Wikipedia tetwiki https://tet.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1jina_Mahuluk MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Espesiál Diskusaun Uza-na'in Diskusaun Uza-na'in Wikipedia Diskusaun Wikipedia Imajen Diskusaun Imajen MediaWiki Diskusaun MediaWiki Template Diskusaun Template Ajuda Diskusaun Ajuda Kategoria Diskusaun Kategoria TimedText TimedText talk Módulo Módulo Discussão Evento Evento Discussão Wikipedia:Administradór Sira/Eleisaun 4 1512 76019 76006 2026-10-17T07:49:31Z Bahnfrend 4314 /* J. Patrick Fischer (repeat) */ 76019 wikitext text/x-wiki __TOC__ ==Eleisaun Administradór sira nian== Tuir kriasaun [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] nian loron 25 fulan Marsu tinan 2006, nia agora nesesáriu hanaran ema ho podér sira "administradór" nian * '''Saida mak halo administradór? ''' Tenke hatene saida mak [[Wikipedia:Administradór Sira|funsaun principál sira]]. * '''Hili vota oinsá? ''' Molok, ema sé uza Wikipédia tenke [[Special:Userlogin|rejistadu no "log in" ona]], tau ninia "username" no "password". Atu hili vota, Ita tenke hakerek tilde haat -- <nowiki>~~~~</nowiki> -- iha "Favór (support)" ka "Kontra (oppose)" okos, konforme ba Ita-nia hili. Se karik Ita hakarak, mós bele hakerek komentáriu badak. * Pergunta ba kandidatu sira bele husu durante [https://tet.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskusaun_Wikipedia:Administradór_Sira/Eleisaun diskusaun]. Eleisaun sira uluk arkiva iha: {{Special:Índice por prefixo/Wikipedia:Administradór Sira/Eleisaun/|stripprefix=1}} ------ ===[[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]]=== <big> Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetum</big> Hau nia naran Diamantino Pereira de Orleans Soares ho username [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]], ho respeitu hato’o hau nia kandidatura ba estatutu administradór [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]]. Hau hahu sai membru ativu no kontribui ba iha [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] iha tinan 2023 iha Marburg, Alemaña. Hau esforsu atu kontribui hodi dezenvolve komunidade ida ne'e sai bo'ot liu tan liuhusi fornese treinamentu ba editor foun sira, promove kualidade artigu sira iha [[Main Page|Wikipédia]] no hala'o serbisu kolaborasaun ho [https://www.wikimedia.org/ Wikimedia] sira seluk iha rejiaun [https://meta.wikimedia.org/wiki/ESEAP%20Hub ESEAP] no mós Global. Hau fiar katak [[Main Page|Wikipédia]] iha [[lia-tetun]] presiza administradór ida ne’ebé ativu, responsavel no komprometidu atu garante komunidade ida ne’e kontinua dezenvolve ho di’ak ba oin. Karik komunidade fó fiar mai hau hodi sai hanesa administradór, hau sei kompromete atu: # Uza direitu administradór ho imparsiálidade, transparénsia nomos responsabilidade; # Halo desizaun sira bazeia ba polítika no orientasaun husi Fundasaun Wikimedia; # Proteje no mantein integridade Wikipedia Tetum, inklui prevene vandalizmu no resolve problema tékniku ne’ebé relevante; # Servi komunidade ho espíritu kolaborasaun, respeitu no Konsensu; # Apoiu no orienta editor foun sira atu hametin komunidade Wikipedia Tetum. Hau konsidera estatutu administradór hanesan responsabilidade atu servi komunidade, la’ós priviléjiu pesoál. Tanba ne’e, hau sei hala’o knaar ida ne’e ho étika, dedikasaun no kompromisiu atu dezenvolve Wikipedia Tetum ba benefísiu ema hotu. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Diamantino Soares|discussão]]) 00h29min de 19 de Juñu de 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[Uza-na'in:Rino Soares|Rino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Rino Soares|discussão]]) 01h21min de 19 de Juñu de 2026 (UTC) * --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 03h57min de 19 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Ballardmaize|Ballardmaize]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Ballardmaize|discussão]]) 04h25min de 19 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Exec8|Exec8]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Exec8|discussão]]) 03h05min de 20 de Juñu de 2026 (UTC) *--[[Uza-na'in:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] ([[Diskusaun Uza-na'in:BJ Sinaga|discussão]]) 06h32min de 20 de Juñu de 2026 (UTC) *[[Uza-na'in:Maffeth.opiana|Maffeth.opiana]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Maffeth.opiana|discussão]]) 10h28min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Buszmail|Buszmail]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Buszmail|discussão]]) 16h53min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Biyanto R|Biyanto R]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Biyanto R|discussão]]) 05h55min de 24 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Robertsky|Robertsky]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Robertsky|discussão]]) 19h52min de 25 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Swarabakti|discussão]]) 00h31min de 28 de Juñu de 2026 (UTC) '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[User:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:EPIC|EPIC]] maka [[:meta:Special:Permalink/30735283#Diamantino_Soares@tet.wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 26 Juñu 2026.</span>''' === [[Utilizador:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] === Ha'u nia naran [[Utilizador:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]], no ha'u sente onradu atu deklara ha'u nia an nu’udar kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetun nian. Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetun Ha'u-nia movimentu ba Wikimedia hahú iha 2015, to’o agora nafatin ativu ba Wikipedia Tetun, hodi habelar koñesimentu lian tetun no mos apoia no ajuda komunidade nia interese. Iha tinan hirak nia laran, ha'u kontribui ona ba kriasaun no hadi'a artigu sira, promove projetu sira Wikimedia nian, no enkoraja partisipasaun barak liután. Se hetan fiar ho responsabilidade administradór nian, ha'u sei serbí ho integridade, transparénsia, no respeitu ba membru komunidade hotu-hotu. Ha'u komprende katak sai administradór la'ós kona-ba autoridade, maibé kona-ba servisu. Ha'u nia prioridade sei nafatin atu fó apoiu ba komunidade, mantein ambiente akollimentu no kolaborativu, tane aas polítika no valór sira Wikipedia nian, no ajuda garante kualidade no konfiabilidade Wikipedia Tetun nian. Ha'u iha kompromisu atu tau interese komunidade nian aas liu buat hotu-hotu no servisu hamutuk ho kolega kontribuitor sira hodi haforsa Wikipedia Tetun nu'udar fonte koñesimentu ba jerasaun agora no tuir mai. liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose).