নোট}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|প্যারামেটের|প্যারামেটের}}", ["tag-return"] = "দেয়ে", ["tag-see"] = "আরও দেখেন", ["tag-todo"] = "টুডু", ["tag-usage"] = "প্রয়োগ", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|সূচনা|সূচনা}}", ["type-boolean"] = "বুলিয়ান", ["type-function"] = "ফাঙ্কশন", ["type-member"] = "সদস্য", ["type-nil"] = "নাই", ["type-number"] = "সংখ্যা", ["type-string"] = "স্ট্রিং", ["type-table"] = "টেবিল", ["type-variable"] = "ভ্যারিয়েবল" }, ["de"] = { ["header-class"] = "Paketklassen", ["header-documentation"] = "Dokumentation", ["header-function"] = "Paketfunktion", ["header-items"] = "Paketname", ["header-other"] = "Andere Werte", ["header-private"] = "Private Werte", ["no-content"] = "Lua Quellcode in $1 nicht gefunden", ["no-markup"] = "Dokumentation-Markup für Docbunto in $1 nicht gefunden", ["optional"] = "optional", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "Fehler", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Feld|Felder}}", ["tag-fixme"] = "Fehler", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Notiz|Notizen}}", ["tag-param"] = "Parameter", ["tag-return"] = "Ausgabe", ["tag-see"] = "Siehe auch", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Verwendung", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Warnung|Warnungen}}", ["type-boolean"] = "Boolean", ["type-function"] = "Funktion", ["type-member"] = "Mitglied", ["type-nil"] = "null", ["type-number"] = "Nummer", ["type-sequence"] = "Sequenz", ["type-string"] = "String", ["type-table"] = "Table", ["type-variable"] = "Variable" }, ["fr"] = { ["header-class"] = "Classe des paquets", ["header-documentation"] = "Documentation", ["header-function"] = "Fonction de paquet", ["header-items"] = "Objets du paquet", ["header-other"] = "Autres objets", ["header-private"] = "Objets privés", ["no-content"] = "Code source Lua source non trouvée dans $1", ["no-markup"] = "Documentation markup pour Docbunto introuvable dans $1", ["optional"] = "optionnel", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Erreur|Erreurs}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Champ|Champs}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Bug|Bugs}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Note|Notes}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Paramètre|Paramètres}}", ["tag-return"] = "Retours", ["tag-see"] = "Voir aussi", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Utilisation", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Avertissement|Avertissements}}", ["type-boolean"] = "booléen", ["type-function"] = "fonction", ["type-member"] = "membre", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "nombre", ["type-sequence"] = "séquence", ["type-string"] = "chaîne", ["type-table"] = "tableau", ["type-variable"] = "variable" }, ["hi"] = { ["header-class"] = "क्लास को पैकेज करें", ["header-documentation"] = "प्रलेख", ["header-function"] = "फंक्शन को पैकेज करें", ["header-items"] = "पैकेज के आयटम", ["header-other"] = "दुसरे आयटम", ["header-private"] = "व्यक्तिगत आयटम्स", ["no-content"] = "$1 में लुआ स्रोत कोड नहीं मिला", ["no-markup"] = "Docbunto के लिए प्रलेख मार्कअप $1 में नहीं मिला", ["optional"] = "वैकल्पिक", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|त्रुटि|त्रुटियाँ}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|फ़ील्ड|फ़ील्ड्स}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|बग|बग्स}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|नोट|नोट्स}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|पैरामीटर|पैरामीटर्स}}", ["tag-return"] = "लौटाता है", ["tag-see"] = "ये भी देखें", ["tag-todo"] = "टू-डू", ["tag-usage"] = "प्रयोग", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|चेतावनी|चेतावनियाँ}}", ["type-boolean"] = "बूलियन", ["type-function"] = "फंक्शन", ["type-member"] = "सदस्य", ["type-nil"] = "खाली", ["type-number"] = "संख्या", ["type-sequence"] = "क्रम", ["type-string"] = "स्ट्रिंग", ["type-table"] = "टेबल", ["type-variable"] = "वेरिएबल" }, ["ja"] = { ["header-class"] = "パッケージクラス", ["header-documentation"] = "ドキュメンテーション", ["header-function"] = "パッケージ関数", ["header-items"] = "パッケージ要素", ["header-other"] = "ほかアイテム", ["header-private"] = "プライベート要素", ["optional"] = "オプションです", ["parentheses"] = "（$1）", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "・", ["separator-semicolon"] = "：", ["tag-error"] = "エラー", ["tag-field"] = "フィールド", ["tag-fixme"] = "バグ", ["tag-note"] = "ノート", ["tag-param"] = "パラメータ", ["tag-return"] = "{{plural:$1|戻り値|複数の戻り値}}", ["tag-see"] = "関連項目", ["tag-todo"] = "タスク", ["tag-usage"] = "使用例", ["tag-warning"] = "警告", ["type-boolean"] = "ブーリアン", ["type-function"] = "関数", ["type-member"] = "メンバ", ["type-nil"] = "空", ["type-number"] = "数", ["type-string"] = "文字列", ["type-table"] = "テーブル", ["type-variable"] = "変数" }, ["ko"] = { ["header-documentation"] = "문서", ["header-items"] = "패키지 아이템", ["no-markup"] = "$1에서 Docbunto 문서 마크업을 찾지 못했습니다", ["separator-dot"] = "・", ["tag-param"] = "{{plural:$1|매개변수|매개변수}}", ["tag-return"] = "반환값" }, ["pl"] = { ["no-content"] = "Nie odnaleziono kodu źróðłowego Lua w $1", ["no-markup"] = "Nie odnaleziono znaczników Docbunto w $1" }, ["ru"] = { ["header-class"] = "Класс пакета", ["header-documentation"] = "Документация", ["header-function"] = "Функция пакета", ["header-items"] = "Элементы пакета", ["header-other"] = "Другие элементы", ["header-private"] = "Приватные элементы", ["no-content"] = "На $1 нет исходного кода Lua", ["no-markup"] = "на $1 нет разметки документации Docbunto", ["optional"] = "необязательный", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Ошибка|Ошибки}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Поле|Поля}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Недочет|Недочеты}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Замечание|Замечания}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Аргумент|Аргументы}}", ["tag-return"] = "Возвращает", ["tag-see"] = "Смотрите также", ["tag-todo"] = "TODO", ["tag-usage"] = "Использование", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Предупреждение|Предупреждения}}", ["type-boolean"] = "логический", ["type-function"] = "функция", ["type-member"] = "член класса", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "число", ["type-sequence"] = "последовательность", ["type-string"] = "строка", ["type-table"] = "таблица", ["type-variable"] = "переменная" }, ["tl"] = { ["header-items"] = "Mga aytem sa package", ["no-content"] = "Ang ''Luabsource code'' ay hindi mahanap sa $1", ["no-markup"] = "Ang ''markup'' sa documentasyon para sa Docbuntu ay hindi mahanap sa $1", ["optional"] = "opsyonal", ["parentheses"] = "", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Tala|Mga tala}}", ["tag-todo"] = "MGA GAWAIN", ["tag-usage"] = "Paggamit", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Babala|Mga babala}}", ["type-table"] = "talaan", ["type-variable"] = "" }, ["tr"] = { ["header-class"] = "Paket sınıfı", ["header-documentation"] = "Belgelendirme", ["header-function"] = "Paket işlevi", ["header-items"] = "Paket öğeleri", ["header-other"] = "Diğer öğeler", ["header-private"] = "Özel öğeler", ["no-content"] = "Lua kaynak kodu $1 sorgusunda bulunamadı", ["no-markup"] = "Docbunto için belge işaretlemesi $1 sayfasında bulunamadı", ["optional"] = "isteğe bağlı", ["parentheses"] = " ($1)", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["separator-semicolon"] = ": ", ["tag-error"] = "{{plural:$1|Hata|Hatalar}}", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Alan|Alanlar}}", ["tag-fixme"] = "{{plural:$1|Hata|Hatalar}}", ["tag-note"] = "{{plural:$1|Not|Notlar}}", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Parametre|Parametreler}}", ["tag-return"] = "Döndürmeler", ["tag-see"] = "Ayrıca bakınız", ["tag-todo"] = "YAPILACAKLAR", ["tag-usage"] = "Kullanım", ["tag-warning"] = "{{plural:$1|Uyarı|Uyarılar}}", ["type-boolean"] = "boole", ["type-function"] = "işlev", ["type-member"] = "üye", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "sayı", ["type-sequence"] = "sıra", ["type-string"] = "dize", ["type-table"] = "tablo", ["type-variable"] = "değişken" }, ["vi"] = { ["header-class"] = "Lớp gói", ["header-documentation"] = "Tài liệu", ["header-function"] = "Hàm gói", ["header-items"] = "Mục gói", ["header-other"] = "Mục khác", ["header-private"] = "Mục riêng", ["no-content"] = "Không tìm thấy mã nguồn Lua trong $1", ["optional"] = "tuỳ chọn", ["separator-colon"] = "; ", ["separator-dot"] = "&nbsp;• ", ["tag-error"] = "Lỗi", ["tag-field"] = "{{plural:$1|Trường|Các trường}}\n", ["tag-note"] = "Lưu ý", ["tag-param"] = "{{plural:$1|Tham số|Các tham số}}", ["tag-return"] = "Trả về", ["tag-see"] = "Xem thêm", ["tag-usage"] = "Cách dùng", ["tag-warning"] = "Cảnh báo", ["type-function"] = "hàm", ["type-member"] = "", ["type-number"] = "số", ["type-sequence"] = "chuỗi", ["type-string"] = "xâu", ["type-table"] = "bảng", ["type-variable"] = "biến" }, ["zh"] = { ["header-class"] = "程序包类", ["header-documentation"] = "文档", ["header-function"] = "程序包函数", ["header-items"] = "程序包项", ["header-other"] = "其他项", ["header-private"] = "私有项", ["no-content"] = "没有在$1中找到Lua源代码", ["no-markup"] = "没有在$1中找到Docbunto的文档标记", ["optional"] = "可选", ["parentheses"] = "（$1）", ["separator-colon"] = "；", ["separator-dot"] = "・", ["separator-semicolon"] = "：", ["tag-error"] = "错误", ["tag-field"] = "字段", ["tag-fixme"] = "漏洞", ["tag-note"] = "注意", ["tag-param"] = "参数", ["tag-return"] = "返回", ["tag-see"] = "另见", ["tag-todo"] = "待办", ["tag-usage"] = "用法", ["tag-warning"] = "警告", ["type-boolean"] = "布尔", ["type-function"] = "函数", ["type-member"] = "成员", ["type-nil"] = "nil", ["type-number"] = "数字", ["type-sequence"] = "序列", ["type-string"] = "字符串", ["type-table"] = "表", ["type-variable"] = "变量" } } -- </nowiki> 5l18tlde3m296sm5gsnrbbp9iy7ac6p 828 21285 373521 251203 2026-06-08T03:21:07Z en>Awesome Aasim 0 remove header but link to MIT license 373521 Scribunto text/plain --- Lexer for Lua source code written in pure Lua. -- @script lexer -- @license [https://github.com/LoganDark/lua-lexer/blob/master/LICENSE MIT] -- @author https://github.com/LoganDark -- @param {string} text Lua source code to lex. -- @return {string} Table of line arrays containing lexemes. --- Mapper for individual token list string. -- @param {string} src List of characters or keywords to map. -- @param[opt] {table} list Table to extend by reference. -- @return {{char=true,...}}, map -- @local local function lookupify(src, list) list = list or {} if type(src) == 'string' then for i = 1, src:len() do list[src:sub(i, i)] = true end elseif type(src) == 'table' then for i = 1, #src do list[src[i]] = true end end return list end --- Base identifier character set. -- @variable {string} base_ident local base_ident = 'abcdefghijklmnopqrstuvwxyzABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ_' --- Base identifier character set. -- @variable {string} base_digits local base_digits = '0123456789' --- Base identifier character set. -- @variable {string} base_operators local base_operators = '+-*/^%#' --- Map of Lua character patterns. -- @table chars -- @field {table} whitespace Boolean map of whitespace -- tokens. -- @field {table} validEscapes Boolean map of valid escape -- characters. -- @field {table} ident Boolean map of valid identifier -- characters. -- @field {table} symbols Boolean map of valid symbol and -- operator characters. -- @local local chars = { whitespace = lookupify(' \n\t\r'), validEscapes = lookupify('abfnrtv"\'\\'), ident = lookupify( base_ident .. base_digits, { start = lookupify(base_ident), } ), digits = lookupify( base_digits, { hex = lookupify(base_digits .. 'abcdefABCDEF') } ), symbols = lookupify( base_operators .. ',{}[]();.:', { equality = lookupify('~=><'), operators = lookupify(base_operators) } ) } --- List of Lua keywords. -- @table keywords -- @field structure Boolean map of structure keywords. -- @field values Boolean map of primitive keywords. local keywords = { structure = lookupify({ 'and', 'break', 'do', 'else', 'elseif', 'end', 'for', 'function', 'goto', 'if', 'in', 'local', 'not', 'or', 'repeat', 'return', 'then', 'until', 'while' }), values = lookupify({ 'true', 'false', 'nil' }) } -- Lexer function export. return function(text) local pos = 1 local start = 1 local buffer = {} local lines = {} local function look(delta) delta = pos + (delta or 0) return text:sub(delta, delta) end local function get() pos = pos + 1 return look(-1) end local function getDataLevel() local num = 0 while look(num) == '=' do num = num + 1 end if look(num) == '[' then pos = pos + num + 1 return num end end local function getCurrentTokenText() return text:sub(start, pos - 1) end local currentLineLength = 0 local lineoffset = 0 local function pushToken(type, text) text = text or getCurrentTokenText() local tk = buffer[#buffer] if not tk or tk.type ~= type then tk = { type = type, data = text, posFirst = start - lineoffset, posLast = pos - 1 - lineoffset } if tk.data ~= '' then buffer[#buffer + 1] = tk end else tk.data = tk.data .. text tk.posLast = tk.posLast + text:len() end currentLineLength = currentLineLength + text:len() start = pos return tk end local function newline() lines[#lines + 1] = buffer buffer = {} get() pushToken('newline') buffer[1] = nil lineoffset = lineoffset + currentLineLength currentLineLength = 0 end local function getData(level, type) while true do local char = get() if char == '' then return elseif char == '\n' then pos = pos - 1 pushToken(type) newline() elseif char == ']' then local valid = true for i = 1, level do if look() == '=' then pos = pos + 1 else valid = false break end end if valid and look() == ']' then pos = pos - level - 1 return end end end end local function chompWhitespace() while true do local char = look() if char == '\n' then pushToken('whitespace') newline() elseif chars.whitespace[char] then pos = pos + 1 else break end end pushToken('whitespace') end while true do chompWhitespace() local char = get() if char == '' then break elseif char == '-' and look() == '-' then pos = pos + 1 if look() == '[' then pos = pos + 1 local level = getDataLevel() if level then getData(level, 'comment') pos = pos + level + 2 pushToken('comment') else while true do local char2 = get() if char2 == '' or char2 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('comment') if char2 == '\n' then newline() end break end end end else while true do local char2 = get() if char2 == '' or char2 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('comment') if char2 == '\n' then newline() end break end end end pushToken('comment') elseif char == '\'' or char == '"' then pushToken('string_start') while true do local char2 = get() if char2 == '\\' then pos = pos - 1 pushToken('string') get() local char3 = get() if chars.digits[char3] then for i = 1, 2 do if chars.digits[look()] then pos = pos + 1 end end elseif char3 == 'x' then if chars.digits.hex[look()] and chars.digits.hex[look(1)] then pos = pos + 2 else pushToken('unidentified') end elseif char3 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('escape') newline() elseif not chars.validEscapes[char3] then pushToken('unidentified') end pushToken('escape') elseif char2 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('string') newline() break elseif char2 == char or char2 == '' then pos = pos - 1 pushToken('string') get() break end end pushToken('string_end') elseif chars.ident.start[char] then while chars.ident[look()] do pos = pos + 1 end local word = getCurrentTokenText() if keywords.structure[word] then pushToken('keyword') elseif keywords.values[word] then pushToken('value') else pushToken('ident') end elseif chars.digits[char] or (char == '.' and chars.digits[look()]) then if char == '0' and look() == 'x' then pos = pos + 1 while chars.digits.hex[look()] do pos = pos + 1 end else while chars.digits[look()] do pos = pos + 1 end if look() == '.' then pos = pos + 1 while chars.digits[look()] do pos = pos + 1 end end if look():lower() == 'e' then pos = pos + 1 if look() == '-' then pos = pos + 1 end while chars.digits[look()] do pos = pos + 1 end end end pushToken('number') elseif char == '[' then local level = getDataLevel() if level then pushToken('string_start') getData(level, 'string') pushToken('string') pos = pos + level + 2 pushToken('string_end') else pushToken('symbol') end elseif char == '.' then if look() == '.' then pos = pos + 1 if look() == '.' then pos = pos + 1 end end if getCurrentTokenText():len() == 3 then pushToken('vararg') else pushToken('symbol') end elseif char == ':' and look() == ':' then get() pushToken('label_start') chompWhitespace() if chars.ident.start[look()] then get() while chars.ident[look()] do get() end pushToken('label') chompWhitespace() if look() == ':' and look(1) == ':' then get() get() pushToken('label_end') end end elseif chars.symbols.equality[char] then if look() == '=' then pos = pos + 1 end pushToken('operator') elseif chars.symbols[char] then if chars.symbols.operators[char] then pushToken('operator') else pushToken('symbol') end else pushToken('unidentified') end end lines[#lines + 1] = buffer return lines end kmv09oaxzsoiuyngaiw84n7j6vfbjmq 373522 373521 2026-10-18T07:26:36Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Lua_lexer]] 373521 Scribunto text/plain --- Lexer for Lua source code written in pure Lua. -- @script lexer -- @license [https://github.com/LoganDark/lua-lexer/blob/master/LICENSE MIT] -- @author https://github.com/LoganDark -- @param {string} text Lua source code to lex. -- @return {string} Table of line arrays containing lexemes. --- Mapper for individual token list string. -- @param {string} src List of characters or keywords to map. -- @param[opt] {table} list Table to extend by reference. -- @return {{char=true,...}}, map -- @local local function lookupify(src, list) list = list or {} if type(src) == 'string' then for i = 1, src:len() do list[src:sub(i, i)] = true end elseif type(src) == 'table' then for i = 1, #src do list[src[i]] = true end end return list end --- Base identifier character set. -- @variable {string} base_ident local base_ident = 'abcdefghijklmnopqrstuvwxyzABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ_' --- Base identifier character set. -- @variable {string} base_digits local base_digits = '0123456789' --- Base identifier character set. -- @variable {string} base_operators local base_operators = '+-*/^%#' --- Map of Lua character patterns. -- @table chars -- @field {table} whitespace Boolean map of whitespace -- tokens. -- @field {table} validEscapes Boolean map of valid escape -- characters. -- @field {table} ident Boolean map of valid identifier -- characters. -- @field {table} symbols Boolean map of valid symbol and -- operator characters. -- @local local chars = { whitespace = lookupify(' \n\t\r'), validEscapes = lookupify('abfnrtv"\'\\'), ident = lookupify( base_ident .. base_digits, { start = lookupify(base_ident), } ), digits = lookupify( base_digits, { hex = lookupify(base_digits .. 'abcdefABCDEF') } ), symbols = lookupify( base_operators .. ',{}[]();.:', { equality = lookupify('~=><'), operators = lookupify(base_operators) } ) } --- List of Lua keywords. -- @table keywords -- @field structure Boolean map of structure keywords. -- @field values Boolean map of primitive keywords. local keywords = { structure = lookupify({ 'and', 'break', 'do', 'else', 'elseif', 'end', 'for', 'function', 'goto', 'if', 'in', 'local', 'not', 'or', 'repeat', 'return', 'then', 'until', 'while' }), values = lookupify({ 'true', 'false', 'nil' }) } -- Lexer function export. return function(text) local pos = 1 local start = 1 local buffer = {} local lines = {} local function look(delta) delta = pos + (delta or 0) return text:sub(delta, delta) end local function get() pos = pos + 1 return look(-1) end local function getDataLevel() local num = 0 while look(num) == '=' do num = num + 1 end if look(num) == '[' then pos = pos + num + 1 return num end end local function getCurrentTokenText() return text:sub(start, pos - 1) end local currentLineLength = 0 local lineoffset = 0 local function pushToken(type, text) text = text or getCurrentTokenText() local tk = buffer[#buffer] if not tk or tk.type ~= type then tk = { type = type, data = text, posFirst = start - lineoffset, posLast = pos - 1 - lineoffset } if tk.data ~= '' then buffer[#buffer + 1] = tk end else tk.data = tk.data .. text tk.posLast = tk.posLast + text:len() end currentLineLength = currentLineLength + text:len() start = pos return tk end local function newline() lines[#lines + 1] = buffer buffer = {} get() pushToken('newline') buffer[1] = nil lineoffset = lineoffset + currentLineLength currentLineLength = 0 end local function getData(level, type) while true do local char = get() if char == '' then return elseif char == '\n' then pos = pos - 1 pushToken(type) newline() elseif char == ']' then local valid = true for i = 1, level do if look() == '=' then pos = pos + 1 else valid = false break end end if valid and look() == ']' then pos = pos - level - 1 return end end end end local function chompWhitespace() while true do local char = look() if char == '\n' then pushToken('whitespace') newline() elseif chars.whitespace[char] then pos = pos + 1 else break end end pushToken('whitespace') end while true do chompWhitespace() local char = get() if char == '' then break elseif char == '-' and look() == '-' then pos = pos + 1 if look() == '[' then pos = pos + 1 local level = getDataLevel() if level then getData(level, 'comment') pos = pos + level + 2 pushToken('comment') else while true do local char2 = get() if char2 == '' or char2 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('comment') if char2 == '\n' then newline() end break end end end else while true do local char2 = get() if char2 == '' or char2 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('comment') if char2 == '\n' then newline() end break end end end pushToken('comment') elseif char == '\'' or char == '"' then pushToken('string_start') while true do local char2 = get() if char2 == '\\' then pos = pos - 1 pushToken('string') get() local char3 = get() if chars.digits[char3] then for i = 1, 2 do if chars.digits[look()] then pos = pos + 1 end end elseif char3 == 'x' then if chars.digits.hex[look()] and chars.digits.hex[look(1)] then pos = pos + 2 else pushToken('unidentified') end elseif char3 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('escape') newline() elseif not chars.validEscapes[char3] then pushToken('unidentified') end pushToken('escape') elseif char2 == '\n' then pos = pos - 1 pushToken('string') newline() break elseif char2 == char or char2 == '' then pos = pos - 1 pushToken('string') get() break end end pushToken('string_end') elseif chars.ident.start[char] then while chars.ident[look()] do pos = pos + 1 end local word = getCurrentTokenText() if keywords.structure[word] then pushToken('keyword') elseif keywords.values[word] then pushToken('value') else pushToken('ident') end elseif chars.digits[char] or (char == '.' and chars.digits[look()]) then if char == '0' and look() == 'x' then pos = pos + 1 while chars.digits.hex[look()] do pos = pos + 1 end else while chars.digits[look()] do pos = pos + 1 end if look() == '.' then pos = pos + 1 while chars.digits[look()] do pos = pos + 1 end end if look():lower() == 'e' then pos = pos + 1 if look() == '-' then pos = pos + 1 end while chars.digits[look()] do pos = pos + 1 end end end pushToken('number') elseif char == '[' then local level = getDataLevel() if level then pushToken('string_start') getData(level, 'string') pushToken('string') pos = pos + level + 2 pushToken('string_end') else pushToken('symbol') end elseif char == '.' then if look() == '.' then pos = pos + 1 if look() == '.' then pos = pos + 1 end end if getCurrentTokenText():len() == 3 then pushToken('vararg') else pushToken('symbol') end elseif char == ':' and look() == ':' then get() pushToken('label_start') chompWhitespace() if chars.ident.start[look()] then get() while chars.ident[look()] do get() end pushToken('label') chompWhitespace() if look() == ':' and look(1) == ':' then get() get() pushToken('label_end') end end elseif chars.symbols.equality[char] then if look() == '=' then pos = pos + 1 end pushToken('operator') elseif chars.symbols[char] then if chars.symbols.operators[char] then pushToken('operator') else pushToken('symbol') end else pushToken('unidentified') end end lines[#lines + 1] = buffer return lines end kmv09oaxzsoiuyngaiw84n7j6vfbjmq 828 21286 373523 251211 2026-01-30T15:31:11Z en>Awesome Aasim 0 373523 Scribunto text/plain --[[ Copyright (c) 2013 Enrique García Cota Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy of this software and associated documentation files (the "Software"), to deal in the Software without restriction, including without limitation the rights to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense, and/or sell copies of the Software, and to permit persons to whom the Software is furnished to do so, subject to the following conditions: The above copyright notice and this permission notice shall be included in all copies or substantial portions of the Software. THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM, OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE SOFTWARE. --]] -- <nowiki> --- Unindent resets the indentation level of mulitline strings. -- It is useful for multiline strings inside functions and large tables. -- This module serves as a utility function for string parsing. -- -- Lua supports multiline strings in the format `[[\n...