Wikipedia:Lista husi artigu sira ne'ebé Wikipédia hotu-hotu bele iha

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="tet">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>tetwiki</dbname>
    <base>https://tet.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1jina_Mahuluk</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Espesiál</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskusaun</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Uza-na'in</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Diskusaun Uza-na'in</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Diskusaun Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Imajen</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Diskusaun Imajen</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Diskusaun MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Template</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Diskusaun Template</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Ajuda</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Diskusaun Ajuda</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Diskusaun Kategoria</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Módulo</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Módulo Discussão</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Evento</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Evento Discussão</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia:Lista husi artigu sira ne'ebé Wikipédia hotu-hotu bele iha</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1617</id>
    <revision>
      <id>74387</id>
      <parentid>69678</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T07:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Acacial</username>
        <id>11621</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pintór no escultór sira */ Atualiza ba tuir lista husi artigu sira iha Wikipédia Inglés</comment>
      <origin>74387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31299" sha1="7budgwdwtdrifksqgzepnttjcir1zg1" xml:space="preserve">Atu hodi bele konsidera ida ensiklopédia loloos, Wikipédia iha lia-tetun presiza tenke ida grupu hosi informasaun bázika, ezijivel kalkér ensiklopédia. Ne'e lista hosi artigu 1.000 hakarak halibur ne'e informasaun bázika esensiál katak tenke halo iha lia-tetun.

'''Ne'e artigu 1.000 tenke konsentra prinsipál haka'as an kriasaun ida hotu-hotu ema sé uza Wikipédia.''' Dahuluk, ne'e artigu fundamentál sira bele mesak de'it esbosu sira (''stubs'') hodi rua ka tolu fraze sira, hodi informasaun liután importante, ne'ebé hafoin aumenta no mellora.

[[Espesiál:Wantedpages|Artigu sira iha mukit]]

== [[Biografia]] sira ==

{{Col-begin}}
{{Col-break}}
=== [[Pintura|Pintór]] no [[arkitetu]] sira ===
#[[Le Corbusier]] -- [[:pt:Le Corbusier|pt]], [[:en:Le Corbusier|en]], [[:id:Le Corbusier|id]]
#[[Salvador Dali]] -- [[:pt:Salvador Dalí|pt]], [[:en:Salvador Dalí|en]], [[:id:Salvador Dalí|id]]
#[[Albrecht Dürer]] -- [[:pt:Albrecht Dürer|pt]], [[:en:Albrecht Dürer|en]], [[:id:Albrecht Dürer|id]]
#[[Vincent van Gogh]] -- [[:pt:Vincent van Gogh|pt]], [[:en:Vincent van Gogh|en]], [[:id:Vincent van Gogh|id]]
#[[Francisco de Goya]] -- [[:pt:Francisco Goya|pt]], [[:en:Francisco Goya|en]], [[:id:Francisco Goya|id]]
#[[Hokusai]] -- [[:pt:Hokusai|pt]], [[:en:Hokusai|en]], [[:id:Hokusai|id]]
#[[Frida Kahlo]] -- [[:pt:Frida Kahlo|pt]], [[:en:Frida Kahlo|en]], [[:id:Frida Kahlo|id]]
#[[Leonardo da Vinci]] -- [[:pt:Leonardo da Vinci|pt]], [[:en:Leonardo da Vinci|en]], [[:id:Leonardo da Vinci|id]]
#[[Henri Matisse]] -- [[:pt:Henri Matisse|pt]], [[:en:Henri Matisse|en]], [[:id:Henri Matisse|id]]
#[[Michelangelo Buonarroti]] -- [[:pt:Michelangelo Buonarroti|pt]], [[:en:Michelangelo|en]], [[:id:Michelangelo Buonarroti|id]]
#[[Pablo Picasso]] -- [[:pt:Pablo Picasso|pt]], [[:en:Pablo Picasso|en]], [[:id:Pablo Picasso|id]]
#[[Rafael]] -- [[:pt:Raphael|pt]], [[:en:Raphael|en]], [[:id:Raffaello Sanzio|id]]
#[[Rembrandt]] -- [[:pt:Rembrandt|pt]], [[:en:Rembrandt|en]], [[:id:Rembrandt van Rijn|id]]
#[[Peter Paul Rubens]] -- [[:pt:Peter Paul Rubens|pt]], [[:en:Peter Paul Rubens|en]], [[:id:Peter Paul Rubens|id]]
#[[Mimar Sinan]] -- [[:pt:Mimar Sinan|pt]], [[:en:Mimar Sinan|en]], [[:id:Mimar Sinan|id]]
#[[Diego Velázquez]] -- [[:pt:Diego Velázquez|pt]], [[:en:Diego Velázquez|en]], [[:id:Diego Velázquez|id]]
#[[Andy Warhol]] -- [[:pt:Andy Warhol|pt]], [[:en:Andy Warhol|en]], [[:id:Andy Warhol|id]]
#[[Frank Lloyd Wright]] -- [[:pt:Frank Lloyd Wright|pt]], [[:en:Frank Lloyd Wright|en]], [[:id:Frank Lloyd Wright|id]]
#[[Aleijadiño]] -- [[:pt:Aleijadinho|pt]], [[:en:Aleijadinho|en]]

=== [[Kompozisaun|Kompozitór]] no [[Múzika|múziku]] sira ===
#[[Johann Sebastian Bach]] -- [[:pt:Johann Sebastian Bach|pt]], [[:en:Johann Sebastian Bach|en]], [[:id:Johann Sebastian Bach|id]]
#[[Beatles]] -- [[:pt:The Beatles|pt]], [[:en:The Beatles|en]], [[:id:The Beatles|id]]
#[[Ludwig van Beethoven]] -- [[:pt:Ludwig van Beethoven|pt]], [[:en:Ludwig van Beethoven|en]], [[:id:Ludwig van Beethoven|id]]
#[[Frédéric Chopin]] -- [[:pt:Frédéric Chopin|pt]], [[:en:Frédéric Chopin|en]]
#[[Claude Debussy]] -- [[:pt:Claude Debussy|pt]], [[:en:Claude Debussy|en]]
#[[Franz Joseph Haydn]] -- [[:pt:Franz Joseph Haydn|pt]], [[:en:Joseph Haydn|en]]
#[[José Afonso]] -- [[:pt:José Afonso|pt]], [[:en:José Afonso|en]]
#[[José Carlos Schwarz]]
#[[Leandro i Leonardo]]
#[[Wolfgang Amadeus Mozart]] -- [[:pt:Wolfgang Amadeus Mozart|pt]], [[:en:Wolfgang Amadeus Mozart|en]], [[:id:Wolfgang Amadeus Mozart|id]]
#[[Maurice Ravel]] -- [[:pt:Maurice Ravel|pt]], [[:en:Maurice Ravel|en]]
#[[Rolling Stones]] -- [[:pt:The Rolling Stones|pt]], [[:en:The Rolling Stones|en]], [[:id:The Rolling Stones|id]]
#[[Richard Wagner]] -- [[:pt:Richard Wagner|pt]], [[:en:Richard Wagner|en]], [[:id:Richard Wagner|id]]
#[[Heitor Villa-Lobos]] -- [[:pt:Heitor Villa-Lobos|pt]], [[:en:Heitor Villa-Lobos|en]]
#[[Antonio Vivaldi]] -- [[:pt:Antonio Vivaldi|pt]], [[:en:Antonio Vivaldi|en]], [[:id:Antonio Vivaldi|id]]

=== [[Deskobrimentu|Deskobridór]] no [[Esplorasaun|esploradór]] sira ===
#[[Amundsen]] -- [[:pt:Roald Amundsen|pt]], [[:en:Roald Amundsen|en]], [[:id:Roald Amundsen|id]]
#[[Bartolomeu Dias]] -- [[:pt:Bartolomeu Dias|pt]], [[:en:Bartolomeu Dias|en]]
#[[Cristovaun Colombo]] -- [[:pt:Cristóvão Colombo|pt]], [[:en:Christopher Columbus|en]], [[:id:Christopher Columbus|id]]
#[[Diogo Cão]] -- [[:pt:Diogo Cão|pt]], [[:en:Diogo Cão|en]]
#[[Gil Eanes]] -- [[:pt:Gil Eanes|pt]], [[:en:Gil Eanes|en]]
#[[Jacques Cartier]] -- [[:pt:Jacques Cartier|pt]], [[:en:Jacques Cartier|en]], [[:id:Jacques Cartier|id]]
#[[James Cook]] -- [[:pt:James Cook|pt]], [[:en:James Cook|en]], [[:id:James Cook|id]]
#[[Fernão de Magalhães]] -- [[:pt:Fernão de Magalhães|pt]], [[:en:Ferdinand Magellan|en]], [[:id:Ferdinand Magellan|id]]
#[[Francis Drake]] -- [[:pt:Francis Drake|pt]], [[:en:Francis Drake|en]], [[:id:Francis Drake|id]]
#[[Hernán Cortés]] -- [[:pt:Fernando Cortez|pt]], [[:en:Hernán Cortés|en]], [[:id:Hernán Cortés|id]]
#[[Livingstone]] -- [[:pt:David Livingstone|pt]], [[:en:David Livingstone|en]]
#[[Marku Polu]] -- [[:pt:Marco Polo|pt]], [[:en:Marco Polo|en]], [[:id:Marco Polo|id]]
#[[Pedro Álvares Cabral]] -- [[:pt:Pedro Álvares Cabral|pt]], [[:en:Pedro Álvares Cabral|en]]
#[[Vasco da Gama]] -- [[:pt:Vasco da Gama|pt]], [[:en:Vasco da Gama|en]], [[:id:Vasco da Gama|id]]
#[[Zheng He]] -- [[:pt:Zheng He|pt]], [[:en:Zheng He|en]], [[:id:Cheng Ho|id]]