--[[Uza-na'in:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] ([[Diskusaun Uza-na'in:BJ Sinaga|discussão]]) 09h35min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[Uza-na'in:Taugen|Taugen]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Taugen|discussão]]) 22h52min de 29 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Diamantino Soares|discussão]]) 09h44min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 09h44min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Ballardmaize|Ballardmaize]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Ballardmaize|discussão]]) 10h11min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Maffeth.opiana|Maffeth.opiana]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Maffeth.opiana|discussão]]) 10h40min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Exec8|Exec8]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Exec8|discussão]]) 14h00min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Buszmail|Buszmail]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Buszmail|discussão]]) 16h59min de 21 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Biyanto R|Biyanto R]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Biyanto R|discussão]]) 05h55min de 24 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Robertsky|Robertsky]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Robertsky|discussão]]) 19h52min de 25 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Swarabakti|discussão]]) 00h31min de 28 de Juñu de 2026 (UTC) '''Kontra''' (''oppose''): * -- '''<span style="background:#FFFFAA">Eleisaun ne'e ramata tiha ona. Ema hili [[Utilizador:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] nu'udar [[Wikipedia:Administradór_Sira|administradór]] Wikipédia iha lia-tetun tiha ona ho 10 (sanulu) votu sira iha favór no votu 0 (mamuk) kontra. [[:meta:User:A09|A09]] maka [[:meta:Special:Permalink/30757895#BJ_Sinaga@tet.wikipedia|konsede permisaun sira administradór nian]], loron 28 Juñu 2026.</span>''' === [[Utilizador:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] === Ha'u nia naran [[Utilizador:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]], no ha'u sente onradu atu deklara ha'u nia an nu’udar kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetun nian. Deklarasaun Kandidatura ba Administradór Wikipedia Tetun Ha'u hanesan kontribuinte Wikipedia nian dezde 2005, liuliu iha Wikipedia Alemaña nian, maibé mós iha WikiVoyage no Wikimedia Commons. Ha'u hakerek kona-ba Timor-Leste iha Wikipedia Alemaña nian durante tinan 20 resin ona. Versaun alemaun agora sai nu’udar kolesaun informasaun ida ne’ebé boot liu kona-ba Timor-Leste iha internet, ho kuaze artigu 6.500. Wikipédia Alemaña nian iha padraun aas ba sitasaun fonte nian, ne'ebé agora bele ajuda iha Tetun. Aleinde ligasaun barak ba fonte sira, ha’u mós halibur ka kria ona imajen no mapa Timor-Leste nian rihun ba rihun hodi prepara arkivu ida ne’ebé autór sira husi Timor-Leste bele asesu. Ha'u rasik vizita Timor-Leste iha Juñu 2002. Infelizmente, COVID-19 impede ha'u atu fila fali ba vizita promosionál ida ne'ebé planeadu ba Wikipedia. Ha'u la ko'alia Tetun. Ha'u nia kontribuisaun no artigu sira iha Wikipedia Tetun traduz automatikamente. Ezemplu sira maka [[Funu Rúsia-Ukránia]], [[Raiva]] no [[Dengue]]. Tanba saida maka ha'u aplika atu sai administradór maski ha'u la ko'alia lian? Razaun sai klaru iha tinan balun liubá iha Fransa. Serbisu intelijénsia nian ezije eliminasaun hosi artigu ida kona-ba baze militár ida, ne'ebé maka hetan rekuza tanba informasaun sira ne'e públiku no la klasifikadu. Nu'udar rezultadu, administradór ida iha Fransa hetan kaer no obriga atu hamoos artigu ne'e. Tuir mai artigu ne'e hetan restaurasaun hosi administradór ida iha Kanadá no agora eziste iha lian oioin. Iha nasaun ne'ebé de'it, bele mosu situasaun sira ne'ebé Wikipedianu sira hetan presaun, tantu hosi ajénsia governu nian ka grupu interese espesiál sira. Atu prevene ida-ne'e, administradór ida ne'ebé laiha ligasaun kestionável ho rejiaun ne'e ajuda tebes. Administradór ida-ne'e mós tenke hatene kona-ba nasaun no nia istória. Ha'u hakarak kontribui ha'u nia esperiénsia hodi suporta Wikipedia iha Timor. Ha'u aplika ba pozisaun administradór neutru nian. Ha’u haree ha’u-nia an hanesan apoiante, la’ós ema ne’ebé foti desizaun iha asuntu importante sira. Ida-ne'e maka knaar hosi Wikipedia sira iha Timór: administrasaun maka servisu ida ba sosiedade no ba ideia koñesimentu livre nian. Ha'u sei serbisu nafatin ho neutru, transparente, no ho respeitu. Ha'u hakarak Wikipédia Tetun atu fó informasaun ho kualidade ba povu Timor-Leste no sai hanesan "Ensiklopédia Timorensis"—ensiklopédia ida ba povu iha sira nia lian rasik. Tanba ne’e, ha’u husu ba membru hotu-hotu nia aprovasaun ka rejeisaun. Liu husi meius ida ne'e, hau husu ba membru sira hotu sé hili vota iha favór (support) ka kontra (oppose). --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 15h15min de 22 de Juñu de 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * [[Uza-na'in:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] ([[Diskusaun Uza-na'in:BJ Sinaga|discussão]]) 16h02min de 22 de Juñu de 2026 (UTC) *[[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Diamantino Soares|discussão]]) 22h44min de 22 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Biyanto R|Biyanto R]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Biyanto R|discussão]]) 05h55min de 24 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Robertsky|Robertsky]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Robertsky|discussão]]) 19h52min de 25 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Exec8|Exec8]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Exec8|discussão]]) 05h47min de 27 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Swarabakti|discussão]]) 00h31min de 28 de Juñu de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Ballardmaize|Ballardmaize]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Ballardmaize|discussão]]) 05h26min de 30 de Juñu de 2026 (UTC) '''Kontra''' (''oppose''): * -- === [[Utilizador:Robertsky|Robertsky]] === I would like to seek renewal of my administrator role, which is due on 26 September 2026. On here, I have been working on the technical parts of the project: updated parts of the the main page and importing templates from English Wikipedia and localising them, such {{tl|Infobox mountain}} which is used on [[Lesululi]]. I would like to continue doing this, while possibly updating existing articles with infoboxes. Ha'u hakarak buka renovasaun ba ha'u nia knaar administradór nian, ne'ebé sei hala'o iha loron 26 fulan-Setembru tinan 2026. Iha ne'e, ha'u serbisu hela iha parte tékniku sira projetu nian: atualiza parte sira hosi pájina prinsipál no hatama modelu sira hosi Wikipedia Inglés no lokaliza sira, hanesan {{tl|Infobox mountain}} ne'ebé uza iha [[Lesululi]]. Ha'u hakarak kontinua halo ida-ne'e, enkuantu atualiza artigu sira ne'ebé iha ona ho infobox sira. [[Uza-na'in:Robertsky|Robertsky]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Robertsky|discussão]]) 13h33min de 21 de Setembru de 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' (''support''): * sim,nu'udar menbru