\n]]`. In general, -- Lua does not outdent indented multiline strings out of the box. Though -- Lua supports variable indentation in multiline strings, custom logic is -- necessary to reset the string's indentation. This module adopts a -- flexible approach based on string scanning. -- -- Unlike Penlight's `pl.text.dedent` behaviour where every line has the -- indentation of the first line removed, the line prefixed with the least -- non-tab whitespace is reset to zero indentation. Thus, the opening line -- of the string may retain some indentation *if* there are lines of less -- indentation terminating the string. -- -- @script unindent -- @license MIT -- @release stable -- @author [[wikia:dev:User:8nml|8nml]] -- @attribution [https://github.com/kikito @kikito] ([https://github.com/kikito/inspect.lua/blob/master/spec/unindent.lua GitHub]) -- @param {string} str Multiline string indented consistently. -- @returns {string} Unindented string. return function(str) str = str:gsub(' +$', ''):gsub('^ +', '') -- remove spaces at start and end local level = math.huge local minPrefix = '' local len for prefix in str:gmatch('\n( +)') do len = #prefix if len < level then level = len minPrefix = prefix end end return (str:gsub('\n' .. minPrefix, '\n'):gsub('\n$', '')) end njtcm3z8uvh69ku6zyaxoc681v6dcko 373524 373523 2026-10-18T07:26:36Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Unindent]] 373523 Scribunto text/plain --[[ Copyright (c) 2013 Enrique García Cota Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy of this software and associated documentation files (the "Software"), to deal in the Software without restriction, including without limitation the rights to use, copy, modify, merge, publish, distribute, sublicense, and/or sell copies of the Software, and to permit persons to whom the Software is furnished to do so, subject to the following conditions: The above copyright notice and this permission notice shall be included in all copies or substantial portions of the Software. THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM, OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE SOFTWARE. --]] -- <nowiki> --- Unindent resets the indentation level of mulitline strings. -- It is useful for multiline strings inside functions and large tables. -- This module serves as a utility function for string parsing. -- -- Lua supports multiline strings in the format `[[\n...\n]]`. In general, -- Lua does not outdent indented multiline strings out of the box. Though -- Lua supports variable indentation in multiline strings, custom logic is -- necessary to reset the string's indentation. This module adopts a -- flexible approach based on string scanning. -- -- Unlike Penlight's `pl.text.dedent` behaviour where every line has the -- indentation of the first line removed, the line prefixed with the least -- non-tab whitespace is reset to zero indentation. Thus, the opening line -- of the string may retain some indentation *if* there are lines of less -- indentation terminating the string. -- -- @script unindent -- @license MIT -- @release stable -- @author [[wikia:dev:User:8nml|8nml]] -- @attribution [https://github.com/kikito @kikito] ([https://github.com/kikito/inspect.lua/blob/master/spec/unindent.lua GitHub]) -- @param {string} str Multiline string indented consistently. -- @returns {string} Unindented string. return function(str) str = str:gsub(' +$', ''):gsub('^ +', '') -- remove spaces at start and end local level = math.huge local minPrefix = '' local len for prefix in str:gmatch('\n( +)') do len = #prefix if len < level then level = len minPrefix = prefix end end return (str:gsub('\n' .. minPrefix, '\n'):gsub('\n$', '')) end njtcm3z8uvh69ku6zyaxoc681v6dcko 828 21289 373525 251224 2026-06-08T03:19:07Z en>Awesome Aasim 0 373525 Scribunto text/plain --- Infobox for Lua modules. -- @script infobox -- @param {table} data Taglet documentation data. -- @param {string} codepage Code page name. -- @param {table} frame Template invocation frame. -- @param {table} options Docbunto configuration options. -- @return {string} Infobox wikitext. return function(data, codepage, frame, options, title, maybe_md) local module_rating_box = {} if data.info and data.info['release'] then module_rating_box.title = 'Module rating' module_rating_box.args = {} module_rating_box.args[1] = data.info['release'] end local statusHeader = '' if module_rating_box.title then statusHeader = data.info and data.info['release'] and frame:expandTemplate{ title = module_rating_box.title, args = module_rating_box.args } or '' end local modules = data.info and data.info['require'] and mw.text.split(data.info['require'] :gsub('^[^[%s]+$', '%1') :gsub('%* ([^[%s]+)', '%1'), '\n') or {} for k,v in ipairs(modules) do modules[k] = v end local dependencies = '' if #modules ~= 0 then dependencies = require("Module:Lua banner").renderBox(modules) end if not options.autodoc then dependencies = '' statusHeader = '' end local infobox = {} infobox.title = 'Infobox Lua' infobox.args = {} if codepage ~= mw.text.split(title.text, '/')[2] then infobox.args['title'] = codepage infobox.args['code'] = codepage end if options.image or ( data.info and data.info['image'] ) then infobox.args['image file'] = data.info['image'] end if options.caption or ( data.info and data.info['caption'] ) then infobox.args['image caption'] = frame:preprocess(maybe_md( options.caption or data.info['caption'] )) end infobox.args['type'] = data.type == 'module' and 'invocable' or 'meta' if data.info and data.info['release'] then infobox.args['status'] = data.info and data.info['release'] end if data.summary then local description = data.summary if description:find('^(' .. codepage .. ')') then description = description:gsub('^' .. codepage .. '%s(%w)', mw.ustring.upper) end infobox.args['description'] = frame:preprocess(maybe_md(description)) end if data.info and data.info['author'] then infobox.args['author'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['author'])) end if data.info and data.info['attribution'] then infobox.args['using code by'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['attribution'])) end if data.info and data.info['credit'] then infobox.args['other attribution'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['credit'])) end if data.info and data.info['license'] then infobox.args['license'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['license'])) end if data.info and data.info['require'] then local req = data.info['require'] :gsub('^[^[%s]+$', '[[%1]]') :gsub('%* ([^[%s]+)', '* [[%1]]') infobox.args['dependencies'] = frame:preprocess(maybe_md(req)) end if codepage ~= 'I18n' and data.code:find('[\'"]Module:I18n[\'"]') then infobox.args['languages'] = 'auto' elseif data.code:find('mw%.message%.new') then infobox.args['languages'] = 'mw' end if data.info and data.info['demo'] then infobox.args['examples'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['demo'])) end return statusHeader .. dependencies .. frame:expandTemplate(infobox) end 1t8sky8u88tcgb3wx7rl184tu7c7jbw 373526 373525 2026-10-18T07:26:36Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Docbunto/infobox]] 373525 Scribunto text/plain --- Infobox for Lua modules. -- @script infobox -- @param {table} data Taglet documentation data. -- @param {string} codepage Code page name. -- @param {table} frame Template invocation frame. -- @param {table} options Docbunto configuration options. -- @return {string} Infobox wikitext. return function(data, codepage, frame, options, title, maybe_md) local module_rating_box = {} if data.info and data.info['release'] then module_rating_box.title = 'Module rating' module_rating_box.args = {} module_rating_box.args[1] = data.info['release'] end local statusHeader = '' if module_rating_box.title then statusHeader = data.info and data.info['release'] and frame:expandTemplate{ title = module_rating_box.title, args = module_rating_box.args } or '' end local modules = data.info and data.info['require'] and mw.text.split(data.info['require'] :gsub('^[^[%s]+$', '%1') :gsub('%* ([^[%s]+)', '%1'), '\n') or {} for k,v in ipairs(modules) do modules[k] = v end local dependencies = '' if #modules ~= 0 then dependencies = require("Module:Lua banner").renderBox(modules) end if not options.autodoc then dependencies = '' statusHeader = '' end local infobox = {} infobox.title = 'Infobox Lua' infobox.args = {} if codepage ~= mw.text.split(title.text, '/')[2] then infobox.args['title'] = codepage infobox.args['code'] = codepage end if options.image or ( data.info and data.info['image'] ) then infobox.args['image file'] = data.info['image'] end if options.caption or ( data.info and data.info['caption'] ) then infobox.args['image caption'] = frame:preprocess(maybe_md( options.caption or data.info['caption'] )) end infobox.args['type'] = data.type == 'module' and 'invocable' or 'meta' if data.info and data.info['release'] then infobox.args['status'] = data.info and data.info['release'] end if data.summary then local description = data.summary if description:find('^(' .. codepage .. ')') then description = description:gsub('^' .. codepage .. '%s(%w)', mw.ustring.upper) end infobox.args['description'] = frame:preprocess(maybe_md(description)) end if data.info and data.info['author'] then infobox.args['author'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['author'])) end if data.info and data.info['attribution'] then infobox.args['using code by'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['attribution'])) end if data.info and data.info['credit'] then infobox.args['other attribution'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['credit'])) end if data.info and data.info['license'] then infobox.args['license'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['license'])) end if data.info and data.info['require'] then local req = data.info['require'] :gsub('^[^[%s]+$', '[[%1]]') :gsub('%* ([^[%s]+)', '* [[%1]]') infobox.args['dependencies'] = frame:preprocess(maybe_md(req)) end if codepage ~= 'I18n' and data.code:find('[\'"]Module:I18n[\'"]') then infobox.args['languages'] = 'auto' elseif data.code:find('mw%.message%.new') then infobox.args['languages'] = 'mw' end if data.info and data.info['demo'] then infobox.args['examples'] = frame:preprocess(maybe_md(data.info['demo'])) end return statusHeader .. dependencies .. frame:expandTemplate(infobox) end 1t8sky8u88tcgb3wx7rl184tu7c7jbw 828 21990 373501 280105 2026-09-02T17:22:35Z en>~2026-47655-24 0 Undid revision [[Special:Diff/1372862903|1372862903]] by [[Special:Contributions/~2026-47655-24|~2026-47655-24]] ([[User talk:~2026-47655-24|talk]]) 373501 Scribunto text/plain --- Example module. -- @module example -- @alias p local p = {} --All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable --that will hold their externally accessible functions. --Such variables can have whatever name you want and may --also contain various data as well as functions. --- Hello world function -- @param {Frame} frame current frame -- @return Hello world -- @usage {{#invoke:Example|hello}} p.hello = function( frame ) --Add a function to "p". --Such functions are callable in Wikipedia --via the #invoke command. --"frame" will contain the data that Wikipedia --sends this function when it runs. -- 'Hello' is a name of your choice. The same name needs to be referred to when the module is used. local str = "Hello World!" --Declare a local variable and set it equal to --"Hello World!". return str --This tells us to quit this function and send the information in --"str" back to Wikipedia. end -- end of the function "hello" --- Hello world function -- @param {Frame} frame current frame -- @param {string} frame.args[1] name -- @return Hello world -- @usage {{#invoke:Example|hello_to|name}} function p.hello_to(frame) -- Add another function local name = frame.args[1] -- To access arguments passed to a module, use `frame.args` -- `frame.args[1]` refers to the first unnamed parameter -- given to the module return "Hello, " .. name .. "!" -- `..` concatenates strings. This will return a customized -- greeting depending on the name given, such as "Hello, Fred!" end --- Counts fruit -- @param {Frame} frame current frame -- @param {string} frame.args.bananas number of bananas -- @param {string} frame.args.apples number of apples -- @return Number of apples and bananas -- @usage {{#invoke:Example|count_fruit|apples=number of apples|bananas=number of bananas}} function p.count_fruit(frame) local num_bananas = tonumber(frame.args.bananas) or 0 -- Named arguments ({{#invoke:Example|count_fruit|foo=bar}}) local num_apples = tonumber(frame.args.apples) or 0 -- are likewise accessed by indexing `frame.args` by name (`frame.args["bananas"]`, -- or equivalently `frame.args.bananas`). local conj_bananas = num_bananas == 1 and 'banana' or 'bananas' local conj_apples = num_apples == 1 and 'apple' or 'apples' -- Ternary operators assign values based on a condition in a compact way. -- Here, `conj_bananas` gets `'banana'` if `num_bananas` is 1, else `'bananas'`. -- Similarly, `conj_apples` gets `'apple'` if `num_apples` is 1, else `'apples'`. return 'I have ' .. num_bananas .. ' ' .. conj_bananas .. ' and ' .. num_apples .. ' ' .. conj_apples -- Like above, concatenate a bunch of strings together to produce -- a sentence based on the arguments given. end --- Lucky function -- @param {number} a -- @param {string} b -- @return Whether a is lucky. -- @usage lucky(number, string) local function lucky(a, b) -- One can define custom functions for use. Here we define a function 'lucky' that has two inputs a and b. The names are of your choice. if b == 'yeah' then -- Condition: if b is the string 'yeah'. Strings require quotes. Remember to include 'then'. return a .. ' is my lucky number.' -- Outputs 'a is my lucky number.' if the above condition is met. The string concatenation operator is denoted by 2 dots. else -- If no conditions are met, i.e. if b is anything else, output specified on the next line. 'else' should not have 'then'. return a -- Simply output a. end -- The 'if' section should end with 'end'. end -- As should 'function'. --- Name2 -- @param {Frame} frame current frame -- @return Some output function p.Name2(frame) -- The next five lines are mostly for convenience only and can be used as is for your module. The output conditions start on line 50. local pf = frame:getParent().args -- This line allows template parameters to be used in this code easily. The equal sign is used to define variables. 'pf' can be replaced with a word of your choice. local f = frame.args -- This line allows parameters from {{#invoke:}} to be used easily. 'f' can be replaced with a word of your choice. local M = f[1] or pf[1] -- f[1] and pf[1], which we just defined, refer to the first parameter. This line shortens them as 'M' for convenience. You could use the original variable names. local m = f[2] or pf[2] -- Second shortened as 'm'. local l = f.lucky or pf.lucky -- A named parameter 'lucky' is shortend as l. Note that the syntax is different from unnamed parameters. if m == nil then -- If the second parameter is not used. return 'Lonely' -- Outputs the string 'Lonely' if the first condition is met. elseif M > m then -- If the first condition is not met, this line tests a second condition: if M is greater than m. return lucky(M - m, l) -- If the condition is met, the difference is calculated and passed to the self defined function along with l. The output depends on whether l is set to 'yeah'. else return 'Be positive!' end end return p --All modules end by returning the variable containing their functions to Wikipedia. -- Now we can use this module by calling {{#invoke: Example | hello }}, -- {{#invoke: Example | hello_to | foo }}, or {{#invoke:Example|count_fruit|bananas=5|apples=6}} -- Note that the first part of the invoke is the name of the Module's wikipage, -- and the second part is the name of one of the functions attached to the -- variable that you returned. -- The "print" function is not allowed in Wikipedia. All output is accomplished -- via strings "returned" to Wikipedia. l4o7go0klvzuvfob8z2mydoxq94bc98 373502 373501 2026-10-18T07:26:34Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Example]] 373501 Scribunto text/plain --- Example module. -- @module example -- @alias p local p = {} --All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable --that will hold their externally accessible functions. --Such variables can have whatever name you want and may --also contain various data as well as functions. --- Hello world function -- @param {Frame} frame current frame -- @return Hello world -- @usage {{#invoke:Example|hello}} p.hello = function( frame ) --Add a function to "p". --Such functions are callable in Wikipedia --via the #invoke command. --"frame" will contain the data that Wikipedia --sends this function when it runs. -- 'Hello' is a name of your choice. The same name needs to be referred to when the module is used. local str = "Hello World!" --Declare a local variable and set it equal to --"Hello World!". return str --This tells us to quit this function and send the information in --"str" back to Wikipedia. end -- end of the function "hello" --- Hello world function -- @param {Frame} frame current frame -- @param {string} frame.args[1] name -- @return Hello world -- @usage {{#invoke:Example|hello_to|name}} function p.hello_to(frame) -- Add another function local name = frame.args[1] -- To access arguments passed to a module, use `frame.args` -- `frame.args[1]` refers to the first unnamed parameter -- given to the module return "Hello, " .. name .. "!" -- `..` concatenates strings. This will return a customized -- greeting depending on the name given, such as "Hello, Fred!" end --- Counts fruit -- @param {Frame} frame current frame -- @param {string} frame.args.bananas number of bananas -- @param {string} frame.args.apples number of apples -- @return Number of apples and bananas -- @usage {{#invoke:Example|count_fruit|apples=number of apples|bananas=number of bananas}} function p.count_fruit(frame) local num_bananas = tonumber(frame.args.bananas) or 0 -- Named arguments ({{#invoke:Example|count_fruit|foo=bar}}) local num_apples = tonumber(frame.args.apples) or 0 -- are likewise accessed by indexing `frame.args` by name (`frame.args["bananas"]`, -- or equivalently `frame.args.bananas`). local conj_bananas = num_bananas == 1 and 'banana' or 'bananas' local conj_apples = num_apples == 1 and 'apple' or 'apples' -- Ternary operators assign values based on a condition in a compact way. -- Here, `conj_bananas` gets `'banana'` if `num_bananas` is 1, else `'bananas'`. -- Similarly, `conj_apples` gets `'apple'` if `num_apples` is 1, else `'apples'`. return 'I have ' .. num_bananas .. ' ' .. conj_bananas .. ' and ' .. num_apples .. ' ' .. conj_apples -- Like above, concatenate a bunch of strings together to produce -- a sentence based on the arguments given. end --- Lucky function -- @param {number} a -- @param {string} b -- @return Whether a is lucky. -- @usage lucky(number, string) local function lucky(a, b) -- One can define custom functions for use. Here we define a function 'lucky' that has two inputs a and b. The names are of your choice. if b == 'yeah' then -- Condition: if b is the string 'yeah'. Strings require quotes. Remember to include 'then'. return a .. ' is my lucky number.' -- Outputs 'a is my lucky number.' if the above condition is met. The string concatenation operator is denoted by 2 dots. else -- If no conditions are met, i.e. if b is anything else, output specified on the next line. 'else' should not have 'then'. return a -- Simply output a. end -- The 'if' section should end with 'end'. end -- As should 'function'. --- Name2 -- @param {Frame} frame current frame -- @return Some output function p.Name2(frame) -- The next five lines are mostly for convenience only and can be used as is for your module. The output conditions start on line 50. local pf = frame:getParent().args -- This line allows template parameters to be used in this code easily. The equal sign is used to define variables. 'pf' can be replaced with a word of your choice. local f = frame.args -- This line allows parameters from {{#invoke:}} to be used easily. 'f' can be replaced with a word of your choice. local M = f[1] or pf[1] -- f[1] and pf[1], which we just defined, refer to the first parameter. This line shortens them as 'M' for convenience. You could use the original variable names. local m = f[2] or pf[2] -- Second shortened as 'm'. local l = f.lucky or pf.lucky -- A named parameter 'lucky' is shortend as l. Note that the syntax is different from unnamed parameters. if m == nil then -- If the second parameter is not used. return 'Lonely' -- Outputs the string 'Lonely' if the first condition is met. elseif M > m then -- If the first condition is not met, this line tests a second condition: if M is greater than m. return lucky(M - m, l) -- If the condition is met, the difference is calculated and passed to the self defined function along with l. The output depends on whether l is set to 'yeah'. else return 'Be positive!' end end return p --All modules end by returning the variable containing their functions to Wikipedia. -- Now we can use this module by calling {{#invoke: Example | hello }}, -- {{#invoke: Example | hello_to | foo }}, or {{#invoke:Example|count_fruit|bananas=5|apples=6}} -- Note that the first part of the invoke is the name of the Module's wikipage, -- and the second part is the name of one of the functions attached to the -- variable that you returned. -- The "print" function is not allowed in Wikipedia. All output is accomplished -- via strings "returned" to Wikipedia. l4o7go0klvzuvfob8z2mydoxq94bc98 10 22645 373505 352118 2026-10-04T18:20:37Z en>Bsherr 0 semantic typeface formatting, restoring default formatting and reducing to one line 373505 wikitext text/x-wiki {{Mbox | type = content | image = [[File:Sandbox Not New.svg|50px|alt=|link=]] | text = {{strong|This page is {{em|not}} a [[Wikipedia:About the sandbox|sandbox]].}} It should not be used for test editing. To experiment, please use the [[Wikipedia:Sandbox|Wikipedia sandbox]], your [[Special:MyPage/sandbox|user sandbox]], or [[Wikipedia:About the sandbox#List of sandboxes|other sandboxes]]. {{{note|}}} }}{{template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> bc1i1d1w512qy7hdm9m27y8w422336a 373506 373505 2026-10-18T07:26:35Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Not_a_sandbox]] 373505 wikitext text/x-wiki {{Mbox | type = content | image = [[File:Sandbox Not New.svg|50px|alt=|link=]] | text = {{strong|This page is {{em|not}} a [[Wikipedia:About the sandbox|sandbox]].}} It should not be used for test editing. To experiment, please use the [[Wikipedia:Sandbox|Wikipedia sandbox]], your [[Special:MyPage/sandbox|user sandbox]], or [[Wikipedia:About the sandbox#List of sandboxes|other sandboxes]]. {{{note|}}} }}{{template other|__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> bc1i1d1w512qy7hdm9m27y8w422336a 828 22881 373511 320918 2026-04-26T23:17:38Z en>Mr. Starfleet Command 0 formatting, rename function to avoid lint info 373511 Scribunto text/plain -- UnitTester provides unit testing for other Lua scripts. For details see [[Wikipedia:Lua#Unit testing]]. -- For user documentation see above. local UnitTester = {} -- The cfg table contains all localisable strings and configuration, to make it -- easier to port this module to another wiki. local cfg = mw.loadData('Module:UnitTests/config') local frame, tick, cross, should_highlight local result_table = {n = 0} local result_table_mt = { insert = function (self, ...) local n = self.n for i = 1, select('#', ...) do local val = select(i, ...) if val ~= nil then n = n + 1 self[n] = val end end self.n = n end, insert_format = function (self, ...) self:insert(string.format(...)) end, concat = table.concat } result_table_mt.