Wikipedia tetwiki https://tet.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1jina_Mahuluk MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Media Espesiál Diskusaun Uza-na'in Diskusaun Uza-na'in Wikipedia Diskusaun Wikipedia Imajen Diskusaun Imajen MediaWiki Diskusaun MediaWiki Template Diskusaun Template Ajuda Diskusaun Ajuda Kategoria Diskusaun Kategoria TimedText TimedText talk Módulo Módulo Discussão Evento Evento Discussão Autoridade Bankária no Pagamentus Timór-Leste nian 0 1469 70589 70212 2026-05-25T08:48:19Z ~2026-30477-31 11429 70589 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Coins 100 Cent Timor-Leste.png|250px|direita]] '''Autoridade Bankária no Pagamentus Timór-Leste nian/Banku Sentrál''' (ABP) iha banati ida kleaán baá regulasaun sistema monetáriu ho finanseiru rai ida ho hanoin atu hametin estabilidade ekonómika ho finanseira nebeé deit hodi garante dezenvolvimentu ekonomia ida nebeé fó beran ba populasaun [[Timór Lorosa'e]] oan tomak, fó biban ba ema hotu atu hakaás aán, lais liu mak karik bele sustenta aán, husi beran dezenvolvimentu emar [https://www.entrepreneurindia.co/ liu], karik kiak ida wuituan. Iha hanoin ida neé, katak ABP halaó hela funsaun ke dala barak munu ba entidade ruma ho tipu ida neé, liu-liu ba implementasaun ou atu halaó polítika monetária ho kambiál lolos ho hakarak tuan ida, atu bele iha rezultadu oin-oin nia laran, hodi hametin estabilidade sasan nia folin. Iha prátika, dala ruma, funsaun sira neé uituan liu wainhira iha faktu katak rai ida laiha osan rasik, uza hanesan osan nasionál mak [[dólar amerikanu]] uluk iha tinan [[2000]]. ABP tuku tiha ona [[Doit Timór-Leste nian|osan]] besi [[Timór-Leste]] nian rasik nebe bele sura hamutuk iha [[dólar amerikanu]] nia let. == Istória == ABP ne’e mai husi Central Payments Office (CPO) -- gabinete sentral pagamentus nian --, Aministrasaun [[UNTAET]] mak hahú, nebe mak halao administrasaun ba [[Timór-Leste]] kedas iha [[Outubru]] [[1999]] toó [[20 de Maiu]] [[2002]]. ABP uluk hahú iha [[30 de Novembru]] [[2001]]. Tuir regulamentu ne’be mak hamosu, tuir lolos Knu’a ida ne’e dirije a’as liu husi konsellu administrasaun ida neb’e mak hari husi elementu emar na’in hitu i mos governadór mak presidi, maibe gestaun oras ne’e hala’o husi diretór jeral ida, ikus liu knar ida ne’e Sr. Abraão de Vasconselos maka halo’o. Ikus ne’e diresaun husi ABP ida ne’e,hala’o husi konsellu administrasaun kiik oan ida presidi husi diretór jeral hamutuk ho diretór sira husi departamentu prinsipál rua husi banku sentrál ida, mak supervisaun sistema finanseiru ho pagamentus nian. ABP hetan belun boot/diak ho banku sentrál sira iha rejiaun nebe [[Timór-Leste]] iha nia Let, hanesan mos ho rai sira nebe ninia emar husi rai sira neb’e husi Komunidade Rai neb’e Koa’lia lia-Portugés ([[CPLP]]), nebe [[Timór-Leste]] hanesan elementu ikus. == Ligasaun ba li'ur == * {{Ligasaun|en}} {{Ligasaun|pt}} {{Ligasaun|tet}} [http://www.bancocentral.tl/ Pájina web Autoridade Bankária no Pagamentus Timór-Leste nian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205041621/http://www.bancocentral.tl/ |date=2012-02-05 }} [[Kategoria:Ekonomia Timór Lorosa'e]] ljfgx3owu3yls1dz2o1k5ur57xvu8jt Lista deputadu Parlamentu