=== [[Polítika|Polítiku]] no ativista sira ===
#[[Aleixo Corte-Real]] -- [[:pt:Aleixo Corte-Real|pt]]
#[[Alexandre Magnu]] -- [[:pt:Alexandre, o Grande|pt]], [[:en:Alexander the Great|en]], [[:id:Alexander Agung|id]]
#[[Bismarck]] -- [[:pt:Otto von Bismarck|pt]], [[:en:Otto von Bismarck|en]], [[:id:Otto von Bismarck|id]]
#[[Bolívar]] -- [[:pt:Simón Bolívar|pt]], [[:en:Simón Bolívar|en]], [[:id:Simón Bolívar|id]]
#[[Charles de Gaulle]] -- [[:pt:Charles de Gaulle|pt]], [[:en:Charles de Gaulle|en]], [[:id:Charles de Gaulle|id]]
#[[Ernesto Che Guevara]] -- [[:pt:Che Guevara|pt]], [[:en:Che Guevara|en]], [[:id:Che Guevara|id]]
#[[Churchill]] -- [[:pt:Winston Churchill|pt]], [[:en:Winston Churchill|en]], [[:id:Sir Winston Churchill|id]]
#[[Enrike VIII]], luirai [[Inglaterra]] nian -- [[:pt:Henrique VIII de Inglaterra|pt]], [[:en:Henry VIII of England|en]]
#[[Josef Stalin]] (Estaline) -- [[:pt:Josef Stalin|pt]], [[:en:Josef Stalin|en]], [[:id:Josef Stalin|id]]
#[[Fidel Castro]] -- [[:pt:Fidel Castro|pt]], [[:en:Fidel Castro|en]], [[:id:Fidel Castro|id]]
#[[Gandhi]] -- [[:pt:Mahatma Gandhi|pt]], [[:en:Mahatma Gandhi|en]], [[:id:Mahatma Gandhi|id]]
#[[Genghis Khan]] -- [[:pt:Genghis Khan|pt]], [[:en:Genghis Khan|en]], [[:id:Genghis Khan|id]]
#[[George Bush|George W. Bush]] -- [[:pt:George W. Bush|pt]], [[:en:George W. Bush|en]], [[:id:George W. Bush|id]]
#[[George Washington]] -- [[:pt:George Washington|pt]], [[:en:George Washington|en]], [[:id:George Washington|id]]
#[[Guillerme II]], liurai [[Alemaña]] nian -- [[:pt:Wilhelm II da Alemanha|pt]], [[:en:Wilhelm II of Germany|en]], [[:id:Wilhelm II dari Jerman|id]]
#[[Hirohito]], liurai [[Japaun]] nian -- [[:pt:Hirohito|pt]], [[:en:Hirohito|en]], [[:id:Hirohito|id]]
#[[Hitler]] -- [[:pt:Adolf Hitler|pt]], [[:en:Adolf Hitler|en]], [[:id:Adolf Hitler|id]]
#[[Isabel I]], liurai feto [[Inglaterra]] nian -- [[:pt:Elizabeth I de Inglaterra|pt]], [[:en:Elizabeth I of England|en]]
#[[Juaun II]], liurai [[Portugál]] nian -- [[:pt:João II de Portugal|pt]], [[:en:John II of Portugal|en]]
#[[Júliu Sézar]] -- [[:pt:Júlio César|pt]], [[:en:Julius Caesar|en]], [[:id:Julius Caesar|id]]
#[[Karlus Magnu]] -- [[:pt:Carlos Magno|pt]], [[:en:Charlemagne|en]]
#[[Kemal Ataturk]] -- [[:pt:Kemal Atatürk|pt]], [[:en:Kemal Atatürk|en]], [[:id:Mustafa Kemal Atatürk|id]]
#[[Kennedy]] -- [[:pt:John F. Kennedy|pt]], [[:en:John F. Kennedy|en]], [[:id:John F. Kennedy|id]]
#[[Kleópatra]] -- [[:pt:Cleópatra VII do Egipto|pt]], [[:en:Cleopatra VII of Egypt|en]]
#[[Kofi Annan]] -- [[:pt:Kofi Annan|pt]], [[:en:Kofi Annan|en]], [[:id:Kofi Annan|id]]
#[[Kwame Nkrumah]] -- [[:pt:Kwame Nkrumah|pt]], [[:en:Kwame Nkrumah|en]], [[:id:Kwame Nkrumah|id]]
#[[Vladímir Ilitch Lenin]] -- [[:pt:Vladimir Ilyich Ulyanov Lenin|pt]], [[:en:Vladimir Lenin|en]], [[:id:Lenin|id]]
#[[Lincoln]] -- [[:pt:Abraham Lincoln|pt]], [[:en:Abraham Lincoln|en]], [[:id:Abraham Lincoln|id]]
#[[Lula da Silva]] -- [[:pt:Luiz Inácio Lula da Silva|pt]], [[:en:Luiz Inácio Lula da Silva|en]], [[:id:Luiz Inácio Lula da Silva|id]]
#[[Manuel I]], liurai [[Portugál]] nian -- [[:pt:Manuel I de Portugal|pt]], [[:en:Manuel I of Portugal|en]]
#[[Mao Zedong]] -- [[:pt:Mao Tse-tung|pt]], [[:en:Mao Zedong|en]], [[:id:Mao Zedong|id]]
#[[Marí Alkatiri]]
#[[Marquês de Pombal]] -- [[:pt:Sebastião José de Carvalho e Melo|pt]], [[:en:Sebastião de Melo, Marquis of Pombal|en]]
#[[Martin Luther King]] -- [[:pt:Martin Luther King|pt]], [[:en:Martin Luther King, Jr.|en]], [[:id:Martin Luther King, Jr.|id]]
#[[Mussolini]] -- [[:pt:Benito Mussolini|pt]], [[:en:Benito Mussolini|en]], [[:id:Benito Mussolini|id]]
#[[Napoleaun Bonaparte]] -- [[:pt:Napoleão I de França|pt]], [[:en:Napoleon I of France|en]], [[:id:Napoleon Bonaparte|id]]
#[[Nelson Mandela]] -- [[:pt:Nelson Mandela|pt]], [[:en:Nelson Mandela|en]], [[:id:Nelson Mandela|id]]
#[[Osama bin Laden]] -- [[:pt:Osama bin Laden|pt]], [[:en:Osama bin Laden|en]], [[:id:Osama bin Laden|id]]
#[[Pedru Boot]], liurai [[Rúsia]] nian -- [[:pt:Pedro I da Rússia|pt]], [[:en:Peter I of Russia|en]], [[:id:Peter I dari Rusia|id]]
#[[Qin Shihuang]] -- [[:pt:Qin Shihuang|pt]], [[:en:Qin Shi Huang|en]], [[:id:Qin Shi Huang|id]]
#[[Ramos-Horta]] -- [[:pt:José Ramos Horta|pt]], [[:en:José Ramos Horta|en]], [[:id:José Ramos Horta|id]]
#[[Roosevelt]] -- [[:pt:Franklin Delano Roosevelt|pt]], [[:en:Franklin D. Roosevelt|en]], [[:id:Franklin Delano Roosevelt|id]]
#[[Saladinu]] -- [[:pt:Saladino|pt]], [[:en:Saladin|en]], [[:id:Salahuddin Ayyubi|id]]
#[[Salazar]] -- [[:pt:António de Oliveira Salazar|pt]], [[:en:António de Oliveira Salazar|en]]
#[[Sérgio Vieira de Mello]] -- [[:pt:Sérgio Vieira de Mello|pt]], [[:en:Sérgio Vieira de Mello|en]]
#[[Sézar Augustu]] -- [[:pt:César Augusto|pt]], [[:en:Augustus|en]]
#[[Shaka Zulu]] -- [[:pt:Shaka Zulu|pt]], [[:en:Shaka|en]]
#[[Suharto]] -- [[:pt:Suharto|pt]], [[:en:Suharto|en]], [[:id:Soeharto|id]]
#[[Tony Blair]] -- [[:pt:Tony Blair|pt]], [[:en:Tony Blair|en]], [[:id:Tony Blair|id]]
#[[Trótski]] -- [[:pt:Leon Trótski|pt]], [[:en:Leon Trotsky|en]], [[:id:Lev Trotski|id]]
#[[Vitória]], liurai feto [[Reinu Naklibur]] nian -- [[:pt:Vitória do Reino Unido|pt]], [[:en:Victoria of the United Kingdom|en]]
#[[Vladimir Putin]] -- [[:pt:Vladimir Putin|pt]], [[:en:Vladimir Putin|en]], [[:id:Vladimir Putin|id]]
#[[Xanana Gusmão]] -- [[:pt:Xanana Gusmão|pt]], [[:en:Xanana Gusmão|en]], [[:id:Xanana Gusmao|id]]
{{Col-break}}