__index = result_table_mt setmetatable(result_table, result_table_mt) local num_failures_sandbox = 0 local num_failures = 0 local num_runs = 0 local function first_difference(s1, s2) s1, s2 = tostring(s1), tostring(s2) if s1 == s2 then return '' end local max = math.min(#s1, #s2) for i = 1, max do if s1:sub(i, i) ~= s2:sub(i, i) then return i end end return max + 1 end local function add_diff_highlighting(str) if mw.ustring.find(str, "%s") then return '<span style="background-color: var(--wikt-palette-red-4, pink);">' .. string.gsub(str, " ", "&nbsp;") .. '</span>' else return '<span style="color: var(--wikt-palette-red-9, red);">' .. str .. '</span>' end end local is_combining = require("Module:Unicode data").is_combining local function find_noncombining(str, i, incr) while true do local ch = mw.ustring.sub(str, i, i) if ch == "" or not is_combining(mw.ustring.byte(ch)) then return i end i = i + incr end end -- Highlight character where a difference was found. Start highlight at first -- non-combining character before the position. End it after the first non- -- combining characters after the position. local function highlight_difference(actual, expected, differs_at) if type(differs_at) ~= "number" or not (actual and expected) then return actual end differs_at = find_noncombining(expected, differs_at, -1) local i = find_noncombining(actual, differs_at, -1) local j = find_noncombining(actual, differs_at + 1, 1) j = j - 1 return mw.ustring.sub(actual, 1, i - 1) .. add_diff_highlighting(mw.ustring.sub(actual, i, j)) .. mw.ustring.sub(actual, j + 1, -1) end local function return_varargs(...) return ... end function UnitTester:calculate_output(text, expected, actual, options) -- Set up some variables for throughout for ease num_runs = num_runs + 1 options = options or {} -- Fix any stripmarkers if asked to do so to prevent incorrect fails local compared_expected = expected local compared_actual = actual if options.templatestyles then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-)(%x+)(%-QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) -- when module rendering has templatestyles strip markers, use ID from expected to prevent false test fail if expected_stripmarker_id then compared_actual = compared_actual:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- replace actual id with expected id; ignore second capture in pattern compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- account for other strip markers end end if options.stripmarker then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-%l+%-)(%x+)(%-%-?QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) if expected_stripmarker_id then compared_actual = compared_actual:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') end end -- Perform the comparison local success = compared_actual == compared_expected if options.noexpectation and compared_expected == '' then success = true end if not success then num_failures = num_failures + 1 end -- Sort the wikitext for displaying the results if options.combined then -- We need 2 rows available for the expected and actual columns -- Top one is parsed, bottom is unparsed local diff, differs_at = 0, self.differs_at and (' \n| rowspan=2|' .. first_difference(compared_expected, compared_actual)) or '' -- Local copies of tick/cross to allow for highlighting local highlight = (should_highlight and not success and 'style="background: #fc0;" ') or '' local highlight_diff = return_varargs if self.differs_at then diff = first_difference(compared_expected, compared_actual) differs_at = ' \n| rowspan=2|' .. diff if type(diff) == "number" then highlight_diff = highlight_difference end end result_table:insert( -- Start output '| ', highlight, 'rowspan=2|', success and tick or cross, -- Tick/Cross (2 rows) ' \n| rowspan=2|', mw.text.nowiki(text), ' \n| ', -- Text used for the test (2 rows) expected, ' \n| ', highlight_diff(actual, expected, diff), -- The parsed outputs (in the 1st row) differs_at, ' \n|-\n| ', -- Where any relevant difference was (2 rows) mw.text.nowiki(expected), ' \n| ', highlight_diff(mw.text.nowiki(actual), mw.text.nowiki(actual), first_difference(mw.text.nowiki(expected), mw.text.nowiki(actual))), -- The unparsed outputs (in the 2nd row) '\n|-\n' -- End output ) else -- Display normally with whichever option was preferred (nowiki/parsed) local differs_at = '' local formatting = options.nowiki and mw.text.nowiki or return_varargs local highlight = (should_highlight and not success and 'style="background: #fc0;" |') or '' local formated_expected, formated_actual = formatting(expected), formatting(actual) if self.differs_at then local diff = first_difference(compared_expected, compared_actual) differs_at = ' \n| ' .. diff if type(diff) == "number" then formated_actual = highlight_difference(formated_actual, formated_expected, first_difference(formated_actual, formated_expected)) end end result_table:insert( -- Start output '| ', highlight, success and tick or cross, -- Tick/Cross ' \n| ', mw.text.nowiki(text), ' \n| ', -- Text used for the test formated_expected, ' \n| ', formated_actual, -- The formatted outputs differs_at, -- Where any relevant difference was '\n|-\n' -- End output ) end end function UnitTester:preprocess_equals(text, expected, options) local actual = frame:preprocess(text) self:calculate_output(text, expected, actual, options) end function UnitTester:preprocess_equals_many(prefix, suffix, cases, options) for _, case in ipairs(cases) do self:preprocess_equals(prefix .. case[1] .. suffix, case[2], options) end end function UnitTester:preprocess_equals_preprocess(text1, text2, options) local actual = frame:preprocess(text1) local expected = frame:preprocess(text2) self:calculate_output(text1, expected, actual, options) end function UnitTester:preprocess_equals_compare(live, sandbox, expected, options) options = options or {} local live_text = frame:preprocess(live) local sandbox_text = frame:preprocess(sandbox) local highlight_live = false local highlight_sandbox = false num_runs = num_runs + 1 local compared_live = live_text local compared_sandbox = sandbox_text local compared_expected = expected if options.templatestyles then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-)(%x+)(%-QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) -- when module rendering has templatestyles strip markers, use ID from expected to prevent false test fail if expected_stripmarker_id then compared_live = compared_live:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- replace actual id with expected id; ignore second capture in pattern compared_sandbox = compared_sandbox:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- replace actual id with expected id; ignore second capture in pattern compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- account for other strip markers end end if options.stripmarker then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-%l+%-)(%x+)(%-%-?QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) if expected_stripmarker_id then compared_live = compared_live:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') compared_sandbox = compared_sandbox:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') end end local success = compared_live == compared_expected and compared_sandbox == compared_expected if not success then if compared_live ~= compared_expected then num_failures = num_failures + 1 highlight_live = true end if compared_sandbox ~= compared_expected then num_failures_sandbox = num_failures_sandbox + 1 highlight_sandbox = true end end -- Sort the wikitext for displaying the results if options.combined then -- We need 2 rows available for the expected, live, and sandbox columns -- Top one is parsed, bottom is unparsed local differs_at = '' local highlight_diff_live, highlight_diff_sandbox = return_varargs, return_varargs local diff_live, diff_sandbox = 0,0 if self.differs_at then diff_live = first_difference(compared_expected, compared_live) diff_sandbox = first_difference(compared_expected, compared_sandbox) differs_at = ' \n| rowspan=2|' .. (diff_live or diff_sandbox) if type(diff_live) == "number" then highlight_diff_live = highlight_difference end if type(diff_sandbox) == "number" then highlight_diff_sandbox = highlight_difference end end result_table:insert( '| ', 'rowspan=2|', not highlight_live and tick or cross, not highlight_sandbox and tick or cross, ' \n| rowspan=2|', mw.text.nowiki(live), should_highlight and highlight_live and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', highlight_diff_live(live_text, expected, diff_live), should_highlight and highlight_sandbox and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', highlight_diff_sandbox(sandbox_text, expected, diff_sandbox), ' \n| ', expected, differs_at, should_highlight and highlight_sandbox and ' \n|-\n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n|-\n| ', highlight_diff_live(mw.text.nowiki(live_text), mw.text.nowiki(expected), first_difference(mw.text.nowiki(expected), mw.text.nowiki(live_text))), should_highlight and highlight_sandbox and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', highlight_diff_sandbox(mw.text.nowiki(sandbox_text), mw.text.nowiki(expected), first_difference(mw.text.nowiki(expected), mw.text.nowiki(sandbox_text))), ' \n| ', mw.text.nowiki(expected), '\n|-\n' ) else -- Display normally with whichever option was preferred (nowiki/parsed) local differs_at = '' local formatting = options.nowiki and mw.text.nowiki or return_varargs local formated_expected, formated_live, formated_sandbox = formatting(expected), formatting(live_text), formatting(sandbox_text) if self.differs_at then local diff = first_difference(compared_expected, live_text) local diff2 = first_difference(compared_expected, sandbox_text) differs_at = ' \n| ' .. (diff or diff2) if type(diff) == "number" then formated_live = highlight_difference(formated_live, formated_expected, first_difference(formated_live, formated_expected)) end if type(diff2) == "number" then formated_sandbox = highlight_difference(formated_sandbox, formated_expected, first_difference(formated_sandbox, formated_expected)) end end result_table:insert( '| ', not highlight_live and tick or cross, not highlight_sandbox and tick or cross, ' \n| ', mw.text.nowiki(live), should_highlight and highlight_live and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', formated_live, should_highlight and highlight_sandbox and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', formated_sandbox, ' \n| ', formated_expected, differs_at, '\n|-\n' ) end end function UnitTester:preprocess_equals_preprocess_many(prefix1, suffix1, prefix2, suffix2, cases, options) for _, case in ipairs(cases) do self:preprocess_equals_preprocess(prefix1 .. case[1] .. suffix1, prefix2 .. (case[2] and case[2] or case[1]) .. suffix2, options) end end function UnitTester:preprocess_equals_sandbox_many(module, function_name, cases, options) for _, case in ipairs(cases) do local live = module .. '|' .. function_name .. '|' .. case[1] .. '}}' local sandbox = module .. '/sandbox|' .. function_name .. '|' .. case[1] .. '}}' self:preprocess_equals_compare(live, sandbox, case[2], options) end end function UnitTester:equals(name, actual, expected, options) num_runs = num_runs + 1 if actual == expected then result_table:insert('| ', tick) else result_table:insert('| ', cross) num_failures = num_failures + 1 end local formatting = (options and options.nowiki and mw.text.nowiki) or return_varargs local differs_at = self.differs_at and (' \n| ' .. first_difference(expected, actual)) or '' local display = options and options.display or return_varargs result_table:insert(' \n| ', name, ' \n| ', formatting(tostring(display(expected))), ' \n| ', formatting(tostring(display(actual))), differs_at, '\n|-\n') end local deep_compare; do --//pulled from [[wikt:Module:table/deepEquals]] local function is_eq(a, b, seen, include_mt) -- If `a` and `b` have been compared before, return the memoized result. This will usually be true, since failures normally fail the whole check outright, but match failures are tolerated during the laborious check without this happening, since it compares key/value pairs until it finds a match, so it could be false. local memo_a = seen[a] if memo_a then local result = memo_a[b] if result ~= nil then return result end -- To avoid recursive references causing infinite loops, assume the tables currently being compared are equivalent by memoizing the comparison as true; this will be corrected to false if there's a match failure. memo_a[b] = true else memo_a = {[b] = true} seen[a] = memo_a end -- Don't bother checking `memo_b` for `a`, since if `a` and `b` had been compared before then `b` would be in `memo_a`, but it isn't. local memo_b = seen[b] if memo_b then memo_b[a] = true else memo_b = {[a] = true} seen[b] = memo_b end -- If `include_mt` is set, check the metatables are equivalent. if include_mt then local mt_a, mt_b = getmetatable(a), getmetatable(b) if not (mt_a == mt_b or type(mt_a) == "table" and type(mt_b) == "table" and is_eq(mt_a, mt_b, seen, true)) then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false end end -- Copy all key/values pairs in `b` to `remaining_b`, and count the size: this uses `pairs`, which will also be used to iterate over `a`, ensuring that `a` and `b` are iterated over using the same iterator. This is necessary to ensure that `deepEquals(a, b)` and `deepEquals(b, a)` always give the same result. Simply iterating over `a` while accessing keys in `b` for comparison would ignore any `__pairs` metamethod that `b` has, which could cause asymmetrical outputs if `__pairs` returns more or less than the complete set of key/value pairs accessible via `__index`, so using `pairs` for both `a` and `b` prevents this. -- TODO: handle exotic `__pairs` methods which return the same key multiple times with different values. local remaining_b, size_b = {}, 0 for k_b, v_b in pairs(b) do remaining_b[k_b], size_b = v_b, size_b + 1 end -- Fast check: iterate over the keys in `a`, checking if an equivalent value exists at the same key in `remaining_b`. As matches are found, key/value pairs are removed from `remaining_b`. If any keys in `a` or `remaining_b` are tables, the fast check will only work if the exact same object exists as a key in the other table. Any others from `a` that don't match anything in `remaining_b` are added to `remaining_a`, while those in `remaining_b` that weren't found will still remain once the loop ends. `remaining_a` and `remaining_b` are then compared at the end with the laborious check. local size_a, remaining_a = 0 for k, v_a in pairs(a) do local v_b = remaining_b[k] -- If `k` isn't in `remaining_b`, `a` and `b` can't be equivalent unless it's a table. if v_b == nil then if type(k) ~= "table" then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false -- Otherwise, add the `k`/`v_a` pair to `remaining_a` for the laborious check. elseif not remaining_a then remaining_a = {} end remaining_a[k], size_a = v_a, size_a + 1 -- Otherwise, if `k` exists in `a` and `remaining_b`, `v_a` and `v_b` must be equivalent for there to be a match. elseif v_a == v_b or type(v_a) == "table" and type(v_b) == "table" and is_eq(v_a, v_b, seen, include_mt) then remaining_b[k], size_b = nil, size_b - 1 else memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false end end -- Must be the same number of remaining keys in each table. if size_a ~= size_b then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false -- If the size is 0, there's nothing left to check. elseif size_a == 0 then return true end -- Laborious check: since it's not possible to use table lookups to check if two keys are equivalent when they're tables, check each key/value pair in `remaining_a` against every key/value pair in `remaining_b` until a match is found, removing the matching key/value pair from `remaining_b` each time, to ensure one-to-one equivalence. for k_a, v_a in next, remaining_a do local success for k_b, v_b in next, remaining_b do -- Keys/value pairs must be equivalent in order to match. if ( -- More efficient to compare the values first, as they might not be tables. (v_a == v_b or type(v_a) == "table" and type(v_b) == "table" and is_eq(v_a, v_b, seen, include_mt)) and (k_a == k_b or type(k_a) == "table" and type(k_b) == "table" and is_eq(k_a, k_b, seen, include_mt)) ) then -- Remove matched key from `remaining_b`, and break the inner loop. success, remaining_b[k_b] = true, nil break end end -- Fail if `remaining_b` runs out of keys, as the `k_a`/`v_a` pair still hasn't matched. if not success then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false end end -- If every key/value pair in `remaining_a` matched with one in `remaining_b`, `a` and `b` must be equivalent. Note that `remaining_b` will now be empty, since the laborious check only starts if `remaining_a` and `remaining_b` are the same size. return true end deep_compare = function(a, b, ignore_mt) -- Do simple checks before calling is_eq to avoid generating an unnecessary memo. -- Simple equality check and type check; if not a ~= b, a and b can only be equivalent if they're both tables. return a == b or type(a) == "table" and type(b) == "table" and is_eq(a, b, {}, not ignore_mt) end end local function val_to_str(obj) local function table_key_to_str(k) if type(k) == 'string' and mw.ustring.match(k, '^[_%a][_%a%d]*$') then return k else return '[' .. val_to_str(k) .. ']' end end if type(obj) == 'string' then obj = mw.ustring.gsub(obj, '\n', '\\n') if mw.ustring.match(mw.ustring.gsub(obj, '[^\'"]', ''), '^"+$') then return "'" .. obj .. "'" end return '"' .. mw.ustring.gsub(obj, '"', '\\"' ) .. '"' elseif type(obj) == 'table' then local result, checked = {}, {} for k, v in ipairs(obj) do table.insert(result, val_to_str(v)) checked[k] = true end for k, v in pairs(obj) do if not checked[k] then table.insert(result, table_key_to_str(k) .. '=' .. val_to_str(v)) end end return '{' .. table.concat(result, ',') .. '}' else return tostring(obj) end end local function insert_differences(keys, t1, t2) for k, v1 in pairs(t1) do local v2 = t2[k] if v2 == nil or not deep_compare(v1, v2, true) then table.insert(keys, k) end end end local function get_differing_keys(t1, t2) local ty1 = type(t1) if not (ty1 == type(t2) and ty1 == "table") then return nil end local keys = {} insert_differences(keys, t1, t2) insert_differences(keys, t2, t1) return keys end local function extract_keys(t, keys) if not keys then return t end local new_t = {} for _, key in ipairs(keys) do new_t[key] = t[key] end return new_t end function UnitTester:equals_deep(name, actual, expected, options) num_runs = num_runs + 1 local actual_str, expected_str local success = deep_compare(actual, expected, true) if success then result_table:insert('| ', tick) if options and options.show_table_difference then actual_str = '' expected_str = '' end else if options and options.show_table_difference then local keys = get_differing_keys(actual, expected) actual_str = val_to_str(extract_keys(actual, keys)) expected_str = val_to_str(extract_keys(expected, keys)) end end if (not options) or not options.show_table_difference then actual_str = val_to_str(actual) expected_str = val_to_str(expected) end local formatting = (options and options.nowiki and mw.text.nowiki) or return_varargs local differs_at = self.differs_at and (' \n| ' .. first_difference(expected_str, actual_str)) or '' result_table:insert(' \n| ', name, ' \n| ', formatting(expected_str), ' \n| ', formatting(actual_str), differs_at, '\n|-\n') end function UnitTester:iterate(examples, func) require 'libraryUtil'.checkType('iterate', 1, examples, 'table') if type(func) == 'string' then func = self[func] elseif type(func) ~= 'function' then error(("bad argument #2 to 'iterate' (expected function or string, got %s)") :format(type(func)), 2) end for i, example in ipairs(examples) do if type(example) == 'table' then func(self, unpack(example)) elseif type(example) == 'string' then self:heading(example) else error(('bad example #%d (expected table, got %s)') :format(i, type(example)), 2) end end end function UnitTester:heading(text) result_table:insert_format(' ! colspan="%u" style="text-align: left;" | %s \n |- \n ', self.columns, text) end function UnitTester:runTest(name, test) local success, details = xpcall(function() test(self) end, function(err) return {error = err, trace = debug.traceback()} end) if not success then num_failures = num_failures + 1 num_runs = num_runs + 1 result_table:insert('| ', 'rowspan=2|', cross, ' \n| ', name, ' \n| ') result_table:insert_format(' colspan="%u"| <strong class="error">Lua error during testing -- %s;traceback:<br>%s</strong>\n', self.columns, details.error, frame:extensionTag("pre", details.trace or "(no traceback)")) result_table:insert('\n|-\n') end end function UnitTester:run(frame_arg) frame = frame_arg or mw.getCurrentFrame() self.frame = frame self.differs_at = frame.args['differs_at'] self.live_sandbox = frame.args['live_sandbox'] tick = frame:preprocess(cfg.successIndicator) cross = frame:preprocess(cfg.failureIndicator) local table_header = '{| class="wikitable unit-tests-result"\n|+ %s\n! !! ' if self.live_sandbox then table_header = table_header .. cfg.testString .. ' !! ' .. cfg.liveString .. ' !! ' .. cfg.sandboxString .. ' !! ' .. cfg.expectedString else table_header = table_header .. cfg.testString .. ' !! ' .. cfg.expectedString .. ' !! ' .. cfg.actualString end if frame.args.highlight then should_highlight = true end self.columns = 4 if self.differs_at then table_header = table_header .. ' !! ' .. cfg.differsString self.columns = self.columns + 1 end if self._tests._last then table.insert(self._tests, self._tests._last) self._tests._last = nil end -- Add results to the results table. for _, testDetails in ipairs(self._tests) do result_table:insert_format('<h2>%s</h2>\n', testDetails.name) result_table:insert_format(table_header .. '\n|-\n', testDetails.name) self:runTest(testDetails.name, testDetails.test) result_table:insert('|}\n') end local refresh_link = tostring(mw.uri.fullUrl(mw.title.getCurrentTitle().fullText, 'action=purge&forcelinkupdate=1')) if self.live_sandbox then local live, sandbox if num_runs == 0 then live = cfg.noTestsRunSummary elseif num_failures ~= 0 then live = mw.message.newRawMessage(cfg.liveFailureSummary, num_runs, num_failures):plain() live = frame:preprocess(live) else live = mw.message.newRawMessage(cfg.liveSuccessSummary, num_runs):plain() live = frame:preprocess(live) end if num_runs == 0 then sandbox = '' elseif num_failures_sandbox ~= 0 then sandbox = mw.message.newRawMessage(cfg.sandboxFailureSummary, num_runs, num_failures_sandbox):plain() sandbox = frame:preprocess(sandbox) else sandbox = mw.message.newRawMessage(cfg.sandboxSuccessSummary, num_runs):plain() sandbox = frame:preprocess(sandbox) end local cat = (num_failures ~= 0 or num_failures_sandbox ~= 0) and (cfg.failureCategory .. " <span class='plainlinks unit-tests-refresh'>[" .. refresh_link .. " (refresh)]</span>") or '' return live .. ' ' .. sandbox .. cat .. '\n\n' .. frame:preprocess(result_table:concat()) else local msg; if num_runs == 0 then msg = cfg.noTestsRunSummary elseif num_failures ~= 0 then msg = mw.message.newRawMessage(cfg.failureSummary, num_runs, num_failures):plain() msg = frame:preprocess(msg) msg = msg .. cfg.failureCategory msg = msg .. " <span class='plainlinks unit-tests-refresh'>[" .. refresh_link .. " (refresh)]</span>" else msg = mw.message.newRawMessage(cfg.successSummary, num_runs):plain() msg = frame:preprocess(msg) end return msg .. '\n\n' .. frame:preprocess(result_table:concat()) end end -- Set up metatable UnitTester.__meta = {} UnitTester.__meta.__index = UnitTester function UnitTester.__meta:__newindex(key, value) if type(key) == 'string' and key:find('^test') and type(value) == 'function' then -- Store test functions in the order they were defined if key == self.runLast or key == rawget(_G, "runLast") then self._tests._last = {name = key, test = value} else table.insert(self._tests, {name = key, test = value}) end else rawset(self, key, value) end end function UnitTester.new() local o = {} o.runLast = '' -- puts a test at the end of the page o._tests = {} setmetatable(o, UnitTester.__meta) function o.run_tests(frame_arg) return o:run(frame_arg) end return o end local p = UnitTester.new() return p 3rqorj108acff8styw7tuar1fzojyeq 373512 373511 2026-10-18T07:26:35Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:UnitTests]] 373511 Scribunto text/plain -- UnitTester provides unit testing for other Lua scripts. For details see [[Wikipedia:Lua#Unit testing]]. -- For user documentation see above. local UnitTester = {} -- The cfg table contains all localisable strings and configuration, to make it -- easier to port this module to another wiki. local cfg = mw.loadData('Module:UnitTests/config') local frame, tick, cross, should_highlight local result_table = {n = 0} local result_table_mt = { insert = function (self, ...) local n = self.n for i = 1, select('#', ...) do local val = select(i, ...) if val ~= nil then n = n + 1 self[n] = val end end self.n = n end, insert_format = function (self, ...) self:insert(string.format(...)) end, concat = table.concat } result_table_mt.