Nasionál 2007-2012 0 3865 70587 65539 2026-05-25T00:31:43Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70587 wikitext text/x-wiki [[Imajen:ET parliament2008.png|miniaturadaimagem|Sitzverteilung und Bündnisse im Nationalparlament Osttimors<br />(Stand: Mai 2008)]] Ne'e lista deputadu [[Parlamentu Nasionál]] [[Timór Lorosa'e]] nian, ne'ebé hili iha [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2007|eleisaun parlamentar iha tinan 2007]]. * (membru foun) = Ema ne'e hili hanesan deputadu ba dala uluk iha tinan 2007 * (membru dezde 2001) = Ema ne'e deputadu iha [[Asembleia Konstituinte|Asembleia Konstituinte / Parlamentu Nasionál uluk]] tiha ona == [[FRETILIN|Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente FRETILIN]] == 29,02 % votu nian, deputadu 21. {| width="100%" style="background:#FFFFFF;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- valign="top" | width="50%" | * [[Francisco Guterres|Francisco ''Lu Olo'' Guterres]] ''(deputadu dezde 2001)'', Prezidente Parlamentu nian 2001–2007 * [[Marí Bin Amude Alkatiri]] ''(membru foun)'', [[Primeiru-Ministru Timór Lorosa'e nian|Primeiru ministru]] 2002–2006 * [[Arsénio Bano|Arsénio Paixão Bano]] ''(membru foun)'' * [[Cipriana da Costa Pereira]] ''(membru dezde 2001)'' * [[Joquim dos Santos]] ''(membru dezde 2001)'' * [[Antoninho Bianco]] ''(membru foun)'' * ''[[Jacob Martins dos Reis Fernandes]]'' ''(membru foun; mate loron 22 fulan Setembru 2007)'' * [[Ana Pessoa Pinto|Ana Maria Pessoa Pereira da Silva Pinto]] ''(membru foun)'' * [[Estanislau da Conceição Aleixo Maria da Silva]] ''(membru foun)'', Primeiru ministru iha tinan 2007 * [[António Cardoso Caldas Machado]] ''(membru dezde 2001)'' * [[Aniceto Guterres Lopes|Aniceto Longuinhos Guterres Lopes]] ''(membru foun)'', xefe bankada parlamentár | width="50%" | * [[Ilda Maria da Conceição]] ''(membru foun)'' * [[Osorio Florindo da Conceição Costa]] ''(membru foun)'' * [[Maria Maia dos Reis da Costa]] ''(membru foun)'' * [[José Teixeira|José Augusto Fernandes Teixeira]] ''(membru foun)'' * [[Domingos Maria Sarmento]] ''(membru foun)'' * [[Inácio Moreira|Inácio Freitas Moreira]] ''(membru foun)'' * [[Francico Miranda Branco|Francico (''Francisco?) Miranda Branco]] ''(membru dezde 2001)'' * [[David Ximenes|David Dias Ximenes]] ''(membru foun)'', membru ''Conselho Superior de Defesa e Segurança'' nian * [[Josefa Álvares Pereira Soares]] ''(membru dezde 2001)'' * [[Francisco Martins da Costa Pereira Jerónimo]] ''(membru dezde 2001)'' * [[Joaquim Amaral]] ''(membru dezde 2001 ba 2007; membru suplente ba matebian Jacob Fernandes)'' |} == [[Congresso Nacional da Reconstrução Timorense|Congresso Nacional da Reconstrução Timorense CNRT]] == 24,10 % votu nian, deputadu 18. {| width="100%" style="background:#FFFFFF;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- valign="top" | width="50%" | * [[Xanana Gusmão|Kay Ralla Xanana Gusmão]] ''(membru foun)'', Primeiru ministru; Prezidente Repúblika iha tinan 2002–2007 * [[Vicente da Silva Guterres]] ''(membru dezde 2001; deputadu ba [[Partido Democrata-Cristão de Timor|UDC/PDC]] iha tinan 2001-2007) Vise Prezidente Parlamentu nian * [[Eduardo de Deus Barreto]] ''(membru foun)'' * [[Carmelita Caetano Moniz]] ''(membru foun)'' * [[Virgilio Maria Dias Marcal]] ''(membru foun)'' * [[Maria Terezinha Dias da Silva Viegas]] (''2001–2007: deputadu FRETILIN nian''?)