hau suporta makaas los ba Maun nian Curiosu atu halao kna'ar foun nebe iha tempu oin atu mai. [[Espesiál:Kontribuisaun/~2026-51245-97|~2026-51245-97]] ([[Diskusaun Uza-na'in:~2026-51245-97|discussão]]) 13h10min de 22 de Setembru de 2026 (UTC) * —[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 08h04min de 11 de Outubru de 2026 (UTC) '''Kontra''' (''oppose''): * -- === ''Request for Extend Administrator rights'' / [[Utilizador:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] === Olá kolega sira hotu iha ne'e hau hakarak ''request for Extend Administrator'' ba permanent administrator iha Wikipedia Tetun, tamba hau nia ''user rights expire'' ona iha semana kotuk, hodi renova hau nia ''user rights'' hau bele kontribui barak liu tan iha movimentu wiki nian. Obrigado --[[Uza-na'in:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] ([[Diskusaun Uza-na'in:BJ Sinaga|discussão]]) 09h12min de 11 de Outubru de 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' * [[Uza-na'in:Taugen|Taugen]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Taugen|discussão]]) 14h22min de 11 de Outubru de 2026 (UTC) (''support''): * [[Uza-na'in:Swarabakti|Swarabakti]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Swarabakti|discussão]]) 09h49min de 11 de Outubru de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Diamantino Soares|discussão]]) 03h18min de 13 de Outubru de 2026 (UTC) * —[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 17h09min de 13 de Outubru de 2026 (UTC) '''Kontra''' (''oppose''): * -- === [[Utilizador:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] (repeat) === Tanba avaliasaun ba ha’u-nia eleisaun akontese tarde liu, ha’u tenke husu ba ita-boot sira atu fó fali ita-boot sira-nia votu mai ha’u. --[[Uza-na'in:J. Patrick Fischer|J. Patrick Fischer]] ([[Diskusaun Uza-na'in:J. Patrick Fischer|discussão]]) 12h58min de 11 de Outubru de 2026 (UTC) Votasaun:<br> '''Favór''' * [[Uza-na'in:Taugen|Taugen]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Taugen|discussão]]) 14h20min de 11 de Outubru de 2026 (UTC) (''support''): * [[Uza-na'in:BJ Sinaga|Binsar de Jesus]] ([[Diskusaun Uza-na'in:BJ Sinaga|discussão]]) 13h19min de 11 de Outubru de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Diamantino Soares|Diamantino Soares]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Diamantino Soares|discussão]]) 03h17min de 13 de Outubru de 2026 (UTC) * [[Uza-na'in:Bahnfrend|Bahnfrend]] ([[Diskusaun Uza-na'in:Bahnfrend|discussão]]) 07h49min de 17 de Outubru de 2026 (UTC) – I can't speak Tetum, but I have worked with Patrick on English Wikipedia and Wikimedia Commons in increasing Wikimedia content about Timor-Leste '''Kontra''' (''oppose''): c4g7xe8z7wqkvw7p9qtzd915ddcekx2 Uza-na'in:J. Patrick Fischer 2 1875 76014 75512 2026-10-16T15:44:59Z J. Patrick Fischer 73 /* Artigu */ 76014 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Flag of Bavaria (lozengy).svg|138px]][[Imajen:Flag of Germany.svg|138px]][[Imajen:Flag of Portugal.svg|125px]][[Imajen:Flag of the People's Republic of China.svg|125px]][[Imajen:Flag of East Timor.svg|165px]][[Imajen:Flag of Japan.svg|125px]] <table style="float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><center>'''Personal'''</center></td></tr> <tr><td>[[Imajen:Coat of arms of Bavaria.svg|50px]] Ami hosi '''[[Baviera]]''' </td></tr> </table> {{#babel:de|en-2|fr-1|pt-1|tet-0}} Olá, I was born 1973. I am a Chemical engineer and working in a lab for proteine analysis. Vexillology, ethnology and geography have been my hobbies since I was a kid. I travelled with my backpack, when I was a student and visited 50 countries in all five continents. I posted some comments and images at [http://fotw.vexillum.com/flags/ Flags of the world]. I member of [http://www.osttimor.org/ Osttimorforum e.V.] [[Imajen:Flag of East Timor.svg|25px]] since 2006 until its end, who wanted to make [[Timor-Leste]] more popular and help for connections between German speaking countries and Timor-Leste. I want to '''help building up Tetun Wikipedia''' for Timorese people and I want to '''help Timorese editors'''. If you need suport, you can ask me. If you are needing datas or sources about Timor-Leste, just have a look to the articles at [[:de:Portal:Osttimor]] in German Wikipedia. There are a lot of sources in English, Portuguese and even Tetun. '''I am very interested on informations about East Timor. If you have some new sources or find mistakes in my articles, please tell me! ;-)''' '''If you want to contact me''', you can use my German account, too, which is checked frequently: [[:de:Benutzer:J. Patrick Fischer]] or '''send me an eMail''' via Wikipedia (look to the left). == Artigu == {| |style="background:#008B00; color:#FFFFFF; border: 1px solid #000000; text-align:center; padding:0.5em; width:100%;"| '''Artigu sira ne'ebé ha'u hakerek ona''' |- |style="border: 1px solid #4F4F4F;"| [[Ai-kameli]], [[Átomu]], [[Baviera]], [[Baviera Leten]], [[Baviera Kraik]], [[Dengue]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2017]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2018]], [[Elementu kímiku]], [[Emília Pires]], [[FC Bayern München]], [[Funu Rúsia-Ukránia]], [[Halo Solar]], [[Idrojéniu]], [[Ikthyosaurus]], [[Iktiosauru]], [[Irénika]], [[Jaime Garcia Goulart]], [[Jesus Cristo]], [[João Felgueiras]], [[José Joaquim Ribeiro]], [[Kloru]], [[Kloridu sódiu]], [[Konrad Adenauer]], [[Lesululi]], [[Liña ekuadór]], [[Loron-mate]], [[Ludwig II. (Baviera)]], [[Martinho da Costa Lopes]], [[Nipah]], [[Oksijéniu]], [[Pterosauru]], [[Rama dama]], [[Raiva]], [[Same]], [[Sódiu]], [[Stille Nacht]], [[Tomografia komputasional]], [[Yohan Goutt Goncalves]], ''artigu oioin Eskritóriu administrativu sira Timór-Leste nian''. |} == Things == * [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/suku|suku model article]] * [[:Template:Halakon]] (Delete) * [[:Template:Disambig]] (Begriffsklärungsseite) * [[:Template:Artigu seluk]] (Begriffsklärungshinweis) * [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/Reptilia hosi Timor]] * [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Istória Timor Leste nian]] * [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Be'e Manas Marobo]] * [[Template:Infobox mountain/Berg]] [[de:Benutzer:J. Patrick Fischer]] [[ca:Usuari:J. Patrick Fischer]] [[en:User:J. Patrick Fischer]] [[pt:Usuário:J. Patrick Fischer]] nha7g0spfg0azm2w833sz8ear2jqwt5 76017 76014 2026-10-16T16:51:00Z J. Patrick Fischer 73 /* Artigu */ 76017 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Flag of Bavaria (lozengy).svg|138px]][[Imajen:Flag of Germany.svg|138px]][[Imajen:Flag of Portugal.svg|125px]][[Imajen:Flag of the People's Republic of China.svg|125px]][[Imajen:Flag of East Timor.svg|165px]][[Imajen:Flag of Japan.svg|125px]] <table style="float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><center>'''Personal'''</center></td></tr> <tr><td>[[Imajen:Coat of arms of