__index = result_table_mt setmetatable(result_table, result_table_mt) local num_failures_sandbox = 0 local num_failures = 0 local num_runs = 0 local function first_difference(s1, s2) s1, s2 = tostring(s1), tostring(s2) if s1 == s2 then return '' end local max = math.min(#s1, #s2) for i = 1, max do if s1:sub(i, i) ~= s2:sub(i, i) then return i end end return max + 1 end local function add_diff_highlighting(str) if mw.ustring.find(str, "%s") then return '<span style="background-color: var(--wikt-palette-red-4, pink);">' .. string.gsub(str, " ", "&nbsp;") .. '</span>' else return '<span style="color: var(--wikt-palette-red-9, red);">' .. str .. '</span>' end end local is_combining = require("Module:Unicode data").is_combining local function find_noncombining(str, i, incr) while true do local ch = mw.ustring.sub(str, i, i) if ch == "" or not is_combining(mw.ustring.byte(ch)) then return i end i = i + incr end end -- Highlight character where a difference was found. Start highlight at first -- non-combining character before the position. End it after the first non- -- combining characters after the position. local function highlight_difference(actual, expected, differs_at) if type(differs_at) ~= "number" or not (actual and expected) then return actual end differs_at = find_noncombining(expected, differs_at, -1) local i = find_noncombining(actual, differs_at, -1) local j = find_noncombining(actual, differs_at + 1, 1) j = j - 1 return mw.ustring.sub(actual, 1, i - 1) .. add_diff_highlighting(mw.ustring.sub(actual, i, j)) .. mw.ustring.sub(actual, j + 1, -1) end local function return_varargs(...) return ... end function UnitTester:calculate_output(text, expected, actual, options) -- Set up some variables for throughout for ease num_runs = num_runs + 1 options = options or {} -- Fix any stripmarkers if asked to do so to prevent incorrect fails local compared_expected = expected local compared_actual = actual if options.templatestyles then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-)(%x+)(%-QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) -- when module rendering has templatestyles strip markers, use ID from expected to prevent false test fail if expected_stripmarker_id then compared_actual = compared_actual:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- replace actual id with expected id; ignore second capture in pattern compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- account for other strip markers end end if options.stripmarker then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-%l+%-)(%x+)(%-%-?QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) if expected_stripmarker_id then compared_actual = compared_actual:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') end end -- Perform the comparison local success = compared_actual == compared_expected if options.noexpectation and compared_expected == '' then success = true end if not success then num_failures = num_failures + 1 end -- Sort the wikitext for displaying the results if options.combined then -- We need 2 rows available for the expected and actual columns -- Top one is parsed, bottom is unparsed local diff, differs_at = 0, self.differs_at and (' \n| rowspan=2|' .. first_difference(compared_expected, compared_actual)) or '' -- Local copies of tick/cross to allow for highlighting local highlight = (should_highlight and not success and 'style="background: #fc0;" ') or '' local highlight_diff = return_varargs if self.differs_at then diff = first_difference(compared_expected, compared_actual) differs_at = ' \n| rowspan=2|' .. diff if type(diff) == "number" then highlight_diff = highlight_difference end end result_table:insert( -- Start output '| ', highlight, 'rowspan=2|', success and tick or cross, -- Tick/Cross (2 rows) ' \n| rowspan=2|', mw.text.nowiki(text), ' \n| ', -- Text used for the test (2 rows) expected, ' \n| ', highlight_diff(actual, expected, diff), -- The parsed outputs (in the 1st row) differs_at, ' \n|-\n| ', -- Where any relevant difference was (2 rows) mw.text.nowiki(expected), ' \n| ', highlight_diff(mw.text.nowiki(actual), mw.text.nowiki(actual), first_difference(mw.text.nowiki(expected), mw.text.nowiki(actual))), -- The unparsed outputs (in the 2nd row) '\n|-\n' -- End output ) else -- Display normally with whichever option was preferred (nowiki/parsed) local differs_at = '' local formatting = options.nowiki and mw.text.nowiki or return_varargs local highlight = (should_highlight and not success and 'style="background: #fc0;" |') or '' local formated_expected, formated_actual = formatting(expected), formatting(actual) if self.differs_at then local diff = first_difference(compared_expected, compared_actual) differs_at = ' \n| ' .. diff if type(diff) == "number" then formated_actual = highlight_difference(formated_actual, formated_expected, first_difference(formated_actual, formated_expected)) end end result_table:insert( -- Start output '| ', highlight, success and tick or cross, -- Tick/Cross ' \n| ', mw.text.nowiki(text), ' \n| ', -- Text used for the test formated_expected, ' \n| ', formated_actual, -- The formatted outputs differs_at, -- Where any relevant difference was '\n|-\n' -- End output ) end end function UnitTester:preprocess_equals(text, expected, options) local actual = frame:preprocess(text) self:calculate_output(text, expected, actual, options) end function UnitTester:preprocess_equals_many(prefix, suffix, cases, options) for _, case in ipairs(cases) do self:preprocess_equals(prefix .. case[1] .. suffix, case[2], options) end end function UnitTester:preprocess_equals_preprocess(text1, text2, options) local actual = frame:preprocess(text1) local expected = frame:preprocess(text2) self:calculate_output(text1, expected, actual, options) end function UnitTester:preprocess_equals_compare(live, sandbox, expected, options) options = options or {} local live_text = frame:preprocess(live) local sandbox_text = frame:preprocess(sandbox) local highlight_live = false local highlight_sandbox = false num_runs = num_runs + 1 local compared_live = live_text local compared_sandbox = sandbox_text local compared_expected = expected if options.templatestyles then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-)(%x+)(%-QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) -- when module rendering has templatestyles strip markers, use ID from expected to prevent false test fail if expected_stripmarker_id then compared_live = compared_live:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- replace actual id with expected id; ignore second capture in pattern compared_sandbox = compared_sandbox:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- replace actual id with expected id; ignore second capture in pattern compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') -- account for other strip markers end end if options.stripmarker then local pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-%l+%-)(%x+)(%-%-?QINU[^\127]*\127)' local _, expected_stripmarker_id = compared_expected:match(pattern) if expected_stripmarker_id then compared_live = compared_live:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') compared_sandbox = compared_sandbox:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') compared_expected = compared_expected:gsub(pattern, '%1' .. expected_stripmarker_id .. '%3') end end local success = compared_live == compared_expected and compared_sandbox == compared_expected if not success then if compared_live ~= compared_expected then num_failures = num_failures + 1 highlight_live = true end if compared_sandbox ~= compared_expected then num_failures_sandbox = num_failures_sandbox + 1 highlight_sandbox = true end end -- Sort the wikitext for displaying the results if options.combined then -- We need 2 rows available for the expected, live, and sandbox columns -- Top one is parsed, bottom is unparsed local differs_at = '' local highlight_diff_live, highlight_diff_sandbox = return_varargs, return_varargs local diff_live, diff_sandbox = 0,0 if self.differs_at then diff_live = first_difference(compared_expected, compared_live) diff_sandbox = first_difference(compared_expected, compared_sandbox) differs_at = ' \n| rowspan=2|' .. (diff_live or diff_sandbox) if type(diff_live) == "number" then highlight_diff_live = highlight_difference end if type(diff_sandbox) == "number" then highlight_diff_sandbox = highlight_difference end end result_table:insert( '| ', 'rowspan=2|', not highlight_live and tick or cross, not highlight_sandbox and tick or cross, ' \n| rowspan=2|', mw.text.nowiki(live), should_highlight and highlight_live and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', highlight_diff_live(live_text, expected, diff_live), should_highlight and highlight_sandbox and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', highlight_diff_sandbox(sandbox_text, expected, diff_sandbox), ' \n| ', expected, differs_at, should_highlight and highlight_sandbox and ' \n|-\n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n|-\n| ', highlight_diff_live(mw.text.nowiki(live_text), mw.text.nowiki(expected), first_difference(mw.text.nowiki(expected), mw.text.nowiki(live_text))), should_highlight and highlight_sandbox and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', highlight_diff_sandbox(mw.text.nowiki(sandbox_text), mw.text.nowiki(expected), first_difference(mw.text.nowiki(expected), mw.text.nowiki(sandbox_text))), ' \n| ', mw.text.nowiki(expected), '\n|-\n' ) else -- Display normally with whichever option was preferred (nowiki/parsed) local differs_at = '' local formatting = options.nowiki and mw.text.nowiki or return_varargs local formated_expected, formated_live, formated_sandbox = formatting(expected), formatting(live_text), formatting(sandbox_text) if self.differs_at then local diff = first_difference(compared_expected, live_text) local diff2 = first_difference(compared_expected, sandbox_text) differs_at = ' \n| ' .. (diff or diff2) if type(diff) == "number" then formated_live = highlight_difference(formated_live, formated_expected, first_difference(formated_live, formated_expected)) end if type(diff2) == "number" then formated_sandbox = highlight_difference(formated_sandbox, formated_expected, first_difference(formated_sandbox, formated_expected)) end end result_table:insert( '| ', not highlight_live and tick or cross, not highlight_sandbox and tick or cross, ' \n| ', mw.text.nowiki(live), should_highlight and highlight_live and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', formated_live, should_highlight and highlight_sandbox and ' \n| style="background: #fc0;" | ' or ' \n| ', formated_sandbox, ' \n| ', formated_expected, differs_at, '\n|-\n' ) end end function UnitTester:preprocess_equals_preprocess_many(prefix1, suffix1, prefix2, suffix2, cases, options) for _, case in ipairs(cases) do self:preprocess_equals_preprocess(prefix1 .. case[1] .. suffix1, prefix2 .. (case[2] and case[2] or case[1]) .. suffix2, options) end end function UnitTester:preprocess_equals_sandbox_many(module, function_name, cases, options) for _, case in ipairs(cases) do local live = module .. '|' .. function_name .. '|' .. case[1] .. '}}' local sandbox = module .. '/sandbox|' .. function_name .. '|' .. case[1] .. '}}' self:preprocess_equals_compare(live, sandbox, case[2], options) end end function UnitTester:equals(name, actual, expected, options) num_runs = num_runs + 1 if actual == expected then result_table:insert('| ', tick) else result_table:insert('| ', cross) num_failures = num_failures + 1 end local formatting = (options and options.nowiki and mw.text.nowiki) or return_varargs local differs_at = self.differs_at and (' \n| ' .. first_difference(expected, actual)) or '' local display = options and options.display or return_varargs result_table:insert(' \n| ', name, ' \n| ', formatting(tostring(display(expected))), ' \n| ', formatting(tostring(display(actual))), differs_at, '\n|-\n') end local deep_compare; do --//pulled from [[wikt:Module:table/deepEquals]] local function is_eq(a, b, seen, include_mt) -- If `a` and `b` have been compared before, return the memoized result. This will usually be true, since failures normally fail the whole check outright, but match failures are tolerated during the laborious check without this happening, since it compares key/value pairs until it finds a match, so it could be false. local memo_a = seen[a] if memo_a then local result = memo_a[b] if result ~= nil then return result end -- To avoid recursive references causing infinite loops, assume the tables currently being compared are equivalent by memoizing the comparison as true; this will be corrected to false if there's a match failure. memo_a[b] = true else memo_a = {[b] = true} seen[a] = memo_a end -- Don't bother checking `memo_b` for `a`, since if `a` and `b` had been compared before then `b` would be in `memo_a`, but it isn't. local memo_b = seen[b] if memo_b then memo_b[a] = true else memo_b = {[a] = true} seen[b] = memo_b end -- If `include_mt` is set, check the metatables are equivalent. if include_mt then local mt_a, mt_b = getmetatable(a), getmetatable(b) if not (mt_a == mt_b or type(mt_a) == "table" and type(mt_b) == "table" and is_eq(mt_a, mt_b, seen, true)) then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false end end -- Copy all key/values pairs in `b` to `remaining_b`, and count the size: this uses `pairs`, which will also be used to iterate over `a`, ensuring that `a` and `b` are iterated over using the same iterator. This is necessary to ensure that `deepEquals(a, b)` and `deepEquals(b, a)` always give the same result. Simply iterating over `a` while accessing keys in `b` for comparison would ignore any `__pairs` metamethod that `b` has, which could cause asymmetrical outputs if `__pairs` returns more or less than the complete set of key/value pairs accessible via `__index`, so using `pairs` for both `a` and `b` prevents this. -- TODO: handle exotic `__pairs` methods which return the same key multiple times with different values. local remaining_b, size_b = {}, 0 for k_b, v_b in pairs(b) do remaining_b[k_b], size_b = v_b, size_b + 1 end -- Fast check: iterate over the keys in `a`, checking if an equivalent value exists at the same key in `remaining_b`. As matches are found, key/value pairs are removed from `remaining_b`. If any keys in `a` or `remaining_b` are tables, the fast check will only work if the exact same object exists as a key in the other table. Any others from `a` that don't match anything in `remaining_b` are added to `remaining_a`, while those in `remaining_b` that weren't found will still remain once the loop ends. `remaining_a` and `remaining_b` are then compared at the end with the laborious check. local size_a, remaining_a = 0 for k, v_a in pairs(a) do local v_b = remaining_b[k] -- If `k` isn't in `remaining_b`, `a` and `b` can't be equivalent unless it's a table. if v_b == nil then if type(k) ~= "table" then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false -- Otherwise, add the `k`/`v_a` pair to `remaining_a` for the laborious check. elseif not remaining_a then remaining_a = {} end remaining_a[k], size_a = v_a, size_a + 1 -- Otherwise, if `k` exists in `a` and `remaining_b`, `v_a` and `v_b` must be equivalent for there to be a match. elseif v_a == v_b or type(v_a) == "table" and type(v_b) == "table" and is_eq(v_a, v_b, seen, include_mt) then remaining_b[k], size_b = nil, size_b - 1 else memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false end end -- Must be the same number of remaining keys in each table. if size_a ~= size_b then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false -- If the size is 0, there's nothing left to check. elseif size_a == 0 then return true end -- Laborious check: since it's not possible to use table lookups to check if two keys are equivalent when they're tables, check each key/value pair in `remaining_a` against every key/value pair in `remaining_b` until a match is found, removing the matching key/value pair from `remaining_b` each time, to ensure one-to-one equivalence. for k_a, v_a in next, remaining_a do local success for k_b, v_b in next, remaining_b do -- Keys/value pairs must be equivalent in order to match. if ( -- More efficient to compare the values first, as they might not be tables. (v_a == v_b or type(v_a) == "table" and type(v_b) == "table" and is_eq(v_a, v_b, seen, include_mt)) and (k_a == k_b or type(k_a) == "table" and type(k_b) == "table" and is_eq(k_a, k_b, seen, include_mt)) ) then -- Remove matched key from `remaining_b`, and break the inner loop. success, remaining_b[k_b] = true, nil break end end -- Fail if `remaining_b` runs out of keys, as the `k_a`/`v_a` pair still hasn't matched. if not success then memo_a[b], memo_b[a] = false, false return false end end -- If every key/value pair in `remaining_a` matched with one in `remaining_b`, `a` and `b` must be equivalent. Note that `remaining_b` will now be empty, since the laborious check only starts if `remaining_a` and `remaining_b` are the same size. return true end deep_compare = function(a, b, ignore_mt) -- Do simple checks before calling is_eq to avoid generating an unnecessary memo. -- Simple equality check and type check; if not a ~= b, a and b can only be equivalent if they're both tables. return a == b or type(a) == "table" and type(b) == "table" and is_eq(a, b, {}, not ignore_mt) end end local function val_to_str(obj) local function table_key_to_str(k) if type(k) == 'string' and mw.ustring.match(k, '^[_%a][_%a%d]*$') then return k else return '[' .. val_to_str(k) .. ']' end end if type(obj) == 'string' then obj = mw.ustring.gsub(obj, '\n', '\\n') if mw.ustring.match(mw.ustring.gsub(obj, '[^\'"]', ''), '^"+$') then return "'" .. obj .. "'" end return '"' .. mw.ustring.gsub(obj, '"', '\\"' ) .. '"' elseif type(obj) == 'table' then local result, checked = {}, {} for k, v in ipairs(obj) do table.insert(result, val_to_str(v)) checked[k] = true end for k, v in pairs(obj) do if not checked[k] then table.insert(result, table_key_to_str(k) .. '=' .. val_to_str(v)) end end return '{' .. table.concat(result, ',') .. '}' else return tostring(obj) end end local function insert_differences(keys, t1, t2) for k, v1 in pairs(t1) do local v2 = t2[k] if v2 == nil or not deep_compare(v1, v2, true) then table.insert(keys, k) end end end local function get_differing_keys(t1, t2) local ty1 = type(t1) if not (ty1 == type(t2) and ty1 == "table") then return nil end local keys = {} insert_differences(keys, t1, t2) insert_differences(keys, t2, t1) return keys end local function extract_keys(t, keys) if not keys then return t end local new_t = {} for _, key in ipairs(keys) do new_t[key] = t[key] end return new_t end function UnitTester:equals_deep(name, actual, expected, options) num_runs = num_runs + 1 local actual_str, expected_str local success = deep_compare(actual, expected, true) if success then result_table:insert('| ', tick) if options and options.show_table_difference then actual_str = '' expected_str = '' end else if options and options.show_table_difference then local keys = get_differing_keys(actual, expected) actual_str = val_to_str(extract_keys(actual, keys)) expected_str = val_to_str(extract_keys(expected, keys)) end end if (not options) or not options.show_table_difference then actual_str = val_to_str(actual) expected_str = val_to_str(expected) end local formatting = (options and options.nowiki and mw.text.nowiki) or return_varargs local differs_at = self.differs_at and (' \n| ' .. first_difference(expected_str, actual_str)) or '' result_table:insert(' \n| ', name, ' \n| ', formatting(expected_str), ' \n| ', formatting(actual_str), differs_at, '\n|-\n') end function UnitTester:iterate(examples, func) require 'libraryUtil'.checkType('iterate', 1, examples, 'table') if type(func) == 'string' then func = self[func] elseif type(func) ~= 'function' then error(("bad argument #2 to 'iterate' (expected function or string, got %s)") :format(type(func)), 2) end for i, example in ipairs(examples) do if type(example) == 'table' then func(self, unpack(example)) elseif type(example) == 'string' then self:heading(example) else error(('bad example #%d (expected table, got %s)') :format(i, type(example)), 2) end end end function UnitTester:heading(text) result_table:insert_format(' ! colspan="%u" style="text-align: left;" | %s \n |- \n ', self.columns, text) end function UnitTester:runTest(name, test) local success, details = xpcall(function() test(self) end, function(err) return {error = err, trace = debug.traceback()} end) if not success then num_failures = num_failures + 1 num_runs = num_runs + 1 result_table:insert('| ', 'rowspan=2|', cross, ' \n| ', name, ' \n| ') result_table:insert_format(' colspan="%u"| <strong class="error">Lua error during testing -- %s;traceback:<br>%s</strong>\n', self.columns, details.error, frame:extensionTag("pre", details.trace or "(no traceback)")) result_table:insert('\n|-\n') end end function UnitTester:run(frame_arg) frame = frame_arg or mw.getCurrentFrame() self.frame = frame self.differs_at = frame.args['differs_at'] self.live_sandbox = frame.args['live_sandbox'] tick = frame:preprocess(cfg.successIndicator) cross = frame:preprocess(cfg.failureIndicator) local table_header = '{| class="wikitable unit-tests-result"\n|+ %s\n! !! ' if self.live_sandbox then table_header = table_header .. cfg.testString .. ' !! ' .. cfg.liveString .. ' !! ' .. cfg.sandboxString .. ' !! ' .. cfg.expectedString else table_header = table_header .. cfg.testString .. ' !! ' .. cfg.expectedString .. ' !! ' .. cfg.actualString end if frame.args.highlight then should_highlight = true end self.columns = 4 if self.differs_at then table_header = table_header .. ' !! ' .. cfg.differsString self.columns = self.columns + 1 end if self._tests._last then table.insert(self._tests, self._tests._last) self._tests._last = nil end -- Add results to the results table. for _, testDetails in ipairs(self._tests) do result_table:insert_format('<h2>%s</h2>\n', testDetails.name) result_table:insert_format(table_header .. '\n|-\n', testDetails.name) self:runTest(testDetails.name, testDetails.test) result_table:insert('|}\n') end local refresh_link = tostring(mw.uri.fullUrl(mw.title.getCurrentTitle().fullText, 'action=purge&forcelinkupdate=1')) if self.live_sandbox then local live, sandbox if num_runs == 0 then live = cfg.noTestsRunSummary elseif num_failures ~= 0 then live = mw.message.newRawMessage(cfg.liveFailureSummary, num_runs, num_failures):plain() live = frame:preprocess(live) else live = mw.message.newRawMessage(cfg.liveSuccessSummary, num_runs):plain() live = frame:preprocess(live) end if num_runs == 0 then sandbox = '' elseif num_failures_sandbox ~= 0 then sandbox = mw.message.newRawMessage(cfg.sandboxFailureSummary, num_runs, num_failures_sandbox):plain() sandbox = frame:preprocess(sandbox) else sandbox = mw.message.newRawMessage(cfg.sandboxSuccessSummary, num_runs):plain() sandbox = frame:preprocess(sandbox) end local cat = (num_failures ~= 0 or num_failures_sandbox ~= 0) and (cfg.failureCategory .. " <span class='plainlinks unit-tests-refresh'>[" .. refresh_link .. " (refresh)]</span>") or '' return live .. ' ' .. sandbox .. cat .. '\n\n' .. frame:preprocess(result_table:concat()) else local msg; if num_runs == 0 then msg = cfg.noTestsRunSummary elseif num_failures ~= 0 then msg = mw.message.newRawMessage(cfg.failureSummary, num_runs, num_failures):plain() msg = frame:preprocess(msg) msg = msg .. cfg.failureCategory msg = msg .. " <span class='plainlinks unit-tests-refresh'>[" .. refresh_link .. " (refresh)]</span>" else msg = mw.message.newRawMessage(cfg.successSummary, num_runs):plain() msg = frame:preprocess(msg) end return msg .. '\n\n' .. frame:preprocess(result_table:concat()) end end -- Set up metatable UnitTester.__meta = {} UnitTester.__meta.__index = UnitTester function UnitTester.__meta:__newindex(key, value) if type(key) == 'string' and key:find('^test') and type(value) == 'function' then -- Store test functions in the order they were defined if key == self.runLast or key == rawget(_G, "runLast") then self._tests._last = {name = key, test = value} else table.insert(self._tests, {name = key, test = value}) end else rawset(self, key, value) end end function UnitTester.new() local o = {} o.runLast = '' -- puts a test at the end of the page o._tests = {} setmetatable(o, UnitTester.