<!-- Maria Terezinha Viegas iha [[Lista deputadu Asembleia Konstituinte nian]] ?--> * [[Brigida Antonia Correira]] ''(membru foun)'' * [[Duarte Nunes]] ''(membru foun)'' * [[Pedro dos Martires da Costa]] ''(membru foun)'' | width="50%" | * [[Cecilio Caminha Freitas]] ''(membru foun)'' * [[Natalino dos Santos]] ''(membru foun)'' * [[Idelta Maria Rodrigues]] ''(membru foun)'' * [[Benvinda Catarina Rodrigues]]''(membru foun)'' * [[Aderito Hugo da Costa]] ''(membru foun)'' * [[Arão Noe de Jesus da Costa Amaral]] ''(2001–2007: deputadu FRETILIN nian)'' * [[Paulo de Fatima Martins]] ''(membru foun)'' * [[Romeu Moises]] ''(membru foun)'' * [[Maria Rosa da Camara]] ''(membru foun)'' |} == Coligação [[Associação Social-Democrata de Timor|Associação Social-Democrata de Timor ASDT]]/[[Partido Social Democrata (Osttimor)|Partido Social Democrata PSD]] == 15,73 % votu nian, deputadu 11. {| width="100%" style="background:#FFFFFF;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- valign="top" | width="50%" | * [[Mario Viegas Carrascalão]] (PSD) (''membru foun'', membru to'o tinan 2009) * [[Francisco Xavier do Amaral]] (ASDT) ''(membru dezde 2001; mate iha tinan 2012)'' * [[Lúcia Lobato|Lúcia Maria Brandão Freitas Lobato]] (PSD) ''(membru dezde 2001)'', Ministra Justisa nian * [[Gil da Costa Alves|Gil da Costa A. N. Alves]] (ASDT) ''(membru foun)'', Ministru Tourizmu nian * [[Zacarias da Costa|Zacarias Albano da Costa]] (PSD) ''(membru foun)'', Ministru Negósiu Estranjeiru * [[Alberto da Silva Cruz]] (ASDT) ''(membru foun)'' | width="50%" | * [[Maria da Paixão de Jesus da Costa]] (PSD) ''(membru dezde 2001)'', Vise Prezidente Parlamentu nian * [[Teresa da Conceição Amaral]] (ASDT) ''(membru foun)'' * [[Vidal de Jesus|Vidal ''Riak Leman'' de Jesus]] (PSD) ''(membru dezde 2001)'', xefe bankada parlamentár PSD * [[José Manuel Carrascalão|José Manuel Castela Viegas Carrascalão]] (ASDT) ''(membru foun)'', Vise-Ministru Infraestrutura nian * [[Maria da Costa Exposto]] (PSD) ''(membru foun)'', sekretária Parlamentu nian * [[Augusto Tara]] (PSD) ''(membru suplente ba Mario Carrascalão)''<ref>[http://easttimorlegal.blogspot.com/2009/01/social-democratic-party-president-mario.html East Timor Law and Justice Bulletin, 22 Janeiru 2009, Social Democratic Party President Mario Carrascalao named Second Vice Prime Minister of East Timor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100203065509/http://easttimorlegal.blogspot.com/2009/01/social-democratic-party-president-mario.html |date=2010-02-03 }}</ref> |} == [[Partido Democrático (Osttimor)|Partido Democrático PD]] == 11,30 % votu nian, deputadu 8. * [[Fernando de Araújo|Fernando ''La Sama'' de Araújo]] ''(membru foun)'', Prezidente Parlamentu nian, membru ''Conselho Superior de Defesa e Segurança'' nian * [[Mariano Sabino Lopes]] (''membru dezde 2001''), Ministru Agrikultura nian * [[Adriano do Nascimento]] ''(membru foun)'', xefe bankada parlamentár PD; sekretáriu estadu tourizmu nian * [[Teresa Maria de Carvalho]] ''(membru foun)'', sekretária Parlamentu nian * [[Gabriel Ximenes Fitun]] ''(membru