Bavaria.svg|50px]] Ami hosi '''[[Baviera]]''' </td></tr> </table> {{#babel:de|en-2|fr-1|pt-1|tet-0}} Olá, I was born 1973. I am a Chemical engineer and working in a lab for proteine analysis. Vexillology, ethnology and geography have been my hobbies since I was a kid. I travelled with my backpack, when I was a student and visited 50 countries in all five continents. I posted some comments and images at [http://fotw.vexillum.com/flags/ Flags of the world]. I member of [http://www.osttimor.org/ Osttimorforum e.V.] [[Imajen:Flag of East Timor.svg|25px]] since 2006 until its end, who wanted to make [[Timor-Leste]] more popular and help for connections between German speaking countries and Timor-Leste. I want to '''help building up Tetun Wikipedia''' for Timorese people and I want to '''help Timorese editors'''. If you need suport, you can ask me. If you are needing datas or sources about Timor-Leste, just have a look to the articles at [[:de:Portal:Osttimor]] in German Wikipedia. There are a lot of sources in English, Portuguese and even Tetun. '''I am very interested on informations about East Timor. If you have some new sources or find mistakes in my articles, please tell me! ;-)''' '''If you want to contact me''', you can use my German account, too, which is checked frequently: [[:de:Benutzer:J. Patrick Fischer]] or '''send me an eMail''' via Wikipedia (look to the left). == Artigu == {| |style="background:#008B00; color:#FFFFFF; border: 1px solid #000000; text-align:center; padding:0.5em; width:100%;"| '''Artigu sira ne'ebé ha'u hakerek ona''' |- |style="border: 1px solid #4F4F4F;"| [[Ai-kameli]], [[Átomu]], [[Baviera]], [[Baviera Leten]], [[Baviera Kraik]], [[Dengue]], [[Ekonomia merkadu sosiál]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2017]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2018]], [[Elementu kímiku]], [[Emília Pires]], [[FC Bayern München]], [[Funu Rúsia-Ukránia]], [[Halo Solar]], [[Idrojéniu]], [[Ikthyosaurus]], [[Iktiosauru]], [[Irénika]], [[Jaime Garcia Goulart]], [[Jesus Cristo]], [[João Felgueiras]], [[José Joaquim Ribeiro]], [[Kloru]], [[Kloridu sódiu]], [[Konrad Adenauer]], [[Lesululi]], [[Liña ekuadór]], [[Loron-mate]], [[Ludwig II. (Baviera)]], [[Martinho da Costa Lopes]], [[Nipah]], [[Oksijéniu]], [[Pterosauru]], [[Rama dama]], [[Raiva]], [[Same]], [[Sódiu]], [[Stille Nacht]], [[Tomografia komputasional]], [[Yohan Goutt Goncalves]], ''artigu oioin Eskritóriu administrativu sira Timór-Leste nian''. |} == Things == * [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/suku|suku model article]] * [[:Template:Halakon]] (Delete) * [[:Template:Disambig]] (Begriffsklärungsseite) * [[:Template:Artigu seluk]] (Begriffsklärungshinweis) * [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/Reptilia hosi Timor]] * [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Istória Timor Leste nian]] * [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Be'e Manas Marobo]] * [[Template:Infobox mountain/Berg]] [[de:Benutzer:J. Patrick Fischer]] [[ca:Usuari:J. Patrick Fischer]] [[en:User:J. Patrick Fischer]] [[pt:Usuário:J. Patrick Fischer]] miff678s25k3oo69pglx61defd0cp8z 76018 76017 2026-10-16T16:53:40Z J. Patrick Fischer 73 76018 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Flag of Bavaria (lozengy).svg|138px]][[Imajen:Flag of Germany.svg|138px]][[Imajen:Flag of Portugal.svg|125px]][[Imajen:Flag of the People's Republic of China.svg|125px]][[Imajen:Flag of East Timor.svg|165px]][[Imajen:Flag of Japan.svg|125px]] <table style="float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px"> <tr><td><center>'''Personal'''</center></td></tr> <tr><td>[[Imajen:Coat of arms of Bavaria.svg|50px]] Ami hosi '''[[Baviera]]''' </td></tr> </table> {{#babel:de|en-2|fr-1|pt-1|tet-0}} Olá, I was born 1973. I am a Chemical engineer and working in a lab for proteine analysis. Vexillology, ethnology and geography have been my hobbies since I was a kid. I travelled with my backpack, when I was a student and visited 50 countries in all five continents. I posted some comments and images at [http://fotw.vexillum.com/flags/ Flags of the world]. I member of [http://www.osttimor.org/ Osttimorforum e.V.] [[Imajen:Flag of East Timor.svg|25px]] since 2006 until its end, who wanted to make [[Timor-Leste]] more popular and help for connections between German speaking countries and Timor-Leste. I want to '''help building up Tetun Wikipedia''' for Timorese people and I want to '''help Timorese editors'''. If you need suport, you can ask me. If you are needing datas or sources about Timor-Leste, just have a look to the articles at [[:de:Portal:Osttimor]] in German Wikipedia. There are a lot of sources in English, Portuguese and even Tetun. '''I am very interested on informations about East Timor. If you have some new sources or find mistakes in my articles, please tell me! ;-)''' '''If you want to contact me''', you can use my German account, too, which is checked frequently: [[:de:Benutzer:J. Patrick Fischer]] or '''send me an eMail''' via Wikipedia (look to the left). Ha'u moris iha tinan 1973. Ha'u maka enjeñeiru kímiku no serbisu iha laboratóriu ida ba análize proteína nian. Vexilolójia, etnolojia no jeografia maka ha'u nia pasatempu sira dezde ha'u sei labarik. Ha'u halo viajen ho ha'u nia mochila, bainhira ha'u sei estudante no vizita nasaun 54 iha kontinente lima hotu. Ha'u publika ona komentáriu no imajen sira iha Flags of the world. Ha'u maka membru husi Osttimorforum e.V. dezde 2006 to’o nia rohan, ne’ebé hakarak halo Timor-Leste sai populár liután no ajuda ba ligasaun entre nasaun sira ne’ebé ko’alia lian Alemaña no Timor-Leste. Ha'u hakarak ajuda harii Wikipedia Tetun ba ema timoroan sira no ha'u hakarak ajuda editór timoroan sira. Se ita-boot presiza apoiu, ita-boot bele husu mai ha'u. Karik ita-boot presiza dadus ka fonte sira kona-ba Timor-Leste, haree de'it ba artigu sira iha de:Portal:Osttimor iha Wikipedia Alemaña. Iha fonte lubuk ida iha lian Inglés, Portugés no mós Tetun. '''Ha'u iha interese tebes ba informasaun sira kona-ba Timor-Lorosa'e.''' Se ita-boot iha fonte foun ruma ka hetan sala iha ha'u nia artigu sira, favór ida hateten mai ha'u! ;-) '''Se ita-boot hakarak kontaktu ha'u,''' ita-boot bele uza ha'u nia konta Alemaña nian, mós, ne'ebé maka verifika beibeik: de:Benutzer:J. Patrick Fischer ka haruka email ida mai ha'u liuhosi Wikipedia (haree ba liman-karuk). == Artigu == {| |style="background:#008B00; color:#FFFFFF; border: 1px solid #000000; text-align:center; padding:0.5em; width:100%;"| '''Artigu sira ne'ebé ha'u hakerek ona''' |- |style="border: 1px solid #4F4F4F;"| [[Ai-kameli]], [[Átomu]], [[Baviera]], [[Baviera Leten]], [[Baviera Kraik]], [[Dengue]], [[Ekonomia merkadu sosiál]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2017]], [[Eleisaun parlamentar, Timór Lorosa'e 2018]], [[Elementu kímiku]], [[Emília Pires]], [[FC Bayern München]], [[Funu Rúsia-Ukránia]], [[Halo