__meta) function o.run_tests(frame_arg) return o:run(frame_arg) end return o end local p = UnitTester.new() return p 3rqorj108acff8styw7tuar1fzojyeq 2 26416 373449 357882 2026-10-17T16:18:57Z Mahaveer Indra 1023 ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ತಗೆಯುತ್ತಿರುವೆ 373449 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 26668 373465 358772 2026-09-30T15:18:32Z en>Oklopfer 0 add support to display shortcuts as templates 373465 wikitext text/x-wiki <table class="shortcutbox shortcutbox-compact noprint" style="clear:right; float:right; border:1px solid #aaa; background:var(--background-color-base, #fff); color:inherit; margin:0.1em; padding:1px; text-align:center;"><tr><th style="border-right:1px solid #aaa; padding:2px;"><small><span style="font-weight:normal">&nbsp;[[Wikipedia:Shortcut|Shortcut{{#if:{{{2|}}}|s}}]]:&nbsp;</span></small></th><th style="padding:2px;">&nbsp;<small>{{#if:{{yesno|{{{template|}}}}} |{{#if:{{yesno|{{{subst|}}}}} |{{#if:{{{1|}}}|{{tls|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{2}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{3}}}}}}}{{#if:{{{4|}}}|{{tls|{{{4}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{5}}}}}}} |{{#if:{{{1|}}}|{{tl|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{2}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{3}}}}}}}{{#if:{{{4|}}}|{{tl|{{{4}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{5}}}}}}} }} |{{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}]]}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{2}}}]]}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{3}}}]]}}{{#if:{{{4|}}}|[[{{{4}}}]]}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{5}}}]]}} }}&nbsp;</small></th></tr></table><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 8cq6p307fnsiwx2cta5dxqjq3ei0g0b 373466 373465 2026-10-18T06:55:03Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Shortcut_compact]] 373465 wikitext text/x-wiki <table class="shortcutbox shortcutbox-compact noprint" style="clear:right; float:right; border:1px solid #aaa; background:var(--background-color-base, #fff); color:inherit; margin:0.1em; padding:1px; text-align:center;"><tr><th style="border-right:1px solid #aaa; padding:2px;"><small><span style="font-weight:normal">&nbsp;[[Wikipedia:Shortcut|Shortcut{{#if:{{{2|}}}|s}}]]:&nbsp;</span></small></th><th style="padding:2px;">&nbsp;<small>{{#if:{{yesno|{{{template|}}}}} |{{#if:{{yesno|{{{subst|}}}}} |{{#if:{{{1|}}}|{{tls|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{2}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{3}}}}}}}{{#if:{{{4|}}}|{{tls|{{{4}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{5}}}}}}} |{{#if:{{{1|}}}|{{tl|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{2}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{3}}}}}}}{{#if:{{{4|}}}|{{tl|{{{4}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{5}}}}}}} }} |{{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}]]}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{2}}}]]}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{3}}}]]}}{{#if:{{{4|}}}|[[{{{4}}}]]}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{5}}}]]}} }}&nbsp;</small></th></tr></table><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 8cq6p307fnsiwx2cta5dxqjq3ei0g0b 373473 373466 2026-10-18T06:56:35Z ChiK 1136 373473 wikitext text/x-wiki <table class="shortcutbox shortcutbox-compact noprint" style="clear:right; float:right; border:1px solid #aaa; background:var(--background-color-base, #fff); color:inherit; margin:0.1em; padding:1px; text-align:center;"><tr><th style="border-right:1px solid #aaa; padding:2px;"><small><span style="font-weight:normal">&nbsp;[[Wikipedia:ಇಡೆಸಾದಿ|ಇಡೆಸಾದಿ{{#if:{{{2|}}}|ಲು}}]]:&nbsp;</span></small></th><th style="padding:2px;">&nbsp;<small>{{#if:{{yesno|{{{template|}}}}} |{{#if:{{yesno|{{{subst|}}}}} |{{#if:{{{1|}}}|{{tls|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{2}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{3}}}}}}}{{#if:{{{4|}}}|{{tls|{{{4}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tls|{{{5}}}}}}} |{{#if:{{{1|}}}|{{tl|{{{1}}}}}}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{2}}}}}}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{3}}}}}}}{{#if:{{{4|}}}|{{tl|{{{4}}}}}}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;{{tl|{{{5}}}}}}} }} |{{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}]]}}{{#if:{{{2|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{2}}}]]}}{{#if:{{{3|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{3}}}]]}}{{#if:{{{4|}}}|[[{{{4}}}]]}}{{#if:{{{5|}}}|&nbsp; &nbsp;[[{{{5}}}]]}} }}&nbsp;</small></th></tr></table><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> qummevrhx4xknl0z8mtvit20u8y27p0 10 26670 373467 359766 2026-08-03T16:44:24Z en>FaviFake 0 consistency 373467 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Shortcut|main|shortcut-heading=Further info|target=yes}}</includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude> k3wb9855n53cgybqo4wjq1iendp35q7 373468 373467 2026-10-18T06:55:04Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Shortcut-style_further_links]] 373467 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Shortcut|main|shortcut-heading=Further info|target=yes}}</includeonly><noinclude>{{doc}}</noinclude> k3wb9855n53cgybqo4wjq1iendp35q7 10 26674 373471 358786 2026-09-30T15:23:44Z en>Oklopfer 0 clear typo 373471 wikitext text/x-wiki <noinclude>==See also == </noinclude> {| class="wikitable" style=float:right |- style="font-size:85%" |+[[Wikipedia:Shortcut|Shortcut]] templates !Template !Shortcut !Result |- |<small>{{Template link|Shortcut}}</small> |<small>{{Tlc|Sh}}</small> |<small>{{Shortcut|WP:THIS}}</small> |- |<small>{{Template link|Shortcut compact}}</small> |<small>{{Tlc|Hsh}}</small> |<small>{{Shortcut compact|WP:THIS}}</small> |- |<small>{{Template link|Shortcut mini}}</small> |<small>{{Tlc|Msh}}</small> |<small>{{Shortcut mini|WP:THIS}}</small> |- |<small>{{Template link|Template shortcut}}</small> |<small>{{Tlc|Tsh}}</small> |<small>{{Template shortcut|This}}</small> |- |<small>{{Template link|Template redirect}}</small> |<small>{{Tlc|Tlr}}</small> |<small>{{Template redirect|This}}</small> |- |<small>{{Template link|Short URL box}}</small> |<small>{{Tlc|Urlb}}</small> |<small>{{Short URL box|4Q7}}</small> |- |<small>{{Template link|Shortcut-style further links}}</small> |<small>{{Tlc|Fsh}}</small> |<small>{{Shortcut-style further links|WP:THIS}}</small> |} * {{T|Anchor}} – Creates an HTML anchor that can be linked to ** {{T|Visible anchor}} – Highlights {{Va|the linked text}}, [[#the linked text|like this]]. * {{T|Section link}} – Link to an anchor or section * {{T|R for convenience}} – For placement on the redirect page ** {{T|R from shortcut}} – For shortcut boxes ** {{T|R to redirect template}} – For template redirects<noinclude> {{documentation |content= {{No documentation}} Used to compare the appearance and functions of the many shortcut templates, usually transcluded in relevant pages such as {{Tl|Shortcut/doc}} and [[Wikipedia:Shortcut]]. [[Category:Shortcut templates| ]] }} </noinclude> nnelljrofadjqbf3dbo8hr5v76t39jk 373472 373471 2026-10-18T06:55:04Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Shortcut_templates]] 373471 wikitext text/x-wiki <noinclude>==See also == </noinclude> {| class="wikitable" style=float:right |- style="font-size:85%" |+[[Wikipedia:Shortcut|Shortcut]] templates !Template !Shortcut !Result |- |<small>{{Template link|Shortcut}}</small> |<small>{{Tlc|Sh}}</small> |<small>{{Shortcut|WP:THIS}}</small> |- |<small>{{Template link|Shortcut compact}}</small> |<small>{{Tlc|Hsh}}</small> |<small>{{Shortcut compact|WP:THIS}}</small> |- |<small>{{Template link|Shortcut mini}}</small> |<small>{{Tlc|Msh}}</small> |<small>{{Shortcut mini|WP:THIS}}</small> |- |<small>{{Template link|Template shortcut}}</small> |<small>{{Tlc|Tsh}}</small> |<small>{{Template shortcut|This}}</small> |- |<small>{{Template link|Template redirect}}</small> |<small>{{Tlc|Tlr}}</small> |<small>{{Template redirect|This}}</small> |- |<small>{{Template link|Short URL box}}</small> |<small>{{Tlc|Urlb}}</small> |<small>{{Short URL box|4Q7}}</small> |- |<small>{{Template link|Shortcut-style further links}}</small> |<small>{{Tlc|Fsh}}</small> |<small>{{Shortcut-style further links|WP:THIS}}</small> |} * {{T|Anchor}} – Creates an HTML anchor that can be linked to ** {{T|Visible anchor}} – Highlights {{Va|the linked text}}, [[#the linked text|like this]]. * {{T|Section link}} – Link to an anchor or section * {{T|R for convenience}} – For placement on the redirect page ** {{T|R from shortcut}} – For shortcut boxes ** {{T|R to redirect template}} – For template redirects<noinclude> {{documentation |content= {{No documentation}} Used to compare the appearance and functions of the many shortcut templates, usually transcluded in relevant pages such as {{Tl|Shortcut/doc}} and [[Wikipedia:Shortcut]]. [[Category:Shortcut templates| ]] }} </noinclude> nnelljrofadjqbf3dbo8hr5v76t39jk 0 28026 373533 366162 2026-10-18T08:30:16Z ChiK 1136 373533 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಿಷನ್:ಇಂಪಾಸಿಬಲ್ | image = Mission Impossible - film logo.svg | caption = ಸರಣಿದ ಲೋಗೊ | story = | based_on = ಬ್ರೂಸ್ ಗೇಲರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಾದಿನ ಉಂದುವೇ ಪುದರ್‌ದ ದಾರಾವಾಹಿ | director = <!-- [[WP:INFOBOX]] avoid links within the same page, not a table of contents --> | producer = {{bulleted list|ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್ (ಮಾತಾ ಸಿನೆಮಾಡ್)|ಪೌಲಾ ವಾಗ್ನರ್ (೧ಡ್ದ್ ೩ನೇ ಸಿನೆಮಾ ಮುಟ್ಟ)|ಜೆ. ಜೆ. ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್ (೪ಡ್ದ್ ೬ನೇ ಸಿನೆಮಾ ಮುಟ್ಟ)|ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಮೆಕ್‌ಕ್ವೆರೀ (೬ಡ್ದ್ ೮ನೇ ಸಿನೆಮಾ ಮುಟ್ಟ)}} | writer = <!-- writers for the films written, too many to list here --> | starring = {{bulleted list|ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್ (ನಾಯಕೆ)|ಇರ್ವಿಂಗ್ ರಾಮ್ಸೆಸ್|ಹೆನ್ರಿ ಝೆರ್ನಿ (೧ನೇ, ೭ನೇ ಬುಕ್ಕ ೮ನೇ ಸಿನೆಮಾ)|ಸೈಮನ್ ಪೆಗ್ಗ್ (೩ಡ್ದ್ ೮ನೇ ಸಿನೆಮಾ)|ರೆಬೆಕಾ ಫರ್ಗ್ಯುಸನ್ (೫ಡ್ದ್ ೭ನೇ ಸಿನೆಮಾ)}}<!-- Only actors appearing in three or more films --> | narrator = | music = | cinematography = | studio = {{bulleted list|ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್| ಕ್ರೂಸ್-ವಾಗ್ನರ್ ನಿರ್ಮಾಣೊ (೧ಡ್ದ್ ೩ನೇ ಸಿನೆಮಾ)|ಸ್ಕೈಡಾನ್ಸ್ (೪ಡ್ದ್ ೮ನೇ ಸಿನೆಮಾ){{efn|Known as '''Skydance Productions''' for the fourth and fifth films. The company later merged with [[Paramount Global]] to form Paramount Skydance Corporation.}}|ಟಿಸಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್ (೪ಡ್ದ್ ೮ನೇ ಸಿನೆಮಾ)|ಬ್ಯಾಡ್ ರೋಬೋಟ್ (೪ಡ್ದ್ ೬ನೇ ಸಿನೆಮಾ)}}<!-- Only film companies producing in three or more films --> | distributor = ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ | runtime = ಅಂದಾಜಿ ೧೭೦ ನಿಮಿಷ | country = ಅಮೇರಿಕಾ | language = ಇಂಗ್ಲಿಷ್ | budget = ₹ ೧೪, ೩೫೬ ಕೋಟಿ <br>($1.5 ಬಿಲಿಯನ್) (ಒಟ್ಟು ೮ ಸಿನೆಮಾ) | gross = ₹ ೪೫,೩೭೨.೮೨ ಕೋಟಿ <br>($4.74 ಬಿಲಿಯನ್) (ಒಟ್ಟು ೮ ಸಿನೆಮಾ) }} '''ಮಿಷನ್:ಇಂಪಾಸಿಬಲ್''' ಉಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆದ ಸಿನೆಮಾ ಸರಣಿಲು ಆದುಂಡು. ಸಾಹಸ, ಪತ್ತೆದಾರಿ, ಮಿಲಿಟರಿ ಇಸಯ ಆದಾರಿತವಾಯಿನ ಈ ಸಿನೆಮಾ ಸರಣಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬಾಸೆಡ್ ಉಂಡು. ೧೯೬೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಉಂದುವೇ ಪುದರ್‌ದ ಟಿವಿ ದಾರಾವಾಹಿನ್ ಆದರಿಸಾದ್ ಈ ಸಿನೆಮಾ ಬತ್ತ್ಂಡ್. ಇಂದೆಟ್ ಇಡೆ ಮುಟ್ಟ ಒಟ್ಟು ೮ ಸಿನೆಮಾಲು ಬುಡ್ಕಡೆ ಆತ್ಂಡ್. ಇಂಪಾಸಿಬಲ್ ಮಿಷನ್ ಫೋರ್ಸ್ ಉಂದೊಂಜಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಹಸ್ಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಗಟನೆ. ಈ ಸಂಗಟನೆದ ಸದಸ್ಯೆರ್ ಒವ್ವೆ ಬೇಲೆ ಮಲ್ತ್ಂಡಲಾ ಅವು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಪುಜಿ ಬುಕ್ಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರ ಜಬದಾರಿ ದೆತೊನುಜಿ. ದೇಸವಿರೋದೀ ಜನೊಕ್ಲೆಡ್ದ್ ಅತ್ಂಡ ಸಂಗಟನೆಲೆಡ್ದ್ ದೇಸೊಗು ತೊಂದರೆ ಬರ್ಪುಂಡು ಪನ್ನಗ ಈ ಸಂಗಟನೆದ ಸದಸ್ಯೆರ್ ರಂಗೊಗು ಜಪ್ಪುವೆರ್, ಉಂದೊಂಜಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಂಗಟನೆ. ನಾಯಕೆ ಈಥನ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಹಂಟ್, ಇಂಪಾಸಿಬಲ್ ಮಿಷನ್ ಫೋರ್ಸ್‌ದ ಒರಿ ಸದಸ್ಯೆ, ಅತ್ತಂದೆ ಎಡ್ಡೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಿನ ಒರಿ ಮುಖ್ಯ ಫೀಲ್ಡ್ ಆಪರೇಟಿವ್. ಇಂಬ್ಯನೊಟ್ಟುಗು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಕಾಯೊಗು ಲುಥರ್ ಸ್ಟಿಕೆಲ್ ಬುಕ್ಕ ಬೆಂಜಿ ಡನ್ನ್ ಇಪ್ಪುವೆರ್. ಮಿಷನ್ ಫೋರ್ಸ್‌ದಕುಲು ದೇಸೊಗು ತೊಂದರೆ ಅಪಾಯ ಬನ್ನಗ ಹಂಟ್ ಬುಕ್ಕ ಆಯನೊಟ್ಟುಗು ಇಪ್ಪುನಕ್ಲೆಗ್ ತೆರಿಪಾವೆರ್. ಹಂಟ್, ಸ್ಟಿಕೆಲ್ ಬುಕ್ಕ ಡನ್ನ್ ಮೊಕ್ಲು ತನ್ಕುಲೆ ಬಿರ್ಸಾತಿಕೆ, ಬಲನ್ ಗಲಸ್‌ದ್ ದೇಸೊಗು ಬರ್ಪಿನ ಅಪಾಯೊನು ದೂರ ಮಲ್ಪುವೆರ್. ಸಿನೆಮಾದ ನಾಯಕೆ ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್, ಈಥನ್ ಹಂಟ್‌ನ ಪಾತ್ರೊಡು, ಇರ್ವಿಂಗ್ ರಾಮ್ಸೆಸ್ ಲೂಥರ್ ಸ್ಟಿಕೆಲ್‌ನ ಪಾತ್ರೊಡು ಅಂಚನೆ ಸಿಮೊನ್ ಪೆಗ್ ಬೆಂಜಿ ಡನ್ನ್ ಪಾತ್ರೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್. ಉಂದು ಅತ್ತಂದೆ ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಫರ್ಗುಸನ್, ಜೆರೆಮಿ ರೆನ್ನರ್ ಮೊಕ್ಲುಲಾ ಪಾತ್ರವರ್ಗೊಡು ಉಲ್ಲೆರ್. ಈ ಸರಣಿ ಸಿನೆಮಾಡ್ ಇಡೆಮುಟ್ಟ ಒಟ್ಟು ೮ ಸಿನೆಮಾಲು ಬುಡ್ಕಡೆ ಆತ. ೧೯೯೬ನೇ ಇಸವಿಡ್ ಮಿಷನ್ ಇಂಪಾಸಿಬಲ್ ಸರಣಿದ ಸುರುತ ಸಿನೆಮಾ ಬುಡ್ಕಡೆ ಆಂಡ್. ಅಂಚನೆ ಇಂಚಪದ- ಪಂಡ ೮ನೇ ಸಿನೆಮಾ ಮಿಷನ್ ಇಂಪಾಸಿಬಲ್-ಫೈನಲ್ ರೆಕನಿಂಗ್ ೨೦೨೫ನೇ ಮೇ ತಿಂಗೊಲ್ಡು ಬುಡ್ಕಡೆ ಆಂಡ್. ==ಉಲ್ಲೇಕೊಲು== {{reflist}} 9kgtdsof1cjk0w1c527hmmr69n8ahyo 10 28250 373474 373417 2026-10-18T06:58:24Z ChiK 1136 373474 wikitext text/x-wiki {{#ifeq: {{FULLPAGENAME}}|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ| {{Shortcut compact|ವಿಪೀ:ವಿಚಾ}} '''ಚಾವಡಿಗ್''' ಸ್ವಾಗತ! ಒಂಜಿ ಚರ್ಚೆನ್ ಸುರು ಮಲ್ಪರ ಅತ್ತಂದ ಒಂಜಿ ಚರ್ಚೆಡ್ ಪಾಲ್ ಪಡೆಯೆರೆ, ತಿರ್ತು ಚಾವಡಿಲೆಡ್ ಒಂಜಿನ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಲ್ಪುಲೆ.}}<templatestyles src="Template:Village pump/styles.css"/> <div class="tpl-vp-sections {{#if:{{yesno|{{{grey|}}}}}||tpl-vp-colors}}"> <div class="tpl-vp-heading">[[Wikipedia:ಚಾವಡಿ|ಚಾವಡಿ]] {{#if:{{{plain|}}}|<span style="font-size:100%;font-weight: normal;"><small>([[Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಮಾತಾ)|ಮಾತಾ ತೂಲೆ]])</small></span>}}</div> <div class="tpl-vp-blocks"> <div class="tpl-vp-block"><!-- 1 --> <div>[[File:Chavadi talk.svg|link=Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಪಾತೆರಕತೆ)|{{{icon-size|x60px}}}|alt=icon]]</div> <div>[[Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಪಾತೆರಕತೆ)|ಪಾತೆರಕತೆ]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{smalldiv|1={{hlist|[[Special:NewSection/Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಪಾತೆರಕತೆ)|ಪೊಸ ವಿಸಯೊ]]|[[Special:Search/prefix:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ಪಾತೆರಕತೆ)|ನಾಡ್‍ಲೆ]]}}}}{{Pb}}}} ಇತ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಆಯಿನ ಪಾತೆರಕತೆಲು</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 2 --> <div>[[File:Edit-find-replace.svg|link=Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ನೀತಿ)|{{{icon-size|x60px}}}|alt=icon]]</div> <div>[[Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ನೀತಿ)|ನೀತಿ]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{smalldiv|1={{hlist|[[Special:NewSection/Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ನೀತಿ)|ಪೊಸ ವಿಸಯೊ]]|[[Special:Search/prefix:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ನೀತಿ)|ನಾಡ್‍ಲೆ]]}}}}{{Pb}}}} ಇತ್ತಿನ ಬುಕ್ಕೊ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಆಯಿನ ನೀತಿಲೆನ್ ಚರ್ಚಿಸಲೆ</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 3 --> <div>[[File:Preferences-system.svg|link=Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ)|{{{icon-size|x60px}}}|alt=icon]]</div> <div>[[Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ)|ತಾಂತ್ರಿಕ]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{smalldiv|1={{hlist|[[Special:NewSection/Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ತಾಂತ್ರಿಕ)|ಪೊಸ ವಿಸಯೊ]]|[[Special:Search/prefix:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ_(ತಾಂತ್ರಿಕ)|ನಾಡ್‍ಲೆ]]}}}}{{Pb}}}} ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಲೆನ್ ಚರ್ಚೆ ಮಲ್ಪುಲೆ</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 4 --> <div>[[File:Dialog-information on.svg|link=Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲು)|{{{icon-size|x60px}}}|alt=icon]]</div> <div>[[Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲು)|ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲು]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{smalldiv|1={{hlist|[[Special:NewSection/Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲು)|ಪೊಸ ವಿಸಯೊ]]|[[Special:Search/prefix:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ_(ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆಲು)|ನಾಡ್‍ಲೆ]]}}}}{{Pb}}}} ನೀತಿದ ಬಗೆಟ್ ಅತ್ತ್ಂದಿನ ಪೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾಪೊಲೆನ್ ಚರ್ಚಿಸಲೆ</div> </div><!-- block --> <div class="tpl-vp-block"><!-- 5 --> <div>[[File:Help-browser.svg|link=Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಬಾಕಿದ)|{{{icon-size|x60px}}}|alt=icon]]</div> <div>[[Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಬಾಕಿದ)|ಬಾಕಿದ]]</div> <div>{{#if:{{{plain|}}}||{{smalldiv|1={{hlist|[[Special:NewSection/Wikipedia:ಚಾವಡಿ (ಬಾಕಿದ)|ಪೊಸ ವಿಸಯೊ]]|[[Special:Search/prefix:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ಬಾಕಿದ)|ನಾಡ್‍ಲೆ]]}}}}{{Pb}}}} ಬೇತೆ ಒವ್ವೆ ಇಬಾಗೊಗು ಒಗ್ಗಂದಿನೆನು ಮುಲ್ಪ ಚರ್ಚಿಸಲೆ</div> </div><!-- block --> </div><!-- blocks --> {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ಮಾತಾ)||<!-- -->{{#if:{{{plain|}}}||<div class="tpl-vp-all">'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ (ಮಾತಾ)|ಒಂಜೇ ಸರ್ತಿಡ್ ಮಾತಾ ಚಾವಡಿಲೆನ್ ತೂಲೆ]]'''</div>}} }}{{#if:{{{plain|}}}||<div class="tpl-vp-footer">}} <inputbox> type=fulltext prefix=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಚಾವಡಿ break=no width=40 placeholder = ಚಾವಡಿ ಬುಕ್ಕೊ ಆರ್ಕೈವ್‍ಡ್ ನಾಡ್ಲೆ searchbuttonlabel= ಮಾತಾ ಪೊಸ ವಿಸಯೊಲು </inputbox> {{#if:{{{plain|}}}||</div>}}<!-- footer --> </div><!-- sections --> {{clear}} {{#if:{{yesno|{{{other|yes}}}}}| {{clear}} }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> 9t8x6g4ua2zmdarnpsqojy4yqalev10 4 28726 373451 373119 2026-10-17T17:41:02Z ChiK 1136 /* */ 373451 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Community portal/styles.css"/> <div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯೊಗ್ ಸ್ವಾಗತೊ! </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> {{Shortcut|P:WP|WP:ಸತ}} ಈ ಪುಟೊಟು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊದ ಇತ್ತೆದ ಸಹಯೋಗೊಲೆನ, ಕಜ್ಜೊಲೆನ, ಬುಕ್ಕೊ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಒದಗಾವೊಂದುಂಡು. ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು]] ಪೊಸತಾ? ಸುರು ಮಲ್ಪಿಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾತ ಮಾಹಿತಿಗ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ]] ಅತ್ತಂಡ [[ಸಹಾಯ:ಪರಿಚಯ|ನಮ್ಮ ಪರಿಚಯೊನು ತೋಜಾವುನ]] ಪುಟೊನ್ ತೂಲೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ [[WP:ADMINP| ಯೋಜನೆ ಪುಟೊಕುಲೆನ ಅದೆ]]ತ ಪಟ್ಟಿಗ್, ದಯಮಲ್ತ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Department directory|ವಿಬಾಗೊಲೆ ಕೋಸೊ]]ನ್ ತೂಲೆ. </div><!-- ---------------------------------- INTERACT MORE! ------------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ನನಾತ್ ಪಾತೆರ್ಲೆ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> <big>ನಡತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಚರ್ಚೆಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ವಿನಂತಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್, '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಮಾಹಿತಿಪಲಕೆ|ಮಾಹಿತಿಪಲಕೆನ್]]''' ತೂಲೆ.</big> <div class="comportal-blocks"> <div class="comportal-block"><!-- 1 --> <div>[[File:Blue-question-mark.svg|link=Wikipedia:Help desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ|ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ]]</div> <div>ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊನು ಗಲಸುನ ಬಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಂಚ ಸಂಪೊಲಿಪೊಲಿ ಪನ್ಪುನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆನ್ ಕೇನ್ಲೆ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 2 --> <div>[[File:WP teahouse logo.png|link=Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ]]</div> <div>ಪೊಸ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ನೇಹಿ ಸಕಾಯೊ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 3 --> <div>[[File:Nuvola apps edu phi.svg|link=Wikipedia:Reference desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ|ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ]]</div> <div>Ask research questions about topics other than Wikipedia</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 4 --> <div>[[File:WikiProject Council with transparent background.svg|link=Wikipedia:WikiProject Council/Directory|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:WikiProject Council/Directory|ವಿಕಿಯೋಜನೆಲು]]</div> <div>Work with other editors on a shared area of interest</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 5 --> <div>[[File:Medcab.svg|link=Wikipedia:Dispute resolution|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ|ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ]]</div> <div>Get help resolving disputes</div> </div> </div> {{ಚಾವಡಿ|plain=yes|grey=yes|other=no|icon-size=x45px}} </div><!-- ---------------------------- COMMUNITY BULLETIN BOARD --------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX -->{{transcluded section|source= ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್}}{{ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK/ಕಲ್ಪುನಕಳ/ಸಮುದಾಯ_ಕೊತ್ತ್_ಪಲಕೆ}}</div>__NOTOC__<noinclude><br/> {{subject bar|commons =y |commons-search =Commons:Community portal |d =y |d-search =Wikidata:Community portal |s =y |s-search = Wikisource:Community portal |wikt =y |wikt-search =Wiktionary:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ}} [[Category:Wikipedia basic information|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಲು|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:Wikipedia directories|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿಲು|ಸಮುದಾಯ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:Wikipedia noticeboards|ಸಮುದಾಯೊಗು ತೆರಿಪಾವುನ ಪಲಕೊ]] </noinclude> rcojj4i6sglzbbmcwepdswhc7r5jima 373452 373451 2026-10-18T02:23:43Z ChiK 1136 /* */ 373452 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Community portal/styles.css"/> <div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯೊಗ್ ಸ್ವಾಗತೊ! </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> {{Shortcut|P:WP|WP:ಸತ}} ಈ ಪುಟೊಟು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊದ ಇತ್ತೆದ ಸಹಯೋಗೊಲೆನ, ಕಜ್ಜೊಲೆನ, ಬುಕ್ಕೊ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಒದಗಾವೊಂದುಂಡು. ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು]] ಪೊಸತಾ? ಸುರು ಮಲ್ಪಿಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾತ ಮಾಹಿತಿಗ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ]] ಅತ್ತಂಡ [[ಸಹಾಯ:ಪರಿಚಯ|ನಮ್ಮ ಪರಿಚಯೊನು ತೋಜಾವುನ]] ಪುಟೊನ್ ತೂಲೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ [[WP:ADMINP| ಯೋಜನೆ ಪುಟೊಕುಲೆನ ಅದೆ]]ತ ಪಟ್ಟಿಗ್, ದಯಮಲ್ತ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Department directory|ವಿಬಾಗೊಲೆ ಕೋಸೊ]]ನ್ ತೂಲೆ. </div><!-- ---------------------------------- INTERACT MORE! ------------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ನನಾತ್ ಪಾತೆರ್ಲೆ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> <big>ನಡತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಚರ್ಚೆಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ವಿನಂತಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್, '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಮಾಹಿತಿಪಲಕೊ|ಮಾಹಿತಿಪಲಕೊಲೆನ್]]''' ತೂಲೆ.</big> <div class="comportal-blocks"> <div class="comportal-block"><!-- 1 --> <div>[[File:Blue-question-mark.svg|link=Wikipedia:Help desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ|ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ]]</div> <div>ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊನು ಗಲಸುನ ಬಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಂಚ ಸಂಪೊಲಿಪೊಲಿ ಪನ್ಪುನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆನ್ ಕೇನ್ಲೆ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 2 --> <div>[[File:WP teahouse logo.png|link=Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ]]</div> <div>ಪೊಸ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ನೇಹಿ ಸಕಾಯೊ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 3 --> <div>[[File:Nuvola apps edu phi.svg|link=Wikipedia:Reference desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ|ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ]]</div> <div>Ask research questions about topics other than Wikipedia</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 4 --> <div>[[File:WikiProject Council with transparent background.svg|link=Wikipedia:WikiProject Council/Directory|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:WikiProject Council/Directory|ವಿಕಿಯೋಜನೆಲು]]</div> <div>Work with other editors on a shared area of interest</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 5 --> <div>[[File:Medcab.svg|link=Wikipedia:Dispute resolution|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ|ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ]]</div> <div>Get help resolving disputes</div> </div> </div> {{ಚಾವಡಿ|plain=yes|grey=yes|other=no|icon-size=x45px}} </div><!-- ---------------------------- COMMUNITY BULLETIN BOARD --------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX -->{{transcluded section|source= ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್}}{{ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK/ಕಲ್ಪುನಕಳ/ಸಮುದಾಯ_ಕೊತ್ತ್_ಪಲಕೆ}}</div>__NOTOC__<noinclude><br/> {{subject bar|commons =y |commons-search =Commons:Community portal |d =y |d-search =Wikidata:Community portal |s =y |s-search = Wikisource:Community portal |wikt =y |wikt-search =Wiktionary:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ}} [[Category:Wikipedia basic information|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಲು|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:Wikipedia directories|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿಲು|ಸಮುದಾಯ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:Wikipedia noticeboards|ಸಮುದಾಯೊಗು ತೆರಿಪಾವುನ ಪಲಕೊ]] </noinclude> 5tsikhvkc473ysmze0qxekta1vrfwmp 373457 373452 2026-10-18T02:34:04Z ChiK 1136 /* */ 373457 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Community portal/styles.css"/> <div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯೊಗ್ ಸ್ವಾಗತೊ! </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> {{Shortcut|P:WP|WP:ಸತ}} ಈ ಪುಟೊಟು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು ಸಮ್ಮಂದೊದ ಇತ್ತೆದ ಸಹಯೋಗೊಲೆನ, ಕಜ್ಜೊಲೆನ, ಬುಕ್ಕೊ ಸುದ್ದಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿನ್ ಒದಗಾವೊಂದುಂಡು. ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊಗು]] ಪೊಸತಾ? ಸುರು ಮಲ್ಪಿಯರ ಬೋಡಾಯಿನ ಮಾತ ಮಾಹಿತಿಗ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಗ್ ಕಾನಿಕೆ]] ಅತ್ತಂಡ [[ಸಹಾಯ:ಪರಿಚಯ|ನಮ್ಮ ಪರಿಚಯೊನು ತೋಜಾವುನ]] ಪುಟೊನ್ ತೂಲೆ. ಕುತೂಹಲಕಾರಿ [[WP:ADMINP| ಯೋಜನೆ ಪುಟೊಕುಲೆನ ಅದೆ]]ತ ಪಟ್ಟಿಗ್, ದಯಮಲ್ತ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Department directory|ವಿಬಾಗೊಲೆ ಕೋಸೊ]]ನ್ ತೂಲೆ. </div><!-- ---------------------------------- INTERACT MORE! ------------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ನನಾತ್ ಪಾತೆರ್ಲೆ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX --> <big>ನಡತೊಂದಿಪ್ಪುನ ಚರ್ಚೆಲೆನ ಬುಕ್ಕೊ ಇತ್ತೆದ ವಿನಂತಿಲೆನ ಪಟ್ಟಿಗ್, '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಮಾಹಿತಿಪಲಕೊ|ಮಾಹಿತಿಪಲಕೊಲೆನ್]]''' ತೂಲೆ.</big> <div class="comportal-blocks"> <div class="comportal-block"><!-- 1 --> <div>[[File:Blue-question-mark.svg|link=Wikipedia:Help desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ|ಸಕಾಯೊ ಮೇಜಿ]]</div> <div>ವಿಕಿಪೀಡಿಯೊನು ಗಲಸುನ ಬಗೆ ಅತ್ತ್ಂಡ ಎಂಚ ಸಂಪೊಲಿಪೊಲಿ ಪನ್ಪುನೆತ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆನ್ ಕೇನ್ಲೆ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 2 --> <div>[[File:WP teahouse logo.png|link=Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ|ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ]]</div> <div>ಪೊಸ ಜನೊಕ್ಲೆಗ್ ಸ್ನೇಹಿ ಸಕಾಯೊ</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 3 --> <div>[[File:Nuvola apps edu phi.svg|link=Wikipedia:Reference desk|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ|ಉಲ್ಲೇಕೊ ವಿಬಾಗೊ]]</div> <div>Ask research questions about topics other than Wikipedia</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 4 --> <div>[[File:WikiProject Council with transparent background.svg|link=Wikipedia:WikiProject Council/Directory|x45px|center|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:WikiProject Council/Directory|ವಿಕಿಯೋಜನೆಲು]]</div> <div>Work with other editors on a shared area of interest</div> </div> <div class="comportal-block"><!-- 5 --> <div>[[File:Medcab.svg|link=Wikipedia:Dispute resolution|center|x45px|alt=icon]]</div> <div class="comportal-header">[[Wikipedia:ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ|ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರೊ]]</div> <div>Get help resolving disputes</div> </div> </div> {{ಚಾವಡಿ|plain=yes|grey=yes|other=no|icon-size=x45px}} </div><!-- ---------------------------- COMMUNITY BULLETIN BOARD --------------------------------- --><div class="comportal-section"> <h2> ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ </h2><!-- 3 line spacing of h2 is important for subsection edit links to work correctly, PLEASE DO NOT FIX -->{{transcluded section|source= ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್}}{{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್}}</div>__NOTOC__<noinclude><br/> {{subject bar|commons =y |commons-search =Commons:Community portal |d =y |d-search =Wikidata:Community portal |s =y |s-search = Wikisource:Community portal |wikt =y |wikt-search =Wiktionary:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ}} [[Category:Wikipedia basic information|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಲು|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:Wikipedia directories|ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]] [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿಲು|ಸಮುದಾಯ ಮಾಹಿತಿ]] [[Category:Wikipedia noticeboards|ಸಮುದಾಯೊಗು ತೆರಿಪಾವುನ ಪಲಕೊ]] </noinclude> a4cxgi2nqimxhf4e67y38tixod4zlzl 4 29031 373453 2026-10-18T02:28:52Z ChiK 1136 /* */ 373453 wikitext text/x-wiki <!