=== [[Siénsia|Sientista]], [[Invensaun|inventór]] no [[Matemátika|matemátiku]] sira ===
#[[Arkimedes]] -- [[:pt:Arquimedes|pt]], [[:en:Archimedes|en]], [[:id:Archimedes|id]]
#[[Bill Gates]] -- [[:pt:Bill Gates|pt]], [[:en:Bill Gates|en]], [[:id:Bill Gates|id]]
#[[Marie Curie]] -- [[:pt:Marie Curie|pt]], [[:en:Marie Curie|en]], [[:id:Marie Curie|id]]
#[[Charles Darwin]] -- [[:pt:Charles Darwin|pt]], [[:en:Charles Darwin|en]], [[:id:Charles Darwin|id]]
#[[Edison]] -- [[:pt:Thomas Edison|pt]], [[:en:Thomas Edison|en]], [[:id:Thomas Alva Edison|id]]
#[[Albert Einstein]] -- [[:pt:Albert Einstein|pt]], [[:en:Albert Einstein|en]], [[:id:Albert Einstein|id]]
#[[Freud]] -- [[:pt:Sigmund Freud|pt]], [[:en:Sigmund Freud|en]], [[:id:Sigmund Freud|id]]
#[[Galileu Galilei]] -- [[:pt:Galileu Galilei|pt]], [[:en:Galileo Galilei|en]], [[:id:Galileo Galilei|id]]
#[[Gutenberg]] -- [[:pt:Johannes Gutenberg|pt]], [[:en:Johann Gutenberg|en]], [[:id:Johann Gutenberg|id]]
#[[Henry Ford]] -- [[:pt:Henry Ford|pt]], [[:en:Henry Ford|en]], [[:id:Henry Ford|id]]
#[[Kopérniku]] -- [[:pt:Nicolau Copérnico|pt]], [[:en:Nicolaus Copernicus|en]], [[:id:Nicolaus Copernicus|id]]
#[[Lavoisier]] -- [[:pt:Antoine Lavoisier|pt]], [[:en:Antoine Lavoisier|en]], [[:id:Antoine Lavoisier|id]]
#[[Lumière]] -- [[:pt:Auguste e Louis Lumière|pt]], [[:en:Auguste and Louis Lumière|en]], [[:id:Lumière Bersaudara|id]]
#[[Naan sira Wright]] -- [[:pt:Irmãos Wright|pt]], [[:en:Wright brothers|en]], [[:id:Wright brothers|id]]
#[[Newton]] -- [[:pt:Isaac Newton|pt]], [[:en:Isaac Newton|en]], [[:id:Isaac Newton|id]]
#[[Pascal]] -- [[:pt:Blaise Pascal|pt]], [[:en:Blaise Pascal|en]], [[:id:Blaise Pascal|id]]
#[[Pedro Nunes]] -- [[:pt:Pedro Nunes|pt]], [[:en:Pedro Nunes|en]]
#[[Pitágoras]] -- [[:pt:Pitágoras|pt]], [[:en:Pythagoras|en]], [[:id:Pythagoras|id]]
#[[Santos Dumont]] -- [[:pt:Santos Dumont|pt]], [[:en:Alberto Santos-Dumont|en]]

=== [[Literatura|Escritór]] no [[Filozofia|pensadór]] sira ===
#[[Adam Smith]] -- [[:pt:Adam Smith|pt]], [[:en:Adam Smith|en]], [[:id:Adam Smith|id]]
#[[Almeida Garrett]] -- [[:pt:Almeida Garrett|pt]], [[:en:Almeida Garrett|en]]
#[[António Vieira]] -- [[:pt:António Vieira|pt]], [[:en:António Vieira|en]]
#[[Aristóteles]] -- [[:pt:Aristóteles|pt]], [[:en:Aristotle|en]], [[:id:Aristoteles|id]]
#[[Honoré de Balzac]] -- [[:pt:Honoré de Balzac|pt]], [[:en:Honoré de Balzac|en]]
#[[Benjamim de Araújo e Côrte-Real]]
#[[Carlos Drummond de Andrade]] -- [[:pt:Carlos Drummond de Andrade|pt]], [[:en:Carlos Drummond de Andrade|en]]
#[[Cervantes]] -- [[:pt:Miguel de Cervantes|pt]], [[:en:Miguel de Cervantes|en]], [[:id:Miguel de Cervantes|id]]
#[[Charles Dickens]] -- [[:pt:Charles Dickens|pt]], [[:en:Charles Dickens|en]], [[:id:Charles Dickens|id]]
#[[Eça de Queirós]] -- [[:pt:Eça de Queiroz|pt]], [[:en:José Maria Eça de Queiroz|en]]
#[[Eródotu]] -- [[:pt:Heródoto de Halicarnasso|pt]], [[:en:Herodotus|en]]
#[[Ésquilo]] -- [[:pt:Ésquilo|pt]], [[:en:Aeschylus|en]]
#[[Eurípedes]] -- [[:pt:Eurípedes|pt]], [[:en:Euripides|en]]
#[[Fernando Pessoa]] -- [[:pt:Fernando Pessoa|pt]], [[:en:Fernando Pessoa|en]]
#[[Fernando Sylvan]] -- [[:pt:Fernando Sylvan|pt]], [[:en:Fernando Sylvan|en]]
#[[Florbela Espanca]] -- [[:pt:Florbela Espanca|pt]], [[:en:Florbela Espanca|en]]
#[[Gabriel García Márquez]] -- [[:pt:Gabriel García Márquez|pt]], [[:en:Gabriel García Márquez|en]], [[:id:Gabriel García Márquez|id]]
#[[Garcia de Orta]] -- [[:pt:Garcia da Orta|pt]], [[:en:Garcia de Orta|en]]
#[[Geoffrey Hull]] 
#[[George Orwell]] -- [[:pt:George Orwell|pt]], [[:en:George Orwell|en]], [[:id:George Orwell|id]]
#[[Gil Vicente]] -- [[:pt:Gil Vicente|pt]], [[:en:Gil Vicente|en]]
#[[Goethe]] -- [[:pt:Johann Wolfgang von Goethe|pt]], [[:en:Johann Wolfgang von Goethe|en]], [[:id:Johann Wolfgang von Goethe|id]]
#[[Hemingway]] -- [[:pt:Ernest Hemingway|pt]], [[:en:Ernest Hemingway|en]]
#[[Ipókrates]] -- [[:pt:Hipócrates|pt]], [[:en:Hippocrates|en]], [[:id:Hippokrates|id]]
#[[John Steinbeck]] -- [[:pt:John Steinbeck|pt]], [[:en:John Steinbeck|en]]
#[[Jorge Amado]] -- [[:pt:Jorge Amado|pt]], [[:en:Jorge Amado|en]]
#[[Jorge Luis Borges]] -- [[:pt:Jorge Luis Borges|pt]], [[:en:Jorge Luis Borges|en]]
#[[José Afonso]] -- [[:pt:José Afonso|pt]], [[:en:José Afonso|en]]
#[[Kant]] -- [[:pt:Immanuel Kant|pt]], [[:en:Immanuel Kant|en]], [[:id:Immanuel Kant|id]]
#[[Konfúsiu]] -- [[:pt:Confúcio|pt]], [[:en:Confucius|en]], [[:id:Kong Hu Cu (filsuf)|id]]
#[[Leaun Tolstoi]] -- [[:pt:Liev Tolstói|pt]], [[:en:Leo Tolstoy|en]], [[:id:Leo Tolstoy|id]]
#[[Luís Cardoso]] -- [[:pt:Luís Cardoso de Noronha|pt]]
#[[Luís de Camões]] -- [[:pt:Luís Vaz de Camões|pt]], [[:en:Luís de Camões|en]]
#[[Machado de Assis]] -- [[:pt:Machado de Assis|pt]], [[:en:Joaquim Maria Machado de Assis|en]]
#[[Manuel Alegre]] -- [[:pt:Manuel Alegre|pt]], [[:en:Manuel Alegre|en]]
#[[Mário Vargas Llosa]] -- [[:pt:Mario Vargas Llosa|pt]], [[:en:Mario Vargas Llosa|en]]
#[[Martiñu Luteru]] -- [[:pt:Martinho Lutero|pt]], [[:en:Martin Luther|en]], [[:id:Martin Luther|id]]
#[[Marx]] -- [[:pt:Karl Marx|pt]], [[:en:Karl Marx|en]], [[:id:Karl Marx|id]]
#[[Mia Couto]] -- [[:pt:Mia Couto|pt]], [[:en:Mia Couto|en]]
#[[Noam Chomsky]] -- [[:pt:Noam Chomsky|pt]], [[:en:Noam Chomsky|en]], [[:id:Noam Chomsky|id]]
#[[Omeru]] -- [[:pt:Homero|pt]], [[:en:Homer|en]], [[:id:Homerus|id]]
#[[Pepetela]]
#[[Pêro Vaz de Caminha]] -- [[:pt:Pero Vaz de Caminha|pt]], [[:en:Pêro Vaz de Caminha|en]]
#[[Pitágoras]] -- [[:pt:Pitágoras|pt]], [[:en:Pythagoras|en]], [[:id:Pythagoras|id]]
#[[Plataun]] -- [[:pt:Platão|pt]], [[:en:Plato|en]], [[:id:Plato|id]]
#[[Roza Luxemburgu]] -- [[:pt:Rosa Luxemburgo|pt]], [[:en:Rosa Luxemburg|en]], [[:id:Rosa Luxemburg|id]]
#[[Santu Agostiñu]] -- [[:pt:Agostinho de Hipona|pt]], [[:en:Augustine of Hippo|en]], [[:id:Augustinus dari Hippo|id]]
#[[Saun Tomás Akinu nian]] -- [[:pt:Tomás de Aquino|pt]], [[:en:Thomas Aquinas|en]], [[:id:Thomas Aquinas|id]]
#[[Shakespeare]] -- [[:pt:William Shakespeare|pt]], [[:en:William Shakespeare|en]], [[:id:William Shakespeare|id]]
#[[Sócrates]] -- [[:pt:Sócrates|pt]], [[:en:Socrates|en]], [[:id:Socrates|id]]
#[[Sófocles]] -- [[:pt:Sófocles|pt]], [[:en:Sophocles|en]]
#[[Sun Tzu]] -- [[:pt:Sun Tzu|pt]], [[:en:Sun Tzu|en]], [[:id:Sun Tzu|id]]
#[[Thomas Mann]] -- [[:pt:Thomas Mann|pt]], [[:en:Thomas Mann|en]]
#[[Victor Hugo]] -- [[:pt:Victor Hugo|pt]], [[:en:Victor Hugo|en]]
#[[Virjíliu]] -- [[:pt:Virgílio|pt]], [[:en:Virgil|en]], [[:id:Publius Vergilius Maro|id]]
{{Col-end}}