foun)'' * [[Vital dos Santos]] ''(membru foun)'' * [[Lucas da Costa]] ''(membru foun)'' * [[Gertrudes Araújo Moniz]] ''(membru foun)'' * [[Jacinta Abucau Pereira]] ''(membru dezde 2010 - membru suplente)'' == [[Partido Unidade Nacional|Partido Unidade Nacional PUN]] == 4,55 % votu nian, deputadu 3. * [[Fernanda Borges|Fernanda Mesquita Borges]] ''(membru foun)'', membru ''Conselho Superior de Defesa e Segurança'' nian * [[José dos Reis Francisco Abel]] ''(membru foun)'', membru to'o tinan ???? * [[Mateus de Jesus]] ''(membru foun)'' * [[Domingos Canossa C. Mesquita]] - membru suplente ba José dos Reis Francisco Abel Durante tempu 2007-2012, Mateus de Jesus husik partidu PUN; hela iha Parlamentu hansesan deputadu independente.<ref>[http://www.alp.org.au:6020/CMSPages/GetFile.aspx?nodeguid=db25b77b-6314-4351-b5c7-05c1a9500145 Dennis Shoesmith: ''Political Parties and Groupings of Timor-Leste'', Australian Labor International, Outubru 2011, edisaun tolu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507150147/http://www.alp.org.au:6020/CMSPages/GetFile.aspx?nodeguid=db25b77b-6314-4351-b5c7-05c1a9500145 |date=2012-05-07 }} (englisch)</ref><ref>[http://forum-haksesuk.blogspot.com/2011/02/tendencia-votus-iha-2012-konsekuencia.html Forum Hakesuk: ''Tendencia votus iha 2012, Konsekuencia sei mosu konfigurasaun foun iha politika nasional'', 14 Fevereiru 2011]</ref> == Aliança Democratica [[Klibur Oan Timor Asuwain|Klibur Oan Timor Asuwain KOTA]]/[[Partido do Povo de Timor|Partido do Povo de Timor PPT]] == 3,20 % votu nian, deputadu 2. * [[Manuel Tilman]] (KOTA) ''(membru dezde 2001)'' * [[Jacob Xavier]] (PPT) ''(membru dezde 2001)'' == [[União Nacional Democrática de Resistência Timorense|União Nacional Democrática de Resistência Timorense UNDERTIM]] == 3,19 % votu nian, deputadu 2. * [[Cornelio da Conceição Gama|Cornelio ''L7'' da Conceição Gama]] ''(membru foun)'' * [[Faustino dos Santos]] (''Renan Selak'')<ref>[http://www.estatal.gov.tl/Documents/JOR/SERIE_I_NO_8_2010.pdf Jornal da Républica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407170111/http://www.estatal.gov.tl/Documents/JOR/SERIE_I_NO_8_2010.pdf |date=2010-04-07 }}</ref> ''(membru foun)'', xefe bankada parlamentár == Huun informasaun nian == * [http://www.cne.tl/Eleisaun_Parlamentar/ACTA%20FINAL/aviso_publico_final%2009-07-07-ENGLISH.pdf CNE – Lista deputadu nian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071031012246/http://www.cne.tl/Eleisaun_Parlamentar/ACTA%20FINAL/aviso_publico_final%2009-07-07-ENGLISH.pdf |date=2007-10-31 }} (PDF) === Referénsia === <references /> == Ligasaun ba li'ur == * [http://www.parlamento.tl/index.htm Parlamentu Nasionál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081029061750/http://www.parlamento.tl/index.htm |date=2008-10-29 }} * [http://www.etan.org/etanpdf/2007/Listas%20de%20candidatos%20admitidas_21%20Maio%2020071.pdf Lista kandidatu sira-nian] (pdf; 819 kB) * [http://www.ip.alp.org.au/download/now/timor_leste_political_parties_and_groupings_2nd_edition.pdf Partidu no grupu politiku iha Timor-Leste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607042520/http://www.ip.alp.org.au/download/now/timor_leste_political_parties_and_groupings_2nd_edition.pdf |date=2007-06-07 }} (Inglés; PDF-Datei) [[Kategoria:Parlamentu Nasionál]] ae75da4dl85n7gqngrisihl7ytxqplg Óscar de Araújo 0 6205 70588 67801 2026-05-25T00:43:04Z InternetArchiveBot 8082 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 70588 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Óscar de Araújo small.jpg|miniaturadaimagem|Sr. Óscar iha 2017]] '''Sr. Óscar de Araújo''' (* Moris iha 13 Maiu 1982 iha [[Ainaru (munisípiu)|Ainaru]], [[Timor-Leste]]) hanesan Politikus Timorense. Nu'udar membru husi Partidu [[Congresso Nacional da Reconstrução Timorense|Kongresu Nasional Rekonstrusaun Timorense]] (CNRT).<ref name="parl18">Parlamento Nasional Timor-Leste [https://www.parlamento.tl/node/742 "Óscar de Araújo"], asesu 25 iha Jullu 2019</ref> == Karreira == Sr. Óscar remata nia estudu iha Lisensiatura Sosial Politika.<ref name="parl18"/> Husi tinan 2007 to'o 2009, Sr. Óscar sai hanesan Vise Direktor Edukasaun ba Diresaun Educação nian iha Munisípiu Ainaru.<ref>Jornal da República: [http://www.mj.gov.tl/jornal/?q=node/3924 "''DESPACHO 54/GMEC/2007''"], asesu iha 25 Jullu 2019</ref> Iha [[Elisaun Parlamentar tinan 2012]], Sr. Óscar tama iha númeru 21 husi lista kandidatu alternativu Partidu (CNRT).<ref>La'o Hamutuk: [https://www.laohamutuk.org/misc/eleisaun2012/ElectedPartySlates.pdf "Lisaun Parlamentu 2012"], (PDF)</ref> No Sr. Óscar tama iha lista 32 ba kandidatu Parlamentar Nasional 2017, maske ne'e Nia sedauk iha oportunidade.<ref>La'o Hamutuk: [http://www.laohamutuk.org/Justice/2017/ElPar/AllPartyLists.pdf "Lisaun Parlamentu 2017"], (PDF)</ref> Ho ida ne’e iha Elisaun Parlamentar 2018 loke dalan ba Sr. Óscar hodi tama ba Parlamentu Nasional ho pozisaun 37 husi lista [[Aliansa Maioria Parlamentar]] (AMP), konjunta entre [[Congresso Nacional da Reconstrução Timorense|CNRT]], [[Partidu Libertasaun Popular|PLP]] no [[Kmanek Haburas Unidade Nasional Timor Oan|KHUNTO]].<ref>[http://www.laohamutuk.org/Justice/2018/ElPar/ListaCandidatos.pdf "Lista Deputados 2018-2023"], (PDF)</ref> Ho nune’e iha loron 13 Juñu 2018, Sr. Óscar substitui Sr. [[Xanana Gusmão]] iha abertura Ligislativa ba dala 5 iha Parlamentu Nasional.<ref> Tatoli: [http://www.tatoli.tl/2018/06/guntur-oscar-substitui-xanana-taur-iha-pn/ "''Guntur-Oscar Substitui Xanana-Taur Iha PN''"], asesu iha 25 Jullu 2019 </ref> Desde 4 de Juñu, Sr. Óscar asumi kargu hanesan Sekretário ba Komisaun Parlamentar ba Asuntu Konstituisaun no [[Jusitisa]]. (Komisaun A).<ref>Parlamentu Nasional: [https://www.parlamento.tl/node/391 "Komisaun A"], asesu iha 25 Jullu 2019</ref><ref>East Timor Law and Justice: [https://www.easttimorlawandjusticebulletin.com/2018/07/permanent-specialised-committees-of-v.html "Permanent Specialised Committees of the V Legislature of the National Parliament"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190725135952/https://www.easttimorlawandjusticebulletin.com/2018/07/permanent-specialised-committees-of-v.html |date=2019-07-25 }}, asesu iha 25 Jullu 2019</ref> == Ligasaun ba Li'ur == {{Commons|Category:Óscar de Araújo|Óscar de Araújo}} == Referensia == <references/> [[Kategoria:Deputados Timór Lorosa'e 2018-2023]] [[Kategoria:Mane Timór Lorosa'e]] s9tsbszfd2q5amt90ls7jn3twtjoweh