-- The following notice is intentionally transcluded. -->{{collapse|title=[[File:Imbox notice.png|16px|link=|alt=]] ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ ಎಂಚ ಸೇರಾವೊಲಿ| {{Notice|<noinclude>(''See {{slink|#Instructions}} for the full version of this notice.'')</noinclude> The community bulletin board has 2 sections that can be used by Wikipedians for announcements: "Events and projects" and "WikiProject notices". In general, keep it '''concise''' (under 2 lines), refrain from '''fancy formatting''', and new entries should be placed at the '''top''' of their section. *ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು, ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌]]ಡ್ ಉಲ್ಲರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ಪುಲೆ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ನು ಸಂಪೊಲಿಪೊಡ್ಚಿ ಅವೆಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ಲೂಡ್ ಆದ್ ಉಂಡು. *'''ಲೇಸುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಜನೆಲು''': In this section, only organized events, projects, and/or competitions should be listed. These are organized by how often they occur: ** The '''Yearly''' section is for uncommon events, like events that only occur every year, once, or irregularly. The '''Monthly''' section is for events that occur each month, or are always ongoing. *'''ವಿಕಿಯೋಜನೆ ಸೂಚನೆಲು''': In this section, any announcement, request for help or other notice from a WikiProject should be listed here. **Entries should be signed, and ordered from newest to oldest. **'''6 ತಿಂಗೊಲು''' ದ ಅವಧಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವೇಶೊಲೆನ್ ದೆತ್ತ್ ಪಾಡೊಡು.}} }}<noinclude>__NOTOC__ {{Notice|ಈ ಪುಟೊತ ವಿಸಯೊಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ಡ್ [[:en:WP:Transclusion|ಲಿಪ್ಯಂತರೊದ]] ಮೂಲಕ ತೋಜುಂಡು.}}</noinclude> '''ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್''' ಸ್ವಾಗತ, ಉಂದು [[:en:WP:Wikiproject|ವಿಕಿಯೋಜನೆ]] ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಗುಂಪುಲೆನ ಪ್ರಕಟಣೆಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ಪುಟ. ಸಮನ್ವಯೊದ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು, ಘಟನೆಲು, ಯೋಜನೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಲು ಮುಲ್ಪ ಸೇರ್ದ್ ಉಂಡು. {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌/divbox| <!-- Events and projects --> <!-- HOW TO SORT EVENTS: --> <!-- Entries are sorted by frequency. The "Yearly" section is for uncommon events, like events that only occur every year, events that occur one-time, or events that occur on an irregular basis. --> <!-- The "Monthly" section is for events that occur each month, or projects that are always ongoing. --> '''ವರ್ಷೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಪರೂಪದ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಲೇಸುಲು 1 * ಲೇಸುಲು 2 '''ತಿಂಗೊಲೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಂತಂದೆ ನಡಪುನ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಲೇಸುಲು 1 * ಲೇಸುಲು 2 | <!-- WikiProject notices (non-events) --> ''ವಿಕಿಯೋಜನೆ, ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಲಾಬೊರೇಶನ್ ಸಮಾಚಾರೊಲೆನ್ ಕೂಡ ದಿ ಸೈನ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ದ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪುಟೊಟ್ ಪಾಡ್ಲೆ.'' ''ಈ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಸೇರಾವನಗ ಇರೆನ ಸಹಿನ್ ಕೂಡ ಸೇರಾಲೆ.'' <!-- ORDER ENTRIES FROM NEWEST TO OLDEST (newest first) --> <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ** | <!-- Technical news --> {{transcluded section|source=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ|extraclasses=wp-comm-bulletin-hatnote}} {{Latest tech news}}<!-- edited at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ]] -->|<!-- Requests for Comment -->Discussions in the following areas have requested wider attention via '''[[Wikipedia:Requests for comment|Requests for comment]]''': * [[Wikipedia:Requests for comment/Biographies|Biographies]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Economy, trade, and companies|Economy and trade]] * [[Wikipedia:Requests for comment/History and geography|History and geography]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Language and linguistics|Language and linguistics]] * [[Wikipedia:Requests for comment/All|View all]] |5={{MediaWiki:Watchlist-messages}} {{Centralized discussion|simple=yes}} |6={{Signpost-subscription|width=100%}} }} __NOEDITSECTION____ARCHIVEDTALK__ <noinclude> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿ|{{PAGENAME}}]] </noinclude> phgreok9nb9ionroez4tpqr5dsn2ehp 373458 373453 2026-10-18T02:41:31Z ChiK 1136 + WikiProject 373458 wikitext text/x-wiki <!-- The following notice is intentionally transcluded. -->{{collapse|title=[[File:Imbox notice.png|16px|link=|alt=]] ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ ಎಂಚ ಸೇರಾವೊಲಿ| {{Notice|<noinclude>(''See {{slink|#Instructions}} for the full version of this notice.'')</noinclude> The community bulletin board has 2 sections that can be used by Wikipedians for announcements: "Events and projects" and "WikiProject notices". In general, keep it '''concise''' (under 2 lines), refrain from '''fancy formatting''', and new entries should be placed at the '''top''' of their section. *ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು, ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್]]ಡ್ ಉಲ್ಲರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ಪುಲೆ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ನು ಸಂಪೊಲಿಪೊಡ್ಚಿ ಅವೆಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ಲೂಡ್ ಆದ್ ಉಂಡು. *'''ಲೇಸುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಜನೆಲು''': In this section, only organized events, projects, and/or competitions should be listed. These are organized by how often they occur: ** The '''Yearly''' section is for uncommon events, like events that only occur every year, once, or irregularly. The '''Monthly''' section is for events that occur each month, or are always ongoing. *'''ವಿಕಿಯೋಜನೆ ಸೂಚನೆಲು''': In this section, any announcement, request for help or other notice from a WikiProject should be listed here. **Entries should be signed, and ordered from newest to oldest. **'''6 ತಿಂಗೊಲು''' ದ ಅವಧಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವೇಶೊಲೆನ್ ದೆತ್ತ್ ಪಾಡೊಡು.}} }}<noinclude>__NOTOC__ {{Notice|ಈ ಪುಟೊತ ವಿಸಯೊಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ಡ್ [[:en:WP:Transclusion|ಲಿಪ್ಯಂತರೊದ]] ಮೂಲಕ ತೋಜುಂಡು.}}</noinclude> '''ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್''' ಸ್ವಾಗತ, ಉಂದು [[:en:WP:Wikiproject|ವಿಕಿಯೋಜನೆ]] ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಗುಂಪುಲೆನ ಪ್ರಕಟಣೆಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ಪುಟ. ಸಮನ್ವಯೊದ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು, ಘಟನೆಲು, ಯೋಜನೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಲು ಮುಲ್ಪ ಸೇರ್ದ್ ಉಂಡು. {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌/divbox| <!-- Events and projects --> <!-- HOW TO SORT EVENTS: --> <!-- Entries are sorted by frequency. The "Yearly" section is for uncommon events, like events that only occur every year, events that occur one-time, or events that occur on an irregular basis. --> <!-- The "Monthly" section is for events that occur each month, or projects that are always ongoing. --> '''ವರ್ಷೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಪರೂಪದ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಲೇಸುಲು 1 * ಲೇಸುಲು 2 '''ತಿಂಗೊಲೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಂತಂದೆ ನಡಪುನ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಲೇಸುಲು 1 * ಲೇಸುಲು 2 | <!-- WikiProject notices (non-events) --> ''ವಿಕಿಯೋಜನೆ, ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಲಾಬೊರೇಶನ್ ಸಮಾಚಾರೊಲೆನ್ ಕೂಡ ದಿ ಸೈನ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ದ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪುಟೊಟ್ ಪಾಡ್ಲೆ.'' ''ಈ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಸೇರಾವನಗ ಇರೆನ ಸಹಿನ್ ಕೂಡ ಸೇರಾಲೆ.'' <!-- ORDER ENTRIES FROM NEWEST TO OLDEST (newest first) --> <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳುವೆರೆ ಬದ್‌ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ|ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ತುಳುವೆರೆ ಬದ್‌ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ]]''' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರೊ, ಕಲೆ, ನಲಿಕೆ, ಬದ್ಕುನ ಕ್ರಮೊ ಇಂಚ ಒರಿಪಾವುನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆ. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) 08:11, 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (IST) ** | <!-- Technical news --> {{transcluded section|source=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ|extraclasses=wp-comm-bulletin-hatnote}} {{Latest tech news}}<!-- edited at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ]] -->|<!-- Requests for Comment -->Discussions in the following areas have requested wider attention via '''[[Wikipedia:Requests for comment|Requests for comment]]''': * [[Wikipedia:Requests for comment/Biographies|Biographies]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Economy, trade, and companies|Economy and trade]] * [[Wikipedia:Requests for comment/History and geography|History and geography]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Language and linguistics|Language and linguistics]] * [[Wikipedia:Requests for comment/All|View all]] |5={{MediaWiki:Watchlist-messages}} {{Centralized discussion|simple=yes}} |6={{Signpost-subscription|width=100%}} }} __NOEDITSECTION____ARCHIVEDTALK__ <noinclude> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿ|{{PAGENAME}}]] </noinclude> mcy2i3ib0hh4k2v6oy57buxxcmmrmqu 373461 373458 2026-10-18T03:19:29Z ChiK 1136 373461 wikitext text/x-wiki <!-- The following notice is intentionally transcluded. -->{{collapse|title=[[File:Imbox notice.png|16px|link=|alt=]] ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ ಎಂಚ ಸೇರಾವೊಲಿ| {{Notice|<noinclude>(''See {{slink|#Instructions}} for the full version of this notice.'')</noinclude> The community bulletin board has 2 sections that can be used by Wikipedians for announcements: "Events and projects" and "WikiProject notices". In general, keep it '''concise''' (under 2 lines), refrain from '''fancy formatting''', and new entries should be placed at the '''top''' of their section. *ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು, ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್]]ಡ್ ಉಲ್ಲರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ಪುಲೆ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ನು ಸಂಪೊಲಿಪೊಡ್ಚಿ ಅವೆಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ಲೂಡ್ ಆದ್ ಉಂಡು. *'''ಲೇಸುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಜನೆಲು''': In this section, only organized events, projects, and/or competitions should be listed. These are organized by how often they occur: ** The '''Yearly''' section is for uncommon events, like events that only occur every year, once, or irregularly. The '''Monthly''' section is for events that occur each month, or are always ongoing. *'''ವಿಕಿಯೋಜನೆ ಸೂಚನೆಲು''': In this section, any announcement, request for help or other notice from a WikiProject should be listed here. **Entries should be signed, and ordered from newest to oldest. **'''6 ತಿಂಗೊಲು''' ದ ಅವಧಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವೇಶೊಲೆನ್ ದೆತ್ತ್ ಪಾಡೊಡು.}} }}<noinclude>__NOTOC__ {{Notice|ಈ ಪುಟೊತ ವಿಸಯೊಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ಡ್ [[:en:WP:Transclusion|ಲಿಪ್ಯಂತರೊದ]] ಮೂಲಕ ತೋಜುಂಡು.}}</noinclude> '''ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್''' ಸ್ವಾಗತ, ಉಂದು [[:en:WP:Wikiproject|ವಿಕಿಯೋಜನೆ]] ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಗುಂಪುಲೆನ ಪ್ರಕಟಣೆಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ಪುಟ. ಸಮನ್ವಯೊದ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು, ಘಟನೆಲು, ಯೋಜನೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಲು ಮುಲ್ಪ ಸೇರ್ದ್ ಉಂಡು. {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌/divbox| <!-- Events and projects --> <!-- HOW TO SORT EVENTS: --> <!-- Entries are sorted by frequency. The "Yearly" section is for uncommon events, like events that only occur every year, events that occur one-time, or events that occur on an irregular basis. --> <!-- The "Monthly" section is for events that occur each month, or projects that are always ongoing. --> '''ವರ್ಷೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಪರೂಪದ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಕಾಲಿ '''ತಿಂಗೊಲೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಂತಂದೆ ನಡಪುನ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಕಾಲಿ | <!-- WikiProject notices (non-events) --> ''ವಿಕಿಯೋಜನೆ, ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಲಾಬೊರೇಶನ್ ಸಮಾಚಾರೊಲೆನ್ ಕೂಡ ದಿ ಸೈನ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ದ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪುಟೊಟ್ ಪಾಡ್ಲೆ.'' ''ಈ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಸೇರಾವನಗ ಇರೆನ ಸಹಿನ್ ಕೂಡ ಸೇರಾಲೆ.'' <!-- ORDER ENTRIES FROM NEWEST TO OLDEST (newest first) --> <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳುವೆರೆ ಬದ್‌ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ|ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ತುಳುವೆರೆ ಬದ್‌ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ]]''' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರೊ, ಕಲೆ, ನಲಿಕೆ, ಬದ್ಕುನ ಕ್ರಮೊ ಇಂಚ ಒರಿಪಾವುನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆ. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) 08:11, 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (IST) ** | <!-- Technical news --> {{transcluded section|source=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ|extraclasses=wp-comm-bulletin-hatnote}} {{Latest tech news}}<!-- edited at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ]] -->|<!-- Requests for Comment -->Discussions in the following areas have requested wider attention via '''[[Wikipedia:Requests for comment|Requests for comment]]''': * [[Wikipedia:Requests for comment/Biographies|Biographies]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Economy, trade, and companies|Economy and trade]] * [[Wikipedia:Requests for comment/History and geography|History and geography]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Language and linguistics|Language and linguistics]] * [[Wikipedia:Requests for comment/All|View all]] |5={{MediaWiki:Watchlist-messages}} {{Centralized discussion|simple=yes}} |6={{Signpost-subscription|width=100%}} }} __NOEDITSECTION____ARCHIVEDTALK__ <noinclude> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿ|{{PAGENAME}}]] </noinclude> dotlh1pxx7fz3wznem5o89oqo758c1p 373548 373461 2026-10-18T09:08:50Z ChiK 1136 373548 wikitext text/x-wiki <!-- The following notice is intentionally transcluded. -->{{collapse|title=[[File:Imbox notice.png|16px|link=|alt=]] ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ್ ಎಂಚ ಸೇರಾವೊಲಿ| {{Notice|<noinclude>(''See {{slink|#Instructions}} for the full version of this notice.'')</noinclude> The community bulletin board has 2 sections that can be used by Wikipedians for announcements: "Events and projects" and "WikiProject notices". In general, keep it '''concise''' (under 2 lines), refrain from '''fancy formatting''', and new entries should be placed at the '''top''' of their section. *ಸಂಪಾದನೆ ಮಲ್ಪುನ ದುಂಬು, ಈರ್ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್]]ಡ್ ಉಲ್ಲರ್ ಪನ್ಪಿನೆನ್ ಗೊತ್ತು ಮಲ್ಪುಲೆ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ನು ಸಂಪೊಲಿಪೊಡ್ಚಿ ಅವೆಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಕ್ಲೂಡ್ ಆದ್ ಉಂಡು. *'''ಲೇಸುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಜನೆಲು''': In this section, only organized events, projects, and/or competitions should be listed. These are organized by how often they occur: ** The '''Yearly''' section is for uncommon events, like events that only occur every year, once, or irregularly. The '''Monthly''' section is for events that occur each month, or are always ongoing. *'''ವಿಕಿಯೋಜನೆ ಸೂಚನೆಲು''': ಈ ಭಾಗೊಡ್, ಒಂಜಿ ವಿಕಿಯೋಜನೆದ ಒವ್ವೆ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಸಹಾಯೊಗು ವಿನಂತಿ ಅತ್ತಂಡ ಬೇತೆ ಸೂಚನೆನ್ ಮುಲ್ಪ ಪಟ್ಟಿ ಮಲ್ಪೊಡು. **ಸೇರಾಯಿನೆಗ್ ದಸ್ಕತ್ ಪಾಡ್ದ್ ಪೊಸತನೊಡ್ದ್ ಪಿರಾಕ್ ಮುಟ್ಟ ಕ್ರಮೊಟು ಜೋಡಾವೊಡು. **'''6 ತಿಂಗೊಲು''' ದ ಅವಧಿಡ್ದ್ ಬೊಕ್ಕ ಪ್ರವೇಶೊಲೆನ್ ದೆತ್ತ್ ಪಾಡೊಡು.}} }}<noinclude>__NOTOC__ {{Notice|ಈ ಪುಟೊತ ವಿಸಯೊಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ತಡ್ಯ]]ಡ್ [[:en:WP:Transclusion|ಲಿಪ್ಯಂತರೊದ]] ಮೂಲಕ ತೋಜುಂಡು.}}</noinclude> '''ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್''' ಸ್ವಾಗತ, ಉಂದು [[:en:WP:Wikiproject|ವಿಕಿಯೋಜನೆ]] ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಗುಂಪುಲೆನ ಪ್ರಕಟಣೆಲೆಗ್ ಬಳಕೆ ಆಪಿನ ಒಂಜಿ ಪುಟ. ಸಮನ್ವಯೊದ ಪ್ರಯತ್ನೊಲು, ಘಟನೆಲು, ಯೋಜನೆಲು ಬುಕ್ಕೊ ಬೇತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಟಣೆಲು ಮುಲ್ಪ ಸೇರ್ದ್ ಉಂಡು. {{ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್‌/divbox| <!-- Events and projects --> <!-- HOW TO SORT EVENTS: --> <!-- Entries are sorted by frequency. The "Yearly" section is for uncommon events, like events that only occur every year, events that occur one-time, or events that occur on an irregular basis. --> <!-- The "Monthly" section is for events that occur each month, or projects that are always ongoing. --> '''ವರ್ಷೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಅಪರೂಪದ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಕಾಲಿ '''ತಿಂಗೊಲೊಗೊರೊತ ಅತ್ತ್ಂಡ ಉಂತಂದೆ ನಡಪುನ ಲೇಸುಲು''' <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * ಕಾಲಿ | <!-- WikiProject notices (non-events) --> ''ವಿಕಿಯೋಜನೆ, ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಬುಕ್ಕೊ ಕೊಲಾಬೊರೇಶನ್ ಸಮಾಚಾರೊಲೆನ್ ಕೂಡ ದಿ ಸೈನ್‌ಪೋಸ್ಟ್‌ದ ವಿಕಿಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಪುಟೊಟ್ ಪಾಡ್ಲೆ.'' ''ಈ ಪಟ್ಟಿಗ್ ಒಂಜಿ ಪುದರ್ ಸೇರಾವನಗ ಇರೆನ ಸಹಿನ್ ಕೂಡ ಸೇರಾಲೆ.'' <!-- ORDER ENTRIES FROM NEWEST TO OLDEST (newest first) --> <!-- ADD NEW ENTRIES BELOW THIS LINE --> * '''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತುಳುವೆರೆ ಬದ್‌ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ|ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ತುಳುವೆರೆ ಬದ್‌ಕ್ ಬುಕ್ಕೊ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ]]''' ತುಳುನಾಡ್‌ದ ಜನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಚಾರ ವಿಚಾರೊ, ಕಲೆ, ನಲಿಕೆ, ಬದ್ಕುನ ಕ್ರಮೊ ಇಂಚ ಒರಿಪಾವುನ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಯೋಜನೆ. [[ಬಳಕೆದಾರೆ:ChiK|ChiK]] ([[ಬಳಕೆದಾರೆ ಪಾತೆರ:ChiK|ಪಾತೆರ್ಲೆ]]) 08:11, 18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 (IST) ** | <!-- Technical news --> {{transcluded section|source=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ|extraclasses=wp-comm-bulletin-hatnote}} {{Latest tech news}}<!-- edited at [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ]] -->|<!-- Requests for Comment -->Discussions in the following areas have requested wider attention via '''[[Wikipedia:Requests for comment|Requests for comment]]''': * [[Wikipedia:Requests for comment/Biographies|Biographies]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Economy, trade, and companies|Economy and trade]] * [[Wikipedia:Requests for comment/History and geography|History and geography]] * [[Wikipedia:Requests for comment/Language and linguistics|Language and linguistics]] * [[Wikipedia:Requests for comment/All|View all]] |5={{MediaWiki:Watchlist-messages}} {{Centralized discussion|simple=yes}} |6={{Signpost-subscription|width=100%}} }} __NOEDITSECTION____ARCHIVEDTALK__ <noinclude> [[Category:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುದ್ದಿ|{{PAGENAME}}]] </noinclude> k4xidfnseji028cwqw2oc1n4hr8jb16 4 29032 373454 2026-10-18T02:30:52Z ChiK 1136 ಹೊಸ ಪುಟ: <templatestyles src="Wikipedia:Community bulletin board/divbox/styles.css" /> <div class="wp-comm-bulletin"> <div class="wp-comm-bulletin-box wp-comm-bulletin-events"> <div class="wp-comm-bulletin-header">ಲೇಸುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಜನೆಲು <small>[[Special:EditPage/Wikipedia:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್|[ಸೇರಲೆ]]]</small></div> {{{1}}} {|style="width:100%;" |+ class="plainlinks" | '''{{#time:F Y}}ದ... 373454 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Wikipedia:Community bulletin board/divbox/styles.css" /> <div class="wp-comm-bulletin"> <div class="wp-comm-bulletin-box wp-comm-bulletin-events"> <div class="wp-comm-bulletin-header">ಲೇಸುಲು ಬುಕ್ಕೊ ಯೋಜನೆಲು <small>[[Special:EditPage/Wikipedia:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್|[ಸೇರಲೆ]]]</small></div> {{{1}}} {|style="width:100%;" |+ class="plainlinks" | '''{{#time:F Y}}ದ [[WP:ಕೂಡುಕೂಟೊ|ಕೂಡುಕೂಟೊಲು]]''' [{{fullurl:Template:ಕೂಡುಕೂಟೊ/{{#time:F Y}}|action=edit&preview=yes}} +/-] |- |{{ಕೂಡುಕೂಟೊ/{{#time:F Y}}}} |- |} <br /> {|style="width:100%;" |+ class="plainlinks" | '''{{#time:F Y|first day of this month +1 month}}ದ [[WP:ಕೂಡುಕೂಟೊ|ಕೂಡುಕೂಟೊಲು]]''' [{{fullurl:Template:ಕೂಡುಕೂಟೊ/{{#time:F Y|first day of this month +1 month}}|action=edit&preview=yes}} +/-] |- |{{ಕೂಡುಕೂಟೊ/{{#time:F Y|first day of this month +1 month}}}} |- |} </div> <div class="wp-comm-bulletin-box wp-comm-bulletin-wp-notices"> <div class="wp-comm-bulletin-header">[[Wikipedia:ವಿಕಿಯೋಜನೆ|ವಿಕಿಯೋಜನೆ]] ಸೂಚನೆಲು <small>[[Special:EditPage/Wikipedia:ಸಮುದಾಯ ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್|[ಸೇರಲೆ]]]</small></div> {{{2}}} </div> <div class="wp-comm-bulletin-box wp-comm-bulletin-news"> <div class="wp-comm-bulletin-header">[[Wikipedia:ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ]]</div> {{{3}}} </div> <div class="wp-comm-bulletin-box wp-comm-bulletin-rfcs"> <div class="wp-comm-bulletin-header">[[Wikipedia:Requests for comment|ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗ್ ವಿನಂತಿಲು]]</div> {{{4}}} </div> <div class="wp-comm-bulletin-box wp-comm-bulletin-notices"> <div class="wp-comm-bulletin-header">ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂಚನೆಲು</div> {{{5}}} </div> <div class="wp-comm-bulletin-box wp-comm-bulletin-other"> {{{6}}} </div> </div> 50au6wcy8n2st4295bif8bnauyydw5p 10 29033 373459 2026-10-18T03:07:16Z ChiK 1136 ಹೊಸ ಪುಟ: {{editnotice | expiry =indefinite | id =COm | header =ಸಂಪಾದಕೆರ್ನ ಗುಮನೊಗು | headerstyle =font-size: 150% | text ='''ಉಂದು ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸೇರಾವುನ, ಸಹಾಯ ಕೇನುನ, ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಪುಟ ಅತ್ತ್.'''. You may be looking for one of the following pages: *'''[[Wikipedia:Article wizard]]''' – For submitting a new article. *'''Wik... 373459 wikitext text/x-wiki {{editnotice | expiry =indefinite | id =COm | header =ಸಂಪಾದಕೆರ್ನ ಗುಮನೊಗು | headerstyle =font-size: 150% | text ='''ಉಂದು ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸೇರಾವುನ, ಸಹಾಯ ಕೇನುನ, ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಪುಟ ಅತ್ತ್.'''. You may be looking for one of the following pages: *'''[[Wikipedia:Article wizard]]''' – For submitting a new article. *'''[[Wikipedia:Help desk]]''' – For questions about Wikipedia and editing. *'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ]]''' – ಅಂಚನೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪಾದನೆದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆಗ್, ವಿಸೇಸೊವಾದ್ ಪೊಸ ಸಂಪಾದಕೆರೆಗ್. | image =Emblem-important.svg | imagesize =80px }} 5r8mkrktrftlbtnt086opgghtwvb8ol 373460 373459 2026-10-18T03:17:48Z ChiK 1136 /* */ 373460 wikitext text/x-wiki {{editnotice | expiry =indefinite | id =COm | header =ಸಂಪಾದಕೆರ್ನ ಗುಮನೊಗು | headerstyle =font-size: 150% | text ='''ಉಂದು ಪೊಸ ಲೇಖನೊಲೆನ್ ಸೇರಾವುನ, ಸಹಾಯ ಕೇನುನ, ಅತ್ತಂದೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಲ್ಪುನ ಪುಟ ಅತ್ತ್'''. ಈ ತಿರ್ತುದ ಪುಟೊಕುಲೆಡ್ ಒಂಜಿ ಪುಟೊನು ಈರ್ ತೂವೊಂದು ಉಪ್ಪುವರ್: *'''[[Wikipedia:Article wizard]]''' – For submitting a new article. *'''[[Wikipedia:Help desk]]''' – For questions about Wikipedia and editing. *'''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಪಂಟ್ಟಾಂಗೊ]]''' – ಅಂಚನೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಬುಕ್ಕೊ ಸಂಪಾದನೆದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಲೆಗ್, ವಿಸೇಸೊವಾದ್ ಪೊಸ ಸಂಪಾದಕೆರೆಗ್. | image =Emblem-important.svg | imagesize =80px }} 11z6hra5g7chyairrk2ppe6evjx6d6n 10 29034 373469 2026-09-30T15:37:10Z en>Oklopfer 0 +data for new params 373469 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{tsh|Csh|Hsh}} {{tl|Shortcut compact}} is a compact version of the {{Tl|shortcut}} template, for use in vertically-constrained locations, such as alongside [[Help:List|list]] items. It flows to the right of the page, displaying all the shortcuts in a single line of text. == Usage == Usage is similar to the {{tl|shortcut}} template, see full documentation there. This template accepts up to five shortcuts as parameters. However, in most cases you will only want to display one or two shortcuts with this template, otherwise it may get too wide. Use {{Tl|shortcut}} if you need to display more than two shortcuts in the same box. Originally this template is for use on the [[WP:EIW|Editor's index]], which needs to display shortcuts alongside list items and subitems which are vertically close together. The goal is to make the Editor's index more useful as a tool for answering questions, for example on the [[WP:HD|Help desk]]. A user can look up entries on the Editor's index, copy the relevant shortcuts, and paste them into [[Help:Link|links]] in replies to Help desk questions. The template may be useful on other pages where multiple shortcut boxes would crowd together vertically. === Examples === {| class="wikitable" ! Code ! Result |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|WP:V}} | {{{{BASEPAGENAME}}|WP:V}} |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|WP:V|WP:VERIFY|WP:SOURCE}} | {{{{BASEPAGENAME}}|WP:V|WP:VERIFY|WP:SOURCE}} |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template{{=}}y}} | {{{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template=y}} |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template{{=}}y|subst{{=}}y}} | {{{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template=y|subst=y}} |} An example showing how to use the template in a list: {| class="wikitable" ! Code ! Result |- | <syntaxhighlight lang="wikitext">* A list item * Another list item ** A subitem ** Learning: {{Shortcut compact|WP:EIW#Learn}} *** A subsubitem about learning *** Another subsubitem </syntaxhighlight> | * A list item * Another list item ** A subitem ** Learning: {{Shortcut compact|WP:EIW#Learn}} *** A subsubitem about learning *** Another subsubitem |} == Anchors == Unlike {{Tl|Shortcut}}, this template does not place anchors automatically at its location. To enable displayed shortcuts to link to positions other than section heading names, use the {{Tl|Anchor}} template alongside this template. Adding an anchor automatically tends not to work correctly when the displayed shortcut itself contains a [[fragment identifier]] (an anchor name after a [[number sign]] character), since the anchor should only consist of the fragment identifier, but the template cannot parse out the fragment from the rest of the displayed shortcut string. Automatic anchor insertion works best for top-of-page shortcuts which do not normally display fragment identifiers, the kind that {{Tl|Shortcut}} is intended to display. Displaying shortcuts with fragment identifiers saves a lot of work for a long page with many section-specific or list-item-specific shortcuts, since one shortcut page provides a [[Help:Redirect|redirect]] that can then link to any anchor on the target page via a fragment identifier. == Portability notes == This template uses HTML table code, which may create problems on non-Wikimedia Foundation wikis that are not running HTML Tidy. The template itself generally works when a page transcludes it, but may cause problems if you use it inside another template that uses parser functions. See: * [[Wikipedia:WikiProject Transwiki#Special templates]] - an explanation of the problem. * [[Wikipedia:WikiProject Transwiki/Template:Shortcut compact]] - a portable version of this template that uses wikitext table code. (Unfortunately, the portable version is not compatible with nested list sub-items.) == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Shortcut", "aliases": [ "2", "3", "4", "5" ], "type": "wiki-page-name", "description": "The shortcut(s) to display. May provide up to 5 shortcuts." }, "template": { "label": "Use template syntax?", "type": "boolean", "description": "If set to a truthy value, will wrap the shortcut(s) around curly brackets: {{Example}}." }, "subst": { "label": "Use subst: prefix?", "type": "boolean", "description": "If both this parameter and \"template\" are set to truthy values, will wrap the shortcut(s) around curly brackets and display the substitution prefix: {{subst:Example}}." } } }</templatedata> == See also == {{Shortcut templates}} * [[Wikipedia:Editor's index to Wikipedia]] - a page that uses this template extensively. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Shortcut templates]] }}</includeonly> fzvyvixsawi9ce9x3n3zxixssshzw0l 373470 373469 2026-10-18T06:55:04Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Shortcut_compact/doc]] 373469 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{tsh|Csh|Hsh}} {{tl|Shortcut compact}} is a compact version of the {{Tl|shortcut}} template, for use in vertically-constrained locations, such as alongside [[Help:List|list]] items. It flows to the right of the page, displaying all the shortcuts in a single line of text. == Usage == Usage is similar to the {{tl|shortcut}} template, see full documentation there. This template accepts up to five shortcuts as parameters. However, in most cases you will only want to display one or two shortcuts with this template, otherwise it may get too wide. Use {{Tl|shortcut}} if you need to display more than two shortcuts in the same box. Originally this template is for use on the [[WP:EIW|Editor's index]], which needs to display shortcuts alongside list items and subitems which are vertically close together. The goal is to make the Editor's index more useful as a tool for answering questions, for example on the [[WP:HD|Help desk]]. A user can look up entries on the Editor's index, copy the relevant shortcuts, and paste them into [[Help:Link|links]] in replies to Help desk questions. The template may be useful on other pages where multiple shortcut boxes would crowd together vertically. === Examples === {| class="wikitable" ! Code ! Result |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|WP:V}} | {{{{BASEPAGENAME}}|WP:V}} |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|WP:V|WP:VERIFY|WP:SOURCE}} | {{{{BASEPAGENAME}}|WP:V|WP:VERIFY|WP:SOURCE}} |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template{{=}}y}} | {{{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template=y}} |- | style="vertical-align:top;" | {{tlc|{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template{{=}}y|subst{{=}}y}} | {{{{BASEPAGENAME}}|csh|hsh|template=y|subst=y}} |} An example showing how to use the template in a list: {| class="wikitable" ! Code ! Result |- | <syntaxhighlight lang="wikitext">* A list item * Another list item ** A subitem ** Learning: {{Shortcut compact|WP:EIW#Learn}} *** A subsubitem about learning *** Another subsubitem </syntaxhighlight> | * A list item * Another list item ** A subitem ** Learning: {{Shortcut compact|WP:EIW#Learn}} *** A subsubitem about learning *** Another subsubitem |} == Anchors == Unlike {{Tl|Shortcut}}, this template does not place anchors automatically at its location. To enable displayed shortcuts to link to positions other than section heading names, use the {{Tl|Anchor}} template alongside this template. Adding an anchor automatically tends not to work correctly when the displayed shortcut itself contains a [[fragment identifier]] (an anchor name after a [[number sign]] character), since the anchor should only consist of the fragment identifier, but the template cannot parse out the fragment from the rest of the displayed shortcut string. Automatic anchor insertion works best for top-of-page shortcuts which do not normally display fragment identifiers, the kind that {{Tl|Shortcut}} is intended to display. Displaying shortcuts with fragment identifiers saves a lot of work for a long page with many section-specific or list-item-specific shortcuts, since one shortcut page provides a [[Help:Redirect|redirect]] that can then link to any anchor on the target page via a fragment identifier. == Portability notes == This template uses HTML table code, which may create problems on non-Wikimedia Foundation wikis that are not running HTML Tidy. The template itself generally works when a page transcludes it, but may cause problems if you use it inside another template that uses parser functions. See: * [[Wikipedia:WikiProject Transwiki#Special templates]] - an explanation of the problem. * [[Wikipedia:WikiProject Transwiki/Template:Shortcut compact]] - a portable version of this template that uses wikitext table code. (Unfortunately, the portable version is not compatible with nested list sub-items.) == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "Shortcut", "aliases": [ "2", "3", "4", "5" ], "type": "wiki-page-name", "description": "The shortcut(s) to display. May provide up to 5 shortcuts." }, "template": { "label": "Use template syntax?", "type": "boolean", "description": "If set to a truthy value, will wrap the shortcut(s) around curly brackets: {{Example}}." }, "subst": { "label": "Use subst: prefix?", "type": "boolean", "description": "If both this parameter and \"template\" are set to truthy values, will wrap the shortcut(s) around curly brackets and display the substitution prefix: {{subst:Example}}." } } }</templatedata> == See also == {{Shortcut templates}} * [[Wikipedia:Editor's index to Wikipedia]] - a page that uses this template extensively. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Shortcut templates]] }}</includeonly> fzvyvixsawi9ce9x3n3zxixssshzw0l 10 29035 373475 2026-08-30T17:19:50Z en>Primefac 0 Primefac moved page [[Template:Indefinitely protected]] to [[Template:Talk page semi-protected indefinitely]] over redirect: update following [[Special:Permalink/1372151970#Requested_move_16_August_2026|RM]] 373475 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Talk page semi-protected indefinitely]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} fuh8viwch0k1oag724j49st3k4cp8g3 373476 373475 2026-10-18T07:05:45Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Indefinitely_protected]] 373475 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Talk page semi-protected indefinitely]] {{Redirect category shell| {{R from move}} }} fuh8viwch0k1oag724j49st3k4cp8g3 10 29036 373477 2026-10-05T20:46:49Z en>FaviFake 0 better place for note 373477 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|{{FULLPAGENAME}}|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}}} }}}}}||[[Category:Wikipedia pages with incorrect protection templates]]|</includeonly>{{{{#ifeq:{{{editnotice|}}}|yes|Editnotice|Tmbox}} | type = {{#ifeq:{{{editnotice|}}}|yes|warning|protection}} | image = {{#switch:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|{{FULLPAGENAME}}|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}}} }}}}} |templateeditor=[[File:template-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]] |extendedconfirmed=[[File:Extended-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]] |autoconfirmed=[[File:Semi-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]] |#default=[[File:full-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]]}} | text = {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|This page|[[:{{SUBJECTPAGENAME}}]]}}}}} is '''indefinitely [[Wikipedia:Protection policy|{{#ifeq:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|{{FULLPAGENAME}}|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}}} }}}}}|autoconfirmed|semi-}}protected]] from editing''' as it is {{#if:{{{ai|}}} |subject to an unmanageable torrent of edits from people who mistakenly believe this is where they can {{#ifeq:{{{generic|}}}|yes|talk to artificial intelligence|ask {{PAGENAMEBASE|{{{name|{{BASEPAGENAME:{{SUBPAGENAME}}}}}}}}} a question}}. It is not{{#ifeq:{{{ai|}}}|yes|.|&#x3a; to chat with {{PAGENAMEBASE|{{{name|{{BASEPAGENAME:{{SUBPAGENAME}}}}}}}}}, visit {{Url|{{{ai|}}}}}.}} If you want to request a change to the article itself, [[WP:RFED|make an edit request]] instead. {{{note|}}} |{{#switch:{{SUBJECTSPACE}} |Template=a [[Wikipedia:High-risk templates|heavily used or highly visible template]] |Module=a [[Wikipedia:High-risk templates|heavily used or highly visible module]] |File=an image used in a [[Wikipedia:High-risk templates|highly visible template or system message]] |Wikipedia=a page that should not be edited significantly for legal or other reasons |#default=a page that can expect to need this level of protection on a multi-year time scale}}. Substantial changes should first be proposed and discussed here on this page. If the proposal is uncontroversial or has been discussed and is supported by [[Wikipedia:Consensus|consensus]], editors may use {{tlg|{{#switch:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}} }}}}} |templateeditor=edit template-protected |extendedconfirmed=edit extended-protected |autoconfirmed=edit semi-protected |#default=edit protected}}}} to notify a{{#switch:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}} }}}}} |templateeditor=&nbsp;template editor |extendedconfirmed=n extended-confirmed editor |autoconfirmed=n autoconfirmed editor |#default=n administrator}} to make the requested edit. <!-- -->{{#ifeq:{{SUBJECTSPACE}}|Template|<!-- -->{{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}}/doc| Usually, any contributor may edit the template's '''[[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/doc|documentation]]''' to add usage notes or [[Help:Category|categories]].|{{#if:{{{nodoc|{{{doc|<noinclude>no</noinclude>}}}}}}|| This template does not have a [[Wikipedia:Template documentation|documentation]] subpage. You can create the documentation subpage [{{fullurl:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/doc|action=edit&preload=Template:Documentation/preload&summary=Create+documentation}} here]. If the template page contains [[Help:Category|categories]] or usage notes, move these to the documentation subpage. If the template does not require documentation, add <code><nowiki>|doc=no</nowiki></code> to this notice).[[Category:Templates needing documentation pages]]}}<!-- -->}}<!-- end of block about template documentation block about [[WP:TESTCASES]] --> Any contributor may edit the template's '''{{#ifexist:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/sandbox|<!-- -->[[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/sandbox|sandbox]]|<!-- -->[{{fullurl:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/sandbox|action=edit&preload=Template:Documentation/mirror&summary={{urlencode:Create sandbox version of [[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}]]}}}} sandbox]}}'''. <!-- -->{{#ifexist:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/testcases|Functionality of the template can be checked using '''[[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/testcases|test cases]]'''.|<!-- -->This template does not have a [[Wikipedia:Template sandbox and test cases|testcases]] subpage. You can create the testcases subpage [{{fullurl:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/testcases|action=edit&preload=Template:Documentation/preload-testcases&summary={{urlencode:Create [[WP:TESTCASES|test cases]] for [[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}]]}}}} here].<!-- -->}}<!-- end of block about [[WP:TESTCASES]] -->}}<!-- end of block for templates -->}} {{#if:{{{nobutton|}}}||<div style="padding:0.5em;text-align:center">{{#if:{{{ai|}}}|{{#ifeq:{{{ai|}}}|yes|{{Request edit button}}|{{Clickable button|Chat with {{PAGENAMEBASE|{{{name|{{BASEPAGENAME:{{SUBPAGENAME}}}}}}}}}|url={{{ai|}}}|class=mw-ui-progressive}}}}|{{Request edit button}}}}</div>}} }}<!-- tmbox and editnotice end --><includeonly>}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage and interwikis to Wikidata, not here! --> </noinclude> qqkla452r4n14jn5gmesid7wcfrqrjl 373478 373477 2026-10-18T07:06:19Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Talk_page_semi-protected_indefinitely]] 373477 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#ifeq:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|{{FULLPAGENAME}}|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}}} }}}}}||[[Category:Wikipedia pages with incorrect protection templates]]|</includeonly>{{{{#ifeq:{{{editnotice|}}}|yes|Editnotice|Tmbox}} | type = {{#ifeq:{{{editnotice|}}}|yes|warning|protection}} | image = {{#switch:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|{{FULLPAGENAME}}|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}}} }}}}} |templateeditor=[[File:template-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]] |extendedconfirmed=[[File:Extended-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]] |autoconfirmed=[[File:Semi-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]] |#default=[[File:full-protection-shackle.svg|45px|alt=|link=]]}} | text = {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|This page|[[:{{SUBJECTPAGENAME}}]]}}}}} is '''indefinitely [[Wikipedia:Protection policy|{{#ifeq:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{#if:{{{ai|}}}|{{FULLPAGENAME}}|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}}} }}}}}|autoconfirmed|semi-}}protected]] from editing''' as it is {{#if:{{{ai|}}} |subject to an unmanageable torrent of edits from people who mistakenly believe this is where they can {{#ifeq:{{{generic|}}}|yes|talk to artificial intelligence|ask {{PAGENAMEBASE|{{{name|{{BASEPAGENAME:{{SUBPAGENAME}}}}}}}}} a question}}. It is not{{#ifeq:{{{ai|}}}|yes|.|&#x3a; to chat with {{PAGENAMEBASE|{{{name|{{BASEPAGENAME:{{SUBPAGENAME}}}}}}}}}, visit {{Url|{{{ai|}}}}}.}} If you want to request a change to the article itself, [[WP:RFED|make an edit request]] instead. {{{note|}}} |{{#switch:{{SUBJECTSPACE}} |Template=a [[Wikipedia:High-risk templates|heavily used or highly visible template]] |Module=a [[Wikipedia:High-risk templates|heavily used or highly visible module]] |File=an image used in a [[Wikipedia:High-risk templates|highly visible template or system message]] |Wikipedia=a page that should not be edited significantly for legal or other reasons |#default=a page that can expect to need this level of protection on a multi-year time scale}}. Substantial changes should first be proposed and discussed here on this page. If the proposal is uncontroversial or has been discussed and is supported by [[Wikipedia:Consensus|consensus]], editors may use {{tlg|{{#switch:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}} }}}}} |templateeditor=edit template-protected |extendedconfirmed=edit extended-protected |autoconfirmed=edit semi-protected |#default=edit protected}}}} to notify a{{#switch:{{{demoprotection|{{PROTECTIONLEVEL:edit | {{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}} }}}}} |templateeditor=&nbsp;template editor |extendedconfirmed=n extended-confirmed editor |autoconfirmed=n autoconfirmed editor |#default=n administrator}} to make the requested edit. <!-- -->{{#ifeq:{{SUBJECTSPACE}}|Template|<!-- -->{{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}}/doc| Usually, any contributor may edit the template's '''[[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/doc|documentation]]''' to add usage notes or [[Help:Category|categories]].|{{#if:{{{nodoc|{{{doc|<noinclude>no</noinclude>}}}}}}|| This template does not have a [[Wikipedia:Template documentation|documentation]] subpage. You can create the documentation subpage [{{fullurl:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/doc|action=edit&preload=Template:Documentation/preload&summary=Create+documentation}} here]. If the template page contains [[Help:Category|categories]] or usage notes, move these to the documentation subpage. If the template does not require documentation, add <code><nowiki>|doc=no</nowiki></code> to this notice).[[Category:Templates needing documentation pages]]}}<!-- -->}}<!-- end of block about template documentation block about [[WP:TESTCASES]] --> Any contributor may edit the template's '''{{#ifexist:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/sandbox|<!-- -->[[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/sandbox|sandbox]]|<!-- -->[{{fullurl:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/sandbox|action=edit&preload=Template:Documentation/mirror&summary={{urlencode:Create sandbox version of [[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}]]}}}} sandbox]}}'''. <!-- -->{{#ifexist:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/testcases|Functionality of the template can be checked using '''[[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/testcases|test cases]]'''.|<!-- -->This template does not have a [[Wikipedia:Template sandbox and test cases|testcases]] subpage. You can create the testcases subpage [{{fullurl:{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}/testcases|action=edit&preload=Template:Documentation/preload-testcases&summary={{urlencode:Create [[WP:TESTCASES|test cases]] for [[{{{demopage|{{SUBJECTPAGENAME}}}}}]]}}}} here].<!-- -->}}<!-- end of block about [[WP:TESTCASES]] -->}}<!-- end of block for templates -->}} {{#if:{{{nobutton|}}}||<div style="padding:0.5em;text-align:center">{{#if:{{{ai|}}}|{{#ifeq:{{{ai|}}}|yes|{{Request edit button}}|{{Clickable button|Chat with {{PAGENAMEBASE|{{{name|{{BASEPAGENAME:{{SUBPAGENAME}}}}}}}}}|url={{{ai|}}}|class=mw-ui-progressive}}}}|{{Request edit button}}}}</div>}} }}<!-- tmbox and editnotice end --><includeonly>}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage and interwikis to Wikidata, not here! --> </noinclude> qqkla452r4n14jn5gmesid7wcfrqrjl 10 29037 373479 2026-08-31T13:15:54Z en>FaviFake 0 /* */ Improved the order of the templates at the top 373479 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template redirect|Indefinitely protected}} {{User:MusikBot II/Config notice}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) {{High-use}} (not quite yet) --> Use this template on the [[Wikipedia:Talk page|talk page]] of indefinitely [[Wikipedia:Protection policy|protected]] pages. The corresponding banner [[Template:Temporarily protected]] is no longer in use and has been deleted. If the template in question does not have a /doc page, and the nodoc parameter is not passed to {{tlc|Talk page semi-protected indefinitely}}, then the talk page will be categorized in [[:Category:Templates needing documentation pages]]. The parameter {{para|nobutton|yes}} can be used to hide the "Request edit" button on talk pages that soft-redirect to a centralized discussion page. == See also == * [[Wikipedia:Protection policy]] * {{tl|Template-protected}} – for use on the protected template pages themselves * {{tl|Edit fully-protected}} – to request edits of protected template pages (used on talk pages) {{Protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Protection templates]] [[Category:Talk header templates|Protected indefinitely]] }}</includeonly> rll87v122qbdftrqmge4s4wp0t5a6bn 373480 373479 2026-10-18T07:06:20Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Talk_page_semi-protected_indefinitely/doc]] 373479 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template redirect|Indefinitely protected}} {{User:MusikBot II/Config notice}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) {{High-use}} (not quite yet) --> Use this template on the [[Wikipedia:Talk page|talk page]] of indefinitely [[Wikipedia:Protection policy|protected]] pages. The corresponding banner [[Template:Temporarily protected]] is no longer in use and has been deleted. If the template in question does not have a /doc page, and the nodoc parameter is not passed to {{tlc|Talk page semi-protected indefinitely}}, then the talk page will be categorized in [[:Category:Templates needing documentation pages]]. The parameter {{para|nobutton|yes}} can be used to hide the "Request edit" button on talk pages that soft-redirect to a centralized discussion page. == See also == * [[Wikipedia:Protection policy]] * {{tl|Template-protected}} – for use on the protected template pages themselves * {{tl|Edit fully-protected}} – to request edits of protected template pages (used on talk pages) {{Protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Protection templates]] [[Category:Talk header templates|Protected indefinitely]] }}</includeonly> rll87v122qbdftrqmge4s4wp0t5a6bn 10 29038 373485 2026-08-31T13:12:08Z en>FaviFake 0 Improved the order of the templates at the top 373485 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|pp-move}} {{Twinkle standard installation}} {{lua|Module:Protected page}} {{User:MusikBot II/Config notice}} {{High-use}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> This is the <code>{{tl|Move-protected}}</code> protection template. This template puts pages in the category that contains pages which have been protected from page moves. It should only be used on {{strong|move-protected}} pages. For pages move-protected specifically due to dispute, use <code>{{tl|Move-protected due to a dispute}}</code>. For pages move-protected specifically due to vandalism, use <code>{{tl|Move-protected due to vandalism}}</code>. Please note that only [[Wikipedia:administrators|administrators]] can protect pages; you cannot protect a page just by adding this template to it. '''Note''': This template also previously displayed a notice or a lock icon like the other protection templates, but this feature was removed as a default per [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2020 October 25#Template:Pp-move]] (see also [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 207#Move protection templates not showing]]). The icon can still be shown by using <code>{{tlp|Move-protected|small{{=}}yes{{!}}catonly{{=}}no}}</code>, and it still appears on templates with <code>{{tl|documentation}}</code> (if they have no edit protection but full move protection, such as [[Template:Infobox unbinilium]]). {{In category|Wikipedia move-protected pages|Wikipedia move-protected project pages|Wikipedia move-protected user and user talk pages|Wikipedia move-protected talk pages|Wikipedia pages with incorrect protection templates}} {{Protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Category:Top icon protection templates]] }}</includeonly> 27ru0bcetnpfmvawrkamgpz1g6hnblh 373486 373485 2026-10-18T07:07:28Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Move-protected/doc]] 373485 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|pp-move}} {{Twinkle standard installation}} {{lua|Module:Protected page}} {{User:MusikBot II/Config notice}} {{High-use}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> This is the <code>{{tl|Move-protected}}</code> protection template. This template puts pages in the category that contains pages which have been protected from page moves. It should only be used on {{strong|move-protected}} pages. For pages move-protected specifically due to dispute, use <code>{{tl|Move-protected due to a dispute}}</code>. For pages move-protected specifically due to vandalism, use <code>{{tl|Move-protected due to vandalism}}</code>. Please note that only [[Wikipedia:administrators|administrators]] can protect pages; you cannot protect a page just by adding this template to it. '''Note''': This template also previously displayed a notice or a lock icon like the other protection templates, but this feature was removed as a default per [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2020 October 25#Template:Pp-move]] (see also [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 207#Move protection templates not showing]]). The icon can still be shown by using <code>{{tlp|Move-protected|small{{=}}yes{{!