== [[Istória]] ==

{{Col-begin}}
{{Col-break}}
=== [[Preistória]] no [[Antiguidade]] ===
# [[Arkeolojia]] -- [[:pt:Arqueologia|pt]], [[:en:Archaeology|en]], [[:id:Arkeologi|id]]
# [[Civilizasaun Foho-Leet Indu nian]] -- [[:pt:Civilização do Vale do Indo|pt]], [[:en:Indus Valley Civilization|en]], [[:id:Peradaban Lembah Indus|id]]
# [[Ejitu Antigu]] -- [[:pt:Antigo Egipto|pt]], [[:en:Ancient Egypt|en]]
# [[Evolusaun Umanidade nian]] -- [[:pt:Evolução humana|pt]], [[:en:Human evolution|en]]
# [[Grésia Antiga]] -- [[:pt:Grécia Antiga|pt]], [[:en:Ancient Greece|en]]
# [[Idade Besi nian]] -- [[:pt:Idade do Ferro|pt]], [[:en:Iron Age|en]]
# [[Idade Bronze nian]] -- [[:pt:Idade do Bronze|pt]], [[:en:Bronze Age|en]], [[:id:Zaman Perunggu|id]]
# [[Idade Fatuk nian]] -- [[:pt:Idade da Pedra|pt]], [[:en:Stone Age|en]], [[:id:Zaman Batu|id]]
# [[Impériu Bizantinu]] -- [[:pt:Império Bizantino|pt]], [[:en:Byzantine Empire|en]], [[:id:Kekaisaran Romawi Timur|id]]
# [[Roma Antiga]] -- [[:pt:Roma Antiga|pt]], [[:en:Ancient Rome|en]]

=== [[Idade Média]] no [[Renasimentu]] ===
# [[Civilizasaun Prekolombiana sira]] -- [[:pt:Pré-colombiano|pt]], [[:en:Pre-Columbian|en]]
# [[Deskobrimentu Portugés sira]] -- [[:pt:Descobrimentos portugueses|pt]], [[:en:Portugal in the Age of Discovery|en]]
# [[Dinastia Ming]] -- [[:pt:Dinastia Ming|pt]], [[:en:Ming Dynasty|en]], [[:id:Dinasti Ming|id]]
# [[Dinastia Yuan]] -- [[:pt:Dinastia Yuan|pt]], [[:en:Yuan Dynasty|en]], [[:id:Dinasti Yuan|id]]
# [[Funu Tinan Atus Ida]] -- [[:pt:Guerra dos Cem Anos|pt]], [[:en:Hundred Years' War|en]], [[:id:Perang Seratus Tahun|id]]
# [[Iluminizmu]] -- [[:pt:Iluminismo|pt]], [[:en:Age of Enlightenment|en]]
# [[Impériu Britániku]] -- [[:pt:Império britânico|pt]], [[:en:British Empire|en]]
# [[Impériu Españól]] -- [[:pt:Império colonial espanhol|pt]], [[:en:Spanish Empire|en]]
# [[Impériu Fransés]] -- [[:pt:Império colonial francês|pt]], [[:en:French colonial empires|en]]
# [[Impériu Mogól]] -- [[:pt:Império Mogol|pt]], [[:en:Mughal Empire|en]], [[:id:Kekaisaran Mughal|id]]
# [[Impériu Olandés]] -- [[:pt:Império colonial holandês|pt]], [[:en:Dutch Empire|en]]
# [[Impériu Otomanu]] -- [[:pt:Império Otomano|pt]], [[:en:Ottoman Empire|en]], [[:id:Kerajaan Ottoman|id]]
# [[Impériu Portugés]] -- [[:pt:Império Português|pt]], [[:en:Portuguese Empire|en]]
# [[Inkizisaun]] -- [[:pt:Inquisição|pt]], [[:en:Inquisition|en]]
# [[Kontrarreforma]] -- [[:pt:Contra-Reforma|pt]], [[:en:Counter-Reformation|en]]
# [[Kruzada]] -- [[:pt:Cruzada|pt]], [[:en:Crusade|en]], [[:id:Perang Salib|id]]
# [[Peste Metan]] -- [[:pt:Peste negra|pt]], [[:en:Black Death|en]]
# [[Reforma Protestante]] -- [[:pt:Reforma Protestante|pt]], [[:en:Protestant Reformation|en]], [[:id:Reformasi Protestan|id]]
# [[Revolusaun Amerikana]] -- [[:pt:Revolução Americana de 1776|pt]], [[:en:American Revolution|en]], [[:id:Perang Revolusi Amerika|id]]
# [[Revolusaun Franseza]] -- [[:pt:Revolução Francesa|pt]], [[:en:French Revolution|en]], [[:id:Revolusi Perancis|id]]
# [[Viking]] -- [[:pt:Vikings|pt]], [[:en:Viking|en]], [[:id:Viking|id]]
{{Col-break}}
=== [[Idade Kontemporánea]] ===
# [[Apartheid]] -- [[:pt:Apartheid|pt]], [[:en:History of South Africa in the apartheid era|en]], [[:id:Apartheid|id]]
# [[Boot Depresaun]] -- [[:pt:Grande Depressão|pt]], [[:en:Great Depression|en]], [[:id:Depresi Hebat|id]]
# [[Dahuluk Funu Mundiál]] -- [[:pt:Primeira Guerra Mundial|pt]], [[:en:World War I|en]], [[:id:Perang Dunia I|id]]
# [[Daruak Funu Mundiál]] -- [[:pt:Segunda Guerra Mundial|pt]], [[:en:World War II|en]], [[:id:Perang Dunia II|id]]
# [[Deskolonizasaun]] -- [[:pt:Descolonização|pt]], [[:en:Decolonization|en]]
# [[Dinastia Qing]] -- [[:pt:Dinastia Qing|pt]], [[:en:Qing Dynasty|en]], [[:id:Dinasti Qing|id]]
# [[Disolusaun Naklibur Soviétika nian]] -- [[:pt:Colapso da União Soviética|pt]], [[:en:History of the Soviet Union (1985-1991)|en]], [[:id:Sejarah Uni Soviet (1985-1991)|id]]
# [[Explorasaun Espasu nian]] -- [[:pt:Exploração espacial|pt]], [[:en:Space exploration|en]], [[:id:Penjelajahan angkasa|id]]
# [[Fahe Áfrika nian]] -- [[:en:Scramble for Africa|en]]
# [[Fahe Índia nian]] -- [[:en:Partition of India|en]]
# [[Funu Koreia nian]] -- [[:pt:Guerra da Coreia|pt]], [[:en:Korean War|en]], [[:id:Perang Korea|id]]
# [[Funu Malirin]] -- [[:pt:Guerra Fria|pt]], [[:en:Cold War|en]], [[:id:Perang Dingin|id]]
# [[Funu tempu Napoleaun nian]] -- [[:pt:Guerras Napoleónicas|pt]], [[:en:Napoleonic Wars|en]], [[:id:Perang Napoleon|id]]
# [[Funu Sivíl Amerikana]] -- [[:pt:Guerra Civil Americana|pt]], [[:en:American Civil War|en]]
# [[Funu Sivíl Española]] -- [[:pt:Guerra Civil Espanhola|pt]], [[:en:Spanish Civil War|en]]
# [[Funu Vietname nian]] -- [[:pt:Guerra do Vietname)|pt]], [[:en:Vietnam War|en]], [[:id:Perang Vietnam|id]]
# [[Nazizmu]] -- [[:pt:Nazismo|pt]], [[:en:Nazism|en]], [[:id:Nazi|id]]
# [[Olokaustu]] -- [[:pt:Holocausto|pt]], [[:en:The Holocaust|en]], [[:id:Holocaust|id]]
# [[Restaurasaun Meiji]] -- [[:pt:Restauração Meiji|pt]], [[:en:Meiji Restoration|en]]
# [[Reunifikasaun Alemaña nian]] -- [[:pt:Reunificação da Alemanha|pt]], [[:en:German reunification|en]]
# [[Revolusaun Industriál]] -- [[:pt:Revolução Industrial|pt]], [[:en:Industrial Revolution|en]], [[:id:Revolusi Industri|id]]
# [[Revolusaun Kravu nian]]
# [[Revolusaun Rusa]] -- [[:pt:Revolução Russa de 1917|pt]], [[:en:Russian Revolution of 1917|en]], [[:id:Revolusi Rusia|id]]
# [[Tratadu Versalles nian]] -- [[:pt:Tratado de Versalhes|pt]], [[:en:Treaty of Versailles|en]]
{{Col-end}}