Solar]], [[Idrojéniu]], [[Ikthyosaurus]], [[Iktiosauru]], [[Irénika]], [[Jaime Garcia Goulart]], [[Jesus Cristo]], [[João Felgueiras]], [[José Joaquim Ribeiro]], [[Kloru]], [[Kloridu sódiu]], [[Konrad Adenauer]], [[Lesululi]], [[Liña ekuadór]], [[Loron-mate]], [[Ludwig II. (Baviera)]], [[Martinho da Costa Lopes]], [[Nipah]], [[Oksijéniu]], [[Pterosauru]], [[Rama dama]], [[Raiva]], [[Same]], [[Sódiu]], [[Stille Nacht]], [[Tomografia komputasional]], [[Yohan Goutt Goncalves]], ''artigu oioin Eskritóriu administrativu sira Timór-Leste nian''. |} == Things == * [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/suku|suku model article]] * [[:Template:Halakon]] (Delete) * [[:Template:Disambig]] (Begriffsklärungsseite) * [[:Template:Artigu seluk]] (Begriffsklärungshinweis) * [[Uza-na'in:J. Patrick Fischer/Reptilia hosi Timor]] * [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Istória Timor Leste nian]] * [[Utilizador:J. Patrick Fischer/Be'e Manas Marobo]] * [[Template:Infobox mountain/Berg]] [[de:Benutzer:J. Patrick Fischer]] [[ca:Usuari:J. Patrick Fischer]] [[en:User:J. Patrick Fischer]] [[pt:Usuário:J. Patrick Fischer]] bcgk9rqi4cne93bf4zsuxs2y49jnbst Konrad Adenauer 0 7036 76011 69277 2026-10-16T15:21:48Z J. Patrick Fischer 73 wikilink 76011 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Bundesarchiv B 145 Bild-F078072-0004, Konrad Adenauer.jpg|miniaturadaimagem|alt=Konrad Adenauer|Konrad Adenauer]] '''Konrad Hermann Joseph Adenauer''' (Moris iha loron 5 fulan-Janeiru tinan 1876 iha Kolónia; Mate iha loron 19 fulan-Abril tinan 1967 iha Rhöndorf.) maka polítiku no estadista Demokrátiku Kristaun [[Alemaña]] nian. Husi tinan 1949 to'o 1963 nia maka Xanxeler Federál dahuluk hosi Repúblika Federál Alemaña nian no hosi tinan 1951 to'o 1955 nia mós hanesan Ministru Federál dahuluk ba Negósiu Estranjeiru sira. Advogadu no membru hosi Partidu Sentru Katóliku hala'o ona kareira polítika ida durante [[Impériu Alemaña]] no [[Repúblika Weimar]]: nia hanesan alkalde [[Kolónia]] nian hosi tinan 1917 to'o 1933, membru hosi Kámara Lordes [[Prusia]] nian no Prezidente hosi Konsellu Estadu Prusia nian. Durante tempu [[Nazi]] nian, ema hasai nia husi ninia eskritóriu sira no hatama nia ba komarka ba tempu uitoan. Adenauer maka ema katóliku ida no ida hosi fundadór sira [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] nian, ne'ebé nia sai prezidente partidu nian hosi tinan 1950 to'o 1966. Nu'udar Prezidente Konsellu Parlamentár no nu'udar Xanxeler Federál dahuluk no Ministru Negósiu Estranjeiru Repúblika Federál Alemaña nian, nia forma era ida tomak. Mane ho tinan 73, ne'ebé simu pose ho tinan 18, halo kampaña ba [[Bonn]] hanesan kapitál federal, defende polítika integrasaun osidentál no unifikasaun [[Europa|europeia]], no ba papél ativu ida ba Repúblika Federál iha [[NATO]]. Iha termu polítika ekonómika, Adenauer hamriik ba sistema [[ekonomia merkadu sosiál]]. Nia hala'o kursu anti-komunista ida iha rai-laran no hasoru [[Uniaun Soviétika]] no nia estadu satélite sira. == Ligasaun ba li'ur == {{Commons|Category:Konrad Adenauer|Konrad Adenauer}} [[Kategoria:Mane Alemaña]] [[Kategoria:Polítika Alemaña]] re99z41irqdii5vu7vqs75380mgjyji Iuto 0 7129 76020 75978 2026-10-17T10:04:39Z ~2026-55664-17 11986 /* Portuguesa nia ukun 1850-1912 */ 76020 wikitext text/x-wiki === [[Iuto]] === Klik iha nee lee Historia Kompletu :https://boegia-sambere-3d8610.webnode.pt/ [[Imajen:IrimanaJP.jpg|miniaturadaimagem|Sirimana Wuamutu (Oct 2, 2026)]] === '''Istoria Aldeia Iuto''' === === '''Pre Colinialismu Portuguesa''' === Molok kolonizasaun portugés iha inísiu sira nia ukun iha Timor, Iuto nu'udar kolesaun reinu ki'ik, ierárkiku ho fiar animista ne'ebé metin no kultura ne'ebé riku. Moris sentradu iha agrikultura subsisténsia, aliansa sosiál kompleksu, no Uma Lulik (uma bei'ala sira nian) sagradu. Beiala sira nee hela iha foho Bolele hanesan Knua ida husi uma lisan Iuto no Belebe nebe Avo ida deit ho ninia lideransa natural . Tuir Lia nain sira oralmente konta antes Kolonial Portuguesa nia ukun , iha lideransa natural husi knua Bolebe ho naran " Anu biiki" nudar lideransa natural nebe ukun  iha knua foho Bolebe. === '''Portuguesa nia ukun 1850-1912''' === Konta oralmente husi lia nain " Sirilaku, Levedai, Antonio Kalaida, no Matias Lua homar " nudar jerasaun no beoan dehan: Iha momentu neba nudar jerasaun husi lideransa natural ANU-BIKI nia oan beoan nai 3 tun husi foho Bolebe mai hela iha Borugae /lakawa , ida mai hela iha Iuto , ida tan mai hela iha Sirimana maka  nudar maun boot nebe kaer rotan Kapitan simu husi Luca –Laleia. Oan beoan husi Avo iha Sirimana fo orientasaun ba beoan mai hela iha Iutu Comando Warda maka Bai-bei hodi habelar ukun, ida seluk  mai hela iha Segerata Logoloi hela besik ninia reino ka inan aman. Husi jerasaun maum boot nebe hela iha Sirimanan honia beoan Bai-Bei maka sai nudar lideransa natural Iuto no aman ka lidefaransa natural uma lisan sira nebe sai parte husi reino Iuto. Relasaun rotan nebe simu husi liurai Laleia, maun alin husi Baibei sai nudar lideransa natural ho kargu ''Iuto Kapitana'' nebe iha poder jerasional kaer rotan hodi ukun no sai inan aman no lia nain ba Aldeia Iuto. [[Imajen:SirimanaJP2.jpg|miniaturadaimagem|Sirimana wuamutu, Rate sira nee Avo Kapitana, Kabureno no Juale (Oct 2, 2026)]] Konta oralmente husi Bai Bei nia beioan Levedai, Matias Luahoma no Sirilaku dehan Iuto Kapitan sai uma lisan ida ba Jerasaun husi avo nebe hela iha Sirimana. '''Lideransa ka Cefe Aldeia tempu Portuguse iha tempu adminstrasaun Sivil maka:''' # Dai Sambere(Nohoru'u)- Iuto Kapitana # Dai Kerimau (Nia oan)-Iuto Kapitana # Dai Jorge Lopes (Kerimau NIa Subrino)- Iuto '''Tempu okupasaun Indonesia to mai ukun a'an''' # Mouzinho (Sarara) # Valente Noronha (Bolebe) # Tomas Marques Gama (Kapitana) b2o5gituwiz9usfqsidg5j5rf6nyc2u Jesus Cristo 0 8758 76012 74306 2026-10-16T15:42:38Z J. Patrick Fischer 73 76012 wikitext text/x-wiki [[Imajen:3-Igreja da Imaculada Conceição Viqueque 2015-08-22.jpg|miniaturadaimagem|Estatua Jesus Cristo iha Igreja Imaculada Conceição Vikeke]] '''Jesus Cristo''' (Latina hosi [[lia-gregu antigu]] Ἰησοῦς Χριστός Iēsus Christos [iɛːˈsuːs ʰriːsˈtos], signifika "Jesus, Ida-ne'ebé Ungidu") maka, tuir [[Testamentu Foun]], Mesias no Oan-Mane Maromak nian, ne'ebé Maromak haruka ba rekonsiliasaun no ema hotu-hotu. Ema kristaun sira uluk identifika Jesus Nazaré nian ho Mesias (gregu, latinizadu Christus) ne'ebé promete iha [[Tanakh]], [[Bíblia]] Judeu. Husi sira nia konfisaun fiar nian, "Jesus mak Cristo," naran "Jesus Cristo" mosu uluk kedas. Títulu barak seluk neʼebé ema kristaun uluk uza ba Jesus atu interpreta ninia moris, mate no moris-hiʼas mós mai husi Bíblia Judeu nian. Dezignasaun "Oan-Mane hosi Ema" bele mós mai hosi Jesus rasik. Ema kristaun sira uluk identifika Jesus Nazaré nian ho Mesias (gregu, latinizadu Christus) ne'ebé promete iha Tanakh, Bíblia Ebraiku. Ninia mate iha krús ema komprende, bazeia ba motivu