}}catonly{{=}}no}}</code>, and it still appears on templates with <code>{{tl|documentation}}</code> (if they have no edit protection but full move protection, such as [[Template:Infobox unbinilium]]). {{In category|Wikipedia move-protected pages|Wikipedia move-protected project pages|Wikipedia move-protected user and user talk pages|Wikipedia move-protected talk pages|Wikipedia pages with incorrect protection templates}} {{Protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Category:Top icon protection templates]] }}</includeonly> 27ru0bcetnpfmvawrkamgpz1g6hnblh 10 29039 373487 2026-08-30T17:26:57Z en>Primefac 0 /* top */ clean up post-move 373487 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Protected page|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> be35s04n7ulj8q1ihft9660mipq8pnb 373488 373487 2026-10-18T07:08:03Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Move-protected_due_to_vandalism]] 373487 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Protected page|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> be35s04n7ulj8q1ihft9660mipq8pnb 10 29040 373489 2026-08-31T13:15:09Z en>FaviFake 0 /* */ Improved the order of the templates at the top 373489 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|pp-move-vandalism}} {{Twinkle standard installation}} {{Lua|Module:Protected page}} {{User:MusikBot II/Config notice}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> This is the {{tl|Move-protected due to vandalism}} protection template. This template puts pages in the category that contains pages which have been protected from page moves due to vandalism. It should only be used on {{strong|move-protected}} pages due to vandalism; for pages move-protected specifically due to dispute, use {{tl|Move-protected due to a dispute}}. For other cases, use the generic {{tl|Move-protected}}. Please note that only [[Wikipedia:administrators|administrators]] can protect pages; you cannot protect a page just by adding this template to it. '''Note''': This template also previously displayed a notice or a lock icon like the other protection templates, but this ability was removed (see also [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 207#Move protection templates not showing]]). {{in category|Wikipedia pages move-protected due to vandalism|Wikipedia move-protected project pages|Wikipedia move-protected user and user talk pages|Wikipedia move-protected talk pages|Wikipedia pages with incorrect protection templates}} ==See also== {{protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Top icon protection templates]] [[ro:Format:Pp-move-vandalism]] }}</includeonly> 5so1grjtkf52rzw4tzwye45q2ydmgbz 373490 373489 2026-10-18T07:08:04Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Move-protected_due_to_vandalism/doc]] 373489 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|pp-move-vandalism}} {{Twinkle standard installation}} {{Lua|Module:Protected page}} {{User:MusikBot II/Config notice}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> This is the {{tl|Move-protected due to vandalism}} protection template. This template puts pages in the category that contains pages which have been protected from page moves due to vandalism. It should only be used on {{strong|move-protected}} pages due to vandalism; for pages move-protected specifically due to dispute, use {{tl|Move-protected due to a dispute}}. For other cases, use the generic {{tl|Move-protected}}. Please note that only [[Wikipedia:administrators|administrators]] can protect pages; you cannot protect a page just by adding this template to it. '''Note''': This template also previously displayed a notice or a lock icon like the other protection templates, but this ability was removed (see also [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 207#Move protection templates not showing]]). {{in category|Wikipedia pages move-protected due to vandalism|Wikipedia move-protected project pages|Wikipedia move-protected user and user talk pages|Wikipedia move-protected talk pages|Wikipedia pages with incorrect protection templates}} ==See also== {{protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Top icon protection templates]] [[ro:Format:Pp-move-vandalism]] }}</includeonly> 5so1grjtkf52rzw4tzwye45q2ydmgbz 10 29041 373491 2026-08-30T17:26:55Z en>Primefac 0 /* top */ clean up post-move 373491 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Protected page|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> be35s04n7ulj8q1ihft9660mipq8pnb 373492 373491 2026-10-18T07:08:19Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Move-protected_due_to_a_dispute]] 373491 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Protected page|main}}</includeonly><noinclude> {{documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> be35s04n7ulj8q1ihft9660mipq8pnb 10 29042 373493 2026-08-31T13:15:25Z en>FaviFake 0 /* */ Improved the order of the templates at the top 373493 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|pp-move-dispute}} {{Twinkle standard installation}} {{Lua|Module:Protected page}} {{User:MusikBot II/Config notice}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> This is the {{tl|Move-protected due to a dispute}} protection template. This template puts pages in the category that contains pages which have been protected from page moves due to disputes. It should only be used on {{strong|move-protected}} pages due to disputes; for pages move-protected specifically due to vandalism, use {{tl|Move-protected due to vandalism}}. For other cases, use the generic {{tl|Move-protected}}. Please note that only [[Wikipedia:administrators|administrators]] can protect pages; you cannot protect a page just by adding this template to it. '''Note''': This template also previously displayed a notice or a lock icon like the other protection templates, but this ability was removed (see also [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 207#Move protection templates not showing]]). {{in category|Wikipedia pages move-protected due to dispute|Wikipedia pages with incorrect protection templates}} ==See also== {{protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Category:Top icon protection templates]] }}</includeonly> p5yhvflex94mmer39bpo5c2mnov4x89 373494 373493 2026-10-18T07:08:20Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Move-protected_due_to_a_dispute/doc]] 373493 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|pp-move-dispute}} {{Twinkle standard installation}} {{Lua|Module:Protected page}} {{User:MusikBot II/Config notice}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> This is the {{tl|Move-protected due to a dispute}} protection template. This template puts pages in the category that contains pages which have been protected from page moves due to disputes. It should only be used on {{strong|move-protected}} pages due to disputes; for pages move-protected specifically due to vandalism, use {{tl|Move-protected due to vandalism}}. For other cases, use the generic {{tl|Move-protected}}. Please note that only [[Wikipedia:administrators|administrators]] can protect pages; you cannot protect a page just by adding this template to it. '''Note''': This template also previously displayed a notice or a lock icon like the other protection templates, but this ability was removed (see also [[Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 207#Move protection templates not showing]]). {{in category|Wikipedia pages move-protected due to dispute|Wikipedia pages with incorrect protection templates}} ==See also== {{protection templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Category:Top icon protection templates]] }}</includeonly> p5yhvflex94mmer39bpo5c2mnov4x89 14 29043 373499 2026-10-18T07:18:08Z ChiK 1136 Created blank page 373499 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 29044 373500 2026-10-18T07:18:27Z ChiK 1136 Created blank page 373500 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 29045 373507 2025-01-28T23:05:11Z en>Waddie96 0 c/e wording 373507 wikitext text/x-wiki {{NOINDEX}}{{ {{{pagetype|Om}}}box | type = content | style = {{{style|}}} | image = {{{image|}}} | textstyle = {{{textstyle|}}} | text = {{{text|{{{1|{{When on talk page |<!--(then:)-->'''This is the talk page of a page that serves as a reference for demonstrations and examples''' Posts made here are unlikely to be seen or receive a response. For discussion, ask at the [[WP:TEAHOUSE|Teahouse]] or [[WP:VILLAGEPUMP|Village pump]].|<!--(else:)-->'''This page serves as a reference for demonstrations and examples only''', similar to other {{c|Namespace example pages}}. It is not part of the main encyclopedia.}} }}} }}} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> lsoi4hqrnsms82o3zi7noad1xmk5wmy 373508 373507 2026-10-18T07:26:35Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Namespace_example_page]] 373507 wikitext text/x-wiki {{NOINDEX}}{{ {{{pagetype|Om}}}box | type = content | style = {{{style|}}} | image = {{{image|}}} | textstyle = {{{textstyle|}}} | text = {{{text|{{{1|{{When on talk page |<!--(then:)-->'''This is the talk page of a page that serves as a reference for demonstrations and examples''' Posts made here are unlikely to be seen or receive a response. For discussion, ask at the [[WP:TEAHOUSE|Teahouse]] or [[WP:VILLAGEPUMP|Village pump]].|<!--(else:)-->'''This page serves as a reference for demonstrations and examples only''', similar to other {{c|Namespace example pages}}. It is not part of the main encyclopedia.}} }}} }}} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> lsoi4hqrnsms82o3zi7noad1xmk5wmy 10 29046 373509 2025-05-24T14:33:19Z en>Andrybak 0 [[Category:If-namespace-then-else templates]] 373509 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Talk other]] [[Category:If-namespace-then-else templates]] hz2u149h1nxpsx0oiezlcivru10y05b 373510 373509 2026-10-18T07:26:35Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:When_on_talk_page]] 373509 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Talk other]] [[Category:If-namespace-then-else templates]] hz2u149h1nxpsx0oiezlcivru10y05b 828 29047 373513 2025-02-27T18:30:11Z 2A02:A31A:E1C9:A100:160C:6034:2151:86FE Undid revision [[Special:Diff/1276897716|1276897716]] by [[Special:Contributions/188.236.182.133|188.236.182.133]] ([[User talk:188.236.182.133|talk]]) 373513 Scribunto text/plain -- Unit tests for [[Module:Example]]. Click talk page to run tests. local p = require('Module:UnitTests') function p:test_hello() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example | hello}}', 'Hello World!') end function p:test_hello_to() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|hello_to|Fred}}', 'Hello, Fred!') end function p:test_count_fruit() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit|bananas=5|apples=3}}', 'I have 5 bananas and 3 apples') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit|bananas=1|apples=1}}', 'I have 1 banana and 1 apple') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit|bananas=Not a number|apples=Not a number}}', 'I have 0 bananas and 0 apples') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit}}', 'I have 0 bananas and 0 apples') end function p:test_Name2() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2}}', 'Lonely') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2|1}}', 'Lonely') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2|1|2}}', 'Be positive!') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2|2|1}}', '1') end return p jd90z33cyeetav68p8auzbvd0mk19gu 373514 373513 2026-10-18T07:26:35Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Example/testcases]] 373513 Scribunto text/plain -- Unit tests for [[Module:Example]]. Click talk page to run tests. local p = require('Module:UnitTests') function p:test_hello() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example | hello}}', 'Hello World!') end function p:test_hello_to() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|hello_to|Fred}}', 'Hello, Fred!') end function p:test_count_fruit() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit|bananas=5|apples=3}}', 'I have 5 bananas and 3 apples') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit|bananas=1|apples=1}}', 'I have 1 banana and 1 apple') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit|bananas=Not a number|apples=Not a number}}', 'I have 0 bananas and 0 apples') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|count_fruit}}', 'I have 0 bananas and 0 apples') end function p:test_Name2() self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2}}', 'Lonely') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2|1}}', 'Lonely') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2|1|2}}', 'Be positive!') self:preprocess_equals('{{#invoke:Example|Name2|2|1}}', '1') end return p jd90z33cyeetav68p8auzbvd0mk19gu 828 29048 373515 2026-09-28T14:07:43Z en>Shellwood 0 Restored revision 1295049042 by [[Special:Contributions/Warudo|Warudo]] ([[User talk:Warudo|talk]]) 373515 wikitext text/x-wiki {{Lua autodoc|preface= {{not a sandbox}} {{namespace example page}} This is example documentation for the module, used for demonstrations and the like. |file=Example|autodoc=1}} == See also == * [[Module:Sandbox]]: For practice/experimental/testing modules. <includeonly>{{sandbox other|| [[Category:Namespace example pages]] }}</includeonly><noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> sjnm8ned584aspgrbong792tql8mnht 373516 373515 2026-10-18T07:26:35Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:Example/doc]] 373515 wikitext text/x-wiki {{Lua autodoc|preface= {{not a sandbox}} {{namespace example page}} This is example documentation for the module, used for demonstrations and the like. |file=Example|autodoc=1}} == See also == * [[Module:Sandbox]]: For practice/experimental/testing modules. <includeonly>{{sandbox other|| [[Category:Namespace example pages]] }}</includeonly><noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> sjnm8ned584aspgrbong792tql8mnht 828 29049 373527 2026-03-23T18:00:20Z en>MusikBot II 0 Protected "[[Module:UnitTests/config]]": [[Wikipedia:High-risk templates|High-risk template or module]]: 320 transclusions ([[User:MusikBot II/TemplateProtector|more info]]) ([Edit=Require autoconfirmed or confirmed access] (indefinite)) 373527 Scribunto text/plain -- The cfg table, created by this module, contains all localisable strings and -- configuration, to make it easier to port this module to another wiki. local cfg = {} -- Do not edit this line. -- The successIndicator and failureIndicator are in the first column of the -- wikitable produced as output and indicate whether the test passed. These two -- strings are preprocessed by frame.preprocess. -- successIndicator: if the test passes -- failureIndicator: if the test fails cfg.successIndicator = "{{tick}}" cfg.failureIndicator = "{{cross}}" -- The names of the columns Test, Expected, Actual, Live, Sandbox, and Differs At cfg.testString = "Test" cfg.expectedString = "Expected" cfg.actualString = "Actual" cfg.liveString = "Live" cfg.sandboxString = "Sandbox" cfg.differsString = "Differs at" -- The string at the top used to indicate no tests were ran. cfg.noTestsRunSummary = '<b>No tests were run.</b>' -- The string at the top used to indicate all tests passed. $1 is -- replaced by the number of tests run. This string is preprocessed -- by frame.preprocess. cfg.successSummary = '<b style="color: #008000;">All $1 {{PLURAL:$1|test|tests}} passed.</b>' cfg.liveSuccessSummary = '<b style="color: #008000;">All $1 live {{PLURAL:$1|test|tests}} passed.</b>' cfg.sandboxSuccessSummary = '<b style="color: #008000;">All $1 sandbox {{PLURAL:$1|test|tests}} passed.</b>' -- The string at the top used to indicate one or more tests failed. $1 is -- replaced by the number of tests run. $2 is replaced by the number of tests -- that failed. This string is preprocessed by frame.preprocess. cfg.failureSummary = '<b style="color: #800000;">$2 of $1 {{PLURAL:$1|test|tests}} failed.</b>' cfg.liveFailureSummary = '<b style="color: #800000;">$2 of $1 live {{PLURAL:$1|test|tests}} failed.</b>' cfg.sandboxFailureSummary = '<b style="color: #800000;">$2 of $1 sandbox {{PLURAL:$1|test|tests}} failed.</b>' -- Category added to pages that fail one or more tests. cfg.failureCategory = "[[Category:Failed Lua testcases using Module:UnitTests]]" -- Finally, return the configuration table. return cfg -- Do not edit this line. 083zjil973i9mn02kl6aa9an5x8gzme 373528 373527 2026-10-18T07:26:36Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Module:UnitTests/config]] 373527 Scribunto text/plain -- The cfg table, created by this module, contains all localisable strings and -- configuration, to make it easier to port this module to another wiki. local cfg = {} -- Do not edit this line. -- The successIndicator and failureIndicator are in the first column of the -- wikitable produced as output and indicate whether the test passed. These two -- strings are preprocessed by frame.preprocess. -- successIndicator: if the test passes -- failureIndicator: if the test fails cfg.successIndicator = "{{tick}}" cfg.failureIndicator = "{{cross}}" -- The names of the columns Test, Expected, Actual, Live, Sandbox, and Differs At cfg.testString = "Test" cfg.expectedString = "Expected" cfg.actualString = "Actual" cfg.liveString = "Live" cfg.sandboxString = "Sandbox" cfg.differsString = "Differs at" -- The string at the top used to indicate no tests were ran. cfg.noTestsRunSummary = '<b>No tests were run.</b>' -- The string at the top used to indicate all tests passed. $1 is -- replaced by the number of tests run. This string is preprocessed -- by frame.preprocess. cfg.successSummary = '<b style="color: #008000;">All $1 {{PLURAL:$1|test|tests}} passed.</b>' cfg.liveSuccessSummary = '<b style="color: #008000;">All $1 live {{PLURAL:$1|test|tests}} passed.</b>' cfg.sandboxSuccessSummary = '<b style="color: #008000;">All $1 sandbox {{PLURAL:$1|test|tests}} passed.</b>' -- The string at the top used to indicate one or more tests failed. $1 is -- replaced by the number of tests run. $2 is replaced by the number of tests -- that failed. This string is preprocessed by frame.preprocess. cfg.failureSummary = '<b style="color: #800000;">$2 of $1 {{PLURAL:$1|test|tests}} failed.</b>' cfg.liveFailureSummary = '<b style="color: #800000;">$2 of $1 live {{PLURAL:$1|test|tests}} failed.</b>' cfg.sandboxFailureSummary = '<b style="color: #800000;">$2 of $1 sandbox {{PLURAL:$1|test|tests}} failed.</b>' -- Category added to pages that fail one or more tests. cfg.failureCategory = "[[Category:Failed Lua testcases using Module:UnitTests]]" -- Finally, return the configuration table. return cfg -- Do not edit this line. 083zjil973i9mn02kl6aa9an5x8gzme 10 29050 373539 2025-08-12T22:04:33Z en>Paine Ellsworth 0 per edit request on talk page - upgrade link to [[Résumé]] 373539 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Like resume}} begin-->{{Ambox | name = Like resume | subst= <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck}}</includeonly> | type = style | issue= This biographical {{{1|article}}} '''is written [[Résumé|like a résumé]]'''. | fix = Please [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} help improve it] by revising it to be [[WP:NPOV|neutral]] and [[WP:MOSBIO|encyclopedic]]. | date = {{{date|}}} | cat = Articles with a promotional tone | all = All articles with a promotional tone }}<!--{{Like resume}} end--> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> nd5oex1a927r45fch3nucg1mgsjg04x 373540 373539 2026-10-18T09:02:55Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Resume-like]] 373539 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Like resume}} begin-->{{Ambox | name = Like resume | subst= <includeonly>{{subst:</includeonly><includeonly>substcheck}}</includeonly> | type = style | issue= This biographical {{{1|article}}} '''is written [[Résumé|like a résumé]]'''. | fix = Please [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} help improve it] by revising it to be [[WP:NPOV|neutral]] and [[WP:MOSBIO|encyclopedic]]. | date = {{{date|}}} | cat = Articles with a promotional tone | all = All articles with a promotional tone }}<!--{{Like resume}} end--> }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> nd5oex1a927r45fch3nucg1mgsjg04x 10 29051 373545 2025-08-12T22:21:03Z en>Paine Ellsworth 0 fmt 373545 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{High-use}} {{Twinkle standard installation}} {{nosubst}} {{Template redirect|Like resume|Cleanup resume}} This template is for use on articles, particularly biographies, that seem to promote the subject. == When to use == An article that merely summarizes the subject's career ''is okay'', as long as it's written in a neutral tone and the subject meets the requirements for notability. This tag is meant for biographical articles that promote the subject. In that way, it is much like {{tl|advert}}. == Usage == The simplest way to add this template to an article is to copy and paste either: {{tlc|Resume-like|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} or: {{tlc|Resume-like|{{((}}subst:DATE{{))}}}} at the top of the article. == Tracking category == * {{clc|Articles with a promotional tone}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Use this template to indicate that an article reads like a résumé or otherwise promotes a biographical subject.", "format": "inline", "params": { "date": { "label": "Month and year", "description": "Month and year of tagging; e.g., 'January 2013', but not 'jan13'", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}", "example": "January 2013", "suggested": true }, "1": { "label": "Type (e.g., section)", "description": "Text to replace the word \"article\", usually \"section\"", "type": "string", "example": "section", "autovalue": "section" } }, "paramOrder": [ "date", "1" ] } </templatedata> == See also == * {{tl|Advert}} – for articles in general that contain promotional content * {{tl|Uw-coi}} – for user talk pages of editors who may have a conflict of interest * {{tl|BLP sources}} – for biographies of living persons (BLPs) that need additional references * {{tl|BLP unsourced}} – for BLPs that do not include any references or sources * {{tl|BLP more footnotes needed}} – for BLPs that include a list of sources or external links, but have insufficient inline citations * {{tl|BLP no footnotes}} – for BLPs that include a list of sources or external links, but have no inline citations at all * {{tl|Peacock}} – for articles that promote the subject in a subjective manner as opposed to imparting relevant information <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Neutrality templates]] [[Category:Cleanup templates]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> rkixt8zcaun0ebydydxoozacb3g248g 373546 373545 2026-10-18T09:02:56Z ChiK 1136 1 revision imported from [[:en:Template:Resume-like/doc]] 373545 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{High-use}} {{Twinkle standard installation}} {{nosubst}} {{Template redirect|Like resume|Cleanup resume}} This template is for use on articles, particularly biographies, that seem to promote the subject. == When to use == An article that merely summarizes the subject's career ''is okay'', as long as it's written in a neutral tone and the subject meets the requirements for notability. This tag is meant for biographical articles that promote the subject. In that way, it is much like {{tl|advert}}. == Usage == The simplest way to add this template to an article is to copy and paste either: {{tlc|Resume-like|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} or: {{tlc|Resume-like|{{((}}subst:DATE{{))}}}} at the top of the article. == Tracking category == * {{clc|Articles with a promotional tone}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Use this template to indicate that an article reads like a résumé or otherwise promotes a biographical subject.", "format": "inline", "params": { "date": { "label": "Month and year", "description": "Month and year of tagging; e.g., 'January 2013', but not 'jan13'", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}", "example": "January 2013", "suggested": true }, "1": { "label": "Type (e.g., section)", "description": "Text to replace the word \"article\", usually \"section\"", "type": "string", "example": "section", "autovalue": "section" } }, "paramOrder": [ "date", "1" ] } </templatedata> == See also == * {{tl|Advert}} – for articles in general that contain promotional content * {{tl|Uw-coi}} – for user talk pages of editors who may have a conflict of interest * {{tl|BLP sources}} – for biographies of living persons (BLPs) that need additional references * {{tl|BLP unsourced}} – for BLPs that do not include any references or sources * {{tl|BLP more footnotes needed}} – for BLPs that include a list of sources or external links, but have insufficient inline citations * {{tl|BLP no footnotes}} – for BLPs that include a list of sources or external links, but have no inline citations at all * {{tl|Peacock}} – for articles that promote the subject in a subjective manner as opposed to imparting relevant information <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Neutrality templates]] [[Category:Cleanup templates]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> rkixt8zcaun0ebydydxoozacb3g248g