== [[Jeografia]] ==

{{Col-begin}}
{{Col-break}}
=== [[Kontinente]] no boot rejiaun sira ===
# [[Áfrika]]
# [[Amérika Latina]] -- [[:pt:América Latina|pt]], [[:en:Latin America|en]]
# [[Amérika Norte]] -- [[:pt:América do Norte|pt]], [[:en:North America|en]], [[:id:Amerika Utara|id]]
# [[Amérika Sentrál]] -- [[:pt:América Central|pt]], [[:en:Central America|en]], [[:id:Amerika Tengah|id]]
# [[Amérika Súl]] -- [[:pt:América do Sul|pt]], [[:en:South America|en]], [[:id:Amerika Selatan|id]]
# [[Antártida]] -- [[:pt:Antártica|pt]], [[:en:Antarctica|en]], [[:id:Antartika|id]]
# [[Ázia]] -- [[:pt:Ásia|pt]], [[:en:Asia|en]], [[:id:Asia|id]]
# [[Europa]] -- [[:pt:Europa|pt]], [[:en:Europe|en]], [[:id:Eropa|id]]
# [[Karaibas]] -- [[:pt:Caribe|pt]], [[:en:Caribbean|en]], [[:id:Karibia|id]]
# [[Médiu Lorosa'e]] -- [[:pt:Médio Oriente|pt]], [[:en:Middle East|en]], [[:id:Timur Tengah|id]]
# [[Oseánia]] -- [[:pt:Oceânia|pt]], [[:en:Oceania|en]], [[:id:Oseania|id]]
# [[Península Ibérika]] -- [[:pt:Península Ibérica|pt]], [[:en:Iberian Peninsula|en]]
# [[Polu Norte]] -- [[:pt:Pólo Norte|pt]], [[:en:North Pole|en]], [[:id:Kutub Utara|id]]
# [[Polu Súl]] -- [[:pt:Pólo Sul|pt]], [[:en:South Pole|en]], [[:id:Kutub Selatan|id]]
# [[Sudeste Aziátiku]] -- [[:pt:Sueste asiático|pt]], [[:en:Southeast Asia|en]], [[:id:Asia Tenggara|id]]

=== [[Nasaun sira-nia Naran no Kapitál sira|Rain sira]] ===
:* Hotu-hotu rai independente sira, haré [[Nasaun sira-nia Naran no Kapitál sira|lista kompleta]].

=== [[Sidade]] sira ===
# [[Bankoke]] -- [[:pt:Banguecoque|pt]], [[:en:Bangkok|en]], [[:id:Bangkok|id]]
# [[Baukau]]
# [[Berlín]]
# [[Bisau]] -- [[:pt:Bissau|pt]], [[:en:Bissau|en]], [[:id:Bissau|id]]
# [[Braga]]
# [[Brazília]] -- [[:pt:Brasília|pt]], [[:en:Brasília|en]], [[:id:Brasília|id]]
# [[Delí Foun]] -- [[:pt:Nova Deli|pt]], [[:en:New Delhi|en]], [[:id:New Delhi|id]]
# [[Dili]]
# [[Hanoi]] -- [[:pt:Hanói|pt]], [[:en:Hanoi|en]], [[:id:Hanoi|id]]
# [[Hong Kong]] -- [[:pt:Hong Kong|pt]], [[:en:Hong Kong|en]], [[:id:Hong Kong|id]]
# [[Iorke Foun]] -- [[:pt:Nova Iorque|pt]], [[:en:New York City|en]], [[:id:New York City|id]]
# [[Istambúl]] -- [[:pt:Istambul|pt]], [[:en:Istanbul|en]], [[:id:Istanbul|id]]
# [[Jakarta]] -- [[:pt:Jakarta|pt]], [[:en:Jakarta|en]], [[:id:Jakarta|id]]
# [[Jeruzalein]] -- [[:pt:Jerusalém|pt]], [[:en:Jerusalem|en]], [[:id:Yerusalem|id]]
# [[Kamberra]]
# [[Koímbra]]
# [[Kuala Lumpur]] -- [[:pt:Kuala Lumpur|pt]], [[:en:Kuala Lumpur|en]], [[:id:Kuala Lumpur|id]]
# [[Lizboa]]
# [[Londres]] -- [[:pt:Londres|pt]], [[:en:London|en]], [[:id:London|id]]
# [[Los Angeles]] -- [[:pt:Los Angeles|pt]], [[:en:Los Angeles|en]], [[:id:Los Angeles|id]]
# [[Luanda]]
# [[Makau]] -- [[:pt:Macau|pt]], [[:en:Macau|en]], [[:id:Makau|id]]
# [[Manila]] -- [[:pt:Manila|pt]], [[:en:Manila|en]], [[:id:Manila|id]]
# [[Maputu]] -- [[:pt:Maputo|pt]], [[:en:Maputo|en]], [[:id:Maputo|id]]
# [[Meka]] -- [[:pt:Makkah|pt]], [[:en:Mecca|en]], [[:id:Mekkah|id]]
# [[Moskovu]] -- [[:pt:Moscovo|pt]], [[:en:Moscow|en]], [[:id:Moskwa|id]]
# [[París]]
# [[Pekín]] -- [[:pt:Pequim|pt]], [[:en:Beijing|en]], [[:id:Beijing|id]]
# [[Portu]]
# [[Praia]] -- [[:pt:Praia (Cabo Verde)|pt]], [[:en:Praia|en]], [[:id:Praia, Tanjung Verde|id]]
# [[Riu de Janeiru]] -- [[:pt:Rio de Janeiro (Rio de Janeiro)|pt]], [[:en:Rio de Janeiro|en]], [[:id:Rio de Janeiro|id]]
# [[Roma]] -- [[:pt:Roma|pt]], [[:en:Rome|en]], [[:id:Roma|id]]
# [[Saun Paulu]] -- [[:pt:São Paulo (cidade)|pt]], [[:en:São Paulo|en]], [[:id:São Paulo|id]]
# [[Saun Tomé]] -- [[:pt:São Tomé (São Tomé e Príncipe)|pt]], [[:en:São Tomé|en]]
# [[Singapura]] -- [[:pt:Singapura|pt]], [[:en:Singapore|en]], [[:id:Singapura|id]]
# [[Sidnei]] -- [[:pt:Sydney|pt]], [[:en:Sydney|en]], [[:id:Sydney|id]]
# [[Tókiu]] -- [[:pt:Tóquio|pt]], [[:en:Tokyo|en]], [[:id:Tokyo|id]]
# [[Washington]] -- [[:pt:Washington, DC|pt]], [[:en:Washington, D.C.|en]], [[:id:Washington, DC|id]]
# [[Wellington]] -- [[:pt:Wellington|pt]], [[:en:Wellington|en]], [[:id:Wellington|id]]
# [[Xangai]] -- [[:pt:Xangai|pt]], [[:en:Shanghai|en]], [[:id:Shanghai|id]]
{{Col-break}}
=== [[Mota]], [[bee-lihun]], [[tasi]] no [[oseanu]] sira ===
# [[Bee-lihun Ira Lalaru]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Bee-lihun Niasa]] ka [[Bee-lihun Tanganika]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Bee-lihun Titikaka]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Bee-lihun Vitória]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Bee-tudak Niagara]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Boot Bee-lihun Sira]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Kanal Panamá nian]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Kanal Suez nian]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Mota Amazonas]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Mota Lakló]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Mota Misisipi]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Mota Nilu]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Oseanu Atlántiku]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Oseanu Glasiál Antártiku]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Oseanu Glasiál Ártiku]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Oseanu Índiku]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Oseanu Pasífiku]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Tasi Báltiku]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Tasi Káspiu]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Tasi Mate]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Tasi Mediterrániu]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Tasi Negru]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Tasi Timór]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]

=== [[Foho]], [[foho-leet]] no [[dezertu]] sira ===
# [[Alpes]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Andes]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Boot Dezertu Sandy]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Boot Dezertu Vitória]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Dezertu Gobi nian]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Dezertu Sara nian]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Estrela]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Evereste]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Foho Fatuk Inan sira]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Foho-leet Mate nian]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Grand Canyon]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Imalaias]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Kablak]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Kilimanjaru]]
# [[Loelaku]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Matabia]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Merik]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Mundu Perdidu]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Negev]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Pirineus]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Rai-suut]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
# [[Ramelau]] -- [[:pt:|pt]], [[:en:|en]], [[:id:|id]]
{{Col-end}}