bíbliku oioin, nu udar Maromak nia sakrifísiu no mate vikáriu iha tesi-lia ba umanidade nia salvasaun husi sala no mate. Tuir Testamentu Foun, fiar iha Jesus nia moris-hi'as bazeia ba aparénsia sira Jesus moris-hi'as nian ba nia seguidor sira uluk nian balun, no mós ba [[Paulo husi Tarsu]], orijinalmente adversáriu ida ba sarani sira uluk nian. Ida-ne'e forma baze ba sira nia konfisaun katak Maromak hasa'e ona Jesus nu'udar Maromak nia Oan-Mane no nomeia nia nu'udar juis mundu nian ne'ebé sei mai. == Ligasaun ba li'ur == {{Commons|Category:Jesus Christ|Jesus Cristo}} == Referensia == <references /> [[Kategoria:Kristianizmu]] [[Kategoria:Mane]] 5iiccirn131sfj6d80wpgloa8zmzubp Irénika 0 9392 76013 2026-10-16T15:44:26Z J. Patrick Fischer 73 Translated from German article [[:de:Irenik]] 76013 wikitext text/x-wiki Termu '''irénika''' ka '''irenisizmu''' (husi [[lia-gregu antigu]] εἰρήνη eirḗnē, signifika ‘dame’) refere iha teolojia sarani ba tentativa sira atu rekonsilia denominasaun sarani sira uza razaun. Ida-ne'e mai hosi análize teolójika kona-ba konflitu konfisionál sira iha inísiu períodu modernu. [[Kategoria:Kristianizmu]] gh1uh47vyvtlumhdw311huge46upc5c Ekonomia merkadu sosiál 0 9393 76015 2026-10-16T16:38:24Z J. Patrick Fischer 73 Translation from German Wikipedia 76015 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Alfred Müller-Armack.jpg|miniaturadaimagem|[[Alfred Müller-Armack]] (Iha klaran), 1961]] '''Ekonomia sosiál merkadu''' nian maka modelu polítika sosio-ekonómiku ida ho objetivu atu "kombina inisiativa livre ho progresu sosiál ne'ebé asegura hosi dezempeñu ekonómiku ho baze iha ekonomia kompetitivu ida."<ref>Alfred Müller-Armack: ''Wirtschaftsordnung und Wirtschaftspolitik.'' Bern 1976, p. 245.</ref> Signifikadu hosi termu "ekonomia sosiál merkadu nian" hetan avaliasaun diferente: Iha parte ida, ida-ne'e konsidera hanesan termu ida ne'ebé estabelese ona ba sistema ekonómiku [[Alemaña|Repúblika Federál Alemaña]] nian, Repúblika [[Áustria]], no [[Suisa]].<ref>Hanns Abele: ''Handbuch der österreichischen Wirtschaftspolitik.'' Manz, 1982, ISBN 3-214-07050-9, p. 145.</ref><ref>Julian Dörr, Maximilian Kutzner: ''„Außerparlamentarischer Wachhund“? Die Entstehungsgeschichte der Aktionsgemeinschaft Soziale Marktwirtschaft und deren Aktivitäten zur Vermittlung der Wirtschaftsordnung in Deutschland'', Vierteljahrschrift für Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, Vol.104, No. 4/2017, Franz Steiner Verlag|, Stuttgart 2017, p.487–524, ISSN=0340-8728.</ref> Iha parte seluk, termu ne'e interpreta ho maneira ne'ebé diferente depende ba kontestu polítiku, hanesan ho ideia polítika sosiál kona-ba "uma povu nian" ([[Folkhemmet]]) iha [[Suésia]],<ref name="Peters">Hans-Rudolf Peters: ''Wirtschaftspolitik.'' Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2000, ISBN 3-486-25502-9, p. 47.</ref> no nune'e mós konsidera hanesan slogan polítiku (la iha signifikadu).<ref>Avenir Suisse: [https://www.avenir-suisse.ch/ludwig_erhard_horst_friedrich_wuensche_die-falsch-verstandene-soziale-marktwirtschaft/ Die falsch verstandene Soziale Marktwirtschaft. Kritik an Horst Friedrich Wünsches Buch «Ludwig Erhards Soziale Marktwirtschaft»]. Gerhard Schwaz, 16. Februar 2016.</ref><ref>''Grundtexte zur Sozialen Marktwirtschaft. Band 3, Marktwirtschaft als Aufgabe.'' Gustav-Fischer-Verlag, Stuttgart / New York 1994, ISBN 3-437-40331-1, p. 36.</ref> Termu "ekonomia sosiál merkadu nian" fila fali ba ekonomista alemaun [[Alfred Müller-Armack]], ne'ebé haree ida-ne'e hanesan fórmula [[irénika]] ida ne'ebé nia objetivu maka atu "kombina prinsípiu liberdade iha merkadu ho ida ekilíbriu sosiál nian."<ref name="WuW">Alfred Müller-Armack: ''Wirtschaftsordnung und Wirtschaftspolitik.'' Bern 1976, p. 243.</ref> Konseitu ne'e bazeia ba ideia sira ne'ebé dezenvolve ho énfaze oioin iha inísiu dékada 1930 no 1940. Kontra kontestu istóriku ida-ne'e, ordoliberalizmu destaka, partikularmente [[Walter Eucken]],<ref name="Andersen">Uwe Andersen, Wichard Woyke: ''Handwörterbuch des politischen Systems der Bundesrepublik Deutschland – Grundlagen, Konzeption und Durchsetzung der Sozialen Marktwirtschaft'', edition 5, Leske+Budrich, Opladen 2003, Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 2003.</ref> Franz Böhm no Leonhard Miksch, no mós Alexander Rüstow no Wilhelm Röpke nu'udar reprezentante sira hosi liberalizmu sosiolójiku.<ref>Otto Schlecht: ''Grundlagen und Perspektiven der sozialen Marktwirtschaft.'' Mohr Siebeck, 1990, ISBN 3-16-145684-X, p. 12.</ref> Konseitu "ekonomia sosiál merkadu nian" maka pragmátiku liu, porezemplu iha polítika ekonómika no sosiál, duké ideia ordoliberál sira, ne'ebé foka eskluzivamente ba orden kompetitiva.<ref name="Andersen" /><ref>''Ida-ne'e nunka sai "dezeñu ida iha kuadru dezeñu nian hosi ekonomista enjeñozu sira", maibé bazeia ba kondisaun ekonómika reál sira hosi inísiu kedas.'' (Bernhard Löffler: ''Soziale Marktwirtschaft und administrative Praxis''. Steiner, Wiesbaden 2002, p. 85).</ref> Iha kontestu internasionál, sistema ekonómiku ida-ne'e dalaruma refere hanesan "kapitalizmu husi mota [[Reno]]."<ref>Rocco Buttiglione: ''Einige Gedanken über das Rheinische Modell.'' In: Michael Spangenberger (Hrsg.): ''Rheinischer Kapitalismus und seine Quellen in der Katholischen Soziallehre''. Aschendorff, Münster 2011, p. 141.</ref> == Fundamentu Teóriku sira == [[Imajen:Konrad Adenauer 1952 Portrait (cropped).jpg|miniaturadaimagem|[[Konrad Adenauer]], Xanxeler Alemaña nian, defensór ida hosi ekonomia sosiál merkadu nian]] Konseitualmente, ekonomia merkadu sosiál bazeia, entre buat sira seluk, iha ideia sira ne'ebé dezenvolve hosi matenek-na'in lubuk ida iha dékada 1930 no 40, maski ho énfaze ne'ebé diferente tebes. Ekonomia merkadu sosiál foti hosi ideia sira-ne'e, maibé estabelese prioridade oioin, pelumenus liuhosi pragmatizmu ne'ebé boot liu, porezemplu, kona-ba influénsia orientadu ba prosesu iha polítika ekonómika no énfaze maka'as liu iha polítika sosiál.<ref>{{Literatur|Titel=Handwörterbuch des politischen Systems der Bundesrepublik Deutschland – Grundlagen, Konzeption und Durchsetzung der Sozialen Marktwirtschaft|Hrsg=Uwe Andersen, [[Wichard Woyke]]|Auflage=5|Verlag=Leske+Budrich|Ort=Opladen|Datum=2003}} Lizenzausgabe Bonn: [[Bundeszentrale für politische Bildung]] 2003. ({{Webarchiv|url=http://www.bpb.de/wissen/07366806922938336269163160936993,1,0,Soziale_MarktwirtschaftWirtschaftspolitik.html#art1|text=online|archive-is=20120803}}) Vgl. auch Otto Schlecht: ''Grundlagen und Perspektiven der sozialen Marktwirtschaft.'' J.C.B. Mohr, Tübingen 1990, [[Spezial:ISBN-Suche/3161456904|ISBN 3-16-145690-4]], S. 9–12; [[Christian Watrin]]: ''The Principles of the Social Market Economy – Its Origins and Early History.'' In: ''[[Zeitschrift für die gesamte Staatswissenschaft]].'' Band 135, 1979, S. 405–425; Lothar Wildmann: ''Einführung in die Volkswirtschaftslehre, Mikroökonomie und Wettbewerbspolitik.'' Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2007, [[Spezial:ISBN-Suche/9783486581959|ISBN 978-3-486-58195-9]], S. 94.</ref> Influénsia importante seluk ba konseitu ekonomia sosiál merkadu nian bele haree hanesan hanorin sosiál katóliku, ka jeralmente liu, étika sosiál sarani. Ida-ne'e aplika, porezemplu, ba fundasaun antropolójiku, iha ne'ebé influénsia hosi hanorin sosiál sarani nian lori ba emerjénsia hosi imajen hosi indivíduu ne'ebé iha ligasaun sosiál hamutuk ho vizaun liberál individualista hosi umanidade.<ref>Martin Nonhoff: ''Politischer Diskurs und Hegemonie: Das Projekt „Soziale Marktwirtschaft“.'' 2006, S. 13.</ref> Ekonomia merkadu sosiál hetan influensia indiretamente hosi "gramátika klean ordoliberalizmu protestante nian."<ref>Vgl. auch [[Philip Manow]]: ''Ordoliberalismus als ökonomische Ordnungstheologie.'' In: ''[[Leviathan – Berliner Zeitschrift für Sozialwissenschaft|Leviathan]].'' Band 29, Nr. 2, 2001, S. 179–198, [[doi:10.1007/s11578-001-0012-z]].</ref> == Ekonomia merkadu sosiál hanesan orden ekonómika Repúblika Federál Alemaña nian == === Fleksibilidade no kontinuidade === Tuir [[Werner Abelshauser]], maski iha fleksibilidade polítika ekonómika ne'ebé hatudu iha prátika, ekonomia merkadu sosiál karakteriza ho karakterístika espesiál tolu ne'ebé distinge nia hosi arbitrariedade hosi modelu polítika ekonómika ne'ebé muda lalais.<ref>Werner Abelshauser: ''Deutsche Wirtschaftsgeschichte. Von 1945 bis zur Gegenwart.'' München 2011, pp. 526.</ref> * Ida-ne'e utiliza simbioze entre merkadu no estadu barak liu duké sistema ekonómiku sira seluk hodi halo kompetisaun sai funsionál no benefisiál sosiál. * Nia apoia estratéjia ida kona-ba polítika ekonómika produtiva. Aleinde komérsiu esternu, polítika infraestrutura iha sentidu luan liu, polítika dezenvolvimentu rejionál, no polítika edukasaun no formasaun profisionál ida maka knaar sira hosi estadu nu'udar fatór intanjivel importante ida hosi produsaun. Iha tempu hanesan, garante mós katak responsabilidade estadu nian ne'ebé aumenta la'ós nesesariamente lori ba aumentu iha gastu estadu nian (parte hosi gastu estadu nian – esklui seguransa sosiál – relativamente estavel entre 20 no 25% dezde Primeira Guerra Mundiál remata). * Ida-ne'e espesifikamente adapta ba nesesidade sira sistema sosiál produsaun nian hanesan dezenvolve ona iha Alemaña (koordenasaun asosiasaun nian, ko-determinasaun, formasaun profisionál duplu, nst.). === Parseria Sosiál === Nu'udar prinsípiu orientadór ne'ebé koresponde ba karakterístika sosiál-irénika hosi ekonomia merkadu sosiál, ideia parseria sosiál nian haree iha dékada 1950 hosi [[Ordoliberalizmu|ordoliberál]] sira, no mós iha ensinu sosiál sarani, no tuirmai implementa iha kódigu legál oioin.<ref>Volkhard Laitenberger, Günter Pursch: ''Soziale Marktwirtschaft: Bilanz und Perspektive.'' Bundeszentrale für Politische Bildung, p. 99.</ref><ref>Traugott Jähnichen: ''Wirtschaftsethische Leitbilder für die Akteure der Sozialen Marktwirtschaft.'' In: ''Wirtschaftsethik.'' edition 1. Kohlhammer, [[Spezial:ISBN-Suche/9783170182912|ISBN 978-3-17-018291-2]], p. 138.</ref> Agora konsidera hanesan elementu esensiál ida hosi ekonomia sosiál merkadu nian.<ref>Thilo Fehmel: ''Konflikte um den Konfliktrahmen: Die Steuerung der Tarifautonomie.'' 1. Auflage. VS Verlag, Wiesbaden 2010, [[Spezial:ISBN-Suche/9783531172279|ISBN 978-3-531-17227-9]], S. 39.</ref><ref>Martin Nonhoff: ''Politischer Diskurs und Hegemonie: das Projekt „Soziale Marktwirtschaft“.'' transcript Verlag, 2006, [[Spezial:ISBN-Suche/3899424247|ISBN 3-89942-424-7]], S. 83.</ref> Pagamentu kontinua ba saláriu sira iha kazu moras, planu sosiál sira, direitu kodeterminasaun ne'ebé alargadu no saláriu mínimu sira maka entre realizasaun sosiál sira ne'ebé kontribui ba popularidade jerál ekonomia merkadu sosiál nian.<ref>Walther Müller-Jentsch: ''Gewerkschaften und Soziale Marktwirtschaft seit 1945.'' Philipp Reclam jun., Stuttgart 2011, [[Spezial:ISBN-Suche/9783150188972|ISBN 978-3-15-018897-2]], p. 196.</ref> == Referensia == <references /> [[Kategoria:Ekonomia]] awrqwdohzvmfzgy5ksjiokcijnsnh40 76016 76015 2026-10-16T16:50:09Z J. Patrick Fischer 73 76016 wikitext text/x-wiki [[Imajen:Alfred Müller-Armack.jpg|miniaturadaimagem|[[Alfred Müller-Armack]] (Iha klaran), 1961]] '''Ekonomia sosiál merkadu''' nian maka modelu polítika sosio-ekonómiku ida ho objetivu atu "kombina inisiativa livre ho progresu sosiál ne'ebé asegura hosi dezempeñu ekonómiku ho baze iha ekonomia kompetitivu ida."<ref>Alfred Müller-Armack: ''Wirtschaftsordnung und Wirtschaftspolitik.'' Bern 1976, p. 245.</ref> Signifikadu hosi termu "ekonomia sosiál merkadu nian" hetan avaliasaun diferente: Iha parte ida, ida-ne'e konsidera hanesan termu ida ne'ebé estabelese ona ba sistema ekonómiku [[Alemaña|Repúblika Federál Alemaña]] nian, Repúblika [[Áustria]], no [[Suisa]].<ref>Hanns Abele: ''Handbuch der österreichischen Wirtschaftspolitik.'' Manz, 1982, ISBN 3-214-07050-9, p. 145.</ref><ref>Julian Dörr, Maximilian Kutzner: ''„Außerparlamentarischer Wachhund“? Die Entstehungsgeschichte der Aktionsgemeinschaft Soziale Marktwirtschaft und deren Aktivitäten zur Vermittlung der Wirtschaftsordnung in Deutschland'', Vierteljahrschrift für Sozial- und Wirtschaftsgeschichte, Vol.104, No. 4/2017, Franz Steiner Verlag|, Stuttgart 2017, p.487–524, ISSN=0340-8728.</ref> Iha parte seluk, termu ne'e interpreta ho maneira ne'ebé diferente depende ba kontestu polítiku, hanesan ho ideia polítika sosiál kona-ba "uma povu nian" ([[Folkhemmet]]) iha [[Suésia]],<ref name="Peters">Hans-Rudolf Peters: ''Wirtschaftspolitik.'' Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2000, ISBN 3-486-25502-9, p. 47.</ref> no nune'e mós konsidera hanesan slogan polítiku (la iha signifikadu).<ref>Avenir Suisse: [https://www.avenir-suisse.ch/ludwig_erhard_horst_friedrich_wuensche_die-falsch-verstandene-soziale-marktwirtschaft/ Die falsch verstandene Soziale Marktwirtschaft. Kritik an Horst Friedrich Wünsches Buch «Ludwig Erhards Soziale Marktwirtschaft»]. Gerhard Schwaz, 16. Februar 2016.</ref><ref>''Grundtexte zur Sozialen Marktwirtschaft. Band 3, Marktwirtschaft als Aufgabe.'' Gustav-Fischer-Verlag, Stuttgart / New York 1994, ISBN 3-437-40331-1, p. 36.</ref> Termu "ekonomia sosiál merkadu nian" fila fali ba ekonomista alemaun [[Alfred Müller-Armack]], ne'ebé haree ida-ne'e hanesan fórmula [[irénika]] ida ne'ebé nia objetivu maka atu "kombina prinsípiu liberdade iha merkadu ho ida ekilíbriu sosiál nian."<ref name="WuW">Alfred Müller-Armack: ''Wirtschaftsordnung und Wirtschaftspolitik.'' Bern 1976, p. 243.</ref> Konseitu ne'e bazeia ba ideia sira ne'ebé dezenvolve ho énfaze oioin iha inísiu dékada 1930 no 1940. Kontra kontestu istóriku ida-ne'e, ordoliberalizmu destaka, partikularmente [[Walter Eucken]],<ref name="Andersen">Uwe Andersen, Wichard Woyke: ''Handwörterbuch des politischen Systems der Bundesrepublik Deutschland – Grundlagen, Konzeption und Durchsetzung der Sozialen Marktwirtschaft'', edition 5, Leske+Budrich, Opladen 2003, Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 2003.