== Sosiedade ==
=== Umakain ===
=== Polítika ===

* '''Polítika timór'''
** [[Frente Revolucionária do Timor Leste Independente]] ('''FRETILIN''')
** [[Partido Democrático]]
** [[Partido Social Democrata]]
** [[Associação Social-Democrata Timorense]]
** [[União Democrática Timorense]]
** [[Partido Nacionalista Timorense]]
** [[Klibur Oan Timor Asuwain]]
** [[Partido do Povo de Timor]]
** [[Partido Democrata Cristão]]
** [[Partido Socialista de Timor]]
** [[Partai Liberal]]
** [[Partido Democrata-Cristão de Timor]]

=== Organizasaun internationál sira ===
=== Kestaun sosiál sira ===

== Kultura ==
=== Arkitetura ===
=== Jogu no desportu sira ===
#[[Kapoeira]] -- [[:pt:Capoeira|pt]], [[:en:Capoeira|en]], [[:id:Capoeira|id]]
#[[Jogo do Pau]] -- [[:pt:Jogo do pau|pt]], [[:en:Jogo do pau|en]], [[:id:Jogo do au|id]]

=== Lian no literatura ===
=== Filozofia ===
=== Relijiaun ===

== Siéncia ==
=== Astronomia ===
=== Biolojia ===
==== Anatomia ====
==== Alimentasaun no bebida ====
==== Medisina ====
==== Organizmu moris sira ====
=== Kímika no jeolojia ===
=== Fízika ===
=== Klima ===

== Teknolojia ==

== Matemátika ==</text>
      <sha1>7budgwdwtdrifksqgzepnttjcir1zg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uza-na'in:J. Patrick Fischer</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1875</id>
    <revision>
      <id>74381</id>
      <parentid>74352</parentid>
      <timestamp>2026-07-29T19:51:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J. Patrick Fischer</username>
        <id>73</id>
      </contributor>
      <comment>/* Artigu */</comment>
      <origin>74381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3148" sha1="0ozv3n5sqab2vgnby4n03bledbkk4u3" xml:space="preserve">[[Imajen:Flag of Bavaria (lozengy).svg|138px]][[Imajen:Flag of Germany.svg|138px]][[Imajen:Flag of Portugal.svg|125px]][[Imajen:Flag of the People's Republic of China.svg|125px]][[Imajen:Flag of East Timor.svg|165px]][[Imajen:Flag of Japan.svg|125px]]

&lt;table style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px&quot;&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;&lt;center&gt;'''Personal'''&lt;/center&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td&gt;[[Imajen:Coat of arms of Bavaria.svg|50px]] Ami hosi '''[[Baviera]]'''
&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;
{{#babel:de|en-2|fr-1|pt-1|tet-0}}
Olá,

I was born 1973. I am a Chemical engineer and working in a lab for proteine analysis. Vexillology, ethnology and geography have been my hobbies since I was a kid. I travelled with my backpack, when I was a student and visited 50 countries in all five continents. I posted some comments and images at [http://fotw.vexillum.com/flags/ Flags of the world]. I am at the [http://www.osttimor.org/ Osttimorforum e.V.] [[Imajen:Flag of East Timor.svg|25px]] since 2006, who wants to  make [[Timor-Leste]] more popular and help for connections between German speaking countries and Timor-Leste.

I want to '''help building up Tetun Wikipedia''' for Timorese people and I want to '''help Timorese editors'''. If you need suport, you can ask me. If you are needing datas or sources about Timor-Leste, just have a look to the articles at [[:de:Portal:Osttimor]] in German Wikipedia. There are a lot of sources in English, Portuguese and even Tetun.

'''I am very interested on informations about East Timor. If you have some new sources or find mistakes in my articles, please tell me! ;-)'''

'''If you want to contact me''', you can use my German account, too, which is checked frequently: [[:de:Benutzer:J. Patrick Fischer]] or '''send me an eMail''' via Wikipedia (look to the left).

== Artigu ==
{|
|style=&quot;background:#008B00; color:#FFFFFF; border: 1px solid #000000; text-align:center; padding:0.5em; width:100%;&quot;|
'''In anderen Sprachen neu angelegt'''
|-
|style=&quot;border: 1px solid #4F4F4F;&quot;|
[[Ai-kameli]], [[Átomu]], [[Baviera]], [[Baviera Leten]], [[Baviera Kraik]], [[Dengue]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2017]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2018]], [[Elementu kímiku]], [[Emília Pires]], [[FC Bayern München]], [[Funu Rúsia-Ukránia]], [[Halo Solar]], [[Ichthyosaurus]], [[Jesus Cristo]], [[João Felgueiras]], [[Kloru]], [[Konrad Adenauer]], [[Ludwig II. (Baviera)]], [[Nipah]], [[Rama dama]], [[Raiva]], [[Same]], [[Sódiu]], [[Stille Nacht]], [[Yohan Goutt Goncalves]], ''artigu oioin Eskritóriu administrativu sira Timór-Leste nian''.
|}

== Things ==
* [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/suku|suku model article]]
* [[:Template:Halakon]] (Delete)
* [[:Template:Disambig]] (Begriffsklärungsseite) 
* [[:Template:Artigu seluk]] (Begriffsklärungshinweis)
* [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/Reptilia hosi Timor]]
* [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Istória Timor Leste nian]]
* [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Be'e Manas Marobo]]

[[de:Benutzer:J. Patrick Fischer]]
[[ca:Usuari:J. Patrick Fischer]]
[[en:User:J. Patrick Fischer]]
[[pt:Usuário:J. Patrick Fischer]]</text>
      <sha1>0ozv3n5sqab2vgnby4n03bledbkk4u3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Carsae Football Club</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5654</id>
    <revision>
      <id>74384</id>
      <parentid>68507</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T00:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>8082</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>74384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="665" sha1="rv5igt6mqze14712v20048ogz943vsu" xml:space="preserve">[[Imajen:Carsae FC.png|thumb|Carsae FC]]

'''Carsae Football Club''' mak sai Klubu Futebol husi [[Dili]], [[Timór Lorosa'e]].  Hala'o jogo ba Liga Futebol Amadora. &lt;ref&gt;[http://www.rsssf.com/tableso/oosttim2016.html East Timor 2015-16], RSSSF&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://mm-live.app/ MMLive Top Trending] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240904112053/https://mm-live.app/ |date=2024-09-04 }} Scores&lt;/ref&gt; 
Hari'i iha loron 2 fulan fevereiru tinan 1986.

== Referensia ==
&lt;references&gt;&lt;/references&gt;

== Ligasaun ba li'ur ==
* [https://www.facebook.com/Carsae-FC-1492028424461160/ Facebook ofisial] (ho-lia tetun)

[[Kategoria:Lubu futeból iha Timór Lorosa'e]]</text>
      <sha1>rv5igt6mqze14712v20048ogz943vsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Be'e Manas Marobo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8747</id>
    <revision>
      <id>74385</id>
      <parentid>74344</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T04:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taugen</username>
        <id>11610</id>
      </contributor>
      <origin>74385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1368" sha1="00z6h3ykwe1b4a4pdh8huutvha26lis" xml:space="preserve">[[File:Explore the beauty of Timor Leste Marobo Hot Spring. (51732390206).jpg|thumb|Bee-manas Marobo nian, ho foho Matuloun iha kotuk (2021)]]

'''Be'e Manas Marobo''' hanesan komplexu spa termál ida ne'ebé lokaliza besik bee-manas sira iha [[Timor Lorosa'e]]. Sira situa iha Suco [[Ilat-Laun]] atuál (Rejiaun [[Marobo]], Posto Administrativu [[Bobonaru (postu administrativu)|Bobonaru]], Munisípiu [[Bobonaru (munisípiu)|Bobonaru]]), maizumenus kilómetru lima ba norte hosi sidade [[Bobonaru]].&lt;ref name=&quot;dred&quot;&gt;COMMANDO CAMPAIGN SITES – EAST TIMOR: [https://doublereds.org.au/forums/topic/237-commando-campaign-sites-%E2%80%93-east-timor-bobonaro-district-marobo/ '' BOBONARO DISTRICT, MAROBO'', 11.01.2020].&lt;/ref&gt;

Munisípiu Bobonaro nian Objectu Turistiku nebe atrai liu mak Be'e Manas Marobo, be'e Manas Marobo iha desde tempu uluk nia hun suli mai husi Foho Marobo, Be'e nia Manas Maka'as no i'is hanesan Manu tolun a'at,maibe nia forsa mos bele kura moras isin kulit sira nebe nunka hetan kura ho ai moruk sira.iha foho Marobo nian haleu iha Populasaun barak mak hela i maioria kolia lian Kemak i agrikultura halo to'os kuda Modo Metan,Repolhu,Lis mean no lis mutin.tais Marobo 

== Ligasaun ba li'ur ==
{{Commons|Category:Marobo hot springs|Be'e Manas Marobo}}

== Referensia ==
&lt;references /&gt;

[[Kategoria:Bobonaru (munisípiu)]]
[[Kategoria:Turizmu]]</text>
      <sha1>00z6h3ykwe1b4a4pdh8huutvha26lis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Elementu kímiku</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8765</id>
    <revision>
      <id>74378</id>
      <parentid>74372</parentid>
      <timestamp>2026-07-29T19:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J. Patrick Fischer</username>
        <id>73</id>
      </contributor>
      <origin>74378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="8t2pqxjvp4h1pto74hlpmxtk0h9icvx" xml:space="preserve">[[Imajen:203 Periodic Table-02.jpg|400px|miniaturadaimagem|Tabela periódika elementu]]

'''Elementu kímiku''' maka substánsia ne'ebé moos ne'ebé labele nakfera ba substánsia sira seluk uza [[Kímika|métodu kímiku]] sira. Elementu sira maka bloku sira konstrusaun nian ba reasaun kímika sira. Kuantidade ki'ik liu posivel hosi elementu ida maka [[átomu]]. Átomu hotu-hotu husi elementu ida iha númeru protón ne'ebé hanesan iha sira nia [[núkleu atómiku|núkleu]] (núkleu atómiku). Tanba ne'e, sira iha estrutura [[Kulit eletróniku|kulit eletróniku]] ne'ebé hanesan no konsekuentemente iha komportamentu kímiku ne'ebé hanesan.

Elementu ida dezignadu ho símbolu elementu ida, abreviasaun ida ne'ebé normalmente mai hosi naran [[lian latina]] elementu nian (ezemplu, Pb hosi ''plumbum'', Fe hosi ''ferrum''). Elementu sira ne'e arranja iha [[tabela periódika elementu|tabela periódika]] tuir númeru [[Protón|protón]] sira iha núkleu atómiku. Totál elementu hamutuk 118 maka identifika ona to'o ohin loron. Husi sira-ne'e, elementu sira ho númeru atómiku husi 1 to'o 94 akontese naturalmente iha Rai, maski dala barak iha forma kompostu kímiku sira no dalaruma iha de'it vestíjiu ki'ik tebes, n.e., hanesan intermédiu sira ho vida badak iha [[radioatividade|decaimentu radioativu]]. 80 hosi elementu kímiku 118 ne'ebé koñesidu iha pelumenus nuklidu ida ne'ebé estável.

== Karakteristiku ==
[[Imajen:Atom-struc (tet).png|miniaturadaimagem|Átomu tuir modelu loke kulit husi Bohr]]
Átomu hotu-hotu hosi elementu ida, iha sira nia estadu neutru [[Eletrisidade|elétriku]], iha númeru [[eletrón]] sira ne'ebé hanesan iha sira nia kulit eletróniku hanesan ho protón sira iha sira nia núkleu. Se elementu sira arranja iha tabela periódika tuir númeru protón sira ne'ebé aumenta (númeru atómiku), propriedade sira ne'ebé mosu beibeik (haree grupu prinsipál, grupu tranzisaun).

Propriedade barak hosi elementu sira bele hetan hosi estrutura hosi sira nia átomu. Modelu atómiku oioin ne'ebé dezenvolve iha istória, liuliu [[Modelu loke kulit husi Bohr|modelu]] [[Modelu loke kulit husi Bohr|loke kulit husi Bohr]] ne'ebé susesu, fornese baze teórika ba ida-ne'e. Iha reasaun kímika sira, só eletrón sira iha reaktante nia kulit liur maka arranja fali; núkleu atómiku, maibé, la muda.

Elementu kímiku sira identifika uza reasaun deteksaun iha kímika analítika.

Átomu hotu-hotu hosi elementu ida de'it iha númeru protón ne'ebé hanesan, maibé sira bele kontein númeru [[neutrón]] ne'ebé la hanesan. Tipu sira-ne'e, ne'ebé diferente de'it iha sira nia númeru neutrón sira, maka [[isótopu]] sira hosi elementu ne'ebé iha kestaun. Termu jerál ba tipu átomu ida ne'ebé define hosi nia númeru protón no neutrón maka [[nuklidu]].

== Ligasaun ba li'ur ==
{{Commons|Category:Chemical elements|Elementu kímiku}}

[[Kategoria:Elementu kímiku| ]]</text>
      <sha1>8t2pqxjvp4h1pto74hlpmxtk0h9icvx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>74379</id>
      <parentid>74378</parentid>
      <timestamp>2026-07-29T19:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J. Patrick Fischer</username>
        <id>73</id>
      </contributor>
      <origin>74379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="ocy6eohg8aal91djegsgc8vykheov55" xml:space="preserve">[[Imajen:203 Periodic Table-02.jpg|400px|miniaturadaimagem|Tabela periódika elementu]]

'''Elementu kímiku''' maka substánsia ne'ebé moos ne'ebé labele nakfera ba substánsia sira seluk uza [[Kímika|métodu kímiku]] sira. Elementu sira maka bloku sira konstrusaun nian ba reasaun kímika sira. Kuantidade ki'ik liu posivel hosi elementu ida maka [[átomu]]. Átomu hotu-hotu husi elementu ida iha númeru protón ne'ebé hanesan iha sira nia [[núkleu atómiku|núkleu]] (númeru atómiku). Tanba ne'e, sira iha estrutura [[Kulit eletróniku|kulit eletróniku]] ne'ebé hanesan no konsekuentemente iha komportamentu kímiku ne'ebé hanesan.

Elementu ida dezignadu ho símbolu elementu ida, abreviasaun ida ne'ebé normalmente mai hosi naran [[lian latina]] elementu nian (ezemplu, Pb hosi ''plumbum'', Fe hosi ''ferrum''). Elementu sira ne'e arranja iha [[tabela periódika elementu|tabela periódika]] tuir númeru [[Protón|protón]] sira iha núkleu atómiku. Totál elementu hamutuk 118 maka identifika ona to'o ohin loron. Husi sira-ne'e, elementu sira ho númeru atómiku husi 1 to'o 94 akontese naturalmente iha Rai, maski dala barak iha forma kompostu kímiku sira no dalaruma iha de'it vestíjiu ki'ik tebes, n.e., hanesan intermédiu sira ho vida badak iha [[radioatividade|decaimentu radioativu]]. 80 hosi elementu kímiku 118 ne'ebé koñesidu iha pelumenus nuklidu ida ne'ebé estável.

== Karakteristiku ==
[[Imajen:Atom-struc (tet).png|miniaturadaimagem|Átomu tuir modelu loke kulit husi Bohr]]
Átomu hotu-hotu hosi elementu ida, iha sira nia estadu neutru [[Eletrisidade|elétriku]], iha númeru [[eletrón]] sira ne'ebé hanesan iha sira nia kulit eletróniku hanesan ho protón sira iha sira nia núkleu. Se elementu sira arranja iha tabela periódika tuir númeru protón sira ne'ebé aumenta (númeru atómiku), propriedade sira ne'ebé mosu beibeik (haree grupu prinsipál, grupu tranzisaun).

Propriedade barak hosi elementu sira bele hetan hosi estrutura hosi sira nia átomu. Modelu atómiku oioin ne'ebé dezenvolve iha istória, liuliu [[Modelu loke kulit husi Bohr|modelu]] [[Modelu loke kulit husi Bohr|loke kulit husi Bohr]] ne'ebé susesu, fornese baze teórika ba ida-ne'e. Iha reasaun kímika sira, só eletrón sira iha reaktante nia kulit liur maka arranja fali; núkleu atómiku, maibé, la muda.

Elementu kímiku sira identifika uza reasaun deteksaun iha kímika analítika.

Átomu hotu-hotu hosi elementu ida de'it iha númeru protón ne'ebé hanesan, maibé sira bele kontein númeru [[neutrón]] ne'ebé la hanesan. Tipu sira-ne'e, ne'ebé diferente de'it iha sira nia númeru neutrón sira, maka [[isótopu]] sira hosi elementu ne'ebé iha kestaun. Termu jerál ba tipu átomu ida ne'ebé define hosi nia númeru protón no neutrón maka [[nuklidu]].

== Ligasaun ba li'ur ==
{{Commons|Category:Chemical elements|Elementu kímiku}}

[[Kategoria:Elementu kímiku| ]]</text>
      <sha1>ocy6eohg8aal91djegsgc8vykheov55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Átomu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8771</id>
    <revision>
      <id>74380</id>
      <timestamp>2026-07-29T19:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J. Patrick Fischer</username>
        <id>73</id>
      </contributor>
      <comment>Pájina foun: '[[Imajen:Átomo.gif|miniaturadaimagem|Iha Átomu]] [[Imajen:Atom-struc (tet).png|miniaturadaimagem|Átomu tuir modelu loke kulit husi Bohr]]  '''Átomu''' sira (husi lian [[Gregu Antigu]] ἄτομος átomos, signifika &quot;labele fahe&quot;) maka bloku sira konstrusaun nian ba substánsia sólidu, líkidu no gazozu hotu-hotu. Propriedade materiál hotu-hotu hosi substánsia sira-ne'e, no mós sira nia hahalok iha reasaun [[Kímika|kímika]] sira, determina hosi propriedade sira no...'</comment>
      <origin>74380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="pchsyzus7w9js16cb73feitxfl3sjhy" xml:space="preserve">[[Imajen:Átomo.gif|miniaturadaimagem|Iha Átomu]]
[[Imajen:Atom-struc (tet).png|miniaturadaimagem|Átomu tuir modelu loke kulit husi Bohr]]

'''Átomu''' sira (husi lian [[Gregu Antigu]] ἄτομος átomos, signifika &quot;labele fahe&quot;) maka bloku sira konstrusaun nian ba substánsia sólidu, líkidu no gazozu hotu-hotu. Propriedade materiál hotu-hotu hosi substánsia sira-ne'e, no mós sira nia hahalok iha reasaun [[Kímika|kímika]] sira, determina hosi propriedade sira no arranju espasiál hosi sira nia átomo sira. Átomu sira kompostu hosi [[núkleu atómiku]] no [[kalohan eletróniku]].