</ref> Franz Böhm no Leonhard Miksch, no mós Alexander Rüstow no Wilhelm Röpke nu'udar reprezentante sira hosi liberalizmu sosiolójiku.<ref>Otto Schlecht: ''Grundlagen und Perspektiven der sozialen Marktwirtschaft.'' Mohr Siebeck, 1990, ISBN 3-16-145684-X, p. 12.</ref> Konseitu "ekonomia sosiál merkadu nian" maka pragmátiku liu, porezemplu iha polítika ekonómika no sosiál, duké ideia ordoliberál sira, ne'ebé foka eskluzivamente ba orden kompetitiva.<ref name="Andersen" /><ref>''Ida-ne'e nunka sai "dezeñu ida iha kuadru dezeñu nian hosi ekonomista enjeñozu sira", maibé bazeia ba kondisaun ekonómika reál sira hosi inísiu kedas.'' (Bernhard Löffler: ''Soziale Marktwirtschaft und administrative Praxis''. Steiner, Wiesbaden 2002, p. 85).</ref> Iha kontestu internasionál, sistema ekonómiku ida-ne'e dalaruma refere hanesan "kapitalizmu husi mota [[Reno]]."<ref>Rocco Buttiglione: ''Einige Gedanken über das Rheinische Modell.'' In: Michael Spangenberger (Hrsg.): ''Rheinischer Kapitalismus und seine Quellen in der Katholischen Soziallehre''. Aschendorff, Münster 2011, p. 141.</ref> == Fundamentu Teóriku sira == [[Imajen:Konrad Adenauer 1952 Portrait (cropped).jpg|miniaturadaimagem|[[Konrad Adenauer]], Xanxeler Alemaña nian, defensór ida hosi ekonomia sosiál merkadu nian]] Konseitualmente, ekonomia merkadu sosiál bazeia, entre buat sira seluk, iha ideia sira ne'ebé dezenvolve hosi matenek-na'in lubuk ida iha dékada 1930 no 40, maski ho énfaze ne'ebé diferente tebes. Ekonomia merkadu sosiál foti hosi ideia sira-ne'e, maibé estabelese prioridade oioin, pelumenus liuhosi pragmatizmu ne'ebé boot liu, porezemplu, kona-ba influénsia orientadu ba prosesu iha polítika ekonómika no énfaze maka'as liu iha polítika sosiál.<ref>{{Literatur|Titel=Handwörterbuch des politischen Systems der Bundesrepublik Deutschland – Grundlagen, Konzeption und Durchsetzung der Sozialen Marktwirtschaft|Hrsg=Uwe Andersen, [[Wichard Woyke]]|Auflage=5|Verlag=Leske+Budrich|Ort=Opladen|Datum=2003}} Lizenzausgabe Bonn: [[Bundeszentrale für politische Bildung]] 2003. ({{Webarchiv|url=http://www.bpb.de/wissen/07366806922938336269163160936993,1,0,Soziale_MarktwirtschaftWirtschaftspolitik.html#art1|text=online|archive-is=20120803}}) Vgl. auch Otto Schlecht: ''Grundlagen und Perspektiven der sozialen Marktwirtschaft.'' J.C.B. Mohr, Tübingen 1990, [[Spezial:ISBN-Suche/3161456904|ISBN 3-16-145690-4]], S. 9–12; [[Christian Watrin]]: ''The Principles of the Social Market Economy – Its Origins and Early History.'' In: ''[[Zeitschrift für die gesamte Staatswissenschaft]].'' Band 135, 1979, S. 405–425; Lothar Wildmann: ''Einführung in die Volkswirtschaftslehre, Mikroökonomie und Wettbewerbspolitik.'' Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2007, [[Spezial:ISBN-Suche/9783486581959|ISBN 978-3-486-58195-9]], S. 94.</ref> Influénsia importante seluk ba konseitu ekonomia sosiál merkadu nian bele haree hanesan hanorin sosiál [[Katolika|katóliku]], ka jeralmente liu, étika sosiál sarani. Ida-ne'e aplika, porezemplu, ba fundasaun antropolójiku, iha ne'ebé influénsia hosi hanorin sosiál sarani nian lori ba emerjénsia hosi imajen hosi indivíduu ne'ebé iha ligasaun sosiál hamutuk ho vizaun liberál individualista hosi umanidade.<ref>Martin Nonhoff: ''Politischer Diskurs und Hegemonie: Das Projekt „Soziale Marktwirtschaft“.'' 2006, S. 13.</ref> Ekonomia merkadu sosiál hetan influensia indiretamente hosi "gramátika klean ordoliberalizmu protestante nian."<ref>Vgl. auch [[Philip Manow]]: ''Ordoliberalismus als ökonomische Ordnungstheologie.'' In: ''[[Leviathan – Berliner Zeitschrift für Sozialwissenschaft|Leviathan]].'' Band 29, Nr. 2, 2001, S. 179–198, [[doi:10.1007/s11578-001-0012-z]].</ref> == Ekonomia merkadu sosiál hanesan orden ekonómika Repúblika Federál Alemaña nian == === Fleksibilidade no kontinuidade === Tuir [[Werner Abelshauser]], maski iha fleksibilidade polítika ekonómika ne'ebé hatudu iha prátika, ekonomia merkadu sosiál karakteriza ho karakterístika espesiál tolu ne'ebé distinge nia hosi arbitrariedade hosi modelu polítika ekonómika ne'ebé muda lalais.<ref>Werner Abelshauser: ''Deutsche Wirtschaftsgeschichte. Von 1945 bis zur Gegenwart.'' München 2011, pp. 526.</ref> * Ida-ne'e utiliza simbioze entre merkadu no estadu barak liu duké sistema ekonómiku sira seluk hodi halo kompetisaun sai funsionál no benefisiál sosiál. * Nia apoia estratéjia ida kona-ba polítika ekonómika produtiva. Aleinde komérsiu esternu, polítika infraestrutura iha sentidu luan liu, polítika dezenvolvimentu rejionál, no polítika edukasaun no formasaun profisionál ida maka knaar sira hosi estadu nu'udar fatór intanjivel importante ida hosi produsaun. Iha tempu hanesan, garante mós katak responsabilidade estadu nian ne'ebé aumenta la'ós nesesariamente lori ba aumentu iha gastu estadu nian (parte hosi gastu estadu nian – esklui seguransa sosiál – relativamente estavel entre 20 no 25% dezde Primeira Guerra Mundiál remata). * Ida-ne'e espesifikamente adapta ba nesesidade sira sistema sosiál produsaun nian hanesan dezenvolve ona iha Alemaña (koordenasaun asosiasaun nian, ko-determinasaun, formasaun profisionál duplu, nst.). === Parseria Sosiál === Nu'udar prinsípiu orientadór ne'ebé koresponde ba karakterístika sosiál-irénika hosi ekonomia merkadu sosiál, ideia parseria sosiál nian haree iha dékada 1950 hosi [[Ordoliberalizmu|ordoliberál]] sira, no mós iha ensinu sosiál sarani, no tuirmai implementa iha kódigu legál oioin.<ref>Volkhard Laitenberger, Günter Pursch: ''Soziale Marktwirtschaft: Bilanz und Perspektive.'' Bundeszentrale für Politische Bildung, p. 99.</ref><ref>Traugott Jähnichen: ''Wirtschaftsethische Leitbilder für die Akteure der Sozialen Marktwirtschaft.'' In: ''Wirtschaftsethik.'' edition 1. Kohlhammer, [[Spezial:ISBN-Suche/9783170182912|ISBN 978-3-17-018291-2]], p. 138.</ref> Agora konsidera hanesan elementu esensiál ida hosi ekonomia sosiál merkadu nian.<ref>Thilo Fehmel: ''Konflikte um den Konfliktrahmen: Die Steuerung der Tarifautonomie.'' 1. Auflage. VS Verlag, Wiesbaden 2010, [[Spezial:ISBN-Suche/9783531172279|ISBN 978-3-531-17227-9]], S. 39.</ref><ref>Martin Nonhoff: ''Politischer Diskurs und Hegemonie: das Projekt „Soziale Marktwirtschaft“.'' transcript Verlag, 2006, [[Spezial:ISBN-Suche/3899424247|ISBN 3-89942-424-7]], S. 83.</ref> Pagamentu kontinua ba saláriu sira iha kazu moras, planu sosiál sira, direitu kodeterminasaun ne'ebé alargadu no saláriu mínimu sira maka entre realizasaun sosiál sira ne'ebé kontribui ba popularidade jerál ekonomia merkadu sosiál nian.<ref>Walther Müller-Jentsch: ''Gewerkschaften und Soziale Marktwirtschaft seit 1945.'' Philipp Reclam jun., Stuttgart 2011, [[Spezial:ISBN-Suche/9783150188972|ISBN 978-3-15-018897-2]], p. 196.</ref> == Referensia == <references /> [[Kategoria:Ekonomia]] 5hk2axb59d0e5w3dflvcu54qdmosy1w