Kalohan eletróniku kompostu hosi [[eletrón]]iku sira ho karga negativu. Eletrón sira-ne'e normalmente bele detekta iha rejiaun espasu nian ne'ebé define hosi raiu atómiku, ne'ebé normalmente iha orden 10&lt;sup&gt;-10&lt;/sup&gt; m.

Núkleu atómiku kompostu hosi nukleaun rua ne'ebé la hanesan: [[Protón]] sira ho karga pozitivu no [[neutrón]] sira ne'ebé neutru elétriku.

Hamutuk, núkleu atómiku no kalohan eletróniku forma átomo. Núkleu atómiku iha diámetru ida besik désimu ida to'o rihun atus ida hosi diámetru atómiku totál maibé kontein liu pursentu 99.9 hosi masa atómiku.

Númeru protón sira determina [[elementu kímiku]] ne'ebé maka átomo pertense ba. Númeru neutrón sira nian indika hosi númeru atómiku Z. Agora daudaun, elementu 118 maka koñesidu, ne'ebé besik 90 akontese naturalmente iha Rai.

Númeru neutrón sira iha átomo sira elementu ida nian bele varia. Se elementu ida iha átomo sira ho númeru neutrón sira ne'ebé la hanesan, variante sira-ne'e hanaran [[isótopu]] sira.

Núkleu atómiku sira labele fahe kímikamente. Fahe núkleu atómiku sira hasai enerjia barak. Ida-ne'e akontese iha [[sentrál elétrika nukleár]] sira no iha [[Bomba atómika|bomba atómika]] sira. Fuzaun hosi núkleu atómiku sira hanaran [[Fuzaun nukleár|fuzaun nukleár]]. Ida-ne'e maka prosesu ne'ebé akontese iha [[loro-matan]].

Átomo ida ne'ebé iha karga elétrika hanaran [[Ion|ion]]. Se ida-ne'e iha karga pozitivu, ida-ne'e laiha eletrón sira. Se átomo iha karga negativu, nia iha eletrón barak liu iha nia kulit duké normál.

[[Modelu loke kulit husi Bohr]] husi átomo hatudu reprezentasaun simplifikadu husi átomo ida.

== Ligasaun ba li'ur ==
{{Commons|Category:Atoms|Átomu}}

[[Kategoria:Kímika]]
[[Kategoria:Fízika]]</text>
      <sha1>pchsyzus7w9js16cb73feitxfl3sjhy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>74382</id>
      <parentid>74380</parentid>
      <timestamp>2026-07-29T19:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J. Patrick Fischer</username>
        <id>73</id>
      </contributor>
      <origin>74382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="5g8vriefkdng9zy82nx2728d1pwz3ly" xml:space="preserve">[[Imajen:Átomo.gif|miniaturadaimagem|Iha Átomu]]
[[Imajen:Atom-struc (tet).png|miniaturadaimagem|Átomu tuir modelu loke kulit husi Bohr]]

'''Átomu''' sira (husi lian [[Gregu Antigu]] ἄτομος átomus, signifika &quot;labele fahe&quot;) maka bloku sira konstrusaun nian ba substánsia sólidu, líkidu no gazozu hotu-hotu. Propriedade materiál hotu-hotu hosi substánsia sira-ne'e, no mós sira nia hahalok iha reasaun [[Kímika|kímika]] sira, determina hosi propriedade sira no arranju espasiál hosi sira nia átomu sira. Átomu sira kompostu hosi [[núkleu atómiku]] no [[kalohan eletróniku]].

Kalohan eletróniku kompostu hosi [[eletrón]]iku sira ho karga negativu. Eletrón sira-ne'e normalmente bele detekta iha rejiaun espasu nian ne'ebé define hosi raiu atómiku, ne'ebé normalmente iha orden 10&lt;sup&gt;-10&lt;/sup&gt; m.

Núkleu atómiku kompostu hosi nukleaun rua ne'ebé la hanesan: [[Protón]] sira ho karga pozitivu no [[neutrón]] sira ne'ebé neutru elétriku.

Hamutuk, núkleu atómiku no kalohan eletróniku forma átomu. Núkleu atómiku iha diámetru ida besik désimu ida to'o rihun atus ida hosi diámetru atómiku totál maibé kontein liu pursentu 99.9 hosi masa atómiku.

Númeru protón sira determina [[elementu kímiku]] ne'ebé maka átomu pertense ba. Númeru neutrón sira nian indika hosi númeru atómiku Z. Agora daudaun, elementu 118 maka koñesidu, ne'ebé besik 90 akontese naturalmente iha Rai.

Númeru neutrón sira iha átomu sira elementu ida nian bele varia. Se elementu ida iha átomu sira ho númeru neutrón sira ne'ebé la hanesan, variante sira-ne'e hanaran [[isótopu]] sira.

Núkleu atómiku sira labele fahe kímikamente. Fahe núkleu atómiku sira hasai enerjia barak. Ida-ne'e akontese iha [[sentrál elétrika nukleár]] sira no iha [[Bomba atómika|bomba atómika]] sira. Fuzaun hosi núkleu atómiku sira hanaran [[Fuzaun nukleár|fuzaun nukleár]]. Ida-ne'e maka prosesu ne'ebé akontese iha [[loro-matan]].

Átomu ida ne'ebé iha karga elétrika hanaran [[Ion|ion]]. Se ida-ne'e iha karga pozitivu, ida-ne'e laiha eletrón sira. Se átomu iha karga negativu, nia iha eletrón barak liu iha nia kulit duké normál.

[[Modelu loke kulit husi Bohr]] husi átomu hatudu reprezentasaun simplifikadu husi átomu ida.

== Ligasaun ba li'ur ==
{{Commons|Category:Atoms|Átomu}}

[[Kategoria:Kímika]]
[[Kategoria:Fízika]]</text>
      <sha1>5g8vriefkdng9zy82nx2728d1pwz3ly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Fízika</title>
    <ns>14</ns>
    <id>8772</id>
    <revision>
      <id>74383</id>
      <timestamp>2026-07-29T19:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J. Patrick Fischer</username>
        <id>73</id>
      </contributor>
      <comment>Pájina foun: '[[Kategoria:Siénsia]]'</comment>
      <origin>74383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="5ky9rbqemk3cs48zfnirk9jmap5mo9n" xml:space="preserve">[[Kategoria:Siénsia]]</text>
      <sha1>5ky9rbqemk3cs48zfnirk9jmap5mo9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lei Timor-Leste Nian</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8773</id>
    <revision>
      <id>74386</id>
      <timestamp>2026-07-30T05:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Acacial</username>
        <id>11621</id>
      </contributor>
      <comment>Pájina ne'e deskreve lei Timor-Leste nian.</comment>
      <origin>74386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1076" sha1="jjbksc0nke7fs3c5mpzrehzqlmakxoz" xml:space="preserve">Lei Timor-Leste Nian bazeia lei [[Indonézia]] ne'ebé aplika iha [[Timór Lorosa'e|Timor-Leste]] husi 25 Outubru 1999 depoizde desisaun ne'ebé [[Nasoens Unidas]] mak halo.&lt;ref&gt;https://mj.gov.tl/jornal/lawsTL/UNTAET-Law/Regulations%20English/regenglish.htm&lt;/ref&gt; Maibe tuir [[Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timór-Leste nian|Konstitusaun]] [[Parlamentu Nasionál]] bele kria lei foun mak troka ho lei Indonézia refere no agora iha lei tipu ne'e barak. Iha inísiu lei pulika iha [[Lia-inglés|Inglés]] de'it, maibe husi 2002 [[Governu (Timór Lorosa'e)|Governu]] kria ho aprova lei iha [[Lia-portugés|Portugés]] de'it. Tanba ne'e lei Timor-Leste sempre publika iha Portugés no dala ruma de'it iha [[Lia-tetun|Tetum]] ka Inglés ka [[Lia-indonézia|bahasa Indonézia]] mós. Públika bele asesu lei sira nee iha [[Jornal da República]].&lt;ref&gt;https://mj.gov.tl/jornal/?q=node/12&lt;/ref&gt;

Tuir Konstitusaun asegura ema halo tuir lei penál Timor-Leste nian mak papél [[Polísia Nasionál de Timor-Leste]] nian.&lt;ref&gt;https://www.pntl.tl/komandu-jeral/misaun-pntl/&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>jjbksc0nke7fs3c5mpzrehzqlmakxoz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>